𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌹 𑌦𑍇𑌵𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌿𑌜𑌿𑌗𑍍𑌯𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌹 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌣𑍋 𑌵𑌿𑌜𑌯𑍇 𑌦𑍇𑌵𑌾 𑌅𑌮𑌹𑍀𑌯𑌨𑍍𑌤 ॥ 1॥
𑌤 𑌐𑌕𑍍𑌷𑌨𑍍𑌤𑌾𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌮𑍇𑌵𑌾𑌯𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌜𑌯𑍋-𑌽𑌸𑍍𑌮𑌾𑌕𑌮𑍇𑌵𑌾𑌯-𑌮𑍍𑌮𑌹𑌿𑌮𑍇𑌤𑌿 । 𑌤𑌦𑍍𑌧𑍈𑌷𑌾𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌜𑌜𑍍𑌞𑍗 𑌤𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌹 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌦𑍁𑌰𑍍𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌤𑌨𑍍𑌨 𑌵𑍍𑌯𑌜𑌾𑌨𑌤 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌦𑌂-𑌯𑌁𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 2॥
𑌤𑍇-𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌮𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌞𑍍𑌜𑌾𑌤𑌵𑍇𑌦 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌹𑌿 𑌕𑌿𑌮𑌿𑌦𑌂-𑌯𑌁𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌥𑍇𑌤𑌿 ॥ 3॥
𑌤𑌦𑌭𑍍𑌯𑌦𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌤𑌮𑌭𑍍𑌯𑌵𑌦𑌤𑍍𑌕𑍋-𑌽𑌸𑍀𑌤𑍍𑌯𑌗𑍍𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑍍𑌯𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌜𑍍𑌜𑌾𑌤𑌵𑍇𑌦𑌾 𑌵𑌾 𑌅𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿 ॥ 4॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌕𑌿𑌂-𑌵𑍀𑌁𑌰𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌪𑍀𑌦ꣳ 𑌸𑌰𑍍𑌵-𑌨𑍍𑌦𑌹𑍇𑌯𑌂-𑌯𑌁𑌦𑌿𑌦-𑌮𑍍𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 5॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌤𑍃𑌣-𑌨𑍍𑌨𑌿𑌦𑌧𑌾𑌵𑍇𑌤𑌦𑍍𑌦𑌹𑍇𑌤𑌿 । 𑌤𑌦𑍁𑌪𑌪𑍍𑌰𑍇𑌯𑌾𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑌵𑍇𑌨 𑌤𑌨𑍍𑌨 𑌶𑌶𑌾𑌕 𑌦𑌗𑍍𑌧𑍁𑌂 𑌸 𑌤𑌤 𑌏𑌵 𑌨𑌿𑌵𑌵𑍃𑌤𑍇 𑌨𑍈𑌤𑌦𑌶𑌕𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍁𑌂-𑌯𑌁𑌦𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 6॥
𑌅𑌥 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌮𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌵𑌾𑌯𑌵𑍇𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌹𑌿 𑌕𑌿𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌥𑍇𑌤𑌿 ॥ 7॥
𑌤𑌦𑌭𑍍𑌯𑌦𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌤𑌮𑌭𑍍𑌯𑌵𑌦𑌤𑍍𑌕𑍋-𑌽𑌸𑍀𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌰𑍍𑌵𑌾 𑌅𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑍍𑌯𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌨𑍍𑌮𑌾𑌤𑌰𑌿𑌶𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾 𑌅𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑍀𑌤𑌿 ॥ 8॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌸𑍍𑌤𑍍𑌵𑌯𑌿 𑌕𑌿𑌂-𑌵𑍀𑌁𑌰𑍍𑌯𑌮𑌿𑌤𑍍𑌯𑌪𑍀𑌦𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌾𑌦𑌦𑍀𑌯 𑌯𑌦𑌿𑌦-𑌮𑍍𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍍𑌯𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 9॥
𑌤𑌸𑍍𑌮𑍈 𑌤𑍃𑌣-𑌨𑍍𑌨𑌿𑌦𑌧𑌾𑌵𑍇𑌤𑌦𑌾𑌦𑌤𑍍𑌸𑍍𑌵𑍇𑌤𑌿 𑌤𑌦𑍁𑌪𑌪𑍍𑌰𑍇𑌯𑌾𑌯 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌜𑌵𑍇𑌨 𑌤𑌨𑍍𑌨 𑌶𑌶𑌾𑌕𑌾𑌦𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌸 𑌤𑌤 𑌏𑌵 𑌨𑌿𑌵𑌵𑍃𑌤𑍇 𑌨𑍈𑌤𑌦𑌶𑌕𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍁𑌂-𑌯𑌁𑌦𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 10॥
𑌅𑌥𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌮𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌮𑌘𑌵𑌨𑍍𑌨𑍇𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑌾𑌨𑍀𑌹𑌿 𑌕𑌿𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌤𑌥𑍇𑌤𑌿 𑌤𑌦𑌭𑍍𑌯𑌦𑍍𑌰𑌵𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌤𑌿𑌰𑍋𑌦𑌧𑍇 ॥ 11॥
𑌸 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑍇𑌵𑌾𑌕𑌾𑌶𑍇 𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌬𑌹𑍁𑌶𑍋𑌭𑌮𑌾𑌨𑌾𑌮𑍁𑌮𑌾𑌂 𑌹𑍈𑌮𑌵𑌤𑍀-𑌨𑍍𑌤𑌾𑌗𑍍𑌂𑌹𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌕𑌿𑌮𑍇𑌤𑌦𑍍𑌯𑌕𑍍𑌷𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥ 12॥
॥ 𑌇𑌤𑌿 𑌕𑍇𑌨𑍋𑌪𑌨𑌿𑌷𑌦𑌿 𑌤𑍃𑌤𑍀𑌯𑌃 𑌖𑌣𑍍𑌡𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
brahma ha devebhyo vijigye tasya ha brahmaṇo vijaye devā amahīyanta || 1||
ta aikṣantāsmākamevāyaṃ-vi~jayo-'smākamevāya-mmahimeti | taddhaiṣāṃ-vi~jajñau tebhyo ha prādurbabhūva tanna vyajānata kimidaṃ-ya~kṣamiti || 2||
te-'gnimabruvañjātaveda etadvijānīhi kimidaṃ-ya~kṣamiti tatheti || 3||
tadabhyadravattamabhyavadatko-'sītyagnirvā ahamasmītyabravījjātavedā vā ahamasmīti || 4||
tasminstvayi kiṃ-vī~ryamityapīdam̐ sarva-ndaheyaṃ-ya~dida-mpṛthivyāmiti || 5||
tasmai tṛṇa-nnidadhāvetaddaheti | tadupapreyāya sarvajavena tanna śaśāka dagdhuṃ sa tata eva nivavṛte naitadaśakaṃ-vi~jñātuṃ-ya~detadyakṣamiti || 6||
atha vāyumabruvanvāyavetadvijānīhi kimetadyakṣamiti tatheti || 7||
tadabhyadravattamabhyavadatko-'sīti vāyurvā ahamasmītyabravīnmātariśvā vā ahamasmīti || 8||
tasminstvayi kiṃ-vī~ryamityapīdaṃ sarvamādadīya yadida-mpṛthivyāmiti || 9||
tasmai tṛṇa-nnidadhāvetadādatsveti tadupapreyāya sarvajavena tanna śaśākādātuṃ sa tata eva nivavṛte naitadaśakaṃ-vi~jñātuṃ-ya~detadyakṣamiti || 10||
athendramabruvanmaghavannetadvijānīhi kimetadyakṣamiti tatheti tadabhyadravattasmāttirodadhe || 11||
sa tasminnevākāśe striyamājagāma bahuśobhamānāmumāṃ haimavatī-ntāgṃhovāca kimetadyakṣamiti || 12||
|| iti kenopaniṣadi tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ब्रह्म ह देवेभ्यो विजिग्ये तस्य ह ब्रह्मणो विजये देवा अमहीयन्त ॥ 1॥
त ऐक्षन्तास्माकमेवायं-विँजयो-ऽस्माकमेवाय-म्महिमेति । तद्धैषां-विँजज्ञौ तेभ्यो ह प्रादुर्बभूव तन्न व्यजानत किमिदं-यँक्षमिति ॥ 2॥
ते-ऽग्निमब्रुवञ्जातवेद एतद्विजानीहि किमिदं-यँक्षमिति तथेति ॥ 3॥
तदभ्यद्रवत्तमभ्यवदत्को-ऽसीत्यग्निर्वा अहमस्मीत्यब्रवीज्जातवेदा वा अहमस्मीति ॥ 4॥
तस्मिन्स्त्वयि किं-वीँर्यमित्यपीदꣳ सर्व-न्दहेयं-यँदिद-म्पृथिव्यामिति ॥ 5॥
तस्मै तृण-न्निदधावेतद्दहेति । तदुपप्रेयाय सर्वजवेन तन्न शशाक दग्धुं स तत एव निववृते नैतदशकं-विँज्ञातुं-यँदेतद्यक्षमिति ॥ 6॥
अथ वायुमब्रुवन्वायवेतद्विजानीहि किमेतद्यक्षमिति तथेति ॥ 7॥
तदभ्यद्रवत्तमभ्यवदत्को-ऽसीति वायुर्वा अहमस्मीत्यब्रवीन्मातरिश्वा वा अहमस्मीति ॥ 8॥
तस्मिन्स्त्वयि किं-वीँर्यमित्यपीदं सर्वमाददीय यदिद-म्पृथिव्यामिति ॥ 9॥
तस्मै तृण-न्निदधावेतदादत्स्वेति तदुपप्रेयाय सर्वजवेन तन्न शशाकादातुं स तत एव निववृते नैतदशकं-विँज्ञातुं-यँदेतद्यक्षमिति ॥ 10॥
अथेन्द्रमब्रुवन्मघवन्नेतद्विजानीहि किमेतद्यक्षमिति तथेति तदभ्यद्रवत्तस्मात्तिरोदधे ॥ 11॥
स तस्मिन्नेवाकाशे स्त्रियमाजगाम बहुशोभमानामुमां हैमवती-न्ताग्ंहोवाच किमेतद्यक्षमिति ॥ 12॥
॥ इति केनोपनिषदि तृतीयः खण्डः ॥
brahma ha devebhyo vijigye tasya ha brahmaṇo vijaye devā amahīyanta || 1||
ta aikṣantāsmākamevāyaṃ-vi~jayo-'smākamevāya-mmahimeti | taddhaiṣāṃ-vi~jajñau tebhyo ha prādurbabhūva tanna vyajānata kimidaṃ-ya~kṣamiti || 2||
te-'gnimabruvañjātaveda etadvijānīhi kimidaṃ-ya~kṣamiti tatheti || 3||
tadabhyadravattamabhyavadatko-'sītyagnirvā ahamasmītyabravījjātavedā vā ahamasmīti || 4||
tasminstvayi kiṃ-vī~ryamityapīdam̐ sarva-ndaheyaṃ-ya~dida-mpṛthivyāmiti || 5||
tasmai tṛṇa-nnidadhāvetaddaheti | tadupapreyāya sarvajavena tanna śaśāka dagdhuṃ sa tata eva nivavṛte naitadaśakaṃ-vi~jñātuṃ-ya~detadyakṣamiti || 6||
atha vāyumabruvanvāyavetadvijānīhi kimetadyakṣamiti tatheti || 7||
tadabhyadravattamabhyavadatko-'sīti vāyurvā ahamasmītyabravīnmātariśvā vā ahamasmīti || 8||
tasminstvayi kiṃ-vī~ryamityapīdaṃ sarvamādadīya yadida-mpṛthivyāmiti || 9||
tasmai tṛṇa-nnidadhāvetadādatsveti tadupapreyāya sarvajavena tanna śaśākādātuṃ sa tata eva nivavṛte naitadaśakaṃ-vi~jñātuṃ-ya~detadyakṣamiti || 10||
athendramabruvanmaghavannetadvijānīhi kimetadyakṣamiti tatheti tadabhyadravattasmāttirodadhe || 11||
sa tasminnevākāśe striyamājagāma bahuśobhamānāmumāṃ haimavatī-ntāgṃhovāca kimetadyakṣamiti || 12||
|| iti kenopaniṣadi tṛtīyaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.