Vishnu

વિષ્ણુ પાદાદિ કેશાન્ત વર્ણન સ્તોત્રં

Vishnu Padadi Keshanta Varnana Stotram

📂 Stotram 🖋️ Gujarati script
📄 Download PDF
લક્ષ્મીભર્તુર્ભુજાગ્રે કૃતવસતિ સિતં યસ્ય રૂપં વિશાલં
નીલાદ્રેસ્તુઙ્ગશૃઙ્ગસ્થિતમિવ રજનીનાથબિમ્બં વિભાતિ ।
પાયાન્નઃ પાઞ્ચજન્યઃ સ દિતિસુતકુલત્રાસનૈઃ પૂરયન્સ્વૈ-
-ર્નિધ્વાનૈર્નીરદૌઘધ્વનિપરિભવદૈરમ્બરં કમ્બુરાજઃ ॥ 1 ॥
આહુર્યસ્ય સ્વરૂપં ક્ષણમુખમખિલં સૂરયઃ કાલમેતં
ધ્વાન્તસ્યૈકાન્તમન્તં યદપિ ચ પરમં સર્વધામ્નાં ચ ધામ ।
ચક્રં તચ્ચક્રપાણેર્દિતિજતનુગલદ્રક્તધારાક્તધારં
શશ્વન્નો વિશ્વવન્દ્યં વિતરતુ વિપુલં શર્મ ધર્માંશુશોભમ્ ॥ 2 ॥
અવ્યાન્નિર્ઘાતઘોરો હરિભુજપવનામર્શનાધ્માતમૂર્તે-
-રસ્માન્વિસ્મેરનેત્રત્રિદશનુતિવચઃસાધુકારૈઃ સુતારઃ ।
સર્વં સંહર્તુમિચ્છોરરિકુલભુવન સ્ફારવિષ્ફારનાદઃ
સંયત્કલ્પાન્તસિન્ધૌ શરસલિલઘટાવાર્મુચઃ કાર્મુકસ્ય ॥ 3 ॥
જીમૂતશ્યામભાસા મુહુરપિ ભગવદ્બાહુના મોહયન્તી
યુદ્ધેષૂદ્ધૂયમાના ઝટિતિ તટિદિવાલક્ષ્યતે યસ્ય મૂર્તિઃ ।
સોઽસિસ્ત્રાસાકુલાક્ષત્રિદશરિપુવપુઃશોણિતાસ્વાદતૃપ્તો
નિત્યાનન્દાય ભૂયાન્મધુમથનમનોનન્દનો નન્દકો નઃ ॥ 4 ॥
કમ્રાકારા મુરારેઃ કરકમલતલેનાનુરાગાદ્ગૃહીતા
સમ્યગ્વૃત્તા સ્થિતાગ્રે સપદિ ન સહતે દર્શનં યા પરેષામ્ ।
રાજન્તી દૈત્યજીવાસવમદમુદિતા લોહિતાલેપનાર્દ્રા
કામં દીપ્તાંશુકાન્તા પ્રદિશતુ દયિતેવાસ્ય કૌમોદકી નઃ ॥ 5 ॥
યો વિશ્વપ્રાણભૂતસ્તનુરપિ ચ હરેર્યાનકેતુસ્વરૂપો
યં સઞ્ચિન્ત્યૈવ સદ્યઃ સ્વયમુરગવધૂવર્ગગર્ભાઃ પતન્તિ ।
ચઞ્ચચ્ચણ્ડોરુતુણ્ડત્રુટિતફણિવસારક્તપઙ્કાઙ્કિતસ્યં
વન્દે છન્દોમયં તં ખગપતિમમલસ્વર્ણવર્ણં સુપર્ણમ્ ॥ 6 ॥
વિષ્ણોર્વિશ્વેશ્વરસ્ય પ્રવરશયનકૃત્સર્વલોકૈકધર્તા
સોઽનન્તઃ સર્વભૂતઃ પૃથુવિમલયશાઃ સર્વવેદૈશ્ચ વેદ્યઃ ।
પાતા વિશ્વસ્ય શશ્વત્સકલસુરરિપુધ્વંસનઃ પાપહન્તા
સર્વજ્ઞઃ સર્વસાક્ષી સકલવિષભયાત્પાતુ ભોગીશ્વરો નઃ ॥ 7 ॥
વાગ્ભૂગૈર્યાદિભેદૈર્વિદુરિહ મુનયો યાં યદીયૈશ્ચ પુંસાં
કારુણ્યાર્દ્રૈઃ કટાક્ષૈઃ સકૃદપિ પતિતૈઃ સમ્પદઃ સ્યુઃ સમગ્રાઃ ।
કુન્દેન્દુસ્વચ્છમન્દસ્મિતમધુરમુખામ્ભોરુહાં સુન્દરાઙ્ગીં
વન્દે વન્દ્યામશેષૈરપિ મુરભિદુરોમન્દિરામિન્દિરાં તામ્ ॥ 8 ॥
યા સૂતે સત્ત્વજાલં સકલમપિ સદા સન્નિધાનેન પુંસો
ધત્તે યા તત્ત્વયોગાચ્ચરમચરમિદં ભૂતયે ભૂતજાતમ્ ।
ધાત્રીં સ્થાત્રીં જનિત્રીં પ્રકૃતિમવિકૃતિં વિશ્વશક્તિં વિધાત્રીં
વિષ્ણોર્વિશ્વાત્મનસ્તાં વિપુલગુણમયીં પ્રાણનાથાં પ્રણૌમિ ॥ 9 ॥
યેભ્યોઽસૂયદ્ભિરુચ્ચૈઃ સપદિ પદમુરુ ત્યજ્યતે દૈત્યવર્ગૈ-
-ર્યેભો ધર્તું ચ મૂર્ધ્ના સ્પૃહયતિ સતતં સર્વગીર્વાણવર્ગઃ ।
નિત્યં નિર્મૂલયેયુર્નિચિતતરમમી ભક્તિનિઘ્નાત્મનાં નઃ
પદ્માક્ષસ્યાઙ્ઘ્રિપદ્મદ્વયતલનિલયાઃ પાંસવઃ પાપપઙ્કમ્ ॥ 10 ॥
રેખા લેખાદિવન્દ્યાશ્ચરણતલગતાશ્ચક્રમત્સ્યાદિરૂપાઃ
સ્નિગ્ધાઃ સૂક્ષ્માઃ સુજાતા મૃદુલલિતતરક્ષૌમસૂત્રાયમાણાઃ ।
દદ્યુર્નો મઙ્ગલાનિ ભ્રમરભરજુષા કોમલેનાબ્ધિજાયાઃ
કમ્રેણામ્રેડ્યમાનાઃ કિસલયમૃદુના પાણિના ચક્રપાણેઃ ॥ 11 ॥
યસ્માદાક્રામતો દ્યાં ગરુડમણિશિલાકેતુદણ્ડાયમાના
દાશ્ચ્યોતન્તી બભાસે સુરસરિદમલા વૈજયન્તીવ કાન્તા ।
ભૂમિષ્ઠો યસ્તથાન્યો ભુવનગૃહબૃહત્‍સ્તમ્ભશોભાં દધૌ નઃ
પાતામેતૌ પાયોજોદરલલિતતલૌ પઙ્કજાક્ષસ્ય પાદૌ ॥ 12 ॥
આક્રામદ્ભ્યાં ત્રિલોકીમસુરસુરપતી તત્ક્ષણાદેવ નીતૌ
યાભ્યાં વૈરોચનીન્દ્રૌ યુગપદપિ વિપત્સમ્પદોરેકધામઃ ।
તાભ્યાં તામ્રોદરાભ્યાં મુહુરહમજિતસ્યાઞ્ચિતાભ્યામુભાભ્યાં
પ્રાજ્યૈશ્વર્યપ્રદાભ્યાં પ્રણતિમુપગતઃ પાદપઙ્કેરુહાભ્યામ્ ॥ 13 ॥
યેભ્યો વર્ણશ્ચતુર્થશ્ચરમત ઉદભૂદાદિસર્ગે પ્રજાનાં
સાહસ્રી ચાપિ સઙ્ખ્યા પ્રકટમભિહિતા સર્વવેદેષુ યેષામ્ ।
પ્રાપ્તા વિશ્વમ્ભરા યૈરતિવિતતતનોર્વિશ્વમૂર્તેર્વિરાજો
વિષ્ણોસ્તેભ્યો મહદ્ભ્યઃ સતતમપિ નમોઽસ્ત્વઙ્ઘ્રિપઙ્કેરુહેભ્યઃ ॥ 14 ॥
વિષ્ણોઃ પાદદ્વયાગ્રે વિમલનખમણિભ્રાજિતા રાજતે યા
રાજીવસ્યેવ રમ્યા હિમજલકણિકાલઙ્કૃતાગ્રા દલાલી ।
અસ્માકં વિસ્મયાર્હાણ્યખિલજનમન પ્રાર્થનીયા હિ સેયં
દદ્યાદાદ્યાનવદ્યા તતિરતિરુચિરા મઙ્ગલાન્યઙ્ગુલીનામ્ ॥ 15 ॥
યસ્યાં દૃષ્ટ્વામલાયાં પ્રતિકૃતિમમરાઃ સમ્ભવન્ત્યાનમન્તઃ
સેન્દ્રાઃ સાન્દ્રીકૃતેર્ષ્યાસ્ત્વપરસુરકુલાશઙ્કયાતઙ્કવન્તઃ ।
સા સદ્યઃ સાતિરેકાં સકલસુખકરીં સમ્પદં સાધયેન્ન-
-શ્ચઞ્ચચ્ચાર્વંશુચક્રા ચરણનલિનયોશ્ચક્રપાણેર્નખાલી ॥ 16 ॥
પાદામ્ભોજન્મસેવાસમવનતસુરવ્રાતભાસ્વત્કિરીટ-
-પ્રત્યુપ્તોચ્ચાવચાશ્મપ્રવરકરગણૈશ્ચિન્તિતં યદ્વિભાતિ ।
નમ્રાઙ્ગાનાં હરેર્નો હરિદુપલમહાકૂર્મસૌન્દર્યહારિ-
-ચ્છાયં શ્રેયઃપ્રદાયિ પ્રપદયુગમિદં પ્રાપયેત્પાપમન્તમ્ ॥ 17 ॥
શ્રીમત્યૌ ચારુવૃત્તે કરપરિમલનાનન્દહૃષ્ટે રમાયાઃ
સૌન્દર્યાઢ્યેન્દ્રનીલોપલરચિતમહાદણ્ડયોઃ કાન્તિચોરે ।
સૂરીન્દ્રૈઃ સ્તૂયમાને સુરકુલસુખદે સૂદિતારાતિસઙ્ઘે
જઙ્ઘે નારાયણીયે મુહુરપિ જયતામસ્મદંહો હરન્ત્યૌ ॥ 18 ॥
સમ્યક્સાહ્યં વિધાતું સમમિવ સતતં જઙ્ઘયોઃ ખિન્નયોર્યે
ભારીભૂતોરુદણ્ડદ્વયભરણકૃતોત્તમ્ભભાવં ભજેતે ।
ચિત્તાદર્શં નિધાતું મહિતમિવ સતાં તે સમુદ્રાયમાને
વૃત્તાકારે વિધત્તાં હ્યદિ મુદમજિતસ્યાનિશં જાનુની નઃ ॥ 19 ॥
દેવો ભીતિં વિધાતુઃ સપદિ વિદધતૌ કૈટભાખ્યં મધું ચા-
-પ્યારોપ્યારૂઢગર્વાવધિજલધિ યયોરાદિદૈત્યૌ જઘાન ।
વૃત્તાવન્યોન્યતુલ્યૌ ચતુરમુપચયં બિભ્રતાવભ્રનીલા-
-વૂરૂ ચારૂ હરેસ્તૌ મુદમતિશયિનીં માનસે નો વિધત્તામ્ ॥ 20 ॥
પીતેન દ્યોતતે યચ્ચતુરપરિહિતેનામ્બરેણાત્યુદારં
જાતાલઙ્કારયોગં જલમિવ જલધેર્બાડબાગ્નિપ્રભાભિઃ ।
એતત્પાતિત્યદાન્નો જઘનમતિઘનાદેનસો માનનીયં
સાતત્યેનૈવ ચેતોવિષયમવતરત્પાતુ પીતામ્બરસ્ય ॥ 21 ॥
યસ્યા દામ્ના ત્રિધામ્નો જઘનકલિતયા ભ્રાજતેઽઙ્ગં યથાબ્ધે-
-ર્મધ્યસ્થો મન્દરાદ્રિર્ભુજગપતિમહાભોગસન્નદ્ધમધ્યઃ ।
કાઞ્ચી સા કાઞ્ચનાભા મણિવરકિરણૈરુલ્લસદ્ભિઃ પ્રદીપ્તા
કલ્યાં કલ્યાણદાત્રીં મમ મતિમનિશં કમ્રરૂપાં કરોતુ ॥ 22 ॥
ઉન્નમ્રં કમ્રમુચ્ચૈરુપચિતમુદભૂદ્યત્ર પત્રૈર્વિચિત્રૈઃ
પૂર્વં ગીર્વાણપૂજ્યં કમલજમધુપસ્યાસ્પદં તત્પયોજમ્ ।
યસ્મિન્નીલાશ્મનીલૈસ્તરલરુચિજલૈઃ પૂરિતે કેલિબુદ્ધ્યા
નાલીકાક્ષસ્ય નાભીસરસિ વસતુ નશ્ચિત્તહંસશ્ચિરાય ॥ 23 ॥
પાતાલં યસ્ય નાલં વલયમપિ દિશાં પત્રપઙ્ક્તીર્નગેન્દ્રા-
-ન્વિદ્વાંસઃ કેસરાલીર્વિદુરિહ વિપુલાં કર્ણિકાં સ્વર્ણશૈલમ્ ।
ભૂયાદ્ગાયત્સ્વયમ્ભૂમધુકરભવનં ભૂમયં કામદં નો
નાલીકં નાભિપદ્માકરભવમુરુ તન્નાગશય્યસ્ય શૌરેઃ ॥ 24 ॥
આદૌ કલ્પસ્ય યસ્માત્પ્રભવતિ વિતતં વિશ્વમેતદ્વિકલ્પૈઃ
કલ્પાન્તે યસ્ય ચાન્ત પ્રવિશતિ સકલં સ્થાવરં જઙ્ગમં ચ ।
અત્યન્તાચિન્ત્યમૂર્તેશ્ચિરતરમજિતસ્યાન્તરિક્ષસ્વરૂપે
તસ્મિન્નસ્માકમન્તઃકરણમતિમુદા ક્રીડતાત્ક્રોડભાગે ॥ 25 ॥
કાન્ત્યમ્ભઃપૂરપૂર્ણે લસદસિતવલીભઙ્ગભાસ્વત્તરઙ્ગે
ગમ્ભીરાકારનાભીચતુરતરમહાવર્તશોભિન્યુદારે ।
ક્રીડત્વાનદ્વહેમોદરનહનમહાબાડબાગ્નિપ્રભાઢ્યે
કામં દામોદરીયોદરસલિલનિધૌ ચિત્તમત્સ્યશ્ચિરં નઃ ॥ 26 ॥
નાભીનાલીકમૂલાદધિકપરિમલોન્મોહિતાનામલીનાં
માલા નીલેવ યાન્તી સ્ફુરતિ રુચિમતી વક્ત્રપદ્મોન્મુખી યા ।
રમ્યા સા રોમરાજિર્મહિતરુચિકરી મધ્યભાગસ્ય વિષ્ણો-
-શ્ચિત્તસ્થા મા વિરંસીચ્ચિરતરમુચિતાં સાધયન્તી શ્રિયં નઃ ॥ 27 ॥
સંસ્તીર્ણં કૌસ્તુભાંશુપ્રસરકિસલયૈર્મુગ્ધમુક્તાફલાઢ્યં
શ્રીવત્સોલ્લાસિ ફુલ્લપ્રતિનવવનમાલાઙ્કિ રાજદ્ભુજાન્તમ્ ।
વક્ષઃ શ્રીવૃક્ષકાન્તં મધુકરનિકરશ્યામલં શાર્ઙ્ગપાણેઃ
સંસારાધ્વશ્રમાર્તૈરુપવનમિવ યત્સેવિતં તત્પ્રપદ્યે ॥ 28 ॥
કાન્તં વક્ષો નિતાન્તં વિદધદિવ ગલં કાલિમા કાલશત્રો-
-રિન્દોર્બિમ્બં યથાઙ્કો મધુપ ઇવ તરોર્મઞ્જરીં રાજતે યઃ ।
શ્રીમાન્નિત્યં વિધેયાદવિરલમિલિતઃ કૌસ્તુભશ્રીપ્રતાનૈઃ
શ્રીવત્સઃ શ્રીપતેઃ સ શ્રિય ઇવ દયિતો વત્સ ઉચ્ચૈઃશ્રિયં નઃ ॥ 29 ॥
સમ્ભૂયામ્ભોધિમધ્યાત્સપદિ સહજયા યઃ શ્રિયા સન્નિધત્તે
નીલે નારાયણોરઃસ્થલગગનતલે હારતારોપસેવ્યે ।
આશાઃ સર્વાઃ પ્રકાશા વિદધદપિદધચ્ચાત્મભાસાન્યતેજા-
-સ્યાશ્ચર્યસ્યાકરો નો દ્યુમણિરિવ મણિઃ કૌસ્તુભઃ સોઽસ્તુભૂત્યૈ ॥ 30 ॥
યા વાયાવાનુકૂલ્યાત્સરતિ મણિરુચા ભાસમાના સમાના
સાકં સાકમ્પમંસે વસતિ વિદધતી વાસુભદ્રં સુભદ્રમ્ ।
સારં સારઙ્ગસઙ્ઘૈર્મુખરિતકુસુમા મેચકાન્તા ચ કાન્તા
માલા માલાલિતાસ્માન્ન વિરમતુ સુખૈર્યોજયન્તી જયન્તી ॥ 31 ॥
હારસ્યોરુપ્રભાભિઃ પ્રતિનવવનમાલાશુભિઃ પ્રાંશુરૂપૈઃ
શ્રીભિશ્ચાપ્યઙ્ગદાનાં કબલિતરુચિ યન્નિષ્કભાભિશ્ચ ભાતિ ।
બાહુલ્યેનૈવ બદ્ધાઞ્જલિપુટમજિતસ્યાભિયાચામહે ત-
-દ્વન્ધાર્તિં બાધતાં નો બહુવિહતિકરીં બન્ધુરં બાહુમૂલમ્ ॥ 32 ॥
વિશ્વત્રાણૈકદીક્ષાસ્તદનુગુણગુણક્ષત્રનિર્માણદક્ષાઃ
કર્તારો દુર્નિરૂપસ્ફુટગુણયશસા કર્મણામદ્ભુતાનામ્ ।
શાર્ઙ્ગં બાણં કૃપાણં ફલકમરિગદે પદ્મશઙ્ખૌ સહસ્રં
બિભ્રાણાઃ શસ્ત્રજાલં મમ દધતુ હરેર્બાહવો મોહહાનિમ્ ॥ 33 ॥
કણ્ઠાકલ્પોદ્ગતૈર્યઃ કનકમયલસત્કુણ્ડલોત્થૈરુદારૈ-
-રુદ્યોતૈઃ કૌસ્તુભસ્યાપ્યુરુભિરુપચિતશ્ચિત્રવર્ણો વિભાતિ ।
કણ્ઠાશ્લેષે રમાયાઃ કરવલયપદૈર્મુદ્રિતે ભદ્રરૂપે
વૈકુણ્ઠીયેઽત્ર કણ્ઠે વસતુ મમ મતિઃ કુણ્ઠભાવં વિહાય ॥ 34 ॥
પદ્માનન્દપ્રદાતા પરિલસદરુણશ્રીપરીતાગ્રભાગઃ
કાલે કાલે ચ કમ્બુપ્રવરશશધરાપૂરણે યઃ પ્રવીણઃ ।
વક્ત્રાકાશાન્તરસ્થસ્તિરયતિ નિતરાં દન્તતારૌઘશોભાં
શ્રીભર્તુર્દન્તવાસોદ્યુમણિરઘતમોનાશનાયાસ્ત્વસૌ નઃ ॥ 35 ॥
નિત્યં સ્નેહાતિરેકાન્નિજકમિતુરલં વિપ્રયોગાક્ષમા યા
વક્ત્રેન્દોરન્તરાલે કૃતવસતિરિવાભાતિ નક્ષત્રરાજિઃ ।
લક્ષ્મીકાન્તસ્ય કાન્તાકૃતિરતિવિલસન્મુગ્ધમુક્તાવલિશ્રી-
-ર્દન્તાલી સન્તતં સા નતિનુતિનિરતાનક્ષતાન્રક્ષતાન્નઃ ॥ 36 ॥
બ્રહ્મન્બ્રહ્મણ્યજિહ્માં મતિમપિ કુરુષે દેવ સમ્ભાવયે ત્વાં
શમ્ભો શક્ર ત્રિલોકીમવસિ કિમમરૈર્નારદાદ્યાઃ સુખં વઃ ।
ઇત્થં સેવાવનમ્રં સુરમુનિનિકરં વીક્ષ્ય વિષ્ણોઃ પ્રસન્ન-
-સ્યાસ્યેન્દોરાસ્રવન્તી વરવચનસુધાહ્લાદયેન્માનસં નઃ ॥ 37 ॥
કર્ણસ્થસ્વર્ણકમ્રોજ્જ્વલમકરમહાકુણ્ડલપ્રોતદીપ્ય-
-ન્માણિક્યશ્રીપ્રતાનૈઃ પરિમિલિતમલિશ્યામલં કોમલં યત્ ।
પ્રોદ્યત્સૂર્યાંશુરાજન્મરકતમુકુરાકારચોરં મુરારે-
-ર્ગાઢામાગામિનીં નઃ શમયતુ વિપદં ગણ્ડયોર્મણ્ડલં તત્ ॥ 38 ॥
વક્ત્રામ્ભોજે લસન્તં મુહુરધરમણિં પક્વબિમ્બાભિરામં
દૃષ્ટ્વા દ્રષ્ટું શુકસ્ય સ્ફુટમવતરતસ્તુણ્ડદણ્ડાયતે યઃ ।
ઘોણઃ શોણીકૃતાત્મા શ્રવણયુગલસત્કુણ્ડલોસ્રૈર્મુરારેઃ
પ્રાણાખ્યસ્યાનિલસ્ય પ્રસરણસરણિઃ પ્રાણદાનાય નઃ સ્યાત્ ॥ 39 ॥
દિક્કાલૌ વેદયન્તૌ જગતિ મુહુરિમૌ સઞ્ચરન્તૌ રવીન્દૂ
ત્રૈલોક્યાલોકદીપાવભિદધતિ યયોરેવ રૂપં મુનીન્દ્રાઃ ।
અસ્માનબ્જપ્રભે તે પ્રચુરતરકૃપાનિર્ભરં પ્રેક્ષમાણે
પાતામાતામ્રશુક્લાસિતરુચિરુચિરે પદ્મનેત્રસ્ય નેત્રે ॥ 40 ॥
પાતાત્પાતાલપાતાત્પતગપતિગતેર્ભ્રૂયુગં ભુગ્નમધ્યં
યેનેષચ્ચાલિતેન સ્વપદનિયમિતાઃ સાસુરા દેવસઙ્ઘાઃ ।
નૃત્યલ્લાલાટરઙ્ગે રજનિકરતનોરર્ધખણ્ડાવદાતે
કાલવ્યાલદ્વયં વા વિલસતિ સમયા વાલિકામાતરં નઃ ॥ 41 ॥
લક્ષ્માકારાલકાલિસ્ફુરદલિકશશાઙ્કાર્ધસન્દર્શમીલ-
-ન્નેત્રામ્ભોજપ્રબોધોત્સુકનિભૃતતરાલીનભૃઙ્ગચ્છટાભે ।
લક્ષ્મીનાથસ્ય લક્ષ્યીકૃતવિબુધગણાપાઙ્ગબાણાસનાર્ધ-
-ચ્છાયે નો ભૂરિભૂતિપ્રસવકુશલતે ભ્રૂલતે પાલયેતામ્ ॥ 42 ॥
રૂક્ષસ્મારેક્ષુચાપચ્યુતશરનિકરક્ષીણલક્ષ્મીકટાક્ષ-
-પ્રોત્ફુલ્લત્પદ્મમાલાવિલસિતમહિતસ્ફાટિકૈશાનલિઙ્ગમ્ ।
ભૂયાદ્ભૂયો વિભૂત્યૈ મમ ભુવનપતેર્ભ્રૂલતાદ્વન્દ્વમધ્યા-
-દુત્થં તત્પુણ્ડ્રમૂર્ધ્વં જનિમરણતમઃખણ્ડનં મણ્ડનં ચ ॥ 43 ॥
પીઠીભૂતાલકાન્તે કૃતમકુટમહાદેવલિઙ્ગપ્રતિષ્ઠે
લાલાટે નાટ્યરઙ્ગે વિકટતરતટે કૈટભારેશ્ચિરાય ।
પ્રોદ્ધાટ્યૈવાત્મતન્દ્રીપ્રકટપટકુટીં પ્રસ્ફુરન્તીં સ્ફુટાઙ્ગં
પટ્વીયં ભાવનાખ્યાં ચટુલમતિનટી નાટિકાં નાટયેન્નઃ ॥ 44 ॥
માલાલીવાલિધામ્નઃ કુવલયકલિતા શ્રીપતેઃ કુન્તલાલી
કાલિન્દ્યારુહ્ય મૂર્ધ્નો ગલતિ હરશિરઃસ્વર્ધુનીસ્પર્ધયા નુ ।
રાહુર્વા યાતિ વક્ત્રં સકલશશિકલાભ્રાન્તિલોલાન્તરાત્મા
લોકૈરાલોક્યતે યા પ્રદિશતુ સતતં સાખિલં મઙ્ગલં નઃ ॥ 45 ॥
સુપ્તાકારાઃ પ્રસુપ્તે ભગવતિ વિબુધૈરપ્યદૃષ્ટસ્વરૂપા
વ્યાપ્તવ્યોમાન્તરાલાસ્તરલમણિરુચા રઞ્જિતાઃ સ્પષ્ટભાસઃ ।
દેહચ્છાયોદ્ગમાભા રિપુવપુરગુરુપ્લોષરોષાગ્નિધૂમ્યાઃ
કેશાઃ કેશિદ્વિષો નો વિદધતુ વિપુલક્લેશપાશપ્રણાશમ્ ॥ 46 ॥
યત્ર પ્રત્યુપ્તરત્નપ્રવરપરિલસદ્ભૂરિરોચિષ્પ્રતાન-
-સ્ફૂર્ત્યાં મૂર્તિર્મુરારેર્દ્યુમણિશતચિતવ્યોમવદ્દુર્નિરીક્ષ્યા ।
કુર્વત્પારેપયોધિ જ્વલદકૃશશિખાભાસ્વદૌર્વાગ્નિશઙ્કાં
શશ્વન્નઃ શર્મ દિશ્યાત્કલિકલુષતમઃપાટનં તત્કિરીટમ્ ॥ 47 ॥
ભ્રાન્ત્વા ભ્રાન્ત્વા યદન્તસ્ત્રિભુવનગુરુરપ્યબ્દકોટીરનેકા
ગન્તું નાન્તં સમર્થો ભ્રમર ઇવ પુનર્નાભિનાલીકનાલાત્ ।
ઉન્મજ્જન્નૂર્જિતશ્રીસ્ત્રિભુવનમપરં નિર્મમે તત્સદૃક્ષં
દેહામ્ભોધિઃ સ દેયાન્નિરવધિરમૃતં દૈત્યવિદ્વેષિણો નઃ ॥ 48 ॥
મત્સ્યઃ કૂર્મો વરાહો નરહરિણપતિર્વામનો જામદગ્ન્યઃ
કાકુત્સ્થઃ કંસઘાતી મનસિજવિજયી યશ્ચ કલ્કિર્ભવિષ્યન્ ।
વિષ્ણોરંશાવતરા ભુવનહિતકરા ધર્મસંસ્થાપનાર્થાઃ
પાયાસુર્માં ત એતે ગુરુતરકરુણાભારખિન્નાશયા યે ॥ 49 ॥
યસ્માદ્વાચો નિવૃત્તાઃ સમમપિ મનસા લક્ષણામીક્ષમાણાઃ
સ્વાર્થાલાભાત્પરાર્થવ્યપગમકથનશ્લાઘિનો વેદવાદાઃ ।
નિત્યાનન્દં સ્વસંવિન્નિરવધિવિમલસ્વાન્તસઙ્ક્રાન્તબિમ્બ-
-ચ્છાયાપત્યાપિ નિત્યં સુખયતિ યમિનો યત્તદવ્યાન્મહો નઃ ॥ 50 ॥
આપાદાદા ચ શીર્ષાદ્વપુરિદમનઘં વૈષ્ણવં યઃ સ્વચિત્તે
ધત્તે નિત્યં નિરસ્તાખિલકલિકલુષ સન્તતાન્તઃ પ્રમોદમ્ ।
જુહ્વજ્જિહ્વાકૃશાનૌ હરિચરિતહવિઃ સ્તોત્રમન્ત્રાનુપાઠૈ-
-સ્તત્પાદામ્ભોરુહાભ્યાં સતતમપિ નમસ્કુર્મહે નિર્મલાભ્યામ્ ॥ 51 ॥
મોદાત્પાદાદિકેશસ્તુતિમિતિરચિતા કીર્તયિત્વા ત્રિધામ્ન
પાદાબ્જદ્વન્દ્વસેવાસમયનતમતિર્મસ્તકેનાનમેદ્ય ।
ઉન્મુચ્યૈવાત્મનૈનોનિચયકવચક પઞ્ચતામેત્ય ભાનો-
-ર્બિમ્બાન્તર્ગોચર સ પ્રવિશતિ પરમાનન્દમાત્મસ્વરૂપમ્ ॥ 52 ॥
ઇતિ શ્રીમત્પરમહંસપરિવ્રાજકાચાર્યસ્ય શ્રીગોવિન્દભગવત્પૂજ્યપાદશિષ્યસ્ય શ્રીમચ્છઙ્કરભગવતઃ કૃતૌ શ્રી વિષ્ણુ પાદાદિકેશાન્તવર્ણણ સ્તોત્રં સમ્પૂર્ણમ્ ।
Roman (IAST) Transliteration
lakṣmībharturbhujāgre kṛtavasati sitaṃ yasya rūpaṃ viśālaṃ
nīlādrestuṅgaśṛṅgasthitamiva rajanīnāthabimbaṃ vibhāti |
pāyānnaḥ pāñcajanyaḥ sa ditisutakulatrāsanaiḥ pūrayansvai-
-rnidhvānairnīradaughadhvaniparibhavadairambaraṃ kamburājaḥ || 1 ||
āhuryasya svarūpaṃ kṣaṇamukhamakhilaṃ sūrayaḥ kālametaṃ
dhvāntasyaikāntamantaṃ yadapi ca paramaṃ sarvadhāmnāṃ ca dhāma |
cakraṃ taccakrapāṇerditijatanugaladraktadhārāktadhāraṃ
śaśvanno viśvavandyaṃ vitaratu vipulaṃ śarma dharmāṃśuśobham || 2 ||
avyānnirghātaghoro haribhujapavanāmarśanādhmātamūrte-
-rasmānvismeranetratridaśanutivacaḥsādhukāraiḥ sutāraḥ |
sarvaṃ saṃhartumicchorarikulabhuvana sphāraviṣphāranādaḥ
saṃyatkalpāntasindhau śarasalilaghaṭāvārmucaḥ kārmukasya || 3 ||
jīmūtaśyāmabhāsā muhurapi bhagavadbāhunā mohayantī
yuddheṣūddhūyamānā jhaṭiti taṭidivālakṣyate yasya mūrtiḥ |
so'sistrāsākulākṣatridaśaripuvapuḥśoṇitāsvādatṛpto
nityānandāya bhūyānmadhumathanamanonandano nandako naḥ || 4 ||
kamrākārā murāreḥ karakamalatalenānurāgādgṛhītā
samyagvṛttā sthitāgre sapadi na sahate darśanaṃ yā pareṣām |
rājantī daityajīvāsavamadamuditā lohitālepanārdrā
kāmaṃ dīptāṃśukāntā pradiśatu dayitevāsya kaumodakī naḥ || 5 ||
yo viśvaprāṇabhūtastanurapi ca hareryānaketusvarūpo
yaṃ sañcintyaiva sadyaḥ svayamuragavadhūvargagarbhāḥ patanti |
cañcaccaṇḍorutuṇḍatruṭitaphaṇivasāraktapaṅkāṅkitasyaṃ
vande chandomayaṃ taṃ khagapatimamalasvarṇavarṇaṃ suparṇam || 6 ||
viṣṇorviśveśvarasya pravaraśayanakṛtsarvalokaikadhartā
so'nantaḥ sarvabhūtaḥ pṛthuvimalayaśāḥ sarvavedaiśca vedyaḥ |
pātā viśvasya śaśvatsakalasuraripudhvaṃsanaḥ pāpahantā
sarvajñaḥ sarvasākṣī sakalaviṣabhayātpātu bhogīśvaro naḥ || 7 ||
vāgbhūgairyādibhedairviduriha munayo yāṃ yadīyaiśca puṃsāṃ
kāruṇyārdraiḥ kaṭākṣaiḥ sakṛdapi patitaiḥ sampadaḥ syuḥ samagrāḥ |
kundendusvacchamandasmitamadhuramukhāmbhoruhāṃ sundarāṅgīṃ
vande vandyāmaśeṣairapi murabhiduromandirāmindirāṃ tām || 8 ||
yā sūte sattvajālaṃ sakalamapi sadā sannidhānena puṃso
dhatte yā tattvayogāccaramacaramidaṃ bhūtaye bhūtajātam |
dhātrīṃ sthātrīṃ janitrīṃ prakṛtimavikṛtiṃ viśvaśaktiṃ vidhātrīṃ
viṣṇorviśvātmanastāṃ vipulaguṇamayīṃ prāṇanāthāṃ praṇaumi || 9 ||
yebhyo'sūyadbhiruccaiḥ sapadi padamuru tyajyate daityavargai-
-ryebho dhartuṃ ca mūrdhnā spṛhayati satataṃ sarvagīrvāṇavargaḥ |
nityaṃ nirmūlayeyurnicitataramamī bhaktinighnātmanāṃ naḥ
padmākṣasyāṅghripadmadvayatalanilayāḥ pāṃsavaḥ pāpapaṅkam || 10 ||
rekhā lekhādivandyāścaraṇatalagatāścakramatsyādirūpāḥ
snigdhāḥ sūkṣmāḥ sujātā mṛdulalitatarakṣaumasūtrāyamāṇāḥ |
dadyurno maṅgalāni bhramarabharajuṣā komalenābdhijāyāḥ
kamreṇāmreḍyamānāḥ kisalayamṛdunā pāṇinā cakrapāṇeḥ || 11 ||
yasmādākrāmato dyāṃ garuḍamaṇiśilāketudaṇḍāyamānā
dāścyotantī babhāse surasaridamalā vaijayantīva kāntā |
bhūmiṣṭho yastathānyo bhuvanagṛhabṛhat‍stambhaśobhāṃ dadhau naḥ
pātāmetau pāyojodaralalitatalau paṅkajākṣasya pādau || 12 ||
ākrāmadbhyāṃ trilokīmasurasurapatī tatkṣaṇādeva nītau
yābhyāṃ vairocanīndrau yugapadapi vipatsampadorekadhāmaḥ |
tābhyāṃ tāmrodarābhyāṃ muhurahamajitasyāñcitābhyāmubhābhyāṃ
prājyaiśvaryapradābhyāṃ praṇatimupagataḥ pādapaṅkeruhābhyām || 13 ||
yebhyo varṇaścaturthaścaramata udabhūdādisarge prajānāṃ
sāhasrī cāpi saṅkhyā prakaṭamabhihitā sarvavedeṣu yeṣām |
prāptā viśvambharā yairativitatatanorviśvamūrtervirājo
viṣṇostebhyo mahadbhyaḥ satatamapi namo'stvaṅghripaṅkeruhebhyaḥ || 14 ||
viṣṇoḥ pādadvayāgre vimalanakhamaṇibhrājitā rājate yā
rājīvasyeva ramyā himajalakaṇikālaṅkṛtāgrā dalālī |
asmākaṃ vismayārhāṇyakhilajanamana prārthanīyā hi seyaṃ
dadyādādyānavadyā tatiratirucirā maṅgalānyaṅgulīnām || 15 ||
yasyāṃ dṛṣṭvāmalāyāṃ pratikṛtimamarāḥ sambhavantyānamantaḥ
sendrāḥ sāndrīkṛterṣyāstvaparasurakulāśaṅkayātaṅkavantaḥ |
sā sadyaḥ sātirekāṃ sakalasukhakarīṃ sampadaṃ sādhayenna-
-ścañcaccārvaṃśucakrā caraṇanalinayoścakrapāṇernakhālī || 16 ||
pādāmbhojanmasevāsamavanatasuravrātabhāsvatkirīṭa-
-pratyuptoccāvacāśmapravarakaragaṇaiścintitaṃ yadvibhāti |
namrāṅgānāṃ harerno haridupalamahākūrmasaundaryahāri-
-cchāyaṃ śreyaḥpradāyi prapadayugamidaṃ prāpayetpāpamantam || 17 ||
śrīmatyau cāruvṛtte karaparimalanānandahṛṣṭe ramāyāḥ
saundaryāḍhyendranīlopalaracitamahādaṇḍayoḥ kānticore |
sūrīndraiḥ stūyamāne surakulasukhade sūditārātisaṅghe
jaṅghe nārāyaṇīye muhurapi jayatāmasmadaṃho harantyau || 18 ||
samyaksāhyaṃ vidhātuṃ samamiva satataṃ jaṅghayoḥ khinnayorye
bhārībhūtorudaṇḍadvayabharaṇakṛtottambhabhāvaṃ bhajete |
cittādarśaṃ nidhātuṃ mahitamiva satāṃ te samudrāyamāne
vṛttākāre vidhattāṃ hyadi mudamajitasyāniśaṃ jānunī naḥ || 19 ||
devo bhītiṃ vidhātuḥ sapadi vidadhatau kaiṭabhākhyaṃ madhuṃ cā-
-pyāropyārūḍhagarvāvadhijaladhi yayorādidaityau jaghāna |
vṛttāvanyonyatulyau caturamupacayaṃ bibhratāvabhranīlā-
-vūrū cārū harestau mudamatiśayinīṃ mānase no vidhattām || 20 ||
pītena dyotate yaccaturaparihitenāmbareṇātyudāraṃ
jātālaṅkārayogaṃ jalamiva jaladherbāḍabāgniprabhābhiḥ |
etatpātityadānno jaghanamatighanādenaso mānanīyaṃ
sātatyenaiva cetoviṣayamavataratpātu pītāmbarasya || 21 ||
yasyā dāmnā tridhāmno jaghanakalitayā bhrājate'ṅgaṃ yathābdhe-
-rmadhyastho mandarādrirbhujagapatimahābhogasannaddhamadhyaḥ |
kāñcī sā kāñcanābhā maṇivarakiraṇairullasadbhiḥ pradīptā
kalyāṃ kalyāṇadātrīṃ mama matimaniśaṃ kamrarūpāṃ karotu || 22 ||
unnamraṃ kamramuccairupacitamudabhūdyatra patrairvicitraiḥ
pūrvaṃ gīrvāṇapūjyaṃ kamalajamadhupasyāspadaṃ tatpayojam |
yasminnīlāśmanīlaistaralarucijalaiḥ pūrite kelibuddhyā
nālīkākṣasya nābhīsarasi vasatu naścittahaṃsaścirāya || 23 ||
pātālaṃ yasya nālaṃ valayamapi diśāṃ patrapaṅktīrnagendrā-
-nvidvāṃsaḥ kesarālīrviduriha vipulāṃ karṇikāṃ svarṇaśailam |
bhūyādgāyatsvayambhūmadhukarabhavanaṃ bhūmayaṃ kāmadaṃ no
nālīkaṃ nābhipadmākarabhavamuru tannāgaśayyasya śaureḥ || 24 ||
ādau kalpasya yasmātprabhavati vitataṃ viśvametadvikalpaiḥ
kalpānte yasya cānta praviśati sakalaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca |
atyantācintyamūrteścirataramajitasyāntarikṣasvarūpe
tasminnasmākamantaḥkaraṇamatimudā krīḍatātkroḍabhāge || 25 ||
kāntyambhaḥpūrapūrṇe lasadasitavalībhaṅgabhāsvattaraṅge
gambhīrākāranābhīcaturataramahāvartaśobhinyudāre |
krīḍatvānadvahemodaranahanamahābāḍabāgniprabhāḍhye
kāmaṃ dāmodarīyodarasalilanidhau cittamatsyaściraṃ naḥ || 26 ||
nābhīnālīkamūlādadhikaparimalonmohitānāmalīnāṃ
mālā nīleva yāntī sphurati rucimatī vaktrapadmonmukhī yā |
ramyā sā romarājirmahitarucikarī madhyabhāgasya viṣṇo-
-ścittasthā mā viraṃsīccirataramucitāṃ sādhayantī śriyaṃ naḥ || 27 ||
saṃstīrṇaṃ kaustubhāṃśuprasarakisalayairmugdhamuktāphalāḍhyaṃ
śrīvatsollāsi phullapratinavavanamālāṅki rājadbhujāntam |
vakṣaḥ śrīvṛkṣakāntaṃ madhukaranikaraśyāmalaṃ śārṅgapāṇeḥ
saṃsārādhvaśramārtairupavanamiva yatsevitaṃ tatprapadye || 28 ||
kāntaṃ vakṣo nitāntaṃ vidadhadiva galaṃ kālimā kālaśatro-
-rindorbimbaṃ yathāṅko madhupa iva tarormañjarīṃ rājate yaḥ |
śrīmānnityaṃ vidheyādaviralamilitaḥ kaustubhaśrīpratānaiḥ
śrīvatsaḥ śrīpateḥ sa śriya iva dayito vatsa uccaiḥśriyaṃ naḥ || 29 ||
sambhūyāmbhodhimadhyātsapadi sahajayā yaḥ śriyā sannidhatte
nīle nārāyaṇoraḥsthalagaganatale hāratāropasevye |
āśāḥ sarvāḥ prakāśā vidadhadapidadhaccātmabhāsānyatejā-
-syāścaryasyākaro no dyumaṇiriva maṇiḥ kaustubhaḥ so'stubhūtyai || 30 ||
yā vāyāvānukūlyātsarati maṇirucā bhāsamānā samānā
sākaṃ sākampamaṃse vasati vidadhatī vāsubhadraṃ subhadram |
sāraṃ sāraṅgasaṅghairmukharitakusumā mecakāntā ca kāntā
mālā mālālitāsmānna viramatu sukhairyojayantī jayantī || 31 ||
hārasyoruprabhābhiḥ pratinavavanamālāśubhiḥ prāṃśurūpaiḥ
śrībhiścāpyaṅgadānāṃ kabalitaruci yanniṣkabhābhiśca bhāti |
bāhulyenaiva baddhāñjalipuṭamajitasyābhiyācāmahe ta-
-dvandhārtiṃ bādhatāṃ no bahuvihatikarīṃ bandhuraṃ bāhumūlam || 32 ||
viśvatrāṇaikadīkṣāstadanuguṇaguṇakṣatranirmāṇadakṣāḥ
kartāro durnirūpasphuṭaguṇayaśasā karmaṇāmadbhutānām |
śārṅgaṃ bāṇaṃ kṛpāṇaṃ phalakamarigade padmaśaṅkhau sahasraṃ
bibhrāṇāḥ śastrajālaṃ mama dadhatu harerbāhavo mohahānim || 33 ||
kaṇṭhākalpodgatairyaḥ kanakamayalasatkuṇḍalotthairudārai-
-rudyotaiḥ kaustubhasyāpyurubhirupacitaścitravarṇo vibhāti |
kaṇṭhāśleṣe ramāyāḥ karavalayapadairmudrite bhadrarūpe
vaikuṇṭhīye'tra kaṇṭhe vasatu mama matiḥ kuṇṭhabhāvaṃ vihāya || 34 ||
padmānandapradātā parilasadaruṇaśrīparītāgrabhāgaḥ
kāle kāle ca kambupravaraśaśadharāpūraṇe yaḥ pravīṇaḥ |
vaktrākāśāntarasthastirayati nitarāṃ dantatāraughaśobhāṃ
śrībharturdantavāsodyumaṇiraghatamonāśanāyāstvasau naḥ || 35 ||
nityaṃ snehātirekānnijakamituralaṃ viprayogākṣamā yā
vaktrendorantarāle kṛtavasatirivābhāti nakṣatrarājiḥ |
lakṣmīkāntasya kāntākṛtirativilasanmugdhamuktāvaliśrī-
-rdantālī santataṃ sā natinutiniratānakṣatānrakṣatānnaḥ || 36 ||
brahmanbrahmaṇyajihmāṃ matimapi kuruṣe deva sambhāvaye tvāṃ
śambho śakra trilokīmavasi kimamarairnāradādyāḥ sukhaṃ vaḥ |
itthaṃ sevāvanamraṃ suramuninikaraṃ vīkṣya viṣṇoḥ prasanna-
-syāsyendorāsravantī varavacanasudhāhlādayenmānasaṃ naḥ || 37 ||
karṇasthasvarṇakamrojjvalamakaramahākuṇḍalaprotadīpya-
-nmāṇikyaśrīpratānaiḥ parimilitamaliśyāmalaṃ komalaṃ yat |
prodyatsūryāṃśurājanmarakatamukurākāracoraṃ murāre-
-rgāḍhāmāgāminīṃ naḥ śamayatu vipadaṃ gaṇḍayormaṇḍalaṃ tat || 38 ||
vaktrāmbhoje lasantaṃ muhuradharamaṇiṃ pakvabimbābhirāmaṃ
dṛṣṭvā draṣṭuṃ śukasya sphuṭamavataratastuṇḍadaṇḍāyate yaḥ |
ghoṇaḥ śoṇīkṛtātmā śravaṇayugalasatkuṇḍalosrairmurāreḥ
prāṇākhyasyānilasya prasaraṇasaraṇiḥ prāṇadānāya naḥ syāt || 39 ||
dikkālau vedayantau jagati muhurimau sañcarantau ravīndū
trailokyālokadīpāvabhidadhati yayoreva rūpaṃ munīndrāḥ |
asmānabjaprabhe te pracuratarakṛpānirbharaṃ prekṣamāṇe
pātāmātāmraśuklāsitarucirucire padmanetrasya netre || 40 ||
pātātpātālapātātpatagapatigaterbhrūyugaṃ bhugnamadhyaṃ
yeneṣaccālitena svapadaniyamitāḥ sāsurā devasaṅghāḥ |
nṛtyallālāṭaraṅge rajanikaratanorardhakhaṇḍāvadāte
kālavyāladvayaṃ vā vilasati samayā vālikāmātaraṃ naḥ || 41 ||
lakṣmākārālakālisphuradalikaśaśāṅkārdhasandarśamīla-
-nnetrāmbhojaprabodhotsukanibhṛtatarālīnabhṛṅgacchaṭābhe |
lakṣmīnāthasya lakṣyīkṛtavibudhagaṇāpāṅgabāṇāsanārdha-
-cchāye no bhūribhūtiprasavakuśalate bhrūlate pālayetām || 42 ||
rūkṣasmārekṣucāpacyutaśaranikarakṣīṇalakṣmīkaṭākṣa-
-protphullatpadmamālāvilasitamahitasphāṭikaiśānaliṅgam |
bhūyādbhūyo vibhūtyai mama bhuvanapaterbhrūlatādvandvamadhyā-
-dutthaṃ tatpuṇḍramūrdhvaṃ janimaraṇatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍanaṃ ca || 43 ||
pīṭhībhūtālakānte kṛtamakuṭamahādevaliṅgapratiṣṭhe
lālāṭe nāṭyaraṅge vikaṭatarataṭe kaiṭabhāreścirāya |
proddhāṭyaivātmatandrīprakaṭapaṭakuṭīṃ prasphurantīṃ sphuṭāṅgaṃ
paṭvīyaṃ bhāvanākhyāṃ caṭulamatinaṭī nāṭikāṃ nāṭayennaḥ || 44 ||
mālālīvālidhāmnaḥ kuvalayakalitā śrīpateḥ kuntalālī
kālindyāruhya mūrdhno galati haraśiraḥsvardhunīspardhayā nu |
rāhurvā yāti vaktraṃ sakalaśaśikalābhrāntilolāntarātmā
lokairālokyate yā pradiśatu satataṃ sākhilaṃ maṅgalaṃ naḥ || 45 ||
suptākārāḥ prasupte bhagavati vibudhairapyadṛṣṭasvarūpā
vyāptavyomāntarālāstaralamaṇirucā rañjitāḥ spaṣṭabhāsaḥ |
dehacchāyodgamābhā ripuvapuraguruploṣaroṣāgnidhūmyāḥ
keśāḥ keśidviṣo no vidadhatu vipulakleśapāśapraṇāśam || 46 ||
yatra pratyuptaratnapravaraparilasadbhūrirociṣpratāna-
-sphūrtyāṃ mūrtirmurārerdyumaṇiśatacitavyomavaddurnirīkṣyā |
kurvatpārepayodhi jvaladakṛśaśikhābhāsvadaurvāgniśaṅkāṃ
śaśvannaḥ śarma diśyātkalikaluṣatamaḥpāṭanaṃ tatkirīṭam || 47 ||
bhrāntvā bhrāntvā yadantastribhuvanagururapyabdakoṭīranekā
gantuṃ nāntaṃ samartho bhramara iva punarnābhinālīkanālāt |
unmajjannūrjitaśrīstribhuvanamaparaṃ nirmame tatsadṛkṣaṃ
dehāmbhodhiḥ sa deyānniravadhiramṛtaṃ daityavidveṣiṇo naḥ || 48 ||
matsyaḥ kūrmo varāho narahariṇapatirvāmano jāmadagnyaḥ
kākutsthaḥ kaṃsaghātī manasijavijayī yaśca kalkirbhaviṣyan |
viṣṇoraṃśāvatarā bhuvanahitakarā dharmasaṃsthāpanārthāḥ
pāyāsurmāṃ ta ete gurutarakaruṇābhārakhinnāśayā ye || 49 ||
yasmādvāco nivṛttāḥ samamapi manasā lakṣaṇāmīkṣamāṇāḥ
svārthālābhātparārthavyapagamakathanaślāghino vedavādāḥ |
nityānandaṃ svasaṃvinniravadhivimalasvāntasaṅkrāntabimba-
-cchāyāpatyāpi nityaṃ sukhayati yamino yattadavyānmaho naḥ || 50 ||
āpādādā ca śīrṣādvapuridamanaghaṃ vaiṣṇavaṃ yaḥ svacitte
dhatte nityaṃ nirastākhilakalikaluṣa santatāntaḥ pramodam |
juhvajjihvākṛśānau haricaritahaviḥ stotramantrānupāṭhai-
-statpādāmbhoruhābhyāṃ satatamapi namaskurmahe nirmalābhyām || 51 ||
modātpādādikeśastutimitiracitā kīrtayitvā tridhāmna
pādābjadvandvasevāsamayanatamatirmastakenānamedya |
unmucyaivātmanainonicayakavacaka pañcatāmetya bhāno-
-rbimbāntargocara sa praviśati paramānandamātmasvarūpam || 52 ||
iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau śrī viṣṇu pādādikeśāntavarṇaṇa stotraṃ sampūrṇam |
Sanskrit — Devanagari (original)
लक्ष्मीभर्तुर्भुजाग्रे कृतवसति सितं यस्य रूपं विशालं
नीलाद्रेस्तुङ्गशृङ्गस्थितमिव रजनीनाथबिम्बं विभाति ।
पायान्नः पाञ्चजन्यः स दितिसुतकुलत्रासनैः पूरयन्स्वै-
-र्निध्वानैर्नीरदौघध्वनिपरिभवदैरम्बरं कम्बुराजः ॥ 1 ॥
आहुर्यस्य स्वरूपं क्षणमुखमखिलं सूरयः कालमेतं
ध्वान्तस्यैकान्तमन्तं यदपि च परमं सर्वधाम्नां च धाम ।
चक्रं तच्चक्रपाणेर्दितिजतनुगलद्रक्तधाराक्तधारं
शश्वन्नो विश्ववन्द्यं वितरतु विपुलं शर्म धर्मांशुशोभम् ॥ 2 ॥
अव्यान्निर्घातघोरो हरिभुजपवनामर्शनाध्मातमूर्ते-
-रस्मान्विस्मेरनेत्रत्रिदशनुतिवचःसाधुकारैः सुतारः ।
सर्वं संहर्तुमिच्छोररिकुलभुवन स्फारविष्फारनादः
संयत्कल्पान्तसिन्धौ शरसलिलघटावार्मुचः कार्मुकस्य ॥ 3 ॥
जीमूतश्यामभासा मुहुरपि भगवद्बाहुना मोहयन्ती
युद्धेषूद्धूयमाना झटिति तटिदिवालक्ष्यते यस्य मूर्तिः ।
सोऽसिस्त्रासाकुलाक्षत्रिदशरिपुवपुःशोणितास्वादतृप्तो
नित्यानन्दाय भूयान्मधुमथनमनोनन्दनो नन्दको नः ॥ 4 ॥
कम्राकारा मुरारेः करकमलतलेनानुरागाद्गृहीता
सम्यग्वृत्ता स्थिताग्रे सपदि न सहते दर्शनं या परेषाम् ।
राजन्ती दैत्यजीवासवमदमुदिता लोहितालेपनार्द्रा
कामं दीप्तांशुकान्ता प्रदिशतु दयितेवास्य कौमोदकी नः ॥ 5 ॥
यो विश्वप्राणभूतस्तनुरपि च हरेर्यानकेतुस्वरूपो
यं सञ्चिन्त्यैव सद्यः स्वयमुरगवधूवर्गगर्भाः पतन्ति ।
चञ्चच्चण्डोरुतुण्डत्रुटितफणिवसारक्तपङ्काङ्कितस्यं
वन्दे छन्दोमयं तं खगपतिममलस्वर्णवर्णं सुपर्णम् ॥ 6 ॥
विष्णोर्विश्वेश्वरस्य प्रवरशयनकृत्सर्वलोकैकधर्ता
सोऽनन्तः सर्वभूतः पृथुविमलयशाः सर्ववेदैश्च वेद्यः ।
पाता विश्वस्य शश्वत्सकलसुररिपुध्वंसनः पापहन्ता
सर्वज्ञः सर्वसाक्षी सकलविषभयात्पातु भोगीश्वरो नः ॥ 7 ॥
वाग्भूगैर्यादिभेदैर्विदुरिह मुनयो यां यदीयैश्च पुंसां
कारुण्यार्द्रैः कटाक्षैः सकृदपि पतितैः सम्पदः स्युः समग्राः ।
कुन्देन्दुस्वच्छमन्दस्मितमधुरमुखाम्भोरुहां सुन्दराङ्गीं
वन्दे वन्द्यामशेषैरपि मुरभिदुरोमन्दिरामिन्दिरां ताम् ॥ 8 ॥
या सूते सत्त्वजालं सकलमपि सदा सन्निधानेन पुंसो
धत्ते या तत्त्वयोगाच्चरमचरमिदं भूतये भूतजातम् ।
धात्रीं स्थात्रीं जनित्रीं प्रकृतिमविकृतिं विश्वशक्तिं विधात्रीं
विष्णोर्विश्वात्मनस्तां विपुलगुणमयीं प्राणनाथां प्रणौमि ॥ 9 ॥
येभ्योऽसूयद्भिरुच्चैः सपदि पदमुरु त्यज्यते दैत्यवर्गै-
-र्येभो धर्तुं च मूर्ध्ना स्पृहयति सततं सर्वगीर्वाणवर्गः ।
नित्यं निर्मूलयेयुर्निचिततरममी भक्तिनिघ्नात्मनां नः
पद्माक्षस्याङ्घ्रिपद्मद्वयतलनिलयाः पांसवः पापपङ्कम् ॥ 10 ॥
रेखा लेखादिवन्द्याश्चरणतलगताश्चक्रमत्स्यादिरूपाः
स्निग्धाः सूक्ष्माः सुजाता मृदुललिततरक्षौमसूत्रायमाणाः ।
दद्युर्नो मङ्गलानि भ्रमरभरजुषा कोमलेनाब्धिजायाः
कम्रेणाम्रेड्यमानाः किसलयमृदुना पाणिना चक्रपाणेः ॥ 11 ॥
यस्मादाक्रामतो द्यां गरुडमणिशिलाकेतुदण्डायमाना
दाश्च्योतन्ती बभासे सुरसरिदमला वैजयन्तीव कान्ता ।
भूमिष्ठो यस्तथान्यो भुवनगृहबृहत्‍स्तम्भशोभां दधौ नः
पातामेतौ पायोजोदरललिततलौ पङ्कजाक्षस्य पादौ ॥ 12 ॥
आक्रामद्भ्यां त्रिलोकीमसुरसुरपती तत्क्षणादेव नीतौ
याभ्यां वैरोचनीन्द्रौ युगपदपि विपत्सम्पदोरेकधामः ।
ताभ्यां ताम्रोदराभ्यां मुहुरहमजितस्याञ्चिताभ्यामुभाभ्यां
प्राज्यैश्वर्यप्रदाभ्यां प्रणतिमुपगतः पादपङ्केरुहाभ्याम् ॥ 13 ॥
येभ्यो वर्णश्चतुर्थश्चरमत उदभूदादिसर्गे प्रजानां
साहस्री चापि सङ्ख्या प्रकटमभिहिता सर्ववेदेषु येषाम् ।
प्राप्ता विश्वम्भरा यैरतिवितततनोर्विश्वमूर्तेर्विराजो
विष्णोस्तेभ्यो महद्भ्यः सततमपि नमोऽस्त्वङ्घ्रिपङ्केरुहेभ्यः ॥ 14 ॥
विष्णोः पादद्वयाग्रे विमलनखमणिभ्राजिता राजते या
राजीवस्येव रम्या हिमजलकणिकालङ्कृताग्रा दलाली ।
अस्माकं विस्मयार्हाण्यखिलजनमन प्रार्थनीया हि सेयं
दद्यादाद्यानवद्या ततिरतिरुचिरा मङ्गलान्यङ्गुलीनाम् ॥ 15 ॥
यस्यां दृष्ट्वामलायां प्रतिकृतिममराः सम्भवन्त्यानमन्तः
सेन्द्राः सान्द्रीकृतेर्ष्यास्त्वपरसुरकुलाशङ्कयातङ्कवन्तः ।
सा सद्यः सातिरेकां सकलसुखकरीं सम्पदं साधयेन्न-
-श्चञ्चच्चार्वंशुचक्रा चरणनलिनयोश्चक्रपाणेर्नखाली ॥ 16 ॥
पादाम्भोजन्मसेवासमवनतसुरव्रातभास्वत्किरीट-
-प्रत्युप्तोच्चावचाश्मप्रवरकरगणैश्चिन्तितं यद्विभाति ।
नम्राङ्गानां हरेर्नो हरिदुपलमहाकूर्मसौन्दर्यहारि-
-च्छायं श्रेयःप्रदायि प्रपदयुगमिदं प्रापयेत्पापमन्तम् ॥ 17 ॥
श्रीमत्यौ चारुवृत्ते करपरिमलनानन्दहृष्टे रमायाः
सौन्दर्याढ्येन्द्रनीलोपलरचितमहादण्डयोः कान्तिचोरे ।
सूरीन्द्रैः स्तूयमाने सुरकुलसुखदे सूदितारातिसङ्घे
जङ्घे नारायणीये मुहुरपि जयतामस्मदंहो हरन्त्यौ ॥ 18 ॥
सम्यक्साह्यं विधातुं सममिव सततं जङ्घयोः खिन्नयोर्ये
भारीभूतोरुदण्डद्वयभरणकृतोत्तम्भभावं भजेते ।
चित्तादर्शं निधातुं महितमिव सतां ते समुद्रायमाने
वृत्ताकारे विधत्तां ह्यदि मुदमजितस्यानिशं जानुनी नः ॥ 19 ॥
देवो भीतिं विधातुः सपदि विदधतौ कैटभाख्यं मधुं चा-
-प्यारोप्यारूढगर्वावधिजलधि ययोरादिदैत्यौ जघान ।
वृत्तावन्योन्यतुल्यौ चतुरमुपचयं बिभ्रतावभ्रनीला-
-वूरू चारू हरेस्तौ मुदमतिशयिनीं मानसे नो विधत्ताम् ॥ 20 ॥
पीतेन द्योतते यच्चतुरपरिहितेनाम्बरेणात्युदारं
जातालङ्कारयोगं जलमिव जलधेर्बाडबाग्निप्रभाभिः ।
एतत्पातित्यदान्नो जघनमतिघनादेनसो माननीयं
सातत्येनैव चेतोविषयमवतरत्पातु पीताम्बरस्य ॥ 21 ॥
यस्या दाम्ना त्रिधाम्नो जघनकलितया भ्राजतेऽङ्गं यथाब्धे-
-र्मध्यस्थो मन्दराद्रिर्भुजगपतिमहाभोगसन्नद्धमध्यः ।
काञ्ची सा काञ्चनाभा मणिवरकिरणैरुल्लसद्भिः प्रदीप्ता
कल्यां कल्याणदात्रीं मम मतिमनिशं कम्ररूपां करोतु ॥ 22 ॥
उन्नम्रं कम्रमुच्चैरुपचितमुदभूद्यत्र पत्रैर्विचित्रैः
पूर्वं गीर्वाणपूज्यं कमलजमधुपस्यास्पदं तत्पयोजम् ।
यस्मिन्नीलाश्मनीलैस्तरलरुचिजलैः पूरिते केलिबुद्ध्या
नालीकाक्षस्य नाभीसरसि वसतु नश्चित्तहंसश्चिराय ॥ 23 ॥
पातालं यस्य नालं वलयमपि दिशां पत्रपङ्क्तीर्नगेन्द्रा-
-न्विद्वांसः केसरालीर्विदुरिह विपुलां कर्णिकां स्वर्णशैलम् ।
भूयाद्गायत्स्वयम्भूमधुकरभवनं भूमयं कामदं नो
नालीकं नाभिपद्माकरभवमुरु तन्नागशय्यस्य शौरेः ॥ 24 ॥
आदौ कल्पस्य यस्मात्प्रभवति विततं विश्वमेतद्विकल्पैः
कल्पान्ते यस्य चान्त प्रविशति सकलं स्थावरं जङ्गमं च ।
अत्यन्ताचिन्त्यमूर्तेश्चिरतरमजितस्यान्तरिक्षस्वरूपे
तस्मिन्नस्माकमन्तःकरणमतिमुदा क्रीडतात्क्रोडभागे ॥ 25 ॥
कान्त्यम्भःपूरपूर्णे लसदसितवलीभङ्गभास्वत्तरङ्गे
गम्भीराकारनाभीचतुरतरमहावर्तशोभिन्युदारे ।
क्रीडत्वानद्वहेमोदरनहनमहाबाडबाग्निप्रभाढ्ये
कामं दामोदरीयोदरसलिलनिधौ चित्तमत्स्यश्चिरं नः ॥ 26 ॥
नाभीनालीकमूलादधिकपरिमलोन्मोहितानामलीनां
माला नीलेव यान्ती स्फुरति रुचिमती वक्त्रपद्मोन्मुखी या ।
रम्या सा रोमराजिर्महितरुचिकरी मध्यभागस्य विष्णो-
-श्चित्तस्था मा विरंसीच्चिरतरमुचितां साधयन्ती श्रियं नः ॥ 27 ॥
संस्तीर्णं कौस्तुभांशुप्रसरकिसलयैर्मुग्धमुक्ताफलाढ्यं
श्रीवत्सोल्लासि फुल्लप्रतिनववनमालाङ्कि राजद्भुजान्तम् ।
वक्षः श्रीवृक्षकान्तं मधुकरनिकरश्यामलं शार्ङ्गपाणेः
संसाराध्वश्रमार्तैरुपवनमिव यत्सेवितं तत्प्रपद्ये ॥ 28 ॥
कान्तं वक्षो नितान्तं विदधदिव गलं कालिमा कालशत्रो-
-रिन्दोर्बिम्बं यथाङ्को मधुप इव तरोर्मञ्जरीं राजते यः ।
श्रीमान्नित्यं विधेयादविरलमिलितः कौस्तुभश्रीप्रतानैः
श्रीवत्सः श्रीपतेः स श्रिय इव दयितो वत्स उच्चैःश्रियं नः ॥ 29 ॥
सम्भूयाम्भोधिमध्यात्सपदि सहजया यः श्रिया सन्निधत्ते
नीले नारायणोरःस्थलगगनतले हारतारोपसेव्ये ।
आशाः सर्वाः प्रकाशा विदधदपिदधच्चात्मभासान्यतेजा-
-स्याश्चर्यस्याकरो नो द्युमणिरिव मणिः कौस्तुभः सोऽस्तुभूत्यै ॥ 30 ॥
या वायावानुकूल्यात्सरति मणिरुचा भासमाना समाना
साकं साकम्पमंसे वसति विदधती वासुभद्रं सुभद्रम् ।
सारं सारङ्गसङ्घैर्मुखरितकुसुमा मेचकान्ता च कान्ता
माला मालालितास्मान्न विरमतु सुखैर्योजयन्ती जयन्ती ॥ 31 ॥
हारस्योरुप्रभाभिः प्रतिनववनमालाशुभिः प्रांशुरूपैः
श्रीभिश्चाप्यङ्गदानां कबलितरुचि यन्निष्कभाभिश्च भाति ।
बाहुल्येनैव बद्धाञ्जलिपुटमजितस्याभियाचामहे त-
-द्वन्धार्तिं बाधतां नो बहुविहतिकरीं बन्धुरं बाहुमूलम् ॥ 32 ॥
विश्वत्राणैकदीक्षास्तदनुगुणगुणक्षत्रनिर्माणदक्षाः
कर्तारो दुर्निरूपस्फुटगुणयशसा कर्मणामद्भुतानाम् ।
शार्ङ्गं बाणं कृपाणं फलकमरिगदे पद्मशङ्खौ सहस्रं
बिभ्राणाः शस्त्रजालं मम दधतु हरेर्बाहवो मोहहानिम् ॥ 33 ॥
कण्ठाकल्पोद्गतैर्यः कनकमयलसत्कुण्डलोत्थैरुदारै-
-रुद्योतैः कौस्तुभस्याप्युरुभिरुपचितश्चित्रवर्णो विभाति ।
कण्ठाश्लेषे रमायाः करवलयपदैर्मुद्रिते भद्ररूपे
वैकुण्ठीयेऽत्र कण्ठे वसतु मम मतिः कुण्ठभावं विहाय ॥ 34 ॥
पद्मानन्दप्रदाता परिलसदरुणश्रीपरीताग्रभागः
काले काले च कम्बुप्रवरशशधरापूरणे यः प्रवीणः ।
वक्त्राकाशान्तरस्थस्तिरयति नितरां दन्ततारौघशोभां
श्रीभर्तुर्दन्तवासोद्युमणिरघतमोनाशनायास्त्वसौ नः ॥ 35 ॥
नित्यं स्नेहातिरेकान्निजकमितुरलं विप्रयोगाक्षमा या
वक्त्रेन्दोरन्तराले कृतवसतिरिवाभाति नक्षत्रराजिः ।
लक्ष्मीकान्तस्य कान्ताकृतिरतिविलसन्मुग्धमुक्तावलिश्री-
-र्दन्ताली सन्ततं सा नतिनुतिनिरतानक्षतान्रक्षतान्नः ॥ 36 ॥
ब्रह्मन्ब्रह्मण्यजिह्मां मतिमपि कुरुषे देव सम्भावये त्वां
शम्भो शक्र त्रिलोकीमवसि किममरैर्नारदाद्याः सुखं वः ।
इत्थं सेवावनम्रं सुरमुनिनिकरं वीक्ष्य विष्णोः प्रसन्न-
-स्यास्येन्दोरास्रवन्ती वरवचनसुधाह्लादयेन्मानसं नः ॥ 37 ॥
कर्णस्थस्वर्णकम्रोज्ज्वलमकरमहाकुण्डलप्रोतदीप्य-
-न्माणिक्यश्रीप्रतानैः परिमिलितमलिश्यामलं कोमलं यत् ।
प्रोद्यत्सूर्यांशुराजन्मरकतमुकुराकारचोरं मुरारे-
-र्गाढामागामिनीं नः शमयतु विपदं गण्डयोर्मण्डलं तत् ॥ 38 ॥
वक्त्राम्भोजे लसन्तं मुहुरधरमणिं पक्वबिम्बाभिरामं
दृष्ट्वा द्रष्टुं शुकस्य स्फुटमवतरतस्तुण्डदण्डायते यः ।
घोणः शोणीकृतात्मा श्रवणयुगलसत्कुण्डलोस्रैर्मुरारेः
प्राणाख्यस्यानिलस्य प्रसरणसरणिः प्राणदानाय नः स्यात् ॥ 39 ॥
दिक्कालौ वेदयन्तौ जगति मुहुरिमौ सञ्चरन्तौ रवीन्दू
त्रैलोक्यालोकदीपावभिदधति ययोरेव रूपं मुनीन्द्राः ।
अस्मानब्जप्रभे ते प्रचुरतरकृपानिर्भरं प्रेक्षमाणे
पातामाताम्रशुक्लासितरुचिरुचिरे पद्मनेत्रस्य नेत्रे ॥ 40 ॥
पातात्पातालपातात्पतगपतिगतेर्भ्रूयुगं भुग्नमध्यं
येनेषच्चालितेन स्वपदनियमिताः सासुरा देवसङ्घाः ।
नृत्यल्लालाटरङ्गे रजनिकरतनोरर्धखण्डावदाते
कालव्यालद्वयं वा विलसति समया वालिकामातरं नः ॥ 41 ॥
लक्ष्माकारालकालिस्फुरदलिकशशाङ्कार्धसन्दर्शमील-
-न्नेत्राम्भोजप्रबोधोत्सुकनिभृततरालीनभृङ्गच्छटाभे ।
लक्ष्मीनाथस्य लक्ष्यीकृतविबुधगणापाङ्गबाणासनार्ध-
-च्छाये नो भूरिभूतिप्रसवकुशलते भ्रूलते पालयेताम् ॥ 42 ॥
रूक्षस्मारेक्षुचापच्युतशरनिकरक्षीणलक्ष्मीकटाक्ष-
-प्रोत्फुल्लत्पद्ममालाविलसितमहितस्फाटिकैशानलिङ्गम् ।
भूयाद्भूयो विभूत्यै मम भुवनपतेर्भ्रूलताद्वन्द्वमध्या-
-दुत्थं तत्पुण्ड्रमूर्ध्वं जनिमरणतमःखण्डनं मण्डनं च ॥ 43 ॥
पीठीभूतालकान्ते कृतमकुटमहादेवलिङ्गप्रतिष्ठे
लालाटे नाट्यरङ्गे विकटतरतटे कैटभारेश्चिराय ।
प्रोद्धाट्यैवात्मतन्द्रीप्रकटपटकुटीं प्रस्फुरन्तीं स्फुटाङ्गं
पट्वीयं भावनाख्यां चटुलमतिनटी नाटिकां नाटयेन्नः ॥ 44 ॥
मालालीवालिधाम्नः कुवलयकलिता श्रीपतेः कुन्तलाली
कालिन्द्यारुह्य मूर्ध्नो गलति हरशिरःस्वर्धुनीस्पर्धया नु ।
राहुर्वा याति वक्त्रं सकलशशिकलाभ्रान्तिलोलान्तरात्मा
लोकैरालोक्यते या प्रदिशतु सततं साखिलं मङ्गलं नः ॥ 45 ॥
सुप्ताकाराः प्रसुप्ते भगवति विबुधैरप्यदृष्टस्वरूपा
व्याप्तव्योमान्तरालास्तरलमणिरुचा रञ्जिताः स्पष्टभासः ।
देहच्छायोद्गमाभा रिपुवपुरगुरुप्लोषरोषाग्निधूम्याः
केशाः केशिद्विषो नो विदधतु विपुलक्लेशपाशप्रणाशम् ॥ 46 ॥
यत्र प्रत्युप्तरत्नप्रवरपरिलसद्भूरिरोचिष्प्रतान-
-स्फूर्त्यां मूर्तिर्मुरारेर्द्युमणिशतचितव्योमवद्दुर्निरीक्ष्या ।
कुर्वत्पारेपयोधि ज्वलदकृशशिखाभास्वदौर्वाग्निशङ्कां
शश्वन्नः शर्म दिश्यात्कलिकलुषतमःपाटनं तत्किरीटम् ॥ 47 ॥
भ्रान्त्वा भ्रान्त्वा यदन्तस्त्रिभुवनगुरुरप्यब्दकोटीरनेका
गन्तुं नान्तं समर्थो भ्रमर इव पुनर्नाभिनालीकनालात् ।
उन्मज्जन्नूर्जितश्रीस्त्रिभुवनमपरं निर्ममे तत्सदृक्षं
देहाम्भोधिः स देयान्निरवधिरमृतं दैत्यविद्वेषिणो नः ॥ 48 ॥
मत्स्यः कूर्मो वराहो नरहरिणपतिर्वामनो जामदग्न्यः
काकुत्स्थः कंसघाती मनसिजविजयी यश्च कल्किर्भविष्यन् ।
विष्णोरंशावतरा भुवनहितकरा धर्मसंस्थापनार्थाः
पायासुर्मां त एते गुरुतरकरुणाभारखिन्नाशया ये ॥ 49 ॥
यस्माद्वाचो निवृत्ताः सममपि मनसा लक्षणामीक्षमाणाः
स्वार्थालाभात्परार्थव्यपगमकथनश्लाघिनो वेदवादाः ।
नित्यानन्दं स्वसंविन्निरवधिविमलस्वान्तसङ्क्रान्तबिम्ब-
-च्छायापत्यापि नित्यं सुखयति यमिनो यत्तदव्यान्महो नः ॥ 50 ॥
आपादादा च शीर्षाद्वपुरिदमनघं वैष्णवं यः स्वचित्ते
धत्ते नित्यं निरस्ताखिलकलिकलुष सन्ततान्तः प्रमोदम् ।
जुह्वज्जिह्वाकृशानौ हरिचरितहविः स्तोत्रमन्त्रानुपाठै-
-स्तत्पादाम्भोरुहाभ्यां सततमपि नमस्कुर्महे निर्मलाभ्याम् ॥ 51 ॥
मोदात्पादादिकेशस्तुतिमितिरचिता कीर्तयित्वा त्रिधाम्न
पादाब्जद्वन्द्वसेवासमयनतमतिर्मस्तकेनानमेद्य ।
उन्मुच्यैवात्मनैनोनिचयकवचक पञ्चतामेत्य भानो-
-र्बिम्बान्तर्गोचर स प्रविशति परमानन्दमात्मस्वरूपम् ॥ 52 ॥
इति श्रीमत्परमहंसपरिव्राजकाचार्यस्य श्रीगोविन्दभगवत्पूज्यपादशिष्यस्य श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ श्री विष्णु पादादिकेशान्तवर्णण स्तोत्रं सम्पूर्णम् ।
lakṣmībharturbhujāgre kṛtavasati sitaṃ yasya rūpaṃ viśālaṃ
nīlādrestuṅgaśṛṅgasthitamiva rajanīnāthabimbaṃ vibhāti |
pāyānnaḥ pāñcajanyaḥ sa ditisutakulatrāsanaiḥ pūrayansvai-
-rnidhvānairnīradaughadhvaniparibhavadairambaraṃ kamburājaḥ || 1 ||
āhuryasya svarūpaṃ kṣaṇamukhamakhilaṃ sūrayaḥ kālametaṃ
dhvāntasyaikāntamantaṃ yadapi ca paramaṃ sarvadhāmnāṃ ca dhāma |
cakraṃ taccakrapāṇerditijatanugaladraktadhārāktadhāraṃ
śaśvanno viśvavandyaṃ vitaratu vipulaṃ śarma dharmāṃśuśobham || 2 ||
avyānnirghātaghoro haribhujapavanāmarśanādhmātamūrte-
-rasmānvismeranetratridaśanutivacaḥsādhukāraiḥ sutāraḥ |
sarvaṃ saṃhartumicchorarikulabhuvana sphāraviṣphāranādaḥ
saṃyatkalpāntasindhau śarasalilaghaṭāvārmucaḥ kārmukasya || 3 ||
jīmūtaśyāmabhāsā muhurapi bhagavadbāhunā mohayantī
yuddheṣūddhūyamānā jhaṭiti taṭidivālakṣyate yasya mūrtiḥ |
so'sistrāsākulākṣatridaśaripuvapuḥśoṇitāsvādatṛpto
nityānandāya bhūyānmadhumathanamanonandano nandako naḥ || 4 ||
kamrākārā murāreḥ karakamalatalenānurāgādgṛhītā
samyagvṛttā sthitāgre sapadi na sahate darśanaṃ yā pareṣām |
rājantī daityajīvāsavamadamuditā lohitālepanārdrā
kāmaṃ dīptāṃśukāntā pradiśatu dayitevāsya kaumodakī naḥ || 5 ||
yo viśvaprāṇabhūtastanurapi ca hareryānaketusvarūpo
yaṃ sañcintyaiva sadyaḥ svayamuragavadhūvargagarbhāḥ patanti |
cañcaccaṇḍorutuṇḍatruṭitaphaṇivasāraktapaṅkāṅkitasyaṃ
vande chandomayaṃ taṃ khagapatimamalasvarṇavarṇaṃ suparṇam || 6 ||
viṣṇorviśveśvarasya pravaraśayanakṛtsarvalokaikadhartā
so'nantaḥ sarvabhūtaḥ pṛthuvimalayaśāḥ sarvavedaiśca vedyaḥ |
pātā viśvasya śaśvatsakalasuraripudhvaṃsanaḥ pāpahantā
sarvajñaḥ sarvasākṣī sakalaviṣabhayātpātu bhogīśvaro naḥ || 7 ||
vāgbhūgairyādibhedairviduriha munayo yāṃ yadīyaiśca puṃsāṃ
kāruṇyārdraiḥ kaṭākṣaiḥ sakṛdapi patitaiḥ sampadaḥ syuḥ samagrāḥ |
kundendusvacchamandasmitamadhuramukhāmbhoruhāṃ sundarāṅgīṃ
vande vandyāmaśeṣairapi murabhiduromandirāmindirāṃ tām || 8 ||
yā sūte sattvajālaṃ sakalamapi sadā sannidhānena puṃso
dhatte yā tattvayogāccaramacaramidaṃ bhūtaye bhūtajātam |
dhātrīṃ sthātrīṃ janitrīṃ prakṛtimavikṛtiṃ viśvaśaktiṃ vidhātrīṃ
viṣṇorviśvātmanastāṃ vipulaguṇamayīṃ prāṇanāthāṃ praṇaumi || 9 ||
yebhyo'sūyadbhiruccaiḥ sapadi padamuru tyajyate daityavargai-
-ryebho dhartuṃ ca mūrdhnā spṛhayati satataṃ sarvagīrvāṇavargaḥ |
nityaṃ nirmūlayeyurnicitataramamī bhaktinighnātmanāṃ naḥ
padmākṣasyāṅghripadmadvayatalanilayāḥ pāṃsavaḥ pāpapaṅkam || 10 ||
rekhā lekhādivandyāścaraṇatalagatāścakramatsyādirūpāḥ
snigdhāḥ sūkṣmāḥ sujātā mṛdulalitatarakṣaumasūtrāyamāṇāḥ |
dadyurno maṅgalāni bhramarabharajuṣā komalenābdhijāyāḥ
kamreṇāmreḍyamānāḥ kisalayamṛdunā pāṇinā cakrapāṇeḥ || 11 ||
yasmādākrāmato dyāṃ garuḍamaṇiśilāketudaṇḍāyamānā
dāścyotantī babhāse surasaridamalā vaijayantīva kāntā |
bhūmiṣṭho yastathānyo bhuvanagṛhabṛhat‍stambhaśobhāṃ dadhau naḥ
pātāmetau pāyojodaralalitatalau paṅkajākṣasya pādau || 12 ||
ākrāmadbhyāṃ trilokīmasurasurapatī tatkṣaṇādeva nītau
yābhyāṃ vairocanīndrau yugapadapi vipatsampadorekadhāmaḥ |
tābhyāṃ tāmrodarābhyāṃ muhurahamajitasyāñcitābhyāmubhābhyāṃ
prājyaiśvaryapradābhyāṃ praṇatimupagataḥ pādapaṅkeruhābhyām || 13 ||
yebhyo varṇaścaturthaścaramata udabhūdādisarge prajānāṃ
sāhasrī cāpi saṅkhyā prakaṭamabhihitā sarvavedeṣu yeṣām |
prāptā viśvambharā yairativitatatanorviśvamūrtervirājo
viṣṇostebhyo mahadbhyaḥ satatamapi namo'stvaṅghripaṅkeruhebhyaḥ || 14 ||
viṣṇoḥ pādadvayāgre vimalanakhamaṇibhrājitā rājate yā
rājīvasyeva ramyā himajalakaṇikālaṅkṛtāgrā dalālī |
asmākaṃ vismayārhāṇyakhilajanamana prārthanīyā hi seyaṃ
dadyādādyānavadyā tatiratirucirā maṅgalānyaṅgulīnām || 15 ||
yasyāṃ dṛṣṭvāmalāyāṃ pratikṛtimamarāḥ sambhavantyānamantaḥ
sendrāḥ sāndrīkṛterṣyāstvaparasurakulāśaṅkayātaṅkavantaḥ |
sā sadyaḥ sātirekāṃ sakalasukhakarīṃ sampadaṃ sādhayenna-
-ścañcaccārvaṃśucakrā caraṇanalinayoścakrapāṇernakhālī || 16 ||
pādāmbhojanmasevāsamavanatasuravrātabhāsvatkirīṭa-
-pratyuptoccāvacāśmapravarakaragaṇaiścintitaṃ yadvibhāti |
namrāṅgānāṃ harerno haridupalamahākūrmasaundaryahāri-
-cchāyaṃ śreyaḥpradāyi prapadayugamidaṃ prāpayetpāpamantam || 17 ||
śrīmatyau cāruvṛtte karaparimalanānandahṛṣṭe ramāyāḥ
saundaryāḍhyendranīlopalaracitamahādaṇḍayoḥ kānticore |
sūrīndraiḥ stūyamāne surakulasukhade sūditārātisaṅghe
jaṅghe nārāyaṇīye muhurapi jayatāmasmadaṃho harantyau || 18 ||
samyaksāhyaṃ vidhātuṃ samamiva satataṃ jaṅghayoḥ khinnayorye
bhārībhūtorudaṇḍadvayabharaṇakṛtottambhabhāvaṃ bhajete |
cittādarśaṃ nidhātuṃ mahitamiva satāṃ te samudrāyamāne
vṛttākāre vidhattāṃ hyadi mudamajitasyāniśaṃ jānunī naḥ || 19 ||
devo bhītiṃ vidhātuḥ sapadi vidadhatau kaiṭabhākhyaṃ madhuṃ cā-
-pyāropyārūḍhagarvāvadhijaladhi yayorādidaityau jaghāna |
vṛttāvanyonyatulyau caturamupacayaṃ bibhratāvabhranīlā-
-vūrū cārū harestau mudamatiśayinīṃ mānase no vidhattām || 20 ||
pītena dyotate yaccaturaparihitenāmbareṇātyudāraṃ
jātālaṅkārayogaṃ jalamiva jaladherbāḍabāgniprabhābhiḥ |
etatpātityadānno jaghanamatighanādenaso mānanīyaṃ
sātatyenaiva cetoviṣayamavataratpātu pītāmbarasya || 21 ||
yasyā dāmnā tridhāmno jaghanakalitayā bhrājate'ṅgaṃ yathābdhe-
-rmadhyastho mandarādrirbhujagapatimahābhogasannaddhamadhyaḥ |
kāñcī sā kāñcanābhā maṇivarakiraṇairullasadbhiḥ pradīptā
kalyāṃ kalyāṇadātrīṃ mama matimaniśaṃ kamrarūpāṃ karotu || 22 ||
unnamraṃ kamramuccairupacitamudabhūdyatra patrairvicitraiḥ
pūrvaṃ gīrvāṇapūjyaṃ kamalajamadhupasyāspadaṃ tatpayojam |
yasminnīlāśmanīlaistaralarucijalaiḥ pūrite kelibuddhyā
nālīkākṣasya nābhīsarasi vasatu naścittahaṃsaścirāya || 23 ||
pātālaṃ yasya nālaṃ valayamapi diśāṃ patrapaṅktīrnagendrā-
-nvidvāṃsaḥ kesarālīrviduriha vipulāṃ karṇikāṃ svarṇaśailam |
bhūyādgāyatsvayambhūmadhukarabhavanaṃ bhūmayaṃ kāmadaṃ no
nālīkaṃ nābhipadmākarabhavamuru tannāgaśayyasya śaureḥ || 24 ||
ādau kalpasya yasmātprabhavati vitataṃ viśvametadvikalpaiḥ
kalpānte yasya cānta praviśati sakalaṃ sthāvaraṃ jaṅgamaṃ ca |
atyantācintyamūrteścirataramajitasyāntarikṣasvarūpe
tasminnasmākamantaḥkaraṇamatimudā krīḍatātkroḍabhāge || 25 ||
kāntyambhaḥpūrapūrṇe lasadasitavalībhaṅgabhāsvattaraṅge
gambhīrākāranābhīcaturataramahāvartaśobhinyudāre |
krīḍatvānadvahemodaranahanamahābāḍabāgniprabhāḍhye
kāmaṃ dāmodarīyodarasalilanidhau cittamatsyaściraṃ naḥ || 26 ||
nābhīnālīkamūlādadhikaparimalonmohitānāmalīnāṃ
mālā nīleva yāntī sphurati rucimatī vaktrapadmonmukhī yā |
ramyā sā romarājirmahitarucikarī madhyabhāgasya viṣṇo-
-ścittasthā mā viraṃsīccirataramucitāṃ sādhayantī śriyaṃ naḥ || 27 ||
saṃstīrṇaṃ kaustubhāṃśuprasarakisalayairmugdhamuktāphalāḍhyaṃ
śrīvatsollāsi phullapratinavavanamālāṅki rājadbhujāntam |
vakṣaḥ śrīvṛkṣakāntaṃ madhukaranikaraśyāmalaṃ śārṅgapāṇeḥ
saṃsārādhvaśramārtairupavanamiva yatsevitaṃ tatprapadye || 28 ||
kāntaṃ vakṣo nitāntaṃ vidadhadiva galaṃ kālimā kālaśatro-
-rindorbimbaṃ yathāṅko madhupa iva tarormañjarīṃ rājate yaḥ |
śrīmānnityaṃ vidheyādaviralamilitaḥ kaustubhaśrīpratānaiḥ
śrīvatsaḥ śrīpateḥ sa śriya iva dayito vatsa uccaiḥśriyaṃ naḥ || 29 ||
sambhūyāmbhodhimadhyātsapadi sahajayā yaḥ śriyā sannidhatte
nīle nārāyaṇoraḥsthalagaganatale hāratāropasevye |
āśāḥ sarvāḥ prakāśā vidadhadapidadhaccātmabhāsānyatejā-
-syāścaryasyākaro no dyumaṇiriva maṇiḥ kaustubhaḥ so'stubhūtyai || 30 ||
yā vāyāvānukūlyātsarati maṇirucā bhāsamānā samānā
sākaṃ sākampamaṃse vasati vidadhatī vāsubhadraṃ subhadram |
sāraṃ sāraṅgasaṅghairmukharitakusumā mecakāntā ca kāntā
mālā mālālitāsmānna viramatu sukhairyojayantī jayantī || 31 ||
hārasyoruprabhābhiḥ pratinavavanamālāśubhiḥ prāṃśurūpaiḥ
śrībhiścāpyaṅgadānāṃ kabalitaruci yanniṣkabhābhiśca bhāti |
bāhulyenaiva baddhāñjalipuṭamajitasyābhiyācāmahe ta-
-dvandhārtiṃ bādhatāṃ no bahuvihatikarīṃ bandhuraṃ bāhumūlam || 32 ||
viśvatrāṇaikadīkṣāstadanuguṇaguṇakṣatranirmāṇadakṣāḥ
kartāro durnirūpasphuṭaguṇayaśasā karmaṇāmadbhutānām |
śārṅgaṃ bāṇaṃ kṛpāṇaṃ phalakamarigade padmaśaṅkhau sahasraṃ
bibhrāṇāḥ śastrajālaṃ mama dadhatu harerbāhavo mohahānim || 33 ||
kaṇṭhākalpodgatairyaḥ kanakamayalasatkuṇḍalotthairudārai-
-rudyotaiḥ kaustubhasyāpyurubhirupacitaścitravarṇo vibhāti |
kaṇṭhāśleṣe ramāyāḥ karavalayapadairmudrite bhadrarūpe
vaikuṇṭhīye'tra kaṇṭhe vasatu mama matiḥ kuṇṭhabhāvaṃ vihāya || 34 ||
padmānandapradātā parilasadaruṇaśrīparītāgrabhāgaḥ
kāle kāle ca kambupravaraśaśadharāpūraṇe yaḥ pravīṇaḥ |
vaktrākāśāntarasthastirayati nitarāṃ dantatāraughaśobhāṃ
śrībharturdantavāsodyumaṇiraghatamonāśanāyāstvasau naḥ || 35 ||
nityaṃ snehātirekānnijakamituralaṃ viprayogākṣamā yā
vaktrendorantarāle kṛtavasatirivābhāti nakṣatrarājiḥ |
lakṣmīkāntasya kāntākṛtirativilasanmugdhamuktāvaliśrī-
-rdantālī santataṃ sā natinutiniratānakṣatānrakṣatānnaḥ || 36 ||
brahmanbrahmaṇyajihmāṃ matimapi kuruṣe deva sambhāvaye tvāṃ
śambho śakra trilokīmavasi kimamarairnāradādyāḥ sukhaṃ vaḥ |
itthaṃ sevāvanamraṃ suramuninikaraṃ vīkṣya viṣṇoḥ prasanna-
-syāsyendorāsravantī varavacanasudhāhlādayenmānasaṃ naḥ || 37 ||
karṇasthasvarṇakamrojjvalamakaramahākuṇḍalaprotadīpya-
-nmāṇikyaśrīpratānaiḥ parimilitamaliśyāmalaṃ komalaṃ yat |
prodyatsūryāṃśurājanmarakatamukurākāracoraṃ murāre-
-rgāḍhāmāgāminīṃ naḥ śamayatu vipadaṃ gaṇḍayormaṇḍalaṃ tat || 38 ||
vaktrāmbhoje lasantaṃ muhuradharamaṇiṃ pakvabimbābhirāmaṃ
dṛṣṭvā draṣṭuṃ śukasya sphuṭamavataratastuṇḍadaṇḍāyate yaḥ |
ghoṇaḥ śoṇīkṛtātmā śravaṇayugalasatkuṇḍalosrairmurāreḥ
prāṇākhyasyānilasya prasaraṇasaraṇiḥ prāṇadānāya naḥ syāt || 39 ||
dikkālau vedayantau jagati muhurimau sañcarantau ravīndū
trailokyālokadīpāvabhidadhati yayoreva rūpaṃ munīndrāḥ |
asmānabjaprabhe te pracuratarakṛpānirbharaṃ prekṣamāṇe
pātāmātāmraśuklāsitarucirucire padmanetrasya netre || 40 ||
pātātpātālapātātpatagapatigaterbhrūyugaṃ bhugnamadhyaṃ
yeneṣaccālitena svapadaniyamitāḥ sāsurā devasaṅghāḥ |
nṛtyallālāṭaraṅge rajanikaratanorardhakhaṇḍāvadāte
kālavyāladvayaṃ vā vilasati samayā vālikāmātaraṃ naḥ || 41 ||
lakṣmākārālakālisphuradalikaśaśāṅkārdhasandarśamīla-
-nnetrāmbhojaprabodhotsukanibhṛtatarālīnabhṛṅgacchaṭābhe |
lakṣmīnāthasya lakṣyīkṛtavibudhagaṇāpāṅgabāṇāsanārdha-
-cchāye no bhūribhūtiprasavakuśalate bhrūlate pālayetām || 42 ||
rūkṣasmārekṣucāpacyutaśaranikarakṣīṇalakṣmīkaṭākṣa-
-protphullatpadmamālāvilasitamahitasphāṭikaiśānaliṅgam |
bhūyādbhūyo vibhūtyai mama bhuvanapaterbhrūlatādvandvamadhyā-
-dutthaṃ tatpuṇḍramūrdhvaṃ janimaraṇatamaḥkhaṇḍanaṃ maṇḍanaṃ ca || 43 ||
pīṭhībhūtālakānte kṛtamakuṭamahādevaliṅgapratiṣṭhe
lālāṭe nāṭyaraṅge vikaṭatarataṭe kaiṭabhāreścirāya |
proddhāṭyaivātmatandrīprakaṭapaṭakuṭīṃ prasphurantīṃ sphuṭāṅgaṃ
paṭvīyaṃ bhāvanākhyāṃ caṭulamatinaṭī nāṭikāṃ nāṭayennaḥ || 44 ||
mālālīvālidhāmnaḥ kuvalayakalitā śrīpateḥ kuntalālī
kālindyāruhya mūrdhno galati haraśiraḥsvardhunīspardhayā nu |
rāhurvā yāti vaktraṃ sakalaśaśikalābhrāntilolāntarātmā
lokairālokyate yā pradiśatu satataṃ sākhilaṃ maṅgalaṃ naḥ || 45 ||
suptākārāḥ prasupte bhagavati vibudhairapyadṛṣṭasvarūpā
vyāptavyomāntarālāstaralamaṇirucā rañjitāḥ spaṣṭabhāsaḥ |
dehacchāyodgamābhā ripuvapuraguruploṣaroṣāgnidhūmyāḥ
keśāḥ keśidviṣo no vidadhatu vipulakleśapāśapraṇāśam || 46 ||
yatra pratyuptaratnapravaraparilasadbhūrirociṣpratāna-
-sphūrtyāṃ mūrtirmurārerdyumaṇiśatacitavyomavaddurnirīkṣyā |
kurvatpārepayodhi jvaladakṛśaśikhābhāsvadaurvāgniśaṅkāṃ
śaśvannaḥ śarma diśyātkalikaluṣatamaḥpāṭanaṃ tatkirīṭam || 47 ||
bhrāntvā bhrāntvā yadantastribhuvanagururapyabdakoṭīranekā
gantuṃ nāntaṃ samartho bhramara iva punarnābhinālīkanālāt |
unmajjannūrjitaśrīstribhuvanamaparaṃ nirmame tatsadṛkṣaṃ
dehāmbhodhiḥ sa deyānniravadhiramṛtaṃ daityavidveṣiṇo naḥ || 48 ||
matsyaḥ kūrmo varāho narahariṇapatirvāmano jāmadagnyaḥ
kākutsthaḥ kaṃsaghātī manasijavijayī yaśca kalkirbhaviṣyan |
viṣṇoraṃśāvatarā bhuvanahitakarā dharmasaṃsthāpanārthāḥ
pāyāsurmāṃ ta ete gurutarakaruṇābhārakhinnāśayā ye || 49 ||
yasmādvāco nivṛttāḥ samamapi manasā lakṣaṇāmīkṣamāṇāḥ
svārthālābhātparārthavyapagamakathanaślāghino vedavādāḥ |
nityānandaṃ svasaṃvinniravadhivimalasvāntasaṅkrāntabimba-
-cchāyāpatyāpi nityaṃ sukhayati yamino yattadavyānmaho naḥ || 50 ||
āpādādā ca śīrṣādvapuridamanaghaṃ vaiṣṇavaṃ yaḥ svacitte
dhatte nityaṃ nirastākhilakalikaluṣa santatāntaḥ pramodam |
juhvajjihvākṛśānau haricaritahaviḥ stotramantrānupāṭhai-
-statpādāmbhoruhābhyāṃ satatamapi namaskurmahe nirmalābhyām || 51 ||
modātpādādikeśastutimitiracitā kīrtayitvā tridhāmna
pādābjadvandvasevāsamayanatamatirmastakenānamedya |
unmucyaivātmanainonicayakavacaka pañcatāmetya bhāno-
-rbimbāntargocara sa praviśati paramānandamātmasvarūpam || 52 ||
iti śrīmatparamahaṃsaparivrājakācāryasya śrīgovindabhagavatpūjyapādaśiṣyasya śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau śrī viṣṇu pādādikeśāntavarṇaṇa stotraṃ sampūrṇam |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in