Shri Rama Sahasranama Stotram — Bengali Script

Meaning —

অস্য শ্রীরামসহস্রনামস্তোত্র মহামন্ত্রস্য, ভগবান্ ঈশ্বর ঋষিঃ, অনুষ্টুপ্ছন্দঃ, শ্রীরামঃ পরমাত্মা দেবতা, শ্রীমান্মহাবিষ্ণুরিতি বীজং, গুণভৃন্নির্গুণো মহানিতি শক্তিঃ, সংসারতারকো রাম ইতি মন্ত্রঃ, সচ্চিদানন্দবিগ্রহ ইতি কীলকং, অক্ষযঃ পুরুষঃ সাক্ষীতি কবচং, অজেযঃ সর্বভূতানাং ইত্যস্ত্রং, রাজীবলোচনঃ শ্রীমানিতি ধ্যানং শ্রীরামপ্রীত্যর্থে দিব্যসহস্রনামজপে বিনিযোগঃ ।
ধ্যানং
শ্রীরাঘবং দশরথাত্মজমপ্রমেযং
সীতাপতিং রঘুকুলান্বযরত্নদীপম্ ।
আজানুবাহুমরবিন্দদলাযতাক্ষং
রামং নিশাচরবিনাশকরং নমামি ॥
নীলাং ভুজশ্যামল কোমলাঙ্গং
সীতা সমারোপিত বামভাগম্ ।
পাণৌ মহাসাযক চারু চাপং
নমামি রামং রঘুবংশনাথম্ ॥
লোকাভিরামং রণরঙ্গধীরং
রাজীবনেত্রং রঘুবংশনাথম্ ।
কারুণ্যরূপং করুণাকরং তং
শ্রী রামচন্দ্রং শরণং প্রপদ্যে ॥
ধ্যাযেদাজানুবাহুং ধৃতশরধনুষং বদ্ধপদ্মাসনস্থং
পীতং বাসো বসানং নবকলদলস্পর্ধিনেত্রং প্রসন্নম্ ।
বামাঙ্কারূঢসীতামুখকমলমিললোচনং নীরদাভং
নানালঙ্কারদীপ্তং দধতমুরুজটামণ্ডলং রামচন্দ্রম্ ॥
নীলাম্ভোদরকান্তি কান্তমনুষং বীরাসনাধ্যাসিনং
মুদ্রাং জ্ঞানমযীং দধানমপরং হস্তাম্বুজং জানুনি ।
সীতাং পার্শ্বগতাং সরোরুহকরাং বিদ্যুন্নিভাং রাঘবং
পশ্যন্তীং মুকুটাঙ্গদাদি বিবিধ কল্পোজ্জ্বলাঙ্গং ভজে ॥
স্তোত্রং
রাজীবলোচনঃ শ্রীমান্ শ্রীরামো রঘুপুঙ্গবঃ ।
রামভদ্রঃ সদাচারো রাজেন্দ্রো জানকীপতিঃ ॥ 1 ॥

asya śrīrāmasahasranāmastotra mahāmantrasya, bhagavān īśvara ṛṣiḥ, anuṣṭupchandaḥ, śrīrāmaḥ paramātmā devatā, śrīmānmahāviṣṇuriti bījaṃ, guṇabhṛnnirguṇo mahāniti śaktiḥ, saṃsāratārako rāma iti mantraḥ, saccidānandavigraha iti kīlakaṃ, akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣīti kavacaṃ, ajeyaḥ sarvabhūtānāṃ ityastraṃ, rājīvalocanaḥ śrīmāniti dhyānaṃ śrīrāmaprītyarthe divyasahasranāmajape viniyogaḥ |
dhyānaṃ
śrīrāghavaṃ daśarathātmajamaprameyaṃ
sītāpatiṃ raghukulānvayaratnadīpam |
ājānubāhumaravindadalāyatākṣaṃ
rāmaṃ niśācaravināśakaraṃ namāmi ||
nīlāṃ bhujaśyāmala komalāṅgaṃ
sītā samāropita vāmabhāgam |
pāṇau mahāsāyaka cāru cāpaṃ
namāmi rāmaṃ raghuvaṃśanātham ||
lokābhirāmaṃ raṇaraṅgadhīraṃ
rājīvanetraṃ raghuvaṃśanātham |
kāruṇyarūpaṃ karuṇākaraṃ taṃ
śrī rāmacandraṃ śaraṇaṃ prapadye ||
dhyāyedājānubāhuṃ dhṛtaśaradhanuṣaṃ baddhapadmāsanasthaṃ
pītaṃ vāso vasānaṃ navakaladalaspardhinetraṃ prasannam |
vāmāṅkārūḍhasītāmukhakamalamilalocanaṃ nīradābhaṃ
nānālaṅkāradīptaṃ dadhatamurujaṭāmaṇḍalaṃ rāmacandram ||
nīlāmbhodarakānti kāntamanuṣaṃ vīrāsanādhyāsinaṃ
mudrāṃ jñānamayīṃ dadhānamaparaṃ hastāmbujaṃ jānuni |
sītāṃ pārśvagatāṃ saroruhakarāṃ vidyunnibhāṃ rāghavaṃ
paśyantīṃ mukuṭāṅgadādi vividha kalpojjvalāṅgaṃ bhaje ||
stotraṃ
rājīvalocanaḥ śrīmān śrīrāmo raghupuṅgavaḥ |
rāmabhadraḥ sadācāro rājendro jānakīpatiḥ || 1 ||

Verse 2

অগ্রগণ্যো বরেণ্যশ্চ বরদঃ পরমেশ্বরঃ ।
জনার্দনো জিতামিত্রঃ পরার্থৈকপ্রযোজনঃ ॥ 2 ॥

agragaṇyo vareṇyaśca varadaḥ parameśvaraḥ |
janārdano jitāmitraḥ parārthaikaprayojanaḥ || 2 ||

Verse 3

বিশ্বামিত্রপ্রিযো দান্তঃ শত্রুজিচ্ছত্রুতাপনঃ ।
সর্বজ্ঞঃ সর্বদেবাদিঃ শরণ্যো বালিমর্দনঃ ॥ 3 ॥

viśvāmitrapriyo dāntaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ |
sarvajñaḥ sarvadevādiḥ śaraṇyo vālimardanaḥ || 3 ||

Verse 4

জ্ঞানভাব্যোঽপরিচ্ছেদ্যো বাগ্মী সত্যব্রতঃ শুচিঃ ।
জ্ঞানগম্যো দৃঢপ্রজ্ঞঃ খরধ্বংসী প্রতাপবান্ ॥ 4 ॥

jñānabhāvyo'paricchedyo vāgmī satyavrataḥ śuciḥ |
jñānagamyo dṛḍhaprajñaḥ kharadhvaṃsī pratāpavān || 4 ||

Verse 5

দ্যুতিমানাত্মবান্বীরো জিতক্রোধোঽরিমর্দনঃ ।
বিশ্বরূপো বিশালাক্ষঃ প্রভুঃ পরিবৃঢো দৃঢঃ ॥ 5 ॥

dyutimānātmavānvīro jitakrodho'rimardanaḥ |
viśvarūpo viśālākṣaḥ prabhuḥ parivṛḍho dṛḍhaḥ || 5 ||

Verse 6

ঈশঃ খড্গধরঃ শ্রীমান্ কৌসলেযোঽনসূযকঃ ।
বিপুলাংসো মহোরস্কঃ পরমেষ্ঠী পরাযণঃ ॥ 6 ॥

īśaḥ khaḍgadharaḥ śrīmān kausaleyo'nasūyakaḥ |
vipulāṃso mahoraskaḥ parameṣṭhī parāyaṇaḥ || 6 ||

Verse 7

সত্যব্রতঃ সত্যসন্ধো গুরুঃ পরমধার্মিকঃ ।
লোকজ্ঞো লোকবন্দ্যশ্চ লোকাত্মা লোককৃত্পরঃ ॥ 7 ॥

satyavrataḥ satyasandho guruḥ paramadhārmikaḥ |
lokajño lokavandyaśca lokātmā lokakṛtparaḥ || 7 ||

Verse 8

অনাদির্ভগবান্ সেব্যো জিতমাযো রঘূদ্বহঃ ।
রামো দযাকরো দক্ষঃ সর্বজ্ঞঃ সর্বপাবনঃ ॥ 8 ॥

anādirbhagavān sevyo jitamāyo raghūdvahaḥ |
rāmo dayākaro dakṣaḥ sarvajñaḥ sarvapāvanaḥ || 8 ||

Verse 9

ব্রহ্মণ্যো নীতিমান্ গোপ্তা সর্বদেবমযো হরিঃ ।
সুন্দরঃ পীতবাসাশ্চ সূত্রকারঃ পুরাতনঃ ॥ 9 ॥

brahmaṇyo nītimān goptā sarvadevamayo hariḥ |
sundaraḥ pītavāsāśca sūtrakāraḥ purātanaḥ || 9 ||

Verse 10

সৌম্যো মহর্ষিঃ কোদণ্ডী সর্বজ্ঞঃ সর্বকোবিদঃ ।
কবিঃ সুগ্রীববরদঃ সর্বপুণ্যাধিকপ্রদঃ ॥ 10 ॥

saumyo maharṣiḥ kodaṇḍī sarvajñaḥ sarvakovidaḥ |
kaviḥ sugrīvavaradaḥ sarvapuṇyādhikapradaḥ || 10 ||

Verse 11

ভব্যো জিতারিষড্বর্গো মহোদারোঽঘনাশনঃ ।
সুকীর্তিরাদিপুরুষঃ কান্তঃ পুণ্যকৃতাগমঃ ॥ 11 ॥

bhavyo jitāriṣaḍvargo mahodāro'ghanāśanaḥ |
sukīrtirādipuruṣaḥ kāntaḥ puṇyakṛtāgamaḥ || 11 ||

Verse 12

অকল্মষশ্চতুর্বাহুঃ সর্বাবাসো দুরাসদঃ ।
স্মিতভাষী নিবৃত্তাত্মা স্মৃতিমান্ বীর্যবান্ প্রভুঃ ॥ 12 ॥

akalmaṣaścaturbāhuḥ sarvāvāso durāsadaḥ |
smitabhāṣī nivṛttātmā smṛtimān vīryavān prabhuḥ || 12 ||

Verse 13

ধীরো দান্তো ঘনশ্যামঃ সর্বাযুধবিশারদঃ ।
অধ্যাত্মযোগনিলযঃ সুমনা লক্ষ্মণাগ্রজঃ ॥ 13 ॥

dhīro dānto ghanaśyāmaḥ sarvāyudhaviśāradaḥ |
adhyātmayoganilayaḥ sumanā lakṣmaṇāgrajaḥ || 13 ||

Verse 14

সর্বতীর্থমযঃ শূরঃ সর্বযজ্ঞফলপ্রদঃ ।
যজ্ঞস্বরূপী যজ্ঞেশো জরামরণবর্জিতঃ ॥ 14 ॥

sarvatīrthamayaḥ śūraḥ sarvayajñaphalapradaḥ |
yajñasvarūpī yajñeśo jarāmaraṇavarjitaḥ || 14 ||

Verse 15

বর্ণাশ্রমকরো বর্ণী শত্রুজিত্ পুরুষোত্তমঃ ।
বিভীষণপ্রতিষ্ঠাতা পরমাত্মা পরাত্পরঃ ॥ 15 ॥

varṇāśramakaro varṇī śatrujit puruṣottamaḥ |
vibhīṣaṇapratiṣṭhātā paramātmā parātparaḥ || 15 ||

Verse 16

প্রমাণভূতো দুর্জ্ঞেযঃ পূর্ণঃ পরপুরঞ্জযঃ ।
অনন্তদৃষ্টিরানন্দো ধনুর্বেদো ধনুর্ধরঃ ॥ 16 ॥

pramāṇabhūto durjñeyaḥ pūrṇaḥ parapurañjayaḥ |
anantadṛṣṭirānando dhanurvedo dhanurdharaḥ || 16 ||

Verse 17

গুণাকরো গুণশ্রেষ্ঠঃ সচ্চিদানন্দবিগ্রহঃ ।
অভিবন্দ্যো মহাকাযো বিশ্বকর্মা বিশারদঃ ॥ 17 ॥

guṇākaro guṇaśreṣṭhaḥ saccidānandavigrahaḥ |
abhivandyo mahākāyo viśvakarmā viśāradaḥ || 17 ||

Verse 18

বিনীতাত্মা বীতরাগঃ তপস্বীশো জনেশ্বরঃ ।
কল্যাণপ্রকৃতিঃ কল্পঃ সর্বেশঃ সর্বকামদঃ ॥ 18 ॥

vinītātmā vītarāgaḥ tapasvīśo janeśvaraḥ |
kalyāṇaprakṛtiḥ kalpaḥ sarveśaḥ sarvakāmadaḥ || 18 ||

Verse 19

অক্ষযঃ পুরুষঃ সাক্ষী কেশবঃ পুরুষোত্তমঃ ।
লোকাধ্যক্ষো মহামাযো বিভীষণবরপ্রদঃ ॥ 19 ॥

akṣayaḥ puruṣaḥ sākṣī keśavaḥ puruṣottamaḥ |
lokādhyakṣo mahāmāyo vibhīṣaṇavarapradaḥ || 19 ||

Verse 20

আনন্দবিগ্রহো জ্যোতির্হনুমত্প্রভুরব্যযঃ ।
ভ্রাজিষ্ণুঃ সহনো ভোক্তা সত্যবাদী বহুশ্রুতঃ ॥ 20 ॥

ānandavigraho jyotirhanumatprabhuravyayaḥ |
bhrājiṣṇuḥ sahano bhoktā satyavādī bahuśrutaḥ || 20 ||

Verse 21

সুখদঃ কারণং কর্তা ভববন্ধবিমোচনঃ ।
দেবচূডামণির্নেতা ব্রহ্মণ্যো ব্রহ্মবর্ধনঃ ॥ 21 ॥

sukhadaḥ kāraṇaṃ kartā bhavabandhavimocanaḥ |
devacūḍāmaṇirnetā brahmaṇyo brahmavardhanaḥ || 21 ||

Verse 22

সংসারোত্তারকো রামঃ সর্বদুঃখবিমোক্ষকৃত্ ।
বিদ্বত্তমো বিশ্বকর্তা বিশ্বহর্তা চ বিশ্বধৃত্ ॥ 22 ॥

saṃsārottārako rāmaḥ sarvaduḥkhavimokṣakṛt |
vidvattamo viśvakartā viśvahartā ca viśvadhṛt || 22 ||

Verse 23

নিত্যো নিযতকল্যাণঃ সীতাশোকবিনাশকৃত্ ।
কাকুত্স্থঃ পুণ্ডরীকাক্ষো বিশ্বামিত্রভযাপহঃ ॥ 23 ॥

nityo niyatakalyāṇaḥ sītāśokavināśakṛt |
kākutsthaḥ puṇḍarīkākṣo viśvāmitrabhayāpahaḥ || 23 ||

Verse 24

মারীচমথনো রামো বিরাধবধপণ্ডিতঃ ।
দুস্স্বপ্ননাশনো রম্যঃ কিরীটী ত্রিদশাধিপঃ ॥ 24 ॥

mārīcamathano rāmo virādhavadhapaṇḍitaḥ |
dussvapnanāśano ramyaḥ kirīṭī tridaśādhipaḥ || 24 ||

Verse 25

মহাধনুর্মহাকাযো ভীমো ভীমপরাক্রমঃ ।
তত্ত্বস্বরূপী তত্ত্বজ্ঞঃ তত্ত্ববাদী সুবিক্রমঃ ॥ 25 ॥

mahādhanurmahākāyo bhīmo bhīmaparākramaḥ |
tattvasvarūpī tattvajñaḥ tattvavādī suvikramaḥ || 25 ||

Verse 26

ভূতাত্মা ভূতকৃত্স্বামী কালজ্ঞানী মহাপটুঃ ।
অনির্বিণ্ণো গুণগ্রাহী নিষ্কলঙ্কঃ কলঙ্কহা ॥ 26 ॥

bhūtātmā bhūtakṛtsvāmī kālajñānī mahāpaṭuḥ |
anirviṇṇo guṇagrāhī niṣkalaṅkaḥ kalaṅkahā || 26 ||

Verse 27

স্বভাবভদ্রঃ শত্রুঘ্নঃ কেশবঃ স্থাণুরীশ্বরঃ ।
ভূতাদিঃ শম্ভুরাদিত্যঃ স্থবিষ্ঠঃ শাশ্বতো ধ্রুবঃ ॥ 27 ॥

svabhāvabhadraḥ śatrughnaḥ keśavaḥ sthāṇurīśvaraḥ |
bhūtādiḥ śambhurādityaḥ sthaviṣṭhaḥ śāśvato dhruvaḥ || 27 ||

Verse 28

কবচী কুণ্ডলী চক্রী খড্গী ভক্তজনপ্রিযঃ ।
অমৃত্যুর্জন্মরহিতঃ সর্বজিত্সর্বগোচরঃ ॥ 28 ॥

kavacī kuṇḍalī cakrī khaḍgī bhaktajanapriyaḥ |
amṛtyurjanmarahitaḥ sarvajitsarvagocaraḥ || 28 ||

Verse 29

অনুত্তমোঽপ্রমেযাত্মা সর্বাদির্গুণসাগরঃ ।
সমঃ সমাত্মা সমগো জটামুকুটমণ্ডিতঃ ॥ 29 ॥

anuttamo'prameyātmā sarvādirguṇasāgaraḥ |
samaḥ samātmā samago jaṭāmukuṭamaṇḍitaḥ || 29 ||

Verse 30

অজেযঃ সর্বভূতাত্মা বিষ্বক্সেনো মহাতপঃ ।
লোকাধ্যক্ষো মহাবাহুরমৃতো বেদবিত্তমঃ ॥ 30 ॥

ajeyaḥ sarvabhūtātmā viṣvakseno mahātapaḥ |
lokādhyakṣo mahābāhuramṛto vedavittamaḥ || 30 ||

Verse 31

সহিষ্ণুঃ সদ্গতিঃ শাস্তা বিশ্বযোনির্মহাদ্যুতিঃ ।
অতীন্দ্র ঊর্জিতঃ প্রাংশুরুপেন্দ্রো বামনো বলী ॥ 31 ॥

sahiṣṇuḥ sadgatiḥ śāstā viśvayonirmahādyutiḥ |
atīndra ūrjitaḥ prāṃśurupendro vāmano balī || 31 ||

Verse 32

ধনুর্বেদো বিধাতা চ ব্রহ্মা বিষ্ণুশ্চ শঙ্করঃ ।
হংসো মরীচির্গোবিন্দো রত্নগর্ভো মহামতিঃ ॥ 32 ॥

dhanurvedo vidhātā ca brahmā viṣṇuśca śaṅkaraḥ |
haṃso marīcirgovindo ratnagarbho mahāmatiḥ || 32 ||

Verse 33

ব্যাসো বাচস্পতিঃ সর্বদর্পিতাঽসুরমর্দনঃ ।
জানকীবল্লভঃ পূজ্যঃ প্রকটঃ প্রীতিবর্ধনঃ ॥ 33 ॥

vyāso vācaspatiḥ sarvadarpitā'suramardanaḥ |
jānakīvallabhaḥ pūjyaḥ prakaṭaḥ prītivardhanaḥ || 33 ||

Verse 34

সম্ভবোঽতীন্দ্রিযো বেদ্যোঽনির্দেশো জাম্ববত্প্রভুঃ ।
মদনো মথনো ব্যাপী বিশ্বরূপো নিরঞ্জনঃ ॥ 34 ॥

sambhavo'tīndriyo vedyo'nirdeśo jāmbavatprabhuḥ |
madano mathano vyāpī viśvarūpo nirañjanaḥ || 34 ||

Verse 35

নারাযণোঽগ্রণীঃ সাধুর্জটাযুপ্রীতিবর্ধনঃ ।
নৈকরূপো জগন্নাথঃ সুরকার্যহিতঃ স্বভূঃ ॥ 35 ॥

nārāyaṇo'graṇīḥ sādhurjaṭāyuprītivardhanaḥ |
naikarūpo jagannāthaḥ surakāryahitaḥ svabhūḥ || 35 ||

Verse 36

জিতক্রোধো জিতারাতিঃ প্লবগাধিপরাজ্যদঃ ।
বসুদঃ সুভুজো নৈকমাযো ভব্যপ্রমোদনঃ ॥ 36 ॥

jitakrodho jitārātiḥ plavagādhiparājyadaḥ |
vasudaḥ subhujo naikamāyo bhavyapramodanaḥ || 36 ||

Verse 37

চণ্ডাংশুঃ সিদ্ধিদঃ কল্পঃ শরণাগতবত্সলঃ ।
অগদো রোগহর্তা চ মন্ত্রজ্ঞো মন্ত্রভাবনঃ ॥ 37 ॥

caṇḍāṃśuḥ siddhidaḥ kalpaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ |
agado rogahartā ca mantrajño mantrabhāvanaḥ || 37 ||

Verse 38

সৌমিত্রিবত্সলো ধুর্যো ব্যক্তাব্যক্তস্বরূপধৃক্ ।
বসিষ্ঠো গ্রামণীঃ শ্রীমাননুকূলঃ প্রিযংবদঃ ॥ 38 ॥

saumitrivatsalo dhuryo vyaktāvyaktasvarūpadhṛk |
vasiṣṭho grāmaṇīḥ śrīmānanukūlaḥ priyaṃvadaḥ || 38 ||

Verse 39

অতুলঃ সাত্ত্বিকো ধীরঃ শরাসনবিশারদঃ ।
জ্যেষ্ঠঃ সর্বগুণোপেতঃ শক্তিমাংস্তাটকান্তকঃ ॥ 39 ॥

atulaḥ sāttviko dhīraḥ śarāsanaviśāradaḥ |
jyeṣṭhaḥ sarvaguṇopetaḥ śaktimāṃstāṭakāntakaḥ || 39 ||

Verse 40

বৈকুণ্ঠঃ প্রাণিনাং প্রাণঃ কমঠঃ কমলাপতিঃ ।
গোবর্ধনধরো মত্স্যরূপঃ কারুণ্যসাগরঃ ॥ 40 ॥

vaikuṇṭhaḥ prāṇināṃ prāṇaḥ kamaṭhaḥ kamalāpatiḥ |
govardhanadharo matsyarūpaḥ kāruṇyasāgaraḥ || 40 ||

Verse 41

কুম্ভকর্ণপ্রভেত্তা চ গোপীগোপালসংবৃতঃ ।
মাযাবী স্বাপনো ব্যাপী রৈণুকেযবলাপহঃ ॥ 41 ॥

kumbhakarṇaprabhettā ca gopīgopālasaṃvṛtaḥ |
māyāvī svāpano vyāpī raiṇukeyabalāpahaḥ || 41 ||

Verse 42

পিনাকমথনো বন্দ্যঃ সমর্থো গরুডধ্বজঃ ।
লোকত্রযাশ্রযো লোকভরিতো ভরতাগ্রজঃ ॥ 42 ॥

pinākamathano vandyaḥ samartho garuḍadhvajaḥ |
lokatrayāśrayo lokabharito bharatāgrajaḥ || 42 ||

Verse 43

শ্রীধরঃ সদ্গতির্লোকসাক্ষী নারাযণো বুধঃ ।
মনোবেগী মনোরূপী পূর্ণঃ পুরুষপুঙ্গবঃ ॥ 43 ॥

śrīdharaḥ sadgatirlokasākṣī nārāyaṇo budhaḥ |
manovegī manorūpī pūrṇaḥ puruṣapuṅgavaḥ || 43 ||

Verse 44

যদুশ্রেষ্ঠো যদুপতির্ভূতাবাসঃ সুবিক্রমঃ ।
তেজোধরো ধরাধারশ্চতুর্মূর্তির্মহানিধিঃ ॥ 44 ॥

yaduśreṣṭho yadupatirbhūtāvāsaḥ suvikramaḥ |
tejodharo dharādhāraścaturmūrtirmahānidhiḥ || 44 ||

Verse 45

চাণূরমর্দনো দিব্যঃ শান্তো ভরতবন্দিতঃ ।
শব্দাতিগো গভীরাত্মা কোমলাঙ্গঃ প্রজাগরঃ ॥ 45 ॥

cāṇūramardano divyaḥ śānto bharatavanditaḥ |
śabdātigo gabhīrātmā komalāṅgaḥ prajāgaraḥ || 45 ||

Verse 46

লোকগর্ভঃ শেষশাযী ক্ষীরাব্ধিনিলযোঽমলঃ ।
আত্মযোনিরদীনাত্মা সহস্রাক্ষঃ সহস্রপাত্ ॥ 46 ॥

lokagarbhaḥ śeṣaśāyī kṣīrābdhinilayo'malaḥ |
ātmayoniradīnātmā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 46 ||

Verse 47

অমৃতাংশুর্মহাগর্ভো নিবৃত্তবিষযস্পৃহঃ ।
ত্রিকালজ্ঞো মুনিঃ সাক্ষী বিহাযসগতিঃ কৃতী ॥ 47 ॥

amṛtāṃśurmahāgarbho nivṛttaviṣayaspṛhaḥ |
trikālajño muniḥ sākṣī vihāyasagatiḥ kṛtī || 47 ||

Verse 48

পর্জন্যঃ কুমুদো ভূতাবাসঃ কমললোচনঃ ।
শ্রীবত্সবক্ষাঃ শ্রীবাসো বীরহা লক্ষ্মণাগ্রজঃ ॥ 48 ॥

parjanyaḥ kumudo bhūtāvāsaḥ kamalalocanaḥ |
śrīvatsavakṣāḥ śrīvāso vīrahā lakṣmaṇāgrajaḥ || 48 ||

Verse 49

লোকাভিরামো লোকারিমর্দনঃ সেবকপ্রিযঃ ।
সনাতনতমো মেঘশ্যামলো রাক্ষসান্তকৃত্ ॥ 49 ॥

lokābhirāmo lokārimardanaḥ sevakapriyaḥ |
sanātanatamo meghaśyāmalo rākṣasāntakṛt || 49 ||

Verse 50

দিব্যাযুধধরঃ শ্রীমানপ্রমেযো জিতেন্দ্রিযঃ ।
ভূদেববন্দ্যো জনকপ্রিযকৃত্প্রপিতামহঃ ॥ 50 ॥

divyāyudhadharaḥ śrīmānaprameyo jitendriyaḥ |
bhūdevavandyo janakapriyakṛtprapitāmahaḥ || 50 ||

Verse 51

উত্তমঃ সাত্বিকঃ সত্যঃ সত্যসন্ধস্ত্রিবিক্রমঃ ।
সুব্রতঃ সুলভঃ সূক্ষ্মঃ সুঘোষঃ সুখদঃ সুধীঃ ॥ 51 ॥

uttamaḥ sātvikaḥ satyaḥ satyasandhastrivikramaḥ |
suvrataḥ sulabhaḥ sūkṣmaḥ sughoṣaḥ sukhadaḥ sudhīḥ || 51 ||

Verse 52

দামোদরোঽচ্যুতঃ শার্ঙ্গী বামনো মধুরাধিপঃ ।
দেবকীনন্দনঃ শৌরিঃ শূরঃ কৈটভমর্দনঃ ॥ 52 ॥

dāmodaro'cyutaḥ śārṅgī vāmano madhurādhipaḥ |
devakīnandanaḥ śauriḥ śūraḥ kaiṭabhamardanaḥ || 52 ||

Verse 53

সপ্ততালপ্রভেত্তা চ মিত্রবংশপ্রবর্ধনঃ ।
কালস্বরূপী কালাত্মা কালঃ কল্যাণদঃ কবিঃ ।
সংবত্সর ঋতুঃ পক্ষো হ্যযনং দিবসো যুগঃ ॥ 53 ॥

saptatālaprabhettā ca mitravaṃśapravardhanaḥ |
kālasvarūpī kālātmā kālaḥ kalyāṇadaḥ kaviḥ |
saṃvatsara ṛtuḥ pakṣo hyayanaṃ divaso yugaḥ || 53 ||

Verse 54

স্তব্যো বিবিক্তো নির্লেপঃ সর্বব্যাপী নিরাকুলঃ ।
অনাদিনিধনঃ সর্বলোকপূজ্যো নিরামযঃ ॥ 54 ॥

stavyo vivikto nirlepaḥ sarvavyāpī nirākulaḥ |
anādinidhanaḥ sarvalokapūjyo nirāmayaḥ || 54 ||

Verse 55

রসো রসজ্ঞঃ সারজ্ঞো লোকসারো রসাত্মকঃ ।
সর্বদুঃখাতিগো বিদ্যারাশিঃ পরমগোচরঃ ॥ 55 ॥

raso rasajñaḥ sārajño lokasāro rasātmakaḥ |
sarvaduḥkhātigo vidyārāśiḥ paramagocaraḥ || 55 ||

Verse 56

শেষো বিশেষো বিগতকল্মষো রঘুনাযকঃ ।
বর্ণশ্রেষ্ঠো বর্ণবাহ্যো বর্ণ্যো বর্ণ্যগুণোজ্জ্বলঃ ॥ 56 ॥

śeṣo viśeṣo vigatakalmaṣo raghunāyakaḥ |
varṇaśreṣṭho varṇavāhyo varṇyo varṇyaguṇojjvalaḥ || 56 ||

Verse 57

কর্মসাক্ষ্যমরশ্রেষ্ঠো দেবদেবঃ সুখপ্রদঃ ।
দেবাধিদেবো দেবর্ষির্দেবাসুরনমস্কৃতঃ ॥ 57 ॥

karmasākṣyamaraśreṣṭho devadevaḥ sukhapradaḥ |
devādhidevo devarṣirdevāsuranamaskṛtaḥ || 57 ||

Verse 58

সর্বদেবমযশ্চক্রী শার্ঙ্গপাণিরনুত্তমঃ ।
মনো বুদ্ধিরহঙ্কারঃ প্রকৃতিঃ পুরুষোঽব্যযঃ ॥ 58 ॥

sarvadevamayaścakrī śārṅgapāṇiranuttamaḥ |
mano buddhirahaṅkāraḥ prakṛtiḥ puruṣo'vyayaḥ || 58 ||

Verse 59

অহল্যাপাবনঃ স্বামী পিতৃভক্তো বরপ্রদঃ ।
ন্যাযো ন্যাযী নযী শ্রীমান্নযো নগধরো ধ্রুবঃ ॥ 59 ॥

ahalyāpāvanaḥ svāmī pitṛbhakto varapradaḥ |
nyāyo nyāyī nayī śrīmānnayo nagadharo dhruvaḥ || 59 ||

Verse 60

লক্ষ্মীবিশ্বম্ভরাভর্তা দেবেন্দ্রো বলিমর্দনঃ ।
বাণারিমর্দনো যজ্বানুত্তমো মুনিসেবিতঃ ॥ 60 ॥

lakṣmīviśvambharābhartā devendro balimardanaḥ |
vāṇārimardano yajvānuttamo munisevitaḥ || 60 ||

Verse 61

দেবাগ্রণীঃ শিবধ্যানতত্পরঃ পরমঃ পরঃ ।
সামগানপ্রিযোঽক্রূরঃ পুণ্যকীর্তিঃ সুলোচনঃ ॥ 61 ॥

devāgraṇīḥ śivadhyānatatparaḥ paramaḥ paraḥ |
sāmagānapriyo'krūraḥ puṇyakīrtiḥ sulocanaḥ || 61 ||

Verse 62

পুণ্যঃ পুণ্যাধিকঃ পূর্বঃ পূর্ণঃ পূরযিতা রবিঃ ।
জটিলঃ কল্মষধ্বান্তপ্রভঞ্জনবিভাবসুঃ ॥ 62 ॥

puṇyaḥ puṇyādhikaḥ pūrvaḥ pūrṇaḥ pūrayitā raviḥ |
jaṭilaḥ kalmaṣadhvāntaprabhañjanavibhāvasuḥ || 62 ||

Verse 63

অব্যক্তলক্ষণোঽব্যক্তো দশাস্যদ্বীপকেসরী ।
কলানিধিঃ কলারূপো কমলানন্দবর্ধনঃ ॥ 63 ॥

avyaktalakṣaṇo'vyakto daśāsyadvīpakesarī |
kalānidhiḥ kalārūpo kamalānandavardhanaḥ || 63 ||

Verse 64

জযো জিতারিঃ সর্বাদিঃ শমনো ভবভঞ্জনঃ ।
অলঙ্করিষ্ণুরচলো রোচিষ্ণুর্বিক্রমোত্তমঃ ॥ 64 ॥

jayo jitāriḥ sarvādiḥ śamano bhavabhañjanaḥ |
alaṅkariṣṇuracalo rociṣṇurvikramottamaḥ || 64 ||

Verse 65

অংশুঃ শব্দপতিঃ শব্দগোচরো রঞ্জনো রঘুঃ ।
নিশ্শব্দঃ প্রণবো মালী স্থূলঃ সূক্ষ্মো বিলক্ষণঃ ॥ 65 ॥

aṃśuḥ śabdapatiḥ śabdagocaro rañjano raghuḥ |
niśśabdaḥ praṇavo mālī sthūlaḥ sūkṣmo vilakṣaṇaḥ || 65 ||

Verse 66

আত্মযোনিরযোনিশ্চ সপ্তজিহ্বঃ সহস্রপাত্ ।
সনাতনতমঃ স্রগ্বী পেশলো জবিনাং বরঃ ॥ 66 ॥

ātmayonirayoniśca saptajihvaḥ sahasrapāt |
sanātanatamaḥ sragvī peśalo javināṃ varaḥ || 66 ||

Verse 67

শক্তিমান্ শঙ্খভৃন্নাথঃ গদাপদ্মরথাঙ্গভৃত্ ।
নিরীহো নির্বিকল্পশ্চ চিদ্রূপো বীতসাধ্বসঃ ॥ 67 ॥

śaktimān śaṅkhabhṛnnāthaḥ gadāpadmarathāṅgabhṛt |
nirīho nirvikalpaśca cidrūpo vītasādhvasaḥ || 67 ||

Verse 68

শতাননঃ সহস্রাক্ষঃ শতমূর্তির্ঘনপ্রভঃ ।
হৃত্পুণ্ডরীকশযনঃ কঠিনো দ্রব এব চ ॥ 68 ॥

śatānanaḥ sahasrākṣaḥ śatamūrtirghanaprabhaḥ |
hṛtpuṇḍarīkaśayanaḥ kaṭhino drava eva ca || 68 ||

Verse 69

উগ্রো গ্রহপতিঃ কৃষ্ণো সমর্থোঽনর্থনাশনঃ ।
অধর্মশত্রুঃ রক্ষোঘ্নঃ পুরুহূতঃ পুরুষ্টুতঃ ॥ 69 ॥

ugro grahapatiḥ kṛṣṇo samartho'narthanāśanaḥ |
adharmaśatruḥ rakṣoghnaḥ puruhūtaḥ puruṣṭutaḥ || 69 ||

Verse 70

ব্রহ্মগর্ভো বৃহদ্গর্ভো ধর্মধেনুর্ধনাগমঃ ।
হিরণ্যগর্ভো জ্যোতিষ্মান্ সুললাটঃ সুবিক্রমঃ ॥ 70 ॥

brahmagarbho bṛhadgarbho dharmadhenurdhanāgamaḥ |
hiraṇyagarbho jyotiṣmān sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 70 ||

Verse 71

শিবপূজারতঃ শ্রীমান্ ভবানীপ্রিযকৃদ্বশী ।
নরো নারাযণঃ শ্যামঃ কপর্দী নীললোহিতঃ ॥ 71 ॥

śivapūjārataḥ śrīmān bhavānīpriyakṛdvaśī |
naro nārāyaṇaḥ śyāmaḥ kapardī nīlalohitaḥ || 71 ||

Verse 72

রুদ্রঃ পশুপতিঃ স্থাণুর্বিশ্বামিত্রো দ্বিজেশ্বরঃ ।
মাতামহো মাতরিশ্বা বিরিঞ্চো বিষ্টরশ্রবাঃ ॥ 72 ॥

rudraḥ paśupatiḥ sthāṇurviśvāmitro dvijeśvaraḥ |
mātāmaho mātariśvā viriñco viṣṭaraśravāḥ || 72 ||

Verse 73

অক্ষোভ্যঃ সর্বভূতানাং চণ্ডঃ সত্যপরাক্রমঃ ।
বালখিল্যো মহাকল্পঃ কল্পবৃক্ষঃ কলাধরঃ ॥ 73 ॥

akṣobhyaḥ sarvabhūtānāṃ caṇḍaḥ satyaparākramaḥ |
vālakhilyo mahākalpaḥ kalpavṛkṣaḥ kalādharaḥ || 73 ||

Verse 74

নিদাঘস্তপনোঽমোঘঃ শ্লক্ষ্ণঃ পরবলাপহৃত্ ।
কবন্ধমথনো দিব্যঃ কম্বুগ্রীবঃ শিবপ্রিযঃ ॥ 74 ॥

nidāghastapano'moghaḥ ślakṣṇaḥ parabalāpahṛt |
kabandhamathano divyaḥ kambugrīvaḥ śivapriyaḥ || 74 ||

Verse 75

শঙ্খোঽনিলঃ সুনিষ্পন্নঃ সুলভঃ শিশিরাত্মকঃ ।
অসংসৃষ্টোঽতিথিঃ শূরঃ প্রমাথী পাপনাশকৃত্ ॥ 75 ॥

śaṅkho'nilaḥ suniṣpannaḥ sulabhaḥ śiśirātmakaḥ |
asaṃsṛṣṭo'tithiḥ śūraḥ pramāthī pāpanāśakṛt || 75 ||

Verse 76

বসুশ্রবাঃ কব্যবাহঃ প্রতপ্তো বিশ্বভোজনঃ ।
রামো নীলোত্পলশ্যামো জ্ঞানস্কন্ধো মহাদ্যুতিঃ ॥ 76 ॥

vasuśravāḥ kavyavāhaḥ pratapto viśvabhojanaḥ |
rāmo nīlotpalaśyāmo jñānaskandho mahādyutiḥ || 76 ||

Verse 77

পবিত্রপাদঃ পাপারির্মণিপূরো নভোগতিঃ ।
উত্তারণো দুষ্কৃতিহা দুর্ধর্ষো দুস্সহোঽভযঃ ॥ 77 ॥

pavitrapādaḥ pāpārirmaṇipūro nabhogatiḥ |
uttāraṇo duṣkṛtihā durdharṣo dussaho'bhayaḥ || 77 ||

Verse 78

অমৃতেশোঽমৃতবপুর্ধর্মী ধর্মঃ কৃপাকরঃ ।
ভর্গো বিবস্বানাদিত্যো যোগাচার্যো দিবস্পতিঃ ॥ 78 ॥

amṛteśo'mṛtavapurdharmī dharmaḥ kṛpākaraḥ |
bhargo vivasvānādityo yogācāryo divaspatiḥ || 78 ||

Verse 79

উদারকীর্তিরুদ্যোগী বাঙ্মযঃ সদসন্মযঃ ।
নক্ষত্রমালী নাকেশঃ স্বাধিষ্ঠানষডাশ্রযঃ ॥ 79 ॥

udārakīrtirudyogī vāṅmayaḥ sadasanmayaḥ |
nakṣatramālī nākeśaḥ svādhiṣṭhānaṣaḍāśrayaḥ || 79 ||

Verse 80

চতুর্বর্গফলো বর্ণী শক্তিত্রযফলং নিধিঃ ।
নিধানগর্ভো নির্ব্যাজো গিরীশো ব্যালমর্দনঃ ॥ 80 ॥

caturvargaphalo varṇī śaktitrayaphalaṃ nidhiḥ |
nidhānagarbho nirvyājo girīśo vyālamardanaḥ || 80 ||

Verse 81

শ্রীবল্লভঃ শিবারম্ভঃ শান্তির্ভদ্রঃ সমঞ্জসঃ ।
ভূশযো ভূতিকৃদ্ভূতির্ভূষণো ভূতবাহনঃ ॥ 81 ॥

śrīvallabhaḥ śivārambhaḥ śāntirbhadraḥ samañjasaḥ |
bhūśayo bhūtikṛdbhūtirbhūṣaṇo bhūtavāhanaḥ || 81 ||

Verse 82

অকাযো ভক্তকাযস্থঃ কালজ্ঞানী মহাবটুঃ ।
পরার্থবৃত্তিরচলো বিবিক্তঃ শ্রুতিসাগরঃ ॥ 82 ॥

akāyo bhaktakāyasthaḥ kālajñānī mahāvaṭuḥ |
parārthavṛttiracalo viviktaḥ śrutisāgaraḥ || 82 ||

Verse 83

স্বভাবভদ্রো মধ্যস্থঃ সংসারভযনাশনঃ ।
বেদ্যো বৈদ্যো বিযদ্গোপ্তা সর্বামরমুনীশ্বরঃ ॥ 83 ॥

svabhāvabhadro madhyasthaḥ saṃsārabhayanāśanaḥ |
vedyo vaidyo viyadgoptā sarvāmaramunīśvaraḥ || 83 ||

Verse 84

সুরেন্দ্রঃ করণং কর্ম কর্মকৃত্কর্ম্যধোক্ষজঃ ।
ধ্যেযো ধুর্যো ধরাধীশঃ সঙ্কল্পঃ শর্বরীপতিঃ ॥ 84 ॥

surendraḥ karaṇaṃ karma karmakṛtkarmyadhokṣajaḥ |
dhyeyo dhuryo dharādhīśaḥ saṅkalpaḥ śarvarīpatiḥ || 84 ||

Verse 85

পরমার্থগুরুর্বৃদ্ধঃ শুচিরাশ্রিতবত্সলঃ ।
বিষ্ণুর্জিষ্ণুর্বিভুর্যজ্ঞো যজ্ঞেশো যজ্ঞপালকঃ ॥ 85 ॥

paramārthagururvṛddhaḥ śucirāśritavatsalaḥ |
viṣṇurjiṣṇurvibhuryajño yajñeśo yajñapālakaḥ || 85 ||

Verse 86

প্রভবিষ্ণুর্গ্রসিষ্ণুশ্চ লোকাত্মা লোকভাবনঃ ।
কেশবঃ কেশিহা কাব্যঃ কবিঃ কারণকারণম্ ॥ 86 ॥

prabhaviṣṇurgrasiṣṇuśca lokātmā lokabhāvanaḥ |
keśavaḥ keśihā kāvyaḥ kaviḥ kāraṇakāraṇam || 86 ||

Verse 87

কালকর্তা কালশেষো বাসুদেবঃ পুরুষ্টুতঃ ।
আদিকর্তা বরাহশ্চ মাধবো মধুসূদনঃ ॥ 87 ॥

kālakartā kālaśeṣo vāsudevaḥ puruṣṭutaḥ |
ādikartā varāhaśca mādhavo madhusūdanaḥ || 87 ||

Verse 88

নারাযণো নরো হংসো বিষ্বক্সেনো জনার্দনঃ ।
বিশ্বকর্তা মহাযজ্ঞো জ্যোতিষ্মান্ পুরুষোত্তমঃ ॥ 88 ॥

nārāyaṇo naro haṃso viṣvakseno janārdanaḥ |
viśvakartā mahāyajño jyotiṣmān puruṣottamaḥ || 88 ||

Verse 89

বৈকুণ্ঠঃ পুণ্ডরীকাক্ষঃ কৃষ্ণঃ সূর্যঃ সুরার্চিতঃ ।
নারসিংহো মহাভীমো বক্রদংষ্ট্রো নখাযুধঃ ॥ 89 ॥

vaikuṇṭhaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṛṣṇaḥ sūryaḥ surārcitaḥ |
nārasiṃho mahābhīmo vakradaṃṣṭro nakhāyudhaḥ || 89 ||

Verse 90

আদিদেবো জগত্কর্তা যোগীশো গরুডধ্বজঃ ।
গোবিন্দো গোপতির্গোপ্তা ভূপতির্ভুবনেশ্বরঃ ॥ 90 ॥

ādidevo jagatkartā yogīśo garuḍadhvajaḥ |
govindo gopatirgoptā bhūpatirbhuvaneśvaraḥ || 90 ||

Verse 91

পদ্মনাভো হৃষীকেশো ধাতা দামোদরঃ প্রভুঃ ।
ত্রিবিক্রমস্ত্রিলোকেশো ব্রহ্মেশঃ প্রীতিবর্ধনঃ ॥ 91 ॥

padmanābho hṛṣīkeśo dhātā dāmodaraḥ prabhuḥ |
trivikramastrilokeśo brahmeśaḥ prītivardhanaḥ || 91 ||

Verse 92

বামনো দুষ্টদমনো গোবিন্দো গোপবল্লভঃ ।
ভক্তপ্রিযোঽচ্যুতঃ সত্যঃ সত্যকীর্তির্ধৃতিঃ স্মৃতিঃ ॥ 92 ॥

vāmano duṣṭadamano govindo gopavallabhaḥ |
bhaktapriyo'cyutaḥ satyaḥ satyakīrtirdhṛtiḥ smṛtiḥ || 92 ||

Verse 93

কারুণ্যং করুণো ব্যাসঃ পাপহা শান্তিবর্ধনঃ ।
সন্ন্যাসী শাস্ত্রতত্ত্বজ্ঞো মন্দরাদ্রিনিকেতনঃ ॥ 93 ॥

kāruṇyaṃ karuṇo vyāsaḥ pāpahā śāntivardhanaḥ |
sannyāsī śāstratattvajño mandarādriniketanaḥ || 93 ||

Verse 94

বদরীনিলযঃ শান্তস্তপস্বী বৈদ্যুতপ্রভঃ ।
ভূতাবাসো গুহাবাসঃ শ্রীনিবাসঃ শ্রিযঃ পতিঃ ॥ 94 ॥

badarīnilayaḥ śāntastapasvī vaidyutaprabhaḥ |
bhūtāvāso guhāvāsaḥ śrīnivāsaḥ śriyaḥ patiḥ || 94 ||

Verse 95

তপোবাসো মুদাবাসঃ সত্যবাসঃ সনাতনঃ ।
পুরুষঃ পুষ্করঃ পুণ্যঃ পুষ্করাক্ষো মহেশ্বরঃ ॥ 95 ॥

tapovāso mudāvāsaḥ satyavāsaḥ sanātanaḥ |
puruṣaḥ puṣkaraḥ puṇyaḥ puṣkarākṣo maheśvaraḥ || 95 ||

Verse 96

পূর্ণমূর্তিঃ পুরাণজ্ঞঃ পুণ্যদঃ পুণ্যবর্ধনঃ ।
শঙ্খী চক্রী গদী শার্ঙ্গী লাঙ্গলী মুসলী হলী ॥ 96 ॥

pūrṇamūrtiḥ purāṇajñaḥ puṇyadaḥ puṇyavardhanaḥ |
śaṅkhī cakrī gadī śārṅgī lāṅgalī musalī halī || 96 ||

Verse 97

কিরীটী কুণ্ডলী হারী মেখলী কবচী ধ্বজী ।
যোদ্ধা জেতা মহাবীর্যঃ শত্রুজিচ্ছত্রুতাপনঃ ॥ 97 ॥

kirīṭī kuṇḍalī hārī mekhalī kavacī dhvajī |
yoddhā jetā mahāvīryaḥ śatrujicchatrutāpanaḥ || 97 ||

Verse 98

শাস্তা শাস্ত্রকরঃ শাস্ত্রং শঙ্কর শঙ্করস্তুতঃ ।
সারথিঃ সাত্ত্বিকঃ স্বামী সামবেদপ্রিযঃ সমঃ ॥ 98 ॥

śāstā śāstrakaraḥ śāstraṃ śaṅkara śaṅkarastutaḥ |
sārathiḥ sāttvikaḥ svāmī sāmavedapriyaḥ samaḥ || 98 ||

Verse 99

পবনঃ সাহসঃ শক্তিঃ সম্পূর্ণাঙ্গঃ সমৃদ্ধিমান্ ।
স্বর্গদঃ কামদঃ শ্রীদঃ কীর্তিদোঽকীর্তিনাশনঃ ॥ 99 ॥

pavanaḥ sāhasaḥ śaktiḥ sampūrṇāṅgaḥ samṛddhimān |
svargadaḥ kāmadaḥ śrīdaḥ kīrtido'kīrtināśanaḥ || 99 ||

Verse 100

মোক্ষদঃ পুণ্ডরীকাক্ষঃ ক্ষীরাব্ধিকৃতকেতনঃ ।
সর্বাত্মা সর্বলোকেশঃ প্রেরকঃ পাপনাশনঃ ॥ 100 ॥

mokṣadaḥ puṇḍarīkākṣaḥ kṣīrābdhikṛtaketanaḥ |
sarvātmā sarvalokeśaḥ prerakaḥ pāpanāśanaḥ || 100 ||

Verse 101

সর্বদেবো জগন্নাথঃ সর্বলোকমহেশ্বরঃ ।
সর্গস্থিত্যন্তকৃদ্দেবঃ সর্বলোকসুখাবহঃ ॥ 101 ॥

sarvadevo jagannāthaḥ sarvalokamaheśvaraḥ |
sargasthityantakṛddevaḥ sarvalokasukhāvahaḥ || 101 ||

Verse 102

অক্ষয্যঃ শাশ্বতোঽনন্তঃ ক্ষযবৃদ্ধিবিবর্জিতঃ ।
নির্লেপো নির্গুণঃ সূক্ষ্মো নির্বিকারো নিরঞ্জনঃ ॥ 102 ॥

akṣayyaḥ śāśvato'nantaḥ kṣayavṛddhivivarjitaḥ |
nirlepo nirguṇaḥ sūkṣmo nirvikāro nirañjanaḥ || 102 ||

Verse 103

সর্বোপাধিবিনির্মুক্তঃ সত্তামাত্রব্যবস্থিতঃ ।
অধিকারী বিভুর্নিত্যঃ পরমাত্মা সনাতনঃ ॥ 103 ॥

sarvopādhivinirmuktaḥ sattāmātravyavasthitaḥ |
adhikārī vibhurnityaḥ paramātmā sanātanaḥ || 103 ||

Verse 104

অচলো নির্মলো ব্যাপী নিত্যতৃপ্তো নিরাশ্রযঃ ।
শ্যামো যুবা লোহিতাক্ষো দীপ্তাস্যো মিতভাষণঃ ॥ 104 ॥

acalo nirmalo vyāpī nityatṛpto nirāśrayaḥ |
śyāmo yuvā lohitākṣo dīptāsyo mitabhāṣaṇaḥ || 104 ||

Verse 105

আজানুবাহুঃ সুমুখঃ সিংহস্কন্ধো মহাভুজঃ ।
সত্যবান্ গুণসম্পন্নঃ স্বযন্তেজাঃ সুদীপ্তিমান্ ॥ 105 ॥

ājānubāhuḥ sumukhaḥ siṃhaskandho mahābhujaḥ |
satyavān guṇasampannaḥ svayantejāḥ sudīptimān || 105 ||

Verse 106

কালাত্মা ভগবান্ কালঃ কালচক্রপ্রবর্তকঃ ।
নারাযণঃ পরঞ্জ্যোতিঃ পরমাত্মা সনাতনঃ ॥ 106 ॥

kālātmā bhagavān kālaḥ kālacakrapravartakaḥ |
nārāyaṇaḥ parañjyotiḥ paramātmā sanātanaḥ || 106 ||

Verse 107

বিশ্বসৃড্বিশ্বগোপ্তা চ বিশ্বভোক্তা চ শাশ্বতঃ ।
বিশ্বেশ্বরো বিশ্বমূর্তির্বিশ্বাত্মা বিশ্বভাবনঃ ॥ 107 ॥

viśvasṛḍviśvagoptā ca viśvabhoktā ca śāśvataḥ |
viśveśvaro viśvamūrtirviśvātmā viśvabhāvanaḥ || 107 ||

Verse 108

সর্বভূতসুহৃচ্ছান্তঃ সর্বভূতানুকম্পনঃ ।
সর্বেশ্বরেশ্বরঃ সর্বঃ শ্রীমানাশ্রিতবত্সলঃ ॥ 108 ॥

sarvabhūtasuhṛcchāntaḥ sarvabhūtānukampanaḥ |
sarveśvareśvaraḥ sarvaḥ śrīmānāśritavatsalaḥ || 108 ||

Verse 109

সর্বগঃ সর্বভূতেশঃ সর্বভূতাশযস্থিতঃ ।
অভ্যন্তরস্থস্তমসশ্ছেত্তা নারাযণঃ পরঃ ॥ 109 ॥

sarvagaḥ sarvabhūteśaḥ sarvabhūtāśayasthitaḥ |
abhyantarasthastamasaśchettā nārāyaṇaḥ paraḥ || 109 ||

Verse 110

অনাদিনিধনঃ স্রষ্টা প্রজাপতিপতির্হরিঃ ।
নরসিংহো হৃষীকেশঃ সর্বাত্মা সর্বদৃগ্বশী ॥ 110 ॥

anādinidhanaḥ sraṣṭā prajāpatipatirhariḥ |
narasiṃho hṛṣīkeśaḥ sarvātmā sarvadṛgvaśī || 110 ||

Verse 111

জগতস্তস্থুষশ্চৈব প্রভুর্নেতা সনাতনঃ ।
কর্তা ধাতা বিধাতা চ সর্বেষাং প্রভুরীশ্বরঃ ॥ 111 ॥

jagatastasthuṣaścaiva prabhurnetā sanātanaḥ |
kartā dhātā vidhātā ca sarveṣāṃ prabhurīśvaraḥ || 111 ||

Verse 112

সহস্রমূর্ধা বিশ্বাত্মা বিষ্ণুর্বিশ্বদৃগব্যযঃ ।
পুরাণপুরুষঃ স্রষ্টা সহস্রাক্ষঃ সহস্রপাত্ ॥ 112 ॥

sahasramūrdhā viśvātmā viṣṇurviśvadṛgavyayaḥ |
purāṇapuruṣaḥ sraṣṭā sahasrākṣaḥ sahasrapāt || 112 ||

Verse 113

তত্ত্বং নারাযণো বিষ্ণুর্বাসুদেবঃ সনাতনঃ ।
পরমাত্মা পরং ব্রহ্ম সচ্চিদানন্দবিগ্রহঃ ॥ 113 ॥

tattvaṃ nārāyaṇo viṣṇurvāsudevaḥ sanātanaḥ |
paramātmā paraṃ brahma saccidānandavigrahaḥ || 113 ||

Verse 114

পরঞ্জ্যোতিঃ পরন্ধামঃ পরাকাশঃ পরাত্পরঃ ।
অচ্যুতঃ পুরুষঃ কৃষ্ণঃ শাশ্বতঃ শিব ঈশ্বরঃ ॥ 114 ॥

parañjyotiḥ parandhāmaḥ parākāśaḥ parātparaḥ |
acyutaḥ puruṣaḥ kṛṣṇaḥ śāśvataḥ śiva īśvaraḥ || 114 ||

Verse 115

নিত্যঃ সর্বগতঃ স্থাণুরুগ্রঃ সাক্ষী প্রজাপতিঃ ।
হিরণ্যগর্ভঃ সবিতা লোককৃল্লোকভৃদ্বিভুঃ ॥ 115 ॥

nityaḥ sarvagataḥ sthāṇurugraḥ sākṣī prajāpatiḥ |
hiraṇyagarbhaḥ savitā lokakṛllokabhṛdvibhuḥ || 115 ||

Verse 116

রামঃ শ্রীমান্ মহাবিষ্ণুর্জিষ্ণুর্দেবহিতাবহঃ ।
তত্ত্বাত্মা তারকং ব্রহ্ম শাশ্বতঃ সর্বসিদ্ধিদঃ ॥ 116 ॥

rāmaḥ śrīmān mahāviṣṇurjiṣṇurdevahitāvahaḥ |
tattvātmā tārakaṃ brahma śāśvataḥ sarvasiddhidaḥ || 116 ||

Verse 117

অকারবাচ্যো ভগবান্ শ্রীর্ভূনীলাপতিঃ পুমান্ ।
সর্বলোকেশ্বরঃ শ্রীমান্ সর্বজ্ঞঃ সর্বতোমুখঃ ॥ 117 ॥

akāravācyo bhagavān śrīrbhūnīlāpatiḥ pumān |
sarvalokeśvaraḥ śrīmān sarvajñaḥ sarvatomukhaḥ || 117 ||

Verse 118

স্বামী সুশীলঃ সুলভঃ সর্বজ্ঞঃ সর্বশক্তিমান্ ।
নিত্যঃ সম্পূর্ণকামশ্চ নৈসর্গিকসুহৃত্সুখী ॥ 118 ॥

svāmī suśīlaḥ sulabhaḥ sarvajñaḥ sarvaśaktimān |
nityaḥ sampūrṇakāmaśca naisargikasuhṛtsukhī || 118 ||

Verse 119

কৃপাপীযূষজলধিঃ শরণ্যঃ সর্বদেহিনাম্ ।
শ্রীমান্নারাযণঃ স্বামী জগতাং পতিরীশ্বরঃ ॥ 119 ॥

kṛpāpīyūṣajaladhiḥ śaraṇyaḥ sarvadehinām |
śrīmānnārāyaṇaḥ svāmī jagatāṃ patirīśvaraḥ || 119 ||

Verse 120

শ্রীশঃ শরণ্যো ভূতানাং সংশ্রিতাভীষ্টদাযকঃ ।
অনন্তঃ শ্রীপতী রামো গুণভৃন্নির্গুণো মহান্ ॥ 120 ॥

śrīśaḥ śaraṇyo bhūtānāṃ saṃśritābhīṣṭadāyakaḥ |
anantaḥ śrīpatī rāmo guṇabhṛnnirguṇo mahān || 120 ||

॥ ইতি আনন্দরামাযণে বাল্মীকীযে শ্রীরামসহস্রনামস্তোত্রম্ ॥

Sanskrit — Devanagari (original)

अस्य श्रीरामसहस्रनामस्तोत्र महामन्त्रस्य, भगवान् ईश्वर ऋषिः, अनुष्टुप्छन्दः, श्रीरामः परमात्मा देवता, श्रीमान्महाविष्णुरिति बीजं, गुणभृन्निर्गुणो महानिति शक्तिः, संसारतारको राम इति मन्त्रः, सच्चिदानन्दविग्रह इति कीलकं, अक्षयः पुरुषः साक्षीति कवचं, अजेयः सर्वभूतानां इत्यस्त्रं, राजीवलोचनः श्रीमानिति ध्यानं श्रीरामप्रीत्यर्थे दिव्यसहस्रनामजपे विनियोगः ।

ध्यानं

श्रीराघवं दशरथात्मजमप्रमेयं

सीतापतिं रघुकुलान्वयरत्नदीपम् ।

आजानुबाहुमरविन्ददलायताक्षं

रामं निशाचरविनाशकरं नमामि ॥

नीलां भुजश्यामल कोमलाङ्गं

सीता समारोपित वामभागम् ।

पाणौ महासायक चारु चापं

नमामि रामं रघुवंशनाथम् ॥

लोकाभिरामं रणरङ्गधीरं

राजीवनेत्रं रघुवंशनाथम् ।

कारुण्यरूपं करुणाकरं तं

श्री रामचन्द्रं शरणं प्रपद्ये ॥

ध्यायेदाजानुबाहुं धृतशरधनुषं बद्धपद्मासनस्थं

पीतं वासो वसानं नवकलदलस्पर्धिनेत्रं प्रसन्नम् ।

वामाङ्कारूढसीतामुखकमलमिललोचनं नीरदाभं

नानालङ्कारदीप्तं दधतमुरुजटामण्डलं रामचन्द्रम् ॥

नीलाम्भोदरकान्ति कान्तमनुषं वीरासनाध्यासिनं

मुद्रां ज्ञानमयीं दधानमपरं हस्ताम्बुजं जानुनि ।

सीतां पार्श्वगतां सरोरुहकरां विद्युन्निभां राघवं

पश्यन्तीं मुकुटाङ्गदादि विविध कल्पोज्ज्वलाङ्गं भजे ॥

स्तोत्रं

राजीवलोचनः श्रीमान् श्रीरामो रघुपुङ्गवः ।

रामभद्रः सदाचारो राजेन्द्रो जानकीपतिः ॥ 1 ॥

अग्रगण्यो वरेण्यश्च वरदः परमेश्वरः ।

जनार्दनो जितामित्रः परार्थैकप्रयोजनः ॥ 2 ॥

विश्वामित्रप्रियो दान्तः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ।

सर्वज्ञः सर्वदेवादिः शरण्यो वालिमर्दनः ॥ 3 ॥

ज्ञानभाव्योऽपरिच्छेद्यो वाग्मी सत्यव्रतः शुचिः ।

ज्ञानगम्यो दृढप्रज्ञः खरध्वंसी प्रतापवान् ॥ 4 ॥

द्युतिमानात्मवान्वीरो जितक्रोधोऽरिमर्दनः ।

विश्वरूपो विशालाक्षः प्रभुः परिवृढो दृढः ॥ 5 ॥

ईशः खड्गधरः श्रीमान् कौसलेयोऽनसूयकः ।

विपुलांसो महोरस्कः परमेष्ठी परायणः ॥ 6 ॥

सत्यव्रतः सत्यसन्धो गुरुः परमधार्मिकः ।

लोकज्ञो लोकवन्द्यश्च लोकात्मा लोककृत्परः ॥ 7 ॥

अनादिर्भगवान् सेव्यो जितमायो रघूद्वहः ।

रामो दयाकरो दक्षः सर्वज्ञः सर्वपावनः ॥ 8 ॥

ब्रह्मण्यो नीतिमान् गोप्ता सर्वदेवमयो हरिः ।

सुन्दरः पीतवासाश्च सूत्रकारः पुरातनः ॥ 9 ॥

सौम्यो महर्षिः कोदण्डी सर्वज्ञः सर्वकोविदः ।

कविः सुग्रीववरदः सर्वपुण्याधिकप्रदः ॥ 10 ॥

भव्यो जितारिषड्वर्गो महोदारोऽघनाशनः ।

सुकीर्तिरादिपुरुषः कान्तः पुण्यकृतागमः ॥ 11 ॥

अकल्मषश्चतुर्बाहुः सर्वावासो दुरासदः ।

स्मितभाषी निवृत्तात्मा स्मृतिमान् वीर्यवान् प्रभुः ॥ 12 ॥

धीरो दान्तो घनश्यामः सर्वायुधविशारदः ।

अध्यात्मयोगनिलयः सुमना लक्ष्मणाग्रजः ॥ 13 ॥

सर्वतीर्थमयः शूरः सर्वयज्ञफलप्रदः ।

यज्ञस्वरूपी यज्ञेशो जरामरणवर्जितः ॥ 14 ॥

वर्णाश्रमकरो वर्णी शत्रुजित् पुरुषोत्तमः ।

विभीषणप्रतिष्ठाता परमात्मा परात्परः ॥ 15 ॥

प्रमाणभूतो दुर्ज्ञेयः पूर्णः परपुरञ्जयः ।

अनन्तदृष्टिरानन्दो धनुर्वेदो धनुर्धरः ॥ 16 ॥

गुणाकरो गुणश्रेष्ठः सच्चिदानन्दविग्रहः ।

अभिवन्द्यो महाकायो विश्वकर्मा विशारदः ॥ 17 ॥

विनीतात्मा वीतरागः तपस्वीशो जनेश्वरः ।

कल्याणप्रकृतिः कल्पः सर्वेशः सर्वकामदः ॥ 18 ॥

अक्षयः पुरुषः साक्षी केशवः पुरुषोत्तमः ।

लोकाध्यक्षो महामायो विभीषणवरप्रदः ॥ 19 ॥

आनन्दविग्रहो ज्योतिर्हनुमत्प्रभुरव्ययः ।

भ्राजिष्णुः सहनो भोक्ता सत्यवादी बहुश्रुतः ॥ 20 ॥

सुखदः कारणं कर्ता भवबन्धविमोचनः ।

देवचूडामणिर्नेता ब्रह्मण्यो ब्रह्मवर्धनः ॥ 21 ॥

संसारोत्तारको रामः सर्वदुःखविमोक्षकृत् ।

विद्वत्तमो विश्वकर्ता विश्वहर्ता च विश्वधृत् ॥ 22 ॥

नित्यो नियतकल्याणः सीताशोकविनाशकृत् ।

काकुत्स्थः पुण्डरीकाक्षो विश्वामित्रभयापहः ॥ 23 ॥

मारीचमथनो रामो विराधवधपण्डितः ।

दुस्स्वप्ननाशनो रम्यः किरीटी त्रिदशाधिपः ॥ 24 ॥

महाधनुर्महाकायो भीमो भीमपराक्रमः ।

तत्त्वस्वरूपी तत्त्वज्ञः तत्त्ववादी सुविक्रमः ॥ 25 ॥

भूतात्मा भूतकृत्स्वामी कालज्ञानी महापटुः ।

अनिर्विण्णो गुणग्राही निष्कलङ्कः कलङ्कहा ॥ 26 ॥

स्वभावभद्रः शत्रुघ्नः केशवः स्थाणुरीश्वरः ।

भूतादिः शम्भुरादित्यः स्थविष्ठः शाश्वतो ध्रुवः ॥ 27 ॥

कवची कुण्डली चक्री खड्गी भक्तजनप्रियः ।

अमृत्युर्जन्मरहितः सर्वजित्सर्वगोचरः ॥ 28 ॥

अनुत्तमोऽप्रमेयात्मा सर्वादिर्गुणसागरः ।

समः समात्मा समगो जटामुकुटमण्डितः ॥ 29 ॥

अजेयः सर्वभूतात्मा विष्वक्सेनो महातपः ।

लोकाध्यक्षो महाबाहुरमृतो वेदवित्तमः ॥ 30 ॥

सहिष्णुः सद्गतिः शास्ता विश्वयोनिर्महाद्युतिः ।

अतीन्द्र ऊर्जितः प्रांशुरुपेन्द्रो वामनो बली ॥ 31 ॥

धनुर्वेदो विधाता च ब्रह्मा विष्णुश्च शङ्करः ।

हंसो मरीचिर्गोविन्दो रत्नगर्भो महामतिः ॥ 32 ॥

व्यासो वाचस्पतिः सर्वदर्पिताऽसुरमर्दनः ।

जानकीवल्लभः पूज्यः प्रकटः प्रीतिवर्धनः ॥ 33 ॥

सम्भवोऽतीन्द्रियो वेद्योऽनिर्देशो जाम्बवत्प्रभुः ।

मदनो मथनो व्यापी विश्वरूपो निरञ्जनः ॥ 34 ॥

नारायणोऽग्रणीः साधुर्जटायुप्रीतिवर्धनः ।

नैकरूपो जगन्नाथः सुरकार्यहितः स्वभूः ॥ 35 ॥

जितक्रोधो जितारातिः प्लवगाधिपराज्यदः ।

वसुदः सुभुजो नैकमायो भव्यप्रमोदनः ॥ 36 ॥

चण्डांशुः सिद्धिदः कल्पः शरणागतवत्सलः ।

अगदो रोगहर्ता च मन्त्रज्ञो मन्त्रभावनः ॥ 37 ॥

सौमित्रिवत्सलो धुर्यो व्यक्ताव्यक्तस्वरूपधृक् ।

वसिष्ठो ग्रामणीः श्रीमाननुकूलः प्रियंवदः ॥ 38 ॥

अतुलः सात्त्विको धीरः शरासनविशारदः ।

ज्येष्ठः सर्वगुणोपेतः शक्तिमांस्ताटकान्तकः ॥ 39 ॥

वैकुण्ठः प्राणिनां प्राणः कमठः कमलापतिः ।

गोवर्धनधरो मत्स्यरूपः कारुण्यसागरः ॥ 40 ॥

कुम्भकर्णप्रभेत्ता च गोपीगोपालसंवृतः ।

मायावी स्वापनो व्यापी रैणुकेयबलापहः ॥ 41 ॥

पिनाकमथनो वन्द्यः समर्थो गरुडध्वजः ।

लोकत्रयाश्रयो लोकभरितो भरताग्रजः ॥ 42 ॥

श्रीधरः सद्गतिर्लोकसाक्षी नारायणो बुधः ।

मनोवेगी मनोरूपी पूर्णः पुरुषपुङ्गवः ॥ 43 ॥

यदुश्रेष्ठो यदुपतिर्भूतावासः सुविक्रमः ।

तेजोधरो धराधारश्चतुर्मूर्तिर्महानिधिः ॥ 44 ॥

चाणूरमर्दनो दिव्यः शान्तो भरतवन्दितः ।

शब्दातिगो गभीरात्मा कोमलाङ्गः प्रजागरः ॥ 45 ॥

लोकगर्भः शेषशायी क्षीराब्धिनिलयोऽमलः ।

आत्मयोनिरदीनात्मा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ 46 ॥

अमृतांशुर्महागर्भो निवृत्तविषयस्पृहः ।

त्रिकालज्ञो मुनिः साक्षी विहायसगतिः कृती ॥ 47 ॥

पर्जन्यः कुमुदो भूतावासः कमललोचनः ।

श्रीवत्सवक्षाः श्रीवासो वीरहा लक्ष्मणाग्रजः ॥ 48 ॥

लोकाभिरामो लोकारिमर्दनः सेवकप्रियः ।

सनातनतमो मेघश्यामलो राक्षसान्तकृत् ॥ 49 ॥

दिव्यायुधधरः श्रीमानप्रमेयो जितेन्द्रियः ।

भूदेववन्द्यो जनकप्रियकृत्प्रपितामहः ॥ 50 ॥

उत्तमः सात्विकः सत्यः सत्यसन्धस्त्रिविक्रमः ।

सुव्रतः सुलभः सूक्ष्मः सुघोषः सुखदः सुधीः ॥ 51 ॥

दामोदरोऽच्युतः शार्ङ्गी वामनो मधुराधिपः ।

देवकीनन्दनः शौरिः शूरः कैटभमर्दनः ॥ 52 ॥

सप्ततालप्रभेत्ता च मित्रवंशप्रवर्धनः ।

कालस्वरूपी कालात्मा कालः कल्याणदः कविः ।

संवत्सर ऋतुः पक्षो ह्ययनं दिवसो युगः ॥ 53 ॥

स्तव्यो विविक्तो निर्लेपः सर्वव्यापी निराकुलः ।

अनादिनिधनः सर्वलोकपूज्यो निरामयः ॥ 54 ॥

रसो रसज्ञः सारज्ञो लोकसारो रसात्मकः ।

सर्वदुःखातिगो विद्याराशिः परमगोचरः ॥ 55 ॥

शेषो विशेषो विगतकल्मषो रघुनायकः ।

वर्णश्रेष्ठो वर्णवाह्यो वर्ण्यो वर्ण्यगुणोज्ज्वलः ॥ 56 ॥

कर्मसाक्ष्यमरश्रेष्ठो देवदेवः सुखप्रदः ।

देवाधिदेवो देवर्षिर्देवासुरनमस्कृतः ॥ 57 ॥

सर्वदेवमयश्चक्री शार्ङ्गपाणिरनुत्तमः ।

मनो बुद्धिरहङ्कारः प्रकृतिः पुरुषोऽव्ययः ॥ 58 ॥

अहल्यापावनः स्वामी पितृभक्तो वरप्रदः ।

न्यायो न्यायी नयी श्रीमान्नयो नगधरो ध्रुवः ॥ 59 ॥

लक्ष्मीविश्वम्भराभर्ता देवेन्द्रो बलिमर्दनः ।

वाणारिमर्दनो यज्वानुत्तमो मुनिसेवितः ॥ 60 ॥

देवाग्रणीः शिवध्यानतत्परः परमः परः ।

सामगानप्रियोऽक्रूरः पुण्यकीर्तिः सुलोचनः ॥ 61 ॥

पुण्यः पुण्याधिकः पूर्वः पूर्णः पूरयिता रविः ।

जटिलः कल्मषध्वान्तप्रभञ्जनविभावसुः ॥ 62 ॥

अव्यक्तलक्षणोऽव्यक्तो दशास्यद्वीपकेसरी ।

कलानिधिः कलारूपो कमलानन्दवर्धनः ॥ 63 ॥

जयो जितारिः सर्वादिः शमनो भवभञ्जनः ।

अलङ्करिष्णुरचलो रोचिष्णुर्विक्रमोत्तमः ॥ 64 ॥

अंशुः शब्दपतिः शब्दगोचरो रञ्जनो रघुः ।

निश्शब्दः प्रणवो माली स्थूलः सूक्ष्मो विलक्षणः ॥ 65 ॥

आत्मयोनिरयोनिश्च सप्तजिह्वः सहस्रपात् ।

सनातनतमः स्रग्वी पेशलो जविनां वरः ॥ 66 ॥

शक्तिमान् शङ्खभृन्नाथः गदापद्मरथाङ्गभृत् ।

निरीहो निर्विकल्पश्च चिद्रूपो वीतसाध्वसः ॥ 67 ॥

शताननः सहस्राक्षः शतमूर्तिर्घनप्रभः ।

हृत्पुण्डरीकशयनः कठिनो द्रव एव च ॥ 68 ॥

उग्रो ग्रहपतिः कृष्णो समर्थोऽनर्थनाशनः ।

अधर्मशत्रुः रक्षोघ्नः पुरुहूतः पुरुष्टुतः ॥ 69 ॥

ब्रह्मगर्भो बृहद्गर्भो धर्मधेनुर्धनागमः ।

हिरण्यगर्भो ज्योतिष्मान् सुललाटः सुविक्रमः ॥ 70 ॥

शिवपूजारतः श्रीमान् भवानीप्रियकृद्वशी ।

नरो नारायणः श्यामः कपर्दी नीललोहितः ॥ 71 ॥

रुद्रः पशुपतिः स्थाणुर्विश्वामित्रो द्विजेश्वरः ।

मातामहो मातरिश्वा विरिञ्चो विष्टरश्रवाः ॥ 72 ॥

अक्षोभ्यः सर्वभूतानां चण्डः सत्यपराक्रमः ।

वालखिल्यो महाकल्पः कल्पवृक्षः कलाधरः ॥ 73 ॥

निदाघस्तपनोऽमोघः श्लक्ष्णः परबलापहृत् ।

कबन्धमथनो दिव्यः कम्बुग्रीवः शिवप्रियः ॥ 74 ॥

शङ्खोऽनिलः सुनिष्पन्नः सुलभः शिशिरात्मकः ।

असंसृष्टोऽतिथिः शूरः प्रमाथी पापनाशकृत् ॥ 75 ॥

वसुश्रवाः कव्यवाहः प्रतप्तो विश्वभोजनः ।

रामो नीलोत्पलश्यामो ज्ञानस्कन्धो महाद्युतिः ॥ 76 ॥

पवित्रपादः पापारिर्मणिपूरो नभोगतिः ।

उत्तारणो दुष्कृतिहा दुर्धर्षो दुस्सहोऽभयः ॥ 77 ॥

अमृतेशोऽमृतवपुर्धर्मी धर्मः कृपाकरः ।

भर्गो विवस्वानादित्यो योगाचार्यो दिवस्पतिः ॥ 78 ॥

उदारकीर्तिरुद्योगी वाङ्मयः सदसन्मयः ।

नक्षत्रमाली नाकेशः स्वाधिष्ठानषडाश्रयः ॥ 79 ॥

चतुर्वर्गफलो वर्णी शक्तित्रयफलं निधिः ।

निधानगर्भो निर्व्याजो गिरीशो व्यालमर्दनः ॥ 80 ॥

श्रीवल्लभः शिवारम्भः शान्तिर्भद्रः समञ्जसः ।

भूशयो भूतिकृद्भूतिर्भूषणो भूतवाहनः ॥ 81 ॥

अकायो भक्तकायस्थः कालज्ञानी महावटुः ।

परार्थवृत्तिरचलो विविक्तः श्रुतिसागरः ॥ 82 ॥

स्वभावभद्रो मध्यस्थः संसारभयनाशनः ।

वेद्यो वैद्यो वियद्गोप्ता सर्वामरमुनीश्वरः ॥ 83 ॥

सुरेन्द्रः करणं कर्म कर्मकृत्कर्म्यधोक्षजः ।

ध्येयो धुर्यो धराधीशः सङ्कल्पः शर्वरीपतिः ॥ 84 ॥

परमार्थगुरुर्वृद्धः शुचिराश्रितवत्सलः ।

विष्णुर्जिष्णुर्विभुर्यज्ञो यज्ञेशो यज्ञपालकः ॥ 85 ॥

प्रभविष्णुर्ग्रसिष्णुश्च लोकात्मा लोकभावनः ।

केशवः केशिहा काव्यः कविः कारणकारणम् ॥ 86 ॥

कालकर्ता कालशेषो वासुदेवः पुरुष्टुतः ।

आदिकर्ता वराहश्च माधवो मधुसूदनः ॥ 87 ॥

नारायणो नरो हंसो विष्वक्सेनो जनार्दनः ।

विश्वकर्ता महायज्ञो ज्योतिष्मान् पुरुषोत्तमः ॥ 88 ॥

वैकुण्ठः पुण्डरीकाक्षः कृष्णः सूर्यः सुरार्चितः ।

नारसिंहो महाभीमो वक्रदंष्ट्रो नखायुधः ॥ 89 ॥

आदिदेवो जगत्कर्ता योगीशो गरुडध्वजः ।

गोविन्दो गोपतिर्गोप्ता भूपतिर्भुवनेश्वरः ॥ 90 ॥

पद्मनाभो हृषीकेशो धाता दामोदरः प्रभुः ।

त्रिविक्रमस्त्रिलोकेशो ब्रह्मेशः प्रीतिवर्धनः ॥ 91 ॥

वामनो दुष्टदमनो गोविन्दो गोपवल्लभः ।

भक्तप्रियोऽच्युतः सत्यः सत्यकीर्तिर्धृतिः स्मृतिः ॥ 92 ॥

कारुण्यं करुणो व्यासः पापहा शान्तिवर्धनः ।

सन्न्यासी शास्त्रतत्त्वज्ञो मन्दराद्रिनिकेतनः ॥ 93 ॥

बदरीनिलयः शान्तस्तपस्वी वैद्युतप्रभः ।

भूतावासो गुहावासः श्रीनिवासः श्रियः पतिः ॥ 94 ॥

तपोवासो मुदावासः सत्यवासः सनातनः ।

पुरुषः पुष्करः पुण्यः पुष्कराक्षो महेश्वरः ॥ 95 ॥

पूर्णमूर्तिः पुराणज्ञः पुण्यदः पुण्यवर्धनः ।

शङ्खी चक्री गदी शार्ङ्गी लाङ्गली मुसली हली ॥ 96 ॥

किरीटी कुण्डली हारी मेखली कवची ध्वजी ।

योद्धा जेता महावीर्यः शत्रुजिच्छत्रुतापनः ॥ 97 ॥

शास्ता शास्त्रकरः शास्त्रं शङ्कर शङ्करस्तुतः ।

सारथिः सात्त्विकः स्वामी सामवेदप्रियः समः ॥ 98 ॥

पवनः साहसः शक्तिः सम्पूर्णाङ्गः समृद्धिमान् ।

स्वर्गदः कामदः श्रीदः कीर्तिदोऽकीर्तिनाशनः ॥ 99 ॥

मोक्षदः पुण्डरीकाक्षः क्षीराब्धिकृतकेतनः ।

सर्वात्मा सर्वलोकेशः प्रेरकः पापनाशनः ॥ 100 ॥

सर्वदेवो जगन्नाथः सर्वलोकमहेश्वरः ।

सर्गस्थित्यन्तकृद्देवः सर्वलोकसुखावहः ॥ 101 ॥

अक्षय्यः शाश्वतोऽनन्तः क्षयवृद्धिविवर्जितः ।

निर्लेपो निर्गुणः सूक्ष्मो निर्विकारो निरञ्जनः ॥ 102 ॥

सर्वोपाधिविनिर्मुक्तः सत्तामात्रव्यवस्थितः ।

अधिकारी विभुर्नित्यः परमात्मा सनातनः ॥ 103 ॥

अचलो निर्मलो व्यापी नित्यतृप्तो निराश्रयः ।

श्यामो युवा लोहिताक्षो दीप्तास्यो मितभाषणः ॥ 104 ॥

आजानुबाहुः सुमुखः सिंहस्कन्धो महाभुजः ।

सत्यवान् गुणसम्पन्नः स्वयन्तेजाः सुदीप्तिमान् ॥ 105 ॥

कालात्मा भगवान् कालः कालचक्रप्रवर्तकः ।

नारायणः परञ्ज्योतिः परमात्मा सनातनः ॥ 106 ॥

विश्वसृड्विश्वगोप्ता च विश्वभोक्ता च शाश्वतः ।

विश्वेश्वरो विश्वमूर्तिर्विश्वात्मा विश्वभावनः ॥ 107 ॥

सर्वभूतसुहृच्छान्तः सर्वभूतानुकम्पनः ।

सर्वेश्वरेश्वरः सर्वः श्रीमानाश्रितवत्सलः ॥ 108 ॥

सर्वगः सर्वभूतेशः सर्वभूताशयस्थितः ।

अभ्यन्तरस्थस्तमसश्छेत्ता नारायणः परः ॥ 109 ॥

अनादिनिधनः स्रष्टा प्रजापतिपतिर्हरिः ।

नरसिंहो हृषीकेशः सर्वात्मा सर्वदृग्वशी ॥ 110 ॥

जगतस्तस्थुषश्चैव प्रभुर्नेता सनातनः ।

कर्ता धाता विधाता च सर्वेषां प्रभुरीश्वरः ॥ 111 ॥

सहस्रमूर्धा विश्वात्मा विष्णुर्विश्वदृगव्ययः ।

पुराणपुरुषः स्रष्टा सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ 112 ॥

तत्त्वं नारायणो विष्णुर्वासुदेवः सनातनः ।

परमात्मा परं ब्रह्म सच्चिदानन्दविग्रहः ॥ 113 ॥

परञ्ज्योतिः परन्धामः पराकाशः परात्परः ।

अच्युतः पुरुषः कृष्णः शाश्वतः शिव ईश्वरः ॥ 114 ॥

नित्यः सर्वगतः स्थाणुरुग्रः साक्षी प्रजापतिः ।

हिरण्यगर्भः सविता लोककृल्लोकभृद्विभुः ॥ 115 ॥

रामः श्रीमान् महाविष्णुर्जिष्णुर्देवहितावहः ।

तत्त्वात्मा तारकं ब्रह्म शाश्वतः सर्वसिद्धिदः ॥ 116 ॥

अकारवाच्यो भगवान् श्रीर्भूनीलापतिः पुमान् ।

सर्वलोकेश्वरः श्रीमान् सर्वज्ञः सर्वतोमुखः ॥ 117 ॥

स्वामी सुशीलः सुलभः सर्वज्ञः सर्वशक्तिमान् ।

नित्यः सम्पूर्णकामश्च नैसर्गिकसुहृत्सुखी ॥ 118 ॥

कृपापीयूषजलधिः शरण्यः सर्वदेहिनाम् ।

श्रीमान्नारायणः स्वामी जगतां पतिरीश्वरः ॥ 119 ॥

श्रीशः शरण्यो भूतानां संश्रिताभीष्टदायकः ।

अनन्तः श्रीपती रामो गुणभृन्निर्गुणो महान् ॥ 120 ॥

॥ इति आनन्दरामायणे वाल्मीकीये श्रीरामसहस्रनामस्तोत्रम् ॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

শ্রী রাম সহস্রনাম স্তোত্রম্