ਅष੍ਟਾਵਕ੍ਰ ਉਵਾਚ ॥
ਕृਤਾਕृਤੇ ਚ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਕਦਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨਿ ਕਸ੍ਯ ਵਾ ।
ਏਵਂ ਜ੍ਞਾਤ੍ਵੇਹ ਨਿਰ੍ਵੇਦਾਦ੍ ਭਵ ਤ੍ਯਾਗਪਰੋऽਵ੍ਰਤੀ ॥ 9-1॥
ਕਸ੍ਯਾਪਿ ਤਾਤ ਧਨ੍ਯਸ੍ਯ ਲੋਕਚੇष੍ਟਾਵਲੋਕਨਾਤ੍ ।
ਜੀਵਿਤੇਚ੍ਛਾ ਬੁਭੁਕ੍षਾ ਚ ਬੁਭੁਤ੍ਸੋਪਸ਼ਮਂ ਗਤਾਃ ॥ 9-2॥
ਅਨਿਤ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਮੇਵੇਦਂ ਤਾਪਤ੍ਰਿਤਯਦੂषਿਤਮ੍ ।
ਅਸਾਰਂ ਨਿਨ੍ਦਿਤਂ ਹੇਯਮਿਤਿ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ੍ਯ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ॥ 9-3॥
ਕੋऽਸੌ ਕਾਲੋ ਵਯਃ ਕਿਂ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਾਨਿ ਨੋ ਨृਣਾਮ੍ ।
ਤਾਨ੍ਯੁਪੇਕ੍ष੍ਯ ਯਥਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਰ੍ਤੀ ਸਿਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ 9-4॥
ਨਾਨਾ ਮਤਂ ਮਹਰ੍षੀਣਾਂ ਸਾਧੂਨਾਂ ਯੋਗਿਨਾਂ ਤਥਾ ।
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਨਿਰ੍ਵੇਦਮਾਪਨ੍ਨਃ ਕੋ ਨ ਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ਮਾਨਵਃ ॥ 9-5॥
ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਤਿਪਰਿਜ੍ਞਾਨਂ ਚੈਤਨ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਕਿਂ ਗੁਰੁਃ ।
ਨਿਰ੍ਵੇਦਸਮਤਾਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯਸ੍ਤਾਰਯਤਿ ਸਂਸृਤੇਃ ॥ 9-6॥
ਪਸ਼੍ਯ ਭੂਤਵਿਕਾਰਾਂਸ੍ਤ੍ਵਂ ਭੂਤਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ ।
ਤਤ੍ਕ੍षਣਾਦ੍ ਬਨ੍ਧਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਰੂਪਸ੍ਥੋ ਭਵਿष੍ਯਸਿ ॥ 9-7॥
ਵਾਸਨਾ ਏਵ ਸਂਸਾਰ ਇਤਿ ਸਰ੍ਵਾ ਵਿਮੁਞ੍ਚ ਤਾਃ ।
ਤਤ੍ਤ੍ਯਾਗੋ ਵਾਸਨਾਤ੍ਯਾਗਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਿਰਦ੍ਯ ਯਥਾ ਤਥਾ ॥ 9-8॥
Roman (IAST) Transliteration
aṣṭāvakra uvāca ||
kṛtākṛte ca dvandvāni kadā śāntāni kasya vā |
evaṃ jñātveha nirvedād bhava tyāgaparo'vratī || 9-1||
kasyāpi tāta dhanyasya lokaceṣṭāvalokanāt |
jīvitecchā bubhukṣā ca bubhutsopaśamaṃ gatāḥ || 9-2||
anityaṃ sarvamevedaṃ tāpatritayadūṣitam |
asāraṃ ninditaṃ heyamiti niścitya śāmyati || 9-3||
ko'sau kālo vayaḥ kiṃ vā yatra dvandvāni no nṛṇām |
tānyupekṣya yathāprāptavartī siddhimavāpnuyāt || 9-4||
nānā mataṃ maharṣīṇāṃ sādhūnāṃ yogināṃ tathā |
dṛṣṭvā nirvedamāpannaḥ ko na śāmyati mānavaḥ || 9-5||
kṛtvā mūrtiparijñānaṃ caitanyasya na kiṃ guruḥ |
nirvedasamatāyuktyā yastārayati saṃsṛteḥ || 9-6||
paśya bhūtavikārāṃstvaṃ bhūtamātrān yathārthataḥ |
tatkṣaṇād bandhanirmuktaḥ svarūpastho bhaviṣyasi || 9-7||
vāsanā eva saṃsāra iti sarvā vimuñca tāḥ |
tattyāgo vāsanātyāgātsthitiradya yathā tathā || 9-8||
Sanskrit — Devanagari (original)
अष्टावक्र उवाच ॥
कृताकृते च द्वन्द्वानि कदा शान्तानि कस्य वा ।
एवं ज्ञात्वेह निर्वेदाद् भव त्यागपरोऽव्रती ॥ 9-1॥
कस्यापि तात धन्यस्य लोकचेष्टावलोकनात् ।
जीवितेच्छा बुभुक्षा च बुभुत्सोपशमं गताः ॥ 9-2॥
अनित्यं सर्वमेवेदं तापत्रितयदूषितम् ।
असारं निन्दितं हेयमिति निश्चित्य शाम्यति ॥ 9-3॥
कोऽसौ कालो वयः किं वा यत्र द्वन्द्वानि नो नृणाम् ।
तान्युपेक्ष्य यथाप्राप्तवर्ती सिद्धिमवाप्नुयात् ॥ 9-4॥
नाना मतं महर्षीणां साधूनां योगिनां तथा ।
दृष्ट्वा निर्वेदमापन्नः को न शाम्यति मानवः ॥ 9-5॥
कृत्वा मूर्तिपरिज्ञानं चैतन्यस्य न किं गुरुः ।
निर्वेदसमतायुक्त्या यस्तारयति संसृतेः ॥ 9-6॥
पश्य भूतविकारांस्त्वं भूतमात्रान् यथार्थतः ।
तत्क्षणाद् बन्धनिर्मुक्तः स्वरूपस्थो भविष्यसि ॥ 9-7॥
वासना एव संसार इति सर्वा विमुञ्च ताः ।
तत्त्यागो वासनात्यागात्स्थितिरद्य यथा तथा ॥ 9-8॥
aṣṭāvakra uvāca ||
kṛtākṛte ca dvandvāni kadā śāntāni kasya vā |
evaṃ jñātveha nirvedād bhava tyāgaparo'vratī || 9-1||
kasyāpi tāta dhanyasya lokaceṣṭāvalokanāt |
jīvitecchā bubhukṣā ca bubhutsopaśamaṃ gatāḥ || 9-2||
anityaṃ sarvamevedaṃ tāpatritayadūṣitam |
asāraṃ ninditaṃ heyamiti niścitya śāmyati || 9-3||
ko'sau kālo vayaḥ kiṃ vā yatra dvandvāni no nṛṇām |
tānyupekṣya yathāprāptavartī siddhimavāpnuyāt || 9-4||
nānā mataṃ maharṣīṇāṃ sādhūnāṃ yogināṃ tathā |
dṛṣṭvā nirvedamāpannaḥ ko na śāmyati mānavaḥ || 9-5||
kṛtvā mūrtiparijñānaṃ caitanyasya na kiṃ guruḥ |
nirvedasamatāyuktyā yastārayati saṃsṛteḥ || 9-6||
paśya bhūtavikārāṃstvaṃ bhūtamātrān yathārthataḥ |
tatkṣaṇād bandhanirmuktaḥ svarūpastho bhaviṣyasi || 9-7||
vāsanā eva saṃsāra iti sarvā vimuñca tāḥ |
tattyāgo vāsanātyāgātsthitiradya yathā tathā || 9-8||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.