5.6 - Hiranyavarnah Shuchayah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ષષ્ઠઃ પ્રશ્નઃ - ઉપાનુવાક્યાભિધાનં

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

હિર॑ણ્યવર્ણા॒-શ્શુચ॑યઃ પાવ॒કા યાસુ॑ જા॒તઃ ક॒શ્યપો॒ યાસ્વિન્દ્રઃ॑ । અ॒ગ્નિં-યાઁ ગર્ભ॑-ન્દધિ॒રે વિરૂ॑પા॒સ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ યાસા॒ગ્ં॒ રાજા॒ વરુ॑ણો॒ યાતિ॒ મદ્ધ્યે॑ સત્યાનૃ॒તે અ॑વ॒પશ્ય॒ન્ જના॑નામ્ । મ॒ધુ॒શ્ચુત॒-શ્શુચ॑યો॒ યાઃ પા॑વ॒કાસ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ યાસા᳚-ન્દે॒વા દિ॒વિ કૃ॒ણ્વન્તિ॑ ભ॒ક્ષં-યાઁ અ॒ન્તરિ॑ક્ષે બહુ॒ધા ભવ॑ન્તિ । યાઃ પૃ॑થિ॒વી-મ્પય॑સો॒ન્દન્તિ॑ - [ ] 1

શુ॒ક્રાસ્તા ન॒ આપ॒-શ્શગ્ગ્ સ્યો॒ના ભ॑વન્તુ ॥ શિ॒વેન॑ મા॒ ચક્ષુ॑ષા પશ્યતા-ઽઽપ-શ્શિ॒વયા॑ ત॒નુવોપ॑ સ્પૃશત॒ ત્વચ॑-મ્મે । સર્વાગ્ં॑ અ॒ગ્નીગ્ં ર॑ફ્સુ॒ષદો॑ હુવે વો॒ મયિ॒ વર્ચો॒ બલ॒મોજો॒ નિ ધ॑ત્ત ॥ યદ॒દ-સ્સ॑-મ્પ્રય॒તીરહા॒ વન॑દતાહ॒તે । તસ્મા॒દા ન॒દ્યો॑ નામ॑ સ્થ॒ તા વો॒ નામા॑નિ સિન્ધવઃ ॥ ય-ત્પ્રેષિ॑તા॒ વરુ॑ણેન॒ તા-શ્શીભગ્ં॑ સ॒મવ॑લ્ગત । 2

તદા᳚પ્નો॒-દિન્દ્રો॑ વો ય॒તી-સ્તસ્મા॒-દાપો॒ અનુ॑ સ્થન ॥ અ॒પ॒કા॒મગ્ગ્ સ્યન્દ॑માના॒ અવી॑વરત વો॒ હિક᳚મ્ । ઇન્દ્રો॑ વ॒-શ્શક્તિ॑ભિ ર્દેવી॒-સ્તસ્મા॒-દ્વાર્ણામ॑ વો હિ॒તમ્ ॥ એકો॑ દે॒વો અપ્ય॑તિષ્ઠ॒-થ્સ્યન્દ॑માના યથા વ॒શમ્ । ઉદા॑નિષુ-ર્મ॒હીરિતિ॒ તસ્મા॑-દુદ॒ક-મુ॑ચ્યતે ॥ આપો॑ ભ॒દ્રા ઘૃ॒તમિદાપ॑ આસુર॒ગ્ની-ષોમૌ॑ બિભ્ર॒ત્યાપ॒ ઇ-ત્તાઃ । તી॒વ્રો રસો॑ મધુ॒પૃચા॑- [મધુ॒પૃચા᳚મ્, અ॒ર॒ઙ્ગ॒મ આ મા᳚] 3

-મરઙ્ગ॒મ આ મા᳚ પ્રા॒ણેન॑ સ॒હ વર્ચ॑સા ગન્ન્ ॥ આદિ-ત્પ॑શ્યામ્યુ॒ત વા॑ શૃણો॒મ્યા મા॒ ઘોષો॑ ગચ્છતિ॒ વાન્ન॑ આસામ્ । મન્યે॑ ભેજા॒નો અ॒મૃત॑સ્ય॒ તર્હિ॒ હિર॑ણ્યવર્ણા॒ અતૃ॑પં-યઁ॒દા વઃ॑ ॥ આપો॒ હિ ષ્ઠા મ॑યો॒ ભુવ॒સ્તા ન॑ ઊ॒ર્જે દ॑ધાતન । મ॒હે રણા॑ય॒ ચક્ષ॑સે ॥ યો વઃ॑ શિ॒વત॑મો॒ રસ॒સ્તસ્ય॑ ભાજયતે॒હ નઃ॑ । ઉ॒શ॒તીરિ॑વ મા॒તરઃ॑ ॥ તસ્મા॒ અર॑-ઙ્ગમામ વો॒ યસ્ય॒ ક્ષયા॑ય॒ જિન્વ॑થ । આપો॑ જ॒નય॑થા ચ નઃ ॥ દિ॒વિ શ્ર॑ય સ્વા॒ન્તરિ॑ક્ષે યતસ્વ પૃથિ॒વ્યા સ-મ્ભ॑વ બ્રહ્મવર્ચ॒-સમ॑સિ બ્રહ્મવર્ચ॒સાય॑ ત્વા ॥ 4

(ઉ॒દન્તિ॑ - સ॒મવ॑લ્ગત - મધુ॒પૃચાં᳚ - મા॒તરો॒ - દ્વાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 1)

અ॒પા-ઙ્ગ્રહા᳚-ન્ગૃહ્ણાત્યે॒તદ્વાવ રા॑જ॒સૂયં॒-યઁદે॒તે ગ્રહા᳚-સ્સ॒વો᳚ ઽગ્નિર્વ॑રુણસ॒વો રા॑જ॒સૂય॑-મગ્નિસ॒વ-શ્ચિત્ય॒સ્તાભ્યા॑-મે॒વ સૂ॑ય॒તે-ઽથો॑ ઉ॒ભાવે॒વ લો॒કાવ॒ભિ જ॑યતિ॒ યશ્ચ॑ રાજ॒સૂયે॑નેજા॒નસ્ય॒ યશ્ચા᳚-ઽગ્નિ॒ચિત॒ આપો॑ ભવ॒ન્ત્યાપો॒ વા અ॒ગ્નેર્ભ્રાતૃ॑વ્યા॒ યદ॒પો᳚ ઽગ્નેર॒ધસ્તા॑દુપ॒ દધા॑તિ॒ ભ્રાતૃ॑વ્યાભિભૂત્યૈ॒ ભવ॑ત્યા॒ત્મના॒ પરા᳚-ઽસ્ય॒ ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવત્ય॒મૃતં॒- [ભ્રાતૃ॑વ્યો ભવત્ય॒મૃત᳚મ્, વા આપ॒સ્તસ્મા॑-] 5

-ઁવા આપ॒સ્તસ્મા॑-દ॒દ્ભિરવ॑તાન્ત-મ॒ભિ ષિ॑ઞ્ચન્તિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑તિ॒ સર્વ॒માયુ॑રેતિ॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ય ઉ॑ ચૈના એ॒વં-વેઁદાન્નં॒-વાઁ આપઃ॑ પ॒શવ॒ આપો-ઽન્ન॑-મ્પ॒શવો᳚-ઽન્ના॒દઃ પ॑શુ॒મા-ન્ભ॑વતિ॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ય ઉ॑ ચૈના એ॒વં-વેઁદ॒ દ્વાદ॑શ ભવન્તિ॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મા॒ [-સ્સં॑વઁથ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મા᳚, અન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒] 6

અન્ન॒મવ॑ રુન્ધે॒ પાત્રા॑ણિ ભવન્તિ॒ પાત્રે॒ વા અન્ન॑મદ્યતે॒ સયો᳚ન્યે॒વાન્ન॒મવ॑ રુન્ધ॒ આ દ્વા॑દ॒શા-ત્પુરુ॑ષા॒દન્ન॑-મ॒ત્ત્યથો॒ પાત્રા॒ન્ન છિ॑દ્યતે॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ય ઉ॑ ચૈના એ॒વં-વેઁદ॑ કુ॒મ્ભાશ્ચ॑ કુ॒મ્ભીશ્ચ॑ મિથુ॒નાનિ॑ ભવન્તિ મિથુ॒નસ્ય॒ પ્રજા᳚ત્યૈ॒ પ્ર પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॑-ર્મિથુ॒નૈ-ર્જા॑યતે॒ યસ્યૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ય ઉ॑ [ય ઉ॑, ચૈ॒ના॒ એ॒વં-વેઁદ॒] 7

ચૈના એ॒વં-વેઁદ॒ શુગ્વા અ॒ગ્નિ-સ્સો᳚-ઽદ્ધ્વ॒ર્યું-યઁજ॑માન-મ્પ્ર॒જા-શ્શુ॒ચા-ઽર્પ॑યતિ॒ યદ॒પ ઉ॑પ॒દધા॑તિ॒ શુચ॑મે॒વાસ્ય॑ શમયતિ॒ ના-ઽઽર્તિ॒માર્ચ્છ॑ત્યદ્ધ્વ॒ર્યુર્ન યજ॑માન॒-શ્શામ્ય॑ન્તિ પ્ર॒જા યત્રૈ॒તા ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ઽપાં-વાઁ એ॒તાનિ॒ હૃદ॑યાનિ॒ યદે॒તા આપો॒ યદે॒તા અ॒પ ઉ॑પ॒દધા॑તિ દિ॒વ્યાભિ॑રે॒વૈના॒-સ્સગ્ં સૃ॑જતિ॒ વર્ષુ॑કઃ પ॒ર્જન્યો॑ [પ॒ર્જન્યઃ॑, ભ॒વ॒તિ॒ યો વા] 8

ભવતિ॒ યો વા એ॒તાસા॑મા॒યત॑ન॒-ઙ્કૢપ્તિં॒-વેઁદા॒-ઽઽયત॑નવા-ન્ભવતિ॒ કલ્પ॑તે ઽસ્મા અનુસી॒તમુપ॑ દધાત્યે॒તદ્વા આ॑સામા॒યત॑નમે॒ષા કૢપ્તિ॒ર્ય એ॒વં-વેઁદા॒-ઽઽયત॑નવા-ન્ભવતિ॒ કલ્પ॑તે-ઽસ્મૈ દ્વ॒દ્વમ્મ॒ન્યા ઉપ॑ દધાતિ॒ ચત॑સ્રો॒ મદ્ધ્યે॒ ધૃત્યા॒ અન્નં॒-વાઁ ઇષ્ટ॑કા એ॒ત-ત્ખલુ॒ વૈ સા॒ક્ષાદન્નં॒-યઁદે॒ષ ચ॒રુર્યદે॒ત-ઞ્ચ॒રુમુ॑પ॒ દધા॑તિ સા॒ક્ષા- [સા॒ક્ષાત્, એ॒વા-ઽસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑ રુન્ધે] 9

-દે॒વા-ઽસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑ રુન્ધે મદ્ધ્ય॒ત ઉપ॑ દધાતિ મદ્ધ્ય॒ત એ॒વાસ્મા॒ અન્ન॑-ન્દધાતિ॒ તસ્મા᳚-ન્મદ્ધ્ય॒તો-ઽન્ન॑મદ્યતે બાર્હસ્પ॒ત્યો ભ॑વતિ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॑ણૈ॒વાસ્મા॒ અન્ન॒મવ॑ રુન્ધે બ્રહ્મવર્ચ॒સમ॑સિ બ્રહ્મવર્ચ॒સાય॒ ત્વેત્યા॑હ તેજ॒સ્વી બ્ર॑હ્મવર્ચ॒સી ભ॑વતિ॒ યસ્યૈ॒ષ ઉ॑પધી॒યતે॒ ય ઉ॑ ચૈનમે॒વં-વેઁદ॑ ॥ 10 ॥

(અ॒મૃત॑ - મસ્મૈ - જાયતે॒ યસ્યૈ॒તા - ઉ॑પધી॒યન્તે॒ ય ઉ॑ - પ॒ર્જન્ય॑ - ઉપ॒દધા॑તિ સા॒ક્ષાથ્ - સ॒પ્તચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 2)

ભૂ॒તે॒ષ્ટ॒કા ઉપ॑ દધા॒ત્યત્રા᳚ત્ર॒ વૈ મૃ॒ત્યુર્જા॑યતે॒ યત્ર॑યત્રૈ॒વ મૃ॒ત્યુર્જાય॑તે॒ તત॑ એ॒વૈન॒મવ॑ યજતે॒ તસ્મા॑દગ્નિ॒ચિ-થ્સર્વ॒માયુ॑રેતિ॒ સર્વે॒ હ્ય॑સ્ય મૃ॒ત્યવો ઽવે᳚ષ્ટા॒સ્તસ્મા॑-દગ્નિ॒ચિન્ના-ભિચ॑રિત॒વૈ પ્ર॒ત્યગે॑ન-મભિચા॒ર-સ્સ્તૃ॑ણુતે સૂ॒યતે॒ વા એ॒ષ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે દે॑વસુ॒વામે॒તાનિ॑ હ॒વીગ્ંષિ॑ ભવન્ત્યે॒તાવ॑ન્તો॒ વૈ દે॒વાનાગ્ં॑ સ॒વાસ્ત એ॒વા- [સ॒વાસ્ત એ॒વ, અ॒સ્મૈ॒ સ॒વા-ન્પ્ર] 11

-ઽસ્મૈ॑ સ॒વા-ન્પ્ર ય॑ચ્છન્તિ॒ ત એ॑નગ્ં સુવન્તે સ॒વો᳚-ઽગ્નિર્વ॑રુણસ॒વો રા॑જ॒સૂય॑-મ્બ્રહ્મસ॒વશ્ચિત્યો॑ દે॒વસ્ય॑ ત્વા સવિ॒તુઃ પ્ર॑સ॒વ ઇત્યા॑હ સવિ॒તૃપ્ર॑સૂત એ॒વૈન॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા દે॒વતા॑ભિર॒ભિ ષિ॑ઞ્ચ॒ત્યન્ન॑-સ્યાન્નસ્યા॒ભિ ષિ॑ઞ્ચ॒ત્યન્ન॑-સ્યાન્ન॒સ્યા-વ॑રુદ્ધ્યૈ પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒ત્યઞ્ચ॑મ॒ભિ ષિ॑ઞ્ચતિ પુ॒રસ્તા॒દ્ધિ પ્ર॑તી॒ચી-ન॒મન્ન॑મ॒દ્યતે॑ શીર્ષ॒તો॑-ઽભિ ષિ॑ઞ્ચતિ શીર્ષ॒તો હ્યન્ન॑મ॒દ્યત॒ આ મુખા॑-દ॒ન્વવ॑સ્રાવયતિ [મુખા॑-દ॒ન્વવ॑સ્રાવયતિ, મુ॒ખ॒ત એ॒વા-ઽસ્મા॑] 12

મુખ॒ત એ॒વા-ઽસ્મા॑ અ॒ન્નાદ્ય॑-ન્દધાત્ય॒ગ્નેસ્ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિ ષિ॑ઞ્ચા॒મીત્યા॑હૈ॒ષ વા અ॒ગ્ને-સ્સ॒વસ્તેનૈ॒વૈન॑મ॒ભિ ષિ॑ઞ્ચતિ॒ બૃહ॒સ્પતે᳚સ્ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિષિ॑ઞ્ચા॒મીત્યા॑હ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિ॒ર્બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॑મ॒ભિ ષિ॑ઞ્ચ॒તીન્દ્ર॑સ્ય ત્વા॒ સામ્રા᳚જ્યેના॒ભિ ષિ॑ઞ્ચા॒-મીત્યા॑હેન્દ્રિ॒યમે॒વાસ્મિ॑-ન્નુ॒પરિ॑ષ્ટા-દ્દધાત્યે॒ત- [-દ્દધાત્યે॒તત્, વૈ રા॑જ॒સૂય॑સ્ય] 13

-દ્વૈ રા॑જ॒સૂય॑સ્ય રૂ॒પં-યઁ એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઉ॒ભાવે॒વ લો॒કાવ॒ભિ જ॑યતિ॒ યશ્ચ॑ રાજ॒સૂયે॑નેજા॒નસ્ય॒ યશ્ચા᳚ગ્નિ॒ચિત॒ ઇન્દ્ર॑સ્ય સુષુવા॒ણસ્ય॑ દશ॒ધેન્દ્રિ॒યં-વીઁ॒ર્ય॑-મ્પરા॑-ઽપત॒-ત્તદ્દે॒વા-સ્સૌ᳚ત્રામ॒ણ્યા સમ॑ભરન્-થ્સૂ॒યતે॒ વા એ॒ષ યો᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા સૌ᳚ત્રામ॒ણ્યા ય॑જેતેન્દ્રિ॒યમે॒વ વી॒ર્યગ્ં॑ સ॒ભૃન્ત્યા॒-ઽઽત્મ-ન્ધ॑ત્તે ॥ 14 ॥

(ત એ॒વા - ન્વવ॑સ્રાવયત્યે॒ - ત - દ॒ષ્ટાચ॑ત્વારિગ્ંશચ્ચ) (અ. 3)

સ॒જૂરબ્દો-ઽયા॑વભિ-સ્સ॒જૂરુ॒ષા અરુ॑ણીભિ-સ્સ॒જૂ-સ્સૂર્ય॒ એત॑શેન સ॒જોષા॑વ॒શ્વિના॒ દગ્ંસો॑ભિ-સ્સ॒જૂર॒ગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒ર ઇડા॑ભિર્ઘૃ॒તેન॒ સ્વાહા॑ સંવઁથ્સ॒રો વા અબ્દો॒ માસા॒ અયા॑વા ઉ॒ષા અરુ॑ણી॒ સૂર્ય॒ એત॑શ ઇ॒મે અ॒શ્વિના॑ સંવઁથ્સ॒રો᳚-ઽગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒રઃ પ॒શવ॒ ઇડા॑ પ॒શવો॑ ઘૃ॒તગ્ં સં॑વઁથ્સ॒ર-મ્પ॒શવો-ઽનુ॒ પ્ર જા॑યન્તે સંવઁથ્સ॒રેણૈ॒વાસ્મૈ॑ પ॒શૂ-ન્પ્રજ॑નયતિ દર્ભસ્ત॒મ્બે જુ॑હોતિ॒ ય - [ ] 15

-દ્વા અ॒સ્યા અ॒મૃતં॒-યઁ-દ્વી॒ર્ય॑-ન્ત-દ્દ॒ર્ભાસ્તસ્મિ॑ન્ જુહોતિ॒ પ્રૈવ જા॑યતે ઽન્ના॒દો ભ॑વતિ॒ યસ્યૈ॒વ-ઞ્જુહ્વ॑ત્યે॒તા વૈ દે॒વતા॑ અ॒ગ્નેઃ પુ॒રસ્તા᳚દ્ભાગા॒સ્તા એ॒વ પ્રી॑ણા॒ત્યથો॒ ચક્ષુ॑રે॒વાગ્નેઃ પુ॒રસ્તા॒-ત્પ્રતિ॑ દધા॒ત્યન॑ન્ધો ભવતિ॒ ય એ॒વં-વેઁદા-ઽઽપો॒ વા ઇ॒દમગ્રે॑ સલિ॒લમા॑સી॒-થ્સ પ્ર॒જાપ॑તિઃ પુષ્કરપ॒ર્ણે વાતો॑ ભૂ॒તો॑-ઽલેલાય॒-થ્સ [ભૂ॒તો॑-ઽલેલાય॒-થ્સઃ, પ્ર॒તિ॒ષ્ઠા-ન્ના-ઽવિ॑ન્દત॒] 16

પ્ર॑તિ॒ષ્ઠા-ન્ના-ઽવિ॑ન્દત॒ સ એ॒તદ॒પા-ઙ્કુ॒લાય॑મપશ્ય॒-ત્તસ્મિ॑ન્ન॒ગ્નિમ॑ચિનુત॒ તદિ॒યમ॑ભવ॒-ત્તતો॒ વૈ સ પ્રત્ય॑તિષ્ઠ॒દ્યા-મ્પુ॒રસ્તા॑દુ॒પા-દ॑ધા॒-ત્તચ્છિરો॑ ઽભવ॒-થ્સા પ્રાચી॒ દિગ્યા-ન્દ॑ક્ષિણ॒ત ઉ॒પાદ॑ધા॒-થ્સ દક્ષિ॑ણઃ પ॒ક્ષો॑-ઽભવ॒-થ્સા દ॑ક્ષિ॒ણા દિગ્યા-મ્પ॒શ્ચા-દુ॒પાદ॑ધા॒-ત્ત-ત્પુચ્છ॑મભવ॒-થ્સા પ્ર॒તીચી॒ દિગ્યામુ॑ત્તર॒ત ઉ॒પાદ॑ધા॒- [ઉ॒પાદ॑ધાત્, સ ઉત્ત॑રઃ] 17

-થ્સ ઉત્ત॑રઃ પ॒ક્ષો॑-ઽભવ॒-થ્સોદી॑ચી॒ દિગ્યામુ॒પરિ॑ષ્ટા-દુ॒પાદ॑ધા॒-ત્ત-ત્પૃ॒ષ્ઠમ॑ભવ॒-થ્સોર્ધ્વા દિગિ॒યં-વાઁ અ॒ગ્નિઃ પઞ્ચે᳚ષ્ટક॒-સ્તસ્મા॒-દ્યદ॒સ્યા-ઙ્ખન॑ન્ત્ય॒ભીષ્ટ॑કા-ન્તૃ॒ન્દન્ત્ય॒ભિ શર્ક॑રા॒ગ્ં॒ સર્વા॒ વા ઇ॒યં-વઁયો᳚ભ્યો॒ નક્ત॑-ન્દૃ॒શે દી᳚પ્યતે॒ તસ્મા॑દિ॒માં-વઁયાગ્ં॑સિ॒ નક્ત॒-ન્નાદ્ધ્યા॑સતે॒ ય એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે પ્રત્યે॒વ [પ્રત્યે॒વ, તિ॒ષ્ઠ॒ત્ય॒ભિ દિશો॑] 18

તિ॑ષ્ઠત્ય॒ભિ દિશો॑ જયત્યાગ્ને॒યો વૈ બ્રા᳚હ્મ॒ણસ્તસ્મા᳚-દ્બ્રાહ્મ॒ણાય॒ સર્વા॑સુ દિ॒ક્ષ્વર્ધુ॑ક॒ગ્ગ્॒ સ્વામે॒વ ત-દ્દિશ॒મન્વે᳚ત્ય॒પાં-વાઁ અ॒ગ્નિઃ કુ॒લાય॒-ન્તસ્મા॒દાપો॒-ઽગ્નિગ્ં હારુ॑કા॒-સ્સ્વામે॒વ ત-દ્યોનિ॒-મ્પ્રવિ॑શન્તિ ॥ 19 ॥

(યદ॑- લેલાય॒-થ્સ-ઉ॑ત્તર॒ત ઉ॒પાદ॑ધા-દે॒વ - દ્વાત્રિગ્ં॑શચ્ચ) (અ. 4)

સં॒વઁ॒થ્સ॒રમુખ્ય॑-મ્ભૃ॒ત્વા દ્વિ॒તીયે॑ સંવઁથ્સ॒ર આ᳚ગ્ને॒યમ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પેદૈ॒ન્દ્ર-મેકા॑દશકપાલં-વૈઁશ્વદે॒વ-ન્દ્વાદ॑શકપાલ-મ્બાર્હસ્પ॒ત્ય-ઞ્ચ॒રું-વૈઁ᳚ષ્ણ॒વ-ન્ત્રિ॑કપા॒લ-ન્તૃ॒તીયે॑ સંવઁથ્સ॒રે॑-ઽભિ॒જિતા॑ યજેત॒ યદ॒ષ્ટાક॑પાલો॒ ભવ॑ત્ય॒ષ્ટાક્ષ॑રા ગાય॒ત્ર્યા᳚ગ્ને॒ય-ઙ્ગા॑ય॒ત્ર-મ્પ્રા॑તસ્સવ॒ન-મ્પ્રા॑તસ્સવ॒નમે॒વ તેન॑ દાધાર ગાય॒ત્રી-ઞ્છન્દો॒ યદેકા॑દશકપાલો॒ ભવ॒ત્યેકા॑દશાક્ષરા ત્રિ॒ષ્ટુગૈ॒ન્દ્ર-ન્ત્રૈષ્ટુ॑ભ॒-મ્માદ્ધ્ય॑ન્દિન॒ગ્ં॒ સવ॑ન॒-મ્માદ્ધ્ય॑ન્દિનમે॒વ સવ॑ન॒-ન્તેન॑ દાધાર ત્રિ॒ષ્ટુભ॒- [ત્રિ॒ષ્ટુભ᳚મ્, છન્દો॒ ય-દ્દ્વાદ॑શકપાલો॒ ભવ॑તિ॒] 20

-ઞ્છન્દો॒ ય-દ્દ્વાદ॑શકપાલો॒ ભવ॑તિ॒ દ્વાદ॑શાક્ષરા॒ જગ॑તી વૈશ્વદે॒વ-ઞ્જાગ॑ત-ન્તૃતીયસવ॒ન-ન્તૃ॑તીયસવ॒નમે॒વ તેન॑ દાધાર॒ જગ॑તી॒-ઞ્છન્દો॒ ય-દ્બા॑ર્હસ્પ॒ત્યશ્ચ॒રુર્ભવ॑તિ॒ બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિ॒ર્બ્રહ્મૈ॒વ તેન॑ દાધાર॒ ય-દ્વૈ᳚ષ્ણ॒વસ્ત્રિ॑કપા॒લો ભવ॑તિ ય॒જ્ઞો વૈ વિષ્ણુ॑ર્ય॒જ્ઞમે॒વ તેન॑ દાધાર॒ ય-ત્તૃ॒તીયે॑ સંવઁથ્સ॒રે॑-ઽભિ॒જિતા॒ યજ॑તે॒-ઽભિજિ॑ત્યૈ॒ ય-થ્સં॑વઁથ્સ॒રમુખ્ય॑-મ્બિ॒ભર્તી॒મમે॒વ [ ] 21

તેન॑ લો॒કગ્ગ્ સ્પૃ॑ણોતિ॒ ય-દ્દ્વિ॒તીયે॑ સંવઁથ્સ॒રે᳚-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે᳚ ઽન્તરિ॑ક્ષમે॒વ તેન॑ સ્પૃણોતિ॒ ય-ત્તૃ॒તીયે॑ સંવઁથ્સ॒રે યજ॑તે॒-ઽમુમે॒વ તેન॑ લો॒કગ્ગ્ સ્પૃ॑ણોત્યે॒તં-વૈઁ પર॑ આટ્ણા॒રઃ ક॒ક્ષીવાગ્ં॑ ઔશિ॒જો વી॒તહ॑વ્ય-શ્શ્રાય॒સસ્ત્ર॒સદ॑સ્યુઃ પૌરુકુ॒થ્સ્યઃ પ્ર॒જાકા॑મા અચિન્વત॒ તતો॒ વૈ તે સ॒હસ્રગ્ં॑ સહસ્ર-મ્પુ॒ત્રાન॑વિન્દન્ત॒ પ્રથ॑તે પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિ॒સ્તા-મ્માત્રા॑માપ્નોતિ॒ યા-ન્તે-ઽગ॑ચ્છ॒ન્॒ ય એ॒વં ઁવિ॒દ્વાને॒તમ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે ॥ 22 ॥

(દા॒ધા॒ર॒ ત્રિ॒ષ્ટુભ॑ - મિ॒મમે॒વૈ - વં - ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 5)

પ્ર॒જાપ॑તિર॒ગ્નિમ॑ચિનુત॒ સ ક્ષુ॒રપ॑વિર્ભૂ॒ત્વા-ઽતિ॑ષ્ઠ॒-ત્ત-ન્દે॒વા બિભ્ય॑તો॒ નોપા॑-ઽઽય॒-ન્તે છન્દો॑ભિરા॒ત્માન॑-ઞ્છાદયિ॒ત્વોપા॑-ઽઽય॒-ન્તચ્છન્દ॑સા-ઞ્છન્દ॒સ્ત્વ-મ્બ્રહ્મ॒ વૈ છન્દાગ્ં॑સિ॒ બ્રહ્મ॑ણ એ॒ત-દ્રૂ॒પં-યઁ-ત્કૃ॑ષ્ણાજિ॒ન-ઙ્કાર્ષ્ણી॑ ઉપા॒નહા॒વુપ॑ મુઞ્ચતે॒ છન્દો॑ભિરે॒વા-ઽઽત્માન॑-ઞ્છાદયિ॒ત્વા-ઽગ્નિમુપ॑ ચરત્યા॒ત્મનો-ઽહિગ્ં॑સાયૈ દેવનિ॒ધિર્વા એ॒ષ નિ ધી॑યતે॒ યદ॒ગ્નિ- [યદ॒ગ્નિઃ, અ॒ન્યે વા॒ વૈ] 23

-ર॒ન્યે વા॒ વૈ નિ॒ધિમગુ॑પ્તં-વિઁ॒ન્દન્તિ॒ ન વા॒ પ્રતિ॒ પ્ર જા॑નાત્યુ॒ખામા ક્રા॑મત્યા॒ત્માન॑મે॒વાધિ॒પા-ઙ્કુ॑રુતે॒ ગુપ્ત્યા॒ અથો॒ ખલ્વા॑હુ॒ર્ના-ઽઽક્રમ્યેતિ॑ નૈર્-ઋ॒ત્યુ॑ખા યદા॒ક્રામે॒ન્નિર્-ઋ॑ત્યા આ॒ત્માન॒મપિ॑ દદ્ધ્યા॒-ત્તસ્મા॒ન્ના-ઽઽક્રમ્યા॑ પુરુષશી॒ર્॒ષમુપ॑ દધાતિ॒ ગુપ્ત્યા॒ અથો॒ યથા᳚ બ્રૂ॒યાદે॒તન્મે॑ ગોપા॒યેતિ॑ તા॒દૃગે॒વ ત- [તત્, પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા] 24

-ત્પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા અથ॑ર્વા॒ ઽગ્નિરે॒વ દ॒દ્ધ્યઙ્ઙા॑થર્વ॒ણસ્તસ્યેષ્ટ॑કા અ॒સ્થાન્યે॒તગ્ં હ॒ વાવ તદ્-ઋષિ॑ર॒ભ્યનૂ॑વા॒ચેન્દ્રો॑ દધી॒ચો અ॒સ્થભિ॒રિતિ॒ યદિષ્ટ॑કાભિર॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॒નોતિ॒ સાત્મા॑નમે॒વાગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુતે॒ સાત્મા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ભ॑વતિ॒ ય એ॒વં-વેઁદ॒ શરી॑રં॒-વાઁ એ॒તદ॒ગ્નેર્યચ્ચિત્ય॑ આ॒ત્મા વૈ᳚શ્વાન॒રો યચ્ચિ॒તે વૈ᳚શ્વાન॒ર-ઞ્જુ॒હોતિ॒ શરી॑રમે॒વ સ॒ગ્ગ્॒સ્કૃત્યા॒- [સ॒ગ્ગ્॒સ્કૃત્યા॑, અ॒ભ્યારો॑હતિ॒] 25

-ઽભ્યારો॑હતિ॒ શરી॑રં॒-વાઁ એ॒ત-દ્યજ॑માન॒-સ્સગ્ગ્ સ્કુ॑રુતે॒ યદ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે યચ્ચિ॒તે વૈ᳚શ્વાન॒ર-ઞ્જુ॒હોતિ॒ શરી॑રમે॒વ સ॒ગ્ગ્॒સ્કૃત્યા॒ ઽઽત્મના॒-ઽભ્યારો॑હતિ॒ તસ્મા॒-ત્તસ્ય॒ નાવ॑ દ્યન્તિ॒ જીવ॑ન્ને॒વ દે॒વાનપ્યે॑તિ વૈશ્વાન॒ર્યર્ચા પુરી॑ષ॒મુપ॑ દધાતી॒યં-વાઁ અ॒ગ્નિર્વૈ᳚શ્વાન॒રસ્તસ્યૈ॒ષા ચિતિ॒ર્ય-ત્પુરી॑ષમ॒ગ્નિમે॒વ વૈ᳚શ્વાન॒ર-ઞ્ચિ॑નુત એ॒ષા વા અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒યા ત॒નૂર્ય-દ્વૈ᳚શ્વાન॒રઃ પ્રિ॒યામે॒વાસ્ય॑ ત॒નુવ॒મવ॑ રુન્ધે ॥ 26 ॥

(અ॒ગ્નિ - સ્તથ્ - સ॒ગ્ગ્॒સ્કૃત્યા॒ - ગ્ને - ર્દશ॑ ચ) (અ. 6)

અ॒ગ્નેર્વૈ દી॒ક્ષયા॑ દે॒વા વિ॒રાજ॑માપ્નુવ-ન્તિ॒સ્રો રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા᳚-ત્ત્રિ॒પદા॑ વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ ષડ્-રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-થ્ષ-ડ્વા ઋ॒તવઃ॑ સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ દશ॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-દ્દશા᳚ક્ષરા વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ દ્વાદ॑શ॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-દ્દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ ત્રયો॑દશ॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-ત્ત્રયો॑દશ॒ [ત્રયો॑દશ, માસા᳚-] 27

માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ પઞ્ચ॑દશ॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-ત્પઞ્ચ॑દશ॒ વા અ॑ર્ધમા॒સસ્ય॒ રાત્ર॑યો-ઽર્ધમાસ॒શ-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર આ᳚પ્યતે સંવઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ સ॒પ્તદ॑શ॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-દ્દ્વાદ॑શ॒ માસાઃ॒ પઞ્ચ॒ર્તવ॒-સ્સ સં॑વઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિ॒ગ્ં॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-ચ્ચતુ॑ર્વિગ્ંશતિરર્ધમા॒સા-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ ત્રિ॒ગ્ં॒શત॒ગ્ં॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા᳚- [રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા᳚ત્, ત્રિ॒ગ્ં॒શદ॑ક્ષરા] 28

-ત્ત્રિ॒ગ્ં॒શદ॑ક્ષરા વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ॒ માસ॑-ન્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-દ્યો માસ॒-સ્સ સં॑વઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો વિ॒રા-ડ્વિ॒રાજ॑માપ્નોતિ ચ॒તુરો॑ મા॒સો દી᳚ક્ષિ॒ત-સ્સ્યા᳚ચ્ચ॒તુરો॒ વા એ॒ત-મ્મા॒સો વસ॑વો-ઽબિભરુ॒સ્તે પૃ॑થિ॒વીમા-ઽજ॑ય-ન્ગાય॒ત્રી-ઞ્છન્દો॒-ઽષ્ટૌ રુ॒દ્રાસ્તે᳚-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒મા-ઽજ॑ય-ન્ત્રિ॒ષ્ટુભ॒-ઞ્છન્દો॒ દ્વાદ॑શા-ઽઽદિ॒ત્યાસ્તે દિવ॒મા-ઽજ॑ય॒ન્ જગ॑તી॒-ઞ્છન્દ॒સ્તતો॒ વૈ તે વ્યા॒વૃત॑-મગચ્છ॒ઞ્છ્રૈષ્ઠ્ય॑-ન્દે॒વાના॒-ન્તસ્મા॒-દ્દ્વાદ॑શ મા॒સો ભૃ॒ત્વા-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑ન્વીત॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒રો᳚ -ઽગ્નિશ્ચિત્ય॒સ્તસ્યા॑-હોરા॒ત્રાણીષ્ટ॑કા આ॒પ્તેષ્ટ॑કમેન-ઞ્ચિનુ॒તે-ઽથો᳚ વ્યા॒વૃત॑મે॒વ ગ॑ચ્છતિ॒ શ્રૈષ્ઠ્યગ્ં॑ સમા॒નાના᳚મ્ ॥ 29 ॥

(સ્યા॒-ત્ત્રયો॑દશ - ત્રિ॒ગ્ં॒શત॒ગ્ં॒ રાત્રી᳚ર્દીક્ષિ॒ત-સ્સ્યા॒-દ્- વૈ તે᳚ - ઽષ્ટાવિગ્ં॑શતિશ્ચ) (અ. 7)

સુ॒વ॒ર્ગાય॒ વા એ॒ષ લો॒કાય॑ ચીયતે॒ યદ॒ગ્નિસ્તં-યઁન્નાન્વા॒રોહે᳚-થ્સુવ॒ર્ગાલ્લો॒કા-દ્યજ॑માનો હીયેત પૃથિ॒વીમા-ઽક્ર॑મિષ-મ્પ્રા॒ણો મા॒ મા હા॑સીદ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મા-ઽક્ર॑મિષ-મ્પ્ર॒જા મા॒ મા હા॑સી॒-દ્દિવ॒મા-ઽક્ર॑મિષ॒ગ્ં॒ સુવ॑રગ॒ન્મેત્યા॑હૈ॒ષ વા અ॒ગ્નેર॑ન્વારો॒હસ્તેનૈ॒વૈન॑-મ॒ન્વારો॑હતિ સુવ॒ર્ગસ્ય॑ લો॒કસ્ય॒ સમ॑ષ્ટ્યૈ॒ ય-ત્પ॒ક્ષસ॑મ્મિતા-મ્મિનુ॒યા- [મિનુ॒યાત્, કની॑યાગ્ંસ-] 30

-ત્કની॑યાગ્ંસં-યઁજ્ઞક્ર॒તુમુપે॑યા॒-ત્પાપી॑યસ્યસ્યા॒ ઽઽત્મનઃ॑ પ્ર॒જા સ્યા॒-દ્વેદિ॑સમ્મિતા-મ્મિનોતિ॒ જ્યાયાગ્ં॑સમે॒વ ય॑જ્ઞક્ર॒તુમુપૈ॑તિ॒ નાસ્યા॒-ઽઽત્મનઃ॒ પાપી॑યસી પ્ર॒જા ભ॑વતિ સાહ॒સ્ર-ઞ્ચિ॑ન્વીત પ્રથ॒મ-ઞ્ચિ॑ન્વા॒ન-સ્સ॒હસ્ર॑સમ્મિતો॒ વા અ॒યં-લોઁ॒ક ઇ॒મમે॒વ લો॒કમ॒ભિ જ॑યતિ॒ દ્વિષા॑હસ્ર-ઞ્ચિન્વીત દ્વિ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒નો દ્વિષા॑હસ્રં॒-વાઁ અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-મ॒ન્તરિ॑ક્ષમે॒વાભિ જ॑યતિ॒ ત્રિષા॑હસ્ર-ઞ્ચિન્વીત તૃ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒ન- [તૃ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒નઃ, ત્રિષા॑હસ્રો॒ વા અ॒સૌ] 31

-સ્ત્રિષા॑હસ્રો॒ વા અ॒સૌ લો॒કો॑ ઽમુમે॒વ લો॒કમ॒ભિ જ॑યતિ જાનુદ॒ઘ્ન-ઞ્ચિ॑ન્વીત પ્રથ॒મ-ઞ્ચિ॑ન્વા॒નો ગા॑યત્રિ॒યૈવેમં-લોઁ॒કમ॒ભ્યારો॑હતિ નાભિદ॒ઘ્ન-ઞ્ચિ॑ન્વીત દ્વિ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒નસ્ત્રિ॒ષ્ટુભૈ॒વા-ન્તરિ॑ક્ષ-મ॒ભ્યારો॑હતિ ગ્રીવદ॒ઘ્ન-ઞ્ચિ॑ન્વીત તૃ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒નો જગ॑ત્યૈ॒વામુન્ ઁલો॒કમ॒ભ્યારો॑હતિ॒ નાગ્નિ-ઞ્ચિ॒ત્વા રા॒મામુપે॑યાદયો॒નૌ રેતો॑ ધાસ્યા॒મીતિ॒ ન દ્વિ॒તીય॑-ઞ્ચિ॒ત્વા-ઽન્યસ્ય॒ સ્ત્રિય॒- [સ્ત્રિય᳚મ્, ઉપે॑યા॒ન્ન] 32

-મુપે॑યા॒ન્ન તૃ॒તીય॑-ઞ્ચિ॒ત્વા કા-ઞ્ચ॒નોપે॑યા॒-દ્રેતો॒ વા એ॒તન્નિ ધ॑ત્તે॒ યદ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒તે યદુ॑પે॒યા-દ્રેત॑સા॒ વ્યૃ॑દ્ધ્યે॒તા-ઽથો॒ ખલ્વા॑હુર પ્રજ॒સ્ય-ન્ત-દ્યન્નોપે॒યાદિતિ॒ ય-દ્રે॑ત॒સ્સિચા॑વુપ॒દધા॑તિ॒ તે એ॒વ યજ॑માનસ્ય॒ રેતો॑ બિભૃત॒સ્તસ્મા॒-દુપે॑યા॒-દ્રેત॒સો-ઽસ્ક॑ન્દાય॒ ત્રીણિ॒ વાવ રેતાગ્ં॑સિ પિ॒તા પુ॒ત્રઃ પૌત્રો॒ [પૌત્રઃ॑, ય-દ્દ્વે રે॑ત॒સ્સિચા॑] 33

ય-દ્દ્વે રે॑ત॒સ્સિચા॑-વુપદ॒દ્ધ્યા-દ્રેતો᳚-ઽસ્ય॒ વિચ્છિ॑ન્દ્યા-ત્તિ॒સ્ર ઉપ॑ દધાતિ॒ રેત॑સ॒-સ્સન્ત॑ત્યા ઇ॒યં-વાઁવ પ્ર॑થ॒મા રે॑ત॒સ્સિગ્ વાગ્વા ઇ॒ય-ન્તસ્મા॒-ત્પશ્ય॑ન્તી॒મા-મ્પશ્ય॑ન્તિ॒ વાચં॒-વઁદ॑ન્તીમ॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્દ્વિ॒તીયા᳚ પ્રા॒ણો વા અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒-ન્તસ્મા॒ન્ના-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્પશ્ય॑ન્તિ॒ ન પ્રા॒ણમ॒સૌ તૃ॒તીયા॒ ચક્ષુ॒ર્વા અ॒સૌ તસ્મા॒-ત્પશ્ય॑ન્ત્ય॒મૂ-મ્પશ્ય॑ન્તિ॒ ચક્ષુ॒-ર્યજુ॑ષે॒મા-ઞ્ચા॒- [ચક્ષુ॒-ર્યજુ॑ષે॒મા-ઞ્ચા॑, અ॒મૂ-ઞ્ચોપ॑] 34

-ઽમૂ-ઞ્ચોપ॑ દધાતિ॒ મન॑સા મદ્ધ્ય॒મામે॒ષાં-લોઁ॒કાના॒-ઙ્કૢપ્ત્યા॒ અથો᳚ પ્રા॒ણાના॑મિ॒ષ્ટો ય॒જ્ઞો ભૃગુ॑ભિરાશી॒ર્દા વસુ॑ભિ॒સ્તસ્ય॑ ત ઇ॒ષ્ટસ્ય॑ વી॒તસ્ય॒ દ્રવિ॑ણે॒હ ભ॑ક્ષી॒યેત્યા॑હ સ્તુતશ॒સ્ત્રે એ॒વૈતેન॑ દુહે પિ॒તા મા॑ત॒રિશ્વા-ઽચ્છિ॑દ્રા પ॒દા ધા॒ અચ્છિ॑દ્રા ઉ॒શિજઃ॑ પ॒દા-ઽનુ॑ તક્ષુ॒-સ્સોમો॑ વિશ્વ॒વિન્ને॒તા ને॑ષ॒-દ્બૃહ॒સ્પતિ॑રુક્થામ॒દાનિ॑ શગ્ંસિષ॒દિત્યા॑હૈ॒તદ્વા અ॒ગ્નેરુ॒ક્થ-ન્તેનૈ॒વૈન॒મનુ॑ શગ્ંસતિ ॥ 35 ॥

(મિ॒નુ॒યાત્ - તૃ॒તીય॑-ઞ્ચિન્વા॒નઃ - સ્ત્રિયં॒ - પૌત્ર॑ - શ્ચ॒ - વૈ - સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 8)

સૂ॒યતે॒ વા એ॒ષો᳚-ઽગ્ની॒નાં-યઁ ઉ॒ખાયા᳚-મ્ભ્રિ॒યતે॒ યદ॒ધ-સ્સા॒દયે॒-દ્ગર્ભાઃ᳚ પ્ર॒પાદુ॑કા-સ્સ્યુ॒રથો॒ યથા॑ સ॒વા-ત્પ્ર॑ત્યવ॒રોહ॑તિ તા॒દૃગે॒વ તદા॑સ॒ન્દી સા॑દયતિ॒ ગર્ભા॑ણા॒-ન્ધૃત્યા॒ અપ્ર॑પાદા॒યાથો॑ સ॒વમે॒વૈન॑-ઙ્કરોતિ॒ ગર્ભો॒ વા એ॒ષ યદુખ્યો॒ યોનિઃ॑ શિ॒ક્યં॑-યઁચ્છિ॒ક્યા॑દુ॒ખા-ન્નિ॒રૂહે॒-દ્યોને॒ર્ગર્ભ॒-ન્નિર્હ॑ણ્યા॒-થ્ષડુ॑દ્યામગ્ં શિ॒ક્ય॑-મ્ભવતિ ષોઢા વિહિ॒તો વૈ [ ] 36

પુરુ॑ષ આ॒ત્મા ચ॒ શિર॑શ્ચ ચ॒ત્વાર્યઙ્ગા᳚ન્યા॒ત્મન્ને॒વૈન॑-મ્બિભર્તિ પ્ર॒જાપ॑તિ॒ર્વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિસ્તસ્યો॒ખા ચો॒લૂખ॑લ-ઞ્ચ॒ સ્તનૌ॒ તાવ॑સ્ય પ્ર॒જા ઉપ॑ જીવન્તિ॒ યદુ॒ખા-ઞ્ચો॒લૂખ॑લ-ઞ્ચોપ॒દધા॑તિ॒ તાભ્યા॑મે॒વ યજ॑માનો॒-ઽમુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે᳚-ઽગ્નિ-ન્દુ॑હે સંવઁથ્સ॒રો વા એ॒ષ યદ॒ગ્નિસ્તસ્ય॑ ત્રેધાવિહિ॒તા ઇષ્ટ॑કાઃ પ્રાજાપ॒ત્યા વૈ᳚ષ્ણ॒વી- [વૈ᳚ષ્ણ॒વીઃ, વૈ॒શ્વ॒ક॒ર્મ॒ણી-] 37

-ર્વૈ᳚શ્વકર્મ॒ણી-ર॑હોરા॒ત્રાણ્યે॒વા-ઽસ્ય॑ પ્રાજાપ॒ત્યા યદુખ્ય॑-મ્બિ॒ભર્તિ॑ પ્રાજાપ॒ત્યા એ॒વ તદુપ॑ ધત્તે॒ ય-થ્સ॒મિધ॑ આ॒દધા॑તિ વૈષ્ણ॒વા વૈ વન॒સ્પત॑યો વૈષ્ણ॒વીરે॒વ તદુપ॑ ધત્તે॒ યદિષ્ટ॑કાભિર॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॒નોતી॒યં-વૈઁ વિ॒શ્વક॑ર્મા વૈશ્વકર્મ॒ણીરે॒વ તદુપ॑ ધત્તે॒ તસ્મા॑-દાહુ-સ્ત્રિ॒વૃદ॒ગ્નિરિતિ॒ તં-વાઁ એ॒તં-યઁજ॑માન એ॒વ ચિ॑ન્વીત॒ યદ॑સ્યા॒ન્ય શ્ચિ॑નુ॒યાદ્ય-ત્ત-ન્દક્ષિ॑ણાભિ॒ર્ન રા॒ધયે॑દ॒ગ્નિમ॑સ્ય વૃઞ્જીત॒ યો᳚-ઽસ્યા॒-ઽગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒યા-ત્ત-ન્દક્ષિ॑ણાભી રાધયેદ॒ગ્નિમે॒વ ત-થ્સ્પૃ॑ણોતિ ॥ 38 ॥

(ષો॒ઢા॒વિ॒હિ॒તો વૈ - વૈ᳚ષ્ણ॒વી - ર॒ન્યો - વિગ્ં॑શ॒તિશ્ચ॑) (અ. 9)

પ્ર॒જાપ॑તિ-ર॒ગ્નિ-મ॑ચિનુત॒ર્તુભિઃ॑ સંવઁથ્સ॒રં-વઁ॑સ॒ન્તેનૈ॒વાસ્ય॑ પૂર્વા॒ર્ધમ॑ચિનુત ગ્રી॒ષ્મેણ॒ દક્ષિ॑ણ-મ્પ॒ક્ષં-વઁ॒ર્॒ષાભિઃ॒ પુચ્છગ્ં॑ શ॒રદોત્ત॑ર-મ્પ॒ક્ષગ્ં હે॑મ॒ન્તેન॒ મદ્ધ્ય॒-મ્બ્રહ્મ॑ણા॒ વા અ॑સ્ય॒ ત-ત્પૂ᳚ર્વા॒ર્ધમ॑ચિનુત ક્ષ॒ત્રેણ॒ દક્ષિ॑ણ-મ્પ॒ક્ષ-મ્પ॒શુભિઃ॒ પુચ્છં॑-વિઁ॒શોત્ત॑ર-મ્પ॒ક્ષમા॒શયા॒ મદ્ધ્યં॒-યઁ એ॒વં-વિઁ॒દ્વાન॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑નુ॒ત ઋ॒તુભિ॑રે॒વૈન॑-ઞ્ચિનુ॒તે-ઽથો॑ એ॒તદે॒વ સર્વ॒મવ॑ - [સર્વ॒મવ॑, રુ॒ન્ધે॒ શૃ॒ણ્વન્ત્યે॑ન] 39

રુન્ધે શૃ॒ણ્વન્ત્યે॑ન-મ॒ગ્નિ-ઞ્ચિ॑ક્યા॒નમત્ત્યન્ન॒ગ્ં॒ રોચ॑ત ઇ॒યં-વાઁવ પ્ર॑થ॒મા ચિતિ॒રોષ॑ધયો॒ વન॒સ્પત॑યઃ॒ પુરી॑ષમ॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્દ્વિ॒તીયા॒ વયાગ્ં॑સિ॒ પુરી॑ષમ॒સૌ તૃ॒તીયા॒ નક્ષ॑ત્રાણિ॒ પુરી॑ષં-યઁ॒જ્ઞશ્ચ॑તુ॒ર્થી દક્ષિ॑ણા॒ પુરી॑ષં॒-યઁજ॑માનઃ પઞ્ચ॒મી પ્ર॒જા પુરી॑ષં॒-યઁ-ત્ત્રિચિ॑તીક-ઞ્ચિન્વી॒ત ય॒જ્ઞ-ન્દક્ષિ॑ણામા॒ત્માન॑-મ્પ્ર॒જામ॒ન્તરિ॑યા॒-ત્તસ્મા॒-ત્પઞ્ચ॑ચિતીકશ્ચેત॒વ્ય॑ એ॒તદે॒વ સર્વગ્ગ્॑ સ્પૃણોતિ॒ ય-ત્તિ॒સ્રશ્ચિત॑ય- [ય-ત્તિ॒સ્રશ્ચિત॑યઃ, ત્રિ॒વૃદ્ધ્ય॑ગ્નિર્ય-દ્દ્વે] 40

-સ્ત્રિ॒વૃદ્ધ્ય॑ગ્નિર્ય-દ્દ્વે દ્વિ॒પા-દ્યજ॑માનઃ॒ પ્રતિ॑ષ્ઠિત્યૈ॒ પઞ્ચ॒ ચિત॑યો ભવન્તિ॒ પાઙ્ક્તઃ॒ પુરુ॑ષ આ॒ત્માન॑મે॒વ સ્પૃ॑ણોતિ॒ પઞ્ચ॒ ચિત॑યો ભવન્તિ પ॒ઞ્ચભિઃ॒ પુરી॑ષૈર॒ભ્યૂ॑હતિ॒ દશ॒ સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ દશા᳚ક્ષરો॒ વૈ પુરુ॑ષો॒ યાવા॑ને॒વ પુરુ॑ષ॒સ્તગ્ગ્ સ્પૃ॑ણો॒ત્યથો॒ દશા᳚ક્ષરા વિ॒રાડન્નં॑-વિઁ॒રા-ડ્વિ॒રાજ્યે॒વાન્નાદ્યે॒ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ સંવઁથ્સ॒રો વૈ ષ॒ષ્ઠી ચિતિ॑ર્-ઋ॒તવઃ॒ પુરી॑ષ॒ગ્ં॒ ષટ્ ચિત॑યો ભવન્તિ॒ ષટ્ પુરી॑ષાણિ॒ દ્વાદ॑શ॒ સ-મ્પ॑દ્યન્તે॒ દ્વાદ॑શ॒ માસા᳚-સ્સંવઁથ્સ॒ર-સ્સં॑વઁથ્સ॒ર એ॒વ પ્રતિ॑ તિષ્ઠતિ ॥ 41 ॥

(અવ॒ - ચિત॑યઃ॒ - પુરી॑ષં॒ - પઞ્ચ॑દશ ચ) (અ. 10)

રોહિ॑તો ધૂ॒મ્રરો॑હિતઃ ક॒ર્કન્ધુ॑રોહિત॒સ્તે પ્રા॑જાપ॒ત્યા બ॒ભ્રુર॑રુ॒ણબ॑ભ્રુ॒-શ્શુક॑બભ્રુ॒સ્તે રૌ॒દ્રા-શ્શ્યેતઃ॑ શ્યેતા॒ક્ષ-શ્શ્યેત॑ગ્રીવ॒સ્તે પિ॑તૃદેવ॒ત્યા᳚સ્તિ॒સ્રઃ કૃ॒ષ્ણા વ॒શા વા॑રુ॒ણ્ય॑સ્તિ॒સ્ર-શ્શ્વે॒તા વ॒શા-સ્સૌ॒ર્યો॑ મૈત્રાબાર્હસ્પ॒ત્યા ધૂ॒મ્રલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 42 ॥

(રોહિ॑તઃ॒-ષડ્વગ્ં॑શતિઃ) (અ. 11)

પૃશ્ઞિ॑-સ્તિર॒શ્ચીન॑-પૃશ્ઞિરૂ॒ર્ધ્વ-પૃ॑શ્ઞિ॒સ્તે મા॑રુ॒તાઃ ફ॒લ્ગૂર્લો॑હિતો॒ર્ણી બ॑લ॒ક્ષી તા-સ્સા॑રસ્વ॒ત્યઃ॑ પૃષ॑તી સ્થૂ॒લપૃ॑ષતી ક્ષુ॒દ્રપૃ॑ષતી॒ તા વૈ᳚શ્વદે॒વ્ય॑સ્તિ॒સ્ર-શ્શ્યા॒મા વ॒શાઃ પૌ॒ષ્ણિય॑સ્તિ॒સ્રો રોહિ॑ણીર્વ॒શા મૈ॒ત્રિય॑ ઐન્દ્રાબાર્હસ્પ॒ત્યા અ॑રુ॒ણલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 43 ॥

(પૃશ્ઞિઃ॒ - ષડ્વિગ્ં॑શતિઃ) (અ. 12)

શિ॒તિ॒બા॒હુ-ર॒ન્યત॑શ્શિતિબાહુ-સ્સમ॒ન્ત શિ॑તિબાહુ॒સ્ત ઐ᳚ન્દ્રવાય॒વા-શ્શિ॑તિ॒રન્ધ્રો॒ ઽન્યત॑શ્શિતિરન્ધ્ર-સ્સમ॒ન્તશિ॑તિરન્ધ્ર॒સ્તે મૈ᳚ત્રાવરુ॒ણા-શ્શુ॒દ્ધવા॑લ-સ્સ॒ર્વશુ॑દ્ધવાલો મ॒ણિવા॑લ॒સ્ત આ᳚શ્વિ॒નાસ્તિ॒સ્ર-શ્શિ॒લ્પા વ॒શા વૈ᳚શ્વદે॒વ્ય॑સ્તિ॒સ્ર-શ્શ્યેનીઃ᳚ પરમે॒ષ્ઠિને॑ સોમાપૌ॒ષ્ણા-શ્શ્યા॒મલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 44 ॥

(શિ॒તિ॒બા॒હુઃ પઞ્ચ॑વિગ્ંશતિઃ) (અ. 13)

ઉ॒ન્ન॒ત ઋ॑ષ॒ભો વા॑મ॒નસ્ત ઐ᳚ન્દ્રાવરુ॒ણા-શ્શિતિ॑કકુચ્છિતિપૃ॒ષ્ઠ-શ્શિતિ॑ભસ॒-ત્ત ઐ᳚ન્દ્રાબાર્હસ્પ॒ત્યા-શ્શિ॑તિ॒પાચ્છિ॒ત્યોષ્ઠઃ॑ શિતિ॒ભ્રુસ્ત ઐ᳚ન્દ્રાવૈષ્ણ॒વાસ્તિ॒સ્ર-સ્સિ॒દ્ધ્મા વ॒શા વૈ᳚શ્વકર્મ॒ણ્ય॑સ્તિ॒સ્રો ધા॒ત્રે પૃ॑ષોદ॒રા ઐ᳚ન્દ્રાપૌ॒ષ્ણા-શ્શ્યેત॑લલામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 45 ॥

(ઉ॒ન્ન॒તઃ પઞ્ચ॑વિગ્ંશતિઃ) (અ. 14)

ક॒ર્ણાસ્ત્રયો॑ યા॒મા-સ્સૌ॒મ્યાસ્ત્રયઃ॑ શ્વિતિ॒ઙ્ગા અ॒ગ્નયે॒ યવિ॑ષ્ઠાય॒ ત્રયો॑ નકુ॒લાસ્તિ॒સ્રો રોહિ॑ણી॒સ્ત્ર્યવ્ય॒સ્તા વસૂ॑ના-ન્તિ॒સ્રો॑-ઽરુ॒ણા દિ॑ત્યૌ॒હ્ય॑સ્તા રુ॒દ્રાણાગ્ં॑ સોમૈ॒ન્દ્રા બ॒ભ્રુલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 46 ॥

(ક॒ર્ણાસ્ત્રયો॑ - વિગ્ંશતિઃ) (અ. 15)

શુ॒ણ્ઠાસ્ત્રયો॑ વૈષ્ણ॒વા અ॑ધીલોધ॒કર્ણા॒સ્ત્રયો॒ વિષ્ણ॑વ ઉરુક્ર॒માય॑ લફ્સુ॒દિન॒સ્ત્રયો॒ વિષ્ણ॑વ ઉરુગા॒યાય॒ પઞ્ચા॑વીસ્તિ॒સ્ર આ॑દિ॒ત્યાના᳚-ન્ત્રિવ॒થ્સા-સ્તિ॒સ્રો-ઽઙ્ગિ॑રસામૈન્દ્રાવૈષ્ણ॒વા ગૌ॒રલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 47 ॥

(શુ॒ણ્ઠા - વિગ્ં॑શ॒તિઃ) (અ. 16)

ઇન્દ્રા॑ય॒ રાજ્ઞે॒ ત્રયઃ॑ શિતિપૃ॒ષ્ઠા ઇન્દ્રા॑યા-ધિરા॒જાય॒ ત્રય॒-શ્શિતિ॑કકુદ॒ ઇન્દ્રા॑ય સ્વ॒રાજ્ઞે॒ ત્રય॒-શ્શિતિ॑ભસ-દસ્તિ॒સ્રસ્તુ॑ર્યૌ॒હ્યઃ॑ સા॒દ્ધ્યાના᳚-ન્તિ॒સ્રઃ પ॑ષ્ઠૌ॒હ્યો॑ વિશ્વે॑ષા-ન્દે॒વાના॑માગ્ને॒ન્દ્રાઃ કૃ॒ષ્ણલ॑લામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 48 ॥

(ઇન્દ્રા॑ય॒ રાજ્ઞે॒ - દ્વાવિગ્ં॑શતિઃ) (અ. 17)

અદિ॑ત્યૈ॒ ત્રયો॑ રોહિતૈ॒તા ઇ॑ન્દ્રા॒ણ્યૈ ત્રયઃ॑ કૃષ્ણૈ॒તાઃ કુ॒હ્વૈ᳚ ત્રયો॑-ઽરુણૈ॒તાસ્તિ॒સ્રો ધે॒નવો॑ રા॒કાયૈ॒ ત્રયો॑-ઽન॒ડ્વાહઃ॑ સિનીવા॒લ્યા આ᳚ગ્નાવૈષ્ણ॒વા રોહિ॑તલલામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 49 ॥

(અદિ॑ત્યા-અ॒ષ્ટાદ॑શ) (અ. 18)

સૌ॒મ્યાસ્ત્રયઃ॑ પિ॒શઙ્ગા॒-સ્સોમા॑ય॒ રાજ્ઞે॒ ત્રયઃ॑ સા॒રઙ્ગાઃ᳚ પાર્જ॒ન્યા નભો॑રૂપાસ્તિ॒સ્રો॑-ઽજા મ॒લ્॒હા ઇ॑ન્દ્રા॒ણ્યૈ તિ॒સ્રો મે॒ષ્ય॑ આદિ॒ત્યા દ્યા॑વાપૃથિ॒વ્યા॑ મા॒લઙ્ગા᳚સ્તૂપ॒રાઃ ॥ 50 ॥

(સૌ॒મ્યા - એકા॒ન્નવિગ્ં॑શ॒તિઃ) (અ. 19)

વા॒રુ॒ણાસ્ત્રયઃ॑ કૃ॒ષ્ણલ॑લામા॒ વરુ॑ણાય॒ રાજ્ઞે॒ ત્રયો॒ રોહિ॑તલલામા॒ વરુ॑ણાય રિ॒શાદ॑સે॒ ત્રયો॑-ઽરુ॒ણલ॑લામા-શ્શિ॒લ્પાસ્ત્રયો॑ વૈશ્વદે॒વાસ્ત્રયઃ॒ પૃશ્ઞ॑ય-સ્સર્વદેવ॒ત્યા॑ ઐન્દ્રાસૂ॒રા-શ્શ્યેત॑લલામાસ્તૂપ॒રાઃ ॥ 51 ॥

(વા॒રુ॒ણા - વિગ્ં॑શ॒તિઃ) (અ. 20)

સોમા॑ય સ્વ॒રાજ્ઞે॑-ઽનોવા॒હાવ॑ન॒ડ્વાહા॑-વિન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા॑-મોજો॒દાભ્યા॒મુષ્ટા॑રા-વિન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા᳚-મ્બલ॒દાભ્યાગ્ં॑ સીરવા॒હાવવી॒ દ્વે ધે॒નૂ ભૌ॒મી દિ॒ગ્ભ્યો વડ॑બે॒ દ્વે ધે॒નૂ ભૌ॒મી વૈ॑રા॒જી પુ॑રુ॒ષી દ્વે ધે॒નૂ ભૌ॒મી વા॒યવ॑ આરોહણવા॒હાવ॑ન॒ડ્વાહૌ॑ વારુ॒ણી કૃ॒ષ્ણે વ॒શે અ॑રા॒ડ્યૌ॑ દિ॒વ્યાવૃ॑ષ॒ભૌ પ॑રિમ॒રૌ ॥ 52 ॥

(સોમા॑ય સ્વ॒રાજ્ઞે॒ - ચતુ॑સ્ત્રિગ્ંશત્) (અ. 21)

એકા॑દશ પ્રા॒તર્ગ॒વ્યાઃ પ॒શવ॒ આ લ॑ભ્યન્તે છગ॒લઃ ક॒લ્માષઃ॑ કિકિદી॒વિર્વિ॑દી॒ગય॒સ્તે ત્વા॒ષ્ટ્રા-સ્સૌ॒રીર્નવ॑ શ્વે॒તા વ॒શા અ॑નૂબ॒ન્ધ્યા॑ ભવન્ત્યાગ્ને॒ય ઐ᳚ન્દ્રા॒ગ્ન આ᳚શ્વિ॒નસ્તે વિ॑શાલયૂ॒પ આ લ॑ભ્યન્તે ॥ 53 ॥

(ઐકા॑દશ પ્રા॒તઃ - પઞ્ચ॑વિગ્ંશતિઃ) (અ. 22)

પિ॒શઙ્ગા॒સ્ત્રયો॑ વાસ॒ન્તા-સ્સા॒રઙ્ગા॒સ્ત્રયો॒ ગ્રૈષ્માઃ॒ પૃષ॑ન્ત॒સ્ત્રયો॒ વાર્ષિ॑કાઃ॒ પૃશ્ઞ॑ય॒સ્ત્રયઃ॑ શાર॒દાઃ પૃ॑શ્ઞિસ॒ક્થા-સ્ત્રયો॒ હૈમ॑ન્તિકા અવલિ॒પ્તાસ્ત્રયઃ॑ શૈશિ॒રા-સ્સં॑વઁથ્સ॒રાય॒ નિવ॑ક્ષસઃ ॥ 54 ॥

(પિ॒શઙ્ગા॑ - વિગ્ંશ॒તિઃ) (અ. 23)

(રોહિ॑તઃ કૃ॒ષ્ણા ધૂ॒મ્રલ॑લામાઃ॒ - પૃશ્ઞિઃ॑ શ્યા॒મા અ॑રુ॒ણલ॑લામાઃ -શિતિબા॒હુ-શ્શિ॒લ્પા-શ્શ્યેની᳚-શ્શ્યા॒મલ॑લામા - ઉન્ન॒ત-સ્સિ॒દ્ધ્મા ધા॒ત્રે પૌ॒ષ્ણા-શ્શ્યેત॑લલામાઃ - ક॒ર્ણા બ॒ભ્રુલ॑લામાઃ - શુ॒ણ્ઠા ગૌ॒રલ॑લામા॒ - ઇન્દ્રા॑ય કૃ॒ષ્ણાલ॑લામા॒ - અદિ॑ત્યૈ॒ રોહિ॑ત લલામઃ -સૌ॒મ્યા મા॒લઙ્ગા॑ - વારુ॒ણા-સ્સૂ॒રા-શ્શ્યેત॑લલામા॒ - દશ॑ ।)

(હિર॑ણ્યવર્ણા - અ॒પા-ઙ્ગ્રહા᳚ન્ - ભૂતેષ્ટ॒કાઃ - સ॒જૂઃ - સં॑વઁથ્સ॒રં - પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સ ક્ષુ॒રપ॑વિ - ર॒વગ્નેર્વૈ દી॒ક્ષયા॑ - સુવ॒ર્ગાય॒ તં-યઁન્ન - સૂ॒યતે᳚ - પ્ર॒જાપ॑તિર્-ઋ॒તુભી॒ - રોહિ॑તઃ॒ - પૃઞિઃ॑ - શિતિબા॒હુ - રુ॑ન્ન॒તઃ - ક॒ર્ણાઃ - શુ॒ણ્ઠા - ઇન્દ્રા॒યા- દિ॑ત્યૈ - સૌ॒મ્યા - વા॑રુ॒ણાઃ - સોમા॒યૈ - કા॑દશ - પિ॒શઙ્ગા॒ - સ્ત્રયો॑વિગ્ંશતિઃ)

(હિર॑ણ્યવર્ણા - ભૂતેષ્ટ॒કાઃ - છન્દો॒ યત્ - કની॑યાગ્ંસન્-ત્રિ॒વૃદ્ધ્ય॑ગ્નિ - ર્વા॑રુ॒ણા - શ્ચતુ॑ષ્પઞ્ચા॒શત્ )

(હિર॑ણ્યવર્ણા॒, નિવ॑ક્ષસઃ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય સંહિતાયા-મ્પઞ્ચમકાણ્ડે ષષ્ઠઃ પ્રશ્ન-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśnaḥ - upānuvākyābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

hira̭ṇyavarṇā॒-śśuca̭yaḥ pāva॒kā yāsṷ jā॒taḥ ka॒śyapo॒ yāsvindraḥ̭ | a॒gniṃ-yā~ garbha̭-ndadhi॒re virṷ̄pā॒stā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā॒gṃ॒ rājā॒ varṷṇo॒ yāti॒ maddhyḙ satyānṛ॒te a̭va॒paśya॒n janā̭nām | ma॒dhu॒ścuta॒-śśuca̭yo॒ yāḥ pā̭va॒kāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || yāsā᳚-nde॒vā di॒vi kṛ॒ṇvanti̭ bha॒kṣaṃ-yā~ a॒ntari̭kṣe bahu॒dhā bhava̭nti | yāḥ pṛ̭thi॒vī-mpaya̭so॒ndanti̭ - [ ] 1

śu॒krāstā na॒ āpa॒-śśagg syo॒nā bha̭vantu || śi॒vena̭ mā॒ cakṣṷṣā paśyatā-''pa-śśi॒vayā̭ ta॒nuvopa̭ spṛśata॒ tvaca̭-mme | sarvāgṃ̭ a॒gnīgṃ ra̭phsu॒ṣado̭ huve vo॒ mayi॒ varco॒ bala॒mojo॒ ni dha̭tta || yada॒da-ssa̭-mpraya॒tīrahā॒ vana̭datāha॒te | tasmā॒dā na॒dyo̭ nāma̭ stha॒ tā vo॒ nāmā̭ni sindhavaḥ || ya-tpreṣi̭tā॒ varṷṇena॒ tā-śśībhagṃ̭ sa॒mava̭lgata | 2

tadā᳚pno॒-dindro̭ vo ya॒tī-stasmā॒-dāpo॒ anṷ sthana || a॒pa॒kā॒magg syanda̭mānā॒ avī̭varata vo॒ hika᳚m | indro̭ va॒-śśakti̭bhi rdevī॒-stasmā॒-dvārṇāma̭ vo hi॒tam || eko̭ de॒vo apya̭tiṣṭha॒-thsyanda̭mānā yathā va॒śam | udā̭niṣu-rma॒hīriti॒ tasmā̭-duda॒ka-mṷcyate || āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭- [madhu॒pṛcā᳚m, a॒ra॒ṅga॒ma ā mā᳚] 3

-maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tarhi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒ bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ || tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha | āpo̭ ja॒naya̭thā ca naḥ || di॒vi śra̭ya svā॒ntari̭kṣe yatasva pṛthi॒vyā sa-mbha̭va brahmavarca॒-sama̭si brahmavarca॒sāya̭ tvā || 4

(u॒danti̭ - sa॒mava̭lgata - madhu॒pṛcāṃ᳚ - mā॒taro॒ - dvāvigṃ̭śatiśca) (a. 1)

a॒pā-ṅgrahā᳚-ngṛhṇātye॒tadvāva rā̭ja॒sūyaṃ॒-ya~de॒te grahā᳚-ssa॒vo᳚ 'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-magnisa॒va-ścitya॒stābhyā̭-me॒va sṷ̄ya॒te-'tho̭ u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚-'gni॒cita॒ āpo̭ bhava॒ntyāpo॒ vā a॒gnerbhrātṛ̭vyā॒ yada॒po᳚ 'gnera॒dhastā̭dupa॒ dadhā̭ti॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛtaṃ॒- [bhrātṛ̭vyo bhavatya॒mṛta᳚m, vā āpa॒stasmā̭-] 5

-~vā āpa॒stasmā̭-da॒dbhirava̭tānta-ma॒bhi ṣi̭ñcanti॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ sarva॒māyṷreti॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~dānnaṃ॒-vā~ āpaḥ̭ pa॒śava॒ āpo-'nna̭-mpa॒śavo᳚-'nnā॒daḥ pa̭śu॒mā-nbha̭vati॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da॒ dvāda̭śa bhavanti॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā॒ [-ssaṃ̭va~thsa॒reṇai॒vāsmā᳚, anna॒mava̭ rundhe॒] 6

anna॒mava̭ rundhe॒ pātrā̭ṇi bhavanti॒ pātre॒ vā anna̭madyate॒ sayo᳚nye॒vānna॒mava̭ rundha॒ ā dvā̭da॒śā-tpurṷṣā॒danna̭-ma॒ttyatho॒ pātrā॒nna chi̭dyate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ cainā e॒vaṃ-ve~da̭ ku॒mbhāśca̭ ku॒mbhīśca̭ mithu॒nāni̭ bhavanti mithu॒nasya॒ prajā᳚tyai॒ pra pra॒jayā̭ pa॒śubhi̭-rmithu॒nai-rjā̭yate॒ yasyai॒tā ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ [ya ṷ, cai॒nā॒ e॒vaṃ-ve~da॒] 7

cainā e॒vaṃ-ve~da॒ śugvā a॒gni-sso᳚-'ddhva॒ryuṃ-ya~ja̭māna-mpra॒jā-śśu॒cā-'rpa̭yati॒ yada॒pa ṷpa॒dadhā̭ti॒ śuca̭me॒vāsya̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭tyaddhva॒ryurna yaja̭māna॒-śśāmya̭nti pra॒jā yatrai॒tā ṷpadhī॒yante॒ 'pāṃ-vā~ e॒tāni॒ hṛda̭yāni॒ yade॒tā āpo॒ yade॒tā a॒pa ṷpa॒dadhā̭ti di॒vyābhi̭re॒vainā॒-ssagṃ sṛ̭jati॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyo̭ [pa॒rjanyaḥ̭, bha॒va॒ti॒ yo vā] 8

bhavati॒ yo vā e॒tāsā̭mā॒yata̭na॒-ṅkḷptiṃ॒-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te 'smā anusī॒tamupa̭ dadhātye॒tadvā ā̭sāmā॒yata̭name॒ṣā kḷpti॒rya e॒vaṃ-ve~dā॒-''yata̭navā-nbhavati॒ kalpa̭te-'smai dva॒dvamma॒nyā upa̭ dadhāti॒ cata̭sro॒ maddhye॒ dhṛtyā॒ annaṃ॒-vā~ iṣṭa̭kā e॒ta-tkhalu॒ vai sā॒kṣādannaṃ॒-ya~de॒ṣa ca॒ruryade॒ta-ñca॒rumṷpa॒ dadhā̭ti sā॒kṣā- [sā॒kṣāt, e॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe] 9

-de॒vā-'smā॒ anna॒mava̭ rundhe maddhya॒ta upa̭ dadhāti maddhya॒ta e॒vāsmā॒ anna̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmaddhya॒to-'nna̭madyate bārhaspa॒tyo bha̭vati॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmā॒ anna॒mava̭ rundhe brahmavarca॒sama̭si brahmavarca॒sāya॒ tvetyā̭ha teja॒svī bra̭hmavarca॒sī bha̭vati॒ yasyai॒ṣa ṷpadhī॒yate॒ ya ṷ cainame॒vaṃ-ve~da̭ || 10 ||

(a॒mṛta̭ - masmai - jāyate॒ yasyai॒tā - ṷpadhī॒yante॒ ya ṷ - pa॒rjanya̭ - upa॒dadhā̭ti sā॒kṣāth - sa॒ptaca̭tvārigṃśacca) (a. 2)

bhū॒te॒ṣṭa॒kā upa̭ dadhā॒tyatrā᳚tra॒ vai mṛ॒tyurjā̭yate॒ yatra̭yatrai॒va mṛ॒tyurjāya̭te॒ tata̭ e॒vaina॒mava̭ yajate॒ tasmā̭dagni॒ci-thsarva॒māyṷreti॒ sarve॒ hya̭sya mṛ॒tyavo 've᳚ṣṭā॒stasmā̭-dagni॒cinnā-bhica̭rita॒vai pra॒tyagḙna-mabhicā॒ra-sstṛ̭ṇute sū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te dḙvasu॒vāme॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ bhavantye॒tāva̭nto॒ vai de॒vānāgṃ̭ sa॒vāsta e॒vā- [sa॒vāsta e॒va, a॒smai॒ sa॒vā-npra] 11

-'smai̭ sa॒vā-npra ya̭cchanti॒ ta ḙnagṃ suvante sa॒vo᳚-'gnirva̭ruṇasa॒vo rā̭ja॒sūya̭-mbrahmasa॒vaścityo̭ de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina॒-mbrahma̭ṇā de॒vatā̭bhira॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānnasyā॒bhi ṣi̭ñca॒tyanna̭-syānna॒syā-va̭ruddhyai pu॒rastā᳚-tpra॒tyañca̭ma॒bhi ṣi̭ñcati pu॒rastā॒ddhi pra̭tī॒cī-na॒manna̭ma॒dyatḙ śīrṣa॒to̭-'bhi ṣi̭ñcati śīrṣa॒to hyanna̭ma॒dyata॒ ā mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati [mukhā̭-da॒nvava̭srāvayati, mu॒kha॒ta e॒vā-'smā̭] 12

mukha॒ta e॒vā-'smā̭ a॒nnādya̭-ndadhātya॒gnestvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒mītyā̭hai॒ṣa vā a॒gne-ssa॒vastenai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñcati॒ bṛha॒spate᳚stvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhiṣi̭ñcā॒mītyā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇai॒vaina̭ma॒bhi ṣi̭ñca॒tīndra̭sya tvā॒ sāmrā᳚jyenā॒bhi ṣi̭ñcā॒-mītyā̭hendri॒yame॒vāsmi̭-nnu॒pari̭ṣṭā-ddadhātye॒ta- [-ddadhātye॒tat, vai rā̭ja॒sūya̭sya] 13

-dvai rā̭ja॒sūya̭sya rū॒paṃ-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta u॒bhāve॒va lo॒kāva॒bhi ja̭yati॒ yaśca̭ rāja॒sūyḙnejā॒nasya॒ yaścā᳚gni॒cita॒ indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'pata॒-ttadde॒vā-ssau᳚trāma॒ṇyā sama̭bharan-thsū॒yate॒ vā e॒ṣa yo᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚-'gni-ñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jetendri॒yame॒va vī॒ryagṃ̭ sa॒bhṛntyā॒-''tma-ndha̭tte || 14 ||

(ta e॒vā - nvava̭srāvayatye॒ - ta - da॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)

sa॒jūrabdo-'yā̭vabhi-ssa॒jūru॒ṣā arṷṇībhi-ssa॒jū-ssūrya॒ eta̭śena sa॒joṣā̭va॒śvinā॒ dagṃso̭bhi-ssa॒jūra॒gnirvai᳚śvāna॒ra iḍā̭bhirghṛ॒tena॒ svāhā̭ saṃva~thsa॒ro vā abdo॒ māsā॒ ayā̭vā u॒ṣā arṷṇī॒ sūrya॒ eta̭śa i॒me a॒śvinā̭ saṃva~thsa॒ro᳚-'gnirvai᳚śvāna॒raḥ pa॒śava॒ iḍā̭ pa॒śavo̭ ghṛ॒tagṃ saṃ̭va~thsa॒ra-mpa॒śavo-'nu॒ pra jā̭yante saṃva~thsa॒reṇai॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayati darbhasta॒mbe jṷhoti॒ ya - [ ] 15

-dvā a॒syā a॒mṛtaṃ॒-ya~-dvī॒rya̭-nta-dda॒rbhāstasmi̭n juhoti॒ praiva jā̭yate 'nnā॒do bha̭vati॒ yasyai॒va-ñjuhva̭tye॒tā vai de॒vatā̭ a॒gneḥ pu॒rastā᳚dbhāgā॒stā e॒va prī̭ṇā॒tyatho॒ cakṣṷre॒vāgneḥ pu॒rastā॒-tprati̭ dadhā॒tyana̭ndho bhavati॒ ya e॒vaṃ-ve~dā-''po॒ vā i॒damagrḙ sali॒lamā̭sī॒-thsa pra॒jāpa̭tiḥ puṣkarapa॒rṇe vāto̭ bhū॒to̭-'lelāya॒-thsa [bhū॒to̭-'lelāya॒-thsaḥ, pra॒ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒] 16

pra̭ti॒ṣṭhā-nnā-'vi̭ndata॒ sa e॒tada॒pā-ṅku॒lāya̭mapaśya॒-ttasmi̭nna॒gnima̭cinuta॒ tadi॒yama̭bhava॒-ttato॒ vai sa pratya̭tiṣṭha॒dyā-mpu॒rastā̭du॒pā-da̭dhā॒-ttacchiro̭ 'bhava॒-thsā prācī॒ digyā-nda̭kṣiṇa॒ta u॒pāda̭dhā॒-thsa dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsā da̭kṣi॒ṇā digyā-mpa॒ścā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpuccha̭mabhava॒-thsā pra॒tīcī॒ digyāmṷttara॒ta u॒pāda̭dhā॒- [u॒pāda̭dhāt, sa utta̭raḥ] 17

-thsa utta̭raḥ pa॒kṣo̭-'bhava॒-thsodī̭cī॒ digyāmu॒pari̭ṣṭā-du॒pāda̭dhā॒-tta-tpṛ॒ṣṭhama̭bhava॒-thsordhvā digi॒yaṃ-vā~ a॒gniḥ pañce᳚ṣṭaka॒-stasmā॒-dyada॒syā-ṅkhana̭ntya॒bhīṣṭa̭kā-ntṛ॒ndantya॒bhi śarka̭rā॒gṃ॒ sarvā॒ vā i॒yaṃ-va~yo᳚bhyo॒ nakta̭-ndṛ॒śe dī᳚pyate॒ tasmā̭di॒māṃ-va~yāgṃ̭si॒ nakta॒-nnāddhyā̭sate॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒te pratye॒va [pratye॒va, ti॒ṣṭha॒tya॒bhi diśo̭] 18

ti̭ṣṭhatya॒bhi diśo̭ jayatyāgne॒yo vai brā᳚hma॒ṇastasmā᳚-dbrāhma॒ṇāya॒ sarvā̭su di॒kṣvardhṷka॒gg॒ svāme॒va ta-ddiśa॒manve᳚tya॒pāṃ-vā~ a॒gniḥ ku॒lāya॒-ntasmā॒dāpo॒-'gnigṃ hārṷkā॒-ssvāme॒va ta-dyoni॒-mpravi̭śanti || 19 ||

(yada̭- lelāya॒-thsa-ṷttara॒ta u॒pāda̭dhā-de॒va - dvātrigṃ̭śacca) (a. 4)

saṃ॒va~॒thsa॒ramukhya̭-mbhṛ॒tvā dvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒ra ā᳚gne॒yama॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pedai॒ndra-mekā̭daśakapālaṃ-vai~śvade॒va-ndvāda̭śakapāla-mbārhaspa॒tya-ñca॒ruṃ-vai~᳚ṣṇa॒va-ntri̭kapā॒la-ntṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā̭ yajeta॒ yada॒ṣṭāka̭pālo॒ bhava̭tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒tryā᳚gne॒ya-ṅgā̭ya॒tra-mprā̭tassava॒na-mprā̭tassava॒name॒va tena̭ dādhāra gāya॒trī-ñchando॒ yadekā̭daśakapālo॒ bhava॒tyekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugai॒ndra-ntraiṣṭṷbha॒-mmāddhya̭ndina॒gṃ॒ sava̭na॒-mmāddhya̭ndiname॒va sava̭na॒-ntena̭ dādhāra tri॒ṣṭubha॒- [tri॒ṣṭubha᳚m, chando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒] 20

-ñchando॒ ya-ddvāda̭śakapālo॒ bhava̭ti॒ dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī vaiśvade॒va-ñjāga̭ta-ntṛtīyasava॒na-ntṛ̭tīyasava॒name॒va tena̭ dādhāra॒ jaga̭tī॒-ñchando॒ ya-dbā̭rhaspa॒tyaśca॒rurbhava̭ti॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒rbrahmai॒va tena̭ dādhāra॒ ya-dvai᳚ṣṇa॒vastri̭kapā॒lo bhava̭ti ya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñame॒va tena̭ dādhāra॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒rḙ-'bhi॒jitā॒ yaja̭te॒-'bhiji̭tyai॒ ya-thsaṃ̭va~thsa॒ramukhya̭-mbi॒bhartī॒mame॒va [ ] 21

tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇoti॒ ya-ddvi॒tīyḙ saṃva~thsa॒re᳚-'gni-ñci̭nu॒te᳚ 'ntari̭kṣame॒va tena̭ spṛṇoti॒ ya-ttṛ॒tīyḙ saṃva~thsa॒re yaja̭te॒-'mume॒va tena̭ lo॒kagg spṛ̭ṇotye॒taṃ-vai~ para̭ āṭṇā॒raḥ ka॒kṣīvāgṃ̭ auśi॒jo vī॒taha̭vya-śśrāya॒sastra॒sada̭syuḥ pauruku॒thsyaḥ pra॒jākā̭mā acinvata॒ tato॒ vai te sa॒hasragṃ̭ sahasra-mpu॒trāna̭vindanta॒ pratha̭te pra॒jayā̭ pa॒śubhi॒stā-mmātrā̭māpnoti॒ yā-nte-'ga̭ccha॒n॒ ya e॒vaṃ ~vi॒dvāne॒tama॒gni-ñci̭nu॒te || 22 ||

(dā॒dhā॒ra॒ tri॒ṣṭubha̭ - mi॒mame॒vai - vaṃ - ca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

pra॒jāpa̭tira॒gnima̭cinuta॒ sa kṣu॒rapa̭virbhū॒tvā-'ti̭ṣṭha॒-tta-nde॒vā bibhya̭to॒ nopā̭-''ya॒-nte chando̭bhirā॒tmāna̭-ñchādayi॒tvopā̭-''ya॒-ntacchanda̭sā-ñchanda॒stva-mbrahma॒ vai chandāgṃ̭si॒ brahma̭ṇa e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-ṅkārṣṇī̭ upā॒nahā॒vupa̭ muñcate॒ chando̭bhire॒vā-''tmāna̭-ñchādayi॒tvā-'gnimupa̭ caratyā॒tmano-'higṃ̭sāyai devani॒dhirvā e॒ṣa ni dhī̭yate॒ yada॒gni- [yada॒gniḥ, a॒nye vā॒ vai] 23

-ra॒nye vā॒ vai ni॒dhimagṷptaṃ-vi~॒ndanti॒ na vā॒ prati॒ pra jā̭nātyu॒khāmā krā̭matyā॒tmāna̭me॒vādhi॒pā-ṅkṷrute॒ guptyā॒ atho॒ khalvā̭hu॒rnā-''kramyeti̭ nair-ṛ॒tyṷkhā yadā॒krāme॒nnir-ṛ̭tyā ā॒tmāna॒mapi̭ daddhyā॒-ttasmā॒nnā-''kramyā̭ puruṣaśī॒r॒ṣamupa̭ dadhāti॒ guptyā॒ atho॒ yathā᳚ brū॒yāde॒tanmḙ gopā॒yeti̭ tā॒dṛge॒va ta- [tat, pra॒jāpa̭ti॒rvā] 24

-tpra॒jāpa̭ti॒rvā atha̭rvā॒ 'gnire॒va da॒ddhyaṅṅā̭tharva॒ṇastasyeṣṭa̭kā a॒sthānye॒tagṃ ha॒ vāva tad-ṛṣi̭ra॒bhyanṷ̄vā॒cendro̭ dadhī॒co a॒sthabhi॒riti॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒noti॒ sātmā̭name॒vāgni-ñci̭nute॒ sātmā॒muṣmi̭n ~lo॒ke bha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒tada॒gneryaccitya̭ ā॒tmā vai᳚śvāna॒ro yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒- [sa॒gg॒skṛtyā̭, a॒bhyāro̭hati॒] 25

-'bhyāro̭hati॒ śarī̭raṃ॒-vā~ e॒ta-dyaja̭māna॒-ssagg skṷrute॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yacci॒te vai᳚śvāna॒ra-ñju॒hoti॒ śarī̭rame॒va sa॒gg॒skṛtyā॒ ''tmanā॒-'bhyāro̭hati॒ tasmā॒-ttasya॒ nāva̭ dyanti॒ jīva̭nne॒va de॒vānapyḙti vaiśvāna॒ryarcā purī̭ṣa॒mupa̭ dadhātī॒yaṃ-vā~ a॒gnirvai᳚śvāna॒rastasyai॒ṣā citi॒rya-tpurī̭ṣama॒gnime॒va vai᳚śvāna॒ra-ñci̭nuta e॒ṣā vā a॒gneḥ pri॒yā ta॒nūrya-dvai᳚śvāna॒raḥ pri॒yāme॒vāsya̭ ta॒nuva॒mava̭ rundhe || 26 ||

(a॒gni - stath - sa॒gg॒skṛtyā॒ - gne - rdaśa̭ ca) (a. 6)

a॒gnervai dī॒kṣayā̭ de॒vā vi॒rāja̭māpnuva-nti॒sro rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚-ttri॒padā̭ vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ ṣaḍ-rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-thṣa-ḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddaśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ trayo̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ttrayo̭daśa॒ [trayo̭daśa, māsā᳚-] 27

māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ pañca̭daśa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-tpañca̭daśa॒ vā a̭rdhamā॒sasya॒ rātra̭yo-'rdhamāsa॒śa-ssaṃ̭va~thsa॒ra ā᳚pyate saṃva~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti sa॒ptada̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ddvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-ccatṷrvigṃśatirardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚- [rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā᳚t, tri॒gṃ॒śada̭kṣarā] 28

-ttri॒gṃ॒śada̭kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti॒ māsa̭-ndīkṣi॒ta-ssyā॒-dyo māsa॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro vi॒rā-ḍvi॒rāja̭māpnoti ca॒turo̭ mā॒so dī᳚kṣi॒ta-ssyā᳚cca॒turo॒ vā e॒ta-mmā॒so vasa̭vo-'bibharu॒ste pṛ̭thi॒vīmā-'ja̭ya-ngāya॒trī-ñchando॒-'ṣṭau ru॒drāste᳚-'ntari̭kṣa॒mā-'ja̭ya-ntri॒ṣṭubha॒-ñchando॒ dvāda̭śā-''di॒tyāste diva॒mā-'ja̭ya॒n jaga̭tī॒-ñchanda॒stato॒ vai te vyā॒vṛta̭-magaccha॒ñchraiṣṭhya̭-nde॒vānā॒-ntasmā॒-ddvāda̭śa mā॒so bhṛ॒tvā-'gni-ñci̭nvīta॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ro᳚ -'gniścitya॒stasyā̭-horā॒trāṇīṣṭa̭kā ā॒pteṣṭa̭kamena-ñcinu॒te-'tho᳚ vyā॒vṛta̭me॒va ga̭cchati॒ śraiṣṭhyagṃ̭ samā॒nānā᳚m || 29 ||

(syā॒-ttrayo̭daśa - tri॒gṃ॒śata॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒ta-ssyā॒-d- vai te᳚ - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 7)

su॒va॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāya̭ cīyate॒ yada॒gnistaṃ-ya~nnānvā॒rohe᳚-thsuva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māno hīyeta pṛthi॒vīmā-'kra̭miṣa-mprā॒ṇo mā॒ mā hā̭sīda॒ntari̭kṣa॒mā-'kra̭miṣa-mpra॒jā mā॒ mā hā̭sī॒-ddiva॒mā-'kra̭miṣa॒gṃ॒ suva̭raga॒nmetyā̭hai॒ṣa vā a॒gnera̭nvāro॒hastenai॒vaina̭-ma॒nvāro̭hati suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ ya-tpa॒kṣasa̭mmitā-mminu॒yā- [minu॒yāt, kanī̭yāgṃsa-] 30

-tkanī̭yāgṃsaṃ-ya~jñakra॒tumupḙyā॒-tpāpī̭yasyasyā॒ ''tmanaḥ̭ pra॒jā syā॒-dvedi̭sammitā-mminoti॒ jyāyāgṃ̭same॒va ya̭jñakra॒tumupai̭ti॒ nāsyā॒-''tmanaḥ॒ pāpī̭yasī pra॒jā bha̭vati sāha॒sra-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒na-ssa॒hasra̭sammito॒ vā a॒yaṃ-lo~॒ka i॒mame॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati॒ dviṣā̭hasra-ñcinvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒no dviṣā̭hasraṃ॒-vā~ a॒ntari̭kṣa-ma॒ntari̭kṣame॒vābhi ja̭yati॒ triṣā̭hasra-ñcinvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒na- [tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ, triṣā̭hasro॒ vā a॒sau] 31

-striṣā̭hasro॒ vā a॒sau lo॒ko̭ 'mume॒va lo॒kama॒bhi ja̭yati jānuda॒ghna-ñci̭nvīta pratha॒ma-ñci̭nvā॒no gā̭yatri॒yaivemaṃ-lo~॒kama॒bhyāro̭hati nābhida॒ghna-ñci̭nvīta dvi॒tīya̭-ñcinvā॒nastri॒ṣṭubhai॒vā-ntari̭kṣa-ma॒bhyāro̭hati grīvada॒ghna-ñci̭nvīta tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒no jaga̭tyai॒vāmun ~lo॒kama॒bhyāro̭hati॒ nāgni-ñci॒tvā rā॒māmupḙyādayo॒nau reto̭ dhāsyā॒mīti॒ na dvi॒tīya̭-ñci॒tvā-'nyasya॒ striya॒- [striya᳚m, upḙyā॒nna] 32

-mupḙyā॒nna tṛ॒tīya̭-ñci॒tvā kā-ñca॒nopḙyā॒-dreto॒ vā e॒tanni dha̭tte॒ yada॒gni-ñci̭nu॒te yadṷpe॒yā-dreta̭sā॒ vyṛ̭ddhye॒tā-'tho॒ khalvā̭hura praja॒sya-nta-dyannope॒yāditi॒ ya-drḙta॒ssicā̭vupa॒dadhā̭ti॒ te e॒va yaja̭mānasya॒ reto̭ bibhṛta॒stasmā॒-dupḙyā॒-dreta॒so-'ska̭ndāya॒ trīṇi॒ vāva retāgṃ̭si pi॒tā pu॒traḥ pautro॒ [pautraḥ̭, ya-ddve rḙta॒ssicā̭] 33

ya-ddve rḙta॒ssicā̭-vupada॒ddhyā-dreto᳚-'sya॒ vicchi̭ndyā-tti॒sra upa̭ dadhāti॒ reta̭sa॒-ssanta̭tyā i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā rḙta॒ssig vāgvā i॒ya-ntasmā॒-tpaśya̭ntī॒mā-mpaśya̭nti॒ vācaṃ॒-va~da̭ntīma॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā᳚ prā॒ṇo vā a॒ntari̭kṣa॒-ntasmā॒nnā-'ntari̭kṣa॒-mpaśya̭nti॒ na prā॒ṇama॒sau tṛ॒tīyā॒ cakṣu॒rvā a॒sau tasmā॒-tpaśya̭ntya॒mū-mpaśya̭nti॒ cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā॒- [cakṣu॒-ryajṷṣe॒mā-ñcā̭, a॒mū-ñcopa̭] 34

-'mū-ñcopa̭ dadhāti॒ mana̭sā maddhya॒māme॒ṣāṃ-lo~॒kānā॒-ṅkḷptyā॒ atho᳚ prā॒ṇānā̭mi॒ṣṭo ya॒jño bhṛgṷbhirāśī॒rdā vasṷbhi॒stasya̭ ta i॒ṣṭasya̭ vī॒tasya॒ dravi̭ṇe॒ha bha̭kṣī॒yetyā̭ha stutaśa॒stre e॒vaitena̭ duhe pi॒tā mā̭ta॒riśvā-'cchi̭drā pa॒dā dhā॒ acchi̭drā u॒śijaḥ̭ pa॒dā-'nṷ takṣu॒-ssomo̭ viśva॒vinne॒tā nḙṣa॒-dbṛha॒spati̭rukthāma॒dāni̭ śagṃsiṣa॒dityā̭hai॒tadvā a॒gneru॒ktha-ntenai॒vaina॒manṷ śagṃsati || 35 ||

(mi॒nu॒yāt - tṛ॒tīya̭-ñcinvā॒naḥ - striyaṃ॒ - pautra̭ - śca॒ - vai - sa॒pta ca̭) (a. 8)

sū॒yate॒ vā e॒ṣo᳚-'gnī॒nāṃ-ya~ u॒khāyā᳚-mbhri॒yate॒ yada॒dha-ssā॒daye॒-dgarbhāḥ᳚ pra॒pādṷkā-ssyu॒ratho॒ yathā̭ sa॒vā-tpra̭tyava॒roha̭ti tā॒dṛge॒va tadā̭sa॒ndī sā̭dayati॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyā॒ apra̭pādā॒yātho̭ sa॒vame॒vaina̭-ṅkaroti॒ garbho॒ vā e॒ṣa yadukhyo॒ yoniḥ̭ śi॒kyaṃ̭-ya~cchi॒kyā̭du॒khā-nni॒rūhe॒-dyone॒rgarbha॒-nnirha̭ṇyā॒-thṣaḍṷdyāmagṃ śi॒kya̭-mbhavati ṣoḍhā vihi॒to vai [ ] 36

purṷṣa ā॒tmā ca॒ śira̭śca ca॒tvāryaṅgā᳚nyā॒tmanne॒vaina̭-mbibharti pra॒jāpa̭ti॒rvā e॒ṣa yada॒gnistasyo॒khā co॒lūkha̭la-ñca॒ stanau॒ tāva̭sya pra॒jā upa̭ jīvanti॒ yadu॒khā-ñco॒lūkha̭la-ñcopa॒dadhā̭ti॒ tābhyā̭me॒va yaja̭māno॒-'muṣmi̭n ~lo॒ke᳚-'gni-ndṷhe saṃva~thsa॒ro vā e॒ṣa yada॒gnistasya̭ tredhāvihi॒tā iṣṭa̭kāḥ prājāpa॒tyā vai᳚ṣṇa॒vī- [vai᳚ṣṇa॒vīḥ, vai॒śva॒ka॒rma॒ṇī-] 37

-rvai᳚śvakarma॒ṇī-ra̭horā॒trāṇye॒vā-'sya̭ prājāpa॒tyā yadukhya̭-mbi॒bharti̭ prājāpa॒tyā e॒va tadupa̭ dhatte॒ ya-thsa॒midha̭ ā॒dadhā̭ti vaiṣṇa॒vā vai vana॒spata̭yo vaiṣṇa॒vīre॒va tadupa̭ dhatte॒ yadiṣṭa̭kābhira॒gni-ñci॒notī॒yaṃ-vai~ vi॒śvaka̭rmā vaiśvakarma॒ṇīre॒va tadupa̭ dhatte॒ tasmā̭-dāhu-stri॒vṛda॒gniriti॒ taṃ-vā~ e॒taṃ-ya~ja̭māna e॒va ci̭nvīta॒ yada̭syā॒nya ści̭nu॒yādya-tta-ndakṣi̭ṇābhi॒rna rā॒dhayḙda॒gnima̭sya vṛñjīta॒ yo᳚-'syā॒-'gni-ñci̭nu॒yā-tta-ndakṣi̭ṇābhī rādhayeda॒gnime॒va ta-thspṛ̭ṇoti || 38 ||

(ṣo॒ḍhā॒vi॒hi॒to vai - vai᳚ṣṇa॒vī - ra॒nyo - vigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 9)

pra॒jāpa̭ti-ra॒gni-ma̭cinuta॒rtubhiḥ̭ saṃva~thsa॒raṃ-va~̭sa॒ntenai॒vāsya̭ pūrvā॒rdhama̭cinuta grī॒ṣmeṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣaṃ-va~॒r॒ṣābhiḥ॒ pucchagṃ̭ śa॒radotta̭ra-mpa॒kṣagṃ hḙma॒ntena॒ maddhya॒-mbrahma̭ṇā॒ vā a̭sya॒ ta-tpū᳚rvā॒rdhama̭cinuta kṣa॒treṇa॒ dakṣi̭ṇa-mpa॒kṣa-mpa॒śubhiḥ॒ pucchaṃ̭-vi~॒śotta̭ra-mpa॒kṣamā॒śayā॒ maddhyaṃ॒-ya~ e॒vaṃ-vi~॒dvāna॒gni-ñci̭nu॒ta ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-ñcinu॒te-'tho̭ e॒tade॒va sarva॒mava̭ - [sarva॒mava̭, ru॒ndhe॒ śṛ॒ṇvantyḙna] 39

rundhe śṛ॒ṇvantyḙna-ma॒gni-ñci̭kyā॒namattyanna॒gṃ॒ roca̭ta i॒yaṃ-vā~va pra̭tha॒mā citi॒roṣa̭dhayo॒ vana॒spata̭yaḥ॒ purī̭ṣama॒ntari̭kṣa-ndvi॒tīyā॒ vayāgṃ̭si॒ purī̭ṣama॒sau tṛ॒tīyā॒ nakṣa̭trāṇi॒ purī̭ṣaṃ-ya~॒jñaśca̭tu॒rthī dakṣi̭ṇā॒ purī̭ṣaṃ॒-ya~ja̭mānaḥ pañca॒mī pra॒jā purī̭ṣaṃ॒-ya~-ttrici̭tīka-ñcinvī॒ta ya॒jña-ndakṣi̭ṇāmā॒tmāna̭-mpra॒jāma॒ntari̭yā॒-ttasmā॒-tpañca̭citīkaśceta॒vya̭ e॒tade॒va sarvagg̭ spṛṇoti॒ ya-tti॒sraścita̭ya- [ya-tti॒sraścita̭yaḥ, tri॒vṛddhya̭gnirya-ddve] 40

-stri॒vṛddhya̭gnirya-ddve dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti॒ pāṅktaḥ॒ purṷṣa ā॒tmāna̭me॒va spṛ̭ṇoti॒ pañca॒ cita̭yo bhavanti pa॒ñcabhiḥ॒ purī̭ṣaira॒bhyṷ̄hati॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣaro॒ vai purṷṣo॒ yāvā̭ne॒va purṷṣa॒stagg spṛ̭ṇo॒tyatho॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājye॒vānnādye॒ prati̭ tiṣṭhati saṃva~thsa॒ro vai ṣa॒ṣṭhī citi̭r-ṛ॒tavaḥ॒ purī̭ṣa॒gṃ॒ ṣaṭ cita̭yo bhavanti॒ ṣaṭ purī̭ṣāṇi॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra e॒va prati̭ tiṣṭhati || 41 ||

(ava॒ - cita̭yaḥ॒ - purī̭ṣaṃ॒ - pañca̭daśa ca) (a. 10)

rohi̭to dhū॒mraro̭hitaḥ ka॒rkandhṷrohita॒ste prā̭jāpa॒tyā ba॒bhrura̭ru॒ṇaba̭bhru॒-śśuka̭babhru॒ste rau॒drā-śśyetaḥ̭ śyetā॒kṣa-śśyeta̭grīva॒ste pi̭tṛdeva॒tyā᳚sti॒sraḥ kṛ॒ṣṇā va॒śā vā̭ru॒ṇya̭sti॒sra-śśve॒tā va॒śā-ssau॒ryo̭ maitrābārhaspa॒tyā dhū॒mrala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 42 ||

(rohi̭taḥ॒-ṣaḍvagṃ̭śatiḥ) (a. 11)

pṛśñi̭-stira॒ścīna̭-pṛśñirū॒rdhva-pṛ̭śñi॒ste mā̭ru॒tāḥ pha॒lgūrlo̭hito॒rṇī ba̭la॒kṣī tā-ssā̭rasva॒tyaḥ̭ pṛṣa̭tī sthū॒lapṛ̭ṣatī kṣu॒drapṛ̭ṣatī॒ tā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyā॒mā va॒śāḥ pau॒ṣṇiya̭sti॒sro rohi̭ṇīrva॒śā mai॒triya̭ aindrābārhaspa॒tyā a̭ru॒ṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 43 ||

(pṛśñiḥ॒ - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)

śi॒ti॒bā॒hu-ra॒nyata̭śśitibāhu-ssama॒nta śi̭tibāhu॒sta ai᳚ndravāya॒vā-śśi̭ti॒randhro॒ 'nyata̭śśitirandhra-ssama॒ntaśi̭tirandhra॒ste mai᳚trāvaru॒ṇā-śśu॒ddhavā̭la-ssa॒rvaśṷddhavālo ma॒ṇivā̭la॒sta ā᳚śvi॒nāsti॒sra-śśi॒lpā va॒śā vai᳚śvade॒vya̭sti॒sra-śśyenīḥ᳚ parame॒ṣṭhinḙ somāpau॒ṣṇā-śśyā॒mala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 44 ||

(śi॒ti॒bā॒huḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 13)

u॒nna॒ta ṛ̭ṣa॒bho vā̭ma॒nasta ai᳚ndrāvaru॒ṇā-śśiti̭kakucchitipṛ॒ṣṭha-śśiti̭bhasa॒-tta ai᳚ndrābārhaspa॒tyā-śśi̭ti॒pācchi॒tyoṣṭhaḥ̭ śiti॒bhrusta ai᳚ndrāvaiṣṇa॒vāsti॒sra-ssi॒ddhmā va॒śā vai᳚śvakarma॒ṇya̭sti॒sro dhā॒tre pṛ̭ṣoda॒rā ai᳚ndrāpau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 45 ||

(u॒nna॒taḥ pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 14)

ka॒rṇāstrayo̭ yā॒mā-ssau॒myāstrayaḥ̭ śviti॒ṅgā a॒gnaye॒ yavi̭ṣṭhāya॒ trayo̭ naku॒lāsti॒sro rohi̭ṇī॒stryavya॒stā vasṷ̄nā-nti॒sro̭-'ru॒ṇā di̭tyau॒hya̭stā ru॒drāṇāgṃ̭ somai॒ndrā ba॒bhrula̭lāmāstūpa॒rāḥ || 46 ||

(ka॒rṇāstrayo̭ - vigṃśatiḥ) (a. 15)

śu॒ṇṭhāstrayo̭ vaiṣṇa॒vā a̭dhīlodha॒karṇā॒strayo॒ viṣṇa̭va urukra॒māya̭ laphsu॒dina॒strayo॒ viṣṇa̭va urugā॒yāya॒ pañcā̭vīsti॒sra ā̭di॒tyānā᳚-ntriva॒thsā-sti॒sro-'ṅgi̭rasāmaindrāvaiṣṇa॒vā gau॒rala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 47 ||

(śu॒ṇṭhā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 16)

indrā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ śitipṛ॒ṣṭhā indrā̭yā-dhirā॒jāya॒ traya॒-śśiti̭kakuda॒ indrā̭ya sva॒rājñe॒ traya॒-śśiti̭bhasa-dasti॒srastṷryau॒hyaḥ̭ sā॒ddhyānā᳚-nti॒sraḥ pa̭ṣṭhau॒hyo̭ viśvḙṣā-nde॒vānā̭māgne॒ndrāḥ kṛ॒ṣṇala̭lāmāstūpa॒rāḥ || 48 ||

(indrā̭ya॒ rājñe॒ - dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)

adi̭tyai॒ trayo̭ rohitai॒tā i̭ndrā॒ṇyai trayaḥ̭ kṛṣṇai॒tāḥ ku॒hvai᳚ trayo̭-'ruṇai॒tāsti॒sro dhe॒navo̭ rā॒kāyai॒ trayo̭-'na॒ḍvāhaḥ̭ sinīvā॒lyā ā᳚gnāvaiṣṇa॒vā rohi̭talalāmāstūpa॒rāḥ || 49 ||

(adi̭tyā-a॒ṣṭāda̭śa) (a. 18)

sau॒myāstrayaḥ̭ pi॒śaṅgā॒-ssomā̭ya॒ rājñe॒ trayaḥ̭ sā॒raṅgāḥ᳚ pārja॒nyā nabho̭rūpāsti॒sro̭-'jā ma॒l॒hā i̭ndrā॒ṇyai ti॒sro me॒ṣya̭ ādi॒tyā dyā̭vāpṛthi॒vyā̭ mā॒laṅgā᳚stūpa॒rāḥ || 50 ||

(sau॒myā - ekā॒nnavigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 19)

vā॒ru॒ṇāstrayaḥ̭ kṛ॒ṣṇala̭lāmā॒ varṷṇāya॒ rājñe॒ trayo॒ rohi̭talalāmā॒ varṷṇāya ri॒śāda̭se॒ trayo̭-'ru॒ṇala̭lāmā-śśi॒lpāstrayo̭ vaiśvade॒vāstrayaḥ॒ pṛśña̭ya-ssarvadeva॒tyā̭ aindrāsū॒rā-śśyeta̭lalāmāstūpa॒rāḥ || 51 ||

(vā॒ru॒ṇā - vigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 20)

somā̭ya sva॒rājñḙ-'novā॒hāva̭na॒ḍvāhā̭-vindrā॒gnibhyā̭-mojo॒dābhyā॒muṣṭā̭rā-vindrā॒gnibhyā᳚-mbala॒dābhyāgṃ̭ sīravā॒hāvavī॒ dve dhe॒nū bhau॒mī di॒gbhyo vaḍa̭be॒ dve dhe॒nū bhau॒mī vai̭rā॒jī pṷru॒ṣī dve dhe॒nū bhau॒mī vā॒yava̭ ārohaṇavā॒hāva̭na॒ḍvāhaṷ vāru॒ṇī kṛ॒ṣṇe va॒śe a̭rā॒ḍyaṷ di॒vyāvṛ̭ṣa॒bhau pa̭rima॒rau || 52 ||

(somā̭ya sva॒rājñe॒ - catṷstrigṃśat) (a. 21)

ekā̭daśa prā॒targa॒vyāḥ pa॒śava॒ ā la̭bhyante chaga॒laḥ ka॒lmāṣaḥ̭ kikidī॒virvi̭dī॒gaya॒ste tvā॒ṣṭrā-ssau॒rīrnava̭ śve॒tā va॒śā a̭nūba॒ndhyā̭ bhavantyāgne॒ya ai᳚ndrā॒gna ā᳚śvi॒naste vi̭śālayū॒pa ā la̭bhyante || 53 ||

(aikā̭daśa prā॒taḥ - pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 22)

pi॒śaṅgā॒strayo̭ vāsa॒ntā-ssā॒raṅgā॒strayo॒ graiṣmāḥ॒ pṛṣa̭nta॒strayo॒ vārṣi̭kāḥ॒ pṛśña̭ya॒strayaḥ̭ śāra॒dāḥ pṛ̭śñisa॒kthā-strayo॒ haima̭ntikā avali॒ptāstrayaḥ̭ śaiśi॒rā-ssaṃ̭va~thsa॒rāya॒ niva̭kṣasaḥ || 54 ||

(pi॒śaṅgā̭ - vigṃśa॒tiḥ) (a. 23)

(rohi̭taḥ kṛ॒ṣṇā dhū॒mrala̭lāmāḥ॒ - pṛśñiḥ̭ śyā॒mā a̭ru॒ṇala̭lāmāḥ -śitibā॒hu-śśi॒lpā-śśyenī᳚-śśyā॒mala̭lāmā - unna॒ta-ssi॒ddhmā dhā॒tre pau॒ṣṇā-śśyeta̭lalāmāḥ - ka॒rṇā ba॒bhrula̭lāmāḥ - śu॒ṇṭhā gau॒rala̭lāmā॒ - indrā̭ya kṛ॒ṣṇāla̭lāmā॒ - adi̭tyai॒ rohi̭ta lalāmaḥ -sau॒myā mā॒laṅgā̭ - vāru॒ṇā-ssū॒rā-śśyeta̭lalāmā॒ - daśa̭ |)

(hira̭ṇyavarṇā - a॒pā-ṅgrahā᳚n - bhūteṣṭa॒kāḥ - sa॒jūḥ - saṃ̭va~thsa॒raṃ - pra॒jāpa̭ti॒-ssa kṣu॒rapa̭vi - ra॒vagnervai dī॒kṣayā̭ - suva॒rgāya॒ taṃ-ya~nna - sū॒yate᳚ - pra॒jāpa̭tir-ṛ॒tubhī॒ - rohi̭taḥ॒ - pṛñiḥ̭ - śitibā॒hu - rṷnna॒taḥ - ka॒rṇāḥ - śu॒ṇṭhā - indrā॒yā- di̭tyai - sau॒myā - vā̭ru॒ṇāḥ - somā॒yai - kā̭daśa - pi॒śaṅgā॒ - strayo̭vigṃśatiḥ)

(hira̭ṇyavarṇā - bhūteṣṭa॒kāḥ - chando॒ yat - kanī̭yāgṃsan-tri॒vṛddhya̭gni - rvā̭ru॒ṇā - ścatṷṣpañcā॒śat )

(hira̭ṇyavarṇā॒, niva̭kṣasaḥ)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mpañcamakāṇḍe ṣaṣṭhaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्नः - उपानुवाक्याभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

हिर॑ण्यवर्णा॒-श्शुच॑यः पाव॒का यासु॑ जा॒तः क॒श्यपो॒ यास्विन्द्रः॑ । अ॒ग्निं-याँ गर्भ॑-न्दधि॒रे विरू॑पा॒स्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा॒ग्ं॒ राजा॒ वरु॑णो॒ याति॒ मद्ध्ये॑ सत्यानृ॒ते अ॑व॒पश्य॒न् जना॑नाम् । म॒धु॒श्चुत॒-श्शुच॑यो॒ याः पा॑व॒कास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ यासा᳚-न्दे॒वा दि॒वि कृ॒ण्वन्ति॑ भ॒क्षं-याँ अ॒न्तरि॑क्षे बहु॒धा भव॑न्ति । याः पृ॑थि॒वी-म्पय॑सो॒न्दन्ति॑ - [ ] 1

शु॒क्रास्ता न॒ आप॒-श्शग्ग् स्यो॒ना भ॑वन्तु ॥ शि॒वेन॑ मा॒ चक्षु॑षा पश्यता-ऽऽप-श्शि॒वया॑ त॒नुवोप॑ स्पृशत॒ त्वच॑-म्मे । सर्वाग्ं॑ अ॒ग्नीग्ं र॑फ्सु॒षदो॑ हुवे वो॒ मयि॒ वर्चो॒ बल॒मोजो॒ नि ध॑त्त ॥ यद॒द-स्स॑-म्प्रय॒तीरहा॒ वन॑दताह॒ते । तस्मा॒दा न॒द्यो॑ नाम॑ स्थ॒ ता वो॒ नामा॑नि सिन्धवः ॥ य-त्प्रेषि॑ता॒ वरु॑णेन॒ ता-श्शीभग्ं॑ स॒मव॑ल्गत । 2

तदा᳚प्नो॒-दिन्द्रो॑ वो य॒ती-स्तस्मा॒-दापो॒ अनु॑ स्थन ॥ अ॒प॒का॒मग्ग् स्यन्द॑माना॒ अवी॑वरत वो॒ हिक᳚म् । इन्द्रो॑ व॒-श्शक्ति॑भि र्देवी॒-स्तस्मा॒-द्वार्णाम॑ वो हि॒तम् ॥ एको॑ दे॒वो अप्य॑तिष्ठ॒-थ्स्यन्द॑माना यथा व॒शम् । उदा॑निषु-र्म॒हीरिति॒ तस्मा॑-दुद॒क-मु॑च्यते ॥ आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नी-षोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इ-त्ताः । ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑- [मधु॒पृचा᳚म्, अ॒र॒ङ्ग॒म आ मा᳚] 3

-मरङ्ग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्न् ॥ आदि-त्प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वान्न॑ आसाम् । मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं-यँ॒दा वः॑ ॥ आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒ भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥ तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ । आपो॑ ज॒नय॑था च नः ॥ दि॒वि श्र॑य स्वा॒न्तरि॑क्षे यतस्व पृथि॒व्या स-म्भ॑व ब्रह्मवर्च॒-सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॑ त्वा ॥ 4

(उ॒दन्ति॑ - स॒मव॑ल्गत - मधु॒पृचां᳚ - मा॒तरो॒ - द्वाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 1)

अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚-न्गृह्णात्ये॒तद्वाव रा॑ज॒सूयं॒-यँदे॒ते ग्रहा᳚-स्स॒वो᳚ ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-मग्निस॒व-श्चित्य॒स्ताभ्या॑-मे॒व सू॑य॒ते-ऽथो॑ उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚-ऽग्नि॒चित॒ आपो॑ भव॒न्त्यापो॒ वा अ॒ग्नेर्भ्रातृ॑व्या॒ यद॒पो᳚ ऽग्नेर॒धस्ता॑दुप॒ दधा॑ति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृतं॒- [भ्रातृ॑व्यो भवत्य॒मृत᳚म्, वा आप॒स्तस्मा॑-] 5

-ँवा आप॒स्तस्मा॑-द॒द्भिरव॑तान्त-म॒भि षि॑ञ्चन्ति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ सर्व॒मायु॑रेति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँदान्नं॒-वाँ आपः॑ प॒शव॒ आपो-ऽन्न॑-म्प॒शवो᳚-ऽन्ना॒दः प॑शु॒मा-न्भ॑वति॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॒ द्वाद॑श भवन्ति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा॒ [-स्सं॑वँथ्स॒रेणै॒वास्मा᳚, अन्न॒मव॑ रुन्धे॒] 6

अन्न॒मव॑ रुन्धे॒ पात्रा॑णि भवन्ति॒ पात्रे॒ वा अन्न॑मद्यते॒ सयो᳚न्ये॒वान्न॒मव॑ रुन्ध॒ आ द्वा॑द॒शा-त्पुरु॑षा॒दन्न॑-म॒त्त्यथो॒ पात्रा॒न्न छि॑द्यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ चैना ए॒वं-वेँद॑ कु॒म्भाश्च॑ कु॒म्भीश्च॑ मिथु॒नानि॑ भवन्ति मिथु॒नस्य॒ प्रजा᳚त्यै॒ प्र प्र॒जया॑ प॒शुभि॑-र्मिथु॒नै-र्जा॑यते॒ यस्यै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ [य उ॑, चै॒ना॒ ए॒वं-वेँद॒] 7

चैना ए॒वं-वेँद॒ शुग्वा अ॒ग्नि-स्सो᳚-ऽद्ध्व॒र्युं-यँज॑मान-म्प्र॒जा-श्शु॒चा-ऽर्प॑यति॒ यद॒प उ॑प॒दधा॑ति॒ शुच॑मे॒वास्य॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑त्यद्ध्व॒र्युर्न यज॑मान॒-श्शाम्य॑न्ति प्र॒जा यत्रै॒ता उ॑पधी॒यन्ते॒ ऽपां-वाँ ए॒तानि॒ हृद॑यानि॒ यदे॒ता आपो॒ यदे॒ता अ॒प उ॑प॒दधा॑ति दि॒व्याभि॑रे॒वैना॒-स्सग्ं सृ॑जति॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यो॑ [प॒र्जन्यः॑, भ॒व॒ति॒ यो वा] 8

भवति॒ यो वा ए॒तासा॑मा॒यत॑न॒-ङ्कॢप्तिं॒-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते ऽस्मा अनुसी॒तमुप॑ दधात्ये॒तद्वा आ॑सामा॒यत॑नमे॒षा कॢप्ति॒र्य ए॒वं-वेँदा॒-ऽऽयत॑नवा-न्भवति॒ कल्प॑ते-ऽस्मै द्व॒द्वम्म॒न्या उप॑ दधाति॒ चत॑स्रो॒ मद्ध्ये॒ धृत्या॒ अन्नं॒-वाँ इष्ट॑का ए॒त-त्खलु॒ वै सा॒क्षादन्नं॒-यँदे॒ष च॒रुर्यदे॒त-ञ्च॒रुमु॑प॒ दधा॑ति सा॒क्षा- [सा॒क्षात्, ए॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे] 9

-दे॒वा-ऽस्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त उप॑ दधाति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ अन्न॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मद्ध्य॒तो-ऽन्न॑मद्यते बार्हस्प॒त्यो भ॑वति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मा॒ अन्न॒मव॑ रुन्धे ब्रह्मवर्च॒सम॑सि ब्रह्मवर्च॒साय॒ त्वेत्या॑ह तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒सी भ॑वति॒ यस्यै॒ष उ॑पधी॒यते॒ य उ॑ चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ 10 ॥

(अ॒मृत॑ - मस्मै - जायते॒ यस्यै॒ता - उ॑पधी॒यन्ते॒ य उ॑ - प॒र्जन्य॑ - उप॒दधा॑ति सा॒क्षाथ् - स॒प्तच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 2)

भू॒ते॒ष्ट॒का उप॑ दधा॒त्यत्रा᳚त्र॒ वै मृ॒त्युर्जा॑यते॒ यत्र॑यत्रै॒व मृ॒त्युर्जाय॑ते॒ तत॑ ए॒वैन॒मव॑ यजते॒ तस्मा॑दग्नि॒चि-थ्सर्व॒मायु॑रेति॒ सर्वे॒ ह्य॑स्य मृ॒त्यवो ऽवे᳚ष्टा॒स्तस्मा॑-दग्नि॒चिन्ना-भिच॑रित॒वै प्र॒त्यगे॑न-मभिचा॒र-स्स्तृ॑णुते सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते दे॑वसु॒वामे॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ भवन्त्ये॒ताव॑न्तो॒ वै दे॒वानाग्ं॑ स॒वास्त ए॒वा- [स॒वास्त ए॒व, अ॒स्मै॒ स॒वा-न्प्र] 11

-ऽस्मै॑ स॒वा-न्प्र य॑च्छन्ति॒ त ए॑नग्ं सुवन्ते स॒वो᳚-ऽग्निर्व॑रुणस॒वो रा॑ज॒सूय॑-म्ब्रह्मस॒वश्चित्यो॑ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॒-म्ब्रह्म॑णा दे॒वता॑भिर॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्नस्या॒भि षि॑ञ्च॒त्यन्न॑-स्यान्न॒स्या-व॑रुद्ध्यै पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒त्यञ्च॑म॒भि षि॑ञ्चति पु॒रस्ता॒द्धि प्र॑ती॒ची-न॒मन्न॑म॒द्यते॑ शीर्ष॒तो॑-ऽभि षि॑ञ्चति शीर्ष॒तो ह्यन्न॑म॒द्यत॒ आ मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति [मुखा॑-द॒न्वव॑स्रावयति, मु॒ख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑] 12

मुख॒त ए॒वा-ऽस्मा॑ अ॒न्नाद्य॑-न्दधात्य॒ग्नेस्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒मीत्या॑है॒ष वा अ॒ग्ने-स्स॒वस्तेनै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्चति॒ बृह॒स्पते᳚स्त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भिषि॑ञ्चा॒मीत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णै॒वैन॑म॒भि षि॑ञ्च॒तीन्द्र॑स्य त्वा॒ साम्रा᳚ज्येना॒भि षि॑ञ्चा॒-मीत्या॑हेन्द्रि॒यमे॒वास्मि॑-न्नु॒परि॑ष्टा-द्दधात्ये॒त- [-द्दधात्ये॒तत्, वै रा॑ज॒सूय॑स्य] 13

-द्वै रा॑ज॒सूय॑स्य रू॒पं-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त उ॒भावे॒व लो॒काव॒भि ज॑यति॒ यश्च॑ राज॒सूये॑नेजा॒नस्य॒ यश्चा᳚ग्नि॒चित॒ इन्द्र॑स्य सुषुवा॒णस्य॑ दश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपत॒-त्तद्दे॒वा-स्सौ᳚त्राम॒ण्या सम॑भरन्-थ्सू॒यते॒ वा ए॒ष यो᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚-ऽग्नि-ञ्चि॒त्वा सौ᳚त्राम॒ण्या य॑जेतेन्द्रि॒यमे॒व वी॒र्यग्ं॑ स॒भृन्त्या॒-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते ॥ 14 ॥

(त ए॒वा - न्वव॑स्रावयत्ये॒ - त - द॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)

स॒जूरब्दो-ऽया॑वभि-स्स॒जूरु॒षा अरु॑णीभि-स्स॒जू-स्सूर्य॒ एत॑शेन स॒जोषा॑व॒श्विना॒ दग्ंसो॑भि-स्स॒जूर॒ग्निर्वै᳚श्वान॒र इडा॑भिर्घृ॒तेन॒ स्वाहा॑ संवँथ्स॒रो वा अब्दो॒ मासा॒ अया॑वा उ॒षा अरु॑णी॒ सूर्य॒ एत॑श इ॒मे अ॒श्विना॑ संवँथ्स॒रो᳚-ऽग्निर्वै᳚श्वान॒रः प॒शव॒ इडा॑ प॒शवो॑ घृ॒तग्ं सं॑वँथ्स॒र-म्प॒शवो-ऽनु॒ प्र जा॑यन्ते संवँथ्स॒रेणै॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयति दर्भस्त॒म्बे जु॑होति॒ य - [ ] 15

-द्वा अ॒स्या अ॒मृतं॒-यँ-द्वी॒र्य॑-न्त-द्द॒र्भास्तस्मि॑न् जुहोति॒ प्रैव जा॑यते ऽन्ना॒दो भ॑वति॒ यस्यै॒व-ञ्जुह्व॑त्ये॒ता वै दे॒वता॑ अ॒ग्नेः पु॒रस्ता᳚द्भागा॒स्ता ए॒व प्री॑णा॒त्यथो॒ चक्षु॑रे॒वाग्नेः पु॒रस्ता॒-त्प्रति॑ दधा॒त्यन॑न्धो भवति॒ य ए॒वं-वेँदा-ऽऽपो॒ वा इ॒दमग्रे॑ सलि॒लमा॑सी॒-थ्स प्र॒जाप॑तिः पुष्करप॒र्णे वातो॑ भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्स [भू॒तो॑-ऽलेलाय॒-थ्सः, प्र॒ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒] 16

प्र॑ति॒ष्ठा-न्ना-ऽवि॑न्दत॒ स ए॒तद॒पा-ङ्कु॒लाय॑मपश्य॒-त्तस्मि॑न्न॒ग्निम॑चिनुत॒ तदि॒यम॑भव॒-त्ततो॒ वै स प्रत्य॑तिष्ठ॒द्या-म्पु॒रस्ता॑दु॒पा-द॑धा॒-त्तच्छिरो॑ ऽभव॒-थ्सा प्राची॒ दिग्या-न्द॑क्षिण॒त उ॒पाद॑धा॒-थ्स दक्षि॑णः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सा द॑क्षि॒णा दिग्या-म्प॒श्चा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पुच्छ॑मभव॒-थ्सा प्र॒तीची॒ दिग्यामु॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा॒- [उ॒पाद॑धात्, स उत्त॑रः] 17

-थ्स उत्त॑रः प॒क्षो॑-ऽभव॒-थ्सोदी॑ची॒ दिग्यामु॒परि॑ष्टा-दु॒पाद॑धा॒-त्त-त्पृ॒ष्ठम॑भव॒-थ्सोर्ध्वा दिगि॒यं-वाँ अ॒ग्निः पञ्चे᳚ष्टक॒-स्तस्मा॒-द्यद॒स्या-ङ्खन॑न्त्य॒भीष्ट॑का-न्तृ॒न्दन्त्य॒भि शर्क॑रा॒ग्ं॒ सर्वा॒ वा इ॒यं-वँयो᳚भ्यो॒ नक्त॑-न्दृ॒शे दी᳚प्यते॒ तस्मा॑दि॒मां-वँयाग्ं॑सि॒ नक्त॒-न्नाद्ध्या॑सते॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते प्रत्ये॒व [प्रत्ये॒व, ति॒ष्ठ॒त्य॒भि दिशो॑] 18

ति॑ष्ठत्य॒भि दिशो॑ जयत्याग्ने॒यो वै ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णाय॒ सर्वा॑सु दि॒क्ष्वर्धु॑क॒ग्ग्॒ स्वामे॒व त-द्दिश॒मन्वे᳚त्य॒पां-वाँ अ॒ग्निः कु॒लाय॒-न्तस्मा॒दापो॒-ऽग्निग्ं हारु॑का॒-स्स्वामे॒व त-द्योनि॒-म्प्रवि॑शन्ति ॥ 19 ॥

(यद॑- लेलाय॒-थ्स-उ॑त्तर॒त उ॒पाद॑धा-दे॒व - द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 4)

सं॒वँ॒थ्स॒रमुख्य॑-म्भृ॒त्वा द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒र आ᳚ग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेदै॒न्द्र-मेका॑दशकपालं-वैँश्वदे॒व-न्द्वाद॑शकपाल-म्बार्हस्प॒त्य-ञ्च॒रुं-वैँ᳚ष्ण॒व-न्त्रि॑कपा॒ल-न्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॑ यजेत॒ यद॒ष्टाक॑पालो॒ भव॑त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्र्या᳚ग्ने॒य-ङ्गा॑य॒त्र-म्प्रा॑तस्सव॒न-म्प्रा॑तस्सव॒नमे॒व तेन॑ दाधार गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒ यदेका॑दशकपालो॒ भव॒त्येका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगै॒न्द्र-न्त्रैष्टु॑भ॒-म्माद्ध्य॑न्दिन॒ग्ं॒ सव॑न॒-म्माद्ध्य॑न्दिनमे॒व सव॑न॒-न्तेन॑ दाधार त्रि॒ष्टुभ॒- [त्रि॒ष्टुभ᳚म्, छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒] 20

-ञ्छन्दो॒ य-द्द्वाद॑शकपालो॒ भव॑ति॒ द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती वैश्वदे॒व-ञ्जाग॑त-न्तृतीयसव॒न-न्तृ॑तीयसव॒नमे॒व तेन॑ दाधार॒ जग॑ती॒-ञ्छन्दो॒ य-द्बा॑र्हस्प॒त्यश्च॒रुर्भव॑ति॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्मै॒व तेन॑ दाधार॒ य-द्वै᳚ष्ण॒वस्त्रि॑कपा॒लो भव॑ति य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञमे॒व तेन॑ दाधार॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे॑-ऽभि॒जिता॒ यज॑ते॒-ऽभिजि॑त्यै॒ य-थ्सं॑वँथ्स॒रमुख्य॑-म्बि॒भर्ती॒ममे॒व [ ] 21

तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोति॒ य-द्द्वि॒तीये॑ संवँथ्स॒रे᳚-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒ते᳚ ऽन्तरि॑क्षमे॒व तेन॑ स्पृणोति॒ य-त्तृ॒तीये॑ संवँथ्स॒रे यज॑ते॒-ऽमुमे॒व तेन॑ लो॒कग्ग् स्पृ॑णोत्ये॒तं-वैँ पर॑ आट्णा॒रः क॒क्षीवाग्ं॑ औशि॒जो वी॒तह॑व्य-श्श्राय॒सस्त्र॒सद॑स्युः पौरुकु॒थ्स्यः प्र॒जाका॑मा अचिन्वत॒ ततो॒ वै ते स॒हस्रग्ं॑ सहस्र-म्पु॒त्रान॑विन्दन्त॒ प्रथ॑ते प्र॒जया॑ प॒शुभि॒स्ता-म्मात्रा॑माप्नोति॒ या-न्ते-ऽग॑च्छ॒न्॒ य ए॒वं ँवि॒द्वाने॒तम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते ॥ 22 ॥

(दा॒धा॒र॒ त्रि॒ष्टुभ॑ - मि॒ममे॒वै - वं - च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)

प्र॒जाप॑तिर॒ग्निम॑चिनुत॒ स क्षु॒रप॑विर्भू॒त्वा-ऽति॑ष्ठ॒-त्त-न्दे॒वा बिभ्य॑तो॒ नोपा॑-ऽऽय॒-न्ते छन्दो॑भिरा॒त्मान॑-ञ्छादयि॒त्वोपा॑-ऽऽय॒-न्तच्छन्द॑सा-ञ्छन्द॒स्त्व-म्ब्रह्म॒ वै छन्दाग्ं॑सि॒ ब्रह्म॑ण ए॒त-द्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-ङ्कार्ष्णी॑ उपा॒नहा॒वुप॑ मुञ्चते॒ छन्दो॑भिरे॒वा-ऽऽत्मान॑-ञ्छादयि॒त्वा-ऽग्निमुप॑ चरत्या॒त्मनो-ऽहिग्ं॑सायै देवनि॒धिर्वा ए॒ष नि धी॑यते॒ यद॒ग्नि- [यद॒ग्निः, अ॒न्ये वा॒ वै] 23

-र॒न्ये वा॒ वै नि॒धिमगु॑प्तं-विँ॒न्दन्ति॒ न वा॒ प्रति॒ प्र जा॑नात्यु॒खामा क्रा॑मत्या॒त्मान॑मे॒वाधि॒पा-ङ्कु॑रुते॒ गुप्त्या॒ अथो॒ खल्वा॑हु॒र्ना-ऽऽक्रम्येति॑ नैर्-ऋ॒त्यु॑खा यदा॒क्रामे॒न्निर्-ऋ॑त्या आ॒त्मान॒मपि॑ दद्ध्या॒-त्तस्मा॒न्ना-ऽऽक्रम्या॑ पुरुषशी॒र्॒षमुप॑ दधाति॒ गुप्त्या॒ अथो॒ यथा᳚ ब्रू॒यादे॒तन्मे॑ गोपा॒येति॑ ता॒दृगे॒व त- [तत्, प्र॒जाप॑ति॒र्वा] 24

-त्प्र॒जाप॑ति॒र्वा अथ॑र्वा॒ ऽग्निरे॒व द॒द्ध्यङ्ङा॑थर्व॒णस्तस्येष्ट॑का अ॒स्थान्ये॒तग्ं ह॒ वाव तद्-ऋषि॑र॒भ्यनू॑वा॒चेन्द्रो॑ दधी॒चो अ॒स्थभि॒रिति॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोति॒ सात्मा॑नमे॒वाग्नि-ञ्चि॑नुते॒ सात्मा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒तद॒ग्नेर्यच्चित्य॑ आ॒त्मा वै᳚श्वान॒रो यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒- [स॒ग्ग्॒स्कृत्या॑, अ॒भ्यारो॑हति॒] 25

-ऽभ्यारो॑हति॒ शरी॑रं॒-वाँ ए॒त-द्यज॑मान॒-स्सग्ग् स्कु॑रुते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यच्चि॒ते वै᳚श्वान॒र-ञ्जु॒होति॒ शरी॑रमे॒व स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ ऽऽत्मना॒-ऽभ्यारो॑हति॒ तस्मा॒-त्तस्य॒ नाव॑ द्यन्ति॒ जीव॑न्ने॒व दे॒वानप्ये॑ति वैश्वान॒र्यर्चा पुरी॑ष॒मुप॑ दधाती॒यं-वाँ अ॒ग्निर्वै᳚श्वान॒रस्तस्यै॒षा चिति॒र्य-त्पुरी॑षम॒ग्निमे॒व वै᳚श्वान॒र-ञ्चि॑नुत ए॒षा वा अ॒ग्नेः प्रि॒या त॒नूर्य-द्वै᳚श्वान॒रः प्रि॒यामे॒वास्य॑ त॒नुव॒मव॑ रुन्धे ॥ 26 ॥

(अ॒ग्नि - स्तथ् - स॒ग्ग्॒स्कृत्या॒ - ग्ने - र्दश॑ च) (अ. 6)

अ॒ग्नेर्वै दी॒क्षया॑ दे॒वा वि॒राज॑माप्नुव-न्ति॒स्रो रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚-त्त्रि॒पदा॑ वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ षड्-रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-थ्ष-ड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ द्वाद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ त्रयो॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्त्रयो॑दश॒ [त्रयो॑दश, मासा᳚-] 27

मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ पञ्च॑दश॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-त्पञ्च॑दश॒ वा अ॑र्धमा॒सस्य॒ रात्र॑यो-ऽर्धमास॒श-स्सं॑वँथ्स॒र आ᳚प्यते संवँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति स॒प्तद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ चतु॑र्विग्ंशति॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-च्चतु॑र्विग्ंशतिरर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚- [रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या᳚त्, त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा] 28

-त्त्रि॒ग्ं॒शद॑क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति॒ मास॑-न्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्यो मास॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो वि॒रा-ड्वि॒राज॑माप्नोति च॒तुरो॑ मा॒सो दी᳚क्षि॒त-स्स्या᳚च्च॒तुरो॒ वा ए॒त-म्मा॒सो वस॑वो-ऽबिभरु॒स्ते पृ॑थि॒वीमा-ऽज॑य-न्गाय॒त्री-ञ्छन्दो॒-ऽष्टौ रु॒द्रास्ते᳚-ऽन्तरि॑क्ष॒मा-ऽज॑य-न्त्रि॒ष्टुभ॒-ञ्छन्दो॒ द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्यास्ते दिव॒मा-ऽज॑य॒न् जग॑ती॒-ञ्छन्द॒स्ततो॒ वै ते व्या॒वृत॑-मगच्छ॒ञ्छ्रैष्ठ्य॑-न्दे॒वाना॒-न्तस्मा॒-द्द्वाद॑श मा॒सो भृ॒त्वा-ऽग्नि-ञ्चि॑न्वीत॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रो᳚ -ऽग्निश्चित्य॒स्तस्या॑-होरा॒त्राणीष्ट॑का आ॒प्तेष्ट॑कमेन-ञ्चिनु॒ते-ऽथो᳚ व्या॒वृत॑मे॒व ग॑च्छति॒ श्रैष्ठ्यग्ं॑ समा॒नाना᳚म् ॥ 29 ॥

(स्या॒-त्त्रयो॑दश - त्रि॒ग्ं॒शत॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒त-स्स्या॒-द्- वै ते᳚ - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 7)

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒काय॑ चीयते॒ यद॒ग्निस्तं-यँन्नान्वा॒रोहे᳚-थ्सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मानो हीयेत पृथि॒वीमा-ऽक्र॑मिष-म्प्रा॒णो मा॒ मा हा॑सीद॒न्तरि॑क्ष॒मा-ऽक्र॑मिष-म्प्र॒जा मा॒ मा हा॑सी॒-द्दिव॒मा-ऽक्र॑मिष॒ग्ं॒ सुव॑रग॒न्मेत्या॑है॒ष वा अ॒ग्नेर॑न्वारो॒हस्तेनै॒वैन॑-म॒न्वारो॑हति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ य-त्प॒क्षस॑म्मिता-म्मिनु॒या- [मिनु॒यात्, कनी॑याग्ंस-] 30

-त्कनी॑याग्ंसं-यँज्ञक्र॒तुमुपे॑या॒-त्पापी॑यस्यस्या॒ ऽऽत्मनः॑ प्र॒जा स्या॒-द्वेदि॑सम्मिता-म्मिनोति॒ ज्यायाग्ं॑समे॒व य॑ज्ञक्र॒तुमुपै॑ति॒ नास्या॒-ऽऽत्मनः॒ पापी॑यसी प्र॒जा भ॑वति साह॒स्र-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒न-स्स॒हस्र॑सम्मितो॒ वा अ॒यं-लोँ॒क इ॒ममे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति॒ द्विषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो द्विषा॑हस्रं॒-वाँ अ॒न्तरि॑क्ष-म॒न्तरि॑क्षमे॒वाभि ज॑यति॒ त्रिषा॑हस्र-ञ्चिन्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒न- [तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः, त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ] 31

-स्त्रिषा॑हस्रो॒ वा अ॒सौ लो॒को॑ ऽमुमे॒व लो॒कम॒भि ज॑यति जानुद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत प्रथ॒म-ञ्चि॑न्वा॒नो गा॑यत्रि॒यैवेमं-लोँ॒कम॒भ्यारो॑हति नाभिद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत द्वि॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नस्त्रि॒ष्टुभै॒वा-न्तरि॑क्ष-म॒भ्यारो॑हति ग्रीवद॒घ्न-ञ्चि॑न्वीत तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नो जग॑त्यै॒वामुन् ँलो॒कम॒भ्यारो॑हति॒ नाग्नि-ञ्चि॒त्वा रा॒मामुपे॑यादयो॒नौ रेतो॑ धास्या॒मीति॒ न द्वि॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा-ऽन्यस्य॒ स्त्रिय॒- [स्त्रिय᳚म्, उपे॑या॒न्न] 32

-मुपे॑या॒न्न तृ॒तीय॑-ञ्चि॒त्वा का-ञ्च॒नोपे॑या॒-द्रेतो॒ वा ए॒तन्नि ध॑त्ते॒ यद॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते यदु॑पे॒या-द्रेत॑सा॒ व्यृ॑द्ध्ये॒ता-ऽथो॒ खल्वा॑हुर प्रज॒स्य-न्त-द्यन्नोपे॒यादिति॒ य-द्रे॑त॒स्सिचा॑वुप॒दधा॑ति॒ ते ए॒व यज॑मानस्य॒ रेतो॑ बिभृत॒स्तस्मा॒-दुपे॑या॒-द्रेत॒सो-ऽस्क॑न्दाय॒ त्रीणि॒ वाव रेताग्ं॑सि पि॒ता पु॒त्रः पौत्रो॒ [पौत्रः॑, य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑] 33

य-द्द्वे रे॑त॒स्सिचा॑-वुपद॒द्ध्या-द्रेतो᳚-ऽस्य॒ विच्छि॑न्द्या-त्ति॒स्र उप॑ दधाति॒ रेत॑स॒-स्सन्त॑त्या इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा रे॑त॒स्सिग् वाग्वा इ॒य-न्तस्मा॒-त्पश्य॑न्ती॒मा-म्पश्य॑न्ति॒ वाचं॒-वँद॑न्तीम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया᳚ प्रा॒णो वा अ॒न्तरि॑क्ष॒-न्तस्मा॒न्ना-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्पश्य॑न्ति॒ न प्रा॒णम॒सौ तृ॒तीया॒ चक्षु॒र्वा अ॒सौ तस्मा॒-त्पश्य॑न्त्य॒मू-म्पश्य॑न्ति॒ चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॒- [चक्षु॒-र्यजु॑षे॒मा-ञ्चा॑, अ॒मू-ञ्चोप॑] 34

-ऽमू-ञ्चोप॑ दधाति॒ मन॑सा मद्ध्य॒मामे॒षां-लोँ॒काना॒-ङ्कॢप्त्या॒ अथो᳚ प्रा॒णाना॑मि॒ष्टो य॒ज्ञो भृगु॑भिराशी॒र्दा वसु॑भि॒स्तस्य॑ त इ॒ष्टस्य॑ वी॒तस्य॒ द्रवि॑णे॒ह भ॑क्षी॒येत्या॑ह स्तुतश॒स्त्रे ए॒वैतेन॑ दुहे पि॒ता मा॑त॒रिश्वा-ऽच्छि॑द्रा प॒दा धा॒ अच्छि॑द्रा उ॒शिजः॑ प॒दा-ऽनु॑ तक्षु॒-स्सोमो॑ विश्व॒विन्ने॒ता ने॑ष॒-द्बृह॒स्पति॑रुक्थाम॒दानि॑ शग्ंसिष॒दित्या॑है॒तद्वा अ॒ग्नेरु॒क्थ-न्तेनै॒वैन॒मनु॑ शग्ंसति ॥ 35 ॥

(मि॒नु॒यात् - तृ॒तीय॑-ञ्चिन्वा॒नः - स्त्रियं॒ - पौत्र॑ - श्च॒ - वै - स॒प्त च॑) (अ. 8)

सू॒यते॒ वा ए॒षो᳚-ऽग्नी॒नां-यँ उ॒खाया᳚-म्भ्रि॒यते॒ यद॒ध-स्सा॒दये॒-द्गर्भाः᳚ प्र॒पादु॑का-स्स्यु॒रथो॒ यथा॑ स॒वा-त्प्र॑त्यव॒रोह॑ति ता॒दृगे॒व तदा॑स॒न्दी सा॑दयति॒ गर्भा॑णा॒-न्धृत्या॒ अप्र॑पादा॒याथो॑ स॒वमे॒वैन॑-ङ्करोति॒ गर्भो॒ वा ए॒ष यदुख्यो॒ योनिः॑ शि॒क्यं॑-यँच्छि॒क्या॑दु॒खा-न्नि॒रूहे॒-द्योने॒र्गर्भ॒-न्निर्ह॑ण्या॒-थ्षडु॑द्यामग्ं शि॒क्य॑-म्भवति षोढा विहि॒तो वै [ ] 36

पुरु॑ष आ॒त्मा च॒ शिर॑श्च च॒त्वार्यङ्गा᳚न्या॒त्मन्ने॒वैन॑-म्बिभर्ति प्र॒जाप॑ति॒र्वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्यो॒खा चो॒लूख॑ल-ञ्च॒ स्तनौ॒ ताव॑स्य प्र॒जा उप॑ जीवन्ति॒ यदु॒खा-ञ्चो॒लूख॑ल-ञ्चोप॒दधा॑ति॒ ताभ्या॑मे॒व यज॑मानो॒-ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के᳚-ऽग्नि-न्दु॑हे संवँथ्स॒रो वा ए॒ष यद॒ग्निस्तस्य॑ त्रेधाविहि॒ता इष्ट॑काः प्राजाप॒त्या वै᳚ष्ण॒वी- [वै᳚ष्ण॒वीः, वै॒श्व॒क॒र्म॒णी-] 37

-र्वै᳚श्वकर्म॒णी-र॑होरा॒त्राण्ये॒वा-ऽस्य॑ प्राजाप॒त्या यदुख्य॑-म्बि॒भर्ति॑ प्राजाप॒त्या ए॒व तदुप॑ धत्ते॒ य-थ्स॒मिध॑ आ॒दधा॑ति वैष्ण॒वा वै वन॒स्पत॑यो वैष्ण॒वीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ यदिष्ट॑काभिर॒ग्नि-ञ्चि॒नोती॒यं-वैँ वि॒श्वक॑र्मा वैश्वकर्म॒णीरे॒व तदुप॑ धत्ते॒ तस्मा॑-दाहु-स्त्रि॒वृद॒ग्निरिति॒ तं-वाँ ए॒तं-यँज॑मान ए॒व चि॑न्वीत॒ यद॑स्या॒न्य श्चि॑नु॒याद्य-त्त-न्दक्षि॑णाभि॒र्न रा॒धये॑द॒ग्निम॑स्य वृञ्जीत॒ यो᳚-ऽस्या॒-ऽग्नि-ञ्चि॑नु॒या-त्त-न्दक्षि॑णाभी राधयेद॒ग्निमे॒व त-थ्स्पृ॑णोति ॥ 38 ॥

(षो॒ढा॒वि॒हि॒तो वै - वै᳚ष्ण॒वी - र॒न्यो - विग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 9)

प्र॒जाप॑ति-र॒ग्नि-म॑चिनुत॒र्तुभिः॑ संवँथ्स॒रं-वँ॑स॒न्तेनै॒वास्य॑ पूर्वा॒र्धम॑चिनुत ग्री॒ष्मेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्षं-वँ॒र्॒षाभिः॒ पुच्छग्ं॑ श॒रदोत्त॑र-म्प॒क्षग्ं हे॑म॒न्तेन॒ मद्ध्य॒-म्ब्रह्म॑णा॒ वा अ॑स्य॒ त-त्पू᳚र्वा॒र्धम॑चिनुत क्ष॒त्रेण॒ दक्षि॑ण-म्प॒क्ष-म्प॒शुभिः॒ पुच्छं॑-विँ॒शोत्त॑र-म्प॒क्षमा॒शया॒ मद्ध्यं॒-यँ ए॒वं-विँ॒द्वान॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒त ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-ञ्चिनु॒ते-ऽथो॑ ए॒तदे॒व सर्व॒मव॑ - [सर्व॒मव॑, रु॒न्धे॒ शृ॒ण्वन्त्ये॑न] 39

रुन्धे शृ॒ण्वन्त्ये॑न-म॒ग्नि-ञ्चि॑क्या॒नमत्त्यन्न॒ग्ं॒ रोच॑त इ॒यं-वाँव प्र॑थ॒मा चिति॒रोष॑धयो॒ वन॒स्पत॑यः॒ पुरी॑षम॒न्तरि॑क्ष-न्द्वि॒तीया॒ वयाग्ं॑सि॒ पुरी॑षम॒सौ तृ॒तीया॒ नक्ष॑त्राणि॒ पुरी॑षं-यँ॒ज्ञश्च॑तु॒र्थी दक्षि॑णा॒ पुरी॑षं॒-यँज॑मानः पञ्च॒मी प्र॒जा पुरी॑षं॒-यँ-त्त्रिचि॑तीक-ञ्चिन्वी॒त य॒ज्ञ-न्दक्षि॑णामा॒त्मान॑-म्प्र॒जाम॒न्तरि॑या॒-त्तस्मा॒-त्पञ्च॑चितीकश्चेत॒व्य॑ ए॒तदे॒व सर्वग्ग्॑ स्पृणोति॒ य-त्ति॒स्रश्चित॑य- [य-त्ति॒स्रश्चित॑यः, त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे] 40

-स्त्रि॒वृद्ध्य॑ग्निर्य-द्द्वे द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति॒ पाङ्क्तः॒ पुरु॑ष आ॒त्मान॑मे॒व स्पृ॑णोति॒ पञ्च॒ चित॑यो भवन्ति प॒ञ्चभिः॒ पुरी॑षैर॒भ्यू॑हति॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरो॒ वै पुरु॑षो॒ यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्तग्ग् स्पृ॑णो॒त्यथो॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राज्ये॒वान्नाद्ये॒ प्रति॑ तिष्ठति संवँथ्स॒रो वै ष॒ष्ठी चिति॑र्-ऋ॒तवः॒ पुरी॑ष॒ग्ं॒ षट् चित॑यो भवन्ति॒ षट् पुरी॑षाणि॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र ए॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 41 ॥

(अव॒ - चित॑यः॒ - पुरी॑षं॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 10)

रोहि॑तो धू॒म्ररो॑हितः क॒र्कन्धु॑रोहित॒स्ते प्रा॑जाप॒त्या ब॒भ्रुर॑रु॒णब॑भ्रु॒-श्शुक॑बभ्रु॒स्ते रौ॒द्रा-श्श्येतः॑ श्येता॒क्ष-श्श्येत॑ग्रीव॒स्ते पि॑तृदेव॒त्या᳚स्ति॒स्रः कृ॒ष्णा व॒शा वा॑रु॒ण्य॑स्ति॒स्र-श्श्वे॒ता व॒शा-स्सौ॒र्यो॑ मैत्राबार्हस्प॒त्या धू॒म्रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 42 ॥

(रोहि॑तः॒-षड्वग्ं॑शतिः) (अ. 11)

पृश्ञि॑-स्तिर॒श्चीन॑-पृश्ञिरू॒र्ध्व-पृ॑श्ञि॒स्ते मा॑रु॒ताः फ॒ल्गूर्लो॑हितो॒र्णी ब॑ल॒क्षी ता-स्सा॑रस्व॒त्यः॑ पृष॑ती स्थू॒लपृ॑षती क्षु॒द्रपृ॑षती॒ ता वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्या॒मा व॒शाः पौ॒ष्णिय॑स्ति॒स्रो रोहि॑णीर्व॒शा मै॒त्रिय॑ ऐन्द्राबार्हस्प॒त्या अ॑रु॒णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 43 ॥

(पृश्ञिः॒ - षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 12)

शि॒ति॒बा॒हु-र॒न्यत॑श्शितिबाहु-स्सम॒न्त शि॑तिबाहु॒स्त ऐ᳚न्द्रवाय॒वा-श्शि॑ति॒रन्ध्रो॒ ऽन्यत॑श्शितिरन्ध्र-स्सम॒न्तशि॑तिरन्ध्र॒स्ते मै᳚त्रावरु॒णा-श्शु॒द्धवा॑ल-स्स॒र्वशु॑द्धवालो म॒णिवा॑ल॒स्त आ᳚श्वि॒नास्ति॒स्र-श्शि॒ल्पा व॒शा वै᳚श्वदे॒व्य॑स्ति॒स्र-श्श्येनीः᳚ परमे॒ष्ठिने॑ सोमापौ॒ष्णा-श्श्या॒मल॑लामास्तूप॒राः ॥ 44 ॥

(शि॒ति॒बा॒हुः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 13)

उ॒न्न॒त ऋ॑ष॒भो वा॑म॒नस्त ऐ᳚न्द्रावरु॒णा-श्शिति॑ककुच्छितिपृ॒ष्ठ-श्शिति॑भस॒-त्त ऐ᳚न्द्राबार्हस्प॒त्या-श्शि॑ति॒पाच्छि॒त्योष्ठः॑ शिति॒भ्रुस्त ऐ᳚न्द्रावैष्ण॒वास्ति॒स्र-स्सि॒द्ध्मा व॒शा वै᳚श्वकर्म॒ण्य॑स्ति॒स्रो धा॒त्रे पृ॑षोद॒रा ऐ᳚न्द्रापौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 45 ॥

(उ॒न्न॒तः पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 14)

क॒र्णास्त्रयो॑ या॒मा-स्सौ॒म्यास्त्रयः॑ श्विति॒ङ्गा अ॒ग्नये॒ यवि॑ष्ठाय॒ त्रयो॑ नकु॒लास्ति॒स्रो रोहि॑णी॒स्त्र्यव्य॒स्ता वसू॑ना-न्ति॒स्रो॑-ऽरु॒णा दि॑त्यौ॒ह्य॑स्ता रु॒द्राणाग्ं॑ सोमै॒न्द्रा ब॒भ्रुल॑लामास्तूप॒राः ॥ 46 ॥

(क॒र्णास्त्रयो॑ - विग्ंशतिः) (अ. 15)

शु॒ण्ठास्त्रयो॑ वैष्ण॒वा अ॑धीलोध॒कर्णा॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुक्र॒माय॑ लफ्सु॒दिन॒स्त्रयो॒ विष्ण॑व उरुगा॒याय॒ पञ्चा॑वीस्ति॒स्र आ॑दि॒त्याना᳚-न्त्रिव॒थ्सा-स्ति॒स्रो-ऽङ्गि॑रसामैन्द्रावैष्ण॒वा गौ॒रल॑लामास्तूप॒राः ॥ 47 ॥

(शु॒ण्ठा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 16)

इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ शितिपृ॒ष्ठा इन्द्रा॑या-धिरा॒जाय॒ त्रय॒-श्शिति॑ककुद॒ इन्द्रा॑य स्व॒राज्ञे॒ त्रय॒-श्शिति॑भस-दस्ति॒स्रस्तु॑र्यौ॒ह्यः॑ सा॒द्ध्याना᳚-न्ति॒स्रः प॑ष्ठौ॒ह्यो॑ विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॑माग्ने॒न्द्राः कृ॒ष्णल॑लामास्तूप॒राः ॥ 48 ॥

(इन्द्रा॑य॒ राज्ञे॒ - द्वाविग्ं॑शतिः) (अ. 17)

अदि॑त्यै॒ त्रयो॑ रोहितै॒ता इ॑न्द्रा॒ण्यै त्रयः॑ कृष्णै॒ताः कु॒ह्वै᳚ त्रयो॑-ऽरुणै॒तास्ति॒स्रो धे॒नवो॑ रा॒कायै॒ त्रयो॑-ऽन॒ड्वाहः॑ सिनीवा॒ल्या आ᳚ग्नावैष्ण॒वा रोहि॑तललामास्तूप॒राः ॥ 49 ॥

(अदि॑त्या-अ॒ष्टाद॑श) (अ. 18)

सौ॒म्यास्त्रयः॑ पि॒शङ्गा॒-स्सोमा॑य॒ राज्ञे॒ त्रयः॑ सा॒रङ्गाः᳚ पार्ज॒न्या नभो॑रूपास्ति॒स्रो॑-ऽजा म॒ल्॒हा इ॑न्द्रा॒ण्यै ति॒स्रो मे॒ष्य॑ आदि॒त्या द्या॑वापृथि॒व्या॑ मा॒लङ्गा᳚स्तूप॒राः ॥ 50 ॥

(सौ॒म्या - एका॒न्नविग्ं॑श॒तिः) (अ. 19)

वा॒रु॒णास्त्रयः॑ कृ॒ष्णल॑लामा॒ वरु॑णाय॒ राज्ञे॒ त्रयो॒ रोहि॑तललामा॒ वरु॑णाय रि॒शाद॑से॒ त्रयो॑-ऽरु॒णल॑लामा-श्शि॒ल्पास्त्रयो॑ वैश्वदे॒वास्त्रयः॒ पृश्ञ॑य-स्सर्वदेव॒त्या॑ ऐन्द्रासू॒रा-श्श्येत॑ललामास्तूप॒राः ॥ 51 ॥

(वा॒रु॒णा - विग्ं॑श॒तिः) (अ. 20)

सोमा॑य स्व॒राज्ञे॑-ऽनोवा॒हाव॑न॒ड्वाहा॑-विन्द्रा॒ग्निभ्या॑-मोजो॒दाभ्या॒मुष्टा॑रा-विन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-म्बल॒दाभ्याग्ं॑ सीरवा॒हाववी॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी दि॒ग्भ्यो वड॑बे॒ द्वे धे॒नू भौ॒मी वै॑रा॒जी पु॑रु॒षी द्वे धे॒नू भौ॒मी वा॒यव॑ आरोहणवा॒हाव॑न॒ड्वाहौ॑ वारु॒णी कृ॒ष्णे व॒शे अ॑रा॒ड्यौ॑ दि॒व्यावृ॑ष॒भौ प॑रिम॒रौ ॥ 52 ॥

(सोमा॑य स्व॒राज्ञे॒ - चतु॑स्त्रिग्ंशत्) (अ. 21)

एका॑दश प्रा॒तर्ग॒व्याः प॒शव॒ आ ल॑भ्यन्ते छग॒लः क॒ल्माषः॑ किकिदी॒विर्वि॑दी॒गय॒स्ते त्वा॒ष्ट्रा-स्सौ॒रीर्नव॑ श्वे॒ता व॒शा अ॑नूब॒न्ध्या॑ भवन्त्याग्ने॒य ऐ᳚न्द्रा॒ग्न आ᳚श्वि॒नस्ते वि॑शालयू॒प आ ल॑भ्यन्ते ॥ 53 ॥

(ऐका॑दश प्रा॒तः - पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 22)

पि॒शङ्गा॒स्त्रयो॑ वास॒न्ता-स्सा॒रङ्गा॒स्त्रयो॒ ग्रैष्माः॒ पृष॑न्त॒स्त्रयो॒ वार्षि॑काः॒ पृश्ञ॑य॒स्त्रयः॑ शार॒दाः पृ॑श्ञिस॒क्था-स्त्रयो॒ हैम॑न्तिका अवलि॒प्तास्त्रयः॑ शैशि॒रा-स्सं॑वँथ्स॒राय॒ निव॑क्षसः ॥ 54 ॥

(पि॒शङ्गा॑ - विग्ंश॒तिः) (अ. 23)

(रोहि॑तः कृ॒ष्णा धू॒म्रल॑लामाः॒ - पृश्ञिः॑ श्या॒मा अ॑रु॒णल॑लामाः -शितिबा॒हु-श्शि॒ल्पा-श्श्येनी᳚-श्श्या॒मल॑लामा - उन्न॒त-स्सि॒द्ध्मा धा॒त्रे पौ॒ष्णा-श्श्येत॑ललामाः - क॒र्णा ब॒भ्रुल॑लामाः - शु॒ण्ठा गौ॒रल॑लामा॒ - इन्द्रा॑य कृ॒ष्णाल॑लामा॒ - अदि॑त्यै॒ रोहि॑त ललामः -सौ॒म्या मा॒लङ्गा॑ - वारु॒णा-स्सू॒रा-श्श्येत॑ललामा॒ - दश॑ ।)

(हिर॑ण्यवर्णा - अ॒पा-ङ्ग्रहा᳚न् - भूतेष्ट॒काः - स॒जूः - सं॑वँथ्स॒रं - प्र॒जाप॑ति॒-स्स क्षु॒रप॑वि - र॒वग्नेर्वै दी॒क्षया॑ - सुव॒र्गाय॒ तं-यँन्न - सू॒यते᳚ - प्र॒जाप॑तिर्-ऋ॒तुभी॒ - रोहि॑तः॒ - पृञिः॑ - शितिबा॒हु - रु॑न्न॒तः - क॒र्णाः - शु॒ण्ठा - इन्द्रा॒या- दि॑त्यै - सौ॒म्या - वा॑रु॒णाः - सोमा॒यै - का॑दश - पि॒शङ्गा॒ - स्त्रयो॑विग्ंशतिः)

(हिर॑ण्यवर्णा - भूतेष्ट॒काः - छन्दो॒ यत् - कनी॑याग्ंसन्-त्रि॒वृद्ध्य॑ग्नि - र्वा॑रु॒णा - श्चतु॑ष्पञ्चा॒शत् )

(हिर॑ण्यवर्णा॒, निव॑क्षसः)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्पञ्चमकाण्डे षष्ठः प्रश्न-स्समाप्तः ॥