শ্রীমদ্বাল্মীকীয রামাযণে যুদ্ধকাণ্ডম্ ।
অথ সপ্তসপ্ততিতমস্সর্গঃ ।
নিকুম্ভোভ্রাতরন্দৃষ্টবাসুগ্রীবেণনিপাতিতম্ ।
প্রদহন্নিবকোপেনবানরেন্দ্রমবৈক্ষত ॥ 1 ॥
ততস্স্রগ্দামসন্নদ্ধন্দত্তপঞ্চাঙ্গুলংশুভম্ ।
আদদেপরিঘংবীরোমহেন্দ্রশিখরোপমম্ ॥ 2 ॥
হেমপট্টপরিক্ষিপ্তংবজ্রবিদ্রুমভূষিতম্ ।
যমদণ্ডোপমম্ভীমংরক্ষসাম্ভযনাশনম্ ॥ 3 ॥
তমাবিধ্যমহাতেজাশ্শক্রধ্বজসমন্তদা ।
নিননাদবিবৃত্তাস্যোনিকুম্ভোভীমবিক্রমঃ ॥ 4 ॥
উরোগতেননিষ্কেণভুজস্থৈরঙ্গদৈরপি ।
কুণ্ডলাভ্যাং চ চিত্রাভ্যাম্মালযা চ বিচিত্রযা ॥ 5 ॥
নিকুম্ভোভূষণৈর্ভাতিতেনস্মপরিঘেণ চ ।
যথেন্দ্রধনুষামেঘস্সবিদ্যুত্স্তনযিত্নুমান্ ॥ 6 ॥
পরিঘাগ্রেণ পুস্ফোট বাতগ্রন্থির্মহাত্মনঃ ।
প্রজজ্বাল সঘোষশ্চ বিধূম ইব পাবকঃ ॥ 7 ॥
নগর্যাবিটপাবত্যাগন্ধর্বভবনোত্তমৈঃ ।
সতারগ্রহনক্ষত্রংসচন্দ্রংসমহাগ্রহম্ ॥ 8 ॥
নিকুম্ভপরিঘাঘূর্ণম্ভ্রমতীবনভস্থ্সলম্ ।
দুরাসদশ্চসঞ্জজ্ঞেপরিঘাভরণপ্রভঃ ॥ 9 ॥
কপীনাংসনিকুম্ভাগ্নির্যুগান্তাগ্নিরিবোত্থিতঃ ।
রাক্ষসাবানরাশ্চাপি ন শেকুস্স্পন্দিতুম্ভযাত্ ॥ 10 ॥
হনূমাংস্তুবিবৃত্যোরস্তস্থৌতস্যাগ্রতোবলী ।
পরিঘোপমবাহুস্তুপরিঘম্ভাস্করপ্রভম্ ॥ 11 ॥
বলীবলবতস্তস্যপাতযামাসবক্ষসি ।
স্থিরেতস্যোরসিব্যূঢেপরিঘশ্শতধাকৃতঃ ॥ 12 ॥
বিকীর্যমাণস্সহসাউল্কাশতমিবাম্বরে ।
স তুতেনপ্রহারেণবিচচালমহাকপিঃ ॥ 13 ॥
পরিঘেণসমাধূতোযথাভূমিচলেঽচলঃ ।
তথাভিহতস্তেনহনুমান্ প্লবগোত্তমঃ ॥ 14 ॥
মুষ্টিংসম্বর্তযামাসবলেনাতিমহাবলঃ ।
তমুদ্যম্যমহাতেজানিকুম্ভোরসিবীর্যবান্ ॥ 15 ॥
অভিচিক্ষেপবেগেনবেগবান্ বাযুবিক্রমঃ ।
ততঃপুস্ফোটচর্মাস্যপ্রসুস্রাব চ শোণিতম্ ॥ 16 ॥
মুষ্টিনাতেনসঞ্জজ্ঞেমেঘেবিদ্যুদিবোত্থিতা ।
সঃতুতেনপ্রহারেণনিকুম্ভোবিচচাল হ ॥ 17 ॥
স্বস্থশ্চাপিনিজগ্রাহহনূমন্তম্মহাবলম্ ।
চুক্রুশুস্তদাসঙ্খ্যেভীমংলঙ্কানিবাসিনঃ ॥ 18 ॥
নিকুম্ভেনোদ্যতন্দৃষ্টবাহনূমন্তম্মহাবলম্ ।
তদাহ্রিযমাণোঽপিকুম্ভকর্ণাত্মজেন হ ॥ 19 ॥
আজঘানানিলসুতোবজ্রকল্পেনমুষ্টিনা ।
আত্মানম্মোক্ষযিত্বাথক্ষিতাবভ্যবপদ্যত ॥ 20 ॥
হনূমানুন্মমাথাশুনিকুম্ভম্মারুতাত্মজঃ ।
নিক্ষিপ্যপরমাযত্তোনিকুম্ভন্নিষ্পিপেষ হ ॥ 21 ॥
উত্পত্যচাস্যবেগেনপপাতোরসিবীর্যবান্ ।
পরিগৃহ্য চ বাহুভ্যাম্পরিবৃত্যশিরোধরাম্ ॥ 22 ॥
উত্পাটযামানশিরোভৈরবন্নদতোমহত্ ।
অথনিনদতিসাদিতেনিকুম্ভেপবনসুতেনরণেবভূবযুদ্ধম্ ।
দশরথসুতরাক্ষসেন্দ্রসূন্বোর্ভৃশতরমাগতরোষযোস্সুভীমম্ ॥ 23 ॥
ব্যপেতেতুজীবেনিকুম্ভস্যহৃষ্টাবিনেদুঃপ্লবঙ্গাদিশস্সস্বনুশ্চ ।
চচালেবচোর্বীপফালেবচদ্যৌর্ভযংরাক্ষসানাম্বলঞ্চাবিবেশ ॥ 24 ॥
ইত্যার্ষে শ্রীমদ্রামাযণে বাল্মীকীয আদিকাব্যে যুদ্ধকাণ্ডে সপ্তসপ্ততিতমস্সর্গঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptasaptatitamassargaḥ |
nikumbhobhrātarandṛṣṭavāsugrīveṇanipātitam |
pradahannivakopenavānarendramavaikṣata || 1 ||
tatassragdāmasannaddhandattapañcāṅgulaṃśubham |
ādadeparighaṃvīromahendraśikharopamam || 2 ||
hemapaṭṭaparikṣiptaṃvajravidrumabhūṣitam |
yamadaṇḍopamambhīmaṃrakṣasāmbhayanāśanam || 3 ||
tamāvidhyamahātejāśśakradhvajasamantadā |
ninanādavivṛttāsyonikumbhobhīmavikramaḥ || 4 ||
urogatenaniṣkeṇabhujasthairaṅgadairapi |
kuṇḍalābhyāṃ ca citrābhyāmmālayā ca vicitrayā || 5 ||
nikumbhobhūṣaṇairbhātitenasmaparigheṇa ca |
yathendradhanuṣāmeghassavidyutstanayitnumān || 6 ||
parighāgreṇa pusphoṭa vātagranthirmahātmanaḥ |
prajajvāla saghoṣaśca vidhūma iva pāvakaḥ || 7 ||
nagaryāviṭapāvatyāgandharvabhavanottamaiḥ |
satāragrahanakṣatraṃsacandraṃsamahāgraham || 8 ||
nikumbhaparighāghūrṇambhramatīvanabhasthsalam |
durāsadaścasañjajñeparighābharaṇaprabhaḥ || 9 ||
kapīnāṃsanikumbhāgniryugāntāgnirivotthitaḥ |
rākṣasāvānarāścāpi na śekusspanditumbhayāt || 10 ||
hanūmāṃstuvivṛtyorastasthautasyāgratobalī |
parighopamabāhustuparighambhāskaraprabham || 11 ||
balībalavatastasyapātayāmāsavakṣasi |
sthiretasyorasivyūḍheparighaśśatadhākṛtaḥ || 12 ||
vikīryamāṇassahasāulkāśatamivāmbare |
sa tutenaprahāreṇavicacālamahākapiḥ || 13 ||
parigheṇasamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ |
tathābhihatastenahanumān plavagottamaḥ || 14 ||
muṣṭiṃsamvartayāmāsabalenātimahābalaḥ |
tamudyamyamahātejānikumbhorasivīryavān || 15 ||
abhicikṣepavegenavegavān vāyuvikramaḥ |
tataḥpusphoṭacarmāsyaprasusrāva ca śoṇitam || 16 ||
muṣṭinātenasañjajñemeghevidyudivotthitā |
saḥtutenaprahāreṇanikumbhovicacāla ha || 17 ||
svasthaścāpinijagrāhahanūmantammahābalam |
cukruśustadāsaṅkhyebhīmaṃlaṅkānivāsinaḥ || 18 ||
nikumbhenodyatandṛṣṭavāhanūmantammahābalam |
tadāhriyamāṇo'pikumbhakarṇātmajena ha || 19 ||
ājaghānānilasutovajrakalpenamuṣṭinā |
ātmānammokṣayitvāthakṣitāvabhyavapadyata || 20 ||
hanūmānunmamāthāśunikumbhammārutātmajaḥ |
nikṣipyaparamāyattonikumbhanniṣpipeṣa ha || 21 ||
utpatyacāsyavegenapapātorasivīryavān |
parigṛhya ca bāhubhyāmparivṛtyaśirodharām || 22 ||
utpāṭayāmānaśirobhairavannadatomahat |
athaninadatisāditenikumbhepavanasutenaraṇebabhūvayuddham |
daśarathasutarākṣasendrasūnvorbhṛśataramāgataroṣayossubhīmam || 23 ||
vyapetetujīvenikumbhasyahṛṣṭāvineduḥplavaṅgādiśassasvanuśca |
cacālevacorvīpaphālevacadyaurbhayaṃrākṣasānāmbalañcāviveśa || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptasaptatitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।
अथ सप्तसप्ततितमस्सर्गः ।
निकुम्भोभ्रातरन्दृष्टवासुग्रीवेणनिपातितम् ।
प्रदहन्निवकोपेनवानरेन्द्रमवैक्षत ॥ 1 ॥
ततस्स्रग्दामसन्नद्धन्दत्तपञ्चाङ्गुलंशुभम् ।
आददेपरिघंवीरोमहेन्द्रशिखरोपमम् ॥ 2 ॥
हेमपट्टपरिक्षिप्तंवज्रविद्रुमभूषितम् ।
यमदण्डोपमम्भीमंरक्षसाम्भयनाशनम् ॥ 3 ॥
तमाविध्यमहातेजाश्शक्रध्वजसमन्तदा ।
निननादविवृत्तास्योनिकुम्भोभीमविक्रमः ॥ 4 ॥
उरोगतेननिष्केणभुजस्थैरङ्गदैरपि ।
कुण्डलाभ्यां च चित्राभ्याम्मालया च विचित्रया ॥ 5 ॥
निकुम्भोभूषणैर्भातितेनस्मपरिघेण च ।
यथेन्द्रधनुषामेघस्सविद्युत्स्तनयित्नुमान् ॥ 6 ॥
परिघाग्रेण पुस्फोट वातग्रन्थिर्महात्मनः ।
प्रजज्वाल सघोषश्च विधूम इव पावकः ॥ 7 ॥
नगर्याविटपावत्यागन्धर्वभवनोत्तमैः ।
सतारग्रहनक्षत्रंसचन्द्रंसमहाग्रहम् ॥ 8 ॥
निकुम्भपरिघाघूर्णम्भ्रमतीवनभस्थ्सलम् ।
दुरासदश्चसञ्जज्ञेपरिघाभरणप्रभः ॥ 9 ॥
कपीनांसनिकुम्भाग्निर्युगान्ताग्निरिवोत्थितः ।
राक्षसावानराश्चापि न शेकुस्स्पन्दितुम्भयात् ॥ 10 ॥
हनूमांस्तुविवृत्योरस्तस्थौतस्याग्रतोबली ।
परिघोपमबाहुस्तुपरिघम्भास्करप्रभम् ॥ 11 ॥
बलीबलवतस्तस्यपातयामासवक्षसि ।
स्थिरेतस्योरसिव्यूढेपरिघश्शतधाकृतः ॥ 12 ॥
विकीर्यमाणस्सहसाउल्काशतमिवाम्बरे ।
स तुतेनप्रहारेणविचचालमहाकपिः ॥ 13 ॥
परिघेणसमाधूतोयथाभूमिचलेऽचलः ।
तथाभिहतस्तेनहनुमान् प्लवगोत्तमः ॥ 14 ॥
मुष्टिंसम्वर्तयामासबलेनातिमहाबलः ।
तमुद्यम्यमहातेजानिकुम्भोरसिवीर्यवान् ॥ 15 ॥
अभिचिक्षेपवेगेनवेगवान् वायुविक्रमः ।
ततःपुस्फोटचर्मास्यप्रसुस्राव च शोणितम् ॥ 16 ॥
मुष्टिनातेनसञ्जज्ञेमेघेविद्युदिवोत्थिता ।
सःतुतेनप्रहारेणनिकुम्भोविचचाल ह ॥ 17 ॥
स्वस्थश्चापिनिजग्राहहनूमन्तम्महाबलम् ।
चुक्रुशुस्तदासङ्ख्येभीमंलङ्कानिवासिनः ॥ 18 ॥
निकुम्भेनोद्यतन्दृष्टवाहनूमन्तम्महाबलम् ।
तदाह्रियमाणोऽपिकुम्भकर्णात्मजेन ह ॥ 19 ॥
आजघानानिलसुतोवज्रकल्पेनमुष्टिना ।
आत्मानम्मोक्षयित्वाथक्षितावभ्यवपद्यत ॥ 20 ॥
हनूमानुन्ममाथाशुनिकुम्भम्मारुतात्मजः ।
निक्षिप्यपरमायत्तोनिकुम्भन्निष्पिपेष ह ॥ 21 ॥
उत्पत्यचास्यवेगेनपपातोरसिवीर्यवान् ।
परिगृह्य च बाहुभ्याम्परिवृत्यशिरोधराम् ॥ 22 ॥
उत्पाटयामानशिरोभैरवन्नदतोमहत् ।
अथनिनदतिसादितेनिकुम्भेपवनसुतेनरणेबभूवयुद्धम् ।
दशरथसुतराक्षसेन्द्रसून्वोर्भृशतरमागतरोषयोस्सुभीमम् ॥ 23 ॥
व्यपेतेतुजीवेनिकुम्भस्यहृष्टाविनेदुःप्लवङ्गादिशस्सस्वनुश्च ।
चचालेवचोर्वीपफालेवचद्यौर्भयंराक्षसानाम्बलञ्चाविवेश ॥ 24 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्तसप्ततितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |
atha saptasaptatitamassargaḥ |
nikumbhobhrātarandṛṣṭavāsugrīveṇanipātitam |
pradahannivakopenavānarendramavaikṣata || 1 ||
tatassragdāmasannaddhandattapañcāṅgulaṃśubham |
ādadeparighaṃvīromahendraśikharopamam || 2 ||
hemapaṭṭaparikṣiptaṃvajravidrumabhūṣitam |
yamadaṇḍopamambhīmaṃrakṣasāmbhayanāśanam || 3 ||
tamāvidhyamahātejāśśakradhvajasamantadā |
ninanādavivṛttāsyonikumbhobhīmavikramaḥ || 4 ||
urogatenaniṣkeṇabhujasthairaṅgadairapi |
kuṇḍalābhyāṃ ca citrābhyāmmālayā ca vicitrayā || 5 ||
nikumbhobhūṣaṇairbhātitenasmaparigheṇa ca |
yathendradhanuṣāmeghassavidyutstanayitnumān || 6 ||
parighāgreṇa pusphoṭa vātagranthirmahātmanaḥ |
prajajvāla saghoṣaśca vidhūma iva pāvakaḥ || 7 ||
nagaryāviṭapāvatyāgandharvabhavanottamaiḥ |
satāragrahanakṣatraṃsacandraṃsamahāgraham || 8 ||
nikumbhaparighāghūrṇambhramatīvanabhasthsalam |
durāsadaścasañjajñeparighābharaṇaprabhaḥ || 9 ||
kapīnāṃsanikumbhāgniryugāntāgnirivotthitaḥ |
rākṣasāvānarāścāpi na śekusspanditumbhayāt || 10 ||
hanūmāṃstuvivṛtyorastasthautasyāgratobalī |
parighopamabāhustuparighambhāskaraprabham || 11 ||
balībalavatastasyapātayāmāsavakṣasi |
sthiretasyorasivyūḍheparighaśśatadhākṛtaḥ || 12 ||
vikīryamāṇassahasāulkāśatamivāmbare |
sa tutenaprahāreṇavicacālamahākapiḥ || 13 ||
parigheṇasamādhūtoyathābhūmicale'calaḥ |
tathābhihatastenahanumān plavagottamaḥ || 14 ||
muṣṭiṃsamvartayāmāsabalenātimahābalaḥ |
tamudyamyamahātejānikumbhorasivīryavān || 15 ||
abhicikṣepavegenavegavān vāyuvikramaḥ |
tataḥpusphoṭacarmāsyaprasusrāva ca śoṇitam || 16 ||
muṣṭinātenasañjajñemeghevidyudivotthitā |
saḥtutenaprahāreṇanikumbhovicacāla ha || 17 ||
svasthaścāpinijagrāhahanūmantammahābalam |
cukruśustadāsaṅkhyebhīmaṃlaṅkānivāsinaḥ || 18 ||
nikumbhenodyatandṛṣṭavāhanūmantammahābalam |
tadāhriyamāṇo'pikumbhakarṇātmajena ha || 19 ||
ājaghānānilasutovajrakalpenamuṣṭinā |
ātmānammokṣayitvāthakṣitāvabhyavapadyata || 20 ||
hanūmānunmamāthāśunikumbhammārutātmajaḥ |
nikṣipyaparamāyattonikumbhanniṣpipeṣa ha || 21 ||
utpatyacāsyavegenapapātorasivīryavān |
parigṛhya ca bāhubhyāmparivṛtyaśirodharām || 22 ||
utpāṭayāmānaśirobhairavannadatomahat |
athaninadatisāditenikumbhepavanasutenaraṇebabhūvayuddham |
daśarathasutarākṣasendrasūnvorbhṛśataramāgataroṣayossubhīmam || 23 ||
vyapetetujīvenikumbhasyahṛṣṭāvineduḥplavaṅgādiśassasvanuśca |
cacālevacorvīpaphālevacadyaurbhayaṃrākṣasānāmbalañcāviveśa || 24 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptasaptatitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.