(શ્રીમહાભારતે ભીષ્મપર્વણિ પઞ્ચષષ્ટિતમોઽધ્યાયે શ્લો: 47)
વિશ્વાવસુર્વિશ્વમૂર્તિર્વિશ્વેશો
વિષ્વક્સેનો વિશ્વકર્મા વશી ચ ।
વિશ્વેશ્વરો વાસુદેવોઽસિ તસ્મા-
-દ્યોગાત્માનં દૈવતં ત્વામુપૈમિ ॥ 47 ॥
જય વિશ્વ મહાદેવ જય લોકહિતેરત ।
જય યોગીશ્વર વિભો જય યોગપરાવર ॥ 48 ॥
પદ્મગર્ભ વિશાલાક્ષ જય લોકેશ્વરેશ્વર ।
ભૂતભવ્યભવન્નાથ જય સૌમ્યાત્મજાત્મજ ॥ 49 ॥
અસઙ્ખ્યેયગુણાધાર જય સર્વપરાયણ ।
નારાયણ સુદુષ્પાર જય શાર્ઙ્ગધનુર્ધર ॥ 50 ॥
જય સર્વગુણોપેત વિશ્વમૂર્તે નિરામય ।
વિશ્વેશ્વર મહાબાહો જય લોકાર્થતત્પર ॥ 51 ॥
મહોરગવરાહાદ્ય હરિકેશ વિભો જય ।
હરિવાસ દિશામીશ વિશ્વાવાસામિતાવ્યય ॥ 52 ॥
વ્યક્તાવ્યક્તામિતસ્થાન નિયતેન્દ્રિય સત્ક્રિય ।
અસઙ્ખ્યેયાત્મભાવજ્ઞ જય ગમ્ભીરકામદ ॥ 53 ॥
અનન્તવિદિત બ્રહ્મન્ નિત્યભૂતવિભાવન ।
કૃતકાર્ય કૃતપ્રજ્ઞ ધર્મજ્ઞ વિજયાવહ ॥ 54 ॥
ગુહ્યાત્મન્ સર્વયોગાત્મન્ સ્ફુટ સમ્ભૂત સમ્ભવ ।
ભૂતાદ્ય લોકતત્ત્વેશ જય ભૂતવિભાવન ॥ 55 ॥
આત્મયોને મહાભાગ કલ્પસઙ્ક્ષેપતત્પર ।
ઉદ્ભાવનમનોભાવ જય બ્રહ્મજનપ્રિય ॥ 56 ॥
નિસર્ગસર્ગનિરત કામેશ પરમેશ્વર ।
અમૃતોદ્ભવ સદ્ભાવ મુક્તાત્મન્ વિજયપ્રદ ॥ 57 ॥
પ્રજાપતિપતે દેવ પદ્મનાભ મહાબલ ।
આત્મભૂત મહાભૂત સત્વાત્મન્ જય સર્વદા ॥ 58 ॥
પાદૌ તવ ધરા દેવી દિશો બાહુ દિવં શિરઃ ।
મૂર્તિસ્તેઽહં સુરાઃ કાયશ્ચન્દ્રાદિત્યૌ ચ ચક્ષુષી ॥ 59 ॥
બલં તપશ્ચ સત્યં ચ કર્મ ધર્માત્મજં તવ ।
તેજોઽગ્નિઃ પવનઃ શ્વાસ આપસ્તે સ્વેદસમ્ભવાઃ ॥ 60 ॥
અશ્વિનૌ શ્રવણૌ નિત્યં દેવી જિહ્વા સરસ્વતી ।
વેદાઃ સંસ્કારનિષ્ઠા હિ ત્વયીદં જગદાશ્રિતમ્ ॥ 61 ॥
ન સઙ્ખ્યા ન પરીમાણં ન તેજો ન પરાક્રમમ્ ।
ન બલં યોગયોગીશ જાનીમસ્તે ન સમ્ભવમ્ ॥ 62 ॥
ત્વદ્ભક્તિનિરતા દેવ નિયમૈસ્ત્વાં સમાશ્રિતાઃ ।
અર્ચયામઃ સદા વિષ્ણો પરમેશં મહેશ્વરમ્ ॥ 63 ॥
ઋષયો દેવગન્ધર્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ ।
પિશાચા માનુષાશ્ચૈવ મૃગપક્ષિસરીસૃપાઃ ॥ 64 ॥
એવમાદિ મયા સૃષ્ટં પૃથિવ્યાં ત્વત્પ્રસાદજમ્ ।
પદ્મનાભ વિશાલાક્ષ કૃષ્ણ દુઃખપ્રણાશન ॥ 65 ॥
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં ત્વં નેતા ત્વં જગદ્ગુરુઃ ।
ત્વત્પ્રસાદેન દેવેશ સુખિનો વિબુધાઃ સદા ॥ 66 ॥
પૃથિવી નિર્ભયા દેવ ત્વત્પ્રસાદાત્સદાઽભવત્ ।
તસ્માદ્ભવ વિશાલાક્ષ યદુવંશવિવર્ધનઃ ॥ 67 ॥
ધર્મસંસ્થાપનાર્થાય દૈત્યાનાં ચ વધાય ચ ।
જગતો ધારણાર્થાય વિજ્ઞાપ્યં કુરુ મે પ્રભો ॥ 68 ॥
યત્તત્પરમકં ગુહ્યં ત્વત્પ્રસાદાદિદં વિભો ।
વાસુદેવ તદેતત્તે મયોદ્ગીતં યથાતથમ્ ॥ 69 ॥
સૃષ્ટ્વા સઙ્કર્ષણં દેવં સ્વયમાત્માનમાત્મના ।
કૃષ્ણ ત્વમાત્મનો સાક્ષી પ્રદ્યુમ્નં ચાત્મસમ્ભવમ્ ॥ 70 ॥
પ્રદ્યુમ્નાદનિરુદ્ધં ત્વં યં વિદુર્વિષ્ણુમવ્યયમ્ ।
અનિરુદ્ધોઽસૃજન્માં વૈ બ્રહ્માણં લોકધારિણમ્ ॥ 71 ॥
વાસુદેવમયઃ સોઽહં ત્વયૈવાસ્મિ વિનિર્મિતઃ ।
[તસ્માદ્યાચામિ લોકેશ ચતુરાત્માનમાત્મના।]
વિભજ્ય ભાગશોઽઽત્માનં વ્રજ માનુષતાં વિભો ॥ 72 ॥
તત્રાસુરવધં કૃત્વા સર્વલોકસુખાય વૈ ।
ધર્મં પ્રાપ્ય યશઃ પ્રાપ્ય યોગં પ્રાપ્સ્યસિ તત્ત્વતઃ ॥ 73 ॥
ત્વાં હિ બ્રહ્મર્ષયો લોકે દેવાશ્ચામિતવિક્રમ ।
તૈસ્તૈર્હિ નામભિર્યુક્તા ગાયન્તિ પરમાત્મકમ્ ॥ 74 ॥
સ્થિતાશ્ચ સર્વે ત્વયિ ભૂતસઙ્ઘાઃ
કૃત્વાશ્રયં ત્વાં વરદં સુબાહો ।
અનાદિમધ્યાન્તમપારયોગં
લોકસ્ય સેતું પ્રવદન્તિ વિપ્રાઃ ॥ 75 ॥
ઇતિ શ્રીમહાભારતે ભીષ્મપર્વણિ પઞ્ચષષ્ટિતમોઽધ્યાયે વાસુદેવ સ્તોત્રમ્ ।
Roman (IAST) Transliteration
(śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi pañcaṣaṣṭitamo'dhyāye ślo: 47)
viśvāvasurviśvamūrtirviśveśo
viṣvakseno viśvakarmā vaśī ca |
viśveśvaro vāsudevo'si tasmā-
-dyogātmānaṃ daivataṃ tvāmupaimi || 47 ||
jaya viśva mahādeva jaya lokahiterata |
jaya yogīśvara vibho jaya yogaparāvara || 48 ||
padmagarbha viśālākṣa jaya lokeśvareśvara |
bhūtabhavyabhavannātha jaya saumyātmajātmaja || 49 ||
asaṅkhyeyaguṇādhāra jaya sarvaparāyaṇa |
nārāyaṇa suduṣpāra jaya śārṅgadhanurdhara || 50 ||
jaya sarvaguṇopeta viśvamūrte nirāmaya |
viśveśvara mahābāho jaya lokārthatatpara || 51 ||
mahoragavarāhādya harikeśa vibho jaya |
harivāsa diśāmīśa viśvāvāsāmitāvyaya || 52 ||
vyaktāvyaktāmitasthāna niyatendriya satkriya |
asaṅkhyeyātmabhāvajña jaya gambhīrakāmada || 53 ||
anantavidita brahman nityabhūtavibhāvana |
kṛtakārya kṛtaprajña dharmajña vijayāvaha || 54 ||
guhyātman sarvayogātman sphuṭa sambhūta sambhava |
bhūtādya lokatattveśa jaya bhūtavibhāvana || 55 ||
ātmayone mahābhāga kalpasaṅkṣepatatpara |
udbhāvanamanobhāva jaya brahmajanapriya || 56 ||
nisargasarganirata kāmeśa parameśvara |
amṛtodbhava sadbhāva muktātman vijayaprada || 57 ||
prajāpatipate deva padmanābha mahābala |
ātmabhūta mahābhūta satvātman jaya sarvadā || 58 ||
pādau tava dharā devī diśo bāhu divaṃ śiraḥ |
mūrtiste'haṃ surāḥ kāyaścandrādityau ca cakṣuṣī || 59 ||
balaṃ tapaśca satyaṃ ca karma dharmātmajaṃ tava |
tejo'gniḥ pavanaḥ śvāsa āpaste svedasambhavāḥ || 60 ||
aśvinau śravaṇau nityaṃ devī jihvā sarasvatī |
vedāḥ saṃskāraniṣṭhā hi tvayīdaṃ jagadāśritam || 61 ||
na saṅkhyā na parīmāṇaṃ na tejo na parākramam |
na balaṃ yogayogīśa jānīmaste na sambhavam || 62 ||
tvadbhaktiniratā deva niyamaistvāṃ samāśritāḥ |
arcayāmaḥ sadā viṣṇo parameśaṃ maheśvaram || 63 ||
ṛṣayo devagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ |
piśācā mānuṣāścaiva mṛgapakṣisarīsṛpāḥ || 64 ||
evamādi mayā sṛṣṭaṃ pṛthivyāṃ tvatprasādajam |
padmanābha viśālākṣa kṛṣṇa duḥkhapraṇāśana || 65 ||
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ netā tvaṃ jagadguruḥ |
tvatprasādena deveśa sukhino vibudhāḥ sadā || 66 ||
pṛthivī nirbhayā deva tvatprasādātsadā'bhavat |
tasmādbhava viśālākṣa yaduvaṃśavivardhanaḥ || 67 ||
dharmasaṃsthāpanārthāya daityānāṃ ca vadhāya ca |
jagato dhāraṇārthāya vijñāpyaṃ kuru me prabho || 68 ||
yattatparamakaṃ guhyaṃ tvatprasādādidaṃ vibho |
vāsudeva tadetatte mayodgītaṃ yathātatham || 69 ||
sṛṣṭvā saṅkarṣaṇaṃ devaṃ svayamātmānamātmanā |
kṛṣṇa tvamātmano sākṣī pradyumnaṃ cātmasambhavam || 70 ||
pradyumnādaniruddhaṃ tvaṃ yaṃ vidurviṣṇumavyayam |
aniruddho'sṛjanmāṃ vai brahmāṇaṃ lokadhāriṇam || 71 ||
vāsudevamayaḥ so'haṃ tvayaivāsmi vinirmitaḥ |
[tasmādyācāmi lokeśa caturātmānamātmanā|]
vibhajya bhāgaśo''tmānaṃ vraja mānuṣatāṃ vibho || 72 ||
tatrāsuravadhaṃ kṛtvā sarvalokasukhāya vai |
dharmaṃ prāpya yaśaḥ prāpya yogaṃ prāpsyasi tattvataḥ || 73 ||
tvāṃ hi brahmarṣayo loke devāścāmitavikrama |
taistairhi nāmabhiryuktā gāyanti paramātmakam || 74 ||
sthitāśca sarve tvayi bhūtasaṅghāḥ
kṛtvāśrayaṃ tvāṃ varadaṃ subāho |
anādimadhyāntamapārayogaṃ
lokasya setuṃ pravadanti viprāḥ || 75 ||
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi pañcaṣaṣṭitamo'dhyāye vāsudeva stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
(श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि पञ्चषष्टितमोऽध्याये श्लो: 47)
विश्वावसुर्विश्वमूर्तिर्विश्वेशो
विष्वक्सेनो विश्वकर्मा वशी च ।
विश्वेश्वरो वासुदेवोऽसि तस्मा-
-द्योगात्मानं दैवतं त्वामुपैमि ॥ 47 ॥
जय विश्व महादेव जय लोकहितेरत ।
जय योगीश्वर विभो जय योगपरावर ॥ 48 ॥
पद्मगर्भ विशालाक्ष जय लोकेश्वरेश्वर ।
भूतभव्यभवन्नाथ जय सौम्यात्मजात्मज ॥ 49 ॥
असङ्ख्येयगुणाधार जय सर्वपरायण ।
नारायण सुदुष्पार जय शार्ङ्गधनुर्धर ॥ 50 ॥
जय सर्वगुणोपेत विश्वमूर्ते निरामय ।
विश्वेश्वर महाबाहो जय लोकार्थतत्पर ॥ 51 ॥
महोरगवराहाद्य हरिकेश विभो जय ।
हरिवास दिशामीश विश्वावासामिताव्यय ॥ 52 ॥
व्यक्ताव्यक्तामितस्थान नियतेन्द्रिय सत्क्रिय ।
असङ्ख्येयात्मभावज्ञ जय गम्भीरकामद ॥ 53 ॥
अनन्तविदित ब्रह्मन् नित्यभूतविभावन ।
कृतकार्य कृतप्रज्ञ धर्मज्ञ विजयावह ॥ 54 ॥
गुह्यात्मन् सर्वयोगात्मन् स्फुट सम्भूत सम्भव ।
भूताद्य लोकतत्त्वेश जय भूतविभावन ॥ 55 ॥
आत्मयोने महाभाग कल्पसङ्क्षेपतत्पर ।
उद्भावनमनोभाव जय ब्रह्मजनप्रिय ॥ 56 ॥
निसर्गसर्गनिरत कामेश परमेश्वर ।
अमृतोद्भव सद्भाव मुक्तात्मन् विजयप्रद ॥ 57 ॥
प्रजापतिपते देव पद्मनाभ महाबल ।
आत्मभूत महाभूत सत्वात्मन् जय सर्वदा ॥ 58 ॥
पादौ तव धरा देवी दिशो बाहु दिवं शिरः ।
मूर्तिस्तेऽहं सुराः कायश्चन्द्रादित्यौ च चक्षुषी ॥ 59 ॥
बलं तपश्च सत्यं च कर्म धर्मात्मजं तव ।
तेजोऽग्निः पवनः श्वास आपस्ते स्वेदसम्भवाः ॥ 60 ॥
अश्विनौ श्रवणौ नित्यं देवी जिह्वा सरस्वती ।
वेदाः संस्कारनिष्ठा हि त्वयीदं जगदाश्रितम् ॥ 61 ॥
न सङ्ख्या न परीमाणं न तेजो न पराक्रमम् ।
न बलं योगयोगीश जानीमस्ते न सम्भवम् ॥ 62 ॥
त्वद्भक्तिनिरता देव नियमैस्त्वां समाश्रिताः ।
अर्चयामः सदा विष्णो परमेशं महेश्वरम् ॥ 63 ॥
ऋषयो देवगन्धर्वा यक्षराक्षसपन्नगाः ।
पिशाचा मानुषाश्चैव मृगपक्षिसरीसृपाः ॥ 64 ॥
एवमादि मया सृष्टं पृथिव्यां त्वत्प्रसादजम् ।
पद्मनाभ विशालाक्ष कृष्ण दुःखप्रणाशन ॥ 65 ॥
त्वं गतिः सर्वभूतानां त्वं नेता त्वं जगद्गुरुः ।
त्वत्प्रसादेन देवेश सुखिनो विबुधाः सदा ॥ 66 ॥
पृथिवी निर्भया देव त्वत्प्रसादात्सदाऽभवत् ।
तस्माद्भव विशालाक्ष यदुवंशविवर्धनः ॥ 67 ॥
धर्मसंस्थापनार्थाय दैत्यानां च वधाय च ।
जगतो धारणार्थाय विज्ञाप्यं कुरु मे प्रभो ॥ 68 ॥
यत्तत्परमकं गुह्यं त्वत्प्रसादादिदं विभो ।
वासुदेव तदेतत्ते मयोद्गीतं यथातथम् ॥ 69 ॥
सृष्ट्वा सङ्कर्षणं देवं स्वयमात्मानमात्मना ।
कृष्ण त्वमात्मनो साक्षी प्रद्युम्नं चात्मसम्भवम् ॥ 70 ॥
प्रद्युम्नादनिरुद्धं त्वं यं विदुर्विष्णुमव्ययम् ।
अनिरुद्धोऽसृजन्मां वै ब्रह्माणं लोकधारिणम् ॥ 71 ॥
वासुदेवमयः सोऽहं त्वयैवास्मि विनिर्मितः ।
[तस्माद्याचामि लोकेश चतुरात्मानमात्मना।]
विभज्य भागशोऽऽत्मानं व्रज मानुषतां विभो ॥ 72 ॥
तत्रासुरवधं कृत्वा सर्वलोकसुखाय वै ।
धर्मं प्राप्य यशः प्राप्य योगं प्राप्स्यसि तत्त्वतः ॥ 73 ॥
त्वां हि ब्रह्मर्षयो लोके देवाश्चामितविक्रम ।
तैस्तैर्हि नामभिर्युक्ता गायन्ति परमात्मकम् ॥ 74 ॥
स्थिताश्च सर्वे त्वयि भूतसङ्घाः
कृत्वाश्रयं त्वां वरदं सुबाहो ।
अनादिमध्यान्तमपारयोगं
लोकस्य सेतुं प्रवदन्ति विप्राः ॥ 75 ॥
इति श्रीमहाभारते भीष्मपर्वणि पञ्चषष्टितमोऽध्याये वासुदेव स्तोत्रम् ।
(śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi pañcaṣaṣṭitamo'dhyāye ślo: 47)
viśvāvasurviśvamūrtirviśveśo
viṣvakseno viśvakarmā vaśī ca |
viśveśvaro vāsudevo'si tasmā-
-dyogātmānaṃ daivataṃ tvāmupaimi || 47 ||
jaya viśva mahādeva jaya lokahiterata |
jaya yogīśvara vibho jaya yogaparāvara || 48 ||
padmagarbha viśālākṣa jaya lokeśvareśvara |
bhūtabhavyabhavannātha jaya saumyātmajātmaja || 49 ||
asaṅkhyeyaguṇādhāra jaya sarvaparāyaṇa |
nārāyaṇa suduṣpāra jaya śārṅgadhanurdhara || 50 ||
jaya sarvaguṇopeta viśvamūrte nirāmaya |
viśveśvara mahābāho jaya lokārthatatpara || 51 ||
mahoragavarāhādya harikeśa vibho jaya |
harivāsa diśāmīśa viśvāvāsāmitāvyaya || 52 ||
vyaktāvyaktāmitasthāna niyatendriya satkriya |
asaṅkhyeyātmabhāvajña jaya gambhīrakāmada || 53 ||
anantavidita brahman nityabhūtavibhāvana |
kṛtakārya kṛtaprajña dharmajña vijayāvaha || 54 ||
guhyātman sarvayogātman sphuṭa sambhūta sambhava |
bhūtādya lokatattveśa jaya bhūtavibhāvana || 55 ||
ātmayone mahābhāga kalpasaṅkṣepatatpara |
udbhāvanamanobhāva jaya brahmajanapriya || 56 ||
nisargasarganirata kāmeśa parameśvara |
amṛtodbhava sadbhāva muktātman vijayaprada || 57 ||
prajāpatipate deva padmanābha mahābala |
ātmabhūta mahābhūta satvātman jaya sarvadā || 58 ||
pādau tava dharā devī diśo bāhu divaṃ śiraḥ |
mūrtiste'haṃ surāḥ kāyaścandrādityau ca cakṣuṣī || 59 ||
balaṃ tapaśca satyaṃ ca karma dharmātmajaṃ tava |
tejo'gniḥ pavanaḥ śvāsa āpaste svedasambhavāḥ || 60 ||
aśvinau śravaṇau nityaṃ devī jihvā sarasvatī |
vedāḥ saṃskāraniṣṭhā hi tvayīdaṃ jagadāśritam || 61 ||
na saṅkhyā na parīmāṇaṃ na tejo na parākramam |
na balaṃ yogayogīśa jānīmaste na sambhavam || 62 ||
tvadbhaktiniratā deva niyamaistvāṃ samāśritāḥ |
arcayāmaḥ sadā viṣṇo parameśaṃ maheśvaram || 63 ||
ṛṣayo devagandharvā yakṣarākṣasapannagāḥ |
piśācā mānuṣāścaiva mṛgapakṣisarīsṛpāḥ || 64 ||
evamādi mayā sṛṣṭaṃ pṛthivyāṃ tvatprasādajam |
padmanābha viśālākṣa kṛṣṇa duḥkhapraṇāśana || 65 ||
tvaṃ gatiḥ sarvabhūtānāṃ tvaṃ netā tvaṃ jagadguruḥ |
tvatprasādena deveśa sukhino vibudhāḥ sadā || 66 ||
pṛthivī nirbhayā deva tvatprasādātsadā'bhavat |
tasmādbhava viśālākṣa yaduvaṃśavivardhanaḥ || 67 ||
dharmasaṃsthāpanārthāya daityānāṃ ca vadhāya ca |
jagato dhāraṇārthāya vijñāpyaṃ kuru me prabho || 68 ||
yattatparamakaṃ guhyaṃ tvatprasādādidaṃ vibho |
vāsudeva tadetatte mayodgītaṃ yathātatham || 69 ||
sṛṣṭvā saṅkarṣaṇaṃ devaṃ svayamātmānamātmanā |
kṛṣṇa tvamātmano sākṣī pradyumnaṃ cātmasambhavam || 70 ||
pradyumnādaniruddhaṃ tvaṃ yaṃ vidurviṣṇumavyayam |
aniruddho'sṛjanmāṃ vai brahmāṇaṃ lokadhāriṇam || 71 ||
vāsudevamayaḥ so'haṃ tvayaivāsmi vinirmitaḥ |
[tasmādyācāmi lokeśa caturātmānamātmanā|]
vibhajya bhāgaśo''tmānaṃ vraja mānuṣatāṃ vibho || 72 ||
tatrāsuravadhaṃ kṛtvā sarvalokasukhāya vai |
dharmaṃ prāpya yaśaḥ prāpya yogaṃ prāpsyasi tattvataḥ || 73 ||
tvāṃ hi brahmarṣayo loke devāścāmitavikrama |
taistairhi nāmabhiryuktā gāyanti paramātmakam || 74 ||
sthitāśca sarve tvayi bhūtasaṅghāḥ
kṛtvāśrayaṃ tvāṃ varadaṃ subāho |
anādimadhyāntamapārayogaṃ
lokasya setuṃ pravadanti viprāḥ || 75 ||
iti śrīmahābhārate bhīṣmaparvaṇi pañcaṣaṣṭitamo'dhyāye vāsudeva stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.