અસ્ય શ્રીરામસહસ્રનામસ્તોત્ર મહામન્ત્રસ્ય, ભગવાન્ ઈશ્વર ઋષિઃ, અનુષ્ટુપ્છન્દઃ, શ્રીરામઃ પરમાત્મા દેવતા, શ્રીમાન્મહાવિષ્ણુરિતિ બીજં, ગુણભૃન્નિર્ગુણો મહાનિતિ શક્તિઃ, સંસારતારકો રામ ઇતિ મન્ત્રઃ, સચ્ચિદાનન્દવિગ્રહ ઇતિ કીલકં, અક્ષયઃ પુરુષઃ સાક્ષીતિ કવચં, અજેયઃ સર્વભૂતાનાં ઇત્યસ્ત્રં, રાજીવલોચનઃ શ્રીમાનિતિ ધ્યાનં શ્રીરામપ્રીત્યર્થે દિવ્યસહસ્રનામજપે વિનિયોગઃ ।
ધ્યાનં
શ્રીરાઘવં દશરથાત્મજમપ્રમેયં
સીતાપતિં રઘુકુલાન્વયરત્નદીપમ્ ।
આજાનુબાહુમરવિન્દદલાયતાક્ષં
રામં નિશાચરવિનાશકરં નમામિ ॥
નીલાં ભુજશ્યામલ કોમલાઙ્ગં
સીતા સમારોપિત વામભાગમ્ ।
પાણૌ મહાસાયક ચારુ ચાપં
નમામિ રામં રઘુવંશનાથમ્ ॥
લોકાભિરામં રણરઙ્ગધીરં
રાજીવનેત્રં રઘુવંશનાથમ્ ।
કારુણ્યરૂપં કરુણાકરં તં
શ્રી રામચન્દ્રં શરણં પ્રપદ્યે ॥
ધ્યાયેદાજાનુબાહું ધૃતશરધનુષં બદ્ધપદ્માસનસ્થં
પીતં વાસો વસાનં નવકલદલસ્પર્ધિનેત્રં પ્રસન્નમ્ ।
વામાઙ્કારૂઢસીતામુખકમલમિલલોચનં નીરદાભં
નાનાલઙ્કારદીપ્તં દધતમુરુજટામણ્ડલં રામચન્દ્રમ્ ॥
નીલામ્ભોદરકાન્તિ કાન્તમનુષં વીરાસનાધ્યાસિનં
મુદ્રાં જ્ઞાનમયીં દધાનમપરં હસ્તામ્બુજં જાનુનિ ।
સીતાં પાર્શ્વગતાં સરોરુહકરાં વિદ્યુન્નિભાં રાઘવં
પશ્યન્તીં મુકુટાઙ્ગદાદિ વિવિધ કલ્પોજ્જ્વલાઙ્ગં ભજે ॥
સ્તોત્રં
રાજીવલોચનઃ શ્રીમાન્ શ્રીરામો રઘુપુઙ્ગવઃ ।
રામભદ્રઃ સદાચારો રાજેન્દ્રો જાનકીપતિઃ ॥ 1 ॥
અગ્રગણ્યો વરેણ્યશ્ચ વરદઃ પરમેશ્વરઃ ।
જનાર્દનો જિતામિત્રઃ પરાર્થૈકપ્રયોજનઃ ॥ 2 ॥
વિશ્વામિત્રપ્રિયો દાન્તઃ શત્રુજિચ્છત્રુતાપનઃ ।
સર્વજ્ઞઃ સર્વદેવાદિઃ શરણ્યો વાલિમર્દનઃ ॥ 3 ॥
જ્ઞાનભાવ્યોઽપરિચ્છેદ્યો વાગ્મી સત્યવ્રતઃ શુચિઃ ।
જ્ઞાનગમ્યો દૃઢપ્રજ્ઞઃ ખરધ્વંસી પ્રતાપવાન્ ॥ 4 ॥
દ્યુતિમાનાત્મવાન્વીરો જિતક્રોધોઽરિમર્દનઃ ।
વિશ્વરૂપો વિશાલાક્ષઃ પ્રભુઃ પરિવૃઢો દૃઢઃ ॥ 5 ॥
ઈશઃ ખડ્ગધરઃ શ્રીમાન્ કૌસલેયોઽનસૂયકઃ ।
વિપુલાંસો મહોરસ્કઃ પરમેષ્ઠી પરાયણઃ ॥ 6 ॥
સત્યવ્રતઃ સત્યસન્ધો ગુરુઃ પરમધાર્મિકઃ ।
લોકજ્ઞો લોકવન્દ્યશ્ચ લોકાત્મા લોકકૃત્પરઃ ॥ 7 ॥
અનાદિર્ભગવાન્ સેવ્યો જિતમાયો રઘૂદ્વહઃ ।
રામો દયાકરો દક્ષઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વપાવનઃ ॥ 8 ॥
બ્રહ્મણ્યો નીતિમાન્ ગોપ્તા સર્વદેવમયો હરિઃ ।
સુન્દરઃ પીતવાસાશ્ચ સૂત્રકારઃ પુરાતનઃ ॥ 9 ॥
સૌમ્યો મહર્ષિઃ કોદણ્ડી સર્વજ્ઞઃ સર્વકોવિદઃ ।
કવિઃ સુગ્રીવવરદઃ સર્વપુણ્યાધિકપ્રદઃ ॥ 10 ॥
ભવ્યો જિતારિષડ્વર્ગો મહોદારોઽઘનાશનઃ ।
સુકીર્તિરાદિપુરુષઃ કાન્તઃ પુણ્યકૃતાગમઃ ॥ 11 ॥
અકલ્મષશ્ચતુર્બાહુઃ સર્વાવાસો દુરાસદઃ ।
સ્મિતભાષી નિવૃત્તાત્મા સ્મૃતિમાન્ વીર્યવાન્ પ્રભુઃ ॥ 12 ॥
ધીરો દાન્તો ઘનશ્યામઃ સર્વાયુધવિશારદઃ ।
અધ્યાત્મયોગનિલયઃ સુમના લક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 13 ॥
સર્વતીર્થમયઃ શૂરઃ સર્વયજ્ઞફલપ્રદઃ ।
યજ્ઞસ્વરૂપી યજ્ઞેશો જરામરણવર્જિતઃ ॥ 14 ॥
વર્ણાશ્રમકરો વર્ણી શત્રુજિત્ પુરુષોત્તમઃ ।
વિભીષણપ્રતિષ્ઠાતા પરમાત્મા પરાત્પરઃ ॥ 15 ॥
પ્રમાણભૂતો દુર્જ્ઞેયઃ પૂર્ણઃ પરપુરઞ્જયઃ ।
અનન્તદૃષ્ટિરાનન્દો ધનુર્વેદો ધનુર્ધરઃ ॥ 16 ॥
ગુણાકરો ગુણશ્રેષ્ઠઃ સચ્ચિદાનન્દવિગ્રહઃ ।
અભિવન્દ્યો મહાકાયો વિશ્વકર્મા વિશારદઃ ॥ 17 ॥
વિનીતાત્મા વીતરાગઃ તપસ્વીશો જનેશ્વરઃ ।
કલ્યાણપ્રકૃતિઃ કલ્પઃ સર્વેશઃ સર્વકામદઃ ॥ 18 ॥
અક્ષયઃ પુરુષઃ સાક્ષી કેશવઃ પુરુષોત્તમઃ ।
લોકાધ્યક્ષો મહામાયો વિભીષણવરપ્રદઃ ॥ 19 ॥
આનન્દવિગ્રહો જ્યોતિર્હનુમત્પ્રભુરવ્યયઃ ।
ભ્રાજિષ્ણુઃ સહનો ભોક્તા સત્યવાદી બહુશ્રુતઃ ॥ 20 ॥
સુખદઃ કારણં કર્તા ભવબન્ધવિમોચનઃ ।
દેવચૂડામણિર્નેતા બ્રહ્મણ્યો બ્રહ્મવર્ધનઃ ॥ 21 ॥
સંસારોત્તારકો રામઃ સર્વદુઃખવિમોક્ષકૃત્ ।
વિદ્વત્તમો વિશ્વકર્તા વિશ્વહર્તા ચ વિશ્વધૃત્ ॥ 22 ॥
નિત્યો નિયતકલ્યાણઃ સીતાશોકવિનાશકૃત્ ।
કાકુત્સ્થઃ પુણ્ડરીકાક્ષો વિશ્વામિત્રભયાપહઃ ॥ 23 ॥
મારીચમથનો રામો વિરાધવધપણ્ડિતઃ ।
દુસ્સ્વપ્નનાશનો રમ્યઃ કિરીટી ત્રિદશાધિપઃ ॥ 24 ॥
મહાધનુર્મહાકાયો ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।
તત્ત્વસ્વરૂપી તત્ત્વજ્ઞઃ તત્ત્વવાદી સુવિક્રમઃ ॥ 25 ॥
ભૂતાત્મા ભૂતકૃત્સ્વામી કાલજ્ઞાની મહાપટુઃ ।
અનિર્વિણ્ણો ગુણગ્રાહી નિષ્કલઙ્કઃ કલઙ્કહા ॥ 26 ॥
સ્વભાવભદ્રઃ શત્રુઘ્નઃ કેશવઃ સ્થાણુરીશ્વરઃ ।
ભૂતાદિઃ શમ્ભુરાદિત્યઃ સ્થવિષ્ઠઃ શાશ્વતો ધ્રુવઃ ॥ 27 ॥
કવચી કુણ્ડલી ચક્રી ખડ્ગી ભક્તજનપ્રિયઃ ।
અમૃત્યુર્જન્મરહિતઃ સર્વજિત્સર્વગોચરઃ ॥ 28 ॥
અનુત્તમોઽપ્રમેયાત્મા સર્વાદિર્ગુણસાગરઃ ।
સમઃ સમાત્મા સમગો જટામુકુટમણ્ડિતઃ ॥ 29 ॥
અજેયઃ સર્વભૂતાત્મા વિષ્વક્સેનો મહાતપઃ ।
લોકાધ્યક્ષો મહાબાહુરમૃતો વેદવિત્તમઃ ॥ 30 ॥
સહિષ્ણુઃ સદ્ગતિઃ શાસ્તા વિશ્વયોનિર્મહાદ્યુતિઃ ।
અતીન્દ્ર ઊર્જિતઃ પ્રાંશુરુપેન્દ્રો વામનો બલી ॥ 31 ॥
ધનુર્વેદો વિધાતા ચ બ્રહ્મા વિષ્ણુશ્ચ શઙ્કરઃ ।
હંસો મરીચિર્ગોવિન્દો રત્નગર્ભો મહામતિઃ ॥ 32 ॥
વ્યાસો વાચસ્પતિઃ સર્વદર્પિતાઽસુરમર્દનઃ ।
જાનકીવલ્લભઃ પૂજ્યઃ પ્રકટઃ પ્રીતિવર્ધનઃ ॥ 33 ॥
સમ્ભવોઽતીન્દ્રિયો વેદ્યોઽનિર્દેશો જામ્બવત્પ્રભુઃ ।
મદનો મથનો વ્યાપી વિશ્વરૂપો નિરઞ્જનઃ ॥ 34 ॥
નારાયણોઽગ્રણીઃ સાધુર્જટાયુપ્રીતિવર્ધનઃ ।
નૈકરૂપો જગન્નાથઃ સુરકાર્યહિતઃ સ્વભૂઃ ॥ 35 ॥
જિતક્રોધો જિતારાતિઃ પ્લવગાધિપરાજ્યદઃ ।
વસુદઃ સુભુજો નૈકમાયો ભવ્યપ્રમોદનઃ ॥ 36 ॥
ચણ્ડાંશુઃ સિદ્ધિદઃ કલ્પઃ શરણાગતવત્સલઃ ।
અગદો રોગહર્તા ચ મન્ત્રજ્ઞો મન્ત્રભાવનઃ ॥ 37 ॥
સૌમિત્રિવત્સલો ધુર્યો વ્યક્તાવ્યક્તસ્વરૂપધૃક્ ।
વસિષ્ઠો ગ્રામણીઃ શ્રીમાનનુકૂલઃ પ્રિયંવદઃ ॥ 38 ॥
અતુલઃ સાત્ત્વિકો ધીરઃ શરાસનવિશારદઃ ।
જ્યેષ્ઠઃ સર્વગુણોપેતઃ શક્તિમાંસ્તાટકાન્તકઃ ॥ 39 ॥
વૈકુણ્ઠઃ પ્રાણિનાં પ્રાણઃ કમઠઃ કમલાપતિઃ ।
ગોવર્ધનધરો મત્સ્યરૂપઃ કારુણ્યસાગરઃ ॥ 40 ॥
કુમ્ભકર્ણપ્રભેત્તા ચ ગોપીગોપાલસંવૃતઃ ।
માયાવી સ્વાપનો વ્યાપી રૈણુકેયબલાપહઃ ॥ 41 ॥
પિનાકમથનો વન્દ્યઃ સમર્થો ગરુડધ્વજઃ ।
લોકત્રયાશ્રયો લોકભરિતો ભરતાગ્રજઃ ॥ 42 ॥
શ્રીધરઃ સદ્ગતિર્લોકસાક્ષી નારાયણો બુધઃ ।
મનોવેગી મનોરૂપી પૂર્ણઃ પુરુષપુઙ્ગવઃ ॥ 43 ॥
યદુશ્રેષ્ઠો યદુપતિર્ભૂતાવાસઃ સુવિક્રમઃ ।
તેજોધરો ધરાધારશ્ચતુર્મૂર્તિર્મહાનિધિઃ ॥ 44 ॥
ચાણૂરમર્દનો દિવ્યઃ શાન્તો ભરતવન્દિતઃ ।
શબ્દાતિગો ગભીરાત્મા કોમલાઙ્ગઃ પ્રજાગરઃ ॥ 45 ॥
લોકગર્ભઃ શેષશાયી ક્ષીરાબ્ધિનિલયોઽમલઃ ।
આત્મયોનિરદીનાત્મા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥ 46 ॥
અમૃતાંશુર્મહાગર્ભો નિવૃત્તવિષયસ્પૃહઃ ।
ત્રિકાલજ્ઞો મુનિઃ સાક્ષી વિહાયસગતિઃ કૃતી ॥ 47 ॥
પર્જન્યઃ કુમુદો ભૂતાવાસઃ કમલલોચનઃ ।
શ્રીવત્સવક્ષાઃ શ્રીવાસો વીરહા લક્ષ્મણાગ્રજઃ ॥ 48 ॥
લોકાભિરામો લોકારિમર્દનઃ સેવકપ્રિયઃ ।
સનાતનતમો મેઘશ્યામલો રાક્ષસાન્તકૃત્ ॥ 49 ॥
દિવ્યાયુધધરઃ શ્રીમાનપ્રમેયો જિતેન્દ્રિયઃ ।
ભૂદેવવન્દ્યો જનકપ્રિયકૃત્પ્રપિતામહઃ ॥ 50 ॥
ઉત્તમઃ સાત્વિકઃ સત્યઃ સત્યસન્ધસ્ત્રિવિક્રમઃ ।
સુવ્રતઃ સુલભઃ સૂક્ષ્મઃ સુઘોષઃ સુખદઃ સુધીઃ ॥ 51 ॥
દામોદરોઽચ્યુતઃ શાર્ઙ્ગી વામનો મધુરાધિપઃ ।
દેવકીનન્દનઃ શૌરિઃ શૂરઃ કૈટભમર્દનઃ ॥ 52 ॥
સપ્તતાલપ્રભેત્તા ચ મિત્રવંશપ્રવર્ધનઃ ।
કાલસ્વરૂપી કાલાત્મા કાલઃ કલ્યાણદઃ કવિઃ ।
સંવત્સર ઋતુઃ પક્ષો હ્યયનં દિવસો યુગઃ ॥ 53 ॥
સ્તવ્યો વિવિક્તો નિર્લેપઃ સર્વવ્યાપી નિરાકુલઃ ।
અનાદિનિધનઃ સર્વલોકપૂજ્યો નિરામયઃ ॥ 54 ॥
રસો રસજ્ઞઃ સારજ્ઞો લોકસારો રસાત્મકઃ ।
સર્વદુઃખાતિગો વિદ્યારાશિઃ પરમગોચરઃ ॥ 55 ॥
શેષો વિશેષો વિગતકલ્મષો રઘુનાયકઃ ।
વર્ણશ્રેષ્ઠો વર્ણવાહ્યો વર્ણ્યો વર્ણ્યગુણોજ્જ્વલઃ ॥ 56 ॥
કર્મસાક્ષ્યમરશ્રેષ્ઠો દેવદેવઃ સુખપ્રદઃ ।
દેવાધિદેવો દેવર્ષિર્દેવાસુરનમસ્કૃતઃ ॥ 57 ॥
સર્વદેવમયશ્ચક્રી શાર્ઙ્ગપાણિરનુત્તમઃ ।
મનો બુદ્ધિરહઙ્કારઃ પ્રકૃતિઃ પુરુષોઽવ્યયઃ ॥ 58 ॥
અહલ્યાપાવનઃ સ્વામી પિતૃભક્તો વરપ્રદઃ ।
ન્યાયો ન્યાયી નયી શ્રીમાન્નયો નગધરો ધ્રુવઃ ॥ 59 ॥
લક્ષ્મીવિશ્વમ્ભરાભર્તા દેવેન્દ્રો બલિમર્દનઃ ।
વાણારિમર્દનો યજ્વાનુત્તમો મુનિસેવિતઃ ॥ 60 ॥
દેવાગ્રણીઃ શિવધ્યાનતત્પરઃ પરમઃ પરઃ ।
સામગાનપ્રિયોઽક્રૂરઃ પુણ્યકીર્તિઃ સુલોચનઃ ॥ 61 ॥
પુણ્યઃ પુણ્યાધિકઃ પૂર્વઃ પૂર્ણઃ પૂરયિતા રવિઃ ।
જટિલઃ કલ્મષધ્વાન્તપ્રભઞ્જનવિભાવસુઃ ॥ 62 ॥
અવ્યક્તલક્ષણોઽવ્યક્તો દશાસ્યદ્વીપકેસરી ।
કલાનિધિઃ કલારૂપો કમલાનન્દવર્ધનઃ ॥ 63 ॥
જયો જિતારિઃ સર્વાદિઃ શમનો ભવભઞ્જનઃ ।
અલઙ્કરિષ્ણુરચલો રોચિષ્ણુર્વિક્રમોત્તમઃ ॥ 64 ॥
અંશુઃ શબ્દપતિઃ શબ્દગોચરો રઞ્જનો રઘુઃ ।
નિશ્શબ્દઃ પ્રણવો માલી સ્થૂલઃ સૂક્ષ્મો વિલક્ષણઃ ॥ 65 ॥
આત્મયોનિરયોનિશ્ચ સપ્તજિહ્વઃ સહસ્રપાત્ ।
સનાતનતમઃ સ્રગ્વી પેશલો જવિનાં વરઃ ॥ 66 ॥
શક્તિમાન્ શઙ્ખભૃન્નાથઃ ગદાપદ્મરથાઙ્ગભૃત્ ।
નિરીહો નિર્વિકલ્પશ્ચ ચિદ્રૂપો વીતસાધ્વસઃ ॥ 67 ॥
શતાનનઃ સહસ્રાક્ષઃ શતમૂર્તિર્ઘનપ્રભઃ ।
હૃત્પુણ્ડરીકશયનઃ કઠિનો દ્રવ એવ ચ ॥ 68 ॥
ઉગ્રો ગ્રહપતિઃ કૃષ્ણો સમર્થોઽનર્થનાશનઃ ।
અધર્મશત્રુઃ રક્ષોઘ્નઃ પુરુહૂતઃ પુરુષ્ટુતઃ ॥ 69 ॥
બ્રહ્મગર્ભો બૃહદ્ગર્ભો ધર્મધેનુર્ધનાગમઃ ।
હિરણ્યગર્ભો જ્યોતિષ્માન્ સુલલાટઃ સુવિક્રમઃ ॥ 70 ॥
શિવપૂજારતઃ શ્રીમાન્ ભવાનીપ્રિયકૃદ્વશી ।
નરો નારાયણઃ શ્યામઃ કપર્દી નીલલોહિતઃ ॥ 71 ॥
રુદ્રઃ પશુપતિઃ સ્થાણુર્વિશ્વામિત્રો દ્વિજેશ્વરઃ ।
માતામહો માતરિશ્વા વિરિઞ્ચો વિષ્ટરશ્રવાઃ ॥ 72 ॥
અક્ષોભ્યઃ સર્વભૂતાનાં ચણ્ડઃ સત્યપરાક્રમઃ ।
વાલખિલ્યો મહાકલ્પઃ કલ્પવૃક્ષઃ કલાધરઃ ॥ 73 ॥
નિદાઘસ્તપનોઽમોઘઃ શ્લક્ષ્ણઃ પરબલાપહૃત્ ।
કબન્ધમથનો દિવ્યઃ કમ્બુગ્રીવઃ શિવપ્રિયઃ ॥ 74 ॥
શઙ્ખોઽનિલઃ સુનિષ્પન્નઃ સુલભઃ શિશિરાત્મકઃ ।
અસંસૃષ્ટોઽતિથિઃ શૂરઃ પ્રમાથી પાપનાશકૃત્ ॥ 75 ॥
વસુશ્રવાઃ કવ્યવાહઃ પ્રતપ્તો વિશ્વભોજનઃ ।
રામો નીલોત્પલશ્યામો જ્ઞાનસ્કન્ધો મહાદ્યુતિઃ ॥ 76 ॥
પવિત્રપાદઃ પાપારિર્મણિપૂરો નભોગતિઃ ।
ઉત્તારણો દુષ્કૃતિહા દુર્ધર્ષો દુસ્સહોઽભયઃ ॥ 77 ॥
અમૃતેશોઽમૃતવપુર્ધર્મી ધર્મઃ કૃપાકરઃ ।
ભર્ગો વિવસ્વાનાદિત્યો યોગાચાર્યો દિવસ્પતિઃ ॥ 78 ॥
ઉદારકીર્તિરુદ્યોગી વાઙ્મયઃ સદસન્મયઃ ।
નક્ષત્રમાલી નાકેશઃ સ્વાધિષ્ઠાનષડાશ્રયઃ ॥ 79 ॥
ચતુર્વર્ગફલો વર્ણી શક્તિત્રયફલં નિધિઃ ।
નિધાનગર્ભો નિર્વ્યાજો ગિરીશો વ્યાલમર્દનઃ ॥ 80 ॥
શ્રીવલ્લભઃ શિવારમ્ભઃ શાન્તિર્ભદ્રઃ સમઞ્જસઃ ।
ભૂશયો ભૂતિકૃદ્ભૂતિર્ભૂષણો ભૂતવાહનઃ ॥ 81 ॥
અકાયો ભક્તકાયસ્થઃ કાલજ્ઞાની મહાવટુઃ ।
પરાર્થવૃત્તિરચલો વિવિક્તઃ શ્રુતિસાગરઃ ॥ 82 ॥
સ્વભાવભદ્રો મધ્યસ્થઃ સંસારભયનાશનઃ ।
વેદ્યો વૈદ્યો વિયદ્ગોપ્તા સર્વામરમુનીશ્વરઃ ॥ 83 ॥
સુરેન્દ્રઃ કરણં કર્મ કર્મકૃત્કર્મ્યધોક્ષજઃ ।
ધ્યેયો ધુર્યો ધરાધીશઃ સઙ્કલ્પઃ શર્વરીપતિઃ ॥ 84 ॥
પરમાર્થગુરુર્વૃદ્ધઃ શુચિરાશ્રિતવત્સલઃ ।
વિષ્ણુર્જિષ્ણુર્વિભુર્યજ્ઞો યજ્ઞેશો યજ્ઞપાલકઃ ॥ 85 ॥
પ્રભવિષ્ણુર્ગ્રસિષ્ણુશ્ચ લોકાત્મા લોકભાવનઃ ।
કેશવઃ કેશિહા કાવ્યઃ કવિઃ કારણકારણમ્ ॥ 86 ॥
કાલકર્તા કાલશેષો વાસુદેવઃ પુરુષ્ટુતઃ ।
આદિકર્તા વરાહશ્ચ માધવો મધુસૂદનઃ ॥ 87 ॥
નારાયણો નરો હંસો વિષ્વક્સેનો જનાર્દનઃ ।
વિશ્વકર્તા મહાયજ્ઞો જ્યોતિષ્માન્ પુરુષોત્તમઃ ॥ 88 ॥
વૈકુણ્ઠઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ કૃષ્ણઃ સૂર્યઃ સુરાર્ચિતઃ ।
નારસિંહો મહાભીમો વક્રદંષ્ટ્રો નખાયુધઃ ॥ 89 ॥
આદિદેવો જગત્કર્તા યોગીશો ગરુડધ્વજઃ ।
ગોવિન્દો ગોપતિર્ગોપ્તા ભૂપતિર્ભુવનેશ્વરઃ ॥ 90 ॥
પદ્મનાભો હૃષીકેશો ધાતા દામોદરઃ પ્રભુઃ ।
ત્રિવિક્રમસ્ત્રિલોકેશો બ્રહ્મેશઃ પ્રીતિવર્ધનઃ ॥ 91 ॥
વામનો દુષ્ટદમનો ગોવિન્દો ગોપવલ્લભઃ ।
ભક્તપ્રિયોઽચ્યુતઃ સત્યઃ સત્યકીર્તિર્ધૃતિઃ સ્મૃતિઃ ॥ 92 ॥
કારુણ્યં કરુણો વ્યાસઃ પાપહા શાન્તિવર્ધનઃ ।
સન્ન્યાસી શાસ્ત્રતત્ત્વજ્ઞો મન્દરાદ્રિનિકેતનઃ ॥ 93 ॥
બદરીનિલયઃ શાન્તસ્તપસ્વી વૈદ્યુતપ્રભઃ ।
ભૂતાવાસો ગુહાવાસઃ શ્રીનિવાસઃ શ્રિયઃ પતિઃ ॥ 94 ॥
તપોવાસો મુદાવાસઃ સત્યવાસઃ સનાતનઃ ।
પુરુષઃ પુષ્કરઃ પુણ્યઃ પુષ્કરાક્ષો મહેશ્વરઃ ॥ 95 ॥
પૂર્ણમૂર્તિઃ પુરાણજ્ઞઃ પુણ્યદઃ પુણ્યવર્ધનઃ ।
શઙ્ખી ચક્રી ગદી શાર્ઙ્ગી લાઙ્ગલી મુસલી હલી ॥ 96 ॥
કિરીટી કુણ્ડલી હારી મેખલી કવચી ધ્વજી ।
યોદ્ધા જેતા મહાવીર્યઃ શત્રુજિચ્છત્રુતાપનઃ ॥ 97 ॥
શાસ્તા શાસ્ત્રકરઃ શાસ્ત્રં શઙ્કર શઙ્કરસ્તુતઃ ।
સારથિઃ સાત્ત્વિકઃ સ્વામી સામવેદપ્રિયઃ સમઃ ॥ 98 ॥
પવનઃ સાહસઃ શક્તિઃ સમ્પૂર્ણાઙ્ગઃ સમૃદ્ધિમાન્ ।
સ્વર્ગદઃ કામદઃ શ્રીદઃ કીર્તિદોઽકીર્તિનાશનઃ ॥ 99 ॥
મોક્ષદઃ પુણ્ડરીકાક્ષઃ ક્ષીરાબ્ધિકૃતકેતનઃ ।
સર્વાત્મા સર્વલોકેશઃ પ્રેરકઃ પાપનાશનઃ ॥ 100 ॥
સર્વદેવો જગન્નાથઃ સર્વલોકમહેશ્વરઃ ।
સર્ગસ્થિત્યન્તકૃદ્દેવઃ સર્વલોકસુખાવહઃ ॥ 101 ॥
અક્ષય્યઃ શાશ્વતોઽનન્તઃ ક્ષયવૃદ્ધિવિવર્જિતઃ ।
નિર્લેપો નિર્ગુણઃ સૂક્ષ્મો નિર્વિકારો નિરઞ્જનઃ ॥ 102 ॥
સર્વોપાધિવિનિર્મુક્તઃ સત્તામાત્રવ્યવસ્થિતઃ ।
અધિકારી વિભુર્નિત્યઃ પરમાત્મા સનાતનઃ ॥ 103 ॥
અચલો નિર્મલો વ્યાપી નિત્યતૃપ્તો નિરાશ્રયઃ ।
શ્યામો યુવા લોહિતાક્ષો દીપ્તાસ્યો મિતભાષણઃ ॥ 104 ॥
આજાનુબાહુઃ સુમુખઃ સિંહસ્કન્ધો મહાભુજઃ ।
સત્યવાન્ ગુણસમ્પન્નઃ સ્વયન્તેજાઃ સુદીપ્તિમાન્ ॥ 105 ॥
કાલાત્મા ભગવાન્ કાલઃ કાલચક્રપ્રવર્તકઃ ।
નારાયણઃ પરઞ્જ્યોતિઃ પરમાત્મા સનાતનઃ ॥ 106 ॥
વિશ્વસૃડ્વિશ્વગોપ્તા ચ વિશ્વભોક્તા ચ શાશ્વતઃ ।
વિશ્વેશ્વરો વિશ્વમૂર્તિર્વિશ્વાત્મા વિશ્વભાવનઃ ॥ 107 ॥
સર્વભૂતસુહૃચ્છાન્તઃ સર્વભૂતાનુકમ્પનઃ ।
સર્વેશ્વરેશ્વરઃ સર્વઃ શ્રીમાનાશ્રિતવત્સલઃ ॥ 108 ॥
સર્વગઃ સર્વભૂતેશઃ સર્વભૂતાશયસ્થિતઃ ।
અભ્યન્તરસ્થસ્તમસશ્છેત્તા નારાયણઃ પરઃ ॥ 109 ॥
અનાદિનિધનઃ સ્રષ્ટા પ્રજાપતિપતિર્હરિઃ ।
નરસિંહો હૃષીકેશઃ સર્વાત્મા સર્વદૃગ્વશી ॥ 110 ॥
જગતસ્તસ્થુષશ્ચૈવ પ્રભુર્નેતા સનાતનઃ ।
કર્તા ધાતા વિધાતા ચ સર્વેષાં પ્રભુરીશ્વરઃ ॥ 111 ॥
સહસ્રમૂર્ધા વિશ્વાત્મા વિષ્ણુર્વિશ્વદૃગવ્યયઃ ।
પુરાણપુરુષઃ સ્રષ્ટા સહસ્રાક્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥ 112 ॥
તત્ત્વં નારાયણો વિષ્ણુર્વાસુદેવઃ સનાતનઃ ।
પરમાત્મા પરં બ્રહ્મ સચ્ચિદાનન્દવિગ્રહઃ ॥ 113 ॥
પરઞ્જ્યોતિઃ પરન્ધામઃ પરાકાશઃ પરાત્પરઃ ।
અચ્યુતઃ પુરુષઃ કૃષ્ણઃ શાશ્વતઃ શિવ ઈશ્વરઃ ॥ 114 ॥
નિત્યઃ સર્વગતઃ સ્થાણુરુગ્રઃ સાક્ષી પ્રજાપતિઃ ।
હિરણ્યગર્ભઃ સવિતા લોકકૃલ્લોકભૃદ્વિભુઃ ॥ 115 ॥
રામઃ શ્રીમાન્ મહાવિષ્ણુર્જિષ્ણુર્દેવહિતાવહઃ ।
તત્ત્વાત્મા તારકં બ્રહ્મ શાશ્વતઃ સર્વસિદ્ધિદઃ ॥ 116 ॥
અકારવાચ્યો ભગવાન્ શ્રીર્ભૂનીલાપતિઃ પુમાન્ ।
સર્વલોકેશ્વરઃ શ્રીમાન્ સર્વજ્ઞઃ સર્વતોમુખઃ ॥ 117 ॥
સ્વામી સુશીલઃ સુલભઃ સર્વજ્ઞઃ સર્વશક્તિમાન્ ।
નિત્યઃ સમ્પૂર્ણકામશ્ચ નૈસર્ગિકસુહૃત્સુખી ॥ 118 ॥
કૃપાપીયૂષજલધિઃ શરણ્યઃ સર્વદેહિનામ્ ।
શ્રીમાન્નારાયણઃ સ્વામી જગતાં પતિરીશ્વરઃ ॥ 119 ॥
શ્રીશઃ શરણ્યો ભૂતાનાં સંશ્રિતાભીષ્ટદાયકઃ ।
અનન્તઃ શ્રીપતી રામો ગુણભૃન્નિર્ગુણો મહાન્ ॥ 120 ॥
॥ ઇતિ આનન્દરામાયણે વાલ્મીકીયે શ્રીરામસહસ્રનામસ્તોત્રમ્ ॥
Roman (IAST) Transliteration
asya śrīrāmasahasranāmastotra mahāmantrasya, bhagavān īśvara ṛṣiḥ, anuṣṭupchandaḥ, śrīrāmaḥ paramātmā devatā, śrīmānmahāviṣṇuriti bījaṃ, guṇabhṛnnirguṇo mahāniti śaktiḥ, saṃsāratārako rāma iti mantraḥ, saccidānandavigraha iti kīlakaṃ, akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣīti kavacaṃ, ajeyaḥ sarvabhūtānāṃ ityastraṃ, rājīvalocanaḥ śrīmāniti dhyānaṃ śrīrāmaprītyarthe divyasahasranāmajape viniyogaḥ |
dhyānaṃ
śrīrāghavaṃ daśarathātmajamaprameyaṃ
sītāpatiṃ raghukulānvayaratnadīpam |
ājānubāhumaravindadalāyatākṣaṃ
rāmaṃ niśācaravināśakaraṃ namāmi ||
nīlāṃ bhujaśyāmala komalāṅgaṃ
sītā samāropita vāmabhāgam |
pāṇau mahāsāyaka cāru cāpaṃ
namāmi rāmaṃ raghuvaṃśanātham ||
lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ
rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham |
kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ
śrī rāmacandraṃ śaraṇaṃ prapadye ||
dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
pītaṃ vāso vasānaṃ navakaladalaspardhinetraṃ prasannam |
vāmāṅkārūḍhasītāmukhakamalamilalocanaṃ nīradābhaṃ
nānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍalaṃ rāmacandram ||
nīlāmbhodarakānti kāntamanuṣaṃ vīrāsanādhyāsinaṃ
mudrāṃ jñānamayīṃ dadhānamaparaṃ hastāmbujaṃ jānuni |
sītāṃ pārśvagatāṃ saroruhakarāṃ vidyunnibhāṃ rāghavaṃ
paśyantīṃ mukuṭāṅgadādi vividha kalpojjvalāṅgaṃ bhaje ||
stotraṃ
rājīvalocanaḥ śrīmān śrīrāmo raghupuṅgavaḥ |
rāmabhadraḥ sadācāro rājendro jānakīpatiḥ || 1 ||
agragaṇyo vareṇyaśca varadaḥ parameśvaraḥ |
janārdano jitāmitraḥ parārthaikaprayojanaḥ || 2 ||
viśvāmitrapriyo dāntaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |
sarvajñaḥ sarvadevādiḥ śaraṇyo vālimardanaḥ || 3 ||
jñānabhāvyo'paricchedyo vāgmī satyavrataḥ śuciḥ |
jñānagamyo dṛḍhaprajñaḥ kharadhvaṃsī pratāpavān || 4 ||
dyutimānātmavānvīro jitakrodho'rimardanaḥ |
viśvarūpo viśālākṣaḥ prabhuḥ parivṛḍho dṛḍhaḥ || 5 ||
īśaḥ khaḍgadharaḥ śrīmān kausaleyo'nasūyakaḥ |
vipulāṃso mahoraskaḥ parameṣṭhī parāyaṇaḥ || 6 ||
satyavrataḥ satyasandho guruḥ paramadhārmikaḥ |
lokajño lokavandyaśca lokātmā lokakṛtparaḥ || 7 ||
anādirbhagavān sevyo jitamāyo raghūdvahaḥ |
rāmo dayākaro dakṣaḥ sarvajñaḥ sarvapāvanaḥ || 8 ||
brahmaṇyo nītimān goptā sarvadevamayo hariḥ |
sundaraḥ pītavāsāśca sūtrakāraḥ purātanaḥ || 9 ||
saumyo maharṣiḥ kodaṇḍī sarvajñaḥ sarvakovidaḥ |
kaviḥ sugrīvavaradaḥ sarvapuṇyādhikapradaḥ || 10 ||
bhavyo jitāriṣaḍvargo mahodāro'ghanāśanaḥ |
sukīrtirādipuruṣaḥ kāntaḥ puṇyakṛtāgamaḥ || 11 ||
akalmaṣaścaturbāhuḥ sarvāvāso durāsadaḥ |
smitabhāṣī nivṛttātmā smṛtimān vīryavān prabhuḥ || 12 ||
dhīro dānto ghanaśyāmaḥ sarvāyudhaviśāradaḥ |
adhyātmayoganilayaḥ sumanā lakṣmaṇāgrajaḥ || 13 ||
sarvatīrthamayaḥ śūraḥ sarvayajñaphalapradaḥ |
yajñasvarūpī yajñeśo jarāmaraṇavarjitaḥ || 14 ||
varṇāśramakaro varṇī śatrujit puruṣottamaḥ |
vibhīṣaṇapratiṣṭhātā paramātmā parātparaḥ || 15 ||
pramāṇabhūto durjñeyaḥ pūrṇaḥ parapurañjayaḥ |
anantadṛṣṭirānando dhanurvedo dhanurdharaḥ || 16 ||
guṇākaro guṇaśreṣṭhaḥ saccidānandavigrahaḥ |
abhivandyo mahākāyo viśvakarmā viśāradaḥ || 17 ||
vinītātmā vītarāgaḥ tapasvīśo janeśvaraḥ |
kalyāṇaprakṛtiḥ kalpaḥ sarveśaḥ sarvakāmadaḥ || 18 ||
akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣī keśavaḥ puruṣottamaḥ |
lokādhyakṣo mahāmāyo vibhīṣaṇavarapradaḥ || 19 ||
ānandavigraho jyotirhanumatprabhuravyayaḥ |
bhrājiṣṇuḥ sahano bhoktā satyavādī bahuśrutaḥ || 20 ||
sukhadaḥ kāraṇaṃ kartā bhavabandhavimocanaḥ |
devacūḍāmaṇirnetā brahmaṇyo brahmavardhanaḥ || 21 ||
saṃsārottārako rāmaḥ sarvaduḥkhavimokṣakṛt |
vidvattamo viśvakartā viśvahartā ca viśvadhṛt || 22 ||
nityo niyatakalyāṇaḥ sītāśokavināśakṛt |
kākutsthaḥ puṇḍarīkākṣo viśvāmitrabhayāpahaḥ || 23 ||
mārīcamathano rāmo virādhavadhapaṇḍitaḥ |
dussvapnanāśano ramyaḥ kirīṭī tridaśādhipaḥ || 24 ||
mahādhanurmahākāyo bhīmo bhīmaparākramaḥ |
tattvasvarūpī tattvajñaḥ tattvavādī suvikramaḥ || 25 ||
bhūtātmā bhūtakṛtsvāmī kālajñānī mahāpaṭuḥ |
anirviṇṇo guṇagrāhī niṣkalaṅkaḥ kalaṅkahā || 26 ||
svabhāvabhadraḥ śatrughnaḥ keśavaḥ sthāṇurīśvaraḥ |
bhūtādiḥ śambhurādityaḥ sthaviṣṭhaḥ śāśvato dhruvaḥ || 27 ||
kavacī kuṇḍalī cakrī khaḍgī bhaktajanapriyaḥ |
amṛtyurjanmarahitaḥ sarvajitsarvagocaraḥ || 28 ||
anuttamo'prameyātmā sarvādirguṇasāgaraḥ |
samaḥ samātmā samago jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ || 29 ||
ajeyaḥ sarvabhūtātmā viṣvakseno mahātapaḥ |
lokādhyakṣo mahābāhuramṛto vedavittamaḥ || 30 ||
sahiṣṇuḥ sadgatiḥ śāstā viśvayonirmahādyutiḥ |
atīndra ūrjitaḥ prāṃśurupendro vāmano balī || 31 ||
dhanurvedo vidhātā ca brahmā viṣṇuśca śaṅkaraḥ |
haṃso marīcirgovindo ratnagarbho mahāmatiḥ || 32 ||
vyāso vācaspatiḥ sarvadarpitā'suramardanaḥ |
jānakīvallabhaḥ pūjyaḥ prakaṭaḥ prītivardhanaḥ || 33 ||
sambhavo'tīndriyo vedyo'nirdeśo jāmbavatprabhuḥ |
madano mathano vyāpī viśvarūpo nirañjanaḥ || 34 ||
nārāyaṇo'graṇīḥ sādhurjaṭāyuprītivardhanaḥ |
naikarūpo jagannāthaḥ surakāryahitaḥ svabhūḥ || 35 ||
jitakrodho jitārātiḥ plavagādhiparājyadaḥ |
vasudaḥ subhujo naikamāyo bhavyapramodanaḥ || 36 ||
caṇḍāṃśuḥ siddhidaḥ kalpaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ |
agado rogahartā ca mantrajño mantrabhāvanaḥ || 37 ||
saumitrivatsalo dhuryo vyaktāvyaktasvarūpadhṛk |
vasiṣṭho grāmaṇīḥ śrīmānanukūlaḥ priyaṃvadaḥ || 38 ||
atulaḥ sāttviko dhīraḥ śarāsanaviśāradaḥ |
jyeṣṭhaḥ sarvaguṇopetaḥ śaktimāṃstāṭakāntakaḥ || 39 ||
vaikuṇṭhaḥ prāṇināṃ prāṇaḥ kamaṭhaḥ kamalāpatiḥ |
govardhanadharo matsyarūpaḥ kāruṇyasāgaraḥ || 40 ||
kumbhakarṇaprabhettā ca gopīgopālasaṃvṛtaḥ |
māyāvī svāpano vyāpī raiṇukeyabalāpahaḥ || 41 ||
pinākamathano vandyaḥ samartho garuḍadhvajaḥ |
lokatrayāśrayo lokabharito bharatāgrajaḥ || 42 ||
śrīdharaḥ sadgatirlokasākṣī nārāyaṇo budhaḥ |
manovegī manorūpī pūrṇaḥ puruṣapuṅgavaḥ || 43 ||
yaduśreṣṭho yadupatirbhūtāvāsaḥ suvikramaḥ |
tejodharo dharādhāraścaturmūrtirmahānidhiḥ || 44 ||
cāṇūramardano divyaḥ śānto bharatavanditaḥ |
śabdātigo gabhīrātmā komalāṅgaḥ prajāgaraḥ || 45 ||
lokagarbhaḥ śeṣaśāyī kṣīrābdhinilayo'malaḥ |
ātmayoniradīnātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 46 ||
amṛtāṃśurmahāgarbho nivṛttaviṣayaspṛhaḥ |
trikālajño muniḥ sākṣī vihāyasagatiḥ kṛtī || 47 ||
parjanyaḥ kumudo bhūtāvāsaḥ kamalalocanaḥ |
śrīvatsavakṣāḥ śrīvāso vīrahā lakṣmaṇāgrajaḥ || 48 ||
lokābhirāmo lokārimardanaḥ sevakapriyaḥ |
sanātanatamo meghaśyāmalo rākṣasāntakṛt || 49 ||
divyāyudhadharaḥ śrīmānaprameyo jitendriyaḥ |
bhūdevavandyo janakapriyakṛtprapitāmahaḥ || 50 ||
uttamaḥ sātvikaḥ satyaḥ satyasandhastrivikramaḥ |
suvrataḥ sulabhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ sudhīḥ || 51 ||
dāmodaro'cyutaḥ śārṅgī vāmano madhurādhipaḥ |
devakīnandanaḥ śauriḥ śūraḥ kaiṭabhamardanaḥ || 52 ||
saptatālaprabhettā ca mitravaṃśapravardhanaḥ |
kālasvarūpī kālātmā kālaḥ kalyāṇadaḥ kaviḥ |
saṃvatsara ṛtuḥ pakṣo hyayanaṃ divaso yugaḥ || 53 ||
stavyo vivikto nirlepaḥ sarvavyāpī nirākulaḥ |
anādinidhanaḥ sarvalokapūjyo nirāmayaḥ || 54 ||
raso rasajñaḥ sārajño lokasāro rasātmakaḥ |
sarvaduḥkhātigo vidyārāśiḥ paramagocaraḥ || 55 ||
śeṣo viśeṣo vigatakalmaṣo raghunāyakaḥ |
varṇaśreṣṭho varṇavāhyo varṇyo varṇyaguṇojjvalaḥ || 56 ||
karmasākṣyamaraśreṣṭho devadevaḥ sukhapradaḥ |
devādhidevo devarṣirdevāsuranamaskṛtaḥ || 57 ||
sarvadevamayaścakrī śārṅgapāṇiranuttamaḥ |
mano buddhirahaṅkāraḥ prakṛtiḥ puruṣo'vyayaḥ || 58 ||
ahalyāpāvanaḥ svāmī pitṛbhakto varapradaḥ |
nyāyo nyāyī nayī śrīmānnayo nagadharo dhruvaḥ || 59 ||
lakṣmīviśvambharābhartā devendro balimardanaḥ |
vāṇārimardano yajvānuttamo munisevitaḥ || 60 ||
devāgraṇīḥ śivadhyānatatparaḥ paramaḥ paraḥ |
sāmagānapriyo'krūraḥ puṇyakīrtiḥ sulocanaḥ || 61 ||
puṇyaḥ puṇyādhikaḥ pūrvaḥ pūrṇaḥ pūrayitā raviḥ |
jaṭilaḥ kalmaṣadhvāntaprabhañjanavibhāvasuḥ || 62 ||
avyaktalakṣaṇo'vyakto daśāsyadvīpakesarī |
kalānidhiḥ kalārūpo kamalānandavardhanaḥ || 63 ||
jayo jitāriḥ sarvādiḥ śamano bhavabhañjanaḥ |
alaṅkariṣṇuracalo rociṣṇurvikramottamaḥ || 64 ||
aṃśuḥ śabdapatiḥ śabdagocaro rañjano raghuḥ |
niśśabdaḥ praṇavo mālī sthūlaḥ sūkṣmo vilakṣaṇaḥ || 65 ||
ātmayonirayoniśca saptajihvaḥ sahasrapāt |
sanātanatamaḥ sragvī peśalo javināṃ varaḥ || 66 ||
śaktimān śaṅkhabhṛnnāthaḥ gadāpadmarathāṅgabhṛt |
nirīho nirvikalpaśca cidrūpo vītasādhvasaḥ || 67 ||
śatānanaḥ sahasrākṣaḥ śatamūrtirghanaprabhaḥ |
hṛtpuṇḍarīkaśayanaḥ kaṭhino drava eva ca || 68 ||
ugro grahapatiḥ kṛṣṇo samartho'narthanāśanaḥ |
adharmaśatruḥ rakṣoghnaḥ puruhūtaḥ puruṣṭutaḥ || 69 ||
brahmagarbho bṛhadgarbho dharmadhenurdhanāgamaḥ |
hiraṇyagarbho jyotiṣmān sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 70 ||
śivapūjārataḥ śrīmān bhavānīpriyakṛdvaśī |
naro nārāyaṇaḥ śyāmaḥ kapardī nīlalohitaḥ || 71 ||
rudraḥ paśupatiḥ sthāṇurviśvāmitro dvijeśvaraḥ |
mātāmaho mātariśvā viriñco viṣṭaraśravāḥ || 72 ||
akṣobhyaḥ sarvabhūtānāṃ caṇḍaḥ satyaparākramaḥ |
vālakhilyo mahākalpaḥ kalpavṛkṣaḥ kalādharaḥ || 73 ||
nidāghastapano'moghaḥ ślakṣṇaḥ parabalāpahṛt |
kabandhamathano divyaḥ kambugrīvaḥ śivapriyaḥ || 74 ||
śaṅkho'nilaḥ suniṣpannaḥ sulabhaḥ śiśirātmakaḥ |
asaṃsṛṣṭo'tithiḥ śūraḥ pramāthī pāpanāśakṛt || 75 ||
vasuśravāḥ kavyavāhaḥ pratapto viśvabhojanaḥ |
rāmo nīlotpalaśyāmo jñānaskandho mahādyutiḥ || 76 ||
pavitrapādaḥ pāpārirmaṇipūro nabhogatiḥ |
uttāraṇo duṣkṛtihā durdharṣo dussaho'bhayaḥ || 77 ||
amṛteśo'mṛtavapurdharmī dharmaḥ kṛpākaraḥ |
bhargo vivasvānādityo yogācāryo divaspatiḥ || 78 ||
udārakīrtirudyogī vāṅmayaḥ sadasanmayaḥ |
nakṣatramālī nākeśaḥ svādhiṣṭhānaṣaḍāśrayaḥ || 79 ||
caturvargaphalo varṇī śaktitrayaphalaṃ nidhiḥ |
nidhānagarbho nirvyājo girīśo vyālamardanaḥ || 80 ||
śrīvallabhaḥ śivārambhaḥ śāntirbhadraḥ samañjasaḥ |
bhūśayo bhūtikṛdbhūtirbhūṣaṇo bhūtavāhanaḥ || 81 ||
akāyo bhaktakāyasthaḥ kālajñānī mahāvaṭuḥ |
parārthavṛttiracalo viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 82 ||
svabhāvabhadro madhyasthaḥ saṃsārabhayanāśanaḥ |
vedyo vaidyo viyadgoptā sarvāmaramunīśvaraḥ || 83 ||
surendraḥ karaṇaṃ karma karmakṛtkarmyadhokṣajaḥ |
dhyeyo dhuryo dharādhīśaḥ saṅkalpaḥ śarvarīpatiḥ || 84 ||
paramārthagururvṛddhaḥ śucirāśritavatsalaḥ |
viṣṇurjiṣṇurvibhuryajño yajñeśo yajñapālakaḥ || 85 ||
prabhaviṣṇurgrasiṣṇuśca lokātmā lokabhāvanaḥ |
keśavaḥ keśihā kāvyaḥ kaviḥ kāraṇakāraṇam || 86 ||
kālakartā kālaśeṣo vāsudevaḥ puruṣṭutaḥ |
ādikartā varāhaśca mādhavo madhusūdanaḥ || 87 ||
nārāyaṇo naro haṃso viṣvakseno janārdanaḥ |
viśvakartā mahāyajño jyotiṣmān puruṣottamaḥ || 88 ||
vaikuṇṭhaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṛṣṇaḥ sūryaḥ surārcitaḥ |
nārasiṃho mahābhīmo vakradaṃṣṭro nakhāyudhaḥ || 89 ||
ādidevo jagatkartā yogīśo garuḍadhvajaḥ |
govindo gopatirgoptā bhūpatirbhuvaneśvaraḥ || 90 ||
padmanābho hṛṣīkeśo dhātā dāmodaraḥ prabhuḥ |
trivikramastrilokeśo brahmeśaḥ prītivardhanaḥ || 91 ||
vāmano duṣṭadamano govindo gopavallabhaḥ |
bhaktapriyo'cyutaḥ satyaḥ satyakīrtirdhṛtiḥ smṛtiḥ || 92 ||
kāruṇyaṃ karuṇo vyāsaḥ pāpahā śāntivardhanaḥ |
sannyāsī śāstratattvajño mandarādriniketanaḥ || 93 ||
badarīnilayaḥ śāntastapasvī vaidyutaprabhaḥ |
bhūtāvāso guhāvāsaḥ śrīnivāsaḥ śriyaḥ patiḥ || 94 ||
tapovāso mudāvāsaḥ satyavāsaḥ sanātanaḥ |
puruṣaḥ puṣkaraḥ puṇyaḥ puṣkarākṣo maheśvaraḥ || 95 ||
pūrṇamūrtiḥ purāṇajñaḥ puṇyadaḥ puṇyavardhanaḥ |
śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī lāṅgalī musalī halī || 96 ||
kirīṭī kuṇḍalī hārī mekhalī kavacī dhvajī |
yoddhā jetā mahāvīryaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ || 97 ||
śāstā śāstrakaraḥ śāstraṃ śaṅkara śaṅkarastutaḥ |
sārathiḥ sāttvikaḥ svāmī sāmavedapriyaḥ samaḥ || 98 ||
pavanaḥ sāhasaḥ śaktiḥ sampūrṇāṅgaḥ samṛddhimān |
svargadaḥ kāmadaḥ śrīdaḥ kīrtido'kīrtināśanaḥ || 99 ||
mokṣadaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṣīrābdhikṛtaketanaḥ |
sarvātmā sarvalokeśaḥ prerakaḥ pāpanāśanaḥ || 100 ||
sarvadevo jagannāthaḥ sarvalokamaheśvaraḥ |
sargasthityantakṛddevaḥ sarvalokasukhāvahaḥ || 101 ||
akṣayyaḥ śāśvato'nantaḥ kṣayavṛddhivivarjitaḥ |
nirlepo nirguṇaḥ sūkṣmo nirvikāro nirañjanaḥ || 102 ||
sarvopādhivinirmuktaḥ sattāmātravyavasthitaḥ |
adhikārī vibhurnityaḥ paramātmā sanātanaḥ || 103 ||
acalo nirmalo vyāpī nityatṛpto nirāśrayaḥ |
śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣaṇaḥ || 104 ||
ājānubāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ |
satyavān guṇasampannaḥ svayantejāḥ sudīptimān || 105 ||
kālātmā bhagavān kālaḥ kālacakrapravartakaḥ |
nārāyaṇaḥ parañjyotiḥ paramātmā sanātanaḥ || 106 ||
viśvasṛḍviśvagoptā ca viśvabhoktā ca śāśvataḥ |
viśveśvaro viśvamūrtirviśvātmā viśvabhāvanaḥ || 107 ||
sarvabhūtasuhṛcchāntaḥ sarvabhūtānukampanaḥ |
sarveśvareśvaraḥ sarvaḥ śrīmānāśritavatsalaḥ || 108 ||
sarvagaḥ sarvabhūteśaḥ sarvabhūtāśayasthitaḥ |
abhyantarasthastamasaśchettā nārāyaṇaḥ paraḥ || 109 ||
anādinidhanaḥ sraṣṭā prajāpatipatirhariḥ |
narasiṃho hṛṣīkeśaḥ sarvātmā sarvadṛgvaśī || 110 ||
jagatastasthuṣaścaiva prabhurnetā sanātanaḥ |
kartā dhātā vidhātā ca sarveṣāṃ prabhurīśvaraḥ || 111 ||
sahasramūrdhā viśvātmā viṣṇurviśvadṛgavyayaḥ |
purāṇapuruṣaḥ sraṣṭā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 112 ||
tattvaṃ nārāyaṇo viṣṇurvāsudevaḥ sanātanaḥ |
paramātmā paraṃ brahma saccidānandavigrahaḥ || 113 ||
parañjyotiḥ parandhāmaḥ parākāśaḥ parātparaḥ |
acyutaḥ puruṣaḥ kṛṣṇaḥ śāśvataḥ śiva īśvaraḥ || 114 ||
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇurugraḥ sākṣī prajāpatiḥ |
hiraṇyagarbhaḥ savitā lokakṛllokabhṛdvibhuḥ || 115 ||
rāmaḥ śrīmān mahāviṣṇurjiṣṇurdevahitāvahaḥ |
tattvātmā tārakaṃ brahma śāśvataḥ sarvasiddhidaḥ || 116 ||
akāravācyo bhagavān śrīrbhūnīlāpatiḥ pumān |
sarvalokeśvaraḥ śrīmān sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 117 ||
svāmī suśīlaḥ sulabhaḥ sarvajñaḥ sarvaśaktimān |
nityaḥ sampūrṇakāmaśca naisargikasuhṛtsukhī || 118 ||
kṛpāpīyūṣajaladhiḥ śaraṇyaḥ sarvadehinām |
śrīmānnārāyaṇaḥ svāmī jagatāṃ patirīśvaraḥ || 119 ||
śrīśaḥ śaraṇyo bhūtānāṃ saṃśritābhīṣṭadāyakaḥ |
anantaḥ śrīpatī rāmo guṇabhṛnnirguṇo mahān || 120 ||
|| iti ānandarāmāyaṇe vālmīkīye śrīrāmasahasranāmastotram ||
Sanskrit — Devanagari (original)
अस्य श्रीरामसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य, भगवान् ईश्वर ऋषिः, अनुष्टुप्छन्दः, श्रीरामः परमात्मा देवता, श्रीमान्महाविष्णुरिति बीजं, गुणभृन्निर्गुणो महानिति शक्तिः, संसारतारको राम इति मन्त्रः, सच्चिदानन्दविग्रह इति कीलकं, अक्षयः पुरुषः साक्षीति कवचं, अजेयः सर्वभूतानां इत्यस्त्रं, राजीवलोचनः श्रीमानिति ध्यानं श्रीरामप्रीत्यर्थे दिव्यसहस्रनामजपे विनियोगः ।
ध्यानं
श्रीराघवं दशरथात्मजमप्रमेयं
सीतापतिं रघुकुलान्वयरत्नदीपम् ।
आजानुबाहुमरविन्ददलायताक्षं
रामं निशाचरविनाशकरं नमामि ॥
नीलां भुजश्यामल कोमलाङ्गं
सीता समारोपित वामभागम् ।
पाणौ महासायक चारु चापं
नमामि रामं रघुवंशनाथम् ॥
लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं
राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् ।
कारुण्यरूपं करुणाकरं तं
श्री रामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ॥
ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं
पीतं वासो वसानं नवकलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ।
वामाङ्कारूढसीतामुखकमलमिललोचनं नीरदाभं
नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डलं रामचन्द्रम् ॥
नीलाम्भोदरकान्ति कान्तमनुषं वीरासनाध्यासिनं
मुद्रां ज्ञानमयीं दधानमपरं हस्ताम्बुजं जानुनि ।
सीतां पार्श्वगतां सरोरुहकरां विद्युन्निभां राघवं
पश्यन्तीं मुकुटाङ्गदादि विविध कल्पोज्ज्वलाङ्गं भजे ॥
स्तोत्रं
राजीवलोचनः श्रीमान् श्रीरामो रघुपुङ्गवः ।
रामभद्रः सदाचारो राजेन्द्रो जानकीपतिः ॥ 1 ॥
अग्रगण्यो वरेण्यश्च वरदः परमेश्वरः ।
जनार्दनो जितामित्रः परार्थैकप्रयोजनः ॥ 2 ॥
विश्वामित्रप्रियो दान्तः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।
सर्वज्ञः सर्वदेवादिः शरण्यो वालिमर्दनः ॥ 3 ॥
ज्ञानभाव्योऽपरिच्छेद्यो वाग्मी सत्यव्रतः शुचिः ।
ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञः खरध्वंसी प्रतापवान् ॥ 4 ॥
द्युतिमानात्मवान्वीरो जितक्रोधोऽरिमर्दनः ।
विश्वरूपो विशालाक्षः प्रभुः परिवृढो दृढः ॥ 5 ॥
ईशः खड्गधरः श्रीमान् कौसलेयोऽनसूयकः ।
विपुलांसो महोरस्कः परमेष्ठी परायणः ॥ 6 ॥
सत्यव्रतः सत्यसन्धो गुरुः परमधार्मिकः ।
लोकज्ञो लोकवन्द्यश्च लोकात्मा लोककृत्परः ॥ 7 ॥
अनादिर्भगवान् सेव्यो जितमायो रघूद्वहः ।
रामो दयाकरो दक्षः सर्वज्ञः सर्वपावनः ॥ 8 ॥
ब्रह्मण्यो नीतिमान् गोप्ता सर्वदेवमयो हरिः ।
सुन्दरः पीतवासाश्च सूत्रकारः पुरातनः ॥ 9 ॥
सौम्यो महर्षिः कोदण्डी सर्वज्ञः सर्वकोविदः ।
कविः सुग्रीववरदः सर्वपुण्याधिकप्रदः ॥ 10 ॥
भव्यो जितारिषड्वर्गो महोदारोऽघनाशनः ।
सुकीर्तिरादिपुरुषः कान्तः पुण्यकृतागमः ॥ 11 ॥
अकल्मषश्चतुर्बाहुः सर्वावासो दुरासदः ।
स्मितभाषी निवृत्तात्मा स्मृतिमान् वीर्यवान् प्रभुः ॥ 12 ॥
धीरो दान्तो घनश्यामः सर्वायुधविशारदः ।
अध्यात्मयोगनिलयः सुमना लक्ष्मणाग्रजः ॥ 13 ॥
सर्वतीर्थमयः शूरः सर्वयज्ञफलप्रदः ।
यज्ञस्वरूपी यज्ञेशो जरामरणवर्जितः ॥ 14 ॥
वर्णाश्रमकरो वर्णी शत्रुजित् पुरुषोत्तमः ।
विभीषणप्रतिष्ठाता परमात्मा परात्परः ॥ 15 ॥
प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः पूर्णः परपुरञ्जयः ।
अनन्तदृष्टिरानन्दो धनुर्वेदो धनुर्धरः ॥ 16 ॥
गुणाकरो गुणश्रेष्ठः सच्चिदानन्दविग्रहः ।
अभिवन्द्यो महाकायो विश्वकर्मा विशारदः ॥ 17 ॥
विनीतात्मा वीतरागः तपस्वीशो जनेश्वरः ।
कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वेशः सर्वकामदः ॥ 18 ॥
अक्षयः पुरुषः साक्षी केशवः पुरुषोत्तमः ।
लोकाध्यक्षो महामायो विभीषणवरप्रदः ॥ 19 ॥
आनन्दविग्रहो ज्योतिर्हनुमत्प्रभुरव्ययः ।
भ्राजिष्णुः सहनो भोक्ता सत्यवादी बहुश्रुतः ॥ 20 ॥
सुखदः कारणं कर्ता भवबन्धविमोचनः ।
देवचूडामणिर्नेता ब्रह्मण्यो ब्रह्मवर्धनः ॥ 21 ॥
संसारोत्तारको रामः सर्वदुःखविमोक्षकृत् ।
विद्वत्तमो विश्वकर्ता विश्वहर्ता च विश्वधृत् ॥ 22 ॥
नित्यो नियतकल्याणः सीताशोकविनाशकृत् ।
काकुत्स्थः पुण्डरीकाक्षो विश्वामित्रभयापहः ॥ 23 ॥
मारीचमथनो रामो विराधवधपण्डितः ।
दुस्स्वप्ननाशनो रम्यः किरीटी त्रिदशाधिपः ॥ 24 ॥
महाधनुर्महाकायो भीमो भीमपराक्रमः ।
तत्त्वस्वरूपी तत्त्वज्ञः तत्त्ववादी सुविक्रमः ॥ 25 ॥
भूतात्मा भूतकृत्स्वामी कालज्ञानी महापटुः ।
अनिर्विण्णो गुणग्राही निष्कलङ्कः कलङ्कहा ॥ 26 ॥
स्वभावभद्रः शत्रुघ्नः केशवः स्थाणुरीश्वरः ।
भूतादिः शम्भुरादित्यः स्थविष्ठः शाश्वतो ध्रुवः ॥ 27 ॥
कवची कुण्डली चक्री खड्गी भक्तजनप्रियः ।
अमृत्युर्जन्मरहितः सर्वजित्सर्वगोचरः ॥ 28 ॥
अनुत्तमोऽप्रमेयात्मा सर्वादिर्गुणसागरः ।
समः समात्मा समगो जटामुकुटमण्डितः ॥ 29 ॥
अजेयः सर्वभूतात्मा विष्वक्सेनो महातपः ।
लोकाध्यक्षो महाबाहुरमृतो वेदवित्तमः ॥ 30 ॥
सहिष्णुः सद्गतिः शास्ता विश्वयोनिर्महाद्युतिः ।
अतीन्द्र ऊर्जितः प्रांशुरुपेन्द्रो वामनो बली ॥ 31 ॥
धनुर्वेदो विधाता च ब्रह्मा विष्णुश्च शङ्करः ।
हंसो मरीचिर्गोविन्दो रत्नगर्भो महामतिः ॥ 32 ॥
व्यासो वाचस्पतिः सर्वदर्पिताऽसुरमर्दनः ।
जानकीवल्लभः पूज्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः ॥ 33 ॥
सम्भवोऽतीन्द्रियो वेद्योऽनिर्देशो जाम्बवत्प्रभुः ।
मदनो मथनो व्यापी विश्वरूपो निरञ्जनः ॥ 34 ॥
नारायणोऽग्रणीः साधुर्जटायुप्रीतिवर्धनः ।
नैकरूपो जगन्नाथः सुरकार्यहितः स्वभूः ॥ 35 ॥
जितक्रोधो जितारातिः प्लवगाधिपराज्यदः ।
वसुदः सुभुजो नैकमायो भव्यप्रमोदनः ॥ 36 ॥
चण्डांशुः सिद्धिदः कल्पः शरणागतवत्सलः ।
अगदो रोगहर्ता च मन्त्रज्ञो मन्त्रभावनः ॥ 37 ॥
सौमित्रिवत्सलो धुर्यो व्यक्ताव्यक्तस्वरूपधृक् ।
वसिष्ठो ग्रामणीः श्रीमाननुकूलः प्रियंवदः ॥ 38 ॥
अतुलः सात्त्विको धीरः शरासनविशारदः ।
ज्येष्ठः सर्वगुणोपेतः शक्तिमांस्ताटकान्तकः ॥ 39 ॥
वैकुण्ठः प्राणिनां प्राणः कमठः कमलापतिः ।
गोवर्धनधरो मत्स्यरूपः कारुण्यसागरः ॥ 40 ॥
कुम्भकर्णप्रभेत्ता च गोपीगोपालसंवृतः ।
मायावी स्वापनो व्यापी रैणुकेयबलापहः ॥ 41 ॥
पिनाकमथनो वन्द्यः समर्थो गरुडध्वजः ।
लोकत्रयाश्रयो लोकभरितो भरताग्रजः ॥ 42 ॥
श्रीधरः सद्गतिर्लोकसाक्षी नारायणो बुधः ।
मनोवेगी मनोरूपी पूर्णः पुरुषपुङ्गवः ॥ 43 ॥
यदुश्रेष्ठो यदुपतिर्भूतावासः सुविक्रमः ।
तेजोधरो धराधारश्चतुर्मूर्तिर्महानिधिः ॥ 44 ॥
चाणूरमर्दनो दिव्यः शान्तो भरतवन्दितः ।
शब्दातिगो गभीरात्मा कोमलाङ्गः प्रजागरः ॥ 45 ॥
लोकगर्भः शेषशायी क्षीराब्धिनिलयोऽमलः ।
आत्मयोनिरदीनात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ 46 ॥
अमृतांशुर्महागर्भो निवृत्तविषयस्पृहः ।
त्रिकालज्ञो मुनिः साक्षी विहायसगतिः कृती ॥ 47 ॥
पर्जन्यः कुमुदो भूतावासः कमललोचनः ।
श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासो वीरहा लक्ष्मणाग्रजः ॥ 48 ॥
लोकाभिरामो लोकारिमर्दनः सेवकप्रियः ।
सनातनतमो मेघश्यामलो राक्षसान्तकृत् ॥ 49 ॥
दिव्यायुधधरः श्रीमानप्रमेयो जितेन्द्रियः ।
भूदेववन्द्यो जनकप्रियकृत्प्रपितामहः ॥ 50 ॥
उत्तमः सात्विकः सत्यः सत्यसन्धस्त्रिविक्रमः ।
सुव्रतः सुलभः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुधीः ॥ 51 ॥
दामोदरोऽच्युतः शार्ङ्गी वामनो मधुराधिपः ।
देवकीनन्दनः शौरिः शूरः कैटभमर्दनः ॥ 52 ॥
सप्ततालप्रभेत्ता च मित्रवंशप्रवर्धनः ।
कालस्वरूपी कालात्मा कालः कल्याणदः कविः ।
संवत्सर ऋतुः पक्षो ह्ययनं दिवसो युगः ॥ 53 ॥
स्तव्यो विविक्तो निर्लेपः सर्वव्यापी निराकुलः ।
अनादिनिधनः सर्वलोकपूज्यो निरामयः ॥ 54 ॥
रसो रसज्ञः सारज्ञो लोकसारो रसात्मकः ।
सर्वदुःखातिगो विद्याराशिः परमगोचरः ॥ 55 ॥
शेषो विशेषो विगतकल्मषो रघुनायकः ।
वर्णश्रेष्ठो वर्णवाह्यो वर्ण्यो वर्ण्यगुणोज्ज्वलः ॥ 56 ॥
कर्मसाक्ष्यमरश्रेष्ठो देवदेवः सुखप्रदः ।
देवाधिदेवो देवर्षिर्देवासुरनमस्कृतः ॥ 57 ॥
सर्वदेवमयश्चक्री शार्ङ्गपाणिरनुत्तमः ।
मनो बुद्धिरहङ्कारः प्रकृतिः पुरुषोऽव्ययः ॥ 58 ॥
अहल्यापावनः स्वामी पितृभक्तो वरप्रदः ।
न्यायो न्यायी नयी श्रीमान्नयो नगधरो ध्रुवः ॥ 59 ॥
लक्ष्मीविश्वम्भराभर्ता देवेन्द्रो बलिमर्दनः ।
वाणारिमर्दनो यज्वानुत्तमो मुनिसेवितः ॥ 60 ॥
देवाग्रणीः शिवध्यानतत्परः परमः परः ।
सामगानप्रियोऽक्रूरः पुण्यकीर्तिः सुलोचनः ॥ 61 ॥
पुण्यः पुण्याधिकः पूर्वः पूर्णः पूरयिता रविः ।
जटिलः कल्मषध्वान्तप्रभञ्जनविभावसुः ॥ 62 ॥
अव्यक्तलक्षणोऽव्यक्तो दशास्यद्वीपकेसरी ।
कलानिधिः कलारूपो कमलानन्दवर्धनः ॥ 63 ॥
जयो जितारिः सर्वादिः शमनो भवभञ्जनः ।
अलङ्करिष्णुरचलो रोचिष्णुर्विक्रमोत्तमः ॥ 64 ॥
अंशुः शब्दपतिः शब्दगोचरो रञ्जनो रघुः ।
निश्शब्दः प्रणवो माली स्थूलः सूक्ष्मो विलक्षणः ॥ 65 ॥
आत्मयोनिरयोनिश्च सप्तजिह्वः सहस्रपात् ।
सनातनतमः स्रग्वी पेशलो जविनां वरः ॥ 66 ॥
शक्तिमान् शङ्खभृन्नाथः गदापद्मरथाङ्गभृत् ।
निरीहो निर्विकल्पश्च चिद्रूपो वीतसाध्वसः ॥ 67 ॥
शताननः सहस्राक्षः शतमूर्तिर्घनप्रभः ।
हृत्पुण्डरीकशयनः कठिनो द्रव एव च ॥ 68 ॥
उग्रो ग्रहपतिः कृष्णो समर्थोऽनर्थनाशनः ।
अधर्मशत्रुः रक्षोघ्नः पुरुहूतः पुरुष्टुतः ॥ 69 ॥
ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः ।
हिरण्यगर्भो ज्योतिष्मान् सुललाटः सुविक्रमः ॥ 70 ॥
शिवपूजारतः श्रीमान् भवानीप्रियकृद्वशी ।
नरो नारायणः श्यामः कपर्दी नीललोहितः ॥ 71 ॥
रुद्रः पशुपतिः स्थाणुर्विश्वामित्रो द्विजेश्वरः ।
मातामहो मातरिश्वा विरिञ्चो विष्टरश्रवाः ॥ 72 ॥
अक्षोभ्यः सर्वभूतानां चण्डः सत्यपराक्रमः ।
वालखिल्यो महाकल्पः कल्पवृक्षः कलाधरः ॥ 73 ॥
निदाघस्तपनोऽमोघः श्लक्ष्णः परबलापहृत् ।
कबन्धमथनो दिव्यः कम्बुग्रीवः शिवप्रियः ॥ 74 ॥
शङ्खोऽनिलः सुनिष्पन्नः सुलभः शिशिरात्मकः ।
असंसृष्टोऽतिथिः शूरः प्रमाथी पापनाशकृत् ॥ 75 ॥
वसुश्रवाः कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः ।
रामो नीलोत्पलश्यामो ज्ञानस्कन्धो महाद्युतिः ॥ 76 ॥
पवित्रपादः पापारिर्मणिपूरो नभोगतिः ।
उत्तारणो दुष्कृतिहा दुर्धर्षो दुस्सहोऽभयः ॥ 77 ॥
अमृतेशोऽमृतवपुर्धर्मी धर्मः कृपाकरः ।
भर्गो विवस्वानादित्यो योगाचार्यो दिवस्पतिः ॥ 78 ॥
उदारकीर्तिरुद्योगी वाङ्मयः सदसन्मयः ।
नक्षत्रमाली नाकेशः स्वाधिष्ठानषडाश्रयः ॥ 79 ॥
चतुर्वर्गफलो वर्णी शक्तित्रयफलं निधिः ।
निधानगर्भो निर्व्याजो गिरीशो व्यालमर्दनः ॥ 80 ॥
श्रीवल्लभः शिवारम्भः शान्तिर्भद्रः समञ्जसः ।
भूशयो भूतिकृद्भूतिर्भूषणो भूतवाहनः ॥ 81 ॥
अकायो भक्तकायस्थः कालज्ञानी महावटुः ।
परार्थवृत्तिरचलो विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ 82 ॥
स्वभावभद्रो मध्यस्थः संसारभयनाशनः ।
वेद्यो वैद्यो वियद्गोप्ता सर्वामरमुनीश्वरः ॥ 83 ॥
सुरेन्द्रः करणं कर्म कर्मकृत्कर्म्यधोक्षजः ।
ध्येयो धुर्यो धराधीशः सङ्कल्पः शर्वरीपतिः ॥ 84 ॥
परमार्थगुरुर्वृद्धः शुचिराश्रितवत्सलः ।
विष्णुर्जिष्णुर्विभुर्यज्ञो यज्ञेशो यज्ञपालकः ॥ 85 ॥
प्रभविष्णुर्ग्रसिष्णुश्च लोकात्मा लोकभावनः ।
केशवः केशिहा काव्यः कविः कारणकारणम् ॥ 86 ॥
कालकर्ता कालशेषो वासुदेवः पुरुष्टुतः ।
आदिकर्ता वराहश्च माधवो मधुसूदनः ॥ 87 ॥
नारायणो नरो हंसो विष्वक्सेनो जनार्दनः ।
विश्वकर्ता महायज्ञो ज्योतिष्मान् पुरुषोत्तमः ॥ 88 ॥
वैकुण्ठः पुण्डरीकाक्षः कृष्णः सूर्यः सुरार्चितः ।
नारसिंहो महाभीमो वक्रदंष्ट्रो नखायुधः ॥ 89 ॥
आदिदेवो जगत्कर्ता योगीशो गरुडध्वजः ।
गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता भूपतिर्भुवनेश्वरः ॥ 90 ॥
पद्मनाभो हृषीकेशो धाता दामोदरः प्रभुः ।
त्रिविक्रमस्त्रिलोकेशो ब्रह्मेशः प्रीतिवर्धनः ॥ 91 ॥
वामनो दुष्टदमनो गोविन्दो गोपवल्लभः ।
भक्तप्रियोऽच्युतः सत्यः सत्यकीर्तिर्धृतिः स्मृतिः ॥ 92 ॥
कारुण्यं करुणो व्यासः पापहा शान्तिवर्धनः ।
सन्न्यासी शास्त्रतत्त्वज्ञो मन्दराद्रिनिकेतनः ॥ 93 ॥
बदरीनिलयः शान्तस्तपस्वी वैद्युतप्रभः ।
भूतावासो गुहावासः श्रीनिवासः श्रियः पतिः ॥ 94 ॥
तपोवासो मुदावासः सत्यवासः सनातनः ।
पुरुषः पुष्करः पुण्यः पुष्कराक्षो महेश्वरः ॥ 95 ॥
पूर्णमूर्तिः पुराणज्ञः पुण्यदः पुण्यवर्धनः ।
शङ्खी चक्री गदी शार्ङ्गी लाङ्गली मुसली हली ॥ 96 ॥
किरीटी कुण्डली हारी मेखली कवची ध्वजी ।
योद्धा जेता महावीर्यः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ॥ 97 ॥
शास्ता शास्त्रकरः शास्त्रं शङ्कर शङ्करस्तुतः ।
सारथिः सात्त्विकः स्वामी सामवेदप्रियः समः ॥ 98 ॥
पवनः साहसः शक्तिः सम्पूर्णाङ्गः समृद्धिमान् ।
स्वर्गदः कामदः श्रीदः कीर्तिदोऽकीर्तिनाशनः ॥ 99 ॥
मोक्षदः पुण्डरीकाक्षः क्षीराब्धिकृतकेतनः ।
सर्वात्मा सर्वलोकेशः प्रेरकः पापनाशनः ॥ 100 ॥
सर्वदेवो जगन्नाथः सर्वलोकमहेश्वरः ।
सर्गस्थित्यन्तकृद्देवः सर्वलोकसुखावहः ॥ 101 ॥
अक्षय्यः शाश्वतोऽनन्तः क्षयवृद्धिविवर्जितः ।
निर्लेपो निर्गुणः सूक्ष्मो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 102 ॥
सर्वोपाधिविनिर्मुक्तः सत्तामात्रव्यवस्थितः ।
अधिकारी विभुर्नित्यः परमात्मा सनातनः ॥ 103 ॥
अचलो निर्मलो व्यापी नित्यतृप्तो निराश्रयः ।
श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मितभाषणः ॥ 104 ॥
आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः ।
सत्यवान् गुणसम्पन्नः स्वयन्तेजाः सुदीप्तिमान् ॥ 105 ॥
कालात्मा भगवान् कालः कालचक्रप्रवर्तकः ।
नारायणः परञ्ज्योतिः परमात्मा सनातनः ॥ 106 ॥
विश्वसृड्विश्वगोप्ता च विश्वभोक्ता च शाश्वतः ।
विश्वेश्वरो विश्वमूर्तिर्विश्वात्मा विश्वभावनः ॥ 107 ॥
सर्वभूतसुहृच्छान्तः सर्वभूतानुकम्पनः ।
सर्वेश्वरेश्वरः सर्वः श्रीमानाश्रितवत्सलः ॥ 108 ॥
सर्वगः सर्वभूतेशः सर्वभूताशयस्थितः ।
अभ्यन्तरस्थस्तमसश्छेत्ता नारायणः परः ॥ 109 ॥
अनादिनिधनः स्रष्टा प्रजापतिपतिर्हरिः ।
नरसिंहो हृषीकेशः सर्वात्मा सर्वदृग्वशी ॥ 110 ॥
जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभुर्नेता सनातनः ।
कर्ता धाता विधाता च सर्वेषां प्रभुरीश्वरः ॥ 111 ॥
सहस्रमूर्धा विश्वात्मा विष्णुर्विश्वदृगव्ययः ।
पुराणपुरुषः स्रष्टा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ 112 ॥
तत्त्वं नारायणो विष्णुर्वासुदेवः सनातनः ।
परमात्मा परं ब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ 113 ॥
परञ्ज्योतिः परन्धामः पराकाशः परात्परः ।
अच्युतः पुरुषः कृष्णः शाश्वतः शिव ईश्वरः ॥ 114 ॥
नित्यः सर्वगतः स्थाणुरुग्रः साक्षी प्रजापतिः ।
हिरण्यगर्भः सविता लोककृल्लोकभृद्विभुः ॥ 115 ॥
रामः श्रीमान् महाविष्णुर्जिष्णुर्देवहितावहः ।
तत्त्वात्मा तारकं ब्रह्म शाश्वतः सर्वसिद्धिदः ॥ 116 ॥
अकारवाच्यो भगवान् श्रीर्भूनीलापतिः पुमान् ।
सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ 117 ॥
स्वामी सुशीलः सुलभः सर्वज्ञः सर्वशक्तिमान् ।
नित्यः सम्पूर्णकामश्च नैसर्गिकसुहृत्सुखी ॥ 118 ॥
कृपापीयूषजलधिः शरण्यः सर्वदेहिनाम् ।
श्रीमान्नारायणः स्वामी जगतां पतिरीश्वरः ॥ 119 ॥
श्रीशः शरण्यो भूतानां संश्रिताभीष्टदायकः ।
अनन्तः श्रीपती रामो गुणभृन्निर्गुणो महान् ॥ 120 ॥
॥ इति आनन्दरामायणे वाल्मीकीये श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रम् ॥
asya śrīrāmasahasranāmastotra mahāmantrasya, bhagavān īśvara ṛṣiḥ, anuṣṭupchandaḥ, śrīrāmaḥ paramātmā devatā, śrīmānmahāviṣṇuriti bījaṃ, guṇabhṛnnirguṇo mahāniti śaktiḥ, saṃsāratārako rāma iti mantraḥ, saccidānandavigraha iti kīlakaṃ, akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣīti kavacaṃ, ajeyaḥ sarvabhūtānāṃ ityastraṃ, rājīvalocanaḥ śrīmāniti dhyānaṃ śrīrāmaprītyarthe divyasahasranāmajape viniyogaḥ |
dhyānaṃ
śrīrāghavaṃ daśarathātmajamaprameyaṃ
sītāpatiṃ raghukulānvayaratnadīpam |
ājānubāhumaravindadalāyatākṣaṃ
rāmaṃ niśācaravināśakaraṃ namāmi ||
nīlāṃ bhujaśyāmala komalāṅgaṃ
sītā samāropita vāmabhāgam |
pāṇau mahāsāyaka cāru cāpaṃ
namāmi rāmaṃ raghuvaṃśanātham ||
lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ
rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham |
kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ
śrī rāmacandraṃ śaraṇaṃ prapadye ||
dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
pītaṃ vāso vasānaṃ navakaladalaspardhinetraṃ prasannam |
vāmāṅkārūḍhasītāmukhakamalamilalocanaṃ nīradābhaṃ
nānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍalaṃ rāmacandram ||
nīlāmbhodarakānti kāntamanuṣaṃ vīrāsanādhyāsinaṃ
mudrāṃ jñānamayīṃ dadhānamaparaṃ hastāmbujaṃ jānuni |
sītāṃ pārśvagatāṃ saroruhakarāṃ vidyunnibhāṃ rāghavaṃ
paśyantīṃ mukuṭāṅgadādi vividha kalpojjvalāṅgaṃ bhaje ||
stotraṃ
rājīvalocanaḥ śrīmān śrīrāmo raghupuṅgavaḥ |
rāmabhadraḥ sadācāro rājendro jānakīpatiḥ || 1 ||
agragaṇyo vareṇyaśca varadaḥ parameśvaraḥ |
janārdano jitāmitraḥ parārthaikaprayojanaḥ || 2 ||
viśvāmitrapriyo dāntaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |
sarvajñaḥ sarvadevādiḥ śaraṇyo vālimardanaḥ || 3 ||
jñānabhāvyo'paricchedyo vāgmī satyavrataḥ śuciḥ |
jñānagamyo dṛḍhaprajñaḥ kharadhvaṃsī pratāpavān || 4 ||
dyutimānātmavānvīro jitakrodho'rimardanaḥ |
viśvarūpo viśālākṣaḥ prabhuḥ parivṛḍho dṛḍhaḥ || 5 ||
īśaḥ khaḍgadharaḥ śrīmān kausaleyo'nasūyakaḥ |
vipulāṃso mahoraskaḥ parameṣṭhī parāyaṇaḥ || 6 ||
satyavrataḥ satyasandho guruḥ paramadhārmikaḥ |
lokajño lokavandyaśca lokātmā lokakṛtparaḥ || 7 ||
anādirbhagavān sevyo jitamāyo raghūdvahaḥ |
rāmo dayākaro dakṣaḥ sarvajñaḥ sarvapāvanaḥ || 8 ||
brahmaṇyo nītimān goptā sarvadevamayo hariḥ |
sundaraḥ pītavāsāśca sūtrakāraḥ purātanaḥ || 9 ||
saumyo maharṣiḥ kodaṇḍī sarvajñaḥ sarvakovidaḥ |
kaviḥ sugrīvavaradaḥ sarvapuṇyādhikapradaḥ || 10 ||
bhavyo jitāriṣaḍvargo mahodāro'ghanāśanaḥ |
sukīrtirādipuruṣaḥ kāntaḥ puṇyakṛtāgamaḥ || 11 ||
akalmaṣaścaturbāhuḥ sarvāvāso durāsadaḥ |
smitabhāṣī nivṛttātmā smṛtimān vīryavān prabhuḥ || 12 ||
dhīro dānto ghanaśyāmaḥ sarvāyudhaviśāradaḥ |
adhyātmayoganilayaḥ sumanā lakṣmaṇāgrajaḥ || 13 ||
sarvatīrthamayaḥ śūraḥ sarvayajñaphalapradaḥ |
yajñasvarūpī yajñeśo jarāmaraṇavarjitaḥ || 14 ||
varṇāśramakaro varṇī śatrujit puruṣottamaḥ |
vibhīṣaṇapratiṣṭhātā paramātmā parātparaḥ || 15 ||
pramāṇabhūto durjñeyaḥ pūrṇaḥ parapurañjayaḥ |
anantadṛṣṭirānando dhanurvedo dhanurdharaḥ || 16 ||
guṇākaro guṇaśreṣṭhaḥ saccidānandavigrahaḥ |
abhivandyo mahākāyo viśvakarmā viśāradaḥ || 17 ||
vinītātmā vītarāgaḥ tapasvīśo janeśvaraḥ |
kalyāṇaprakṛtiḥ kalpaḥ sarveśaḥ sarvakāmadaḥ || 18 ||
akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣī keśavaḥ puruṣottamaḥ |
lokādhyakṣo mahāmāyo vibhīṣaṇavarapradaḥ || 19 ||
ānandavigraho jyotirhanumatprabhuravyayaḥ |
bhrājiṣṇuḥ sahano bhoktā satyavādī bahuśrutaḥ || 20 ||
sukhadaḥ kāraṇaṃ kartā bhavabandhavimocanaḥ |
devacūḍāmaṇirnetā brahmaṇyo brahmavardhanaḥ || 21 ||
saṃsārottārako rāmaḥ sarvaduḥkhavimokṣakṛt |
vidvattamo viśvakartā viśvahartā ca viśvadhṛt || 22 ||
nityo niyatakalyāṇaḥ sītāśokavināśakṛt |
kākutsthaḥ puṇḍarīkākṣo viśvāmitrabhayāpahaḥ || 23 ||
mārīcamathano rāmo virādhavadhapaṇḍitaḥ |
dussvapnanāśano ramyaḥ kirīṭī tridaśādhipaḥ || 24 ||
mahādhanurmahākāyo bhīmo bhīmaparākramaḥ |
tattvasvarūpī tattvajñaḥ tattvavādī suvikramaḥ || 25 ||
bhūtātmā bhūtakṛtsvāmī kālajñānī mahāpaṭuḥ |
anirviṇṇo guṇagrāhī niṣkalaṅkaḥ kalaṅkahā || 26 ||
svabhāvabhadraḥ śatrughnaḥ keśavaḥ sthāṇurīśvaraḥ |
bhūtādiḥ śambhurādityaḥ sthaviṣṭhaḥ śāśvato dhruvaḥ || 27 ||
kavacī kuṇḍalī cakrī khaḍgī bhaktajanapriyaḥ |
amṛtyurjanmarahitaḥ sarvajitsarvagocaraḥ || 28 ||
anuttamo'prameyātmā sarvādirguṇasāgaraḥ |
samaḥ samātmā samago jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ || 29 ||
ajeyaḥ sarvabhūtātmā viṣvakseno mahātapaḥ |
lokādhyakṣo mahābāhuramṛto vedavittamaḥ || 30 ||
sahiṣṇuḥ sadgatiḥ śāstā viśvayonirmahādyutiḥ |
atīndra ūrjitaḥ prāṃśurupendro vāmano balī || 31 ||
dhanurvedo vidhātā ca brahmā viṣṇuśca śaṅkaraḥ |
haṃso marīcirgovindo ratnagarbho mahāmatiḥ || 32 ||
vyāso vācaspatiḥ sarvadarpitā'suramardanaḥ |
jānakīvallabhaḥ pūjyaḥ prakaṭaḥ prītivardhanaḥ || 33 ||
sambhavo'tīndriyo vedyo'nirdeśo jāmbavatprabhuḥ |
madano mathano vyāpī viśvarūpo nirañjanaḥ || 34 ||
nārāyaṇo'graṇīḥ sādhurjaṭāyuprītivardhanaḥ |
naikarūpo jagannāthaḥ surakāryahitaḥ svabhūḥ || 35 ||
jitakrodho jitārātiḥ plavagādhiparājyadaḥ |
vasudaḥ subhujo naikamāyo bhavyapramodanaḥ || 36 ||
caṇḍāṃśuḥ siddhidaḥ kalpaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ |
agado rogahartā ca mantrajño mantrabhāvanaḥ || 37 ||
saumitrivatsalo dhuryo vyaktāvyaktasvarūpadhṛk |
vasiṣṭho grāmaṇīḥ śrīmānanukūlaḥ priyaṃvadaḥ || 38 ||
atulaḥ sāttviko dhīraḥ śarāsanaviśāradaḥ |
jyeṣṭhaḥ sarvaguṇopetaḥ śaktimāṃstāṭakāntakaḥ || 39 ||
vaikuṇṭhaḥ prāṇināṃ prāṇaḥ kamaṭhaḥ kamalāpatiḥ |
govardhanadharo matsyarūpaḥ kāruṇyasāgaraḥ || 40 ||
kumbhakarṇaprabhettā ca gopīgopālasaṃvṛtaḥ |
māyāvī svāpano vyāpī raiṇukeyabalāpahaḥ || 41 ||
pinākamathano vandyaḥ samartho garuḍadhvajaḥ |
lokatrayāśrayo lokabharito bharatāgrajaḥ || 42 ||
śrīdharaḥ sadgatirlokasākṣī nārāyaṇo budhaḥ |
manovegī manorūpī pūrṇaḥ puruṣapuṅgavaḥ || 43 ||
yaduśreṣṭho yadupatirbhūtāvāsaḥ suvikramaḥ |
tejodharo dharādhāraścaturmūrtirmahānidhiḥ || 44 ||
cāṇūramardano divyaḥ śānto bharatavanditaḥ |
śabdātigo gabhīrātmā komalāṅgaḥ prajāgaraḥ || 45 ||
lokagarbhaḥ śeṣaśāyī kṣīrābdhinilayo'malaḥ |
ātmayoniradīnātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 46 ||
amṛtāṃśurmahāgarbho nivṛttaviṣayaspṛhaḥ |
trikālajño muniḥ sākṣī vihāyasagatiḥ kṛtī || 47 ||
parjanyaḥ kumudo bhūtāvāsaḥ kamalalocanaḥ |
śrīvatsavakṣāḥ śrīvāso vīrahā lakṣmaṇāgrajaḥ || 48 ||
lokābhirāmo lokārimardanaḥ sevakapriyaḥ |
sanātanatamo meghaśyāmalo rākṣasāntakṛt || 49 ||
divyāyudhadharaḥ śrīmānaprameyo jitendriyaḥ |
bhūdevavandyo janakapriyakṛtprapitāmahaḥ || 50 ||
uttamaḥ sātvikaḥ satyaḥ satyasandhastrivikramaḥ |
suvrataḥ sulabhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ sudhīḥ || 51 ||
dāmodaro'cyutaḥ śārṅgī vāmano madhurādhipaḥ |
devakīnandanaḥ śauriḥ śūraḥ kaiṭabhamardanaḥ || 52 ||
saptatālaprabhettā ca mitravaṃśapravardhanaḥ |
kālasvarūpī kālātmā kālaḥ kalyāṇadaḥ kaviḥ |
saṃvatsara ṛtuḥ pakṣo hyayanaṃ divaso yugaḥ || 53 ||
stavyo vivikto nirlepaḥ sarvavyāpī nirākulaḥ |
anādinidhanaḥ sarvalokapūjyo nirāmayaḥ || 54 ||
raso rasajñaḥ sārajño lokasāro rasātmakaḥ |
sarvaduḥkhātigo vidyārāśiḥ paramagocaraḥ || 55 ||
śeṣo viśeṣo vigatakalmaṣo raghunāyakaḥ |
varṇaśreṣṭho varṇavāhyo varṇyo varṇyaguṇojjvalaḥ || 56 ||
karmasākṣyamaraśreṣṭho devadevaḥ sukhapradaḥ |
devādhidevo devarṣirdevāsuranamaskṛtaḥ || 57 ||
sarvadevamayaścakrī śārṅgapāṇiranuttamaḥ |
mano buddhirahaṅkāraḥ prakṛtiḥ puruṣo'vyayaḥ || 58 ||
ahalyāpāvanaḥ svāmī pitṛbhakto varapradaḥ |
nyāyo nyāyī nayī śrīmānnayo nagadharo dhruvaḥ || 59 ||
lakṣmīviśvambharābhartā devendro balimardanaḥ |
vāṇārimardano yajvānuttamo munisevitaḥ || 60 ||
devāgraṇīḥ śivadhyānatatparaḥ paramaḥ paraḥ |
sāmagānapriyo'krūraḥ puṇyakīrtiḥ sulocanaḥ || 61 ||
puṇyaḥ puṇyādhikaḥ pūrvaḥ pūrṇaḥ pūrayitā raviḥ |
jaṭilaḥ kalmaṣadhvāntaprabhañjanavibhāvasuḥ || 62 ||
avyaktalakṣaṇo'vyakto daśāsyadvīpakesarī |
kalānidhiḥ kalārūpo kamalānandavardhanaḥ || 63 ||
jayo jitāriḥ sarvādiḥ śamano bhavabhañjanaḥ |
alaṅkariṣṇuracalo rociṣṇurvikramottamaḥ || 64 ||
aṃśuḥ śabdapatiḥ śabdagocaro rañjano raghuḥ |
niśśabdaḥ praṇavo mālī sthūlaḥ sūkṣmo vilakṣaṇaḥ || 65 ||
ātmayonirayoniśca saptajihvaḥ sahasrapāt |
sanātanatamaḥ sragvī peśalo javināṃ varaḥ || 66 ||
śaktimān śaṅkhabhṛnnāthaḥ gadāpadmarathāṅgabhṛt |
nirīho nirvikalpaśca cidrūpo vītasādhvasaḥ || 67 ||
śatānanaḥ sahasrākṣaḥ śatamūrtirghanaprabhaḥ |
hṛtpuṇḍarīkaśayanaḥ kaṭhino drava eva ca || 68 ||
ugro grahapatiḥ kṛṣṇo samartho'narthanāśanaḥ |
adharmaśatruḥ rakṣoghnaḥ puruhūtaḥ puruṣṭutaḥ || 69 ||
brahmagarbho bṛhadgarbho dharmadhenurdhanāgamaḥ |
hiraṇyagarbho jyotiṣmān sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 70 ||
śivapūjārataḥ śrīmān bhavānīpriyakṛdvaśī |
naro nārāyaṇaḥ śyāmaḥ kapardī nīlalohitaḥ || 71 ||
rudraḥ paśupatiḥ sthāṇurviśvāmitro dvijeśvaraḥ |
mātāmaho mātariśvā viriñco viṣṭaraśravāḥ || 72 ||
akṣobhyaḥ sarvabhūtānāṃ caṇḍaḥ satyaparākramaḥ |
vālakhilyo mahākalpaḥ kalpavṛkṣaḥ kalādharaḥ || 73 ||
nidāghastapano'moghaḥ ślakṣṇaḥ parabalāpahṛt |
kabandhamathano divyaḥ kambugrīvaḥ śivapriyaḥ || 74 ||
śaṅkho'nilaḥ suniṣpannaḥ sulabhaḥ śiśirātmakaḥ |
asaṃsṛṣṭo'tithiḥ śūraḥ pramāthī pāpanāśakṛt || 75 ||
vasuśravāḥ kavyavāhaḥ pratapto viśvabhojanaḥ |
rāmo nīlotpalaśyāmo jñānaskandho mahādyutiḥ || 76 ||
pavitrapādaḥ pāpārirmaṇipūro nabhogatiḥ |
uttāraṇo duṣkṛtihā durdharṣo dussaho'bhayaḥ || 77 ||
amṛteśo'mṛtavapurdharmī dharmaḥ kṛpākaraḥ |
bhargo vivasvānādityo yogācāryo divaspatiḥ || 78 ||
udārakīrtirudyogī vāṅmayaḥ sadasanmayaḥ |
nakṣatramālī nākeśaḥ svādhiṣṭhānaṣaḍāśrayaḥ || 79 ||
caturvargaphalo varṇī śaktitrayaphalaṃ nidhiḥ |
nidhānagarbho nirvyājo girīśo vyālamardanaḥ || 80 ||
śrīvallabhaḥ śivārambhaḥ śāntirbhadraḥ samañjasaḥ |
bhūśayo bhūtikṛdbhūtirbhūṣaṇo bhūtavāhanaḥ || 81 ||
akāyo bhaktakāyasthaḥ kālajñānī mahāvaṭuḥ |
parārthavṛttiracalo viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 82 ||
svabhāvabhadro madhyasthaḥ saṃsārabhayanāśanaḥ |
vedyo vaidyo viyadgoptā sarvāmaramunīśvaraḥ || 83 ||
surendraḥ karaṇaṃ karma karmakṛtkarmyadhokṣajaḥ |
dhyeyo dhuryo dharādhīśaḥ saṅkalpaḥ śarvarīpatiḥ || 84 ||
paramārthagururvṛddhaḥ śucirāśritavatsalaḥ |
viṣṇurjiṣṇurvibhuryajño yajñeśo yajñapālakaḥ || 85 ||
prabhaviṣṇurgrasiṣṇuśca lokātmā lokabhāvanaḥ |
keśavaḥ keśihā kāvyaḥ kaviḥ kāraṇakāraṇam || 86 ||
kālakartā kālaśeṣo vāsudevaḥ puruṣṭutaḥ |
ādikartā varāhaśca mādhavo madhusūdanaḥ || 87 ||
nārāyaṇo naro haṃso viṣvakseno janārdanaḥ |
viśvakartā mahāyajño jyotiṣmān puruṣottamaḥ || 88 ||
vaikuṇṭhaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṛṣṇaḥ sūryaḥ surārcitaḥ |
nārasiṃho mahābhīmo vakradaṃṣṭro nakhāyudhaḥ || 89 ||
ādidevo jagatkartā yogīśo garuḍadhvajaḥ |
govindo gopatirgoptā bhūpatirbhuvaneśvaraḥ || 90 ||
padmanābho hṛṣīkeśo dhātā dāmodaraḥ prabhuḥ |
trivikramastrilokeśo brahmeśaḥ prītivardhanaḥ || 91 ||
vāmano duṣṭadamano govindo gopavallabhaḥ |
bhaktapriyo'cyutaḥ satyaḥ satyakīrtirdhṛtiḥ smṛtiḥ || 92 ||
kāruṇyaṃ karuṇo vyāsaḥ pāpahā śāntivardhanaḥ |
sannyāsī śāstratattvajño mandarādriniketanaḥ || 93 ||
badarīnilayaḥ śāntastapasvī vaidyutaprabhaḥ |
bhūtāvāso guhāvāsaḥ śrīnivāsaḥ śriyaḥ patiḥ || 94 ||
tapovāso mudāvāsaḥ satyavāsaḥ sanātanaḥ |
puruṣaḥ puṣkaraḥ puṇyaḥ puṣkarākṣo maheśvaraḥ || 95 ||
pūrṇamūrtiḥ purāṇajñaḥ puṇyadaḥ puṇyavardhanaḥ |
śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī lāṅgalī musalī halī || 96 ||
kirīṭī kuṇḍalī hārī mekhalī kavacī dhvajī |
yoddhā jetā mahāvīryaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ || 97 ||
śāstā śāstrakaraḥ śāstraṃ śaṅkara śaṅkarastutaḥ |
sārathiḥ sāttvikaḥ svāmī sāmavedapriyaḥ samaḥ || 98 ||
pavanaḥ sāhasaḥ śaktiḥ sampūrṇāṅgaḥ samṛddhimān |
svargadaḥ kāmadaḥ śrīdaḥ kīrtido'kīrtināśanaḥ || 99 ||
mokṣadaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṣīrābdhikṛtaketanaḥ |
sarvātmā sarvalokeśaḥ prerakaḥ pāpanāśanaḥ || 100 ||
sarvadevo jagannāthaḥ sarvalokamaheśvaraḥ |
sargasthityantakṛddevaḥ sarvalokasukhāvahaḥ || 101 ||
akṣayyaḥ śāśvato'nantaḥ kṣayavṛddhivivarjitaḥ |
nirlepo nirguṇaḥ sūkṣmo nirvikāro nirañjanaḥ || 102 ||
sarvopādhivinirmuktaḥ sattāmātravyavasthitaḥ |
adhikārī vibhurnityaḥ paramātmā sanātanaḥ || 103 ||
acalo nirmalo vyāpī nityatṛpto nirāśrayaḥ |
śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣaṇaḥ || 104 ||
ājānubāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ |
satyavān guṇasampannaḥ svayantejāḥ sudīptimān || 105 ||
kālātmā bhagavān kālaḥ kālacakrapravartakaḥ |
nārāyaṇaḥ parañjyotiḥ paramātmā sanātanaḥ || 106 ||
viśvasṛḍviśvagoptā ca viśvabhoktā ca śāśvataḥ |
viśveśvaro viśvamūrtirviśvātmā viśvabhāvanaḥ || 107 ||
sarvabhūtasuhṛcchāntaḥ sarvabhūtānukampanaḥ |
sarveśvareśvaraḥ sarvaḥ śrīmānāśritavatsalaḥ || 108 ||
sarvagaḥ sarvabhūteśaḥ sarvabhūtāśayasthitaḥ |
abhyantarasthastamasaśchettā nārāyaṇaḥ paraḥ || 109 ||
anādinidhanaḥ sraṣṭā prajāpatipatirhariḥ |
narasiṃho hṛṣīkeśaḥ sarvātmā sarvadṛgvaśī || 110 ||
jagatastasthuṣaścaiva prabhurnetā sanātanaḥ |
kartā dhātā vidhātā ca sarveṣāṃ prabhurīśvaraḥ || 111 ||
sahasramūrdhā viśvātmā viṣṇurviśvadṛgavyayaḥ |
purāṇapuruṣaḥ sraṣṭā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 112 ||
tattvaṃ nārāyaṇo viṣṇurvāsudevaḥ sanātanaḥ |
paramātmā paraṃ brahma saccidānandavigrahaḥ || 113 ||
parañjyotiḥ parandhāmaḥ parākāśaḥ parātparaḥ |
acyutaḥ puruṣaḥ kṛṣṇaḥ śāśvataḥ śiva īśvaraḥ || 114 ||
nityaḥ sarvagataḥ sthāṇurugraḥ sākṣī prajāpatiḥ |
hiraṇyagarbhaḥ savitā lokakṛllokabhṛdvibhuḥ || 115 ||
rāmaḥ śrīmān mahāviṣṇurjiṣṇurdevahitāvahaḥ |
tattvātmā tārakaṃ brahma śāśvataḥ sarvasiddhidaḥ || 116 ||
akāravācyo bhagavān śrīrbhūnīlāpatiḥ pumān |
sarvalokeśvaraḥ śrīmān sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 117 ||
svāmī suśīlaḥ sulabhaḥ sarvajñaḥ sarvaśaktimān |
nityaḥ sampūrṇakāmaśca naisargikasuhṛtsukhī || 118 ||
kṛpāpīyūṣajaladhiḥ śaraṇyaḥ sarvadehinām |
śrīmānnārāyaṇaḥ svāmī jagatāṃ patirīśvaraḥ || 119 ||
śrīśaḥ śaraṇyo bhūtānāṃ saṃśritābhīṣṭadāyakaḥ |
anantaḥ śrīpatī rāmo guṇabhṛnnirguṇo mahān || 120 ||
|| iti ānandarāmāyaṇe vālmīkīye śrīrāmasahasranāmastotram ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.