Manisha Panchakam — Bengali Script

সত্যাচার্যস্য গমনে কদাচিন্মুক্তি দাযকম্ ।

কাশীক্শেত্রং প্রতি সহ গৌর্যা মার্গে তু শ্ঙ্করম্ ॥ (অনুষ্টুপ্)

অন্ত্যবেষধরং দৃষ্ট্বা গচ্ছ গচ্ছেতি চাব্রবীত্ ।

শঙ্করঃসোঽপি চাণ্ডলস্তং পুনঃ প্রাহ শ্ঙ্করম্ ॥ (অনুষ্টুপ্)

অন্নমযাদন্নমযমথবা চৈতন্যমেব চৈতন্যাত্ ।

যতিবর দূরীকর্তুং বাঞ্ছসি কিং ব্রূহি গচ্ছ গচ্ছেতি ॥ (আর্যা বৃত্ত)

প্রত্যগ্বস্তুনি নিস্তরঙ্গসহজানন্দাববোধাম্বুধৌ

বিপ্রোঽযং শ্বপচোঽযমিত্যপি মহান্কোঽযং বিভেদভ্রমঃ ।

কিং গঙ্গাম্বুনি বিম্বিতেঽম্বরমণৌ চাণ্ডালবীথীপযঃ

পূরে বাঽন্তরমস্তি কাঞ্চনঘটীমৃত্কুম্ভযোর্বাঽম্বরে ॥ (শার্দূল বিক্রীডিত)

জাগ্রত্স্বপ্নসুষুপ্তিষু স্ফুটতরা যা সংবিদুজ্জৃম্ভতে

যা ব্রহ্মাদিপিপীলিকান্ততনুষু প্রোতা জগত্সাক্ষিণী ।

সৈবাহং ন চ দৃশ্যবস্ত্বিতি দৃঢপ্রজ্ঞাপি যস্যাস্তি চে-

চ্চাণ্ডালোঽস্তু স তু দ্বিজোঽস্তু গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 1॥

ব্রহ্মৈবাহমিদং জগচ্চ সকলং চিন্মাত্রবিস্তারিতং

সর্বং চৈতদবিদ্যযা ত্রিগুণযাঽশেষং মযা কল্পিতম্ ।

ইত্থং যস্য দৃঢা মতিঃ সুখতরে নিত্যে পরে নির্মলে

চাণ্ডালোঽস্তু স তু দ্বিজোঽস্তু গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 2॥

শশ্বন্নশ্বরমেব বিশ্বমখিলং নিশ্চিত্য বাচা গুরো-

র্নিত্যং ব্রহ্ম নিরন্তরং বিমৃশতা নির্ব্যাজশান্তাত্মনা ।

ভূতং ভাবি চ দুষ্কৃতং প্রদহতা সংবিন্মযে পাবকে

প্রারব্ধায সমর্পিতং স্ববপুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 3॥

যা তির্যঙ্নরদেবতাভিরহমিত্যন্তঃ স্ফুটা গৃহ্যতে

যদ্ভাসা হৃদযাক্ষদেহবিষযা ভান্তি স্বতোঽচেতনাঃ ।

তাং ভাস্যৈঃ পিহিতার্কমণ্ডলনিভাং স্ফূর্তিং সদা ভাবয-

ন্যোগী নির্বৃতমানসো হি গুরুরিত্যেষা মনীষা মম ॥ 4॥

যত্সৌখ্যাম্বুধিলেশলেশত ইমে শক্রাদযো নির্বৃতা

যচ্চিত্তে নিতরাং প্রশান্তকলনে লব্ধ্বা মুনির্নির্বৃতঃ ।

যস্মিন্নিত্যসুখাম্বুধৌ গলিতধীর্ব্রহ্মৈব ন ব্রহ্মবিদ্

যঃ কশ্চিত্স সুরেন্দ্রবন্দিতপদো নূনং মনীষা মম ॥ 5॥

দাসস্তেঽহং দেহদৃষ্ট্যাঽস্মি শম্ভো

জাতস্তেংঽশো জীবদৃষ্ট্যা ত্রিদৃষ্টে ।

সর্বস্যাঽঽত্মন্নাত্মদৃষ্ট্যা ত্বমেবে-

ত্যেবং মে ধীর্নিশ্চিতা সর্বশাস্ত্রৈঃ ॥

॥ ইতি শ্রীমচ্ছঙ্করভগবতঃ কৃতৌ মনীষাপঞ্চকং সম্পূর্ণম্ ॥

Roman (IAST) Transliteration

satyācāryasya gamane kadācinmukti dāyakam |

kāśīkśetraṃ prati saha gauryā mārge tu śṅkaram || (anuṣṭup)

antyaveṣadharaṃ dṛṣṭvā gaccha gaccheti cābravīt |

śaṅkaraḥso'pi cāṇḍalastaṃ punaḥ prāha śṅkaram || (anuṣṭup)

annamayādannamayamathavā caitanyameva caitanyāt |

yativara dūrīkartuṃ vāñchasi kiṃ brūhi gaccha gaccheti || (āryā vṛtta)

pratyagvastuni nistaraṅgasahajānandāvabodhāmbudhau

vipro'yaṃ śvapaco'yamityapi mahānko'yaṃ vibhedabhramaḥ |

kiṃ gaṅgāmbuni bimbite'mbaramaṇau cāṇḍālavīthīpayaḥ

pūre vā'ntaramasti kāñcanaghaṭīmṛtkumbhayorvā'mbare || (śārdūla vikrīḍita)

jāgratsvapnasuṣuptiṣu sphuṭatarā yā saṃvidujjṛmbhate

yā brahmādipipīlikāntatanuṣu protā jagatsākṣiṇī |

saivāhaṃ na ca dṛśyavastviti dṛḍhaprajñāpi yasyāsti ce-

ccāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 1||

brahmaivāhamidaṃ jagacca sakalaṃ cinmātravistāritaṃ

sarvaṃ caitadavidyayā triguṇayā'śeṣaṃ mayā kalpitam |

itthaṃ yasya dṛḍhā matiḥ sukhatare nitye pare nirmale

cāṇḍālo'stu sa tu dvijo'stu gururityeṣā manīṣā mama || 2||

śaśvannaśvarameva viśvamakhilaṃ niścitya vācā guro-

rnityaṃ brahma nirantaraṃ vimṛśatā nirvyājaśāntātmanā |

bhūtaṃ bhāvi ca duṣkṛtaṃ pradahatā saṃvinmaye pāvake

prārabdhāya samarpitaṃ svavapurityeṣā manīṣā mama || 3||

yā tiryaṅnaradevatābhirahamityantaḥ sphuṭā gṛhyate

yadbhāsā hṛdayākṣadehaviṣayā bhānti svato'cetanāḥ |

tāṃ bhāsyaiḥ pihitārkamaṇḍalanibhāṃ sphūrtiṃ sadā bhāvaya-

nyogī nirvṛtamānaso hi gururityeṣā manīṣā mama || 4||

yatsaukhyāmbudhileśaleśata ime śakrādayo nirvṛtā

yaccitte nitarāṃ praśāntakalane labdhvā munirnirvṛtaḥ |

yasminnityasukhāmbudhau galitadhīrbrahmaiva na brahmavid

yaḥ kaścitsa surendravanditapado nūnaṃ manīṣā mama || 5||

dāsaste'haṃ dehadṛṣṭyā'smi śambho

jātasteṃ'śo jīvadṛṣṭyā tridṛṣṭe |

sarvasyā''tmannātmadṛṣṭyā tvameve-

tyevaṃ me dhīrniścitā sarvaśāstraiḥ ||

|| iti śrīmacchaṅkarabhagavataḥ kṛtau manīṣāpañcakaṃ sampūrṇam ||

Sanskrit — Devanagari (original)

सत्याचार्यस्य गमने कदाचिन्मुक्ति दायकम् ।

काशीक्शेत्रं प्रति सह गौर्या मार्गे तु श्ङ्करम् ॥ (अनुष्टुप्)

अन्त्यवेषधरं दृष्ट्वा गच्छ गच्छेति चाब्रवीत् ।

शङ्करःसोऽपि चाण्डलस्तं पुनः प्राह श्ङ्करम् ॥ (अनुष्टुप्)

अन्नमयादन्नमयमथवा चैतन्यमेव चैतन्यात् ।

यतिवर दूरीकर्तुं वाञ्छसि किं ब्रूहि गच्छ गच्छेति ॥ (आर्या वृत्त)

प्रत्यग्वस्तुनि निस्तरङ्गसहजानन्दावबोधाम्बुधौ

विप्रोऽयं श्वपचोऽयमित्यपि महान्कोऽयं विभेदभ्रमः ।

किं गङ्गाम्बुनि बिम्बितेऽम्बरमणौ चाण्डालवीथीपयः

पूरे वाऽन्तरमस्ति काञ्चनघटीमृत्कुम्भयोर्वाऽम्बरे ॥ (शार्दूल विक्रीडित)

जाग्रत्स्वप्नसुषुप्तिषु स्फुटतरा या संविदुज्जृम्भते

या ब्रह्मादिपिपीलिकान्ततनुषु प्रोता जगत्साक्षिणी ।

सैवाहं न च दृश्यवस्त्विति दृढप्रज्ञापि यस्यास्ति चे-

च्चाण्डालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 1॥

ब्रह्मैवाहमिदं जगच्च सकलं चिन्मात्रविस्तारितं

सर्वं चैतदविद्यया त्रिगुणयाऽशेषं मया कल्पितम् ।

इत्थं यस्य दृढा मतिः सुखतरे नित्ये परे निर्मले

चाण्डालोऽस्तु स तु द्विजोऽस्तु गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 2॥

शश्वन्नश्वरमेव विश्वमखिलं निश्चित्य वाचा गुरो-

र्नित्यं ब्रह्म निरन्तरं विमृशता निर्व्याजशान्तात्मना ।

भूतं भावि च दुष्कृतं प्रदहता संविन्मये पावके

प्रारब्धाय समर्पितं स्ववपुरित्येषा मनीषा मम ॥ 3॥

या तिर्यङ्नरदेवताभिरहमित्यन्तः स्फुटा गृह्यते

यद्भासा हृदयाक्षदेहविषया भान्ति स्वतोऽचेतनाः ।

तां भास्यैः पिहितार्कमण्डलनिभां स्फूर्तिं सदा भावय-

न्योगी निर्वृतमानसो हि गुरुरित्येषा मनीषा मम ॥ 4॥

यत्सौख्याम्बुधिलेशलेशत इमे शक्रादयो निर्वृता

यच्चित्ते नितरां प्रशान्तकलने लब्ध्वा मुनिर्निर्वृतः ।

यस्मिन्नित्यसुखाम्बुधौ गलितधीर्ब्रह्मैव न ब्रह्मविद्

यः कश्चित्स सुरेन्द्रवन्दितपदो नूनं मनीषा मम ॥ 5॥

दासस्तेऽहं देहदृष्ट्याऽस्मि शम्भो

जातस्तेंऽशो जीवदृष्ट्या त्रिदृष्टे ।

सर्वस्याऽऽत्मन्नात्मदृष्ट्या त्वमेवे-

त्येवं मे धीर्निश्चिता सर्वशास्त्रैः ॥

॥ इति श्रीमच्छङ्करभगवतः कृतौ मनीषापञ्चकं सम्पूर्णम् ॥