Ashtavakra Gita Chapter 2 — Bengali Script

⚠️ AI-generated translation — the Gujarati meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Gujarati

અષ્ટાવક્ર ગીતાના બીજા અધ્યાયમાં જનક રાજા પોતાના આત્મસાક્ષાત્કારની અવસ્થા વર્ણવે છે. તે કહે છે કે હું નિરંજન, શાંત, બોધસ્વરૂપ અને પ્રકૃતિથી પર છું, અને આટલો સમય મોહથી ઠગાયો રહ્યો. આત્મજ્ઞાનથી જગત દેખાતું નથી, જેમ દોરડાનું જ્ઞાન થતાં સર્પ દેખાતો નથી. આ વિશ્વ આત્માથી ભિન્ન નથી, જેમ જળથી તરંગો ભિન્ન નથી, અને તે મારામાં જ લય પામશે. દ્વૈત જ દુઃખનું મૂળ છે, અને હું શુદ્ધ ચિન્માત્ર છું; બંધન કે મોક્ષ માત્ર કલ્પના છે.

AI-generated · not yet verified

The Gujarati meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Telugu meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Telugu

అష్టావక్ర గీత ద్వితీయోధ్యాయంలో జనకుడు తన ఆత్మజ్ఞానాన్ని ప్రకటిస్తాడు. తాను నిర్మలుడను, శాంతుడను, జ్ఞానస్వరూపుడను, ప్రకృతికి అతీతుడను అని పలుకుతాడు. విశ్వమంతా ఆత్మ నుండి వేరు కాదని, నీటిలో తరంగాలు, వస్త్రంలో నూలు పోగు, చెరకు రసంలో చక్కెర వలె ఆత్మలో కలిసి ఉందని వివరిస్తాడు. ద్వైతమే దుఃఖానికి మూలమని, దృశ్యమంతా మిథ్య అని, తాను కేవలం చిత్‌స్వరూపుడనని తెలుపుతాడు. బంధమోక్షాలు, స్వర్గనరకాలు, భయం అన్నీ కల్పనలే అని, ఆత్మజ్ఞానంతో నిర్వికల్ప స్థితి కలుగుతుందని ఈ అధ్యాయం చెబుతుంది.

AI-generated · not yet verified

The Telugu meaning of each verse is shown below the verse.

⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.

Summary — Konkani

अष्टावक्र गीता द्वितीयोऽध्यायांत जनक आपल्या आत्मज्ञानाचो उलो करतात: ते निरंजन, शांत, बोधस्वरूप आनी प्रकृतीपरस पर आसात, आनी आतां मेरेन ते मोहान फसून त्रास सोंसलो. ते सांगतात की देह आनी सगळें विश्व आत्म्यापसून वेगळें ना — जसो उदकापसून ल्हर वेगळी ना, तसेंच विचार केलो जाल्यार सगळें विश्व आत्माच जाता. आत्मज्ञाना बगर जग दिसता, पूण ज्ञान जाल्यार जग दिसना, जसो दोरीचें अज्ञान जाल्यार सर्प दिसता आनी ज्ञान जाल्यार तो दिसना. ते आश्चर्यान आपणाकच नमस्कार करतात, कारण ते एकलेच स्थिर आसात आनी सगळें जग नाश पावलां तरी ते उरतात; देह, सर्ग-नरख, बंध-मोक्ष आनी भय हें सगळें फक्त कल्पनामात्र आसा. शेवटीं ते सांगतात की चित्ताचो वारो उठतकच भुवन-ल्हरी उठून येतात आनी वारो शांत जातकच जीव-वेपाऱ्याचो जग-होडो नश्वर जाता.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —

জনক উবাচ ॥

Verse 2-1

অহো নিরঞ্জনঃ শান্তো বোধোঽহং প্রকৃতেঃ পরঃ ।
এতাবন্তমহং কালং মোহেনৈব বিডম্বিতঃ ॥ 2-1॥

aho nirañjanaḥ śānto bodho'haṃ prakṛteḥ paraḥ |
etāvantamahaṃ kālaṃ mohenaiva viḍambitaḥ || 2-1||

જનક બોલ્યા: અહો! હું નિરંજન, શાંત, બોધસ્વરૂપ અને પ્રકૃતિથી પર છું. આટલો બધો સમય હું મોહથી જ ઠગાયો રહ્યો. ^AI

जनक म्हणतात: अहो, हांव निरंजन, शांत, बोधस्वरूप आनी प्रकृतीपरस पर हांव. आतां मेरेन हांव मोहानूच फसला आनी त्रास सोंसला. ^AI

జనకుడు పలికెను: అహో! నేను నిర్మలుడను, శాంతుడను, జ్ఞానస్వరూపుడను, ప్రకృతికి అతీతుడను. ఇంతకాలం నేను మోహము చేతనే మోసగించబడ్డాను. ^AI

Verse 2-2

যথা প্রকাশযাম্যেকো দেহমেনং তথা জগত্ ।
অতো মম জগত্সর্বমথবা ন চ কিঞ্চন ॥ 2-2॥

yathā prakāśayāmyeko dehamenaṃ tathā jagat |
ato mama jagatsarvamathavā na ca kiñcana || 2-2||

જેમ હું એકલો આ દેહને પ્રકાશિત કરું છું, તેમ જગતને પણ. તેથી આખું જગત મારું છે, અથવા કંઈ જ નથી. ^AI

जसो हांव एकलोच ह्या देहाक उजवाड दिता, तसोच जगाकूय दिता. देखून म्हजे खातीर सगळें जगूच आसा, वा कांयच ना. ^AI

నేను ఒక్కడినే ఈ దేహమును ఎలా ప్రకాశింపజేస్తున్నానో అలాగే జగత్తును ప్రకాశింపజేస్తున్నాను. కాబట్టి ఈ జగత్తు అంతా నాదే, లేదా ఏమీ కాదు. ^AI

Verse 2-3

স শরীরমহো বিশ্বং পরিত্যজ্য মযাধুনা ।
কুতশ্চিত্ কৌশলাদ্ এব পরমাত্মা বিলোক্যতে ॥ 2-3॥

sa śarīramaho viśvaṃ parityajya mayādhunā |
kutaścit kauśalād eva paramātmā vilokyate || 2-3||

અહો! હવે હું આ દેહરૂપી વિશ્વને ત્યજીને કોઈક કૌશલથી જ પરમાત્માને જોઉં છું. ^AI

तो परमात्मा आतां हांवें देह आनी हें सगळें विश्व सोडून, खंयच्यातरी कौशल्यानूच पळयलो जाता. ^AI

అహో! నేను ఇప్పుడు ఈ శరీరమును, విశ్వమును విడిచిపెట్టి, ఏదో నేర్పు వల్లనే పరమాత్మను చూస్తున్నాను. ^AI

Verse 2-4

যথা ন তোযতো ভিন্নাস্তরঙ্গাঃ ফেনবুদ্বুদাঃ ।
আত্মনো ন তথা ভিন্নং বিশ্বমাত্মবিনির্গতম্ ॥ 2-4॥

yathā na toyato bhinnāstaraṅgāḥ phenabudbudāḥ |
ātmano na tathā bhinnaṃ viśvamātmavinirgatam || 2-4||

જેમ જળથી તરંગો, ફેણ અને બુદબુદા ભિન્ન નથી, તેમ આત્માથી નીકળેલું વિશ્વ આત્માથી ભિન્ન નથી. ^AI

जसो उदकापसून ल्हर, फेण आनी बुडबुडे वेगळे नात, तसेंच आत्म्यापसून निर्गत जाल्लें हें विश्व आत्म्यापसून वेगळें ना. ^AI

నీటి నుండి తరంగములు, నురుగు, బుడగలు ఎలా వేరు కావో, అలాగే ఆత్మ నుండి పుట్టిన విశ్వము ఆత్మ నుండి వేరు కాదు. ^AI

Verse 2-5

তন্তুমাত্রো ভবেদ্ এব পটো যদ্বদ্ বিচারিতঃ ।
আত্মতন্মাত্রমেবেদং তদ্বদ্ বিশ্বং বিচারিতম্ ॥ 2-5॥

tantumātro bhaved eva paṭo yadvad vicāritaḥ |
ātmatanmātramevedaṃ tadvad viśvaṃ vicāritam || 2-5||

જેમ વિચાર કરતાં વસ્ત્ર તંતુમાત્ર જ હોય છે, તેમ વિચાર કરતાં આ વિશ્વ આત્મમાત્ર જ છે. ^AI

जसो विचार केलो जाल्यार कापूस धागोच कापड जाता, तसेंच विचार केलो जाल्यार हें सगळें विश्व आत्माच मात्र जाता. ^AI

విచారించినప్పుడు వస్త్రము నూలు పోగు మాత్రమే అవుతుంది. అలాగే విచారించినప్పుడు ఈ విశ్వము ఆత్మ మాత్రమే. ^AI

Verse 2-6

যথৈবেক্ষুরসে ক্লৃপ্তা তেন ব্যাপ্তৈব শর্করা ।
তথা বিশ্বং মযি ক্লৃপ্তং মযা ব্যাপ্তং নিরন্তরম্ ॥ 2-6॥

yathaivekṣurase klṛptā tena vyāptaiva śarkarā |
tathā viśvaṃ mayi klṛptaṃ mayā vyāptaṃ nirantaram || 2-6||

જેમ શેરડીના રસમાંથી બનેલી ખાંડ તેનાથી વ્યાપ્ત જ છે, તેમ વિશ્વ મારામાં રચાયેલું છે અને મારાથી નિરંતર વ્યાપ્ત છે. ^AI

जसो उसाच्या रसांत साकर तयार जाता आनी त्या रसान भरला, तसेंच हें विश्व म्हजे भितर तयार जालां आनी म्हजेच्यान निरंतर भरलां. ^AI

చెరకు రసములో ఏ విధంగా చక్కెర కలిసి ఉంటుందో, అలాగే విశ్వము నాలో కలిసి ఉంది, నా చేత నిరంతరము వ్యాపించి ఉంది. ^AI

Verse 2-7

আত্মাজ্ঞানাজ্জগদ্ভাতি আত্মজ্ঞানান্ন ভাসতে ।
রজ্জ্বজ্ঞানাদহির্ভাতি তজ্জ্ঞানাদ্ ভাসতে ন হি ॥ 2-7॥

ātmājñānājjagadbhāti ātmajñānānna bhāsate |
rajjvajñānādahirbhāti tajjñānād bhāsate na hi || 2-7||

આત્માના અજ્ઞાનથી જગત દેખાય છે, આત્મજ્ઞાનથી દેખાતું નથી. દોરડાના અજ્ઞાનથી સર્પ દેખાય છે, તેનાથી જ્ઞાન થતાં દેખાતો નથી. ^AI

आत्मज्ञाना बगर जग दिसता, आत्मज्ञान जाल्यार जग दिसना. जसो दोरीचें अज्ञान जाल्यार सर्प दिसता, ताचें ज्ञान जाल्यार तो दिसना. ^AI

ఆత్మజ్ఞానము లేనప్పుడు జగత్తు ప్రకాశిస్తుంది; ఆత్మజ్ఞానము ఉన్నప్పుడు అది ప్రకాశించదు. త్రాడు తెలియనప్పుడు పాము కనిపిస్తుంది; తెలిసినప్పుడు అది కనిపించదు. ^AI

Verse 2-8

প্রকাশো মে নিজং রূপং নাতিরিক্তোঽস্ম্যহং ততঃ ।
যদা প্রকাশতে বিশ্বং তদাহং ভাস এব হি ॥ 2-8॥

prakāśo me nijaṃ rūpaṃ nātirikto'smyahaṃ tataḥ |
yadā prakāśate viśvaṃ tadāhaṃ bhāsa eva hi || 2-8||

પ્રકાશ મારું સ્વરૂપ છે, તેથી હું તેનાથી અતિરિક્ત નથી. જ્યારે વિશ્વ પ્રકાશે છે, ત્યારે હું જ પ્રકાશું છું. ^AI

उजवाड म्हजें स्वतःचें रूप आसा, देखून हांव ताचेपरस वेगळो ना. जेन्ना विश्व उजवाडता, तेन्ना हांवूच उजवाडतां. ^AI

ప్రకాశము నా స్వరూపము; కాబట్టి నేను దానికి అతీతుడను కాను. విశ్వము ప్రకాశించినప్పుడు నేనే ప్రకాశిస్తున్నాను. ^AI

Verse 2-9

অহো বিকল্পিতং বিশ্বমজ্ঞানান্মযি ভাসতে ।
রূপ্যং শুক্তৌ ফণী রজ্জৌ বারি সূর্যকরে যথা ॥ 2-9॥

aho vikalpitaṃ viśvamajñānānmayi bhāsate |
rūpyaṃ śuktau phaṇī rajjau vāri sūryakare yathā || 2-9||

અહો! અજ્ઞાનને કારણે વિકલ્પિત આ સમસ્ત વિશ્વ મારામાં ભાસે છે. જેમ શુક્તિમાં ચાંદી, દોરીમાં સર્પ અને સૂર્યના કિરણોમાં જળ ભાસે છે, તેમ. ^AI

आश्चर्य! अज्ञानाक लागून हें सगळें विश्व म्हजे भितर खोटें दिसता — जशें शंखांत चांदी, दोरींत सर्प आनी सूर्यकिरणांत उदक दिसता तशें. ^AI

అహో! అజ్ఞానం వల్ల వికల్పితమైన ఈ విశ్వం నాలో ప్రకాశిస్తోంది. శుక్తిలో వెండి, తాడులో పాము, సూర్యకిరణాలలో నీరు ఉన్నట్లుగా. ^AI

Verse 2-10

মত্তো বিনির্গতং বিশ্বং ময্যেব লযমেষ্যতি ।
মৃদি কুম্ভো জলে বীচিঃ কনকে কটকং যথা ॥ 2-10॥

matto vinirgataṃ viśvaṃ mayyeva layameṣyati |
mṛdi kumbho jale vīciḥ kanake kaṭakaṃ yathā || 2-10||

મારામાંથી નીકળેલું આ વિશ્વ મારામાં જ લય પામશે. જેમ માટીમાં ઘડો, જળમાં તરંગ અને સોનામાં કંકણ, તેમ. ^AI

म्हजे थावन उत्पन्न जाल्लें हें विश्व म्हजे भितरूच लयाक वता — जशें मातयेंतलो घडो, उदकांतली ल्हार आनी सोन्यांतलें कडें. ^AI

నా నుండి వెలువడిన ఈ విశ్వం నాలోనే లయమవుతుంది. మట్టిలో కుండ, నీటిలో అల, బంగారంలో కడియం ఉన్నట్లుగా. ^AI

Verse 2-11

অহো অহং নমো মহ্যং বিনাশো যস্য নাস্তি মে ।
ব্রহ্মাদিস্তম্বপর্যন্তং জগন্নাশোঽপি তিষ্ঠতঃ ॥ 2-11॥

aho ahaṃ namo mahyaṃ vināśo yasya nāsti me |
brahmādistambaparyantaṃ jagannāśo'pi tiṣṭhataḥ || 2-11||

અહો! હું નમું છું મને જ, જેનો નાશ મને નથી. બ્રહ્માથી લઈને તૃણ સુધીનું જગત નાશ પામે તોપણ હું સ્થિત છું. ^AI

आश्चर्य! हांव आपणाकच नमस्कार करतां, जाचो नाश ना तो हांव. ब्रह्मा थावन तृणापर्यंत सगळें जग नाश पावलां तरी हांव स्थिर उरतां. ^AI

అహో! నాకు నమస్కారం, నాకు నాశనం లేదు. బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు ఉన్న ఈ జగత్తు నశించినా నేను నిలిచి ఉంటాను. ^AI

Verse 2-12

অহো অহং নমো মহ্যমেকোঽহং দেহবানপি ।
ক্বচিন্ন গন্তা নাগন্তা ব্যাপ্য বিশ্বমবস্থিতঃ ॥ 2-12॥

aho ahaṃ namo mahyameko'haṃ dehavānapi |
kvacinna gantā nāgantā vyāpya viśvamavasthitaḥ || 2-12||

અહો! હું નમું છું મને જ, હું દેહવાળો હોવા છતાં એક છું. વિશ્વને વ્યાપીને સ્થિત છું, ક્યાંય જનારો નથી કે આવનારો નથી. ^AI

आश्चर्य! हांव आपणाकच नमस्कार करतां; देह धारण करूनय हांव एकलोच आसां. हांव कखंच वचना, येना; सगळें विश्व व्यापून हांव स्थित आसां. ^AI

అహో! నాకు నమస్కారం, నేను ఒక్కడినే, దేహం కలవాడినైనా. ఎక్కడికీ వెళ్ళేవాడిని కాను, రావడం లేదు, విశ్వమంతా వ్యాపించి ఉన్నాను. ^AI

Verse 2-13

অহো অহং নমো মহ্যং দক্ষো নাস্তীহ মত্সমঃ ।
অসংস্পৃশ্য শরীরেণ যেন বিশ্বং চিরং ধৃতম্ ॥ 2-13॥

aho ahaṃ namo mahyaṃ dakṣo nāstīha matsamaḥ |
asaṃspṛśya śarīreṇa yena viśvaṃ ciraṃ dhṛtam || 2-13||

અહો! હું નમું છું મને જ, આ જગતમાં મારા જેવો દક્ષ બીજો કોઈ નથી. જેણે શરીરને અસ્પર્શ કર્યા વિના ચિરકાળ સુધી વિશ્વને ધારણ કર્યું છે. ^AI

आश्चर्य! हांव आपणाकच नमस्कार करतां; म्हजे सारखो समर्थ हांगा कोणूच ना. देहाक स्पर्श न करतां हांवें हें विश्व चिरकाळ धारण केलां. ^AI

అహో! నాకు నమస్కారం, నాతో సమానుడైన సమర్థుడు ఇక్కడ లేడు. శరీరాన్ని స్పృశించకుండానే విశ్వాన్ని చిరకాలం ధరించాను. ^AI

Verse 2-14

অহো অহং নমো মহ্যং যস্য মে নাস্তি কিঞ্চন ।
অথবা যস্য মে সর্বং যদ্ বাঙ্মনসগোচরম্ ॥ 2-14॥

aho ahaṃ namo mahyaṃ yasya me nāsti kiñcana |
athavā yasya me sarvaṃ yad vāṅmanasagocaram || 2-14||

અહો! હું નમું છું મને જ, જેની પાસે કંઈ જ નથી, અથવા જેની પાસે વાણી અને મનની પહોંચમાં આવે તે સર્વ છે. ^AI

आश्चर्य! हांव आपणाकच नमस्कार करतां; म्हाका कांयच ना, वा म्हजें सगळेंच आसा — जें वाचे आनी मनाक गोचर जाता तें सगळें. ^AI

అహో! నాకు నమస్కారం, నాకు ఏమీ లేదు. లేదా, వాక్కు మనస్సులకు అందేది అంతా నాకే ఉంది. ^AI

Verse 2-15

জ্ঞানং জ্ঞেযং তথা জ্ঞাতা ত্রিতযং নাস্তি বাস্তবম্ ।
অজ্ঞানাদ্ ভাতি যত্রেদং সোঽহমস্মি নিরঞ্জনঃ ॥ 2-15॥

jñānaṃ jñeyaṃ tathā jñātā tritayaṃ nāsti vāstavam |
ajñānād bhāti yatredaṃ so'hamasmi nirañjanaḥ || 2-15||

જ્ઞાન, જ્ઞેય અને જ્ઞાતા – આ ત્રણેય વાસ્તવમાં નથી. અજ્ઞાનને કારણે જેમાં આ ભાસે છે, તે નિરંજન હું છું. ^AI

ज्ञान, ज्ञेय आनी ज्ञाता — हें त्रितय खरेंच नासता. अज्ञानाक लागून जंय हें सगळें दिसता, तो निरंजन हांवच आसां. ^AI

జ్ఞానం, జ్ఞేయం, జ్ఞాత అనే త్రితయం వాస్తవంగా లేదు. అజ్ఞానం వల్ల ఇది ఎక్కడ ప్రకాశిస్తుందో, ఆ నిరంజనుడినే నేను. ^AI

Verse 2-16

দ্বৈতমূলমহো দুঃখং নান্যত্তস্যাঽস্তি ভেষজম্ ।
দৃশ্যমেতন্ মৃষা সর্বমেকোঽহং চিদ্রসোমলঃ ॥ 2-16॥

dvaitamūlamaho duḥkhaṃ nānyattasyā'sti bheṣajam |
dṛśyametan mṛṣā sarvameko'haṃ cidrasomalaḥ || 2-16||

અહો! દ્વૈત જ દુઃખનું મૂળ છે, તેની બીજી કોઈ દવા નથી. આ દૃશ્ય સર્વ મિથ્યા છે, હું એક ચિદ્રસામય નિર્મળ છું. ^AI

आश्चर्य! द्वैत हें दुःखाचें मूळ; ताचे खातीर दुसरो कोणूच उपाय ना. हें सगळें दृश्य खोटें आसा; हांव एकलोच चैतन्यरूप, निर्मळ आसां. ^AI

అహో! ద్వైతమే దుఃఖానికి మూలం, దానికి వేరే మందు లేదు. ఈ దృశ్యమంతా మిథ్య, నేను ఒక్కడినే చైతన్యరసం, నిర్మలుడు. ^AI

Verse 2-17

বোধমাত্রোঽহমজ্ঞানাদ্ উপাধিঃ কল্পিতো মযা ।
এবং বিমৃশতো নিত্যং নির্বিকল্পে স্থিতির্মম ॥ 2-17॥

bodhamātro'hamajñānād upādhiḥ kalpito mayā |
evaṃ vimṛśato nityaṃ nirvikalpe sthitirmama || 2-17||

હું માત્ર જ્ઞાનસ્વરૂપ છું; અજ્ઞાનથી મેં ઉપાધિની કલ્પના કરી છે. આમ નિત્ય વિચાર કરતાં મને નિર્વિકલ્પ સ્થિતિ પ્રાપ્ત થાય છે. ^AI

हांव फक्त जाणविकेचो आसां; अज्ञानाक लागून हांवें उपाधि (देहादिकांचो भास) कल्पून घेतला. अशें नित्य विचार करतल्याक म्हाका निर्विकल्प अवस्थेंत स्थिरता मेळटा. ^AI

నేను కేవలం జ్ఞానస్వరూపుడను; అజ్ఞానం వల్ల ఉపాధి నాచేత కల్పించబడింది. ఈ విధంగా నిత్యం విచారించే నాకు నిర్వికల్ప స్థితి కలుగుతుంది. ^AI

Verse 2-18

ন মে বন্ধোঽস্তি মোক্ষো বা ভ্রান্তিঃ শান্তা নিরাশ্রযা ।
অহো মযি স্থিতং বিশ্বং বস্তুতো ন মযি স্থিতম্ ॥ 2-18॥

na me bandho'sti mokṣo vā bhrāntiḥ śāntā nirāśrayā |
aho mayi sthitaṃ viśvaṃ vastuto na mayi sthitam || 2-18||

મને ન બંધન છે ન મોક્ષ; ભ્રાંતિ શાંત થઈ ગઈ છે, નિરાશ્રય થઈ ગઈ છે. આશ્ચર્ય છે કે મારામાં વિશ્વ સ્થિત છે, પણ વાસ્તવમાં તે મારામાં સ્થિત નથી. ^AI

म्हाका बंध ना, मोक्ष ना; भ्रांती शांत जाल्या, ती निराधार जाल्या. आश्चर्य म्हणजे संवसार म्हजे भितर रावला अशें दिसता, पूण वास्तवांत तो म्हजे भितर रावूंक ना. ^AI

నాకు బంధం లేదు, మోక్షం లేదు; భ్రాంతి శాంతించింది, ఆశ్రయం లేదు. ఆశ్చర్యం! విశ్వం నాలో ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది, కానీ వాస్తవానికి అది నాలో లేదు. ^AI

Verse 2-19

সশরীরমিদং বিশ্বং ন কিঞ্চিদিতি নিশ্চিতম্ ।
শুদ্ধচিন্মাত্র আত্মা চ তত্কস্মিন্ কল্পনাধুনা ॥ 2-19॥

saśarīramidaṃ viśvaṃ na kiñciditi niścitam |
śuddhacinmātra ātmā ca tatkasmin kalpanādhunā || 2-19||

આ વિશ્વ શરીરસહિત કંઈ જ નથી એ નિશ્ચિત છે. અને આત્મા શુદ્ધ ચિન્માત્ર છે; તો હવે તેમાં કલ્પના કોની? ^AI

हो संवसार देहासयत कांयच न्हय हें निश्चित जालां; आत्मो शुद्ध चैतन्यमात्र आसा. तेन्ना आतां ताचे भितर कल्पना कसली उरली? ^AI

శరీరంతో కూడిన ఈ విశ్వం ఏమీ కాదని నిశ్చయమైంది. ఆత్మ శుద్ధ చిన్మాత్రుడు; అలాంటప్పుడు ఇప్పుడు ఎవరిలో కల్పన ఉంటుంది? ^AI

Verse 2-20

শরীরং স্বর্গনরকৌ বন্ধমোক্ষৌ ভযং তথা ।
কল্পনামাত্রমেবৈতত্ কিং মে কার্যং চিদাত্মনঃ ॥ 2-20॥

śarīraṃ svarganarakau bandhamokṣau bhayaṃ tathā |
kalpanāmātramevaitat kiṃ me kāryaṃ cidātmanaḥ || 2-20||

શરીર, સ્વર્ગ-નરક, બંધન-મોક્ષ, તેમજ ભય—આ બધું માત્ર કલ્પના છે. ચિદાત્મા માટે મારે શું કરવાનું છે? ^AI

देह, सर्ग आनी नरक, बंध आनी मोक्ष, तशेंच भय — हें सगळें फक्त कल्पनामात्र. चिदात्मो जालोल्या म्हाका हातूंत कितें करचें आसा? ^AI

శరీరం, స్వర్గనరకాలు, బంధమోక్షాలు, భయం అన్నీ కేవలం కల్పనలే. చిదాత్ముడనైన నాకు ఏం చేయాలి? ^AI

Verse 2-21

অহো জনসমূহেঽপি ন দ্বৈতং পশ্যতো মম ।
অরণ্যমিব সংবৃত্তং ক্ব রতিং করবাণ্যহম্ ॥ 2-21॥

aho janasamūhe'pi na dvaitaṃ paśyato mama |
araṇyamiva saṃvṛttaṃ kva ratiṃ karavāṇyaham || 2-21||

આશ્ચર્ય છે કે જનસમૂહમાં પણ મને દ્વૈત દેખાતું નથી. તે મારે માટે અરણ્ય જેવું થઈ ગયું છે; હું ક્યાં રતિ કરું? ^AI

आश्चर्य म्हणजे लोकसमुदायांत आसूनय म्हाका द्वैत दिसना; तें म्हाका रानासारकें जालां. तेन्ना हांव खंय रमणूक करूं? ^AI

ఆశ్చర్యం! జనసమూహంలో కూడా నాకు ద్వైతం కనిపించదు. అది అరణ్యంలా తోచినప్పుడు నేను ఎక్కడ ఆనందాన్ని పొందగలను? ^AI

Verse 2-22

নাহং দেহো ন মে দেহো জীবো নাহমহং হি চিত্ ।
অযমেব হি মে বন্ধ আসীদ্যা জীবিতে স্পৃহা ॥ 2-22॥

nāhaṃ deho na me deho jīvo nāhamahaṃ hi cit |
ayameva hi me bandha āsīdyā jīvite spṛhā || 2-22||

હું દેહ નથી, દેહ મારો નથી; હું જીવ નથી, હું ચિત્ છું. જીવનમાં સ્પૃહા (આસક્તિ) હતી તે જ મારું બંધન હતું. ^AI

हांव देह न्हय, देह म्हजो न्हय; हांव जीव न्हय, हांव चैतन्यच आसां. जिविताची आस हीच म्हजो बंध आशिल्लो. ^AI

నేను దేహం కాదు, దేహం నాది కాదు; నేను జీవుడను కాదు, నేను చిత్‌స్వరూపుడను. జీవితంపై ఉన్న కోరికే నాకు బంధం. ^AI

Verse 2-23

অহো ভুবনকল্লোলৈর্বিচিত্রৈর্দ্রাক্ সমুত্থিতম্ ।
ময্যনন্তমহাম্ভোধৌ চিত্তবাতে সমুদ্যতে ॥ 2-23॥

aho bhuvanakallolairvicitrairdrāk samutthitam |
mayyanantamahāmbhodhau cittavāte samudyate || 2-23||

આશ્ચર્ય છે કે અનંત મહાસાગરરૂપ મારામાં ચિત્તરૂપ પવન ઉત્થિત થતાં વિચિત્ર ભુવનરૂપી મોજાં તરત ઉત્પન્ન થાય છે. ^AI

आश्चर्य म्हणजे म्हज्या भितरल्या अनंत म्हाभोंवताच्या (म्हा-समुद्राच्या) भितर चित्ताचो वारो उठतकच, विचित्र भुवन-ल्हरींनी सगळें रोखडेंच उठून येता. ^AI

ఆశ్చర్యం! అనంతమైన మహాసముద్రమైన నాలో, చిత్తమనే గాలి చలించినప్పుడు, విచిత్రమైన భువనాల తరంగాలు త్వరగా లేస్తాయి. ^AI

Verse 2-24

ময্যনন্তমহাম্ভোধৌ চিত্তবাতে প্রশাম্যতি ।
অভাগ্যাজ্জীববণিজো জগত্পোতো বিনশ্বরঃ ॥ 2-24॥

mayyanantamahāmbhodhau cittavāte praśāmyati |
abhāgyājjīvavaṇijo jagatpoto vinaśvaraḥ || 2-24||

અનંત મહાસાગરરૂપ મારામાં ચિત્તરૂપ પવન શાંત થતાં, અભાગ્યથી જીવરૂપ વણિકનું જગતરૂપી વહાણ નષ્ટ થાય છે. ^AI

म्हज्या भितरल्या अनंत म्हाभोंवताच्या भितर चित्ताचो वारो शांत जातकच, दुर्दैवी जीव-वेपाऱ्याचो जग-होडो नश्वर जाता. ^AI

అనంతమైన మహాసముద్రమైన నాలో, చిత్తమనే గాలి శాంతించినప్పుడు, దురదృష్టవశాత్తు జీవుడనే వర్తకుని జగత్తనే పడవ నశిస్తుంది. ^AI

Verse 2-25

ময্যনন্তমহাম্ভোধাবাশ্চর্যং জীববীচযঃ ।
উদ্যন্তি ঘ্নন্তি খেলন্তি প্রবিশন্তি স্বভাবতঃ ॥ 2-25॥

mayyanantamahāmbhodhāvāścaryaṃ jīvavīcayaḥ |
udyanti ghnanti khelanti praviśanti svabhāvataḥ || 2-25||

મારા અનંત મહાસાગરમાં આશ્ચર્ય છે કે જીવરૂપી મોજાંઓ સ્વભાવથી જ ઉદય પામે છે, એકબીજાને નષ્ટ કરે છે, રમે છે અને (પાછાં મારામાં જ) પ્રવેશ કરે છે. ^AI

म्हज्या अनंत आनी व्हड म्हासागरांत, जिवाच्यो ल्हारो आश्चर्यकारक रितीन आपस्वभावानूच उठतात, एकामेकांक मारतात, खेलतात आनी तातूंत प्रवेश करतात. ^AI

నాలో అనంతమైన మహాసముద్రంలో, ఆశ్చర్యకరంగా, జీవులనే అలలు స్వభావంతోనే పుడతాయి, కొట్టుకుంటాయి, ఆడుకుంటాయి, లోపలికి ప్రవేశిస్తాయి. ^AI

Sanskrit — Devanagari (original)

जनक उवाच ॥

अहो निरञ्जनः शान्तो बोधोऽहं प्रकृतेः परः ।

एतावन्तमहं कालं मोहेनैव विडम्बितः ॥ 2-1॥

यथा प्रकाशयाम्येको देहमेनं तथा जगत् ।

अतो मम जगत्सर्वमथवा न च किञ्चन ॥ 2-2॥

स शरीरमहो विश्वं परित्यज्य मयाधुना ।

कुतश्चित् कौशलाद् एव परमात्मा विलोक्यते ॥ 2-3॥

यथा न तोयतो भिन्नास्तरङ्गाः फेनबुद्बुदाः ।

आत्मनो न तथा भिन्नं विश्वमात्मविनिर्गतम् ॥ 2-4॥

तन्तुमात्रो भवेद् एव पटो यद्वद् विचारितः ।

आत्मतन्मात्रमेवेदं तद्वद् विश्वं विचारितम् ॥ 2-5॥

यथैवेक्षुरसे क्लृप्ता तेन व्याप्तैव शर्करा ।

तथा विश्वं मयि क्लृप्तं मया व्याप्तं निरन्तरम् ॥ 2-6॥

आत्माज्ञानाज्जगद्भाति आत्मज्ञानान्न भासते ।

रज्ज्वज्ञानादहिर्भाति तज्ज्ञानाद् भासते न हि ॥ 2-7॥

प्रकाशो मे निजं रूपं नातिरिक्तोऽस्म्यहं ततः ।

यदा प्रकाशते विश्वं तदाहं भास एव हि ॥ 2-8॥

अहो विकल्पितं विश्वमज्ञानान्मयि भासते ।

रूप्यं शुक्तौ फणी रज्जौ वारि सूर्यकरे यथा ॥ 2-9॥

मत्तो विनिर्गतं विश्वं मय्येव लयमेष्यति ।

मृदि कुम्भो जले वीचिः कनके कटकं यथा ॥ 2-10॥

अहो अहं नमो मह्यं विनाशो यस्य नास्ति मे ।

ब्रह्मादिस्तम्बपर्यन्तं जगन्नाशोऽपि तिष्ठतः ॥ 2-11॥

अहो अहं नमो मह्यमेकोऽहं देहवानपि ।

क्वचिन्न गन्ता नागन्ता व्याप्य विश्वमवस्थितः ॥ 2-12॥

अहो अहं नमो मह्यं दक्षो नास्तीह मत्समः ।

असंस्पृश्य शरीरेण येन विश्वं चिरं धृतम् ॥ 2-13॥

अहो अहं नमो मह्यं यस्य मे नास्ति किञ्चन ।

अथवा यस्य मे सर्वं यद् वाङ्मनसगोचरम् ॥ 2-14॥

ज्ञानं ज्ञेयं तथा ज्ञाता त्रितयं नास्ति वास्तवम् ।

अज्ञानाद् भाति यत्रेदं सोऽहमस्मि निरञ्जनः ॥ 2-15॥

द्वैतमूलमहो दुःखं नान्यत्तस्याऽस्ति भेषजम् ।

दृश्यमेतन् मृषा सर्वमेकोऽहं चिद्रसोमलः ॥ 2-16॥

बोधमात्रोऽहमज्ञानाद् उपाधिः कल्पितो मया ।

एवं विमृशतो नित्यं निर्विकल्पे स्थितिर्मम ॥ 2-17॥

न मे बन्धोऽस्ति मोक्षो वा भ्रान्तिः शान्ता निराश्रया ।

अहो मयि स्थितं विश्वं वस्तुतो न मयि स्थितम् ॥ 2-18॥

सशरीरमिदं विश्वं न किञ्चिदिति निश्चितम् ।

शुद्धचिन्मात्र आत्मा च तत्कस्मिन् कल्पनाधुना ॥ 2-19॥

शरीरं स्वर्गनरकौ बन्धमोक्षौ भयं तथा ।

कल्पनामात्रमेवैतत् किं मे कार्यं चिदात्मनः ॥ 2-20॥

अहो जनसमूहेऽपि न द्वैतं पश्यतो मम ।

अरण्यमिव संवृत्तं क्व रतिं करवाण्यहम् ॥ 2-21॥

नाहं देहो न मे देहो जीवो नाहमहं हि चित् ।

अयमेव हि मे बन्ध आसीद्या जीविते स्पृहा ॥ 2-22॥

अहो भुवनकल्लोलैर्विचित्रैर्द्राक् समुत्थितम् ।

मय्यनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते समुद्यते ॥ 2-23॥

मय्यनन्तमहाम्भोधौ चित्तवाते प्रशाम्यति ।

अभाग्याज्जीववणिजो जगत्पोतो विनश्वरः ॥ 2-24॥

मय्यनन्तमहाम्भोधावाश्चर्यं जीववीचयः ।

उद्यन्ति घ्नन्ति खेलन्ति प्रविशन्ति स्वभावतः ॥ 2-25॥

🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.

অষ্টাবক্র গীতা দ্বিতীযোঽধ্যাযঃ