𑌜𑌨𑌕 𑌉𑌵𑌾𑌚 ॥
𑌅𑌹𑍋 𑌨𑌿𑌰𑌞𑍍𑌜𑌨𑌃 𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑍋 𑌬𑍋𑌧𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍇𑌃 𑌪𑌰𑌃 ।
𑌏𑌤𑌾𑌵𑌨𑍍𑌤𑌮𑌹𑌂 𑌕𑌾𑌲𑌂 𑌮𑍋𑌹𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌵𑌿𑌡𑌮𑍍𑌬𑌿𑌤𑌃 ॥ 2-1॥
𑌯𑌥𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑍇𑌕𑍋 𑌦𑍇𑌹𑌮𑍇𑌨𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌜𑌗𑌤𑍍 ।
𑌅𑌤𑍋 𑌮𑌮 𑌜𑌗𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑌥𑌵𑌾 𑌨 𑌚 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌨 ॥ 2-2॥
𑌸 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑌹𑍋 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌤𑍍𑌯𑌜𑍍𑌯 𑌮𑌯𑌾𑌧𑍁𑌨𑌾 ।
𑌕𑍁𑌤𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑍍 𑌕𑍗𑌶𑌲𑌾𑌦𑍍 𑌏𑌵 𑌪𑌰𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 2-3॥
𑌯𑌥𑌾 𑌨 𑌤𑍋𑌯𑌤𑍋 𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌰𑌙𑍍𑌗𑌾𑌃 𑌫𑍇𑌨𑌬𑍁𑌦𑍍𑌬𑍁𑌦𑌾𑌃 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌨 𑌤𑌥𑌾 𑌭𑌿𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌗𑌤𑌮𑍍 ॥ 2-4॥
𑌤𑌨𑍍𑌤𑍁𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍋 𑌭𑌵𑍇𑌦𑍍 𑌏𑌵 𑌪𑌟𑍋 𑌯𑌦𑍍𑌵𑌦𑍍 𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌿𑌤𑌃 ।
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌤𑌨𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌮𑍇𑌵𑍇𑌦𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌦𑍍 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌚𑌾𑌰𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 2-5॥
𑌯𑌥𑍈𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑌸𑍇 𑌕𑍍𑌲𑍃𑌪𑍍𑌤𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤𑍈𑌵 𑌶𑌰𑍍𑌕𑌰𑌾 ।
𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌯𑌿 𑌕𑍍𑌲𑍃𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌯𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌰𑌨𑍍𑌤𑌰𑌮𑍍 ॥ 2-6॥
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌜𑍍𑌜𑌗𑌦𑍍𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌨 𑌭𑌾𑌸𑌤𑍇 ।
𑌰𑌜𑍍𑌜𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑌹𑌿𑌰𑍍𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌤𑌜𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍 𑌭𑌾𑌸𑌤𑍇 𑌨 𑌹𑌿 ॥ 2-7॥
𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑍋 𑌮𑍇 𑌨𑌿𑌜𑌂 𑌰𑍂𑌪𑌂 𑌨𑌾𑌤𑌿𑌰𑌿𑌕𑍍𑌤𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌤𑌤𑌃 ।
𑌯𑌦𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌕𑌾𑌶𑌤𑍇 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌤𑌦𑌾𑌹𑌂 𑌭𑌾𑌸 𑌏𑌵 𑌹𑌿 ॥ 2-8॥
𑌅𑌹𑍋 𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑍍𑌮𑌯𑌿 𑌭𑌾𑌸𑌤𑍇 ।
𑌰𑍂𑌪𑍍𑌯𑌂 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌤𑍗 𑌫𑌣𑍀 𑌰𑌜𑍍𑌜𑍗 𑌵𑌾𑌰𑌿 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌕𑌰𑍇 𑌯𑌥𑌾 ॥ 2-9॥
𑌮𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌨𑌿𑌰𑍍𑌗𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌮𑌯𑍍𑌯𑍇𑌵 𑌲𑌯𑌮𑍇𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌮𑍃𑌦𑌿 𑌕𑍁𑌮𑍍𑌭𑍋 𑌜𑌲𑍇 𑌵𑍀𑌚𑌿𑌃 𑌕𑌨𑌕𑍇 𑌕𑌟𑌕𑌂 𑌯𑌥𑌾 ॥ 2-10॥
𑌅𑌹𑍋 𑌅𑌹𑌂 𑌨𑌮𑍋 𑌮𑌹𑍍𑌯𑌂 𑌵𑌿𑌨𑌾𑌶𑍋 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍇 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌾𑌦𑌿𑌸𑍍𑌤𑌮𑍍𑌬𑌪𑌰𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌜𑌗𑌨𑍍𑌨𑌾𑌶𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌃 ॥ 2-11॥
𑌅𑌹𑍋 𑌅𑌹𑌂 𑌨𑌮𑍋 𑌮𑌹𑍍𑌯𑌮𑍇𑌕𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌦𑍇𑌹𑌵𑌾𑌨𑌪𑌿 ।
𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌨𑍍𑌨 𑌗𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌨𑌾𑌗𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌮𑌵𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌃 ॥ 2-12॥
𑌅𑌹𑍋 𑌅𑌹𑌂 𑌨𑌮𑍋 𑌮𑌹𑍍𑌯𑌂 𑌦𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍀𑌹 𑌮𑌤𑍍𑌸𑌮𑌃 ।
𑌅𑌸𑌂𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑍍𑌯 𑌶𑌰𑍀𑌰𑍇𑌣 𑌯𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌚𑌿𑌰𑌂 𑌧𑍃𑌤𑌮𑍍 ॥ 2-13॥
𑌅𑌹𑍋 𑌅𑌹𑌂 𑌨𑌮𑍋 𑌮𑌹𑍍𑌯𑌂 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌨 ।
𑌅𑌥𑌵𑌾 𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌮𑍇 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌯𑌦𑍍 𑌵𑌾𑌙𑍍𑌮𑌨𑌸𑌗𑍋𑌚𑌰𑌮𑍍 ॥ 2-14॥
𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌜𑍍𑌞𑍇𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌤𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌵𑌾𑌸𑍍𑌤𑌵𑌮𑍍 ।
𑌅𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍 𑌭𑌾𑌤𑌿 𑌯𑌤𑍍𑌰𑍇𑌦𑌂 𑌸𑍋𑌽𑌹𑌮𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌨𑌿𑌰𑌞𑍍𑌜𑌨𑌃 ॥ 2-15॥
𑌦𑍍𑌵𑍈𑌤𑌮𑍂𑌲𑌮𑌹𑍋 𑌦𑍁𑌃𑌖𑌂 𑌨𑌾𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌭𑍇𑌷𑌜𑌮𑍍 ।
𑌦𑍃𑌶𑍍𑌯𑌮𑍇𑌤𑌨𑍍 𑌮𑍃𑌷𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌮𑍇𑌕𑍋𑌽𑌹𑌂 𑌚𑌿𑌦𑍍𑌰𑌸𑍋𑌮𑌲𑌃 ॥ 2-16॥
𑌬𑍋𑌧𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍋𑌽𑌹𑌮𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌦𑍍 𑌉𑌪𑌾𑌧𑌿𑌃 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌿𑌤𑍋 𑌮𑌯𑌾 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌵𑌿𑌮𑍃𑌶𑌤𑍋 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌵𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌿𑌰𑍍𑌮𑌮 ॥ 2-17॥
𑌨 𑌮𑍇 𑌬𑌨𑍍𑌧𑍋𑌽𑌸𑍍𑌤𑌿 𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌵𑌾 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌃 𑌶𑌾𑌨𑍍𑌤𑌾 𑌨𑌿𑌰𑌾𑌶𑍍𑌰𑌯𑌾 ।
𑌅𑌹𑍋 𑌮𑌯𑌿 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌵𑌸𑍍𑌤𑍁𑌤𑍋 𑌨 𑌮𑌯𑌿 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ॥ 2-18॥
𑌸𑌶𑌰𑍀𑌰𑌮𑌿𑌦𑌂 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌂 𑌨 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑌿𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌶𑍍𑌚𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌶𑍁𑌦𑍍𑌧𑌚𑌿𑌨𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰 𑌆𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌕𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌨𑌾𑌧𑍁𑌨𑌾 ॥ 2-19॥
𑌶𑌰𑍀𑌰𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌨𑌰𑌕𑍗 𑌬𑌨𑍍𑌧𑌮𑍋𑌕𑍍𑌷𑍗 𑌭𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌕𑌲𑍍𑌪𑌨𑌾𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌮𑍇𑌵𑍈𑌤𑌤𑍍 𑌕𑌿𑌂 𑌮𑍇 𑌕𑌾𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌚𑌿𑌦𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 2-20॥
𑌅𑌹𑍋 𑌜𑌨𑌸𑌮𑍂𑌹𑍇𑌽𑌪𑌿 𑌨 𑌦𑍍𑌵𑍈𑌤𑌂 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑍋 𑌮𑌮 ।
𑌅𑌰𑌣𑍍𑌯𑌮𑌿𑌵 𑌸𑌂𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌕𑍍𑌵 𑌰𑌤𑌿𑌂 𑌕𑌰𑌵𑌾𑌣𑍍𑌯𑌹𑌮𑍍 ॥ 2-21॥
𑌨𑌾𑌹𑌂 𑌦𑍇𑌹𑍋 𑌨 𑌮𑍇 𑌦𑍇𑌹𑍋 𑌜𑍀𑌵𑍋 𑌨𑌾𑌹𑌮𑌹𑌂 𑌹𑌿 𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌅𑌯𑌮𑍇𑌵 𑌹𑌿 𑌮𑍇 𑌬𑌨𑍍𑌧 𑌆𑌸𑍀𑌦𑍍𑌯𑌾 𑌜𑍀𑌵𑌿𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌹𑌾 ॥ 2-22॥
𑌅𑌹𑍋 𑌭𑍁𑌵𑌨𑌕𑌲𑍍𑌲𑍋𑌲𑍈𑌰𑍍𑌵𑌿𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑍈𑌰𑍍𑌦𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑌯𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌤𑌮𑌹𑌾𑌮𑍍𑌭𑍋𑌧𑍗 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌵𑌾𑌤𑍇 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 2-23॥
𑌮𑌯𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌤𑌮𑌹𑌾𑌮𑍍𑌭𑍋𑌧𑍗 𑌚𑌿𑌤𑍍𑌤𑌵𑌾𑌤𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌶𑌾𑌮𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌅𑌭𑌾𑌗𑍍𑌯𑌾𑌜𑍍𑌜𑍀𑌵𑌵𑌣𑌿𑌜𑍋 𑌜𑌗𑌤𑍍𑌪𑍋𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌨𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 2-24॥
𑌮𑌯𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌤𑌮𑌹𑌾𑌮𑍍𑌭𑍋𑌧𑌾𑌵𑌾𑌶𑍍𑌚𑌰𑍍𑌯𑌂 𑌜𑍀𑌵𑌵𑍀𑌚𑌯𑌃 ।
𑌉𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌘𑍍𑌨𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌖𑍇𑌲𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌸𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑌤𑌃 ॥ 2-25॥
Roman (IAST) Transliteration
janaka uvāca ||
aho nirañjanaḥ śānto bodho'haṃ prakṛteḥ paraḥ |
etāvantamahaṃ kālaṃ mohenaiva viḍambitaḥ || 2-1||
yathā prakāśayāmyeko dehamenaṃ tathā jagat |
ato mama jagatsarvamathavā na ca kiñcana || 2-2||
sa śarīramaho viśvaṃ parityajya mayādhunā |
kutaścit kauśalād eva paramātmā vilokyate || 2-3||
yathā na toyato bhinnāstaraṅgāḥ phenabudbudāḥ |
ātmano na tathā bhinnaṃ viśvamātmavinirgatam || 2-4||
tantumātro bhaved eva paṭo yadvad vicāritaḥ |
ātmatanmātramevedaṃ tadvad viśvaṃ vicāritam || 2-5||
yathaivekṣurase klṛptā tena vyāptaiva śarkarā |
tathā viśvaṃ mayi klṛptaṃ mayā vyāptaṃ nirantaram || 2-6||
ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate |
rajjvajñānādahirbhāti tajjñānād bhāsate na hi || 2-7||
prakāśo me nijaṃ rūpaṃ nātirikto'smyahaṃ tataḥ |
yadā prakāśate viśvaṃ tadāhaṃ bhāsa eva hi || 2-8||
aho vikalpitaṃ viśvamajñānānmayi bhāsate |
rūpyaṃ śuktau phaṇī rajjau vāri sūryakare yathā || 2-9||
matto vinirgataṃ viśvaṃ mayyeva layameṣyati |
mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā || 2-10||
aho ahaṃ namo mahyaṃ vināśo yasya nāsti me |
brahmādistambaparyantaṃ jagannāśo'pi tiṣṭhataḥ || 2-11||
aho ahaṃ namo mahyameko'haṃ dehavānapi |
kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvamavasthitaḥ || 2-12||
aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ |
asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam || 2-13||
aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiñcana |
athavā yasya me sarvaṃ yad vāṅmanasagocaram || 2-14||
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam |
ajñānād bhāti yatredaṃ so'hamasmi nirañjanaḥ || 2-15||
dvaitamūlamaho duḥkhaṃ nānyattasyā'sti bheṣajam |
dṛśyametan mṛṣā sarvameko'haṃ cidrasomalaḥ || 2-16||
bodhamātro'hamajñānād upādhiḥ kalpito mayā |
evaṃ vimṛśato nityaṃ nirvikalpe sthitirmama || 2-17||
na me bandho'sti mokṣo vā bhrāntiḥ śāntā nirāśrayā |
aho mayi sthitaṃ viśvaṃ vastuto na mayi sthitam || 2-18||
saśarīramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścitam |
śuddhacinmātra ātmā ca tatkasmin kalpanādhunā || 2-19||
śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā |
kalpanāmātramevaitat kiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ || 2-20||
aho janasamūhe'pi na dvaitaṃ paśyato mama |
araṇyamiva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇyaham || 2-21||
nāhaṃ deho na me deho jīvo nāhamahaṃ hi cit |
ayameva hi me bandha āsīdyā jīvite spṛhā || 2-22||
aho bhuvanakallolairvicitrairdrāk samutthitam |
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte samudyate || 2-23||
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati |
abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ || 2-24||
mayyanantamahāmbhodhāvāścaryaṃ jīvavīcayaḥ |
udyanti ghnanti khelanti praviśanti svabhāvataḥ || 2-25||
Sanskrit — Devanagari (original)
जनक उवाच ॥
अहो निरञ्जनः शान्तो बोधोऽहं प्रकृतेः परः ।
एतावन्तमहं कालं मोहेनैव विडम्बितः ॥ 2-1॥
यथा प्रकाशयाम्येको देहमेनं तथा जगत् ।
अतो मम जगत्सर्वमथवा न च किञ्चन ॥ 2-2॥
स शरीरमहो विश्वं परित्यज्य मयाधुना ।
कुतश्चित् कौशलाद् एव परमात्मा विलोक्यते ॥ 2-3॥
यथा न तोयतो भिन्नास्तरङ्गाः फेनबुद्बुदाः ।
आत्मनो न तथा भिन्नं विश्वमात्मविनिर्गतम् ॥ 2-4॥
तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद् विचारितः ।
आत्मतन्मात्रमेवेदं तद्वद् विश्वं विचारितम् ॥ 2-5॥
यथैवेक्षुरसे क्लृप्ता तेन व्याप्तैव शर्करा ।
तथा विश्वं मयि क्लृप्तं मया व्याप्तं निरन्तरम् ॥ 2-6॥
आत्माज्ञानाज्जगद्भाति आत्मज्ञानान्न भासते ।
रज्ज्वज्ञानादहिर्भाति तज्ज्ञानाद् भासते न हि ॥ 2-7॥
प्रकाशो मे निजं रूपं नातिरिक्तोऽस्म्यहं ततः ।
यदा प्रकाशते विश्वं तदाहं भास एव हि ॥ 2-8॥
अहो विकल्पितं विश्वमज्ञानान्मयि भासते ।
रूप्यं शुक्तौ फणी रज्जौ वारि सूर्यकरे यथा ॥ 2-9॥
मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्येव लयमेष्यति ।
मृदि कुम्भो जले वीचिः कनके कटकं यथा ॥ 2-10॥
अहो अहं नमो मह्यं विनाशो यस्य नास्ति मे ।
ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं जगन्नाशोऽपि तिष्ठतः ॥ 2-11॥
अहो अहं नमो मह्यमेकोऽहं देहवानपि ।
क्वचिन्न गन्ता नागन्ता व्याप्य विश्वमवस्थितः ॥ 2-12॥
अहो अहं नमो मह्यं दक्षो नास्तीह मत्समः ।
असंस्पृश्य शरीरेण येन विश्वं चिरं धृतम् ॥ 2-13॥
अहो अहं नमो मह्यं यस्य मे नास्ति किञ्चन ।
अथवा यस्य मे सर्वं यद् वाङ्मनसगोचरम् ॥ 2-14॥
ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञाता त्रितयं नास्ति वास्तवम् ।
अज्ञानाद् भाति यत्रेदं सोऽहमस्मि निरञ्जनः ॥ 2-15॥
द्वैतमूलमहो दुःखं नान्यत्तस्याऽस्ति भेषजम् ।
दृश्यमेतन् मृषा सर्वमेकोऽहं चिद्रसोमलः ॥ 2-16॥
बोधमात्रोऽहमज्ञानाद् उपाधिः कल्पितो मया ।
एवं विमृशतो नित्यं निर्विकल्पे स्थितिर्मम ॥ 2-17॥
न मे बन्धोऽस्ति मोक्षो वा भ्रान्तिः शान्ता निराश्रया ।
अहो मयि स्थितं विश्वं वस्तुतो न मयि स्थितम् ॥ 2-18॥
सशरीरमिदं विश्वं न किञ्चिदिति निश्चितम् ।
शुद्धचिन्मात्र आत्मा च तत्कस्मिन् कल्पनाधुना ॥ 2-19॥
शरीरं स्वर्गनरकौ बन्धमोक्षौ भयं तथा ।
कल्पनामात्रमेवैतत् किं मे कार्यं चिदात्मनः ॥ 2-20॥
अहो जनसमूहेऽपि न द्वैतं पश्यतो मम ।
अरण्यमिव संवृत्तं क्व रतिं करवाण्यहम् ॥ 2-21॥
नाहं देहो न मे देहो जीवो नाहमहं हि चित् ।
अयमेव हि मे बन्ध आसीद्या जीविते स्पृहा ॥ 2-22॥
अहो भुवनकल्लोलैर्विचित्रैर्द्राक् समुत्थितम् ।
मय्यनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते समुद्यते ॥ 2-23॥
मय्यनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते प्रशाम्यति ।
अभाग्याज्जीववणिजो जगत्पोतो विनश्वरः ॥ 2-24॥
मय्यनन्तमहाम्भोधावाश्चर्यं जीववीचयः ।
उद्यन्ति घ्नन्ति खेलन्ति प्रविशन्ति स्वभावतः ॥ 2-25॥
janaka uvāca ||
aho nirañjanaḥ śānto bodho'haṃ prakṛteḥ paraḥ |
etāvantamahaṃ kālaṃ mohenaiva viḍambitaḥ || 2-1||
yathā prakāśayāmyeko dehamenaṃ tathā jagat |
ato mama jagatsarvamathavā na ca kiñcana || 2-2||
sa śarīramaho viśvaṃ parityajya mayādhunā |
kutaścit kauśalād eva paramātmā vilokyate || 2-3||
yathā na toyato bhinnāstaraṅgāḥ phenabudbudāḥ |
ātmano na tathā bhinnaṃ viśvamātmavinirgatam || 2-4||
tantumātro bhaved eva paṭo yadvad vicāritaḥ |
ātmatanmātramevedaṃ tadvad viśvaṃ vicāritam || 2-5||
yathaivekṣurase klṛptā tena vyāptaiva śarkarā |
tathā viśvaṃ mayi klṛptaṃ mayā vyāptaṃ nirantaram || 2-6||
ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate |
rajjvajñānādahirbhāti tajjñānād bhāsate na hi || 2-7||
prakāśo me nijaṃ rūpaṃ nātirikto'smyahaṃ tataḥ |
yadā prakāśate viśvaṃ tadāhaṃ bhāsa eva hi || 2-8||
aho vikalpitaṃ viśvamajñānānmayi bhāsate |
rūpyaṃ śuktau phaṇī rajjau vāri sūryakare yathā || 2-9||
matto vinirgataṃ viśvaṃ mayyeva layameṣyati |
mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā || 2-10||
aho ahaṃ namo mahyaṃ vināśo yasya nāsti me |
brahmādistambaparyantaṃ jagannāśo'pi tiṣṭhataḥ || 2-11||
aho ahaṃ namo mahyameko'haṃ dehavānapi |
kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvamavasthitaḥ || 2-12||
aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ |
asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam || 2-13||
aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiñcana |
athavā yasya me sarvaṃ yad vāṅmanasagocaram || 2-14||
jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam |
ajñānād bhāti yatredaṃ so'hamasmi nirañjanaḥ || 2-15||
dvaitamūlamaho duḥkhaṃ nānyattasyā'sti bheṣajam |
dṛśyametan mṛṣā sarvameko'haṃ cidrasomalaḥ || 2-16||
bodhamātro'hamajñānād upādhiḥ kalpito mayā |
evaṃ vimṛśato nityaṃ nirvikalpe sthitirmama || 2-17||
na me bandho'sti mokṣo vā bhrāntiḥ śāntā nirāśrayā |
aho mayi sthitaṃ viśvaṃ vastuto na mayi sthitam || 2-18||
saśarīramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścitam |
śuddhacinmātra ātmā ca tatkasmin kalpanādhunā || 2-19||
śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā |
kalpanāmātramevaitat kiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ || 2-20||
aho janasamūhe'pi na dvaitaṃ paśyato mama |
araṇyamiva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇyaham || 2-21||
nāhaṃ deho na me deho jīvo nāhamahaṃ hi cit |
ayameva hi me bandha āsīdyā jīvite spṛhā || 2-22||
aho bhuvanakallolairvicitrairdrāk samutthitam |
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte samudyate || 2-23||
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati |
abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ || 2-24||
mayyanantamahāmbhodhāvāścaryaṃ jīvavīcayaḥ |
udyanti ghnanti khelanti praviśanti svabhāvataḥ || 2-25||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.