5.1 - Savitrani Juhoti Prasutyai - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે પ્રથમઃ પ્રશ્નઃ - ઉખ્યાગ્નિકથનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

સા॒વિ॒ત્રાણિ॑ જુહોતિ॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ ચતુર્ગૃહી॒તેન॑ જુહોતિ॒ ચતુ॑ષ્પાદઃ પ॒શવઃ॑ પ॒શૂને॒વા-ઽવ॑ રુન્ધે॒ ચત॑સ્રો॒ દિશો॑ દિ॒ક્ષ્વે॑વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ દે॒વેભ્યો ઽપા᳚-ઽક્રામ॒-ન્ન વો॑ ભા॒ગાનિ॑ હ॒વ્યં-વઁ॑ક્ષ્યામ॒ ઇતિ॒ તેભ્ય॑ એ॒તચ્ચ॑તુ-ર્ગૃહી॒તમ॑-ધારય-ન્પુરો-ઽનુ વા॒ક્યા॑યૈ યા॒જ્યા॑યૈ દે॒વતા॑યૈ વષટ્કા॒રાય॒ યચ્ચ॑તુર્ગૃહી॒ત-ઞ્જુ॒હોતિ॒ છન્દાગ્॑સ્યે॒વ ત-ત્પ્રી॑ણાતિ॒ તાન્ય॑સ્ય પ્રી॒તાનિ॑ દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યં-વઁ॑હન્તિ॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત॒ [ય-ઙ્કા॒મયે॑ત, પાપી॑યાન્-થ્સ્યા॒દિત્યેકૈ॑ક॒-] 1

પાપી॑યાન્-થ્સ્યા॒દિત્યેકૈ॑ક॒-ન્તસ્ય॑ જુહુયા॒-દાહુ॑તીભિરે॒વૈન॒મપ॑ ગૃહ્ણાતિ॒ પાપી॑યા-ન્ભવતિ॒ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત॒ વસી॑યાન્-થ્સ્યા॒દિતિ॒ સર્વા॑ણિ॒ તસ્યા॑-ઽનુ॒દ્રુત્ય॑ જુહુયા॒દાહુ॑ત્યૈ॒વૈન॑મ॒ભિ ક્ર॑મયતિ॒ વસી॑યા-ન્ભવ॒ત્યથો॑ ય॒જ્ઞસ્યૈ॒વૈષા-ઽભિક્રા᳚ન્તિ॒રેતિ॒ વા એ॒ષ ય॑જ્ઞમુ॒ખા-દૃદ્ધ્યા॒ યો᳚-ઽગ્નેર્દે॒વતા॑યા॒ એત્ય॒ષ્ટાવે॒તાનિ॑ સાવિ॒ત્રાણિ॑ ભવન્ત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રો᳚- [ગા॑ય॒ત્રઃ, અ॒ગ્નિસ્તેનૈ॒વ] 2

-ઽગ્નિસ્તેનૈ॒વ ય॑જ્ઞમુ॒ખાદૃદ્ધ્યા॑ અ॒ગ્નેર્દે॒વતા॑યૈ॒ નૈત્ય॒ષ્ટૌ સા॑વિ॒ત્રાણિ॑ ભવ॒ન્ત્યાહુ॑તિર્નવ॒મી ત્રિ॒વૃત॑મે॒વ ય॑જ્ઞમુ॒ખે વિયા॑તયતિ॒ યદિ॑ કા॒મયે॑ત॒ છન્દાગ્ં॑સિ યજ્ઞયશ॒સેના᳚ ઽર્પયેય॒મિત્યૃચ॑મન્ત॒મા-ઙ્કુ॑ર્યા॒ચ્છન્દાગ્॑સ્યે॒વ ય॑જ્ઞયશ॒સેના᳚ ઽર્પયતિ॒ યદિ॑ કા॒મયે॑ત॒ યજ॑માનં-યઁજ્ઞયશ॒સેના᳚-ઽર્પયેય॒મિતિ॒ યજુ॑રન્ત॒મ-ઙ્કુ॑ર્યા॒-દ્યજ॑માનમે॒વ ય॑જ્ઞયશ॒સેના᳚-ઽર્પયત્યૃ॒ચા સ્તોમ॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધ॒યે- [સમ॑ર્ધ॒યેતિ॑, આ॒હ॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ] 3

-ત્યા॑હ॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ ચ॒તુર્ભિ॒રભ્રિ॒મા દ॑ત્તે ચ॒ત્વારિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દો॑ભિરે॒વ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ॒ પ્રસૂ᳚ત્યા અ॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ સ વેણુ॒-મ્પ્રા-ઽવિ॑શ॒-થ્સ એ॒તામૂ॒તિમનુ॒ સમ॑ચર॒-દ્ય-દ્વેણો᳚-સ્સુષિ॒રગ્ં સુ॑ષિ॒રા-ઽભ્રિ॑ર્ભવતિ સયોનિ॒ત્વાય॒ સ યત્ર॑ય॒ત્રા-ઽવ॑સ॒-ત્ત-ત્કૃ॒ષ્ણમ॑ભવ-ત્કલ્મા॒ષી ભ॑વતિ રૂ॒પસ॑મૃદ્ધ્યા ઉભયતઃ॒, ક્ષ્ણૂર્ભ॑વતી॒તશ્ચા॒-ઽ-મુત॑શ્ચા॒-ઽર્કસ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ વ્યામમા॒ત્રી ભ॑વત્યે॒તાવ॒દ્વૈ પુરુ॑ષે વી॒ર્યં॑-વીઁ॒ર્ય॑સમ્મિ॒તા ઽપ॑રિમિતા ભવ॒ત્ય-પ॑રિમિત॒સ્યા-ઽ વ॑રુદ્ધ્યૈ॒ યો વન॒સ્પતી॑ના-મ્ફલ॒ગ્રહિ॒-સ્સ એ॑ષાં-વીઁ॒ર્યા॑વા-ન્ફલ॒ગ્રહિ॒ર્વેણુ॑-ર્વૈણ॒વી ભ॑વતિ વી॒ર્ય॑સ્યા વ॑રુદ્ધ્યૈ ॥ 4 ॥

(કા॒મયે॑ત - ગાય॒ત્રો᳚ - ઽર્ધ॒યેતિ॑ - ચ - સ॒પ્તવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 1)

વ્યૃ॑દ્ધં॒-વાઁ એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદ॑ય॒જુષ્કે॑ણ ક્રિ॒યત॑ ઇ॒મામ॑ગૃભ્ણ-ન્રશ॒ના-મૃ॒તસ્યેત્ય॑શ્વાભિ॒ધાની॒મા દ॑ત્તે॒ યજુ॑ષ્કૃત્યૈ ય॒જ્ઞસ્ય॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ॒ પ્રતૂ᳚ર્તં-વાઁજિ॒ન્ના દ્ર॒વેત્યશ્વ॑-મ॒ભિ દ॑ધાતિ રૂ॒પમે॒વા-ઽસ્યૈ॒ત-ન્મ॑હિ॒માનં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે યુ॒ઞ્જાથા॒ગ્ં॒ રાસ॑ભં-યુઁ॒વમિતિ॑ ગર્દ॒ભ-મસ॑ત્યે॒વ ગ॑ર્દ॒ભ-મ્પ્રતિ॑ ષ્ઠાપયતિ॒ તસ્મા॒દશ્વા᳚-દ્ગર્દ॒ભો-ઽસ॑ત્તરો॒ યોગે॑યોગે ત॒વસ્ત॑ર॒મિત્યા॑હ॒ [ત॒વસ્ત॑ર॒મિત્યા॑હ, યોગે॑યોગ] 5

યોગે॑યોગ એ॒વૈનં॑-યુઁઙ્ક્તે॒ વાજે॑વાજે હવામહ॒ ઇત્યા॒હાન્નં॒-વૈઁ વાજો-ઽન્ન॑મે॒વાવ॑ રુન્ધે॒ સખા॑ય॒ ઇન્દ્ર॑મૂ॒તય॒ ઇત્યા॑હેન્દ્રિ॒યમે॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ઽગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ ત-મ્પ્ર॒જાપ॑તિ॒રન્વ॑વિન્દ-ત્પ્રાજાપ॒ત્યો-ઽશ્વો ઽશ્વે॑ન॒ સ-મ્ભ॑ર॒ત્યનુ॑વિત્ત્યૈ પાપવસ્ય॒સં-વાઁ એ॒ત-ત્ક્રિ॑યતે॒ યચ્છ્રેય॑સા ચ॒ પાપી॑યસા ચ સમા॒ન-ઙ્કર્મ॑ કુ॒ર્વન્તિ॒ પાપી॑યા॒ન્॒.- [પાપી॑યાન્, હ્યશ્વા᳚-દ્ગર્દ॒ભો-ઽશ્વ॒-] 6

-હ્યશ્વા᳚-દ્ગર્દ॒ભો-ઽશ્વ॒-મ્પૂર્વ॑-ન્નયન્તિ પાપવસ્ય॒-સસ્ય॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ॒ તસ્મા॒ચ્છ્રેયાગ્ં॑સ॒-મ્પાપી॑યા-ન્પ॒શ્ચાદન્વે॑તિ બ॒હુર્વૈ ભવ॑તો॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો॒ ભવ॑તીવ॒ ખલુ॒ વા એ॒ષ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે વ॒જ્ર્યશ્વઃ॑ પ્ર॒તૂર્વ॒ન્નેહ્ય॑વ॒-ક્રામ॒ન્ન-શ॑સ્તી॒રિત્યા॑હ॒ વજ્રે॑ણૈ॒વ પા॒પ્માન॒-મ્ભ્રાતૃ॑વ્ય॒મવ॑ ક્રામતિ રુ॒દ્રસ્ય॒ ગાણ॑પત્યા॒દિત્યા॑હ રૌ॒દ્રા વૈ પ॒શવો॑ રુ॒દ્રાદે॒વ [ ] 7

પ॒શૂ-ન્નિ॒ર્યાચ્યા॒-ઽઽત્મને॒ કર્મ॑ કુરુતે પૂ॒ષ્ણા સ॒યુજા॑ સ॒હેત્યા॑હ પૂ॒ષા વા અદ્ધ્વ॑નાગ્ં સન્ને॒તા સમ॑ષ્ટ્યૈ॒ પુરી॑ષાયતનો॒ વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિરઙ્ગિ॑રસો॒ વા એ॒તમગ્રે॑ દે॒વતા॑ના॒ગ્ં॒ સમ॑ભર-ન્પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॒ધસ્થા॑દ॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દચ્છે॒હીત્યા॑હ॒ સાય॑તનમે॒વૈન॑-ન્દે॒વતા॑ભિ॒-સ્સ-મ્ભ॑રત્ય॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ- દચ્છે॑મ॒ ઇત્યા॑હ॒ યેન॑ [ ] 8

સ॒ઙ્ગચ્છ॑તે॒ વાજ॑મે॒વાસ્ય॑ વૃઙ્ક્તે પ્ર॒જાપ॑તયે પ્રતિ॒પ્રોચ્યા॒ગ્નિ-સ્સ॒મ્ભૃત્ય॒ ઇત્યા॑હુરિ॒યં-વૈઁ પ્ર॒જાપ॑તિ॒સ્તસ્યા॑ એ॒તચ્છ્રોત્રં॒-યઁદ્વ॒લ્મીકો॒-ઽગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ભ॑રિષ્યામ॒ ઇતિ॑ વલ્મીકવ॒પામુપ॑ તિષ્ઠતે સા॒ક્ષાદે॒વ પ્ર॒જાપ॑તયે પ્રતિ॒પ્રોચ્યા॒-ઽગ્નિગ્ં સ-મ્ભ॑રત્ય॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑-મઙ્ગિર॒સ્વ-દ્ભ॑રામ॒ ઇત્યા॑હ॒ યેન॑ સ॒ગઞ્ચ્છ॑તે॒ વાજ॑મે॒વાસ્ય॑ વૃ॒ઙ્ક્તે ઽન્વ॒ગ્નિરુ॒ષસા॒મગ્ર॑- [-ઽન્વ॒ગ્નિરુ॒ષસા॒મગ્ર᳚મ્, અ॒ખ્ય॒દિત્યા॒હા-] 9

-મખ્ય॒દિત્યા॒હા-નુ॑ખ્યાત્યા આ॒ગત્ય॑ વા॒જ્યદ્ધ્વ॑ન આ॒ક્રમ્ય॑ વાજિ-ન્પૃથિ॒વીમિત્યા॑હે॒ચ્છત્યે॒વૈન॒-મ્પૂર્વ॑યા વિ॒ન્દત્યુત્ત॑રયા॒ દ્વાભ્યા॒મા ક્ર॑મયતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ અનુ॑રૂપાભ્યા॒-ન્તસ્મા॒દનુ॑રૂપાઃ પ॒શવઃ॒ પ્રજા॑યન્તે॒ દ્યૌસ્તે॑ પૃ॒ષ્ઠ-મ્પૃ॑થિ॒વી સ॒ધસ્થ॒મિત્યા॑હૈ॒ભ્યો વા એ॒તં-લોઁ॒કેભ્યઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સમૈ॑રય-દ્રૂ॒પમે॒વાસ્યૈ॒-તન્મ॑હિ॒માનં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે વ॒જ્રી વા એ॒ષ યદશ્વો॑ દ॒-દ્ભિર॒ન્યતો॑દદ્ભ્યો॒ ભૂયાં॒-લોઁમ॑ભિરુભ॒યાદ॑દ્ભ્યો॒ ય-ન્દ્વિ॒ષ્યા-ત્તમ॑ધસ્પ॒દ-ન્ધ્યા॑યે॒-દ્વજ્રે॑ણૈ॒વૈનગ્ગ્॑ સ્તૃણુતે ॥ 10 ॥

(આ॒હ॒ - પાપી॑યાન્ - રુ॒દ્રાદે॒વ - યેના - ઽગ્રં॑ - ઁવ॒જ્રી વૈ - સ॒પ્તદ॑શ ચ) (અ. 2)

ઉત્ક્રા॒મો-દ॑ક્રમી॒દિતિ॒ દ્વાભ્યા॒મુત્ક્ર॑મયતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ અનુ॑રૂપાભ્યા॒-ન્તસ્મા॒દનુ॑રૂપાઃ પ॒શવઃ॒ પ્રજા॑યન્તે॒ ઽપ ઉપ॑ સૃજતિ॒ યત્ર॒ વા આપ॑ ઉપ॒ ગચ્છ॑ન્તિ॒ તદોષ॑ધયઃ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠ॒ન્ત્યોષ॑ધીઃ પ્રતિ॒તિષ્ઠ॑ન્તીઃ પ॒શવો-ઽનુ॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠન્તિ પ॒શૂન્. ય॒જ્ઞો ય॒જ્ઞં-યઁજ॑માનો॒ યજ॑માન-મ્પ્ર॒જાસ્તસ્મા॑દ॒પ ઉપ॑ સૃજતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ યદ॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ર॑ન॒ગ્નાવાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યાદ॒ન્ધો᳚ ઽદ્ધ્વ॒ર્યુ- [-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુઃ, સ્યા॒-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ] 11

-સ્સ્યા॒-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુ॒ર્॒હિર॑ણ્યમુ॒પાસ્ય॑ જુહોત્યગ્નિ॒વત્યે॒વ જુ॑હોતિ॒ નાન્ધો᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુર્ભવ॑તિ॒ ન ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ ઘ્નન્તિ॒ જિઘ॑ર્મ્ય॒ગ્નિ-મ્મન॑સા ઘૃ॒તેનેત્યા॑હ॒ મન॑સા॒ હિ પુરુ॑ષો ય॒જ્ઞમ॑ભિ॒ગચ્છ॑તિ પ્રતિ॒ક્ષ્યન્ત॒-મ્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વેત્યા॑હ॒ સર્વ॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑ષ પ્ર॒ત્ય-ઙ્ક્ષેતિ॑ પૃ॒થુ-ન્તિ॑ર॒શ્ચા વય॑સા બૃ॒હન્ત॒મિત્યા॒હા-ઽલ્પો॒ હ્યે॑ષ જા॒તો મ॒હા- [મ॒હાન્, ભવ॑તિ॒] 12

-ન્ભવ॑તિ॒ વ્યચિ॑ષ્ઠ॒મન્નગ્ં॑ રભ॒સં-વિઁદા॑ન॒મિત્યા॒હા ઽન્ન॑મે॒વા-ઽસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ॒ સર્વ॑મસ્મૈ સ્વદતે॒ ય એ॒વં-વેઁદા ઽઽત્વા॑ જિઘર્મિ॒ વચ॑સા ઘૃ॒તેનેત્યા॑હ॒ તસ્મા॒-દ્ય-ત્પુરુ॑ષો॒ મન॑સા-ઽભિ॒ગચ્છ॑તિ॒ ત-દ્વા॒ચા વ॑દત્ય ર॒ક્ષસેત્યા॑હ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ॒ મર્ય॑શ્રી-સ્સ્પૃહ॒ય-દ્વ॑ર્ણો અ॒ગ્નિરિત્યા॒હા-પ॑ચિતિમે॒વા-ઽસ્મિ॑-ન્દધા॒ત્ય-પ॑ચિતિમા-ન્ભવતિ॒ ય એ॒વં- [ય એ॒વમ્, વેદ॒ મન॑સા॒ ત્વૈ] 13

-ઁવેદ॒ મન॑સા॒ ત્વૈ તામાપ્તુ॑મર્હતિ॒ યામ॑દ્ધ્વ॒ર્યુર॑-ન॒ગ્નાવાહુ॑તિ-ઞ્જુ॒હોતિ॒ મન॑સ્વતીભ્યા-ઞ્જુહો॒ત્યાહુ॑ત્યો॒રાપ્ત્યૈ॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ યજ્ઞમુ॒ખે ય॑જ્ઞમુખે॒ વૈ ક્રિ॒યમા॑ણે ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ જિઘાગ્ં સન્ત્યે॒તર્હિ॒ ખલુ॒ વા એ॒ત-દ્ય॑જ્ઞમુ॒ખં-યઁર્હ્યે॑ન॒-દાહુ॑તિ-રશ્ઞુ॒તે પરિ॑ લિખતિ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ તિ॒સૃભિઃ॒ પરિ॑ લિખતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ઽગ્નિસ્તસ્મા॒-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑ હન્તિ [હન્તિ, ગા॒ય॒ત્રિ॒યા પરિ॑] 14

ગાયત્રિ॒યા પરિ॑ લિખતિ॒ તેજો॒ વૈ ગા॑ય॒ત્રી તેજ॑સૈ॒વૈન॒-મ્પરિ॑ગૃહ્ણાતિ ત્રિ॒ષ્ટુભા॒ પરિ॑ લિખતીન્દ્રિ॒યં-વૈઁ ત્રિ॒ષ્ટુ-ગિ॑ન્દ્રિ॒યેણૈ॒વૈન॒-મ્પરિ॑ ગૃહ્ણાત્યનુ॒ષ્ટુભા॒ પરિ॑ લિખત્યનુ॒ષ્ટુ-ફ્સર્વા॑ણિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ પરિ॒ભૂઃ પર્યા᳚પ્ત્યૈ મદ્ધ્ય॒તો॑-ઽનુ॒ષ્ટુભા॒ વાગ્વા અ॑નુ॒ષ્ટુ-પ્તસ્મા᳚-ન્મદ્ધ્ય॒તો વા॒ચા વ॑દામો ગાયત્રિ॒યા પ્ર॑થ॒મયા॒ પરિ॑ લિખ॒ત્યથા॑-ઽનુ॒ષ્ટુભા-ઽથ॑ ત્રિ॒ષ્ટુભા॒ તેજો॒ વૈ ગા॑ય॒ત્રી ય॒જ્ઞો॑ ઽનુ॒ષ્ટુગિ॑ન્દ્રિ॒ય-ન્ત્રિ॒ષ્ટુ-પ્તેજ॑સા ચૈ॒વેન્દ્રિ॒યેણ॑ ચોભ॒યતો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પરિ॑ ગૃહ્ણાતિ ॥ 15 ॥

(અ॒ન્ધો᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યુ - ર્મ॒હાન્ - ભ॑વતિ॒ ય એ॒વગ્ં - હ॑ન્તિ - ત્રિ॒ષ્ટુભા॒ તેજો॒ વૈ ગા॑ય॒ત્રી - ત્રયો॑દશ ચ) (અ. 3)

દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇતિ॑ ખનતિ॒ પ્રસૂ᳚ત્યા॒ અથો॑ ધૂ॒મ-મે॒વૈતેન॑ જનયતિ॒ જ્યોતિ॑ષ્મન્ત-ન્ત્વા-ઽગ્ને સુ॒પ્રતી॑ક॒-મિત્યા॑હ॒ જ્યોતિ॑રે॒વૈતેન॑ જનયતિ॒ સો᳚-ઽગ્નિર્જા॒તઃ પ્ર॒જા-શ્શુ॒ચા-ઽઽર્પ॑ય॒-ત્ત-ન્દે॒વા અ॑ર્ધ॒ર્ચેના॑-શમયઞ્છિ॒વ-મ્પ્ર॒જાભ્યો-ઽહિગ્ં॑ સન્ત॒મિત્યા॑હ પ્ર॒જાભ્ય॑ એ॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ દ્વાભ્યા᳚-ઙ્ખનતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અ॒પા-મ્પૃ॒ષ્ઠમ॒સીતિ॑ પુષ્કરપ॒ર્ણમા [પુષ્કરપ॒ર્ણમા, હ॒ર॒ત્ય॒પાં-વાઁ] 16

હ॑રત્ય॒પાં-વાઁ એ॒ત-ત્પૃ॒ષ્ઠં-યઁ-ત્પુ॑ષ્કરપ॒ર્ણગ્ં રૂ॒પેણૈ॒વૈન॒દા હ॑રતિ પુષ્કરપ॒ર્ણેન॒ સ-મ્ભ॑રતિ॒ યોનિ॒ર્વા અ॒ગ્નેઃ પુ॑ષ્કરપ॒ર્ણગ્ં સયો॑નિમે॒વાગ્નિગ્ં સમ્ભ॑રતિ કૃષ્ણાજિ॒નેન॒ સમ્ભ॑રતિ ય॒જ્ઞો વૈ કૃ॑ષ્ણાજિ॒નં-યઁ॒જ્ઞેનૈ॒વ ય॒જ્ઞગ્ં સમ્ભ॑રતિ॒ ય-દ્ગ્રા॒મ્યાણા᳚-મ્પશૂ॒ના-ઞ્ચર્મ॑ણા સ॒મ્ભરે᳚-દ્ગ્રા॒મ્યા-ન્પ॒શૂઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યે-ત્કૃષ્ણાજિ॒નેન॒ સમ્ભ॑રત્યાર॒ણ્યાને॒વ પ॒શૂ- [પ॒શૂન્, શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ॒] 17

-ઞ્છુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ॒ તસ્મા᳚-થ્સ॒માવ॑-ત્પશૂ॒ના-મ્પ્ર॒જાય॑માનાના-માર॒ણ્યાઃ પ॒શવઃ॒ કની॑યાગ્ંસ-શ્શુ॒ચા હ્યૃ॑તા લો॑મ॒ત-સ્સમ્ભ॑ર॒ત્યતો॒ હ્ય॑સ્ય॒ મેદ્ધ્ય॑-ઙ્કૃષ્ણાજિ॒ન-ઞ્ચ॑ પુષ્કરપ॒ર્ણ-ઞ્ચ॒ સગ્ગ્ સ્તૃ॑ણાતી॒યં-વૈઁ કૃ॑ષ્ણાજિ॒નમ॒સૌ પુ॑ષ્કરપ॒ર્ણ-મા॒ભ્યા-મે॒વૈન॑-મુભ॒યતઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણાત્ય॒-ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ તમથ॒ર્વા-ઽન્વ॑પશ્ય॒દથ॑ર્વા ત્વા પ્રથ॒મો નિર॑મન્થદગ્ન॒ ઇ- [નિર॑મન્થદગ્ન॒ ઇતિ॑, આ॒હ॒ ય એ॒વૈન॑-] 18

-ત્યા॑હ॒ ય એ॒વૈન॑-મ॒ન્વપ॑શ્ય॒-ત્તેનૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ્ભ॑રતિ॒ ત્વામ॑ગ્ને॒ પુષ્ક॑રા॒દધીત્યા॑હ પુષ્કરપ॒ર્ણે હ્યે॑ન॒મુપ॑શ્રિત॒-મવિ॑ન્દ॒-ત્તમુ॑ ત્વા દ॒દ્ધ્યઙ્ઙૃષિ॒રિત્યા॑હ દ॒દ્ધ્યઙ્ વા આ॑થર્વ॒ણ-સ્તે॑જ॒સ્વ્યા॑સી॒-ત્તેજ॑ એ॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ॒ તમુ॑ ત્વા પા॒થ્યો વૃષેત્યા॑હ॒ પૂર્વ॑મે॒વોદિ॒ત-મુત્ત॑રેણા॒ભિ ગૃ॑ણાતિ [ગૃ॑ણાતિ, ચ॒ત॒સૃભિ॒-સ્સમ્ભ॑રતિ] 19

ચત॒સૃભિ॒-સ્સમ્ભ॑રતિ ચ॒ત્વારિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દો॑ભિરે॒વ ગા॑ય॒ત્રીભિ॑ર્બ્રાહ્મ॒ણસ્ય॑ ગાય॒ત્રો હિ બ્રા᳚હ્મ॒ણ-સ્ત્રિ॒ષ્ટુગ્ભી॑ રાજ॒ન્ય॑સ્ય॒ ત્રૈષ્ટુ॑ભો॒ હિ રા॑જ॒ન્યો॑ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત॒ વસી॑યાન્-થ્સ્યા॒દિત્યુ॒ભયી॑ભિ॒સ્તસ્ય॒ સમ્ભ॑રે॒-ત્તેજ॑શ્ચૈ॒વા-ઽસ્મા॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ઞ્ચ॑ સ॒મીચી॑ દધાત્યષ્ટા॒ભિ-સ્સમ્ભ॑રત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્રી ગા॑ય॒ત્રો᳚ ઽગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ઽગ્નિસ્તગ્ં સમ્ભ॑રતિ॒ સીદ॑ હોત॒રિત્યા॑- -હ દે॒વતા॑ એ॒વાસ્મૈ॒ સગ્ં સા॑દયતિ॒ નિ હોતેતિ॑ મનુ॒ષ્યા᳚ન્-થ્સગ્ં સી॑દ॒સ્વેતિ॒ વયાગ્ં॑સિ॒ જનિ॑ષ્વા॒ હિ જેન્યો॒ અગ્રે॒ અહ્ના॒મિત્યા॑હ દેવ મનુ॒ષ્યાને॒વા-ઽસ્મૈ॒ સગ્ંસ॑ન્ના॒-ન્પ્રજ॑નયતિ ॥ 20

(ઐ - વ પ॒શૂ - નિતિ॑ - ગૃણાતિ - હોત॒રિતિ॑ - સ॒પ્તવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 4)

ક્રૂ॒રમિ॑વ॒ વા અ॑સ્યા એ॒ત-ત્ક॑રોતિ॒ ય-ત્ખન॑ત્ય॒પ ઉપ॑ સૃજ॒ત્યાપો॒ વૈ શા॒ન્તા-શ્શા॒ન્તાભિ॑રે॒વા-ઽસ્યૈ॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ॒ સ-ન્તે॑ વા॒યુર્મા॑ત॒રિશ્વા॑ દધા॒ત્વિત્યા॑હ પ્રા॒ણો વૈ વા॒યુઃ પ્રા॒ણેનૈ॒વાસ્યૈ᳚ પ્રા॒ણગ્ં સ-ન્દ॑ધાતિ॒ સ-ન્તે॑ વા॒યુરિત્યા॑હ॒ તસ્મા᳚-દ્વા॒યુપ્ર॑ચ્યુતા દિ॒વો વૃષ્ટિ॑રીર્તે॒ તસ્મૈ॑ ચ દેવિ॒ વષ॑ડસ્તુ॒ [વષ॑ડસ્તુ, તુભ્ય॒મિત્યા॑હ॒] 21

તુભ્ય॒મિત્યા॑હ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુષ્વે॒વ વૃષ્ટિ॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા॒-થ્સર્વા॑નૃ॒તૂન્. વ॑ર્ષતિ॒ ય-દ્વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્યા॒તયા॑મા-ઽસ્ય વષટ્કા॒ર-સ્સ્યા॒દ્યન્ન વ॑ષટ્કુ॒ર્યા-દ્રક્ષાગ્ં॑સિ ય॒જ્ઞગ્ં હ॑ન્યુ॒ર્વડિત્યા॑હ પ॒રોક્ષ॑મે॒વ વષ॑-ટ્કરોતિ॒ નાસ્ય॑ યા॒તયા॑મા વષટ્કા॒રો ભવ॑તિ॒ ન ય॒જ્ઞગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ ઘ્નન્તિ॒ સુજા॑તો॒ જ્યોતિ॑ષા સ॒હેત્ય॑નુ॒ષ્ટુભોપ॑ નહ્યત્યનુ॒ષ્ટુ- [નહ્યત્યનુ॒ષ્ટુપ્, સર્વા॑ણિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒] 22

-ફ્સર્વા॑ણિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ ખલુ॒ વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒યા ત॒નૂઃ પ્રિ॒યયૈ॒વૈન॑-ન્ત॒નુવા॒ પરિ॑ દધાતિ॒ વેદુ॑કો॒ વાસો॑ ભવતિ॒ય એ॒વં-વેઁદ॑ વારુ॒ણો વા અ॒ગ્નિરુપ॑નદ્ધ॒ ઉદુ॑ તિષ્ઠ સ્વદ્ધ્વરો॒ર્ધ્વ ઊ॒ ષુણ॑ ઊ॒તય॒ ઇતિ॑ સાવિ॒ત્રીભ્યા॒મુ-ત્તિ॑ષ્ઠતિ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વાસ્યો॒ર્ધ્વાં-વઁ॑રુણમે॒નિમુ-થ્સૃ॑જતિ॒ દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ સ જા॒તો ગર્ભો॑ અસિ॒ [ગર્ભો॑ અસિ, રોદ॑સ્યો॒રિત્યા॑હે॒મે] 23

રોદ॑સ્યો॒રિત્યા॑હે॒મે વૈ રોદ॑સી॒ તયો॑રે॒ષ ગર્ભો॒ યદ॒ગ્નિ-સ્તસ્મા॑-દે॒વમા॒હાગ્ને॒ ચારુ॒ર્વિભૃ॑ત॒ ઓષ॑ધી॒ષ્વિત્યા॑હ ય॒દા હ્યે॑તં-વિઁ॒ભર॒ન્ત્યથ॒ ચારુ॑તરો॒ ભવ॑તિ॒ પ્ર મા॒તૃભ્યો॒ અધિ॒ કનિ॑ક્રદ-દ્ગા॒ ઇત્યા॒હૌષ॑ધયો॒ વા અ॑સ્ય મા॒તર॒સ્તાભ્ય॑ એ॒વૈન॒-મ્પ્રચ્યા॑વયતિ સ્થિ॒રો ભ॑વ વી॒ડ્વ॑ઙ્ગ॒ ઇતિ॑ ગર્દ॒ભ આ સા॑દયતિ॒ [આ સા॑દયતિ, સ-ન્ન॑હ્યત્યે॒વૈન॑-] 24

સ-ન્ન॑હ્યત્યે॒વૈન॑-મે॒તયા᳚ સ્થે॒મ્ને ગ॑ર્દ॒ભેન॒ સમ્ભ॑રતિ॒ તસ્મા᳚-દ્ગર્દ॒ભઃ પ॑શૂ॒ના-મ્ભા॑રભા॒રિત॑મો ગર્દ॒ભેન॒ સ-મ્ભ॑રતિ॒ તસ્મા᳚-દ્ગર્દ॒ભો-ઽપ્ય॑નાલે॒શે-ઽત્ય॒ન્યા-ન્પ॒શૂ-ન્મે᳚દ્ય॒ત્યન્ન॒ગ્ગ્॒ હ્યે॑નેના॒-ઽર્કગ્ં સ॒મ્ભર॑ન્તિ ગર્દ॒ભેન॒ સમ્ભ॑રતિ॒ તસ્મા᳚-દ્ગર્દ॒ભો દ્વિ॒રેતા॒-સ્સન્ કનિ॑ષ્ઠ-મ્પશૂ॒ના-મ્પ્રજા॑યતે॒-ઽગ્નિર્હ્ય॑સ્ય॒ યોનિ॑-ન્નિ॒ર્દહ॑તિ પ્ર॒જાસુ॒ વા એ॒ષ એ॒તર્હ્યારૂ॑ઢ॒- [એ॒તર્હ્યારૂ॑ઢઃ, સ ઈ᳚શ્વ॒રઃ પ્ર॒જા-શ્શુ॒ચા] 25

-સ્સ ઈ᳚શ્વ॒રઃ પ્ર॒જા-શ્શુ॒ચા પ્ર॒દહઃ॑ શિ॒વો ભ॑વ પ્ર॒જાભ્ય॒ ઇત્યા॑હ પ્ર॒જાભ્ય॑ એ॒વૈનગ્ં॑ શમયતિ॒ માનુ॑ષીભ્ય॒સ્ત્વમ॑ઙ્ગિર॒ ઇત્યા॑હ માન॒વ્યો॑ હિ પ્ર॒જા મા દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ભિ શૂ॑શુચો॒ મા-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્મા વન॒સ્પતી॒નિત્યા॑હૈ॒ભ્ય એ॒વૈનં॑-લોઁ॒કેભ્યઃ॑ શમયતિ॒ પ્રૈતુ॑ વા॒જી કનિ॑ક્રદ॒દિત્યા॑હ વા॒જી હ્યે॑ષ નાન॑દ॒-દ્રાસ॑ભઃ॒ પત્વે- [પત્વેતિ, આ॒હ॒ રાસ॑ભ॒ ઇતિ॒] 26

-ત્યા॑હ॒ રાસ॑ભ॒ ઇતિ॒ હ્યે॑તમૃષ॒યો-ઽવ॑દ॒-ન્ભર॑ન્ન॒ગ્નિ-મ્પુ॑રી॒ષ્ય॑મિત્યા॑હા॒-ઽગ્નિગ્ગ્ હ્યે॑ષ ભર॑તિ॒ મા પા॒દ્યાયુ॑ષઃ પુ॒રેત્યા॒હા-ઽઽયુ॑રે॒વા-ઽસ્મિ॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા᳚-દ્ગર્દ॒ભ-સ્સર્વ॒માયુ॑રેતિ॒ તસ્મા᳚-દ્ગર્દ॒ભે પુ॒રા-ઽઽયુ॑ષઃ॒ પ્રમી॑તે બિભ્યતિ॒ વૃષા॒-ઽગ્નિં-વૃઁષ॑ણ॒-મ્ભર॒ન્નિત્યા॑હ॒ વૃષા॒ હ્યે॑ષ વૃષા॒-ઽગ્નિર॒પા-ઙ્ગર્ભગ્ં॑ - [વૃષા॒-ઽગ્નિર॒પા-ઙ્ગર્ભ᳚મ્, સ॒મુ॒દ્રિય॒-] 27

સમુ॒દ્રિય॒-મિત્યા॑હા॒-ઽપાગ્ હ્યે॑ષ ગર્ભો॒ યદ॒ગ્નિરગ્ન॒ આ યા॑હિ વી॒તય॒ ઇતિ॒ વા ઇ॒મૌ લો॒કૌ વ્યૈ॑તા॒મગ્ન॒ આ યા॑હિ વી॒તય॒ ઇતિ॒ યદાહા॒ ઽનયો᳚ર્લો॒કયો॒-ર્વીત્યૈ॒ પ્રચ્યુ॑તો॒ વા એ॒ષ આ॒યત॑ના॒દગ॑તઃ પ્રતિ॒ષ્ઠાગ્ં સ એ॒તર્હ્ય॑દ્ધ્વ॒ર્યુ-ઞ્ચ॒ યજ॑માન-ઞ્ચ દ્ધ્યાયત્યૃ॒તગ્ં સ॒ત્યમિત્યા॑હે॒યં-વાઁ ઋ॒તમ॒સૌ [ ] 28

સ॒ત્યમ॒નયો॑રે॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ ષ્ઠાપયતિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑ત્યદ્ધ્વ॒ર્યુર્ન યજ॑માનો॒ વરુ॑ણો॒ વા એ॒ષ યજ॑માનમ॒ભ્યૈતિ॒ યદ॒ગ્નિરુપ॑નદ્ધ॒ ઓષ॑ધયઃ॒ પ્રતિ॑ ગૃહ્ણીતા॒ગ્નિમે॒ત-મિત્યા॑હ॒ શાન્ત્યૈ॒ વ્યસ્ય॒ન્ વિશ્વા॒ અમ॑તી॒રરા॑તી॒-રિત્યા॑હ॒ રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ નિ॒ષીદ॑-ન્નો॒ અપ॑ દુર્મ॒તિગ્ં હ॑ન॒દિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા॒ ઓષ॑ધયઃ॒ પ્રતિ॑મોદદ્ધ્વ- [પ્રતિ॑મોદદ્ધ્વમ્, એ॒ન॒મિત્યા॒હૌષ॑ધયો॒] 29

-મેન॒મિત્યા॒હૌષ॑ધયો॒ વા અ॒ગ્નેર્ભા॑ગ॒ધેય॒-ન્તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ॑ર્ધયતિ॒ પુષ્પા॑વતી-સ્સુપિપ્પ॒લા ઇત્યા॑હ॒ તસ્મા॒દોષ॑ધયઃ॒ ફલ॑-ઙ્ગૃહ્ણન્ત્ય॒ યં-વોઁ॒ ગર્ભ॑ ઋ॒ત્વિયઃ॑ પ્ર॒ત્નગ્ં સ॒ધસ્થ॒મા-ઽસ॑દ॒દિત્યા॑હ॒ યાભ્ય॑ એ॒વૈન॑-મ્પ્રચ્યા॒વય॑તિ॒ તાસ્વે॒વૈન॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ॒ દ્વાભ્યા॑મુ॒પાવ॑હરતિ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ ॥ 30 ॥

(અ॒સ્ત્વ॒ - નુ॒ષ્ટુ - બ॑સિ - સાદય॒ત્યા - રૂ॑ઢઃ॒-પત્વેતિ॒-ગર્ભ॑-મ॒સૌ - મો॑દદ્ધ્વં॒ - દ્વિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 5)

વા॒રુ॒ણો વા અ॒ગ્નિરુપ॑નદ્ધો॒ વિ પાજ॒સેતિ॒ વિસ્રગ્ં॑સયતિ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વાસ્ય॒ વિષૂ॑ચીં-વઁરુણમે॒નિં-વિઁસૃ॑જત્ય॒પ ઉપ॑ સૃજ॒ત્યાપો॒ વૈ શા॒ન્તા-શ્શા॒ન્તાભિ॑રે॒વાસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ તિ॒સૃભિ॒રુપ॑ સૃજતિ ત્રિ॒વૃદ્વા અ॒ગ્નિર્યાવા॑ને॒વા-ગ્નિસ્તસ્ય॒ શુચગ્ં॑ શમયતિ મિ॒ત્ર-સ્સ॒ગ્ં॒સૃજ્ય॑ પૃથિ॒વીમિત્યા॑હ મિ॒ત્રો વૈ શિ॒વો દે॒વાના॒-ન્તેનૈ॒વૈ- [દે॒વાના॒-ન્તેનૈ॒વ, એ॒ન॒ગ્ં॒ સગ્ં સૃ॑જતિ॒] 31

-ન॒ગ્ં॒ સગ્ં સૃ॑જતિ॒ શાન્ત્યૈ॒ યદ્ગ્રા॒મ્યાણા॒-મ્પાત્રા॑ણા-ઙ્ક॒પાલૈ᳚-સ્સગ્ંસૃ॒જે-દ્ગ્રા॒મ્યાણિ॒ પાત્રા॑ણિ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યેદર્મકપા॒લૈ-સ્સગ્ં સૃ॑જત્યે॒તાનિ॒ વા અ॑નુપજીવની॒યાનિ॒ તાન્યે॒વ શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ॒ શર્ક॑રાભિ॒-સ્સગ્ં સૃ॑જતિ॒ ધૃત્યા॒ અથો॑ શ॒ન્ત્વાયા॑ જલો॒મૈ-સ્સગ્ં સૃ॑જત્યે॒ષા વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒યા ત॒નૂર્યદ॒જા પ્રિ॒યયૈ॒વૈન॑-ન્ત॒નુવા॒ સગ્ં સૃ॑જ॒ત્યથો॒ તેજ॑સા કૃષ્ણાજિ॒નસ્ય॒ લોમ॑ભિ॒-સ્સગ્ં - [લોમ॑ભિ॒-સ્સમ્, સૃ॒જ॒તિ॒ ય॒જ્ઞો વૈ] 32

સૃ॑જતિ ય॒જ્ઞો વૈ કૃ॑ષ્ણાજિ॒નં-યઁ॒જ્ઞેનૈ॒વ ય॒જ્ઞગ્ં સગ્ં સૃ॑જતિ રુ॒દ્રા-સ્સ॒ભૃત્ય॑ પૃથિ॒વીમિત્યા॑હૈ॒તા વા એ॒ત-ન્દે॒વતા॒ અગ્રે॒ સમ॑ભર॒-ન્તાભિ॑રે॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ્ભ॑રતિ મ॒ખસ્ય॒ શિરો॒-ઽસીત્યા॑હ ય॒જ્ઞો વૈ મ॒ખસ્તસ્યૈ॒ત-ચ્છિરો॒ યદુ॒ખા તસ્મા॑દે॒વમા॑હ ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ॒દે સ્થ॒ ઇત્યા॑હ ય॒જ્ઞસ્ય॒ હ્યે॑તે [ ] 33

પ॒દે અથો॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ પ્રા-ઽન્યાભિ॒-ર્યચ્છ॒ત્યન્વ॒ન્યૈ-ર્મ॑ન્ત્રયતે મિથુન॒ત્વાય॒ ત્ર્યુ॑દ્ધિ-ઙ્કરોતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ષાં-લોઁ॒કાના॒માપ્ત્યૈ॒ છન્દો॑ભિઃ કરોતિ વી॒ર્યં॑-વૈઁ છન્દાગ્ં॑સિ વી॒ર્યે॑ણૈ॒વૈના᳚-ઙ્કરોતિ॒ યજુ॑ષા॒ બિલ॑-ઙ્કરોતિ॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યા॒ ઇય॑તી-ઙ્કરોતિ પ્ર॒જાપ॑તિના યજ્ઞમુ॒ખેન॒ સમ્મિ॑તા-ન્દ્વિસ્ત॒ના-ઙ્ક॑રોતિ॒ યાવા॑પૃથિ॒વ્યોર્દોહા॑ય॒ ચતુઃ॑સ્તના-ઙ્કરોતિ પશૂ॒ના-ન્દોહા॑યા॒ષ્ટાસ્ત॑ના-ઙ્કરોતિ॒ છન્દ॑સા॒-ન્દોહા॑ય॒ નવા᳚શ્રિ-મભિ॒ચર॑તઃ કુર્યા-ત્ત્રિ॒વૃત॑મે॒વ વજ્રગ્ં॑ સ॒મ્ભૃત્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાય॒ પ્રહ॑રતિ॒ સ્તૃત્યૈ॑ કૃ॒ત્વાય॒ સા મ॒હીમુ॒ખામિતિ॒ નિ દ॑ધાતિ દે॒વતા᳚સ્વે॒વૈના॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥ 34 ॥

(તેનૈ॒વ - લોમ॑ભિ॒-સ્સ - મે॒તે - અ॑ભિ॒ચર॑ત॒ - એક॑વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 6)

સ॒પ્તભિ॑ર્ધૂપયતિ સ॒પ્ત વૈ શી॑ર્ષ॒ણ્યાઃ᳚ પ્રા॒ણા-શ્શિર॑ એ॒ત-દ્ય॒જ્ઞસ્ય॒ યદુ॒ખા શી॒ર્॒ષન્ને॒વ ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ્રા॒ણા-ન્દ॑ધાતિ॒ તસ્મા᳚-થ્સ॒પ્ત શી॒ર્॒ષ-ન્પ્રા॒ણા અ॑શ્વશ॒કેન॑ ધૂપયતિ પ્રાજાપ॒ત્યો વા અશ્વઃ॑ સયોનિ॒ત્વાયા-દિ॑તિ॒સ્ત્વેત્યા॑હે॒યં-વાઁ અદિ॑તિ॒રદિ॑ત્યૈ॒વાદિ॑ત્યા-ઙ્ખનત્ય॒સ્યા અક્રૂ॑રઙ્કારાય॒ ન હિ સ્વ-સ્સ્વગ્ં હિ॒નસ્તિ॑ દે॒વાના᳚-ન્ત્વા॒ પત્ની॒રિત્યા॑હ દે॒વાનાં॒- [દે॒વાના᳚મ્, વા એ॒તા-મ્પત્ન॒યો-ઽગ્રે॑-ઽ] 35

-ઁવા એ॒તા-મ્પત્ન॒યો-ઽગ્રે॑-ઽ-કુર્વ॒-ન્તાભિ॑રે॒વૈના᳚-ન્દધાતિ ધિ॒ષણા॒સ્ત્વેત્યા॑હ વિ॒દ્યા વૈ ધિ॒ષણા॑ વિ॒દ્યાભિ॑-રે॒વૈના॑-મ॒ભીન્ધે॒ ગ્નાસ્ત્વેત્યા॑હ॒ છન્દાગ્ં॑સિ॒ વૈ ગ્ના શ્છન્દો॑ભિ-રે॒વૈનાગ્॑ શ્રપયતિ॒ વરૂ᳚ત્રય॒સ્ત્વેત્યા॑હ॒ હોત્રા॒ વૈ વરૂ᳚ત્રયો॒ હોત્રા॑ભિરે॒વૈના᳚-મ્પચતિ॒ જન॑ય॒સ્ત્વેત્યા॑હ દે॒વાનાં॒-વૈઁ પત્ની॒- [પત્નીઃ᳚, જન॑ય॒સ્તાભિ॑-] 36

-ર્જન॑ય॒સ્તાભિ॑-રે॒વૈના᳚-મ્પચતિ ષ॒ડ્ભિઃ પ॑ચતિ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈના᳚-મ્પચતિ॒ દ્વિઃ પચ॒ન્ત્વિત્યા॑હ॒ તસ્મા॒-દ્દ્વિ-સ્સં॑વઁથ્સ॒રસ્ય॑ સ॒સ્ય-મ્પ॑ચ્યતે વારુ॒ણ્યુ॑ખા-ઽભીદ્ધા॑ મૈ॒ત્રિયોપૈ॑તિ॒ શાન્ત્યૈ॑ દે॒વસ્ત્વા॑ સવિ॒તો-દ્વ॑પ॒ત્વિત્યા॑હ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈના॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા દે॒વતા॑ભિ॒રુ-દ્વ॑પ॒ત્યપ॑દ્યમાના પૃથિ॒વ્યાશા॒ દિશ॒ આ પૃ॒ણે- [આ પૃ॒ણ, ઇત્યા॑હ॒] 37

-ત્યા॑હ॒ તસ્મા॑દ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॒ દિશો-ઽનુ॒ વિભા॒ત્યુત્તિ॑ષ્ઠ બૃહ॒તી ભ॑વો॒ર્ધ્વા તિ॑ષ્ઠ ધ્રુ॒વા ત્વમિત્યા॑હ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યા અસુ॒ર્ય॑-મ્પાત્ર॒મના᳚ચ્છૃણ્ણ॒મા-ચ્છૃ॑ણત્તિ દેવ॒ત્રા-ઽક॑રજક્ષી॒રેણા-ઽઽચ્છૃ॑ણત્તિ પર॒મં-વાઁ એ॒ત-ત્પયો॒ યદ॑જક્ષી॒ર-મ્પ॑ર॒મેણૈ॒વૈના॒-મ્પય॒સા-ઽઽચ્છૃ॑ણત્તિ॒ યજુ॑ષા॒ વ્યાવૃ॑ત્ત્યૈ॒ છન્દો॑ભિ॒રા ચ્છૃ॑ણત્તિ॒ છન્દો॑ભિ॒ર્વા એ॒ષા ક્રિ॑યતે॒ છન્દો॑ભિરે॒વ છન્દા॒ગ્॒સ્યા ચ્છૃ॑ણત્તિ ॥ 38 ॥

(આ॒હ॒ દે॒વાનાં॒ - ઁવૈ પત્નીઃ᳚ - પૃણૈ॒ - ષા - ષટ્ ચ॑) (અ. 7)

એક॑વિગ્ંશત્યા॒ માષૈઃ᳚ પુરુષશી॒ર્॒ષ-મચ્છૈ᳚ત્યમે॒દ્ધ્યા વૈ માષા॑ અમે॒દ્ધ્ય-મ્પુ॑રુષશી॒ર્॒ષ-મ॑મે॒દ્ધ્યૈરે॒વા-સ્યા॑-મે॒દ્ધ્ય-ન્નિ॑રવ॒દાય॒ મેદ્ધ્ય॑-ઙ્કૃ॒ત્વા ઽઽહ॑ર॒ત્યેક॑વિગ્ંશતિ-ર્ભવન્ત્યેકવિ॒ગ્ં॒શો વૈ પુરુ॑ષઃ॒ પુરુ॑ષ॒સ્યા-ઽઽપ્ત્યૈ॒ વ્યૃ॑દ્ધં॒-વાઁ એ॒ત-ત્પ્રા॒ણૈર॑મે॒દ્ધ્યં-યઁ-ત્પુ॑રુષશી॒ર્॒ષગ્ં સ॑પ્ત॒ધા વિતૃ॑ણ્ણાં-વઁલ્મીકવ॒પા-મ્પ્રતિ॒ નિ દ॑ધાતિ સ॒પ્ત વૈ શી॑ર્ષ॒ણ્યાઃ᳚ પ્રા॒ણાઃ પ્રા॒ણૈરે॒વૈન॒-થ્સમ॑ર્ધયતિ મેદ્ધ્ય॒ત્વાય॒ યાવ॑ન્તો॒ [યાવ॑ન્તઃ, વૈ મૃ॒ત્યુબ॑ન્ધવ॒-] 39

વૈ મૃ॒ત્યુબ॑ન્ધવ॒-સ્તેષાં᳚-યઁ॒મ આધિ॑પત્ય॒-મ્પરી॑યાય યમગા॒થાભિઃ॒ પરિ॑ગાયતિ ય॒માદે॒વૈન॑-દ્વૃઙ્ક્તે તિ॒સૃભિઃ॒ પરિ॑ગાયતિ॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ભ્ય એ॒વૈન॑લ્લો॒કેભ્યો॑ વૃઙ્ક્તે॒ તસ્મા॒-દ્ગાય॑તે॒ ન દેય॒-ઙ્ગાથા॒ હિ ત-દ્વૃ॒ઙ્ક્તે᳚ ઽગ્નિભ્યઃ॑ પ॒શૂના લ॑ભતે॒ કામા॒ વા અ॒ગ્નયઃ॒ કામા॑ને॒વાવ॑ રુન્ધે॒ ય-ત્પ॒શૂ-ન્ના-ઽઽલભે॒તા-ઽન॑વરુદ્ધા અસ્ય [ ] 40

પ॒શવઃ॑ સ્યુ॒ર્ય-ત્પર્ય॑ગ્નિકૃતાનુ-થ્સૃ॒જે-દ્ય॑જ્ઞવેશ॒સ-ઙ્કુ॑ર્યા॒-દ્ય-થ્સગ્ગ્॑સ્થા॒પયે᳚-દ્યા॒તયા॑માનિ શી॒ર્॒ષાણિ॑ સ્યુ॒ર્ય-ત્પ॒શૂના॒લભ॑તે॒ તેનૈ॒વ પ॒શૂનવ॑ રુન્ધે॒ ય-ત્પર્ય॑ગ્નિકૃતાનુ-થ્સૃ॒જતિ॑ શી॒ર્ષ્ણા-મયા॑તયામત્વાય પ્રાજાપ॒ત્યેન॒ સગ્ગ્ સ્થા॑પયતિ ય॒જ્ઞો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિર્ય॒જ્ઞ એ॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અ॑સૃજત॒ સ રિ॑રિચા॒નો॑-ઽમન્યત॒ સ એ॒તા આ॒પ્રીર॑પશ્ય॒-ત્તાભિ॒ર્વૈ સ મુ॑ખ॒ત [સ મુ॑ખ॒તઃ, આ॒ત્માન॒મા ઽપ્રી॑ણીત॒] 41

આ॒ત્માન॒મા ઽપ્રી॑ણીત॒ યદે॒તા આ॒પ્રિયો॒ ભવ॑ન્તિ ય॒જ્ઞો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિ-ર્ય॒જ્ઞમે॒વૈતાભિ॑ર્મુખ॒ત આ પ્રી॑ણા॒ત્ય-પ॑રિમિતછન્દસો ભવ॒ન્ત્યપ॑રિમિતઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યા॑ ઊનાતિરિ॒ક્તા મિ॑થુ॒નાઃ પ્રજા᳚ત્યૈ લોમ॒શં-વૈઁ નામૈ॒તચ્છન્દઃ॑ પ્ર॒જાપ॑તેઃ પ॒શવો॑ લોમ॒શાઃ પ॒શૂને॒વા-ઽવ॑ રુન્ધે॒ સર્વા॑ણિ॒ વા એ॒તા રૂ॒પાણિ॒ સર્વા॑ણિ રૂ॒પાણ્ય॒ગ્નૌ ચિત્યે᳚ ક્રિયન્તે॒ તસ્મા॑દે॒તા અ॒ગ્નેશ્ચિત્ય॑સ્ય [અ॒ગ્નેશ્ચિત્ય॑સ્ય, ભ॒વ॒ન્ત્યેક॑વિગ્ં શતિગ્ં] 42

ભવ॒ન્ત્યેક॑વિગ્ં શતિગ્ં સામિધે॒નીરન્વા॑હ॒ રુગ્વા એ॑કવિ॒ગ્ં॒શો રુચ॑મે॒વ ગ॑ચ્છ॒ત્યથો᳚ પ્રતિ॒ષ્ઠામે॒વ પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા હ્યે॑કવિ॒ગ્ં॒શ-શ્ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ॒મન્વા॑હ॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિરર્ધમા॒સા-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો᳚-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર-સ્સા॒ક્ષાદે॒વ વૈ᳚શ્વાન॒રમવ॑ રુન્ધે॒ પરા॑ચી॒રન્વા॑હ॒ પરા॑ઙિવ॒ હિ સુ॑વ॒ર્ગો લો॒ક-સ્સમા᳚સ્ત્વા-ઽગ્ન ઋ॒તવો॑ વર્ધય॒ન્ત્વિત્યા॑હ॒ સમા॑ભિરે॒વા-ઽગ્નિં-વઁ॑ર્ધય- [-ઽગ્નિં-વઁ॑ર્ધયતિ, ઋ॒તુભિઃ॑ સંવઁથ્સ॒રં-વિઁશ્વા॒] 43

-ત્યૃ॒તુભિઃ॑ સંવઁથ્સ॒રં-વિઁશ્વા॒ આ ભા॑હિ પ્ર॒દિશઃ॑ પૃથિ॒વ્યા ઇત્યા॑હ॒ તસ્મા॑દ॒ગ્નિ-સ્સર્વા॒ દિશો-ઽનુ॒ વિભા॑તિ॒ પ્રત્યૌ॑હતામ॒શ્વિના॑ મૃ॒ત્યુમ॑સ્મા॒દિત્યા॑હ મૃ॒ત્યુમે॒વા-ઽસ્મા॒દપ॑ નુદ॒ત્યુદ્વ॒ય-ન્તમ॑સ॒સ્પરીત્યા॑હ પા॒પ્મા વૈ તમઃ॑ પા॒પ્માન॑મે॒વાસ્મા॒દપ॑ હ॒ન્ત્યગ॑ન્મ॒ જ્યોતિ॑રુત્ત॒મ-મિત્યા॑હા॒-ઽસૌ વા આ॑દિ॒ત્યો જ્યોતિ॑રુત્ત॒મ-મા॑દિ॒ત્યસ્યૈ॒વ સાયુ॑જ્ય-ઙ્ગચ્છતિ॒ ન સં॑વઁથ્સ॒રસ્તિ॑ષ્ઠતિ॒ નાસ્ય॒ શ્રીસ્તિ॑ષ્ઠતિ॒ યસ્યૈ॒તાઃ ક્રિ॒યન્તે॒ જ્યોતિ॑ષ્મતી-મુત્ત॒મામન્વા॑હ॒ જ્યોતિ॑રે॒વાસ્મા॑ ઉ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાતિ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્યાનુ॑ખ્યાત્યૈ ॥ 44 ॥

(યાવ॑ન્તો - ઽસ્ય - મુખ॒ત - શ્ચિત્ય॑સ્ય - વર્ધય - ત્યાદિ॒ત્યો᳚ - ઽષ્ટાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 8)

ષ॒ડ્ભિર્દી᳚ક્ષયતિ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈન॑-ન્દીક્ષયતિ સ॒પ્તભિ॑ર્દીક્ષયતિ સ॒પ્ત છન્દાગ્ં॑સિ॒ છન્દો॑ભિરે॒વૈન॑-ન્દીક્ષયતિ॒ વિશ્વે॑ દે॒વસ્ય॑ ને॒તુરિત્ય॑-નુ॒ષ્ટુભો᳚ત્ત॒મયા॑ જુહોતિ॒ વાગ્વા અ॑નુ॒ષ્ટુ-પ્તસ્મા᳚-ત્પ્રા॒ણાનાં॒-વાઁગુ॑ત્ત॒મૈ- ક॑સ્માદ॒ક્ષરા॒દના᳚પ્ત-મ્પ્રથ॒મ-મ્પ॒દ-ન્તસ્મા॒-દ્ય-દ્વા॒ચો-ઽના᳚પ્ત॒-ન્તન્મ॑નુ॒ષ્યા॑ ઉપ॑ જીવન્તિ પૂ॒ર્ણયા॑ જુહોતિ પૂ॒ર્ણ ઇ॑વ॒ હિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ [પ્ર॒જાપ॑તિઃ, પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપત્યૈ॒] 45

પ્ર॒જાપ॑તે॒રાપ્ત્યૈ॒ ન્યૂ॑નયા જુહોતિ॒ ન્યૂ॑ના॒દ્ધિ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જા અસૃ॑જત પ્ર॒જાના॒ગ્ં॒ સૃષ્ટ્યૈ॒ યદ॒ર્ચિષિ॑ પ્રવૃ॒ઞ્જ્યા-દ્ભૂ॒તમવ॑ રુન્ધીત॒ યદઙ્ગા॑રેષુ ભવિ॒ષ્યદઙ્ગા॑રેષુ॒ પ્રવૃ॑ણક્તિ ભવિ॒ષ્ય દે॒વાવ॑ રુન્ધે ભવિ॒ષ્યદ્ધિ ભૂયો॑ ભૂ॒તા-દ્દ્વાભ્યા॒-મ્પ્રવૃ॑ણક્તિ દ્વિ॒પા-દ્યજ॑માનઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વા એ॒ષા યજુ॑ષા॒ સમ્ભૃ॑તા॒ યદુ॒ખા સા યદ્ભિદ્યે॒તા-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છે॒- [-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છે᳚ત્, યજ॑માનો] 46

-દ્યજ॑માનો હ॒ન્યેતા᳚-ઽસ્ય ય॒જ્ઞો મિત્રૈ॒તામુ॒ખા-ન્ત॒પેત્યા॑હ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ મિ॒ત્રો બ્રહ્મ॑ન્ને॒વૈના॒-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ॒ યજ॑માનો॒ નાસ્ય॑ ય॒જ્ઞો હ॑ન્યતે॒ યદિ॒ ભિદ્યે॑ત॒ તૈરે॒વ ક॒પાલૈ॒-સ્સગ્ં સૃ॑જે॒-થ્સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિ॒ર્યો ગ॒તશ્રી॒-સ્સ્યાન્મ॑થિ॒ત્વા તસ્યાવ॑ દદ્ધ્યા-દ્ભૂ॒તો વા એ॒ષ સ સ્વા- [એ॒ષ સ સ્વામ્, દે॒વતા॒મુપૈ॑તિ॒] 47

-ન્દે॒વતા॒મુપૈ॑તિ॒ યો ભૂતિ॑કામ॒-સ્સ્યાદ્ય ઉ॒ખાયૈ॑ સ॒મ્ભવે॒-થ્સ એ॒વ તસ્ય॑ સ્યા॒દતો॒ હ્યે॑ષ સ॒મ્ભવ॑ત્યે॒ષ વૈ સ્વ॑ય॒મ્ભૂર્નામ॒ ભવ॑ત્યે॒વ ય-ઙ્કા॒મયે॑ત॒ ભ્રાતૃ॑વ્યમસ્મૈ જનયેય॒મિત્ય॒-ન્યત॒સ્તસ્યા॒-ઽઽહૃત્યા-ઽવ॑ દદ્ધ્યા-થ્સા॒ક્ષાદે॒વાસ્મૈ॒ ભ્રાતૃ॑વ્ય-ઞ્જનયત્યમ્બ॒રીષા॒દન્ન॑ કામ॒સ્યાવ॑ દદ્ધ્યાદમ્બ॒રીષે॒ વા અન્ન॑-મ્ભ્રિયતે॒ સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒- [સયો᳚ન્યે॒વાન્ન᳚મ્, અવ॑ રુન્ધે॒] 48

-મવ॑ રુન્ધે॒ મુઞ્જા॒નવ॑ દધા॒ત્યૂર્ગ્વૈ મુઞ્જા॒ ઊર્જ॑મે॒વાસ્મા॒ અપિ॑ દધાત્ય॒ગ્નિર્દે॒વેભ્યો॒ નિલા॑યત॒ સ ક્રુ॑મુ॒ક-મ્પ્રા-ઽવિ॑શ-ત્ક્રુમુ॒કમવ॑ દધાતિ॒ યદે॒વાસ્ય॒ તત્ર॒ ન્ય॑ક્ત॒-ન્ત દે॒વાવ॑ રુન્ધ॒ આજ્યે॑ન॒ સં-યૌઁ᳚ત્યે॒તદ્વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒ય-ન્ધામ॒ યદાજ્ય॑-મ્પ્રિ॒યેણૈ॒વૈન॒-ન્ધામ્ના॒ સમ॑ર્ધય॒ત્યથો॒ તેજ॑સા॒ [તેજ॑સા, વૈ ક॑કન્તી॒મા દ॑ધાતિ॒] 49

વૈ ક॑ઙ્કતી॒મા દ॑ધાતિ॒ ભા એ॒વાવ॑ રુન્ધે શમી॒મયી॒મા દ॑ધાતિ॒ શાન્ત્યૈ॒ સીદ॒ ત્વ-મ્મા॒તુર॒સ્યા ઉ॒પસ્થ॒ ઇતિ॑ તિ॒સૃભિ॑ર્જા॒તમુપ॑ તિષ્ઠતે॒ ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા એ॒ષ્વે॑વ લો॒કેષ્વા॒વિદ॑-ઙ્ગચ્છ॒ત્યથો᳚ પ્રા॒ણાને॒વા-ઽઽત્મ-ન્ધ॑ત્તે ॥ 50 ॥

( પ્ર॒જાપ॑તિ--ર્ ઋચ્છે॒થ્ - સ્વા - મે॒વાન્નં॒ - તેજ॑સા॒ - ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશચ્ચ) (અ. 9)

ન હ॑ સ્મ॒ વૈ પુ॒રા-ઽગ્નિરપ॑રશુવૃક્ણ-ન્દહતિ॒ તદ॑સ્મૈ પ્રયો॒ગ એ॒વર્ષિ॑રસ્વદય॒-દ્યદ॑ગ્ને॒ યાનિ॒ કાનિ॒ ચેતિ॑ સ॒મિધ॒મા દ॑ધા॒ત્યપ॑રશુવૃક્ણ-મે॒વાસ્મૈ᳚ સ્વદયતિ॒ સર્વ॑મસ્મૈ સ્વદતે॒ ય એ॒વં-વેઁદૌદુ॑મ્બરી॒મા દ॑ધા॒ત્યૂર્ગ્વા ઉ॑દુ॒મ્બર॒ ઊર્જ॑મે॒વાસ્મા॒ અપિ॑ દધાતિ પ્ર॒જાપ॑તિર॒ગ્નિ-મ॑સૃજત॒ તગ્ં સૃ॒ષ્ટગ્ં રક્ષાગ્॑- [સૃ॒ષ્ટગ્ં રક્ષાગ્ં॑સિ, અ॒જિ॒ઘા॒ગ્ં॒સ॒ન્થ્સ એ॒ત-] 51

-સ્યજિઘાગ્ંસ॒ન્થ્સ એ॒ત-દ્રા᳚ક્ષો॒ઘ્નમ॑પશ્ય॒-ત્તેન॒ વૈ સરક્ષા॒ગ્॒સ્યપા॑-ઽહત॒ ય-દ્રા᳚ક્ષો॒ઘ્ન-મ્ભવ॑ત્ય॒ગ્નેરે॒વ તેન॑ જા॒તા-દ્રક્ષા॒ગ્॒સ્યપ॑ હ॒ન્ત્યાશ્વ॑ત્થી॒મા દ॑ધાત્યશ્વ॒ત્થો વૈ વન॒સ્પતી॑નાગ્ં સપત્નસા॒હો વિજિ॑ત્યૈ॒ વૈક॑ઙ્કતી॒મા દ॑ધાતિ॒ ભા એ॒વાવ॑ રુન્ધે શમી॒મયી॒મા દ॑ધાતિ॒ શાન્ત્યૈ॒ સગ્ંશિ॑ત-મ્મે॒ બ્રહ્મોદે॑ષા-મ્બા॒હૂ અ॑તિર॒મિત્યુ॑ત્ત॒મે ઔદુ॑મ્બરી [ઔદુ॑મ્બરી, વા॒ચ॒ય॒તિ॒ બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ] 52

વાચયતિ॒ બ્રહ્મ॑ણૈ॒વ ક્ષ॒ત્રગ્ં સગ્ગ્ શ્ય॑તિ ક્ષ॒ત્રેણ॒ બ્રહ્મ॒ તસ્મા᳚-દ્બ્રાહ્મ॒ણો રા॑જ॒ન્ય॑વા॒નત્ય॒ન્ય-મ્બ્રા᳚હ્મ॒ણ-ન્તસ્મા᳚-દ્રાજ॒ન્યો᳚ બ્રાહ્મ॒ણવા॒નત્ય॒ન્યગ્ં રા॑જ॒ન્ય॑-મ્મૃ॒ત્યુર્વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિર॒મૃત॒ગ્ં॒ હિર॑ણ્યગ્ં રુ॒ક્મમન્ત॑ર॒-મ્પ્રતિ॑મુઞ્ચતે॒ ઽમૃત॑મે॒વ મૃ॒ત્યોર॒ન્તર્ધ॑ત્ત॒ એક॑વિગ્ંશતિનિર્બાધો ભવ॒ત્યેક॑વિગ્ંશતિ॒ર્વૈ દે॑વલો॒કા દ્વાદ॑શ॒ માસાઃ॒ પઞ્ચ॒ર્તવ॒સ્ત્રય॑ ઇ॒મે લો॒કા અ॒સાવા॑દિ॒ત્ય [અ॒સાવા॑દિ॒ત્યઃ, એ॒ક॒વિ॒ગ્ં॒શ એ॒તાવ॑ન્તો॒ વૈ] 53

એ॑કવિ॒ગ્ં॒શ એ॒તાવ॑ન્તો॒ વૈ દે॑વલો॒કાસ્તેભ્ય॑ એ॒વ ભ્રાતૃ॑વ્યમ॒ન્તરે॑તિ નિર્બા॒ધૈર્વૈ દે॒વા અસુ॑રા-ન્નિર્બા॒ધે॑-ઽકુર્વત॒ તન્નિ॑ર્બા॒ધાના᳚-ન્નિર્બાધ॒ત્વ-ન્નિ॑ર્બા॒ધી ભ॑વતિ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાને॒વ નિ॑ર્બા॒ધે કુ॑રુતે સાવિત્રિ॒યા પ્રતિ॑મુઞ્ચતે॒ પ્રસૂ᳚ત્યૈ॒ નક્તો॒ષાસેત્યુત્ત॑રયા ઽહોરા॒ત્રાભ્યા॑મે॒વૈન॒-મુદ્ય॑ચ્છતે દે॒વા અ॒ગ્નિ-ન્ધા॑રય-ન્દ્રવિણો॒દા ઇત્યા॑હ પ્રા॒ણા વૈ દે॒વા દ્ર॑વિણો॒દા અ॑હોરા॒ત્રાભ્યા॑મે॒વૈન॑મુ॒દ્યત્ય॑ [ ] 54

પ્રા॒ણૈર્દા॑ધા॒રા ઽઽસી॑નઃ॒ પ્રતિ॑મુઞ્ચતે॒ તસ્મા॒દાસી॑નાઃ પ્ર॒જાઃ પ્રજા॑યન્તે કૃષ્ણાજિ॒નમુત્ત॑ર॒-ન્તેજો॒ વૈ હિર॑ણ્ય॒-મ્બ્રહ્મ॑ કૃષ્ણાજિ॒ન-ન્તેજ॑સા ચૈ॒વૈન॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા ચોભ॒યતઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણાતિ॒ ષડુ॑દ્યામગ્ં શિ॒ક્ય॑-મ્ભવતિ॒ ષડ્વા ઋ॒તવ॑ ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈન॒-મુદ્ય॑ચ્છતે॒ ય-દ્દ્વાદ॑શોદ્યામગ્ં સંવઁથ્સ॒રેણૈ॒વ મૌ॒ઞ્જ-મ્ભ॑વ॒ત્યૂર્ગ્વૈ મુઞ્જા॑ ઊ॒ર્જૈવૈન॒ગ્ં॒ સ મ॑ર્ધયતિ સુપ॒ર્ણો॑-ઽસિ ગ॒રુત્મા॒નિત્યવે᳚ક્ષતે રૂ॒પમે॒વાસ્યૈ॒તન્મ॑હિ॒માનં॒-વ્યાઁચ॑ષ્ટે॒ દિવ॑-ઙ્ગચ્છ॒ સુવઃ॑ પ॒તેત્યા॑હ સુવ॒ર્ગમે॒વૈનં॑-લોઁ॒ક-ઙ્ગ॑મયતિ ॥ 55 ॥

(રક્ષા॒ગ્॒સ્યૌ - દુ॑બંરિ - આદિ॒ત્ય - ઉ॒દ્યત્ય॒ - સં - ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિશ્ચ) (અ. 10)

સમિ॑દ્ધો અ॒ઞ્જન્ કૃદ॑ર-મ્મતી॒ના-ઙ્ઘૃ॒તમ॑ગ્ને॒ મધુ॑મ॒-ત્પિન્વ॑માનઃ । વા॒જી વહ॑ન્ વા॒જિન॑-ઞ્જાતવેદો દે॒વાનાં᳚-વઁક્ષિ પ્રિ॒યમા સ॒ધસ્થ᳚મ્ ॥ ઘૃ॒તેના॒ઞ્જન્થ્સ-મ્પ॒થો દે॑વ॒યાના᳚-ન્પ્રજા॒નન્ વા॒જ્યપ્યે॑તુ દે॒વાન્ । અનુ॑ ત્વા સપ્તે પ્ર॒દિશઃ॑ સચન્તાગ્ સ્વ॒ધામ॒સ્મૈ યજ॑માનાય ધેહિ ॥ ઈડ્ય॒શ્ચાસિ॒ વન્દ્ય॑શ્ચ વાજિન્ના॒શુશ્ચાસિ॒ મેદ્ધ્ય॑શ્ચ સપ્તે । અ॒ગ્નિષ્ટ્વા॑ [અ॒ગ્નિષ્ટ્વા᳚, દે॒વૈર્વસુ॑ભિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚] 56

દે॒વૈર્વસુ॑ભિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ પ્રી॒તં-વઁહ્નિં॑-વઁહતુ જા॒તવે॑દાઃ ॥ સ્તી॒ર્ણ-મ્બ॒ર્॒હિ-સ્સુ॒ષ્ટરી॑મા જુષા॒ણોરુ પૃ॒થુ પ્રથ॑માન-મ્પૃથિ॒વ્યામ્ । દે॒વેભિ॑ર્યુ॒ક્તમદિ॑તિ-સ્સ॒જોષા᳚-સ્સ્યો॒ન-ઙ્કૃ॑ણ્વા॒ના સુ॑વિ॒તે દ॑ધાતુ ॥ એ॒તા ઉ॑ વ-સ્સુ॒ભગા॑ વિ॒શ્વરૂ॑પા॒ વિપક્ષો॑ભિ॒-શ્શ્રય॑માણા॒ ઉદાતૈઃ᳚ । ઋ॒ષ્વા-સ્સ॒તીઃ ક॒વષ॒-શ્શુમ્ભ॑માના॒ દ્વારો॑ દે॒વી-સ્સુ॑પ્રાય॒ણા ભ॑વન્તુ ॥ અ॒ન્ત॒રા મિ॒ત્રાવરુ॑ણા॒ ચર॑ન્તી॒ મુખં॑-યઁ॒જ્ઞાના॑મ॒ભિ સં॑વિઁદા॒ને । ઉ॒ષાસા॑ વાગ્ં [ઉ॒ષાસા॑ વામ્, સુ॒હિ॒ર॒ણ્યે સુ॑શિ॒લ્પે] 57

સુહિર॒ણ્યે સુ॑શિ॒લ્પે ઋ॒તસ્ય॒ યોના॑વિ॒હ સા॑દયામિ ॥ પ્ર॒થ॒મા વાગ્ં॑ સર॒થિના॑ સુ॒વર્ણા॑ દે॒વૌ પશ્ય॑ન્તૌ॒ ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ । અપિ॑પ્રય॒-ઞ્ચોદ॑ના વા॒-મ્મિમા॑ના॒ હોતા॑રા॒ જ્યોતિઃ॑ પ્ર॒દિશા॑ દિ॒શન્તા᳚ ॥ આ॒દિ॒ત્યૈર્નો॒ ભાર॑તી વષ્ટુ ય॒જ્ઞગ્ં સર॑સ્વતી સ॒હ રુ॒દ્રૈર્ન॑ આવીત્ । ઇડોપ॑હૂતા॒ વસુ॑ભિ-સ્સ॒જોષા॑ ય॒જ્ઞ-ન્નો॑ દેવીર॒મૃતે॑ષુ ધત્ત ॥ ત્વષ્ટા॑ વી॒ર-ન્દે॒વકા॑મ-ઞ્જજાન॒ ત્વષ્ટુ॒રર્વા॑ જાયત આ॒શુરશ્વઃ॑ । 58

ત્વષ્ટે॒દં-વિઁશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન-ઞ્જજાન બ॒હોઃ ક॒ર્તાર॑મિ॒હ ય॑ક્ષિ હોતઃ ॥ અશ્વો॑ ઘૃ॒તેન॒ ત્મન્યા॒ સમ॑ક્ત॒ ઉપ॑ દે॒વાગ્ં ઋ॑તુ॒શઃ પાથ॑ એતુ । વન॒સ્પતિ॑-ર્દેવલો॒ક-મ્પ્ર॑જા॒નન્ન॒ગ્નિના॑ હ॒વ્યા સ્વ॑દિ॒તાનિ॑ વક્ષત્ ॥ પ્ર॒જાપ॑તે॒સ્તપ॑સા વાવૃધા॒ન-સ્સ॒દ્યો જા॒તો દ॑ધિષે ય॒જ્ઞમ॑ગ્ને । સ્વાહા॑કૃતેન હ॒વિષા॑ પુરોગા યા॒હિ સા॒દ્ધ્યા હ॒વિર॑દન્તુ દે॒વાઃ ॥ 59 ॥

(અ॒ગ્નિષ્ટ્વા॑ - વા॒ - મશ્વો॒ - દ્વિચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 11)

(સા॒વિ॒ત્રાણિ॒ - વ્યૃ॑દ્ધ॒ - મુત્ક્રા॑મ - દે॒વસ્ય॑ ખનતિ - ક્રૂ॒રં -ઁવા॑રુ॒ણઃ - સ॒પ્તભિ॒ - રેક॑વિગ્ંશત્યા - ષ॒ડ્ભિ - ર્ન હ॑ સ્મ॒ - સમિ॑દ્ધો અ॒ઞ્જ - ન્નેકા॑દશ )

(સા॒વિ॒ત્રા - ણ્યુત્ક્રા॑મ - ક્રૂ॒રં -ઁવા॑રુ॒ણઃ - પ॒શવઃ॑ સ્યુ॒ - ર્ન હ॑ સ્મ॒ - નવ॑પઞ્ચા॒શત્)

(સા॒વિ॒ત્રાણિ॑, હ॒વિર॑દન્તુ દે॒વાઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે પ્રથમઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - ukhyāgnikathanaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

sā॒vi॒trāṇi̭ juhoti॒ prasū᳚tyai caturgṛhī॒tena̭ juhoti॒ catṷṣpādaḥ pa॒śavaḥ̭ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ cata̭sro॒ diśo̭ di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati॒ chandāgṃ̭si de॒vebhyo 'pā᳚-'krāma॒-nna vo̭ bhā॒gāni̭ ha॒vyaṃ-va~̭kṣyāma॒ iti॒ tebhya̭ e॒tacca̭tu-rgṛhī॒tama̭-dhāraya-npuro-'nu vā॒kyā̭yai yā॒jyā̭yai de॒vatā̭yai vaṣaṭkā॒rāya॒ yacca̭turgṛhī॒ta-ñju॒hoti॒ chandāg̭sye॒va ta-tprī̭ṇāti॒ tānya̭sya prī॒tāni̭ de॒vebhyo̭ ha॒vyaṃ-va~̭hanti॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ [ya-ṅkā॒mayḙta, pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-] 1

pāpī̭yān-thsyā॒dityekai̭ka॒-ntasya̭ juhuyā॒-dāhṷtībhire॒vaina॒mapa̭ gṛhṇāti॒ pāpī̭yā-nbhavati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒diti॒ sarvā̭ṇi॒ tasyā̭-'nu॒drutya̭ juhuyā॒dāhṷtyai॒vaina̭ma॒bhi kra̭mayati॒ vasī̭yā-nbhava॒tyatho̭ ya॒jñasyai॒vaiṣā-'bhikrā᳚nti॒reti॒ vā e॒ṣa ya̭jñamu॒khā-dṛddhyā॒ yo᳚-'gnerde॒vatā̭yā॒ etya॒ṣṭāve॒tāni̭ sāvi॒trāṇi̭ bhavantya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚- [gā̭ya॒traḥ, a॒gnistenai॒va] 2

-'gnistenai॒va ya̭jñamu॒khādṛddhyā̭ a॒gnerde॒vatā̭yai॒ naitya॒ṣṭau sā̭vi॒trāṇi̭ bhava॒ntyāhṷtirnava॒mī tri॒vṛta̭me॒va ya̭jñamu॒khe viyā̭tayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ chandāgṃ̭si yajñayaśa॒senā᳚ 'rpayeya॒mityṛca̭manta॒mā-ṅkṷryā॒cchandāg̭sye॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚ 'rpayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ yaja̭mānaṃ-ya~jñayaśa॒senā᳚-'rpayeya॒miti॒ yajṷranta॒ma-ṅkṷryā॒-dyaja̭māname॒va ya̭jñayaśa॒senā᳚-'rpayatyṛ॒cā stoma॒gṃ॒ sama̭rdha॒ye- [sama̭rdha॒yeti̭, ā॒ha॒ samṛ̭ddhyai] 3

-tyā̭ha॒ samṛ̭ddhyai ca॒turbhi॒rabhri॒mā da̭tte ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha॒ prasū᳚tyā a॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa veṇu॒-mprā-'vi̭śa॒-thsa e॒tāmū॒timanu॒ sama̭cara॒-dya-dveṇo᳚-ssuṣi॒ragṃ sṷṣi॒rā-'bhri̭rbhavati sayoni॒tvāya॒ sa yatra̭ya॒trā-'va̭sa॒-tta-tkṛ॒ṣṇama̭bhava-tkalmā॒ṣī bha̭vati rū॒pasa̭mṛddhyā ubhayataḥ॒, kṣṇūrbha̭vatī॒taścā॒-'-muta̭ścā॒-'rkasyā-va̭ruddhyai vyāmamā॒trī bha̭vatye॒tāva॒dvai purṷṣe vī॒ryaṃ̭-vī~॒rya̭sammi॒tā 'pa̭rimitā bhava॒tya-pa̭rimita॒syā-' va̭ruddhyai॒ yo vana॒spatī̭nā-mphala॒grahi॒-ssa ḙṣāṃ-vī~॒ryā̭vā-nphala॒grahi॒rveṇṷ-rvaiṇa॒vī bha̭vati vī॒rya̭syā va̭ruddhyai || 4 ||

(kā॒mayḙta - gāya॒tro᳚ - 'rdha॒yeti̭ - ca - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 1)

vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada̭ya॒juṣkḙṇa kri॒yata̭ i॒māma̭gṛbhṇa-nraśa॒nā-mṛ॒tasyetya̭śvābhi॒dhānī॒mā da̭tte॒ yajṷṣkṛtyai ya॒jñasya॒ samṛ̭ddhyai॒ pratū᳚rtaṃ-vā~ji॒nnā dra॒vetyaśva̭-ma॒bhi da̭dhāti rū॒pame॒vā-'syai॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe yu॒ñjāthā॒gṃ॒ rāsa̭bhaṃ-yu~॒vamiti̭ garda॒bha-masa̭tye॒va ga̭rda॒bha-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ tasmā॒daśvā᳚-dgarda॒bho-'sa̭ttaro॒ yogḙyoge ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha॒ [ta॒vasta̭ra॒mityā̭ha, yogḙyoga] 5

yogḙyoga e॒vainaṃ̭-yu~ṅkte॒ vājḙvāje havāmaha॒ ityā॒hānnaṃ॒-vai~ vājo-'nna̭me॒vāva̭ rundhe॒ sakhā̭ya॒ indra̭mū॒taya॒ ityā̭hendri॒yame॒vāva̭ rundhe॒ 'gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ ta-mpra॒jāpa̭ti॒ranva̭vinda-tprājāpa॒tyo-'śvo 'śvḙna॒ sa-mbha̭ra॒tyanṷvittyai pāpavasya॒saṃ-vā~ e॒ta-tkri̭yate॒ yacchreya̭sā ca॒ pāpī̭yasā ca samā॒na-ṅkarma̭ ku॒rvanti॒ pāpī̭yā॒n॒.- [pāpī̭yān, hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-] 6

-hyaśvā᳚-dgarda॒bho-'śva॒-mpūrva̭-nnayanti pāpavasya॒-sasya॒ vyāvṛ̭ttyai॒ tasmā॒cchreyāgṃ̭sa॒-mpāpī̭yā-npa॒ścādanvḙti ba॒hurvai bhava̭to॒ bhrātṛ̭vyo॒ bhava̭tīva॒ khalu॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te va॒jryaśvaḥ̭ pra॒tūrva॒nnehya̭va॒-krāma॒nna-śa̭stī॒rityā̭ha॒ vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vya॒mava̭ krāmati ru॒drasya॒ gāṇa̭patyā॒dityā̭ha rau॒drā vai pa॒śavo̭ ru॒drāde॒va [ ] 7

pa॒śū-nni॒ryācyā॒-''tmane॒ karma̭ kurute pū॒ṣṇā sa॒yujā̭ sa॒hetyā̭ha pū॒ṣā vā addhva̭nāgṃ sanne॒tā sama̭ṣṭyai॒ purī̭ṣāyatano॒ vā e॒ṣa yada॒gniraṅgi̭raso॒ vā e॒tamagrḙ de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sama̭bhara-npṛthi॒vyā-ssa॒dhasthā̭da॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dacche॒hītyā̭ha॒ sāya̭taname॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva- dacchḙma॒ ityā̭ha॒ yena̭ [ ] 8

sa॒ṅgaccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛṅkte pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒gni-ssa॒mbhṛtya॒ ityā̭huri॒yaṃ-vai~ pra॒jāpa̭ti॒stasyā̭ e॒tacchrotraṃ॒-ya~dva॒lmīko॒-'gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭riṣyāma॒ iti̭ valmīkava॒pāmupa̭ tiṣṭhate sā॒kṣāde॒va pra॒jāpa̭taye prati॒procyā॒-'gnigṃ sa-mbha̭ratya॒gni-mpṷrī॒ṣya̭-maṅgira॒sva-dbha̭rāma॒ ityā̭ha॒ yena̭ sa॒gañccha̭te॒ vāja̭me॒vāsya̭ vṛ॒ṅkte 'nva॒gniru॒ṣasā॒magra̭- [-'nva॒gniru॒ṣasā॒magra᳚m, a॒khya॒dityā॒hā-] 9

-makhya॒dityā॒hā-nṷkhyātyā ā॒gatya̭ vā॒jyaddhva̭na ā॒kramya̭ vāji-npṛthi॒vīmityā̭he॒cchatye॒vaina॒-mpūrva̭yā vi॒ndatyutta̭rayā॒ dvābhyā॒mā kra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ dyaustḙ pṛ॒ṣṭha-mpṛ̭thi॒vī sa॒dhastha॒mityā̭hai॒bhyo vā e॒taṃ-lo~॒kebhyaḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssamai̭raya-drū॒pame॒vāsyai॒-tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe va॒jrī vā e॒ṣa yadaśvo̭ da॒-dbhira॒nyato̭dadbhyo॒ bhūyāṃ॒-lo~ma̭bhirubha॒yāda̭dbhyo॒ ya-ndvi॒ṣyā-ttama̭dhaspa॒da-ndhyā̭ye॒-dvajrḙṇai॒vainagg̭ stṛṇute || 10 ||

(ā॒ha॒ - pāpī̭yān - ru॒drāde॒va - yenā - 'graṃ̭ - ~va॒jrī vai - sa॒ptada̭śa ca) (a. 2)

utkrā॒mo-da̭kramī॒diti॒ dvābhyā॒mutkra̭mayati॒ prati̭ṣṭhityā॒ anṷrūpābhyā॒-ntasmā॒danṷrūpāḥ pa॒śavaḥ॒ prajā̭yante॒ 'pa upa̭ sṛjati॒ yatra॒ vā āpa̭ upa॒ gaccha̭nti॒ tadoṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ tiṣṭha॒ntyoṣa̭dhīḥ prati॒tiṣṭha̭ntīḥ pa॒śavo-'nu॒ prati̭ tiṣṭhanti pa॒śūn. ya॒jño ya॒jñaṃ-ya~ja̭māno॒ yaja̭māna-mpra॒jāstasmā̭da॒pa upa̭ sṛjati॒ prati̭ṣṭhityai॒ yada̭ddhva॒ryu-ra̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚ 'ddhva॒ryu- [-'ddhva॒ryuḥ, syā॒-drakṣāgṃ̭si] 11

-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryurbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ jigha̭rmya॒gni-mmana̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti prati॒kṣyanta॒-mbhuva̭nāni॒ viśvetyā̭ha॒ sarva॒gg॒ hyḙṣa pra॒tya-ṅkṣeti̭ pṛ॒thu-nti̭ra॒ścā vaya̭sā bṛ॒hanta॒mityā॒hā-'lpo॒ hyḙṣa jā॒to ma॒hā- [ma॒hān, bhava̭ti॒] 12

-nbhava̭ti॒ vyaci̭ṣṭha॒mannagṃ̭ rabha॒saṃ-vi~dā̭na॒mityā॒hā 'nna̭me॒vā-'smai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~dā ''tvā̭ jigharmi॒ vaca̭sā ghṛ॒tenetyā̭ha॒ tasmā॒-dya-tpurṷṣo॒ mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-dvā॒cā va̭datya ra॒kṣasetyā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ marya̭śrī-sspṛha॒ya-dva̭rṇo a॒gnirityā॒hā-pa̭citime॒vā-'smi̭-ndadhā॒tya-pa̭citimā-nbhavati॒ ya e॒vaṃ- [ya e॒vam, veda॒ mana̭sā॒ tvai] 13

-~veda॒ mana̭sā॒ tvai tāmāptṷmarhati॒ yāma̭ddhva॒ryura̭-na॒gnāvāhṷti-ñju॒hoti॒ mana̭svatībhyā-ñjuho॒tyāhṷtyo॒rāptyai॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai yajñamu॒khe ya̭jñamukhe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃ santye॒tarhi॒ khalu॒ vā e॒ta-dya̭jñamu॒khaṃ-ya~rhyḙna॒-dāhṷti-raśñu॒te pari̭ likhati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭ likhati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-'gnistasmā॒-drakṣā॒g॒syapa̭ hanti [hanti, gā॒ya॒tri॒yā pari̭] 14

gāyatri॒yā pari̭ likhati॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī teja̭sai॒vaina॒-mpari̭gṛhṇāti tri॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatīndri॒yaṃ-vai~ tri॒ṣṭu-gi̭ndri॒yeṇai॒vaina॒-mpari̭ gṛhṇātyanu॒ṣṭubhā॒ pari̭ likhatyanu॒ṣṭu-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si pari॒bhūḥ paryā᳚ptyai maddhya॒to̭-'nu॒ṣṭubhā॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-nmaddhya॒to vā॒cā va̭dāmo gāyatri॒yā pra̭tha॒mayā॒ pari̭ likha॒tyathā̭-'nu॒ṣṭubhā-'tha̭ tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī ya॒jño̭ 'nu॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭu-pteja̭sā cai॒vendri॒yeṇa̭ cobha॒yato̭ ya॒jña-mpari̭ gṛhṇāti || 15 ||

(a॒ndho᳚-'ddhva॒ryu - rma॒hān - bha̭vati॒ ya e॒vagṃ - ha̭nti - tri॒ṣṭubhā॒ tejo॒ vai gā̭ya॒trī - trayo̭daśa ca) (a. 3)

de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ khanati॒ prasū᳚tyā॒ atho̭ dhū॒ma-me॒vaitena̭ janayati॒ jyoti̭ṣmanta-ntvā-'gne su॒pratī̭ka॒-mityā̭ha॒ jyoti̭re॒vaitena̭ janayati॒ so᳚-'gnirjā॒taḥ pra॒jā-śśu॒cā-''rpa̭ya॒-tta-nde॒vā a̭rdha॒rcenā̭-śamayañchi॒va-mpra॒jābhyo-'higṃ̭ santa॒mityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ dvābhyā᳚-ṅkhanati॒ prati̭ṣṭhityā a॒pā-mpṛ॒ṣṭhama॒sīti̭ puṣkarapa॒rṇamā [puṣkarapa॒rṇamā, ha॒ra॒tya॒pāṃ-vā~] 16

ha̭ratya॒pāṃ-vā~ e॒ta-tpṛ॒ṣṭhaṃ-ya~-tpṷṣkarapa॒rṇagṃ rū॒peṇai॒vaina॒dā ha̭rati puṣkarapa॒rṇena॒ sa-mbha̭rati॒ yoni॒rvā a॒gneḥ pṷṣkarapa॒rṇagṃ sayo̭nime॒vāgnigṃ sambha̭rati kṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭rati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sambha̭rati॒ ya-dgrā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ñcarma̭ṇā sa॒mbhare᳚-dgrā॒myā-npa॒śūñchu॒cā-'rpa̭ye-tkṛṣṇāji॒nena॒ sambha̭ratyāra॒ṇyāne॒va pa॒śū- [pa॒śūn, śu॒cā-'rpa̭yati॒] 17

-ñchu॒cā-'rpa̭yati॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭-tpaśū॒nā-mpra॒jāya̭mānānā-māra॒ṇyāḥ pa॒śavaḥ॒ kanī̭yāgṃsa-śśu॒cā hyṛ̭tā lo̭ma॒ta-ssambha̭ra॒tyato॒ hya̭sya॒ meddhya̭-ṅkṛṣṇāji॒na-ñca̭ puṣkarapa॒rṇa-ñca॒ sagg stṛ̭ṇātī॒yaṃ-vai~ kṛ̭ṣṇāji॒nama॒sau pṷṣkarapa॒rṇa-mā॒bhyā-me॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇātya॒-gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ tamatha॒rvā-'nva̭paśya॒datha̭rvā tvā pratha॒mo nira̭manthadagna॒ i- [nira̭manthadagna॒ iti̭, ā॒ha॒ ya e॒vaina̭-] 18

-tyā̭ha॒ ya e॒vaina̭-ma॒nvapa̭śya॒-ttenai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati॒ tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒dadhītyā̭ha puṣkarapa॒rṇe hyḙna॒mupa̭śrita॒-mavi̭nda॒-ttamṷ tvā da॒ddhyaṅṅṛṣi॒rityā̭ha da॒ddhyaṅ vā ā̭tharva॒ṇa-stḙja॒svyā̭sī॒-tteja̭ e॒vāsmi̭-ndadhāti॒ tamṷ tvā pā॒thyo vṛṣetyā̭ha॒ pūrva̭me॒vodi॒ta-mutta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti [gṛ̭ṇāti, ca॒ta॒sṛbhi॒-ssambha̭rati] 19

cata॒sṛbhi॒-ssambha̭rati ca॒tvāri॒ chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒va gā̭ya॒trībhi̭rbrāhma॒ṇasya̭ gāya॒tro hi brā᳚hma॒ṇa-stri॒ṣṭugbhī̭ rāja॒nya̭sya॒ traiṣṭṷbho॒ hi rā̭ja॒nyo̭ ya-ṅkā॒mayḙta॒ vasī̭yān-thsyā॒dityu॒bhayī̭bhi॒stasya॒ sambha̭re॒-tteja̭ścai॒vā-'smā̭ indri॒ya-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhātyaṣṭā॒bhi-ssambha̭ratya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī gā̭ya॒tro᳚ 'gniryāvā̭ne॒vā-'gnistagṃ sambha̭rati॒ sīda̭ hota॒rityā̭- -ha de॒vatā̭ e॒vāsmai॒ sagṃ sā̭dayati॒ ni hoteti̭ manu॒ṣyā᳚n-thsagṃ sī̭da॒sveti॒ vayāgṃ̭si॒ jani̭ṣvā॒ hi jenyo॒ agre॒ ahnā॒mityā̭ha deva manu॒ṣyāne॒vā-'smai॒ sagṃsa̭nnā॒-npraja̭nayati || 20

(ai - va pa॒śū - niti̭ - gṛṇāti - hota॒riti̭ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 4)

krū॒rami̭va॒ vā a̭syā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vā-'syai॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sa-ntḙ vā॒yurmā̭ta॒riśvā̭ dadhā॒tvityā̭ha prā॒ṇo vai vā॒yuḥ prā॒ṇenai॒vāsyai᳚ prā॒ṇagṃ sa-nda̭dhāti॒ sa-ntḙ vā॒yurityā̭ha॒ tasmā᳚-dvā॒yupra̭cyutā di॒vo vṛṣṭi̭rīrte॒ tasmai̭ ca devi॒ vaṣa̭ḍastu॒ [vaṣa̭ḍastu, tubhya॒mityā̭ha॒] 21

tubhya॒mityā̭ha॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va vṛṣṭi̭-ndadhāti॒ tasmā॒-thsarvā̭nṛ॒tūn. va̭rṣati॒ ya-dva̭ṣaṭku॒ryā-dyā॒tayā̭mā-'sya vaṣaṭkā॒ra-ssyā॒dyanna va̭ṣaṭku॒ryā-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒rvaḍityā̭ha pa॒rokṣa̭me॒va vaṣa̭-ṭkaroti॒ nāsya̭ yā॒tayā̭mā vaṣaṭkā॒ro bhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ sujā̭to॒ jyoti̭ṣā sa॒hetya̭nu॒ṣṭubhopa̭ nahyatyanu॒ṣṭu- [nahyatyanu॒ṣṭup, sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒] 22

-phsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ chandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūḥ pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ pari̭ dadhāti॒ vedṷko॒ vāso̭ bhavati॒ya e॒vaṃ-ve~da̭ vāru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddha॒ udṷ tiṣṭha svaddhvaro॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taya॒ iti̭ sāvi॒trībhyā॒mu-tti̭ṣṭhati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsyo॒rdhvāṃ-va~̭ruṇame॒nimu-thsṛ̭jati॒ dvābhyā॒-mprati̭ṣṭhityai॒ sa jā॒to garbho̭ asi॒ [garbho̭ asi, roda̭syo॒rityā̭he॒me] 23

roda̭syo॒rityā̭he॒me vai roda̭sī॒ tayo̭re॒ṣa garbho॒ yada॒gni-stasmā̭-de॒vamā॒hāgne॒ cāru॒rvibhṛ̭ta॒ oṣa̭dhī॒ṣvityā̭ha ya॒dā hyḙtaṃ-vi~॒bhara॒ntyatha॒ cārṷtaro॒ bhava̭ti॒ pra mā॒tṛbhyo॒ adhi॒ kani̭krada-dgā॒ ityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a̭sya mā॒tara॒stābhya̭ e॒vaina॒-mpracyā̭vayati sthi॒ro bha̭va vī॒ḍva̭ṅga॒ iti̭ garda॒bha ā sā̭dayati॒ [ā sā̭dayati, sa-nna̭hyatye॒vaina̭-] 24

sa-nna̭hyatye॒vaina̭-me॒tayā᳚ sthe॒mne ga̭rda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bhaḥ pa̭śū॒nā-mbhā̭rabhā॒rita̭mo garda॒bhena॒ sa-mbha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho-'pya̭nāle॒śe-'tya॒nyā-npa॒śū-nme᳚dya॒tyanna॒gg॒ hyḙnenā॒-'rkagṃ sa॒mbhara̭nti garda॒bhena॒ sambha̭rati॒ tasmā᳚-dgarda॒bho dvi॒retā॒-ssan kani̭ṣṭha-mpaśū॒nā-mprajā̭yate॒-'gnirhya̭sya॒ yoni̭-nni॒rdaha̭ti pra॒jāsu॒ vā e॒ṣa e॒tarhyārṷ̄ḍha॒- [e॒tarhyārṷ̄ḍhaḥ, sa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā] 25

-ssa ī᳚śva॒raḥ pra॒jā-śśu॒cā pra॒dahaḥ̭ śi॒vo bha̭va pra॒jābhya॒ ityā̭ha pra॒jābhya̭ e॒vainagṃ̭ śamayati॒ mānṷṣībhya॒stvama̭ṅgira॒ ityā̭ha māna॒vyo̭ hi pra॒jā mā dyāvā̭pṛthi॒vī a॒bhi śṷ̄śuco॒ mā-'ntari̭kṣa॒-mmā vana॒spatī॒nityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ praitṷ vā॒jī kani̭krada॒dityā̭ha vā॒jī hyḙṣa nāna̭da॒-drāsa̭bhaḥ॒ patve- [patveti, ā॒ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒] 26

-tyā̭ha॒ rāsa̭bha॒ iti॒ hyḙtamṛṣa॒yo-'va̭da॒-nbhara̭nna॒gni-mpṷrī॒ṣya̭mityā̭hā॒-'gnigg hyḙṣa bhara̭ti॒ mā pā॒dyāyṷṣaḥ pu॒retyā॒hā-''yṷre॒vā-'smi̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-dgarda॒bha-ssarva॒māyṷreti॒ tasmā᳚-dgarda॒bhe pu॒rā-''yṷṣaḥ॒ pramī̭te bibhyati॒ vṛṣā॒-'gniṃ-vṛ~ṣa̭ṇa॒-mbhara॒nnityā̭ha॒ vṛṣā॒ hyḙṣa vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbhagṃ̭ - [vṛṣā॒-'gnira॒pā-ṅgarbha᳚m, sa॒mu॒driya॒-] 27

samu॒driya॒-mityā̭hā॒-'pāg hyḙṣa garbho॒ yada॒gniragna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ vā i॒mau lo॒kau vyai̭tā॒magna॒ ā yā̭hi vī॒taya॒ iti॒ yadāhā॒ 'nayo᳚rlo॒kayo॒-rvītyai॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣa ā॒yata̭nā॒daga̭taḥ prati॒ṣṭhāgṃ sa e॒tarhya̭ddhva॒ryu-ñca॒ yaja̭māna-ñca ddhyāyatyṛ॒tagṃ sa॒tyamityā̭he॒yaṃ-vā~ ṛ॒tama॒sau [ ] 28

sa॒tyama॒nayo̭re॒vaina॒-mprati̭ ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māno॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ yada॒gnirupa̭naddha॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭ gṛhṇītā॒gnime॒ta-mityā̭ha॒ śāntyai॒ vyasya॒n viśvā॒ ama̭tī॒rarā̭tī॒-rityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai ni॒ṣīda̭-nno॒ apa̭ durma॒tigṃ ha̭na॒dityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā॒ oṣa̭dhayaḥ॒ prati̭modaddhva- [prati̭modaddhvam, e॒na॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒] 29

-mena॒mityā॒hauṣa̭dhayo॒ vā a॒gnerbhā̭ga॒dheya॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sama̭rdhayati॒ puṣpā̭vatī-ssupippa॒lā ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒ yaṃ-vo~॒ garbha̭ ṛ॒tviyaḥ̭ pra॒tnagṃ sa॒dhastha॒mā-'sa̭da॒dityā̭ha॒ yābhya̭ e॒vaina̭-mpracyā॒vaya̭ti॒ tāsve॒vaina॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ dvābhyā̭mu॒pāva̭harati॒ prati̭ṣṭhityai || 30 ||

(a॒stva॒ - nu॒ṣṭu - ba̭si - sādaya॒tyā - rṷ̄ḍhaḥ॒-patveti॒-garbha̭-ma॒sau - mo̭daddhvaṃ॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 5)

vā॒ru॒ṇo vā a॒gnirupa̭naddho॒ vi pāja॒seti॒ visragṃ̭sayati savi॒tṛpra̭sūta e॒vāsya॒ viṣṷ̄cīṃ-va~ruṇame॒niṃ-vi~sṛ̭jatya॒pa upa̭ sṛja॒tyāpo॒ vai śā॒ntā-śśā॒ntābhi̭re॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati ti॒sṛbhi॒rupa̭ sṛjati tri॒vṛdvā a॒gniryāvā̭ne॒vā-gnistasya॒ śucagṃ̭ śamayati mi॒tra-ssa॒gṃ॒sṛjya̭ pṛthi॒vīmityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vai- [de॒vānā॒-ntenai॒va, e॒na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒] 31

-na॒gṃ॒ sagṃ sṛ̭jati॒ śāntyai॒ yadgrā॒myāṇā॒-mpātrā̭ṇā-ṅka॒pālai᳚-ssagṃsṛ॒je-dgrā॒myāṇi॒ pātrā̭ṇi śu॒cā-'rpa̭yedarmakapā॒lai-ssagṃ sṛ̭jatye॒tāni॒ vā a̭nupajīvanī॒yāni॒ tānye॒va śu॒cā-'rpa̭yati॒ śarka̭rābhi॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ dhṛtyā॒ atho̭ śa॒ntvāyā̭ jalo॒mai-ssagṃ sṛ̭jatye॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūryada॒jā pri॒yayai॒vaina̭-nta॒nuvā॒ sagṃ sṛ̭ja॒tyatho॒ teja̭sā kṛṣṇāji॒nasya॒ loma̭bhi॒-ssagṃ - [loma̭bhi॒-ssam, sṛ॒ja॒ti॒ ya॒jño vai] 32

sṛ̭jati ya॒jño vai kṛ̭ṣṇāji॒naṃ-ya~॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sagṃ sṛ̭jati ru॒drā-ssa॒bhṛtya̭ pṛthi॒vīmityā̭hai॒tā vā e॒ta-nde॒vatā॒ agre॒ sama̭bhara॒-ntābhi̭re॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati ma॒khasya॒ śiro॒-'sītyā̭ha ya॒jño vai ma॒khastasyai॒ta-cchiro॒ yadu॒khā tasmā̭de॒vamā̭ha ya॒jñasya̭ pa॒de stha॒ ityā̭ha ya॒jñasya॒ hyḙte [ ] 33

pa॒de atho॒ prati̭ṣṭhityai॒ prā-'nyābhi॒-ryaccha॒tyanva॒nyai-rma̭ntrayate mithuna॒tvāya॒ tryṷddhi-ṅkaroti॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒māptyai॒ chando̭bhiḥ karoti vī॒ryaṃ̭-vai~ chandāgṃ̭si vī॒ryḙṇai॒vainā᳚-ṅkaroti॒ yajṷṣā॒ bila̭-ṅkaroti॒ vyāvṛ̭ttyā॒ iya̭tī-ṅkaroti pra॒jāpa̭tinā yajñamu॒khena॒ sammi̭tā-ndvista॒nā-ṅka̭roti॒ yāvā̭pṛthi॒vyordohā̭ya॒ catuḥ̭stanā-ṅkaroti paśū॒nā-ndohā̭yā॒ṣṭāsta̭nā-ṅkaroti॒ chanda̭sā॒-ndohā̭ya॒ navā᳚śri-mabhi॒cara̭taḥ kuryā-ttri॒vṛta̭me॒va vajragṃ̭ sa॒mbhṛtya॒ bhrātṛ̭vyāya॒ praha̭rati॒ stṛtyai̭ kṛ॒tvāya॒ sā ma॒hīmu॒khāmiti॒ ni da̭dhāti de॒vatā᳚sve॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati || 34 ||

(tenai॒va - loma̭bhi॒-ssa - me॒te - a̭bhi॒cara̭ta॒ - eka̭vigṃśatiśca) (a. 6)

sa॒ptabhi̭rdhūpayati sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇā-śśira̭ e॒ta-dya॒jñasya॒ yadu॒khā śī॒r॒ṣanne॒va ya॒jñasya̭ prā॒ṇā-nda̭dhāti॒ tasmā᳚-thsa॒pta śī॒r॒ṣa-nprā॒ṇā a̭śvaśa॒kena̭ dhūpayati prājāpa॒tyo vā aśvaḥ̭ sayoni॒tvāyā-di̭ti॒stvetyā̭he॒yaṃ-vā~ adi̭ti॒radi̭tyai॒vādi̭tyā-ṅkhanatya॒syā akrṷ̄raṅkārāya॒ na hi sva-ssvagṃ hi॒nasti̭ de॒vānā᳚-ntvā॒ patnī॒rityā̭ha de॒vānāṃ॒- [de॒vānā᳚m, vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'] 35

-~vā e॒tā-mpatna॒yo-'grḙ-'-kurva॒-ntābhi̭re॒vainā᳚-ndadhāti dhi॒ṣaṇā॒stvetyā̭ha vi॒dyā vai dhi॒ṣaṇā̭ vi॒dyābhi̭-re॒vainā̭-ma॒bhīndhe॒ gnāstvetyā̭ha॒ chandāgṃ̭si॒ vai gnā śchando̭bhi-re॒vaināg̭ śrapayati॒ varū᳚traya॒stvetyā̭ha॒ hotrā॒ vai varū᳚trayo॒ hotrā̭bhire॒vainā᳚-mpacati॒ jana̭ya॒stvetyā̭ha de॒vānāṃ॒-vai~ patnī॒- [patnīḥ᳚, jana̭ya॒stābhi̭-] 36

-rjana̭ya॒stābhi̭-re॒vainā᳚-mpacati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭cati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vainā᳚-mpacati॒ dviḥ paca॒ntvityā̭ha॒ tasmā॒-ddvi-ssaṃ̭va~thsa॒rasya̭ sa॒sya-mpa̭cyate vāru॒ṇyṷkhā-'bhīddhā̭ mai॒triyopai̭ti॒ śāntyai̭ de॒vastvā̭ savi॒to-dva̭pa॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vainā॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhi॒ru-dva̭pa॒tyapa̭dyamānā pṛthi॒vyāśā॒ diśa॒ ā pṛ॒ṇe- [ā pṛ॒ṇa, ityā̭ha॒] 37

-tyā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā॒tyutti̭ṣṭha bṛha॒tī bha̭vo॒rdhvā ti̭ṣṭha dhru॒vā tvamityā̭ha॒ prati̭ṣṭhityā asu॒rya̭-mpātra॒manā᳚cchṛṇṇa॒mā-cchṛ̭ṇatti deva॒trā-'ka̭rajakṣī॒reṇā-''cchṛ̭ṇatti para॒maṃ-vā~ e॒ta-tpayo॒ yada̭jakṣī॒ra-mpa̭ra॒meṇai॒vainā॒-mpaya॒sā-''cchṛ̭ṇatti॒ yajṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyai॒ chando̭bhi॒rā cchṛ̭ṇatti॒ chando̭bhi॒rvā e॒ṣā kri̭yate॒ chando̭bhire॒va chandā॒g॒syā cchṛ̭ṇatti || 38 ||

(ā॒ha॒ de॒vānāṃ॒ - ~vai patnīḥ᳚ - pṛṇai॒ - ṣā - ṣaṭ ca̭) (a. 7)

eka̭vigṃśatyā॒ māṣaiḥ᳚ puruṣaśī॒r॒ṣa-macchai᳚tyame॒ddhyā vai māṣā̭ ame॒ddhya-mpṷruṣaśī॒r॒ṣa-ma̭me॒ddhyaire॒vā-syā̭-me॒ddhya-nni̭rava॒dāya॒ meddhya̭-ṅkṛ॒tvā ''ha̭ra॒tyeka̭vigṃśati-rbhavantyekavi॒gṃ॒śo vai purṷṣaḥ॒ purṷṣa॒syā-''ptyai॒ vyṛ̭ddhaṃ॒-vā~ e॒ta-tprā॒ṇaira̭me॒ddhyaṃ-ya~-tpṷruṣaśī॒r॒ṣagṃ sa̭pta॒dhā vitṛ̭ṇṇāṃ-va~lmīkava॒pā-mprati॒ ni da̭dhāti sa॒pta vai śī̭rṣa॒ṇyāḥ᳚ prā॒ṇāḥ prā॒ṇaire॒vaina॒-thsama̭rdhayati meddhya॒tvāya॒ yāva̭nto॒ [yāva̭ntaḥ, vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-] 39

vai mṛ॒tyuba̭ndhava॒-steṣāṃ᳚-ya~॒ma ādhi̭patya॒-mparī̭yāya yamagā॒thābhiḥ॒ pari̭gāyati ya॒māde॒vaina̭-dvṛṅkte ti॒sṛbhiḥ॒ pari̭gāyati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhya e॒vaina̭llo॒kebhyo̭ vṛṅkte॒ tasmā॒-dgāya̭te॒ na deya॒-ṅgāthā॒ hi ta-dvṛ॒ṅkte᳚ 'gnibhyaḥ̭ pa॒śūnā la̭bhate॒ kāmā॒ vā a॒gnayaḥ॒ kāmā̭ne॒vāva̭ rundhe॒ ya-tpa॒śū-nnā-''labhe॒tā-'na̭varuddhā asya [ ] 40

pa॒śavaḥ̭ syu॒rya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒je-dya̭jñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-dya-thsagg̭sthā॒paye᳚-dyā॒tayā̭māni śī॒r॒ṣāṇi̭ syu॒rya-tpa॒śūnā॒labha̭te॒ tenai॒va pa॒śūnava̭ rundhe॒ ya-tparya̭gnikṛtānu-thsṛ॒jati̭ śī॒rṣṇā-mayā̭tayāmatvāya prājāpa॒tyena॒ sagg sthā̭payati ya॒jño vai pra॒jāpa̭tirya॒jña e॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā a̭sṛjata॒ sa ri̭ricā॒no̭-'manyata॒ sa e॒tā ā॒prīra̭paśya॒-ttābhi॒rvai sa mṷkha॒ta [sa mṷkha॒taḥ, ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒] 41

ā॒tmāna॒mā 'prī̭ṇīta॒ yade॒tā ā॒priyo॒ bhava̭nti ya॒jño vai pra॒jāpa̭ti-rya॒jñame॒vaitābhi̭rmukha॒ta ā prī̭ṇā॒tya-pa̭rimitachandaso bhava॒ntyapa̭rimitaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā̭ ūnātiri॒ktā mi̭thu॒nāḥ prajā᳚tyai loma॒śaṃ-vai~ nāmai॒tacchandaḥ̭ pra॒jāpa̭teḥ pa॒śavo̭ loma॒śāḥ pa॒śūne॒vā-'va̭ rundhe॒ sarvā̭ṇi॒ vā e॒tā rū॒pāṇi॒ sarvā̭ṇi rū॒pāṇya॒gnau citye᳚ kriyante॒ tasmā̭de॒tā a॒gneścitya̭sya [a॒gneścitya̭sya, bha॒va॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ] 42

bhava॒ntyeka̭vigṃ śatigṃ sāmidhe॒nīranvā̭ha॒ rugvā ḙkavi॒gṃ॒śo ruca̭me॒va ga̭ccha॒tyatho᳚ prati॒ṣṭhāme॒va pra̭ti॒ṣṭhā hyḙkavi॒gṃ॒śa-ścatṷrvigṃśati॒manvā̭ha॒ catṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒ra-ssā॒kṣāde॒va vai᳚śvāna॒ramava̭ rundhe॒ parā̭cī॒ranvā̭ha॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒ka-ssamā᳚stvā-'gna ṛ॒tavo̭ vardhaya॒ntvityā̭ha॒ samā̭bhire॒vā-'gniṃ-va~̭rdhaya- [-'gniṃ-va~̭rdhayati, ṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒] 43

-tyṛ॒tubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-vi~śvā॒ ā bhā̭hi pra॒diśaḥ̭ pṛthi॒vyā ityā̭ha॒ tasmā̭da॒gni-ssarvā॒ diśo-'nu॒ vibhā̭ti॒ pratyaṷhatāma॒śvinā̭ mṛ॒tyuma̭smā॒dityā̭ha mṛ॒tyume॒vā-'smā॒dapa̭ nuda॒tyudva॒ya-ntama̭sa॒sparītyā̭ha pā॒pmā vai tamaḥ̭ pā॒pmāna̭me॒vāsmā॒dapa̭ ha॒ntyaga̭nma॒ jyoti̭rutta॒ma-mityā̭hā॒-'sau vā ā̭di॒tyo jyoti̭rutta॒ma-mā̭di॒tyasyai॒va sāyṷjya-ṅgacchati॒ na saṃ̭va~thsa॒rasti̭ṣṭhati॒ nāsya॒ śrīsti̭ṣṭhati॒ yasyai॒tāḥ kri॒yante॒ jyoti̭ṣmatī-mutta॒māmanvā̭ha॒ jyoti̭re॒vāsmā̭ u॒pari̭ṣṭā-ddadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasyānṷkhyātyai || 44 ||

(yāva̭nto - 'sya - mukha॒ta - ścitya̭sya - vardhaya - tyādi॒tyo᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 8)

ṣa॒ḍbhirdī᳚kṣayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ndīkṣayati sa॒ptabhi̭rdīkṣayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-ndīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turitya̭-nu॒ṣṭubho᳚tta॒mayā̭ juhoti॒ vāgvā a̭nu॒ṣṭu-ptasmā᳚-tprā॒ṇānāṃ॒-vā~gṷtta॒mai- ka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ [pra॒jāpa̭tiḥ, pra॒jāpa̭te॒rāpatyai॒] 45

pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai॒ yada॒rciṣi̭ pravṛ॒ñjyā-dbhū॒tamava̭ rundhīta॒ yadaṅgā̭reṣu bhavi॒ṣyadaṅgā̭reṣu॒ pravṛ̭ṇakti bhavi॒ṣya de॒vāva̭ rundhe bhavi॒ṣyaddhi bhūyo̭ bhū॒tā-ddvābhyā॒-mpravṛ̭ṇakti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ brahma̭ṇā॒ vā e॒ṣā yajṷṣā॒ sambhṛ̭tā॒ yadu॒khā sā yadbhidye॒tā-''rti॒mārcche॒- [-''rti॒mārcche᳚t, yaja̭māno] 46

-dyaja̭māno ha॒nyetā᳚-'sya ya॒jño mitrai॒tāmu॒khā-nta॒petyā̭ha॒ brahma॒ vai mi॒tro brahma̭nne॒vainā॒-mprati̭ṣṭhāpayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ nāsya̭ ya॒jño ha̭nyate॒ yadi॒ bhidyḙta॒ taire॒va ka॒pālai॒-ssagṃ sṛ̭je॒-thsaiva tataḥ॒ prāya̭ścitti॒ryo ga॒taśrī॒-ssyānma̭thi॒tvā tasyāva̭ daddhyā-dbhū॒to vā e॒ṣa sa svā- [e॒ṣa sa svām, de॒vatā॒mupai̭ti॒] 47

-nde॒vatā॒mupai̭ti॒ yo bhūti̭kāma॒-ssyādya u॒khāyai̭ sa॒mbhave॒-thsa e॒va tasya̭ syā॒dato॒ hyḙṣa sa॒mbhava̭tye॒ṣa vai sva̭ya॒mbhūrnāma॒ bhava̭tye॒va ya-ṅkā॒mayḙta॒ bhrātṛ̭vyamasmai janayeya॒mitya॒-nyata॒stasyā॒-''hṛtyā-'va̭ daddhyā-thsā॒kṣāde॒vāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayatyamba॒rīṣā॒danna̭ kāma॒syāva̭ daddhyādamba॒rīṣe॒ vā anna̭-mbhriyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒- [sayo᳚nye॒vānna᳚m, ava̭ rundhe॒] 48

-mava̭ rundhe॒ muñjā॒nava̭ dadhā॒tyūrgvai muñjā॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhātya॒gnirde॒vebhyo॒ nilā̭yata॒ sa krṷmu॒ka-mprā-'vi̭śa-tkrumu॒kamava̭ dadhāti॒ yade॒vāsya॒ tatra॒ nya̭kta॒-nta de॒vāva̭ rundha॒ ājyḙna॒ saṃ-yau~᳚tye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā॒ [teja̭sā, vai ka̭kantī॒mā da̭dhāti॒] 49

vai ka̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sīda॒ tva-mmā॒tura॒syā u॒pastha॒ iti̭ ti॒sṛbhi̭rjā॒tamupa̭ tiṣṭhate॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒ṣvḙva lo॒keṣvā॒vida̭-ṅgaccha॒tyatho᳚ prā॒ṇāne॒vā-''tma-ndha̭tte || 50 ||

( pra॒jāpa̭ti--r ṛcche॒th - svā - me॒vānnaṃ॒ - teja̭sā॒ - catṷstrigṃśacca) (a. 9)

na ha̭ sma॒ vai pu॒rā-'gnirapa̭raśuvṛkṇa-ndahati॒ tada̭smai prayo॒ga e॒varṣi̭rasvadaya॒-dyada̭gne॒ yāni॒ kāni॒ ceti̭ sa॒midha॒mā da̭dhā॒tyapa̭raśuvṛkṇa-me॒vāsmai᳚ svadayati॒ sarva̭masmai svadate॒ ya e॒vaṃ-ve~daudṷmbarī॒mā da̭dhā॒tyūrgvā ṷdu॒mbara॒ ūrja̭me॒vāsmā॒ api̭ dadhāti pra॒jāpa̭tira॒gni-ma̭sṛjata॒ tagṃ sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāg̭- [sṛ॒ṣṭagṃ rakṣāgṃ̭si, a॒ji॒ghā॒gṃ॒sa॒nthsa e॒ta-] 51

-syajighāgṃsa॒nthsa e॒ta-drā᳚kṣo॒ghnama̭paśya॒-ttena॒ vai sarakṣā॒g॒syapā̭-'hata॒ ya-drā᳚kṣo॒ghna-mbhava̭tya॒gnere॒va tena̭ jā॒tā-drakṣā॒g॒syapa̭ ha॒ntyāśva̭tthī॒mā da̭dhātyaśva॒ttho vai vana॒spatī̭nāgṃ sapatnasā॒ho viji̭tyai॒ vaika̭ṅkatī॒mā da̭dhāti॒ bhā e॒vāva̭ rundhe śamī॒mayī॒mā da̭dhāti॒ śāntyai॒ sagṃśi̭ta-mme॒ brahmodḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mityṷtta॒me audṷmbarī [audṷmbarī, vā॒ca॒ya॒ti॒ brahma̭ṇai॒va] 52

vācayati॒ brahma̭ṇai॒va kṣa॒tragṃ sagg śya̭ti kṣa॒treṇa॒ brahma॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo rā̭ja॒nya̭vā॒natya॒nya-mbrā᳚hma॒ṇa-ntasmā᳚-drāja॒nyo᳚ brāhma॒ṇavā॒natya॒nyagṃ rā̭ja॒nya̭-mmṛ॒tyurvā e॒ṣa yada॒gnira॒mṛta॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ ru॒kmamanta̭ra॒-mprati̭muñcate॒ 'mṛta̭me॒va mṛ॒tyora॒ntardha̭tta॒ eka̭vigṃśatinirbādho bhava॒tyeka̭vigṃśati॒rvai dḙvalo॒kā dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒straya̭ i॒me lo॒kā a॒sāvā̭di॒tya [a॒sāvā̭di॒tyaḥ, e॒ka॒vi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai] 53

ḙkavi॒gṃ॒śa e॒tāva̭nto॒ vai dḙvalo॒kāstebhya̭ e॒va bhrātṛ̭vyama॒ntarḙti nirbā॒dhairvai de॒vā asṷrā-nnirbā॒dhḙ-'kurvata॒ tanni̭rbā॒dhānā᳚-nnirbādha॒tva-nni̭rbā॒dhī bha̭vati॒ bhrātṛ̭vyāne॒va ni̭rbā॒dhe kṷrute sāvitri॒yā prati̭muñcate॒ prasū᳚tyai॒ nakto॒ṣāsetyutta̭rayā 'horā॒trābhyā̭me॒vaina॒-mudya̭cchate de॒vā a॒gni-ndhā̭raya-ndraviṇo॒dā ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā dra̭viṇo॒dā a̭horā॒trābhyā̭me॒vaina̭mu॒dyatya̭ [ ] 54

prā॒ṇairdā̭dhā॒rā ''sī̭naḥ॒ prati̭muñcate॒ tasmā॒dāsī̭nāḥ pra॒jāḥ prajā̭yante kṛṣṇāji॒namutta̭ra॒-ntejo॒ vai hira̭ṇya॒-mbrahma̭ kṛṣṇāji॒na-nteja̭sā cai॒vaina॒-mbrahma̭ṇā cobha॒yataḥ॒ pari̭gṛhṇāti॒ ṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina॒-mudya̭cchate॒ ya-ddvāda̭śodyāmagṃ saṃva~thsa॒reṇai॒va mau॒ñja-mbha̭va॒tyūrgvai muñjā̭ ū॒rjaivaina॒gṃ॒ sa ma̭rdhayati supa॒rṇo̭-'si ga॒rutmā॒nityave᳚kṣate rū॒pame॒vāsyai॒tanma̭hi॒mānaṃ॒-vyā~ca̭ṣṭe॒ diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pa॒tetyā̭ha suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati || 55 ||

(rakṣā॒g॒syau - dṷbaṃri - ādi॒tya - u॒dyatya॒ - saṃ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 10)

sami̭ddho a॒ñjan kṛda̭ra-mmatī॒nā-ṅghṛ॒tama̭gne॒ madhṷma॒-tpinva̭mānaḥ | vā॒jī vaha̭n vā॒jina̭-ñjātavedo de॒vānāṃ᳚-va~kṣi pri॒yamā sa॒dhastha᳚m || ghṛ॒tenā॒ñjanthsa-mpa॒tho dḙva॒yānā᳚-nprajā॒nan vā॒jyapyḙtu de॒vān | anṷ tvā sapte pra॒diśaḥ̭ sacantāg sva॒dhāma॒smai yaja̭mānāya dhehi || īḍya॒ścāsi॒ vandya̭śca vājinnā॒śuścāsi॒ meddhya̭śca sapte | a॒gniṣṭvā̭ [a॒gniṣṭvā᳚, de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚] 56

de॒vairvasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ prī॒taṃ-va~hniṃ̭-va~hatu jā॒tavḙdāḥ || stī॒rṇa-mba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī̭mā juṣā॒ṇoru pṛ॒thu pratha̭māna-mpṛthi॒vyām | de॒vebhi̭ryu॒ktamadi̭ti-ssa॒joṣā᳚-ssyo॒na-ṅkṛ̭ṇvā॒nā sṷvi॒te da̭dhātu || e॒tā ṷ va-ssu॒bhagā̭ vi॒śvarṷ̄pā॒ vipakṣo̭bhi॒-śśraya̭māṇā॒ udātaiḥ᳚ | ṛ॒ṣvā-ssa॒tīḥ ka॒vaṣa॒-śśumbha̭mānā॒ dvāro̭ de॒vī-ssṷprāya॒ṇā bha̭vantu || a॒nta॒rā mi॒trāvarṷṇā॒ cara̭ntī॒ mukhaṃ̭-ya~॒jñānā̭ma॒bhi saṃ̭vi~dā॒ne | u॒ṣāsā̭ vāgṃ [u॒ṣāsā̭ vām, su॒hi॒ra॒ṇye sṷśi॒lpe] 57

suhira॒ṇye sṷśi॒lpe ṛ॒tasya॒ yonā̭vi॒ha sā̭dayāmi || pra॒tha॒mā vāgṃ̭ sara॒thinā̭ su॒varṇā̭ de॒vau paśya̭ntau॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | api̭praya॒-ñcoda̭nā vā॒-mmimā̭nā॒ hotā̭rā॒ jyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || ā॒di॒tyairno॒ bhāra̭tī vaṣṭu ya॒jñagṃ sara̭svatī sa॒ha ru॒drairna̭ āvīt | iḍopa̭hūtā॒ vasṷbhi-ssa॒joṣā̭ ya॒jña-nno̭ devīra॒mṛtḙṣu dhatta || tvaṣṭā̭ vī॒ra-nde॒vakā̭ma-ñjajāna॒ tvaṣṭu॒rarvā̭ jāyata ā॒śuraśvaḥ̭ | 58

tvaṣṭe॒daṃ-vi~śva॒-mbhuva̭na-ñjajāna ba॒hoḥ ka॒rtāra̭mi॒ha ya̭kṣi hotaḥ || aśvo̭ ghṛ॒tena॒ tmanyā॒ sama̭kta॒ upa̭ de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śaḥ pātha̭ etu | vana॒spati̭-rdevalo॒ka-mpra̭jā॒nanna॒gninā̭ ha॒vyā sva̭di॒tāni̭ vakṣat || pra॒jāpa̭te॒stapa̭sā vāvṛdhā॒na-ssa॒dyo jā॒to da̭dhiṣe ya॒jñama̭gne | svāhā̭kṛtena ha॒viṣā̭ purogā yā॒hi sā॒ddhyā ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 59 ||

(a॒gniṣṭvā̭ - vā॒ - maśvo॒ - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 11)

(sā॒vi॒trāṇi॒ - vyṛ̭ddha॒ - mutkrā̭ma - de॒vasya̭ khanati - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - sa॒ptabhi॒ - reka̭vigṃśatyā - ṣa॒ḍbhi - rna ha̭ sma॒ - sami̭ddho a॒ñja - nnekā̭daśa )

(sā॒vi॒trā - ṇyutkrā̭ma - krū॒raṃ -~vā̭ru॒ṇaḥ - pa॒śavaḥ̭ syu॒ - rna ha̭ sma॒ - nava̭pañcā॒śat)

(sā॒vi॒trāṇi̭, ha॒vira̭dantu de॒vāḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - उख्याग्निकथनं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

सा॒वि॒त्राणि॑ जुहोति॒ प्रसू᳚त्यै चतुर्गृही॒तेन॑ जुहोति॒ चतु॑ष्पादः प॒शवः॑ प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ चत॑स्रो॒ दिशो॑ दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति॒ छन्दाग्ं॑सि दे॒वेभ्यो ऽपा᳚-ऽक्राम॒-न्न वो॑ भा॒गानि॑ ह॒व्यं-वँ॑क्ष्याम॒ इति॒ तेभ्य॑ ए॒तच्च॑तु-र्गृही॒तम॑-धारय-न्पुरो-ऽनु वा॒क्या॑यै या॒ज्या॑यै दे॒वता॑यै वषट्का॒राय॒ यच्च॑तुर्गृही॒त-ञ्जु॒होति॒ छन्दाग्॑स्ये॒व त-त्प्री॑णाति॒ तान्य॑स्य प्री॒तानि॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्यं-वँ॑हन्ति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ [य-ङ्का॒मये॑त, पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-] 1

पापी॑यान्-थ्स्या॒दित्येकै॑क॒-न्तस्य॑ जुहुया॒-दाहु॑तीभिरे॒वैन॒मप॑ गृह्णाति॒ पापी॑या-न्भवति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दिति॒ सर्वा॑णि॒ तस्या॑-ऽनु॒द्रुत्य॑ जुहुया॒दाहु॑त्यै॒वैन॑म॒भि क्र॑मयति॒ वसी॑या-न्भव॒त्यथो॑ य॒ज्ञस्यै॒वैषा-ऽभिक्रा᳚न्ति॒रेति॒ वा ए॒ष य॑ज्ञमु॒खा-दृद्ध्या॒ यो᳚-ऽग्नेर्दे॒वता॑या॒ एत्य॒ष्टावे॒तानि॑ सावि॒त्राणि॑ भवन्त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚- [गा॑य॒त्रः, अ॒ग्निस्तेनै॒व] 2

-ऽग्निस्तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खादृद्ध्या॑ अ॒ग्नेर्दे॒वता॑यै॒ नैत्य॒ष्टौ सा॑वि॒त्राणि॑ भव॒न्त्याहु॑तिर्नव॒मी त्रि॒वृत॑मे॒व य॑ज्ञमु॒खे विया॑तयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ छन्दाग्ं॑सि यज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयेय॒मित्यृच॑मन्त॒मा-ङ्कु॑र्या॒च्छन्दाग्॑स्ये॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚ ऽर्पयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ यज॑मानं-यँज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयेय॒मिति॒ यजु॑रन्त॒म-ङ्कु॑र्या॒-द्यज॑मानमे॒व य॑ज्ञयश॒सेना᳚-ऽर्पयत्यृ॒चा स्तोम॒ग्ं॒ सम॑र्ध॒ये- [सम॑र्ध॒येति॑, आ॒ह॒ समृ॑द्ध्यै] 3

-त्या॑ह॒ समृ॑द्ध्यै च॒तुर्भि॒रभ्रि॒मा द॑त्ते च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह॒ प्रसू᳚त्या अ॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स वेणु॒-म्प्रा-ऽवि॑श॒-थ्स ए॒तामू॒तिमनु॒ सम॑चर॒-द्य-द्वेणो᳚-स्सुषि॒रग्ं सु॑षि॒रा-ऽभ्रि॑र्भवति सयोनि॒त्वाय॒ स यत्र॑य॒त्रा-ऽव॑स॒-त्त-त्कृ॒ष्णम॑भव-त्कल्मा॒षी भ॑वति रू॒पस॑मृद्ध्या उभयतः॒, क्ष्णूर्भ॑वती॒तश्चा॒-ऽ-मुत॑श्चा॒-ऽर्कस्या-व॑रुद्ध्यै व्याममा॒त्री भ॑वत्ये॒ताव॒द्वै पुरु॑षे वी॒र्यं॑-वीँ॒र्य॑सम्मि॒ता ऽप॑रिमिता भव॒त्य-प॑रिमित॒स्या-ऽ व॑रुद्ध्यै॒ यो वन॒स्पती॑ना-म्फल॒ग्रहि॒-स्स ए॑षां-वीँ॒र्या॑वा-न्फल॒ग्रहि॒र्वेणु॑-र्वैण॒वी भ॑वति वी॒र्य॑स्या व॑रुद्ध्यै ॥ 4 ॥

(का॒मये॑त - गाय॒त्रो᳚ - ऽर्ध॒येति॑ - च - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)

व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॑य॒जुष्के॑ण क्रि॒यत॑ इ॒माम॑गृभ्ण-न्रश॒ना-मृ॒तस्येत्य॑श्वाभि॒धानी॒मा द॑त्ते॒ यजु॑ष्कृत्यै य॒ज्ञस्य॒ समृ॑द्ध्यै॒ प्रतू᳚र्तं-वाँजि॒न्ना द्र॒वेत्यश्व॑-म॒भि द॑धाति रू॒पमे॒वा-ऽस्यै॒त-न्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे यु॒ञ्जाथा॒ग्ं॒ रास॑भं-युँ॒वमिति॑ गर्द॒भ-मस॑त्ये॒व ग॑र्द॒भ-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ तस्मा॒दश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽस॑त्तरो॒ योगे॑योगे त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह॒ [त॒वस्त॑र॒मित्या॑ह, योगे॑योग] 5

योगे॑योग ए॒वैनं॑-युँङ्क्ते॒ वाजे॑वाजे हवामह॒ इत्या॒हान्नं॒-वैँ वाजो-ऽन्न॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ सखा॑य॒ इन्द्र॑मू॒तय॒ इत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वाव॑ रुन्धे॒ ऽग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ त-म्प्र॒जाप॑ति॒रन्व॑विन्द-त्प्राजाप॒त्यो-ऽश्वो ऽश्वे॑न॒ स-म्भ॑र॒त्यनु॑वित्त्यै पापवस्य॒सं-वाँ ए॒त-त्क्रि॑यते॒ यच्छ्रेय॑सा च॒ पापी॑यसा च समा॒न-ङ्कर्म॑ कु॒र्वन्ति॒ पापी॑या॒न्॒.- [पापी॑यान्, ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-] 6

-ह्यश्वा᳚-द्गर्द॒भो-ऽश्व॒-म्पूर्व॑-न्नयन्ति पापवस्य॒-सस्य॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ तस्मा॒च्छ्रेयाग्ं॑स॒-म्पापी॑या-न्प॒श्चादन्वे॑ति ब॒हुर्वै भव॑तो॒ भ्रातृ॑व्यो॒ भव॑तीव॒ खलु॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते व॒ज्र्यश्वः॑ प्र॒तूर्व॒न्नेह्य॑व॒-क्राम॒न्न-श॑स्ती॒रित्या॑ह॒ वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्य॒मव॑ क्रामति रु॒द्रस्य॒ गाण॑पत्या॒दित्या॑ह रौ॒द्रा वै प॒शवो॑ रु॒द्रादे॒व [ ] 7

प॒शू-न्नि॒र्याच्या॒-ऽऽत्मने॒ कर्म॑ कुरुते पू॒ष्णा स॒युजा॑ स॒हेत्या॑ह पू॒षा वा अद्ध्व॑नाग्ं सन्ने॒ता सम॑ष्ट्यै॒ पुरी॑षायतनो॒ वा ए॒ष यद॒ग्निरङ्गि॑रसो॒ वा ए॒तमग्रे॑ दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सम॑भर-न्पृथि॒व्या-स्स॒धस्था॑द॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-दच्छे॒हीत्या॑ह॒ साय॑तनमे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व- दच्छे॑म॒ इत्या॑ह॒ येन॑ [ ] 8

स॒ङ्गच्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृङ्क्ते प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒ग्नि-स्स॒म्भृत्य॒ इत्या॑हुरि॒यं-वैँ प्र॒जाप॑ति॒स्तस्या॑ ए॒तच्छ्रोत्रं॒-यँद्व॒ल्मीको॒-ऽग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑रिष्याम॒ इति॑ वल्मीकव॒पामुप॑ तिष्ठते सा॒क्षादे॒व प्र॒जाप॑तये प्रति॒प्रोच्या॒-ऽग्निग्ं स-म्भ॑रत्य॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑-मङ्गिर॒स्व-द्भ॑राम॒ इत्या॑ह॒ येन॑ स॒गञ्च्छ॑ते॒ वाज॑मे॒वास्य॑ वृ॒ङ्क्ते ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र॑- [-ऽन्व॒ग्निरु॒षसा॒मग्र᳚म्, अ॒ख्य॒दित्या॒हा-] 9

-मख्य॒दित्या॒हा-नु॑ख्यात्या आ॒गत्य॑ वा॒ज्यद्ध्व॑न आ॒क्रम्य॑ वाजि-न्पृथि॒वीमित्या॑हे॒च्छत्ये॒वैन॒-म्पूर्व॑या वि॒न्दत्युत्त॑रया॒ द्वाभ्या॒मा क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ द्यौस्ते॑ पृ॒ष्ठ-म्पृ॑थि॒वी स॒धस्थ॒मित्या॑है॒भ्यो वा ए॒तं-लोँ॒केभ्यः॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्समै॑रय-द्रू॒पमे॒वास्यै॒-तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे व॒ज्री वा ए॒ष यदश्वो॑ द॒-द्भिर॒न्यतो॑दद्भ्यो॒ भूयां॒-लोँम॑भिरुभ॒याद॑द्भ्यो॒ य-न्द्वि॒ष्या-त्तम॑धस्प॒द-न्ध्या॑ये॒-द्वज्रे॑णै॒वैनग्ग्॑ स्तृणुते ॥ 10 ॥

(आ॒ह॒ - पापी॑यान् - रु॒द्रादे॒व - येना - ऽग्रं॑ - ँव॒ज्री वै - स॒प्तद॑श च) (अ. 2)

उत्क्रा॒मो-द॑क्रमी॒दिति॒ द्वाभ्या॒मुत्क्र॑मयति॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अनु॑रूपाभ्या॒-न्तस्मा॒दनु॑रूपाः प॒शवः॒ प्रजा॑यन्ते॒ ऽप उप॑ सृजति॒ यत्र॒ वा आप॑ उप॒ गच्छ॑न्ति॒ तदोष॑धयः॒ प्रति॑ तिष्ठ॒न्त्योष॑धीः प्रति॒तिष्ठ॑न्तीः प॒शवो-ऽनु॒ प्रति॑ तिष्ठन्ति प॒शून्. य॒ज्ञो य॒ज्ञं-यँज॑मानो॒ यज॑मान-म्प्र॒जास्तस्मा॑द॒प उप॑ सृजति॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ यद॑द्ध्व॒र्यु-र॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚ ऽद्ध्व॒र्यु- [-ऽद्ध्व॒र्युः, स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि] 11

-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्युर्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ जिघ॑र्म्य॒ग्नि-म्मन॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति प्रति॒क्ष्यन्त॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वेत्या॑ह॒ सर्व॒ग्ग्॒ ह्ये॑ष प्र॒त्य-ङ्क्षेति॑ पृ॒थु-न्ति॑र॒श्चा वय॑सा बृ॒हन्त॒मित्या॒हा-ऽल्पो॒ ह्ये॑ष जा॒तो म॒हा- [म॒हान्, भव॑ति॒] 12

-न्भव॑ति॒ व्यचि॑ष्ठ॒मन्नग्ं॑ रभ॒सं-विँदा॑न॒मित्या॒हा ऽन्न॑मे॒वा-ऽस्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदा ऽऽत्वा॑ जिघर्मि॒ वच॑सा घृ॒तेनेत्या॑ह॒ तस्मा॒-द्य-त्पुरु॑षो॒ मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-द्वा॒चा व॑दत्य र॒क्षसेत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ मर्य॑श्री-स्स्पृह॒य-द्व॑र्णो अ॒ग्निरित्या॒हा-प॑चितिमे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधा॒त्य-प॑चितिमा-न्भवति॒ य ए॒वं- [य ए॒वम्, वेद॒ मन॑सा॒ त्वै] 13

-ँवेद॒ मन॑सा॒ त्वै तामाप्तु॑मर्हति॒ याम॑द्ध्व॒र्युर॑-न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जु॒होति॒ मन॑स्वतीभ्या-ञ्जुहो॒त्याहु॑त्यो॒राप्त्यै॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै यज्ञमु॒खे य॑ज्ञमुखे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ं सन्त्ये॒तर्हि॒ खलु॒ वा ए॒त-द्य॑ज्ञमु॒खं-यँर्ह्ये॑न॒-दाहु॑ति-रश्ञु॒ते परि॑ लिखति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ति॒सृभिः॒ परि॑ लिखति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तस्मा॒-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ हन्ति [हन्ति, गा॒य॒त्रि॒या परि॑] 14

गायत्रि॒या परि॑ लिखति॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री तेज॑सै॒वैन॒-म्परि॑गृह्णाति त्रि॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखतीन्द्रि॒यं-वैँ त्रि॒ष्टु-गि॑न्द्रि॒येणै॒वैन॒-म्परि॑ गृह्णात्यनु॒ष्टुभा॒ परि॑ लिखत्यनु॒ष्टु-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि परि॒भूः पर्या᳚प्त्यै मद्ध्य॒तो॑-ऽनु॒ष्टुभा॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो वा॒चा व॑दामो गायत्रि॒या प्र॑थ॒मया॒ परि॑ लिख॒त्यथा॑-ऽनु॒ष्टुभा-ऽथ॑ त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री य॒ज्ञो॑ ऽनु॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टु-प्तेज॑सा चै॒वेन्द्रि॒येण॑ चोभ॒यतो॑ य॒ज्ञ-म्परि॑ गृह्णाति ॥ 15 ॥

(अ॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु - र्म॒हान् - भ॑वति॒ य ए॒वग्ं - ह॑न्ति - त्रि॒ष्टुभा॒ तेजो॒ वै गा॑य॒त्री - त्रयो॑दश च) (अ. 3)

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ खनति॒ प्रसू᳚त्या॒ अथो॑ धू॒म-मे॒वैतेन॑ जनयति॒ ज्योति॑ष्मन्त-न्त्वा-ऽग्ने सु॒प्रती॑क॒-मित्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒वैतेन॑ जनयति॒ सो᳚-ऽग्निर्जा॒तः प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽऽर्प॑य॒-त्त-न्दे॒वा अ॑र्ध॒र्चेना॑-शमयञ्छि॒व-म्प्र॒जाभ्यो-ऽहिग्ं॑ सन्त॒मित्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ द्वाभ्या᳚-ङ्खनति॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒पा-म्पृ॒ष्ठम॒सीति॑ पुष्करप॒र्णमा [पुष्करप॒र्णमा, ह॒र॒त्य॒पां-वाँ] 16

ह॑रत्य॒पां-वाँ ए॒त-त्पृ॒ष्ठं-यँ-त्पु॑ष्करप॒र्णग्ं रू॒पेणै॒वैन॒दा ह॑रति पुष्करप॒र्णेन॒ स-म्भ॑रति॒ योनि॒र्वा अ॒ग्नेः पु॑ष्करप॒र्णग्ं सयो॑निमे॒वाग्निग्ं सम्भ॑रति कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सम्भ॑रति॒ य-द्ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-ञ्चर्म॑णा स॒म्भरे᳚-द्ग्रा॒म्या-न्प॒शूञ्छु॒चा-ऽर्प॑ये-त्कृष्णाजि॒नेन॒ सम्भ॑रत्यार॒ण्याने॒व प॒शू- [प॒शून्, शु॒चा-ऽर्प॑यति॒] 17

-ञ्छु॒चा-ऽर्प॑यति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑-त्पशू॒ना-म्प्र॒जाय॑मानाना-मार॒ण्याः प॒शवः॒ कनी॑याग्ंस-श्शु॒चा ह्यृ॑ता लो॑म॒त-स्सम्भ॑र॒त्यतो॒ ह्य॑स्य॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृष्णाजि॒न-ञ्च॑ पुष्करप॒र्ण-ञ्च॒ सग्ग् स्तृ॑णाती॒यं-वैँ कृ॑ष्णाजि॒नम॒सौ पु॑ष्करप॒र्ण-मा॒भ्या-मे॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑गृह्णात्य॒-ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ तमथ॒र्वा-ऽन्व॑पश्य॒दथ॑र्वा त्वा प्रथ॒मो निर॑मन्थदग्न॒ इ- [निर॑मन्थदग्न॒ इति॑, आ॒ह॒ य ए॒वैन॑-] 18

-त्या॑ह॒ य ए॒वैन॑-म॒न्वप॑श्य॒-त्तेनै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति॒ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दधीत्या॑ह पुष्करप॒र्णे ह्ये॑न॒मुप॑श्रित॒-मवि॑न्द॒-त्तमु॑ त्वा द॒द्ध्यङ्ङृषि॒रित्या॑ह द॒द्ध्यङ् वा आ॑थर्व॒ण-स्ते॑ज॒स्व्या॑सी॒-त्तेज॑ ए॒वास्मि॑-न्दधाति॒ तमु॑ त्वा पा॒थ्यो वृषेत्या॑ह॒ पूर्व॑मे॒वोदि॒त-मुत्त॑रेणा॒भि गृ॑णाति [गृ॑णाति, च॒त॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति] 19

चत॒सृभि॒-स्सम्भ॑रति च॒त्वारि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒व गा॑य॒त्रीभि॑र्ब्राह्म॒णस्य॑ गाय॒त्रो हि ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒ष्टुग्भी॑ राज॒न्य॑स्य॒ त्रैष्टु॑भो॒ हि रा॑ज॒न्यो॑ य-ङ्का॒मये॑त॒ वसी॑यान्-थ्स्या॒दित्यु॒भयी॑भि॒स्तस्य॒ सम्भ॑रे॒-त्तेज॑श्चै॒वा-ऽस्मा॑ इन्द्रि॒य-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधात्यष्टा॒भि-स्सम्भ॑रत्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री गा॑य॒त्रो᳚ ऽग्निर्यावा॑ने॒वा-ऽग्निस्तग्ं सम्भ॑रति॒ सीद॑ होत॒रित्या॑- -ह दे॒वता॑ ए॒वास्मै॒ सग्ं सा॑दयति॒ नि होतेति॑ मनु॒ष्या᳚न्-थ्सग्ं सी॑द॒स्वेति॒ वयाग्ं॑सि॒ जनि॑ष्वा॒ हि जेन्यो॒ अग्रे॒ अह्ना॒मित्या॑ह देव मनु॒ष्याने॒वा-ऽस्मै॒ सग्ंस॑न्ना॒-न्प्रज॑नयति ॥ 20

(ऐ - व प॒शू - निति॑ - गृणाति - होत॒रिति॑ - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 4)

क्रू॒रमि॑व॒ वा अ॑स्या ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वा-ऽस्यै॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ स-न्ते॑ वा॒युर्मा॑त॒रिश्वा॑ दधा॒त्वित्या॑ह प्रा॒णो वै वा॒युः प्रा॒णेनै॒वास्यै᳚ प्रा॒णग्ं स-न्द॑धाति॒ स-न्ते॑ वा॒युरित्या॑ह॒ तस्मा᳚-द्वा॒युप्र॑च्युता दि॒वो वृष्टि॑रीर्ते॒ तस्मै॑ च देवि॒ वष॑डस्तु॒ [वष॑डस्तु, तुभ्य॒मित्या॑ह॒] 21

तुभ्य॒मित्या॑ह॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व वृष्टि॑-न्दधाति॒ तस्मा॒-थ्सर्वा॑नृ॒तून्. व॑र्षति॒ य-द्व॑षट्कु॒र्या-द्या॒तया॑मा-ऽस्य वषट्का॒र-स्स्या॒द्यन्न व॑षट्कु॒र्या-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्वडित्या॑ह प॒रोक्ष॑मे॒व वष॑-ट्करोति॒ नास्य॑ या॒तया॑मा वषट्का॒रो भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ सुजा॑तो॒ ज्योति॑षा स॒हेत्य॑नु॒ष्टुभोप॑ नह्यत्यनु॒ष्टु- [नह्यत्यनु॒ष्टुप्, सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒] 22

-फ्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूः प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ परि॑ दधाति॒ वेदु॑को॒ वासो॑ भवति॒य ए॒वं-वेँद॑ वारु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्ध॒ उदु॑ तिष्ठ स्वद्ध्वरो॒र्ध्व ऊ॒ षुण॑ ऊ॒तय॒ इति॑ सावि॒त्रीभ्या॒मु-त्ति॑ष्ठति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्यो॒र्ध्वां-वँ॑रुणमे॒निमु-थ्सृ॑जति॒ द्वाभ्या॒-म्प्रति॑ष्ठित्यै॒ स जा॒तो गर्भो॑ असि॒ [गर्भो॑ असि, रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे] 23

रोद॑स्यो॒रित्या॑हे॒मे वै रोद॑सी॒ तयो॑रे॒ष गर्भो॒ यद॒ग्नि-स्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाग्ने॒ चारु॒र्विभृ॑त॒ ओष॑धी॒ष्वित्या॑ह य॒दा ह्ये॑तं-विँ॒भर॒न्त्यथ॒ चारु॑तरो॒ भव॑ति॒ प्र मा॒तृभ्यो॒ अधि॒ कनि॑क्रद-द्गा॒ इत्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॑स्य मा॒तर॒स्ताभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रच्या॑वयति स्थि॒रो भ॑व वी॒ड्व॑ङ्ग॒ इति॑ गर्द॒भ आ सा॑दयति॒ [आ सा॑दयति, स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-] 24

स-न्न॑ह्यत्ये॒वैन॑-मे॒तया᳚ स्थे॒म्ने ग॑र्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भः प॑शू॒ना-म्भा॑रभा॒रित॑मो गर्द॒भेन॒ स-म्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो-ऽप्य॑नाले॒शे-ऽत्य॒न्या-न्प॒शू-न्मे᳚द्य॒त्यन्न॒ग्ग्॒ ह्ये॑नेना॒-ऽर्कग्ं स॒म्भर॑न्ति गर्द॒भेन॒ सम्भ॑रति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भो द्वि॒रेता॒-स्सन् कनि॑ष्ठ-म्पशू॒ना-म्प्रजा॑यते॒-ऽग्निर्ह्य॑स्य॒ योनि॑-न्नि॒र्दह॑ति प्र॒जासु॒ वा ए॒ष ए॒तर्ह्यारू॑ढ॒- [ए॒तर्ह्यारू॑ढः, स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा] 25

-स्स ई᳚श्व॒रः प्र॒जा-श्शु॒चा प्र॒दहः॑ शि॒वो भ॑व प्र॒जाभ्य॒ इत्या॑ह प्र॒जाभ्य॑ ए॒वैनग्ं॑ शमयति॒ मानु॑षीभ्य॒स्त्वम॑ङ्गिर॒ इत्या॑ह मान॒व्यो॑ हि प्र॒जा मा द्यावा॑पृथि॒वी अ॒भि शू॑शुचो॒ मा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मा वन॒स्पती॒नित्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति॒ प्रैतु॑ वा॒जी कनि॑क्रद॒दित्या॑ह वा॒जी ह्ये॑ष नान॑द॒-द्रास॑भः॒ पत्वे- [पत्वेति, आ॒ह॒ रास॑भ॒ इति॒] 26

-त्या॑ह॒ रास॑भ॒ इति॒ ह्ये॑तमृष॒यो-ऽव॑द॒-न्भर॑न्न॒ग्नि-म्पु॑री॒ष्य॑मित्या॑हा॒-ऽग्निग्ग् ह्ये॑ष भर॑ति॒ मा पा॒द्यायु॑षः पु॒रेत्या॒हा-ऽऽयु॑रे॒वा-ऽस्मि॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भ-स्सर्व॒मायु॑रेति॒ तस्मा᳚-द्गर्द॒भे पु॒रा-ऽऽयु॑षः॒ प्रमी॑ते बिभ्यति॒ वृषा॒-ऽग्निं-वृँष॑ण॒-म्भर॒न्नित्या॑ह॒ वृषा॒ ह्ये॑ष वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भग्ं॑ - [वृषा॒-ऽग्निर॒पा-ङ्गर्भ᳚म्, स॒मु॒द्रिय॒-] 27

समु॒द्रिय॒-मित्या॑हा॒-ऽपाग् ह्ये॑ष गर्भो॒ यद॒ग्निरग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ वा इ॒मौ लो॒कौ व्यै॑ता॒मग्न॒ आ या॑हि वी॒तय॒ इति॒ यदाहा॒ ऽनयो᳚र्लो॒कयो॒-र्वीत्यै॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒ष आ॒यत॑ना॒दग॑तः प्रति॒ष्ठाग्ं स ए॒तर्ह्य॑द्ध्व॒र्यु-ञ्च॒ यज॑मान-ञ्च द्ध्यायत्यृ॒तग्ं स॒त्यमित्या॑हे॒यं-वाँ ऋ॒तम॒सौ [ ] 28

स॒त्यम॒नयो॑रे॒वैन॒-म्प्रति॑ ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मानो॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ यद॒ग्निरुप॑नद्ध॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑ गृह्णीता॒ग्निमे॒त-मित्या॑ह॒ शान्त्यै॒ व्यस्य॒न् विश्वा॒ अम॑ती॒ररा॑ती॒-रित्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै नि॒षीद॑-न्नो॒ अप॑ दुर्म॒तिग्ं ह॑न॒दित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ ओष॑धयः॒ प्रति॑मोदद्ध्व- [प्रति॑मोदद्ध्वम्, ए॒न॒मित्या॒हौष॑धयो॒] 29

-मेन॒मित्या॒हौष॑धयो॒ वा अ॒ग्नेर्भा॑ग॒धेय॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम॑र्धयति॒ पुष्पा॑वती-स्सुपिप्प॒ला इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्त्य॒ यं-वोँ॒ गर्भ॑ ऋ॒त्वियः॑ प्र॒त्नग्ं स॒धस्थ॒मा-ऽस॑द॒दित्या॑ह॒ याभ्य॑ ए॒वैन॑-म्प्रच्या॒वय॑ति॒ तास्वे॒वैन॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ द्वाभ्या॑मु॒पाव॑हरति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 30 ॥

(अ॒स्त्व॒ - नु॒ष्टु - ब॑सि - सादय॒त्या - रू॑ढः॒-पत्वेति॒-गर्भ॑-म॒सौ - मो॑दद्ध्वं॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)

वा॒रु॒णो वा अ॒ग्निरुप॑नद्धो॒ वि पाज॒सेति॒ विस्रग्ं॑सयति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वास्य॒ विषू॑चीं-वँरुणमे॒निं-विँसृ॑जत्य॒प उप॑ सृज॒त्यापो॒ वै शा॒न्ता-श्शा॒न्ताभि॑रे॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति ति॒सृभि॒रुप॑ सृजति त्रि॒वृद्वा अ॒ग्निर्यावा॑ने॒वा-ग्निस्तस्य॒ शुचग्ं॑ शमयति मि॒त्र-स्स॒ग्ं॒सृज्य॑ पृथि॒वीमित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वै- [दे॒वाना॒-न्तेनै॒व, ए॒न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒] 31

-न॒ग्ं॒ सग्ं सृ॑जति॒ शान्त्यै॒ यद्ग्रा॒म्याणा॒-म्पात्रा॑णा-ङ्क॒पालै᳚-स्सग्ंसृ॒जे-द्ग्रा॒म्याणि॒ पात्रा॑णि शु॒चा-ऽर्प॑येदर्मकपा॒लै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒तानि॒ वा अ॑नुपजीवनी॒यानि॒ तान्ये॒व शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ शर्क॑राभि॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ धृत्या॒ अथो॑ श॒न्त्वाया॑ जलो॒मै-स्सग्ं सृ॑जत्ये॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्यद॒जा प्रि॒ययै॒वैन॑-न्त॒नुवा॒ सग्ं सृ॑ज॒त्यथो॒ तेज॑सा कृष्णाजि॒नस्य॒ लोम॑भि॒-स्सग्ं - [लोम॑भि॒-स्सम्, सृ॒ज॒ति॒ य॒ज्ञो वै] 32

सृ॑जति य॒ज्ञो वै कृ॑ष्णाजि॒नं-यँ॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं सग्ं सृ॑जति रु॒द्रा-स्स॒भृत्य॑ पृथि॒वीमित्या॑है॒ता वा ए॒त-न्दे॒वता॒ अग्रे॒ सम॑भर॒-न्ताभि॑रे॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति म॒खस्य॒ शिरो॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञो वै म॒खस्तस्यै॒त-च्छिरो॒ यदु॒खा तस्मा॑दे॒वमा॑ह य॒ज्ञस्य॑ प॒दे स्थ॒ इत्या॑ह य॒ज्ञस्य॒ ह्ये॑ते [ ] 33

प॒दे अथो॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ प्रा-ऽन्याभि॒-र्यच्छ॒त्यन्व॒न्यै-र्म॑न्त्रयते मिथुन॒त्वाय॒ त्र्यु॑द्धि-ङ्करोति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒षां-लोँ॒काना॒माप्त्यै॒ छन्दो॑भिः करोति वी॒र्यं॑-वैँ छन्दाग्ं॑सि वी॒र्ये॑णै॒वैना᳚-ङ्करोति॒ यजु॑षा॒ बिल॑-ङ्करोति॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इय॑ती-ङ्करोति प्र॒जाप॑तिना यज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑ता-न्द्विस्त॒ना-ङ्क॑रोति॒ यावा॑पृथि॒व्योर्दोहा॑य॒ चतुः॑स्तना-ङ्करोति पशू॒ना-न्दोहा॑या॒ष्टास्त॑ना-ङ्करोति॒ छन्द॑सा॒-न्दोहा॑य॒ नवा᳚श्रि-मभि॒चर॑तः कुर्या-त्त्रि॒वृत॑मे॒व वज्रग्ं॑ स॒म्भृत्य॒ भ्रातृ॑व्याय॒ प्रह॑रति॒ स्तृत्यै॑ कृ॒त्वाय॒ सा म॒हीमु॒खामिति॒ नि द॑धाति दे॒वता᳚स्वे॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति ॥ 34 ॥

(तेनै॒व - लोम॑भि॒-स्स - मे॒ते - अ॑भि॒चर॑त॒ - एक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 6)

स॒प्तभि॑र्धूपयति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णा-श्शिर॑ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदु॒खा शी॒र्॒षन्ने॒व य॒ज्ञस्य॑ प्रा॒णा-न्द॑धाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒प्त शी॒र्॒ष-न्प्रा॒णा अ॑श्वश॒केन॑ धूपयति प्राजाप॒त्यो वा अश्वः॑ सयोनि॒त्वाया-दि॑ति॒स्त्वेत्या॑हे॒यं-वाँ अदि॑ति॒रदि॑त्यै॒वादि॑त्या-ङ्खनत्य॒स्या अक्रू॑रङ्काराय॒ न हि स्व-स्स्वग्ं हि॒नस्ति॑ दे॒वाना᳚-न्त्वा॒ पत्नी॒रित्या॑ह दे॒वानां॒- [दे॒वाना᳚म्, वा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ] 35

-ँवा ए॒ता-म्पत्न॒यो-ऽग्रे॑-ऽ-कुर्व॒-न्ताभि॑रे॒वैना᳚-न्दधाति धि॒षणा॒स्त्वेत्या॑ह वि॒द्या वै धि॒षणा॑ वि॒द्याभि॑-रे॒वैना॑-म॒भीन्धे॒ ग्नास्त्वेत्या॑ह॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै ग्ना श्छन्दो॑भि-रे॒वैनाग्॑ श्रपयति॒ वरू᳚त्रय॒स्त्वेत्या॑ह॒ होत्रा॒ वै वरू᳚त्रयो॒ होत्रा॑भिरे॒वैना᳚-म्पचति॒ जन॑य॒स्त्वेत्या॑ह दे॒वानां॒-वैँ पत्नी॒- [पत्नीः᳚, जन॑य॒स्ताभि॑-] 36

-र्जन॑य॒स्ताभि॑-रे॒वैना᳚-म्पचति ष॒ड्भिः प॑चति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैना᳚-म्पचति॒ द्विः पच॒न्त्वित्या॑ह॒ तस्मा॒-द्द्वि-स्सं॑वँथ्स॒रस्य॑ स॒स्य-म्प॑च्यते वारु॒ण्यु॑खा-ऽभीद्धा॑ मै॒त्रियोपै॑ति॒ शान्त्यै॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तो-द्व॑प॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैना॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भि॒रु-द्व॑प॒त्यप॑द्यमाना पृथि॒व्याशा॒ दिश॒ आ पृ॒णे- [आ पृ॒ण, इत्या॑ह॒] 37

-त्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॒त्युत्ति॑ष्ठ बृह॒ती भ॑वो॒र्ध्वा ति॑ष्ठ ध्रु॒वा त्वमित्या॑ह॒ प्रति॑ष्ठित्या असु॒र्य॑-म्पात्र॒मना᳚च्छृण्ण॒मा-च्छृ॑णत्ति देव॒त्रा-ऽक॑रजक्षी॒रेणा-ऽऽच्छृ॑णत्ति पर॒मं-वाँ ए॒त-त्पयो॒ यद॑जक्षी॒र-म्प॑र॒मेणै॒वैना॒-म्पय॒सा-ऽऽच्छृ॑णत्ति॒ यजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ छन्दो॑भि॒रा च्छृ॑णत्ति॒ छन्दो॑भि॒र्वा ए॒षा क्रि॑यते॒ छन्दो॑भिरे॒व छन्दा॒ग्॒स्या च्छृ॑णत्ति ॥ 38 ॥

(आ॒ह॒ दे॒वानां॒ - ँवै पत्नीः᳚ - पृणै॒ - षा - षट् च॑) (अ. 7)

एक॑विग्ंशत्या॒ माषैः᳚ पुरुषशी॒र्॒ष-मच्छै᳚त्यमे॒द्ध्या वै माषा॑ अमे॒द्ध्य-म्पु॑रुषशी॒र्॒ष-म॑मे॒द्ध्यैरे॒वा-स्या॑-मे॒द्ध्य-न्नि॑रव॒दाय॒ मेद्ध्य॑-ङ्कृ॒त्वा ऽऽह॑र॒त्येक॑विग्ंशति-र्भवन्त्येकवि॒ग्ं॒शो वै पुरु॑षः॒ पुरु॑ष॒स्या-ऽऽप्त्यै॒ व्यृ॑द्धं॒-वाँ ए॒त-त्प्रा॒णैर॑मे॒द्ध्यं-यँ-त्पु॑रुषशी॒र्॒षग्ं स॑प्त॒धा वितृ॑ण्णां-वँल्मीकव॒पा-म्प्रति॒ नि द॑धाति स॒प्त वै शी॑र्ष॒ण्याः᳚ प्रा॒णाः प्रा॒णैरे॒वैन॒-थ्सम॑र्धयति मेद्ध्य॒त्वाय॒ याव॑न्तो॒ [याव॑न्तः, वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-] 39

वै मृ॒त्युब॑न्धव॒-स्तेषां᳚-यँ॒म आधि॑पत्य॒-म्परी॑याय यमगा॒थाभिः॒ परि॑गायति य॒मादे॒वैन॑-द्वृङ्क्ते ति॒सृभिः॒ परि॑गायति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भ्य ए॒वैन॑ल्लो॒केभ्यो॑ वृङ्क्ते॒ तस्मा॒-द्गाय॑ते॒ न देय॒-ङ्गाथा॒ हि त-द्वृ॒ङ्क्ते᳚ ऽग्निभ्यः॑ प॒शूना ल॑भते॒ कामा॒ वा अ॒ग्नयः॒ कामा॑ने॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्प॒शू-न्ना-ऽऽलभे॒ता-ऽन॑वरुद्धा अस्य [ ] 40

प॒शवः॑ स्यु॒र्य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जे-द्य॑ज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-द्य-थ्सग्ग्॑स्था॒पये᳚-द्या॒तया॑मानि शी॒र्॒षाणि॑ स्यु॒र्य-त्प॒शूना॒लभ॑ते॒ तेनै॒व प॒शूनव॑ रुन्धे॒ य-त्पर्य॑ग्निकृतानु-थ्सृ॒जति॑ शी॒र्ष्णा-मया॑तयामत्वाय प्राजाप॒त्येन॒ सग्ग् स्था॑पयति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञ ए॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा अ॑सृजत॒ स रि॑रिचा॒नो॑-ऽमन्यत॒ स ए॒ता आ॒प्रीर॑पश्य॒-त्ताभि॒र्वै स मु॑ख॒त [स मु॑ख॒तः, आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒] 41

आ॒त्मान॒मा ऽप्री॑णीत॒ यदे॒ता आ॒प्रियो॒ भव॑न्ति य॒ज्ञो वै प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञमे॒वैताभि॑र्मुख॒त आ प्री॑णा॒त्य-प॑रिमितछन्दसो भव॒न्त्यप॑रिमितः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॑ ऊनातिरि॒क्ता मि॑थु॒नाः प्रजा᳚त्यै लोम॒शं-वैँ नामै॒तच्छन्दः॑ प्र॒जाप॑तेः प॒शवो॑ लोम॒शाः प॒शूने॒वा-ऽव॑ रुन्धे॒ सर्वा॑णि॒ वा ए॒ता रू॒पाणि॒ सर्वा॑णि रू॒पाण्य॒ग्नौ चित्ये᳚ क्रियन्ते॒ तस्मा॑दे॒ता अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य [अ॒ग्नेश्चित्य॑स्य, भ॒व॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं] 42

भव॒न्त्येक॑विग्ं शतिग्ं सामिधे॒नीरन्वा॑ह॒ रुग्वा ए॑कवि॒ग्ं॒शो रुच॑मे॒व ग॑च्छ॒त्यथो᳚ प्रति॒ष्ठामे॒व प्र॑ति॒ष्ठा ह्ये॑कवि॒ग्ं॒श-श्चतु॑र्विग्ंशति॒मन्वा॑ह॒ चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒र-स्सा॒क्षादे॒व वै᳚श्वान॒रमव॑ रुन्धे॒ परा॑ची॒रन्वा॑ह॒ परा॑ङिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒क-स्समा᳚स्त्वा-ऽग्न ऋ॒तवो॑ वर्धय॒न्त्वित्या॑ह॒ समा॑भिरे॒वा-ऽग्निं-वँ॑र्धय- [-ऽग्निं-वँ॑र्धयति, ऋ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒] 43

-त्यृ॒तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-विँश्वा॒ आ भा॑हि प्र॒दिशः॑ पृथि॒व्या इत्या॑ह॒ तस्मा॑द॒ग्नि-स्सर्वा॒ दिशो-ऽनु॒ विभा॑ति॒ प्रत्यौ॑हताम॒श्विना॑ मृ॒त्युम॑स्मा॒दित्या॑ह मृ॒त्युमे॒वा-ऽस्मा॒दप॑ नुद॒त्युद्व॒य-न्तम॑स॒स्परीत्या॑ह पा॒प्मा वै तमः॑ पा॒प्मान॑मे॒वास्मा॒दप॑ ह॒न्त्यग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒म-मित्या॑हा॒-ऽसौ वा आ॑दि॒त्यो ज्योति॑रुत्त॒म-मा॑दि॒त्यस्यै॒व सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ न सं॑वँथ्स॒रस्ति॑ष्ठति॒ नास्य॒ श्रीस्ति॑ष्ठति॒ यस्यै॒ताः क्रि॒यन्ते॒ ज्योति॑ष्मती-मुत्त॒मामन्वा॑ह॒ ज्योति॑रे॒वास्मा॑ उ॒परि॑ष्टा-द्दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्यानु॑ख्यात्यै ॥ 44 ॥

(याव॑न्तो - ऽस्य - मुख॒त - श्चित्य॑स्य - वर्धय - त्यादि॒त्यो᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 8)

ष॒ड्भिर्दी᳚क्षयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-न्दीक्षयति स॒प्तभि॑र्दीक्षयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-न्दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्य॑-नु॒ष्टुभो᳚त्त॒मया॑ जुहोति॒ वाग्वा अ॑नु॒ष्टु-प्तस्मा᳚-त्प्रा॒णानां॒-वाँगु॑त्त॒मै- क॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः [प्र॒जाप॑तिः, प्र॒जाप॑ते॒रापत्यै॒] 45

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै॒ यद॒र्चिषि॑ प्रवृ॒ञ्ज्या-द्भू॒तमव॑ रुन्धीत॒ यदङ्गा॑रेषु भवि॒ष्यदङ्गा॑रेषु॒ प्रवृ॑णक्ति भवि॒ष्य दे॒वाव॑ रुन्धे भवि॒ष्यद्धि भूयो॑ भू॒ता-द्द्वाभ्या॒-म्प्रवृ॑णक्ति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ ब्रह्म॑णा॒ वा ए॒षा यजु॑षा॒ सम्भृ॑ता॒ यदु॒खा सा यद्भिद्ये॒ता-ऽऽर्ति॒मार्च्छे॒- [-ऽऽर्ति॒मार्च्छे᳚त्, यज॑मानो] 46

-द्यज॑मानो ह॒न्येता᳚-ऽस्य य॒ज्ञो मित्रै॒तामु॒खा-न्त॒पेत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै मि॒त्रो ब्रह्म॑न्ने॒वैना॒-म्प्रति॑ष्ठापयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ नास्य॑ य॒ज्ञो ह॑न्यते॒ यदि॒ भिद्ये॑त॒ तैरे॒व क॒पालै॒-स्सग्ं सृ॑जे॒-थ्सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्ति॒र्यो ग॒तश्री॒-स्स्यान्म॑थि॒त्वा तस्याव॑ दद्ध्या-द्भू॒तो वा ए॒ष स स्वा- [ए॒ष स स्वाम्, दे॒वता॒मुपै॑ति॒] 47

-न्दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो भूति॑काम॒-स्स्याद्य उ॒खायै॑ स॒म्भवे॒-थ्स ए॒व तस्य॑ स्या॒दतो॒ ह्ये॑ष स॒म्भव॑त्ये॒ष वै स्व॑य॒म्भूर्नाम॒ भव॑त्ये॒व य-ङ्का॒मये॑त॒ भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयेय॒मित्य॒-न्यत॒स्तस्या॒-ऽऽहृत्या-ऽव॑ दद्ध्या-थ्सा॒क्षादे॒वास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयत्यम्ब॒रीषा॒दन्न॑ काम॒स्याव॑ दद्ध्यादम्ब॒रीषे॒ वा अन्न॑-म्भ्रियते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒- [सयो᳚न्ये॒वान्न᳚म्, अव॑ रुन्धे॒] 48

-मव॑ रुन्धे॒ मुञ्जा॒नव॑ दधा॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधात्य॒ग्निर्दे॒वेभ्यो॒ निला॑यत॒ स क्रु॑मु॒क-म्प्रा-ऽवि॑श-त्क्रुमु॒कमव॑ दधाति॒ यदे॒वास्य॒ तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्त दे॒वाव॑ रुन्ध॒ आज्ये॑न॒ सं-यौँ᳚त्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ यदाज्य॑-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ तेज॑सा॒ [तेज॑सा, वै क॑कन्ती॒मा द॑धाति॒] 49

वै क॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सीद॒ त्व-म्मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थ॒ इति॑ ति॒सृभि॑र्जा॒तमुप॑ तिष्ठते॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒ष्वे॑व लो॒केष्वा॒विद॑-ङ्गच्छ॒त्यथो᳚ प्रा॒णाने॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 50 ॥

( प्र॒जाप॑ति--र् ऋच्छे॒थ् - स्वा - मे॒वान्नं॒ - तेज॑सा॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)

न ह॑ स्म॒ वै पु॒रा-ऽग्निरप॑रशुवृक्ण-न्दहति॒ तद॑स्मै प्रयो॒ग ए॒वर्षि॑रस्वदय॒-द्यद॑ग्ने॒ यानि॒ कानि॒ चेति॑ स॒मिध॒मा द॑धा॒त्यप॑रशुवृक्ण-मे॒वास्मै᳚ स्वदयति॒ सर्व॑मस्मै स्वदते॒ य ए॒वं-वेँदौदु॑म्बरी॒मा द॑धा॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒म्बर॒ ऊर्ज॑मे॒वास्मा॒ अपि॑ दधाति प्र॒जाप॑तिर॒ग्नि-म॑सृजत॒ तग्ं सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्॑- [सृ॒ष्टग्ं रक्षाग्ं॑सि, अ॒जि॒घा॒ग्ं॒स॒न्थ्स ए॒त-] 51

-स्यजिघाग्ंस॒न्थ्स ए॒त-द्रा᳚क्षो॒घ्नम॑पश्य॒-त्तेन॒ वै सरक्षा॒ग्॒स्यपा॑-ऽहत॒ य-द्रा᳚क्षो॒घ्न-म्भव॑त्य॒ग्नेरे॒व तेन॑ जा॒ता-द्रक्षा॒ग्॒स्यप॑ ह॒न्त्याश्व॑त्थी॒मा द॑धात्यश्व॒त्थो वै वन॒स्पती॑नाग्ं सपत्नसा॒हो विजि॑त्यै॒ वैक॑ङ्कती॒मा द॑धाति॒ भा ए॒वाव॑ रुन्धे शमी॒मयी॒मा द॑धाति॒ शान्त्यै॒ सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्मोदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मित्यु॑त्त॒मे औदु॑म्बरी [औदु॑म्बरी, वा॒च॒य॒ति॒ ब्रह्म॑णै॒व] 52

वाचयति॒ ब्रह्म॑णै॒व क्ष॒त्रग्ं सग्ग् श्य॑ति क्ष॒त्रेण॒ ब्रह्म॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो रा॑ज॒न्य॑वा॒नत्य॒न्य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण-न्तस्मा᳚-द्राज॒न्यो᳚ ब्राह्म॒णवा॒नत्य॒न्यग्ं रा॑ज॒न्य॑-म्मृ॒त्युर्वा ए॒ष यद॒ग्निर॒मृत॒ग्ं॒ हिर॑ण्यग्ं रु॒क्ममन्त॑र॒-म्प्रति॑मुञ्चते॒ ऽमृत॑मे॒व मृ॒त्योर॒न्तर्ध॑त्त॒ एक॑विग्ंशतिनिर्बाधो भव॒त्येक॑विग्ंशति॒र्वै दे॑वलो॒का द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒स्त्रय॑ इ॒मे लो॒का अ॒सावा॑दि॒त्य [अ॒सावा॑दि॒त्यः, ए॒क॒वि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै] 53

ए॑कवि॒ग्ं॒श ए॒ताव॑न्तो॒ वै दे॑वलो॒कास्तेभ्य॑ ए॒व भ्रातृ॑व्यम॒न्तरे॑ति निर्बा॒धैर्वै दे॒वा असु॑रा-न्निर्बा॒धे॑-ऽकुर्वत॒ तन्नि॑र्बा॒धाना᳚-न्निर्बाध॒त्व-न्नि॑र्बा॒धी भ॑वति॒ भ्रातृ॑व्याने॒व नि॑र्बा॒धे कु॑रुते सावित्रि॒या प्रति॑मुञ्चते॒ प्रसू᳚त्यै॒ नक्तो॒षासेत्युत्त॑रया ऽहोरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते दे॒वा अ॒ग्नि-न्धा॑रय-न्द्रविणो॒दा इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा द्र॑विणो॒दा अ॑होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑मु॒द्यत्य॑ [ ] 54

प्रा॒णैर्दा॑धा॒रा ऽऽसी॑नः॒ प्रति॑मुञ्चते॒ तस्मा॒दासी॑नाः प्र॒जाः प्रजा॑यन्ते कृष्णाजि॒नमुत्त॑र॒-न्तेजो॒ वै हिर॑ण्य॒-म्ब्रह्म॑ कृष्णाजि॒न-न्तेज॑सा चै॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा चोभ॒यतः॒ परि॑गृह्णाति॒ षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॒-मुद्य॑च्छते॒ य-द्द्वाद॑शोद्यामग्ं संवँथ्स॒रेणै॒व मौ॒ञ्ज-म्भ॑व॒त्यूर्ग्वै मुञ्जा॑ ऊ॒र्जैवैन॒ग्ं॒ स म॑र्धयति सुप॒र्णो॑-ऽसि ग॒रुत्मा॒नित्यवे᳚क्षते रू॒पमे॒वास्यै॒तन्म॑हि॒मानं॒-व्याँच॑ष्टे॒ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ प॒तेत्या॑ह सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति ॥ 55 ॥

(रक्षा॒ग्॒स्यौ - दु॑बंरि - आदि॒त्य - उ॒द्यत्य॒ - सं - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 10)

समि॑द्धो अ॒ञ्जन् कृद॑र-म्मती॒ना-ङ्घृ॒तम॑ग्ने॒ मधु॑म॒-त्पिन्व॑मानः । वा॒जी वह॑न् वा॒जिन॑-ञ्जातवेदो दे॒वानां᳚-वँक्षि प्रि॒यमा स॒धस्थ᳚म् ॥ घृ॒तेना॒ञ्जन्थ्स-म्प॒थो दे॑व॒याना᳚-न्प्रजा॒नन् वा॒ज्यप्ये॑तु दे॒वान् । अनु॑ त्वा सप्ते प्र॒दिशः॑ सचन्ताग् स्व॒धाम॒स्मै यज॑मानाय धेहि ॥ ईड्य॒श्चासि॒ वन्द्य॑श्च वाजिन्ना॒शुश्चासि॒ मेद्ध्य॑श्च सप्ते । अ॒ग्निष्ट्वा॑ [अ॒ग्निष्ट्वा᳚, दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚] 56

दे॒वैर्वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ प्री॒तं-वँह्निं॑-वँहतु जा॒तवे॑दाः ॥ स्ती॒र्ण-म्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॑मा जुषा॒णोरु पृ॒थु प्रथ॑मान-म्पृथि॒व्याम् । दे॒वेभि॑र्यु॒क्तमदि॑ति-स्स॒जोषा᳚-स्स्यो॒न-ङ्कृ॑ण्वा॒ना सु॑वि॒ते द॑धातु ॥ ए॒ता उ॑ व-स्सु॒भगा॑ वि॒श्वरू॑पा॒ विपक्षो॑भि॒-श्श्रय॑माणा॒ उदातैः᳚ । ऋ॒ष्वा-स्स॒तीः क॒वष॒-श्शुम्भ॑माना॒ द्वारो॑ दे॒वी-स्सु॑प्राय॒णा भ॑वन्तु ॥ अ॒न्त॒रा मि॒त्रावरु॑णा॒ चर॑न्ती॒ मुखं॑-यँ॒ज्ञाना॑म॒भि सं॑विँदा॒ने । उ॒षासा॑ वाग्ं [उ॒षासा॑ वाम्, सु॒हि॒र॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे] 57

सुहिर॒ण्ये सु॑शि॒ल्पे ऋ॒तस्य॒ योना॑वि॒ह सा॑दयामि ॥ प्र॒थ॒मा वाग्ं॑ सर॒थिना॑ सु॒वर्णा॑ दे॒वौ पश्य॑न्तौ॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । अपि॑प्रय॒-ञ्चोद॑ना वा॒-म्मिमा॑ना॒ होता॑रा॒ ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आ॒दि॒त्यैर्नो॒ भार॑ती वष्टु य॒ज्ञग्ं सर॑स्वती स॒ह रु॒द्रैर्न॑ आवीत् । इडोप॑हूता॒ वसु॑भि-स्स॒जोषा॑ य॒ज्ञ-न्नो॑ देवीर॒मृते॑षु धत्त ॥ त्वष्टा॑ वी॒र-न्दे॒वका॑म-ञ्जजान॒ त्वष्टु॒रर्वा॑ जायत आ॒शुरश्वः॑ । 58

त्वष्टे॒दं-विँश्व॒-म्भुव॑न-ञ्जजान ब॒होः क॒र्तार॑मि॒ह य॑क्षि होतः ॥ अश्वो॑ घृ॒तेन॒ त्मन्या॒ सम॑क्त॒ उप॑ दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शः पाथ॑ एतु । वन॒स्पति॑-र्देवलो॒क-म्प्र॑जा॒नन्न॒ग्निना॑ ह॒व्या स्व॑दि॒तानि॑ वक्षत् ॥ प्र॒जाप॑ते॒स्तप॑सा वावृधा॒न-स्स॒द्यो जा॒तो द॑धिषे य॒ज्ञम॑ग्ने । स्वाहा॑कृतेन ह॒विषा॑ पुरोगा या॒हि सा॒द्ध्या ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 59 ॥

(अ॒ग्निष्ट्वा॑ - वा॒ - मश्वो॒ - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)

(सा॒वि॒त्राणि॒ - व्यृ॑द्ध॒ - मुत्क्रा॑म - दे॒वस्य॑ खनति - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - स॒प्तभि॒ - रेक॑विग्ंशत्या - ष॒ड्भि - र्न ह॑ स्म॒ - समि॑द्धो अ॒ञ्ज - न्नेका॑दश )

(सा॒वि॒त्रा - ण्युत्क्रा॑म - क्रू॒रं -ँवा॑रु॒णः - प॒शवः॑ स्यु॒ - र्न ह॑ स्म॒ - नव॑पञ्चा॒शत्)

(सा॒वि॒त्राणि॑, ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥