6.3 - Chatvala Ddhishniya Nupavapati - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Telugu Script

కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం షష్ఠకాణ్డే తృతీయః ప్రశ్నః - సోమమన్త్రబ్రాహ్మణనిరూపణం

ఓ-న్నమః పరమాత్మనే, శ్రీ మహాగణపతయే నమః,

శ్రీ గురుభ్యో నమః । హ॒రిః॒ ఓమ్ ॥

చాత్వా॑లా॒-ద్ధిష్ణి॑యా॒నుప॑ వపతి॒ యోని॒ర్వై య॒జ్ఞస్య॒ చాత్వా॑లం-యఁ॒జ్ఞస్య॑ సయోని॒త్వాయ॑ దే॒వా వై య॒జ్ఞ-మ్పరా॑-ఽజయన్త॒ తమాగ్నీ᳚ద్ధ్రా॒-త్పున॒రపా॑జయన్నే॒తద్వై య॒జ్ఞస్యా-ప॑రాజితం॒-యఁదాగ్నీ᳚ద్ధ్రం॒-యఁదాగ్నీ᳚ద్ధ్రా॒ద్ధిష్ణి॑యాన్. వి॒హర॑తి॒ యదే॒వ య॒జ్ఞస్యా-ప॑రాజిత॒-న్తత॑ ఏ॒వైన॒-మ్పున॑స్తనుతే పరా॒జిత్యే॑వ॒ ఖలు॒ వా ఏ॒తే య॑న్తి॒ యే బ॑హిష్పవమా॒నగ్ం సర్ప॑న్తి బహిష్పవమా॒నే స్తు॒త [స్తు॒తే, ఆ॒హాగ్నీ॑ద॒గ్నీన్. వి] 1

ఆ॒హాగ్నీ॑ద॒గ్నీన్. వి హ॑ర బ॒ర్॒హి-స్స్తృ॑ణాహి పురో॒డాశా॒గ్ం॒ అల॑-ఙ్కు॒ర్వితి॑ య॒జ్ఞమే॒వాప॒జిత్య॒ పున॑స్తన్వా॒నా య॒న్త్యఙ్గా॑రై॒ర్ద్వే సవ॑నే॒ వి హ॑రతి శ॒లాకా॑భి-స్తృ॒తీయగ్ం॑ సశుక్ర॒త్వాయాథో॒ స-మ్భ॑రత్యే॒వైన॒ద్ధిష్ణి॑యా॒ వా అ॒ముష్మి॑న్ ఁలో॒కే సోమ॑మరక్ష॒-న్తేభ్యో-ఽధి॒ సోమ॒మా-ఽహ॑ర॒-న్త మ॑న్వ॒వాయ॒న్త-మ్పర్య॑విశ॒న్॒. య ఏ॒వం-వేఁద॑ వి॒న్దతే॑ [య ఏ॒వం-వేఁద॑ వి॒న్దతే᳚, ప॒రి॒వే॒ష్టార॒-న్తే] 2

పరివే॒ష్టార॒-న్తే సో॑మపీ॒థేన॒ వ్యా᳚ర్ధ్యన్త॒ తే దే॒వేషు॑ సోమపీ॒థమై᳚చ్ఛన్త॒ తా-న్దే॒వా అ॑బ్రువ॒-న్ద్వేద్వే॒ నామ॑నీ కురుద్ధ్వ॒మథ॒ ప్ర వా॒-ఽఽఫ్స్యథ॒ న వేత్య॒గ్నయో॒ వా అథ॒ ధిష్ణి॑యా॒స్తస్మా᳚-ద్ద్వి॒నామా᳚ బ్రాహ్మ॒ణో-ఽర్ధు॑క॒స్తేషాం॒-యేఁ నేది॑ష్ఠ-మ్ప॒ర్యవి॑శ॒-న్తే సో॑మపీ॒థ-మ్ప్రా-ఽప్ను॑వన్నాహవ॒నీయ॑ ఆగ్నీ॒ద్ధ్రీయో॑ హో॒త్రీయో॑ మార్జా॒లీయ॒స్తస్మా॒-త్తేషు॑ జుహ్వత్యతి॒హాయ॒ వష॑-ట్కరోతి॒ వి హ్యే॑ [వి హి, ఏ॒తే సో॑మపీ॒థేనా-ఽఽర్ధ్య॑న్త] 3

-తే సో॑మపీ॒థేనా-ఽఽర్ధ్య॑న్త దే॒వా వై యాః ప్రాచీ॒-రాహు॑తీ॒-రజు॑హవు॒ర్యే పు॒రస్తా॒దసు॑రా॒ ఆస॒-న్తాగ్ స్తాభిః॒ ప్రాణు॑దన్త॒ యాః ప్ర॒తీచీ॒ర్యే ప॒శ్చాదసు॑రా॒ ఆస॒-న్తాగ్స్తాభి॒-రపా॑నుదన్త॒ ప్రాచీ॑ర॒న్యా ఆహు॑తయో హూ॒యన్తే᳚ ప్ర॒త్యఙ్ఙాసీ॑నో॒ ధిష్ణి॑యా॒న్. వ్యాఘా॑రయతి ప॒శ్చాచ్చై॒వ పురస్తా᳚చ్చ॒ యజ॑మానో॒ భ్రాతృ॑వ్యా॒-న్ప్ర ణు॑దతే॒ తస్మా॒-త్పరా॑చీః ప్ర॒జాః ప్ర వీ॑యన్తే ప్ర॒తీచీ᳚- [ప్ర॒తీచీః᳚, జా॒య॒న్తే॒ ప్రా॒ణా వా ఏ॒తే] 4

-ర్జాయన్తే ప్రా॒ణా వా ఏ॒తే యద్ధిష్ణి॑యా॒ యద॑ద్ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॒త్య-న్ధిష్ణి॑యా-నతి॒సర్పే᳚-త్ప్రా॒ణాన్-థ్సఙ్క॑ర్షే-త్ప్ర॒మాయు॑క-స్స్యా॒న్నాభి॒ర్వా ఏ॒షా య॒జ్ఞస్య॒ యద్ధోతో॒ర్ధ్వః ఖలు॒ వై నాభ్యై᳚ ప్రా॒ణో-ఽవాం॑అపా॒నో యద॑ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॒త్యం హోతా॑రమతి॒సర్పే॑దపా॒నే ప్రా॒ణ-న్ద॑ధ్యా-త్ప్ర॒మాయు॑క-స్స్యా॒న్నాద్ధ్వ॒ర్యురుప॑ గాయే॒-ద్వాగ్వీ᳚ర్యో॒ వా అ॑ద్ధ్వ॒ర్యు-ర్యద॑ద్ధ్వ॒ర్యురు॑ప॒-గాయే॑దు-ద్గా॒త్రే [ ] 5

వాచ॒గ్ం॒ స-మ్ప్ర య॑చ్ఛే-దుప॒దాసు॑కా-ఽస్య॒ వా-ఖ్స్యా᳚ద్బ్రహ్మవా॒దినో॑ వదన్తి॒ నాసగ్గ్॑స్థితే॒ సోమే᳚-ఽద్ధ్వ॒ర్యుః ప్ర॒త్యఙ్-ఖ్సదో-ఽతీ॑యా॒దథ॑ క॒థా దా᳚క్షి॒ణాని॒ హోతు॑మేతి॒ యామో॒ హి స తేషా॒-ఙ్కస్మా॒ అహ॑ దే॒వా యామం॒-వాఁ-ఽయా॑మం॒-వాఁ-ఽను॑ జ్ఞాస్య॒న్తీత్యు-త్త॑రే॒ణా-ఽఽగ్నీ᳚ద్ధ్ర-మ్ప॒రీత్య॑ జుహోతి దాక్షి॒ణాని॒ న ప్రా॒ణాన్థ్స-ఙ్క॑ర్షతి॒ న్య॑న్యే ధిష్ణి॑యా ఉ॒ప్యన్తే॒ నాన్యే యా-న్ని॒వప॑తి॒ తేన॒ తా-న్ప్రీ॑ణాతి॒ యా-న్నని॒వప॑తి॒ యద॑నుది॒శతి॒ తేన॒ తాన్ ॥ 6 ॥

(స్తు॒తే - వి॒న్దతే॒ - హి - వీ॑యన్తే ప్ర॒తీచీ॑ - రుద్గ్రా॒త్ర - ఉ॒ప్యన్తే॒ - చతు॑ర్దశ చ) (అ. 1)

సు॒వ॒ర్గాయ॒ వా ఏ॒తాని॑ లో॒కాయ॑ హూయన్తే॒ య-ద్వై॑సర్జ॒నాని॒ ద్వాభ్యా॒-ఙ్గార్హ॑పత్యే జుహోతి ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యా॒ ఆగ్నీ᳚ద్ధ్రే జుహోత్య॒న్తరి॑క్ష ఏ॒వా-ఽఽక్ర॑మత ఆహవ॒నీయే॑ జుహోతి సువ॒ర్గమే॒వైనం॑-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి దే॒వాన్. వై సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కం-యఁ॒తో రక్షాగ్॑స్య జిఘాగ్ంస॒న్తే సోమే॑న॒ రాజ్ఞా॒ రక్షాగ్॑-స్యప॒హత్యా॒ప్తు-మా॒త్మాన॑-ఙ్కృ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑య॒-న్రక్ష॑సా॒-మను॑పలాభా॒యా ఽఽత్త॒-స్సోమో॑ భవ॒త్యథ॑ [భవ॒త్యథ॑, వై॒స॒ర్జ॒నాని॑ జుహోతి॒] 7

వైసర్జ॒నాని॑ జుహోతి॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై॒ త్వగ్ం సో॑మ తనూ॒కృద్భ్య॒ ఇత్యా॑హ తనూ॒కృద్ధ్య॑ష ద్వేషో᳚భ్యో॒-ఽన్యకృ॑తేభ్య॒ ఇత్యా॑హా॒న్యకృ॑తాని॒ హి రక్షాగ్॑స్యు॒రు య॒న్తా-ఽసి॒ వరూ॑థ॒మిత్యా॑హో॒రు ణ॑స్కృ॒ధీతి॒ వావైతదా॑హ జుషా॒ణో అ॒ప్తురాజ్య॑స్య వే॒త్విత్యా॑హా॒ప్తుమే॒వ యజ॑మాన-ఙ్కృ॒త్వా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయతి॒ రక్ష॑సా॒-మను॑పలాభా॒యా-ఽఽ సోమ॑-న్దదత॒ [సోమ॑-న్దదతే, ఆ గ్రావ్ణ్ణ॒ ఆ] 8

ఆ గ్రావ్ణ్ణ॒ ఆ వా॑య॒వ్యా᳚న్యా ద్రో॑ణకల॒శము-త్పత్నీ॒మా న॑య॒న్త్యన్వనాగ్ం॑సి॒ ప్ర వ॑ర్తయన్తి॒ యావ॑దే॒వాస్యాస్తి॒ తేన॑ స॒హ సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమే॑తి॒ నయ॑వత్య॒ర్చా-ఽఽగ్నీ᳚ద్ధ్రే జుహోతి సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్యా॒భినీ᳚త్యై॒ గ్రావ్ణ్ణో॑ వాయ॒వ్యా॑ని ద్రోణకల॒శమాగ్నీ᳚ద్ధ్ర॒ ఉప॑ వాసయతి॒ వి హ్యే॑న॒-న్తైర్గృ॒హ్ణతే॒ య-థ్స॒హోప॑వా॒సయే॑-దపువా॒యేత॑ సౌ॒మ్యర్చా ప్ర పా॑దయతి॒ స్వయై॒- [ప్ర పా॑దయతి॒ స్వయ᳚, ఏ॒వైన॑-న్దే॒వత॑యా॒] 9

-వైన॑-న్దే॒వత॑యా॒ ప్ర పా॑దయ॒త్యది॑త్యా॒-స్సదో॒-ఽస్యది॑త్యా॒-స్సద॒ ఆ సీ॒దేత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైత-ద్యజ॑మానో॒ వా ఏ॒తస్య॑ పు॒రా గో॒ప్తా భ॑వత్యే॒ష వో॑ దేవ సవిత॒-స్సోమ॒ ఇత్యా॑హ సవి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వైన॑-న్దే॒వతా᳚భ్య॒-స్స-మ్ప్రయ॑చ్ఛత్యే॒త-త్త్వగ్ం సో॑మ దే॒వో దే॒వానుపా॑గా॒ ఇత్యా॑హ దే॒వో హ్యే॑ష స- [దే॒వో హ్యే॑ష సన్న్, దే॒వాను॒పైతీ॒దమ॒హ-] 10

-న్దే॒వాను॒పైతీ॒దమ॒హ-మ్మ॑ను॒ష్యో॑ మను॒ష్యా॑నిత్యా॑హ మను॒ష్యో᳚(1॒) హ్యే॑ష స-న్మ॑ను॒ష్యా॑ను॒పైతి॒ యదే॒త-ద్యజు॒ర్న బ్రూ॒యాదప్ర॑జా అప॒శుర్యజ॑మాన-స్స్యా-థ్స॒హ ప్ర॒జయా॑ సహ రా॒యస్పోషే॒ణేత్యా॑హ ప్ర॒జయై॒వ ప॒శుభిః॑ స॒హేమం-లోఁ॒కము॒పావ॑ర్తతే॒ నమో॑ దే॒వేభ్య॒ ఇత్యా॑హ నమస్కా॒రో హి దే॒వానాగ్॑ స్వ॒ధా పి॒తృభ్య॒ ఇత్యా॑హ స్వధాకా॒రో హి [స్వధాకా॒రో హి, పి॒తృ॒ణామి॒దమ॒హ-] 11

పి॑తృ॒ణామి॒దమ॒హ-న్నిర్వరు॑ణస్య॒ పాశా॒దిత్యా॑హ వరుణపా॒శాదే॒వ నిర్ము॑చ్య॒తే ఽగ్నే᳚ వ్రతపత ఆ॒త్మనః॒ పూర్వా॑ త॒నూరా॒దేయేత్యా॑హుః॒ కో హి తద్వేద॒ య-ద్వసీ॑యా॒న్-థ్స్వే వశే॑ భూ॒తే పున॑ర్వా॒ దదా॑తి॒ న వేతి॒ గ్రావా॑ణో॒ వై సోమ॑స్య॒ రాజ్ఞో॑ మలిమ్లుసే॒నా య ఏ॒వం-విఁ॒ద్వా-న్గ్రావ్ణ్ణ॒ ఆగ్నీ᳚ద్ధ్ర ఉపవా॒సయ॑తి॒ నైన॑-మ్మలిమ్లుసే॒నా వి॑న్దతి ॥ 12 ॥

(అథ॑-దదతే॒ - స్వయా॒ - సన్థ్ - స్వ॑ధాకా॒రో హి - వి॑న్దతి) (అ. 2)

వై॒ష్ణ॒వ్యర్చా హు॒త్వా యూప॒మచ్ఛై॑తి వైష్ణ॒వో వై దే॒వత॑యా॒ యూప॒-స్స్వయై॒వైన॑-న్దే॒వత॒యా ఽచ్ఛై॒త్యత్య॒న్యానగా॒-న్నాన్యా-నుపా॑గా॒మిత్యా॒హాతి॒ హ్య॑న్యానేతి॒ నాన్యా-ను॒పైత్య॒ర్వాక్త్వా॒ పరై॑రవిద-మ్ప॒రో-ఽవ॑రై॒రిత్యా॑హా॒ర్వాఘ్యే॑న॒-మ్పరై᳚ర్వి॒న్దతి॑ ప॒రో-ఽవ॑రై॒స్త-న్త్వా॑ జుషే [జుషే, వై॒ష్ణ॒వ-న్దే॑వయ॒జ్యాయా॒] 13

వైష్ణ॒వ-న్దే॑వయ॒జ్యాయా॒ ఇత్యా॑హ దేవయ॒జ్యాయై॒ హ్యే॑న-ఞ్జు॒షతే॑ దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తా మద్ధ్వా॑-ఽన॒క్త్విత్యా॑హ॒ తేజ॑సై॒వైన॑-మన॒క్త్యోష॑ధే॒ త్రాయ॑స్వైన॒గ్గ్॒ స్వధి॑తే॒ మైనగ్ం॑ హిగ్ంసీ॒రిత్యా॑హ॒ వజ్రో॒ వై స్వధి॑తి॒-శ్శాన్త్యై॒ స్వధి॑తేర్వృ॒క్షస్య॒ బిభ్య॑తః ప్రథ॒మేన॒ శక॑లేన స॒హ తేజః॒ పరా॑ పతతి॒ యః ప్ర॑థ॒మ-శ్శక॑లః పరా॒పతే॒-త్తమప్యా హ॑రే॒-థ్సతే॑జస- [హ॑రే॒-థ్సతే॑జసమ్, ఏ॒వైన॒మా] 14

-మే॒వైన॒మా హ॑రతీ॒మే వై లో॒కా యూపా᳚-త్ప్రయ॒తో బి॑భ్యతి॒ దివ॒మగ్రే॑ణ॒ మా లే॑ఖీర॒న్తరి॑క్ష॒-మ్మద్ధ్యే॑న॒ మా హిగ్ం॑సీ॒రిత్యా॑హై॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఁ॒కేభ్యః॑ శమయతి॒ వన॑స్పతే శ॒తవ॑ల్శో॒ వి రో॒హేత్యా॒వ్రశ్చ॑నే జుహోతి॒ తస్మా॑-దా॒వ్రశ్చ॑నా-ద్వృ॒క్షాణా॒-మ్భూయాగ్ం॑స॒ ఉత్తి॑ష్ఠన్తి స॒హస్ర॑వల్శా॒ వి వ॒యగ్ం రు॑హే॒మేత్యా॑హా॒- ఽఽశిష॑మే॒వైతామా శా॒స్తే ఽన॑క్షసఙ్గ- [శా॒స్తే ఽన॑క్షసఙ్గమ్, వృ॒శ్చే॒-ద్యద॑క్షస॒ఙ్గం-] 15

-ఁవృశ్చే॒-ద్యద॑క్షస॒ఙ్గం-వృఁ॒శ్చేద॑ధఈ॒షం-యఁజ॑మానస్య ప్ర॒మాయు॑కగ్గ్ స్యా॒ద్య-ఙ్కా॒మయే॒తాప్ర॑తిష్ఠిత-స్స్యా॒దిత్యా॑రో॒హ-న్తస్మ॑ వృశ్చేదే॒ష వై వన॒స్పతీ॑నా॒-మప్ర॑తిష్ఠి॒తో-ఽప్ర॑తిష్ఠిత ఏ॒వ భ॑వతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑తాప॒శు-స్స్యా॒దిత్య॑ప॒ర్ణ-న్తస్మై॒ శుష్కా᳚గ్రం-వృఁశ్చేదే॒ష వై వన॒స్పతీ॑నా-మపశ॒వ్యో॑-ఽప॒శురే॒వ భ॑వతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త పశు॒మాన్-థ్స్యా॒దితి॑ బహుప॒ర్ణ-న్తస్మై॑ బహుశా॒ఖం-వృఁ॑శ్చేదే॒ష వై [ ] 16

వన॒స్పతీ॑నా-మ్పశ॒వ్యః॑ పశు॒మానే॒వ భ॑వతి॒ ప్రతి॑ష్ఠితం-వృఁశ్చే-త్ప్రతి॒ష్ఠాకా॑మస్యై॒ష వై వన॒స్పతీ॑నా॒-మ్ప్రతి॑ష్ఠితో॒ య-స్స॒మే భూమ్యై॒ స్వాద్యోనే॑ రూ॒ఢః ప్రత్యే॒వ తి॑ష్ఠతి॒ యః ప్ర॒త్యఙ్ఙుప॑నత॒స్తం-వృఁ॑శ్చే॒-థ్స హి మేధ॑మ॒భ్యుప॑నతః॒ పఞ్చా॑రత్ని॒-న్తస్మై॑ వృశ్చే॒ద్య-ఙ్కా॒మయే॒తోపై॑న॒ముత్త॑రో య॒జ్ఞో న॑మే॒దితి॒ పఞ్చా᳚క్షరా ప॒ఙ్క్తిః పాఙ్క్తో॑ య॒జ్ఞ ఉపై॑న॒ముత్త॑రో య॒జ్ఞో [య॒జ్ఞః, న॒మ॒తి॒ షడ॑రత్ని] 17

న॑మతి॒ షడ॑రత్ని-మ్ప్రతి॒ష్ఠాకా॑మస్య॒ షడ్వా ఋ॒తవ॑ ఋ॒తుష్వే॒వ ప్రతి॑ తిష్ఠతి స॒ప్తార॑త్ని-మ్ప॒శుకా॑మస్య స॒ప్తప॑దా॒ శక్వ॑రీ ప॒శవ॒-శ్శక్వ॑రీ ప॒శూనే॒వావ॑ రున్ధే॒ నవా॑రత్ని॒-న్తేజ॑స్కామస్య త్రి॒వృతా॒ స్తోమే॑న॒ సమ్మి॑త॒-న్తేజ॑స్త్రి॒వృ-త్తే॑జ॒స్వ్యే॑వ భ॑వ॒-త్యేకా॑దశారత్ని-మిన్ద్రి॒యకా॑మ॒-స్యైకా॑దశాక్షరా త్రి॒ష్టుగి॑న్ద్రి॒య-న్త్రి॒ష్టుగి॑న్ద్రియా॒వ్యే॑వ భ॑వతి॒ పఞ్చ॑దశారత్ని॒-మ్భ్రాతృ॑వ్యవతః పఞ్చద॒శో వజ్రో॒ భ్రాతృ॑వ్యాభిభూత్యై స॒ప్తద॑శారత్ని-మ్ప్ర॒జాకా॑మస్య సప్తద॒శః ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జాప॑తే॒రాప్త్యా॒ ఏక॑విగ్ంశత్యరత్ని-మ్ప్రతి॒ష్ఠాకా॑మ-స్యైకవి॒గ్ం॒శ-స్స్తోమా॑నా-మ్ప్రతి॒ష్ఠా ప్రతి॑ష్ఠిత్యా అ॒ష్టాశ్రి॑ర్భవ-త్య॒ష్టాక్ష॑రా గాయ॒త్రీ తేజో॑ గాయ॒త్రీ గా॑య॒త్రీ య॑జ్ఞము॒ఖ-న్తేజ॑సై॒వ గా॑యత్రి॒యా య॑జ్ఞము॒ఖేన॒ సమ్మి॑తః ॥ 18 ॥

(జు॒షే॒ - సతే॑జస॒ - మన॑క్షసఙ్గం - బహుశా॒ఖం-వృఁ॑శ్చేదే॒ష వై - య॒జ్ఞ ఉపై॑న॒ముత్త॑రో య॒జ్ఞ - ఆప్త్యా॒ - ఏకా॒న్నవిగ్ం॑శ॒తిశ్చ॑) (అ. 3)

పృ॒థి॒వ్యై త్వా॒-ఽన్తరి॑క్షాయ త్వా ది॒వే త్వేత్యా॑హై॒భ్య ఏ॒వైనం॑-లోఁ॒కేభ్యః॒ ప్రోక్ష॑తి॒ పరా᳚ఞ్చ॒-మ్ప్రోక్ష॑తి॒ పరా॑ఙివ॒ హి సు॑వ॒ర్గో లో॒కః క్రూ॒రమి॑వ॒ వా ఏ॒త-త్క॑రోతి॒ య-త్ఖన॑త్య॒పో-ఽవ॑ నయతి॒ శాన్త్యై॒ యవ॑మతీ॒రవ॑ నయ॒త్యూర్గ్వై యవో॒ యజ॑మానేన॒ యూప॒-స్సమ్మి॑తో॒ యావా॑నే॒వ యజ॑మాన॒-స్తావ॑తీ-మే॒వాస్మి॒-న్నూర్జ॑-న్దధాతి [మే॒వాస్మి॒-న్నూర్జ॑-న్దధాతి, పి॒తృ॒ణాగ్ం సద॑నమ॒సీతి॑] 19

పితృ॒ణాగ్ం సద॑నమ॒సీతి॑ బ॒ర్॒హిరవ॑ స్తృణాతి పితృదేవ॒త్యా᳚(1॒)గ్గ్॒ హ్యే॑త-ద్యన్నిఖా॑తం॒-యఁ-ద్బ॒ర్॒హిరన॑వస్తీర్య మిను॒యా-త్పి॑తృదేవ॒త్యో॑ నిఖా॑త-స్స్యా-ద్బ॒ర్॒హిర॑వ॒స్తీర్య॑ మినోత్య॒స్యామే॒వైన॑-మ్మినోతి యూపశక॒లమవా᳚స్యతి॒ సతే॑జసమే॒వైన॑-మ్మినోతి దే॒వస్త్వా॑ సవి॒తా మద్ధ్వా॑-ఽన॒క్త్విత్యా॑హ॒ తేజ॑సై॒వైన॑మనక్తి సుపిప్ప॒లాభ్య॒-స్త్వౌష॑ధీభ్య॒ ఇతి॑ చ॒షాల॒-మ్ప్రతి॑- [చ॒షాల॒-మ్ప్రతి॑, ము॒ఞ్చ॒తి॒ తస్మా᳚చ్ఛీర్ష॒త] 20

-ముఞ్చతి॒ తస్మా᳚చ్ఛీర్ష॒త ఓష॑ధయః॒ ఫల॑-ఙ్గృహ్ణన్త్య॒నక్తి॒ తేజో॒ వా ఆజ్యం॒-యఁజ॑మానేనాగ్ని॒ష్ఠా-ఽశ్రి॒-స్సమ్మి॑తా॒ యద॑గ్ని॒ష్ఠా-మశ్రి॑మ॒నక్తి॒ యజ॑మానమే॒వ తేజ॑సా ఽనక్త్యా॒న్త-మ॑నక్త్యా॒న్తమే॒వ యజ॑మాన॒-న్తేజ॑సానక్తి స॒ర్వతః॒ పరి॑ మృశ॒త్యప॑రివర్గ-మే॒వాస్మి॒-న్తేజో॑ దధా॒త్యు-ద్దివగ్గ్॑ స్తభా॒నా-ఽన్తరి॑క్ష-మ్పృ॒ణేత్యా॑హై॒షాం-లోఁ॒కానాం॒-విఁధృ॑త్యై వైష్ణ॒వ్యర్చా [వైష్ణ॒వ్యర్చా, క॒ల్ప॒య॒తి॒ వై॒ష్ణ॒వో వై] 21

క॑ల్పయతి వైష్ణ॒వో వై దే॒వత॑యా॒ యూప॒-స్స్వయై॒వైన॑-న్దే॒వత॑యా కల్పయతి॒ ద్వాభ్యా᳚-ఙ్కల్పయతి ద్వి॒పా-ద్యజ॑మానః॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ తేజ॑సైన-న్దే॒వతా॑భిరిన్ద్రి॒యేణ॒ వ్య॑ర్ధయేయ॒-మిత్య॑గ్ని॒ష్ఠా-న్తస్యాశ్రి॑-మాహవ॒నీయా॑ది॒త్థం-వేఁ॒త్థం-వాఁ-ఽతి॑ నావయే॒-త్తేజ॑సై॒వైన॑-న్దే॒వతా॑భిరిన్ద్రి॒యేణ॒ వ్య॑ర్ధయతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త॒ తేజ॑సైన-న్దే॒వతా॑భిరిన్ద్రి॒యేణ॒ సమ॑ర్ధయేయ॒మి- [సమ॑ర్ధయేయ॒మితి॑, అ॒గ్ని॒ష్ఠా-] 22

-త్య॑గ్ని॒ష్ఠా-న్తస్యాశ్రి॑మాహవ॒నీయే॑న॒ స-మ్మి॑నుయా॒-త్తేజ॑సై॒వైన॑-న్దే॒వతా॑భిరిన్ద్రి॒యేణ॒ సమ॑ర్ధయతి బ్రహ్మ॒వని॑-న్త్వా క్షత్ర॒వని॒మిత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైత-త్పరి॑ వ్యయ॒త్యూర్గ్వై ర॑శ॒నా యజ॑మానేన॒ యూప॒-స్సమ్మి॑తో॒ యజ॑మానమే॒వోర్జా సమ॑ర్ధయతి నాభిద॒ఘ్నే పరి॑ వ్యయతి నాభిద॒ఘ్న ఏ॒వాస్మా॒ ఊర్జ॑-న్దధాతి॒ తస్మా᳚న్నాభిద॒ఘ్న ఊ॒ర్జా భు॑ఞ్జతే॒ య-ఙ్కా॒మయే॑తో॒ర్జైనం॒- [య-ఙ్కా॒మయే॑తో॒ర్జైన᳚మ్, వ్య॑ర్ధయేయ॒-] 23

ఁవ్య॑ర్ధయేయ॒-మిత్యూ॒ర్ధ్వాం-వాఁ॒ తస్యావా॑చీం॒-వాఁ-ఽవో॑హేదూ॒ర్జైవైనం॒-వ్యఁ॑ర్ధయతి॒ యది॑ కా॒మయే॑త॒ వర్షు॑కః ప॒ర్జన్యః॑ స్యా॒దిత్య-వా॑చీ॒మవో॑హే॒-ద్వృష్టి॑మే॒వ ని య॑చ్ఛతి॒ యది॑ కా॒మయే॒తావ॑ర్షుక-స్స్యా॒దిత్యూ॒ర్ధ్వాముదూ॑హే॒-ద్వృష్టి॑మే॒వో-ద్య॑చ్ఛతి పితృ॒ణా-న్నిఖా॑త-మ్మను॒ష్యా॑ణామూ॒ర్ధ్వ-న్నిఖా॑తా॒దా ర॑శ॒నాయా॒ ఓష॑ధీనాగ్ం రశ॒నా విశ్వే॑షా- [విశ్వే॑షామ్, దే॒వానా॑-] 24

-న్దే॒వానా॑-మూ॒ర్ధ్వగ్ం ర॑శ॒నాయా॒ ఆ చ॒షాలా॒దిన్ద్ర॑స్య చ॒షాలగ్ం॑ సా॒ద్ధ్యానా॒మతి॑రిక్త॒గ్ం॒ స వా ఏ॒ష స॑ర్వదేవ॒త్యో॑ యద్యూపో॒ యద్యూప॑-మ్మి॒నోతి॒ సర్వా॑ ఏ॒వ దే॒వతాః᳚ ప్రీణాతి య॒జ్ఞేన॒ వై దే॒వా-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑య॒-న్తే॑-ఽమన్యన్త మను॒ష్యా॑ నో॒-ఽన్వాభ॑విష్య॒న్తీతి॒ తే యూపే॑న యోపయి॒త్వా సు॑వ॒ర్గం ఁలో॒కమా॑య॒-న్తమృష॑యో॒ యూపే॑నై॒వాను॒ ప్రాజా॑న॒-న్త-ద్యూప॑స్య యూప॒త్వం- [యూప॒త్వమ్, య-ద్యూప॑-] 25

ఁయ-ద్యూప॑-మ్మి॒నోతి॑ సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ ప్రజ్ఞా᳚త్యై పు॒రస్తా᳚-న్మినోతి పు॒రస్తా॒ద్ధి య॒జ్ఞస్య॑ ప్రజ్ఞా॒యతే ప్ర॑జ్ఞాత॒గ్ం॒ హి త-ద్యదతి॑పన్న ఆ॒హురి॒ద-ఙ్కా॒ర్య॑మాసీ॒దితి॑ సా॒ద్ధ్యా వై దే॒వా య॒జ్ఞమత్య॑మన్యన్త॒ తాన్. య॒జ్ఞో నాస్పృ॑శ॒-త్తాన్. య-ద్య॒జ్ఞస్యాతి॑రిక్త॒మాసీ॒-త్తద॑స్పృశ॒దతి॑రిక్తం॒-వాఁ ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యద॒గ్నావ॒గ్ని-మ్మ॑థి॒త్వా ప్ర॒హర॒త్యతి॑రిక్తమే॒త- [ప్ర॒హర॒త్యతి॑రిక్తమే॒తత్, యూప॑స్య॒] 26

-ద్యూప॑స్య॒ యదూ॒ర్ధ్వ-ఞ్చ॒షాలా॒-త్తేషా॒-న్త-ద్భా॑గ॒ధేయ॒-న్తానే॒వ తేన॑ ప్రీణాతి దే॒వా వై సగ్గ్స్థి॑తే॒ సోమే॒ ప్ర స్రుచో-ఽహ॑ర॒-న్ప్ర యూప॒-న్తే॑-ఽమన్యన్త యజ్ఞవేశ॒సం-వాఁ ఇ॒ద-ఙ్కు॑ర్మ॒ ఇతి॒ తే ప్ర॑స్త॒రగ్గ్ స్రు॒చా-న్ని॒ష్క్రయ॑ణ-మపశ్య॒న్-థ్స్వరుం॒-యూఁప॑స్య॒ సగ్గ్స్థి॑తే॒ సోమే॒ ప్ర ప్ర॑స్త॒రగ్ం హర॑తి జు॒హోతి॒ స్వరు॒మయ॑జ్ఞవేశసాయ ॥ 27 ॥

(ద॒ధా॒తి॒ - ప్రత్యృ॒ - చా - సమ॑ర్ధయేయ॒మిత్యూ॒ - ర్జైనం॒ - ఁవిశ్వే॑షాం - ఁయూప॒త్వ - మతి॑రిక్తమే॒త-ద్- ద్విచ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 4)

సా॒ద్ధ్యా వై దే॒వా అ॒స్మిఁల్లో॒క ఆ॑స॒-న్నాన్య-త్కి॑-ఞ్చ॒న మి॒ష-త్తే᳚-ఽగ్నిమే॒వాగ్నయే॒ మేధా॒యా ఽల॑భన్త॒ న హ్య॑న్యదా॑ల॒భ్యం॑-మవి॑న్ద॒-న్తతో॒ వా ఇ॒మాః ప్ర॒జాః ప్రాజా॑యన్త॒ యద॒గ్నావ॒గ్ని-మ్మ॑థి॒త్వా ప్ర॒హర॑తి ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑నాయ రు॒ద్రో వా ఏ॒ష యద॒గ్నిర్యజ॑మానః ప॒శుర్య-త్ప॒శుమా॒లభ్యా॒గ్ని-మ్మన్థే᳚-ద్రు॒ద్రాయ॒ యజ॑మాన॒- [యజ॑మానమ్, అపి॑ దద్ధ్యా-] 28

-మపి॑ దద్ధ్యా-త్ప్ర॒మాయు॑క-స్స్యా॒దథో॒ ఖల్వా॑హుర॒గ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతా॑ హ॒విరే॒తద్య-త్ప॒శురితి॒ య-త్ప॒శుమా॒లభ్యా॒గ్ని-మ్మన్థ॑తి హ॒వ్యాయై॒వా-ఽఽస॑న్నాయ॒ సర్వా॑ దే॒వతా॑ జనయ-త్యుపా॒కృత్యై॒వ మన్థ్య॒-స్తన్నేవా-ఽఽల॑బ్ధ॒-న్నేవానా॑లబ్ధ-మ॒గ్నే-ర్జ॒నిత్ర॑-మ॒సీత్యా॑హా॒గ్నేర్హ్యే॑త-జ్జ॒నిత్రం॒-వృఁష॑ణౌ స్థ॒ ఇత్యా॑హ॒ వృష॑ణౌ॒ [వృష॑ణౌ, హ్యే॑తా-] 29

హ్యే॑తా-వు॒ర్వశ్య॑స్యా॒యు-ర॒సీత్యా॑హ మిథున॒త్వాయ॑ ఘృ॒తేనా॒క్తే వృష॑ణ-న్దధాథా॒మిత్యా॑హ॒ వృష॑ణ॒గ్గ్॒ హ్యే॑తే దధా॑తే॒ యే అ॒గ్ని-ఙ్గా॑య॒త్ర-ఞ్ఛన్దో-ఽను॒ ప్ర జా॑య॒స్వేత్యా॑హ॒ ఛన్దో॑భిరే॒వైన॒-మ్ప్ర జ॑నయత్య॒గ్నయే॑ మ॒థ్యమా॑నా॒యాను॑ బ్రూ॒హీత్యా॑హ సావి॒త్రీమృచ॒మన్వా॑హ సవి॒తృప్ర॑సూత ఏ॒వైన॑-మ్మన్థతి జా॒తాయాను॑ బ్రూహి [బ్రూహి, ప్ర॒హ్రి॒యమా॑ణా॒యా-ఽను॑] 30

ప్రహ్రి॒యమా॑ణా॒యా-ఽను॑ బ్రూ॒హీత్యా॑హ॒ కాణ్డే॑కాణ్డ ఏ॒వైన॑-ఙ్క్రి॒యమా॑ణే॒ సమ॑ర్ధయతి గాయ॒త్రీ-స్సర్వా॒ అన్వా॑హ గాయ॒త్రఛ॑న్దా॒ వా అ॒గ్ని-స్స్వేనై॒వైన॒-ఞ్ఛన్ద॑సా॒ సమ॑ర్ధయత్య॒గ్నిః పు॒రా భవ॑త్య॒గ్ని-మ్మ॑థి॒త్వా ప్ర హ॑రతి॒ తౌ స॒భంవఁ॑న్తౌ॒ యజ॑మానమ॒భి స-మ్భ॑వతో॒ భవ॑త-న్న॒-స్సమ॑నసా॒విత్యా॑హ॒ శాన్త్యై᳚ ప్ర॒హృత్య॑ జుహోతి జా॒తాయై॒వాస్మా॒ అన్న॒మపి॑ దధా॒త్యాజ్యే॑న జుహోత్యే॒తద్వా అ॒గ్నేః ప్రి॒య-న్ధామ॒ యదాజ్య॑-మ్ప్రి॒యేణై॒వైన॒-న్ధామ్నా॒ సమ॑ర్ధయ॒త్యథో॒ తేజ॑సా ॥ 31 ॥

(యజ॑మాన-మాహ॒ వృష॑ణౌ-జా॒తాయాను॑ బ్రూ॒హ్యా-ప్య॒ -ష్టాద॑శ చ) (అ. 5)

ఇ॒షే త్వేతి॑ బ॒ర్॒హిరా ద॑త్త ఇ॒చ్ఛత॑ ఇవ॒ హ్యే॑ష యో యజ॑త ఉప॒వీర॒సీత్యా॒హోప॒ హ్యే॑నానాక॒రోత్యుపో॑ దే॒వా-న్దైవీ॒ర్విశః॒ ప్రాగు॒రిత్యా॑హ॒ దైవీ॒ర్హ్యే॑తా విశః॑ స॒తీర్దే॒వాను॑ప॒యన్తి॒ వహ్నీ॑రు॒శిజ॒ ఇత్యా॑హ॒ర్త్విజో॒ వై వహ్న॑య ఉ॒శిజ॒-స్తస్మా॑దే॒వమా॑హ॒ బృహ॑స్పతే ధా॒రయా॒ వసూ॒నీ- [వసూ॒నీతి॑, ఆ॒హ॒ బ్రహ్మ॒ వై] 32

-త్యా॑హ॒ బ్రహ్మ॒ వై దే॒వానా॒-మ్బృహ॒స్పతి॒ ర్బ్రహ్మ॑ణై॒వాస్మై॑ ప॒శూనవ॑ రున్ధే హ॒వ్యా తే᳚ స్వదన్తా॒మిత్యా॑హ స్వ॒దయ॑త్యే॒వైనా॒-న్దేవ॑ త్వష్ట॒ర్వసు॑ ర॒ణ్వేత్యా॑హ॒ త్వష్టా॒ వై ప॑శూ॒నా-మ్మి॑థు॒నానాగ్ం॑ రూప॒కృ-ద్రూ॒పమే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి॒ రేవ॑తీ॒ రమ॑ద్ధ్వ॒మిత్యా॑హ ప॒శవో॒ వై రే॒వతీః᳚ ప॒శూనే॒వాస్మై॑ రమయతి దే॒వస్య॑ త్వా సవి॒తుః ప్ర॑స॒వ ఇతి॑ [ఇతి॑, ర॒శ॒నామా ద॑త్తే॒] 33

రశ॒నామా ద॑త్తే॒ ప్రసూ᳚త్యా అ॒శ్వినో᳚ర్బా॒హుభ్యా॒-మిత్యా॑హా॒శ్వినౌ॒ హి దే॒వానా॑మద్ధ్వ॒ర్యూ ఆస్తా᳚-మ్పూ॒ష్ణో హస్తా᳚భ్యా॒మిత్యా॑హ॒ యత్యా॑ ఋ॒తస్య॑ త్వా దేవహవిః॒ పాశే॒నా-ఽఽ ర॑భ॒ ఇత్యా॑హ స॒త్యం-వాఁ ఋ॒తగ్ం స॒త్యేనై॒వైన॑మృ॒తేనా ఽఽర॑భతే ఽక్ష్ణ॒యా పరి॑ హరతి॒ వద్ధ్య॒గ్ం॒ హి ప్ర॒త్యఞ్చ॑-మ్ప్రతి ము॒ఞ్చన్తి॒ వ్యావృ॑త్త్యై॒ ధర్షా॒ మాను॑షా॒నితి॒ ని యు॑నక్తి॒ ధృత్యా॑ అ॒ద్భ్య- [అ॒ద్భ్యః, త్వౌష॑ధీభ్యః॒] 34

-స్త్వౌష॑ధీభ్యః॒ ప్రోక్షా॒మీత్యా॑హా॒ద్భ్యో హ్యే॑ష ఓష॑ధీభ్య-స్స॒భంవఁ॑తి॒ య-త్ప॒శుర॒పా-మ్పే॒రుర॒సీత్యా॑హై॒ష హ్య॑పా-మ్పా॒తా యో మేధా॑యా-ఽఽ ర॒భ్యతే᳚ స్వా॒త్త-ఞ్చి॒-థ్సదే॑వగ్ం హ॒వ్యమాపో॑ దేవీ॒-స్స్వద॑తైన॒మిత్యా॑హ స్వ॒దయ॑త్యే॒వైన॑-ము॒పరి॑ష్టా॒-త్ప్రోక్ష॑త్యు॒పరి॑ష్టాదే॒వైన॒-మ్మేద్ధ్య॑-ఙ్కరోతి పా॒యయ॑త్యన్తర॒త ఏ॒వైన॒-మ్మేద్ధ్య॑-ఙ్కరోత్య॒ధస్తా॒దుపో᳚క్షతి స॒ర్వత॑ ఏ॒వైన॒-మ్మేద్ధ్య॑-ఙ్కరోతి ॥ 35 ॥

(వసూ॒నీతి॑-ప్రస॒వ ఇత్య॒-ద్భ్యో᳚-ఽన్తర॒త ఏ॒వైనం॒ - దశ॑ చ) (అ. 6)

అ॒గ్నినా॒ వై హోత్రా॑ దే॒వా అసు॑రా-న॒భ్య॑భవ-న్న॒గ్నయే॑ సమి॒ద్ధ్యమా॑నా॒యాను॑ బ్రూ॒హీత్యా॑హ॒ భ్రాతృ॑వ్యాభిభూత్యై స॒ప్తద॑శ సామిధే॒నీరన్వా॑హ సప్తద॒శః ప్ర॒జాప॑తిః ప్ర॒జాప॑తే॒రాప్త్యై॑ స॒ప్తద॒శాన్వా॑హ॒ ద్వాద॑శ॒ మాసాః॒ పఞ్చ॒ర్తవ॒-స్స సం॑వఁథ్స॒ర-స్సం॑వఁథ్స॒ర-మ్ప్ర॒జా అను॒ ప్రజా॑యన్తే ప్ర॒జానా᳚-మ్ప్ర॒జన॑నాయ దే॒వా వై సా॑మిధే॒నీర॒నూచ్య॑ య॒జ్ఞ-న్నాన్వ॑పశ్య॒న్-థ్స ప్ర॒జాప॑తి-స్తూ॒ష్ణీ-మా॑ఘా॒ర- [-మా॑ఘా॒రమ్, ఆ ఽఘా॑రయ॒-త్తతో॒ వై] 36

-మా ఽఘా॑రయ॒-త్తతో॒ వై దే॒వా య॒జ్ఞమన్వ॑పశ్య॒న్॒. య-త్తూ॒ష్ణీ-మా॑ఘా॒ర-మా॑ఘా॒రయ॑తి య॒జ్ఞస్యాను॑ఖ్యాత్యా॒ అసు॑రేషు॒ వై య॒జ్ఞ ఆ॑సీ॒-త్త-న్దే॒వాస్తూ᳚ష్ణీగ్ం హో॒మేనా॑వృఞ్జత॒ య-త్తూ॒ష్ణీ-మా॑ఘా॒ర-మా॑ఘా॒రయ॑తి॒ భ్రాతృ॑వ్యస్యై॒ వ త-ద్య॒జ్ఞం-వృఁ॑ఙ్క్తే పరి॒ధీ॑న్-థ్స-మ్మా᳚ర్ష్టి పు॒నాత్యే॒వైనా॒-న్త్రిస్త్రి॒-స్స-మ్మా᳚ర్ష్టి॒ త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞో-ఽథో॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై॒ ద్వాద॑శ॒ స-మ్ప॑ద్యన్తే॒ ద్వాద॑శ॒ [ద్వాద॑శ, మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒ర-] 37

మాసా᳚-స్సంవఁథ్స॒ర-స్సం॑వఁథ్స॒రమే॒వ ప్రీ॑ణా॒త్యథో॑ సంవఁథ్స॒రమే॒వాస్మా॒ ఉప॑ దధాతి సువ॒ర్గస్య॑ లో॒కస్య॒ సమ॑ష్ట్యై॒ శిరో॒ వా ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యదా॑ఘా॒రో᳚-ఽగ్ని-స్సర్వా॑ దే॒వతా॒ యదా॑ఘా॒ర-మా॑ఘా॒రయ॑తి శీర్ష॒త ఏ॒వ య॒జ్ఞస్య॒ యజ॑మాన॒-స్సర్వా॑ దే॒వతా॒ అవ॑ రున్ధే॒ శిరో॒ వా ఏ॒త-ద్య॒జ్ఞస్య॒ యదా॑ఘా॒ర ఆ॒త్మా ప॒శురా॑ఘా॒రమా॒ఘార్య॑ ప॒శుగ్ం సమ॑నక్త్యా॒త్మన్నే॒వ య॒జ్ఞస్య॒ [య॒జ్ఞస్య॑, శిరః॒ ప్రతి॑ దధాతి॒] 38

శిరః॒ ప్రతి॑ దధాతి॒ స-న్తే᳚ ప్రా॒ణో వా॒యునా॑ గచ్ఛతా॒మిత్యా॑హ వాయుదేవ॒త్యో॑ వై ప్రా॒ణో వా॒యావే॒వాస్య॑ ప్రా॒ణ-ఞ్జు॑హోతి॒ సం-యఁజ॑త్రై॒రఙ్గా॑ని॒ సం-యఁ॒జ్ఞప॑తిరా॒శిషేత్యా॑హ య॒జ్ఞప॑తిమే॒వాస్యా॒-ఽఽశిష॑-ఙ్గమయతి వి॒శ్వరూ॑పో॒ వై త్వా॒ష్ట్ర ఉ॒పరి॑ష్టా-త్ప॒శుమ॒భ్య॑వమీ॒-త్తస్మా॑-దు॒పరి॑ష్టా-త్ప॒శోర్నావ॑ ద్యన్తి॒ యదు॒పరి॑ష్టా-త్ప॒శుగ్ం స॑మ॒నక్తి॒ మేద్ధ్య॑మే॒వై- [మేద్ధ్య॑మే॒వ, ఏ॒న॒-ఙ్క॒రో॒త్యృ॒త్విజో॑] 39

-న॑-ఙ్కరోత్యృ॒త్విజో॑ వృణీతే॒ ఛన్దాగ్॑స్యే॒వ వృ॑ణీతే స॒ప్త వృ॑ణీతే స॒ప్త గ్రా॒మ్యాః ప॒శవః॑ స॒ప్తా-ఽఽర॒ణ్యా-స్స॒ప్త ఛన్దాగ్॑స్యు॒భయ॒స్యా వ॑రుద్ధ్యా॒ ఏకా॑దశ ప్రయా॒జాన్. య॑జతి॒ దశ॒ వై ప॒శోః ప్రా॒ణా ఆ॒త్మైకా॑ద॒శో యావా॑నే॒వ ప॒శుస్త-మ్ప్ర య॑జతి వ॒పామేకః॒ పరి॑ శయ ఆ॒త్మైవా-ఽఽత్మాన॒-మ్పరి॑ శయే॒ వజ్రో॒ వై స్వధి॑తి॒ర్వజ్రో॑ యూపశక॒లో ఘృ॒త-ఙ్ఖలు॒ వై దే॒వా వజ్ర॑-ఙ్కృ॒త్వా సోమ॑మఘ్న-న్ఘృ॒తేనా॒క్తౌ ప॒శు-న్త్రా॑యేథా॒మిత్యా॑హ॒ వజ్రే॑ణై॒వైనం॒-వఁశే॑ కృ॒త్వా-ఽఽల॑భతే ॥ 40 ॥

(ఆ॒ఘా॒రం - ప॑ద్యన్తే॒ ద్వాద॑శా॒ - ఽఽత్మన్నే॒వ య॒జ్ఞస్య॒ - మేధ్య॑మే॒వ - ఖలు॒ వా - అ॒ష్టాద॑శ చ) (అ. 7)

పర్య॑గ్ని కరోతి సర్వ॒హుత॑మే॒వైన॑-ఙ్కరో॒త్య-స్క॑న్దా॒యా-స్క॑న్న॒గ్ం॒ హి త-ద్య-ద్ధు॒తస్య॒ స్కన్ద॑తి॒ త్రిః పర్య॑గ్ని కరోతి॒ త్ర్యా॑వృ॒ద్ధి య॒జ్ఞో-ఽథో॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై బ్రహ్మవా॒దినో॑ వదన్త్యన్వా॒రభ్యః॑ ప॒శూ(3)-ర్నాన్వా॒రభ్యా(3) ఇతి॑ మృ॒త్యవే॒ వా ఏ॒ష నీ॑యతే॒ య-త్ప॒శుస్తం-యఁద॑న్వా॒రభే॑త ప్ర॒మాయు॑కో॒ యజ॑మాన-స్స్యా॒దథో॒ ఖల్వా॑హు-స్సువ॒ర్గాయ॒ వా ఏ॒ష లో॒కాయ॑ నీయతే॒ య- [యత్, ప॒శురితి॒] 41

-త్ప॒శురితి॒ యన్నాన్వా॒రభే॑త సువ॒ర్గాల్లో॒కా-ద్యజ॑మానో హీయేత వపా॒శ్రప॑ణీభ్యా-మ॒న్వార॑భతే॒ తన్నేవా॒న్వార॑బ్ధ॒-న్నేవాన॑న్వారబ్ధ॒ముప॒ ప్రేష్య॑ హోతర్హ॒వ్యా దే॒వేభ్య॒ ఇత్యా॑హేషి॒తగ్ం హి కర్మ॑ క్రి॒యతే॒ రేవ॑తీర్య॒జ్ఞప॑తి-మ్ప్రియ॒ధా ఽఽవి॑శ॒తేత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైతద॒గ్నినా॑ పు॒రస్తా॑దేతి॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై పృథి॒వ్యా-స్స॒పృఞ్చః॑ పా॒హీతి॑ బ॒ర్॒హి- [బ॒ర్॒హిః, ఉపా᳚-ఽస్య॒త్య-స్క॑న్దా॒యా-] 42

-రుపా᳚-ఽస్య॒త్య-స్క॑న్దా॒యా-స్క॑న్న॒గ్ం॒ హి త-ద్య-ద్బ॒ర్॒హిషి॒ స్కన్ద॒త్యథో॑ బర్హి॒షద॑మే॒వైన॑-ఙ్కరోతి॒ పరాం॒ఆ వ॑ర్తతే-ఽద్ధ్వ॒ర్యుః ప॒శో-స్స᳚జ్ఞ॒మ్ప్యమా॑నా-త్ప॒శుభ్య॑ ఏ॒వ తన్ని హ్ను॑త ఆ॒త్మనో-ఽనా᳚వ్రస్కాయ॒ గచ్ఛ॑తి॒ శ్రియ॒-మ్ప్ర ప॒శూనా᳚ప్నోతి॒ య ఏ॒వం-వేఁద॑ ప॒శ్చాల్లో॑కా॒ వా ఏ॒షా ప్రాచ్యు॒దానీ॑యతే॒ య-త్పత్నీ॒ నమ॑స్త ఆతా॒నేత్యా॑హా-ఽఽది॒త్యస్య॒ వై ర॒శ్మయ॑ [ర॒శ్మయః॑, ఆ॒తా॒నాస్తేభ్య॑] 43

ఆతా॒నాస్తేభ్య॑ ఏ॒వ నమ॑స్కరోత్యన॒ర్వా ప్రేహీత్యా॑హ॒ భ్రాతృ॑వ్యో॒ వా అర్వా॒ భ్రాతృ॑వ్యాపనుత్త్యై ఘృ॒తస్య॑ కు॒ల్యామను॑ స॒హ ప్ర॒జయా॑ స॒హ రా॒యస్పోషే॒ణే-త్యా॑హా॒ ఽఽశిష॑మే॒వైతామా శా᳚స్త॒ ఆపో॑ దేవీ-శ్శుద్ధాయువ॒ ఇత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైతత్ ॥ 44 ॥

(లో॒కాయ॑ నీయతే॒ య-ద్- బ॒ర॒ఃఈ - ర॒శ్మయః॑ - స॒ప్తత్రిగ్ం॑శచ్చ) (అ. 8)

ప॒శోర్వా ఆల॑బ్ధస్య ప్రా॒ణాఞ్ఛుగృ॑చ్ఛతి॒ వాక్త॒ ఆ ప్యా॑యతా-మ్ప్రా॒ణస్త॒ ఆ ప్యా॑యతా॒మిత్యా॑హ ప్రా॒ణేభ్య॑ ఏ॒వాస్య॒ శుచగ్ం॑ శమయతి॒ సా ప్రా॒ణేభ్యో-ఽధి॑ పృథి॒వీగ్ం శు-క్ప్ర వి॑శతి॒ శమహో᳚భ్యా॒మితి॒ ని న॑యత్యహోరా॒త్రాభ్యా॑మే॒వ పృ॑థి॒వ్యై శుచగ్ం॑ శమయ॒త్యోష॑ధే॒ త్రా॑యస్వైన॒గ్గ్॒ స్వధి॑తే॒ మైనగ్ం॑ హిగ్ంసీ॒రిత్యా॑హ॒ వజ్రో॒ వై స్వధి॑తి॒- [స్వధి॑తిః, శాన్త్యై॑ పార్శ్వ॒త] 45

-శ్శాన్త్యై॑ పార్శ్వ॒త ఆ చ్ఛ్య॑తి మద్ధ్య॒తో హి మ॑ను॒ష్యా॑ ఆ॒ చ్ఛ్యన్తి॑ తిర॒శ్చీన॒మా చ్ఛ్య॑త్యనూ॒చీన॒గ్ం॒ హి మ॑ను॒ష్యా॑ ఆ॒చ్ఛ్యన్తి॒ వ్యావృ॑త్త్యై॒ రక్ష॑సా-మ్భా॒గో॑-ఽసీతి॑ స్థవిమ॒తో బ॒ర్॒హిర॒క్త్వా-ఽపా᳚స్యత్య॒స్నైవ రక్షాగ్ం॑సి ని॒రవ॑దయత ఇ॒దమ॒హగ్ం రక్షో॑-ఽధ॒మ-న్తమో॑ నయామి॒ యో᳚-ఽస్మా-న్ద్వేష్టి॒ య-ఞ్చ॑ వ॒య-న్ద్వి॒ష్మ ఇత్యా॑హ॒ ద్వౌ వావ పురు॑షౌ॒ య-ఞ్చై॒వ [ ] 46

ద్వేష్టి॒ యశ్చై॑న॒-న్ద్వేష్టి॒ తావు॒భావ॑ధ॒మ-న్తమో॑ నయతీ॒షే త్వేతి॑ వ॒పాముత్ఖి॑దతీ॒చ్ఛత॑ ఇవ॒ హ్యే॑ష యో యజ॑తే॒ యదు॑పతృ॒న్ద్యా-ద్రు॒ద్రో᳚-ఽస్య ప॒శూ-న్ఘాతు॑క-స్స్యా॒-ద్యన్నోప॑తృ॒న్ద్యా-దయ॑తా స్యా-ద॒న్యయో॑పతృ॒ణత్త్య॒న్యయా॒ న ధృత్యై॑ ఘృ॒తేన॑ ద్యావాపృథివీ॒ ప్రోర్ణ్వా॑థా॒మిత్యా॑హ॒ ద్యావా॑పృథి॒వీ ఏ॒వ రసే॑నాన॒క్త్యచ్ఛి॑న్నో॒ [రసే॑నాన॒క్త్యచ్ఛి॑న్నః, రాయః॑ సు॒వీర॒] 47

రాయః॑ సు॒వీర॒ ఇత్యా॑హ యథాయ॒జురే॒వైత-త్క్రూ॒రమి॑వ॒ వా ఏ॒త-త్క॑రోతి॒ య-ద్వ॒పా-ము॑త్ఖి॒ద-త్యు॒ర్వ॑న్తరి॑క్ష॒-మన్వి॒హీత్యా॑హ॒ శాన్త్యై॒ ప్ర వా ఏ॒షో᳚-ఽస్మాల్లో॒కాచ్చ్య॑వతే॒ యః ప॒శు-మ్మృ॒త్యవే॑ నీ॒యమా॑నమన్వా॒రభ॑తే వపా॒శ్రప॑ణీ॒ పున॑ర॒న్వార॑భతే॒-ఽస్మిన్నే॒వ లో॒కే ప్రతి॑ తిష్ఠత్య॒గ్నినా॑ పు॒రస్తా॑దేతి॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యా॒ అథో॑ దే॒వతా॑ ఏ॒వ హ॒వ్యేనా- [ఏ॒వ హ॒వ్యేన॑, అన్వే॑తి॒] 48

-న్వే॑తి॒ నాన్త॒మమఙ్గా॑ర॒మతి॑ హరే॒-ద్యద॑న్త॒మమఙ్గా॑రమతి॒ హరే᳚-ద్దే॒వతా॒ అతి॑ మన్యేత॒ వాయో॒ వీహి॑ స్తో॒కానా॒మిత్యా॑హ॒ తస్మా॒-ద్విభ॑క్తా-స్స్తో॒కా అవ॑ పద్య॒న్తే-ఽగ్రం॒-వాఁ ఏ॒త-త్ప॑శూ॒నాం-యఁ-ద్వ॒పా-ఽగ్ర॒మోష॑ధీనా-మ్బ॒ర్॒హిరగ్రే॑ణై॒వాగ్ర॒గ్ం॒ సమ॑ర్ధయ॒త్యథో॒ ఓష॑ధీష్వే॒వ ప॒శూ-న్ప్రతి॑ష్ఠాపయతి॒ స్వాహా॑కృతీభ్యః॒ ప్రేష్యేత్యా॑హ [ ] 49

య॒జ్ఞస్య॒ సమి॑ష్ట్యై ప్రాణాపా॒నౌ వా ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నాం-యఁ-త్పృ॑షదా॒జ్యమా॒త్మా వ॒పా పృ॑షదా॒జ్యమ॑భి॒ఘార్య॑ వ॒పామ॒భి ఘా॑రయత్యా॒త్మన్నే॒వ ప॑శూ॒నా-మ్ప్రా॑ణాపా॒నౌ ద॑ధాతి॒ స్వాహో॒ర్ధ్వన॑భస-మ్మారు॒త-ఙ్గ॑చ్ఛత॒మిత్యా॑హో॒ర్ధ్వన॑భా హ స్మ॒ వై మా॑రు॒తో దే॒వానాం᳚-వఁపా॒శ్రప॑ణీ॒ ప్ర హ॑రతి॒ తేనై॒వైనే॒ ప్ర హ॑రతి॒ విషూ॑చీ॒ ప్ర హ॑రతి॒ తస్మా॒-ద్విష్వ॑ఞ్చౌ ప్రాణాపా॒నౌ ॥ 50 ॥

(స్వధి॑తి - శ్చై॒వా - చ్ఛి॑న్నో - హ॒వ్యేనే॒ - ష్యేత్యా॑హ॒ - షట్చ॑త్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 9)

ప॒శుమా॒లభ్య॑ పురో॒డాశ॒-న్నిర్వ॑పతి॒ సమే॑ధమే॒వైన॒మా ల॑భతే వ॒పయా᳚ ప్ర॒చర్య॑ పురో॒డాశే॑న॒ ప్ర చ॑ర॒త్యూర్గ్వై పు॑రో॒డాశ॒ ఊర్జ॑మే॒వ ప॑శూ॒నా-మ్మ॑ద్ధ్య॒తో ద॑ధా॒త్యథో॑ ప॒శోరే॒వ ఛి॒ద్రమపి॑ దధాతి పృషదా॒జ్యస్యో॑ప॒హత్య॒ త్రిః పృ॑చ్ఛతి శృ॒తగ్ం హ॒వీ(3)-శ్శ॑మిత॒రితి॒ త్రిష॑త్యా॒ హి దే॒వా యో-ఽశృ॑తగ్ం శృ॒తమాహ॒ స ఏన॑సా ప్రాణాపా॒నౌ వా ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నాం- [ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నామ్, య-త్పృ॑షదా॒జ్య-మ్ప॒శోః] 51

-ఁయ-త్పృ॑షదా॒జ్య-మ్ప॒శోః ఖలు॒ వా ఆల॑బ్ధస్య॒ హృద॑యమా॒త్మా-ఽభి సమే॑తి॒ య-త్పృ॑షదా॒జ్యేన॒ హృద॑య-మభిఘా॒రయ॑త్యా॒త్మన్నే॒వ ప॑శూ॒నా-మ్ప్రా॑ణాపా॒నౌ ద॑ధాతి ప॒శునా॒ వై దే॒వా-స్సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒కమా॑య॒-న్తే॑-ఽమన్యన్త మను॒ష్యా॑ నో॒-ఽన్వాభ॑విష్య॒న్తీతి॒ తస్య॒ శిరః॑ ఛి॒త్త్వా మేధ॒-మ్ప్రాక్షా॑రయ॒న్థ్స ప్ర॒క్షో॑-ఽభవ॒-త్త-త్ప్ర॒క్షస్య॑ ప్రక్ష॒త్వం-యఁ-త్ప్ల॑క్షశా॒ఖో-త్త॑రబ॒ర్॒హి-ర్భవ॑తి॒ సమే॑ధస్యై॒వ [ ] 52

ప॒శోరవ॑ ద్యతి ప॒శుం-వైఁ హ్రి॒యమా॑ణ॒గ్ం॒ రక్షా॒గ్॒స్యను॑ సచన్తే-ఽన్త॒రా యూప॑-ఞ్చా-ఽఽహవ॒నీయ॑-ఞ్చ హరతి॒ రక్ష॑సా॒మప॑హత్యై ప॒శోర్వా ఆల॑బ్ధస్య॒ మనో-ఽప॑ క్రామతి మ॒నోతా॑యై హ॒విషో॑-ఽవదీ॒యమా॑న॒స్యాను॑ బ్రూ॒హీత్యా॑హ॒ మన॑ ఏ॒వాస్యావ॑ రున్ధ॒ ఏకా॑దశావ॒దానా॒న్యవ॑ ద్యతి॒ దశ॒ వై ప॒శోః ప్రా॒ణా ఆ॒త్మైకా॑ద॒శో యావా॑నే॒వ ప॒శుస్తస్యా-ఽవ॑- [ప॒శుస్తస్యా-ఽవ॑, ద్య॒తి॒ హృద॑య॒స్యా-] 53

-ద్యతి॒ హృద॑య॒స్యా-గ్రే-ఽవ॑ ద్య॒త్యథ॑ జి॒హ్వాయా॒ అథ॒ వక్ష॑సో॒ యద్వై హృద॑యేనాభి॒గచ్ఛ॑తి॒ తజ్జి॒హ్వయా॑ వదతి॒ యజ్జి॒హ్వయా॒ వద॑తి॒ తదుర॒సో-ఽధి॒ నిర్వ॑దత్యే॒తద్వై ప॒శోర్య॑థాపూ॒ర్వం-యఁస్యై॒వమ॑వ॒దాయ॑ యథా॒కామ॒-ముత్త॑రేషామవ॒ద్యతి॑ యథా పూ॒ర్వమే॒వాస్య॑ ప॒శోరవ॑త్త-మ్భవతి మద్ధ్య॒తో గు॒దస్యావ॑ ద్యతి మద్ధ్య॒తో హి ప్రా॒ణ ఉ॑త్త॒మస్యావ॑ ద్య- [ఉ॑త్త॒మస్యావ॑ ద్యతి, ఉ॒త్త॒మో హి ప్రా॒ణో] 54

-త్యుత్త॒మో హి ప్రా॒ణో యదీత॑రం॒-యఁదీత॑ర-ము॒భయ॑మే॒వాజా॑మి॒ జాయ॑మానో॒ వై బ్రా᳚హ్మ॒ణ-స్త్రి॒భిర్-ఋ॑ణ॒వా జా॑యతే బ్రహ్మ॒చర్యే॒ణర్షి॑భ్యో య॒జ్ఞేన॑ దే॒వేభ్యః॑ ప్ర॒జయా॑ పి॒తృభ్య॑ ఏ॒ష వా అ॑నృ॒ణో యః పు॒త్రీ యజ్వా᳚ బ్రహ్మచారివా॒సీ తద॑వ॒దానై॑-రే॒వా-ఽవ॑ దయతే॒ తద॑వ॒దానా॑నా-మవదాన॒త్వ-న్దే॑వాసు॒రా-స్సంయఁ॑త్తా ఆస॒-న్తే దే॒వా అ॒గ్నిమ॑బ్రువ॒-న్త్వయా॑ వీ॒రేణాసు॑రాన॒భి భ॑వా॒మేతి॒ [భ॑వా॒మేతి॑, సో᳚-ఽబ్రవీ॒-ద్వరం॑-వృఁణై] 55

సో᳚-ఽబ్రవీ॒-ద్వరం॑-వృఁణై ప॒శోరు॑ద్ధా॒రముద్ధ॑రా॒ ఇతి॒ స ఏ॒తము॑ద్ధా॒రముద॑హరత॒ దోః పూ᳚ర్వా॒ర్ధస్య॑ గు॒ద-మ్మ॑ద్ధ్య॒త-శ్శ్రోణి॑-ఞ్జఘనా॒ర్ధస్య॒ తతో॑ దే॒వా అభ॑వ॒-న్పరా-ఽసు॑రా॒ య-త్త్ర్య॒ఙ్గాణాగ్ం॑ సమవ॒ద్యతి॒ భ్రాతృ॑వ్యాభిభూత్యై॒ భవ॑త్యా॒త్మనా॒ పరా᳚-ఽస్య॒ భ్రాతృ॑వ్యో భవత్యక్ష్ణ॒యా-ఽవ॑ ద్యతి॒ తస్మా॑దక్ష్ణ॒యా ప॒శవో-ఽఙ్గా॑ని॒ ప్ర హ॑రన్తి॒ ప్రతి॑ష్ఠిత్యై ॥ 56 ॥

(ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నాగ్ం - సమే॑ధస్యై॒వ - తస్యా-ఽవో᳚ - త్త॒మస్యావ॑ ద్య॒తీ - తి॒ - పఞ్చ॑చత్వారిగ్ంశచ్చ) (అ. 10)

మేద॑సా॒ స్రుచౌ॒ ప్రోర్ణో॑తి॒ మేదో॑రూపా॒ వై ప॒శవో॑ రూ॒పమే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి యూ॒షన్న॑వ॒ధాయ॒ ప్రోర్ణో॑తి॒ రసో॒ వా ఏ॒ష ప॑శూ॒నాం-యఁద్యూ రస॑మే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి పా॒ర్శ్వేన॑ వసాహో॒మ-మ్ప్రయౌ॑తి॒ మద్ధ్యం॒-వాఁ ఏ॒త-త్ప॑శూ॒నాం-యఁ-త్పా॒ర్శ్వగ్ం రస॑ ఏ॒ష ప॑శూ॒నాం-యఁద్వసా॒ య-త్పా॒ర్శ్వేన॑ వసాహో॒మ-మ్ప్ర॒యౌతి॑ మద్ధ్య॒త ఏ॒వ ప॑శూ॒నాగ్ం రస॑-న్దధాతి॒ ఘ్నన్తి॒ [ఘ్నన్తి॑, వా ఏ॒త-త్ప॒శు-] 57

వా ఏ॒త-త్ప॒శుం-యఁ-థ్స᳚జ్ఞ॒మ్పయ॑న్త్యై॒న్ద్రః ఖలు॒ వై దే॒వత॑యా ప్రా॒ణ ఐ॒న్ద్రో॑-ఽపా॒న ఐ॒న్ద్రః ప్రా॒ణో అఙ్గే॑అఙ్గే॒ ని దే᳚ద్ధ్య॒దిత్యా॑హ ప్రాణాపా॒నావే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి॒ దేవ॑ త్వష్ట॒ర్భూరి॑ తే॒ సగ్ం స॑మే॒త్విత్యా॑హ త్వా॒ష్ట్రా హి దే॒వత॑యా ప॒శవో॒ విషు॑రూపా॒ య-థ్సల॑క్ష్మాణో॒ భవ॒థేత్యా॑హ॒ విషు॑రూపా॒ హ్యే॑తే సన్త॒-స్సల॑క్ష్మాణ ఏ॒తర్హి॒ భవ॑న్తి దేవ॒త్రా యన్త॒- [దేవ॒త్రా యన్త᳚మ్, అవ॑సే॒] 58

-మవ॑సే॒ సఖా॒యో-ఽను॑ త్వా మా॒తా పి॒తరో॑ మద॒న్త్విత్యా॒హా-ను॑మతమే॒వైన॑-మ్మా॒త్రా పి॒త్రా సు॑వ॒ర్గం-లోఁ॒క-ఙ్గ॑మయత్యర్ధ॒ర్చే వ॑సాహో॒మ-ఞ్జు॑హోత్య॒సౌ వా అ॑ర్ధ॒ర్చ ఇ॒యమ॑ర్ధ॒ర్చ ఇ॒మే ఏ॒వ రసే॑నానక్తి॒ దిశో॑ జుహోతి॒ దిశ॑ ఏ॒వ రసే॑నాన॒క్త్యథో॑ ది॒గ్భ్య ఏ॒వోర్జ॒గ్ం॒ రస॒మవ॑ రున్ధే ప్రాణాపా॒నౌ వా ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నాం-యఁ-త్పృ॑షదా॒జ్యం-వాఁ॑నస్ప॒త్యాః ఖలు॒ [ఖలు॑, వై దే॒వత॑యా ప॒శవో॒] 59

వై దే॒వత॑యా ప॒శవో॒ య-త్పృ॑షదా॒జ్యస్యో॑-ప॒హత్యా-ఽఽహ॒ వన॒స్పత॒యే-ఽను॑ బ్రూహి॒ వన॒స్పత॑యే॒ ప్రేష్యేతి॑ ప్రాణాపా॒నావే॒వ ప॒శుషు॑ దధాత్య॒న్యస్యా᳚న్యస్య సమవ॒త్తగ్ం స॒మవ॑ద్యతి॒ తస్మా॒న్నానా॑రూపాః ప॒శవో॑ యూ॒ష్ణోప॑ సిఞ్చతి॒ రసో॒ వా ఏ॒ష ప॑శూ॒నాం-యఁద్యూ రస॑మే॒వ ప॒శుషు॑ దధా॒తీడా॒ముప॑ హ్వయతే ప॒శవో॒ వా ఇడా॑ ప॒శూనే॒వోప॑ హ్వయతే చ॒తురుప॑ హ్వయతే॒ [చ॒తురుప॑ హ్వయతే, చతు॑ష్పాదో॒ హి] 60

చతు॑ష్పాదో॒ హి ప॒శవో॒ య-ఙ్కా॒మయే॑తా ప॒శు-స్స్యా॒దిత్య॑మే॒దస్క॒-న్తస్మా॒ ఆ ద॑ద్ధ్యా॒న్మేదో॑రూపా॒ వై ప॒శవో॑ రూ॒పేణై॒వైన॑-మ్ప॒శుభ్యో॒ నిర్భ॑జత్యప॒శురే॒వ భ॑వతి॒ య-ఙ్కా॒మయే॑త పశు॒మాన్-థ్స్యా॒దితి॒ మేద॑స్వ॒-త్తస్మా॒ ఆ ద॑ద్ధ్యా॒న్మేదో॑రూపా॒ వై ప॒శవో॑ రూ॒పేణై॒వాస్మై॑ ప॒శూనవ॑ రున్ధే పశు॒మానే॒వ భ॑వతి ప్ర॒జాప॑తిర్య॒జ్ఞమ॑సృజత॒ స ఆజ్య॑- [స ఆజ్య᳚మ్, పు॒రస్తా॑దసృజత] 61

-మ్పు॒రస్తా॑దసృజత ప॒శు-మ్మ॑ద్ధ్య॒తః పృ॑షదా॒జ్య-మ్ప॒శ్చా-త్తస్మా॒దాజ్యే॑న ప్రయా॒జా ఇ॑జ్యన్తే ప॒శునా॑ మద్ధ్య॒తః పృ॑షదా॒జ్యేనా॑-నూయా॒జా-స్తస్మా॑దే॒తన్మి॒శ్రమి॑వ పశ్చా-థ్సృ॒ష్టగ్గ్ హ్యేకా॑దశానూయా॒జాన్. య॑జతి॒ దశ॒ వై ప॒శోః ప్రా॒ణా ఆ॒త్మైకా॑ద॒శో యావా॑నే॒వ ప॒శుస్తమను॑ యజతి॒ ఘ్నన్తి॒ వా ఏ॒త-త్ప॒శుం-యఁ-థ్సం᳚(2)జ్ఞ॒పయ॑న్తి ప్రాణాపా॒నౌ ఖలు॒ వా ఏ॒తౌ ప॑శూ॒నాం-యఁ-త్పృ॑షదా॒జ్యం-యఁ-త్పృ॑షదా॒జ్యేనా॑ నూయా॒జాన్. యజ॑తి ప్రాణాపా॒నావే॒వ ప॒శుషు॑ దధాతి ॥ 62 ॥

(ఘ్నన్తి॒ - యన్తం॒ - ఖలు॑ - చ॒తురుప॑ హ్వయత॒ - ఆజ్యం॒ - ఁయ-త్పృ॑షదా॒జ్యేన॒ - షట్ చ॑) (అ. 11)

(చాత్వా॑లాథ్ - సువ॒ర్గాయ॒ య-ద్వై॑సర్జ॒నాని॑ - వైష్ణ॒వ్యర్చా - పృ॑థి॒వ్యై - సా॒ధ్యా - ఇ॒షే త్వే - త్య॒గ్నినా॒ - పర్య॑గ్ని - ప॒శోః - ప॒శుమా॒లభ్య॒ - మేద॑సా॒ స్రుచా॒ - వేకా॑దశ)

(చాత్వా॑లా-ద్- దే॒వాను॒పైతి॑ - ముఞ్చతి - ప్రహ్రి॒యమా॑ణాయ॒ - పర్య॑గ్ని - ప॒శుమా॒లభ్య॒ - చతు॑ష్పాదో॒ - ద్విష॑ష్టిః)

(చాత్వా॑లా, త్ప॒శుషు॑ దధాతి)

॥ హరిః॑ ఓమ్ ॥

॥ కృష్ణ యజుర్వేదీయ తైత్తిరీయ సంహితాయాం షష్ఠకాణ్డే తృతీయః ప్రశ్న-స్సమాప్తః ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe tṛtīyaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

cātvā̭lā॒-ddhiṣṇi̭yā॒nupa̭ vapati॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ-ya~॒jñasya̭ sayoni॒tvāya̭ de॒vā vai ya॒jña-mparā̭-'jayanta॒ tamāgnī᳚ddhrā॒-tpuna॒rapā̭jayanne॒tadvai ya॒jñasyā-pa̭rājitaṃ॒-ya~dāgnī᳚ddhraṃ॒-ya~dāgnī᳚ddhrā॒ddhiṣṇi̭yān. vi॒hara̭ti॒ yade॒va ya॒jñasyā-pa̭rājita॒-ntata̭ e॒vaina॒-mpuna̭stanute parā॒jityḙva॒ khalu॒ vā e॒te ya̭nti॒ ye ba̭hiṣpavamā॒nagṃ sarpa̭nti bahiṣpavamā॒ne stu॒ta [stu॒te, ā॒hāgnī̭da॒gnīn. vi] 1

ā॒hāgnī̭da॒gnīn. vi ha̭ra ba॒r॒hi-sstṛ̭ṇāhi puro॒ḍāśā॒gṃ॒ ala̭-ṅku॒rviti̭ ya॒jñame॒vāpa॒jitya॒ puna̭stanvā॒nā ya॒ntyaṅgā̭rai॒rdve sava̭ne॒ vi ha̭rati śa॒lākā̭bhi-stṛ॒tīyagṃ̭ saśukra॒tvāyātho॒ sa-mbha̭ratye॒vaina॒ddhiṣṇi̭yā॒ vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke soma̭marakṣa॒-ntebhyo-'dhi॒ soma॒mā-'ha̭ra॒-nta ma̭nva॒vāya॒nta-mparya̭viśa॒n॒. ya e॒vaṃ-ve~da̭ vi॒ndatḙ [ya e॒vaṃ-ve~da̭ vi॒ndate᳚, pa॒ri॒ve॒ṣṭāra॒-nte] 2

parive॒ṣṭāra॒-nte so̭mapī॒thena॒ vyā᳚rdhyanta॒ te de॒veṣṷ somapī॒thamai᳚cchanta॒ tā-nde॒vā a̭bruva॒-ndvedve॒ nāma̭nī kuruddhva॒matha॒ pra vā॒-''phsyatha॒ na vetya॒gnayo॒ vā atha॒ dhiṣṇi̭yā॒stasmā᳚-ddvi॒nāmā᳚ brāhma॒ṇo-'rdhṷka॒steṣāṃ॒-ye~ nedi̭ṣṭha-mpa॒ryavi̭śa॒-nte so̭mapī॒tha-mprā-'pnṷvannāhava॒nīya̭ āgnī॒ddhrīyo̭ ho॒trīyo̭ mārjā॒līya॒stasmā॒-tteṣṷ juhvatyati॒hāya॒ vaṣa̭-ṭkaroti॒ vi hyḙ [vi hi, e॒te so̭mapī॒thenā-''rdhya̭nta] 3

-te so̭mapī॒thenā-''rdhya̭nta de॒vā vai yāḥ prācī॒-rāhṷtī॒-rajṷhavu॒rye pu॒rastā॒dasṷrā॒ āsa॒-ntāg stābhiḥ॒ prāṇṷdanta॒ yāḥ pra॒tīcī॒rye pa॒ścādasṷrā॒ āsa॒-ntāgstābhi॒-rapā̭nudanta॒ prācī̭ra॒nyā āhṷtayo hū॒yante᳚ pra॒tyaṅṅāsī̭no॒ dhiṣṇi̭yā॒n. vyāghā̭rayati pa॒ścāccai॒va purastā᳚cca॒ yaja̭māno॒ bhrātṛ̭vyā॒-npra ṇṷdate॒ tasmā॒-tparā̭cīḥ pra॒jāḥ pra vī̭yante pra॒tīcī᳚- [pra॒tīcīḥ᳚, jā॒ya॒nte॒ prā॒ṇā vā e॒te] 4

-rjāyante prā॒ṇā vā e॒te yaddhiṣṇi̭yā॒ yada̭ddhva॒ryuḥ pra॒tya-ndhiṣṇi̭yā-nati॒sarpe᳚-tprā॒ṇān-thsaṅka̭rṣe-tpra॒māyṷka-ssyā॒nnābhi॒rvā e॒ṣā ya॒jñasya॒ yaddhoto॒rdhvaḥ khalu॒ vai nābhyai᳚ prā॒ṇo-'vāṃ̭apā॒no yada̭dhva॒ryuḥ pra॒tyaṃ hotā̭ramati॒sarpḙdapā॒ne prā॒ṇa-nda̭dhyā-tpra॒māyṷka-ssyā॒nnāddhva॒ryurupa̭ gāye॒-dvāgvī᳚ryo॒ vā a̭ddhva॒ryu-ryada̭ddhva॒ryurṷpa॒-gāyḙdu-dgā॒tre [ ] 5

vāca॒gṃ॒ sa-mpra ya̭cche-dupa॒dāsṷkā-'sya॒ vā-khsyā᳚dbrahmavā॒dino̭ vadanti॒ nāsagg̭sthite॒ some᳚-'ddhva॒ryuḥ pra॒tyaṅ-khsado-'tī̭yā॒datha̭ ka॒thā dā᳚kṣi॒ṇāni॒ hotṷmeti॒ yāmo॒ hi sa teṣā॒-ṅkasmā॒ aha̭ de॒vā yāmaṃ॒-vā~-'yā̭maṃ॒-vā~-'nṷ jñāsya॒ntītyu-tta̭re॒ṇā-''gnī᳚ddhra-mpa॒rītya̭ juhoti dākṣi॒ṇāni॒ na prā॒ṇānthsa-ṅka̭rṣati॒ nya̭nye dhiṣṇi̭yā u॒pyante॒ nānye yā-nni॒vapa̭ti॒ tena॒ tā-nprī̭ṇāti॒ yā-nnani॒vapa̭ti॒ yada̭nudi॒śati॒ tena॒ tān || 6 ||

(stu॒te - vi॒ndate॒ - hi - vī̭yante pra॒tīcī̭ - rudgrā॒tra - u॒pyante॒ - catṷrdaśa ca) (a. 1)

su॒va॒rgāya॒ vā e॒tāni̭ lo॒kāya̭ hūyante॒ ya-dvai̭sarja॒nāni॒ dvābhyā॒-ṅgārha̭patye juhoti dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityā॒ āgnī᳚ddhre juhotya॒ntari̭kṣa e॒vā-''kra̭mata āhava॒nīyḙ juhoti suva॒rgame॒vainaṃ̭-lo~॒ka-ṅga̭mayati de॒vān. vai sṷva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~॒to rakṣāg̭sya jighāgṃsa॒nte somḙna॒ rājñā॒ rakṣāg̭-syapa॒hatyā॒ptu-mā॒tmāna̭-ṅkṛ॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nrakṣa̭sā॒-manṷpalābhā॒yā ''tta॒-ssomo̭ bhava॒tyatha̭ [bhava॒tyatha̭, vai॒sa॒rja॒nāni̭ juhoti॒] 7

vaisarja॒nāni̭ juhoti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ tvagṃ so̭ma tanū॒kṛdbhya॒ ityā̭ha tanū॒kṛddhya̭ṣa dveṣo᳚bhyo॒-'nyakṛ̭tebhya॒ ityā̭hā॒nyakṛ̭tāni॒ hi rakṣāg̭syu॒ru ya॒ntā-'si॒ varṷ̄tha॒mityā̭ho॒ru ṇa̭skṛ॒dhīti॒ vāvaitadā̭ha juṣā॒ṇo a॒pturājya̭sya ve॒tvityā̭hā॒ptume॒va yaja̭māna-ṅkṛ॒tvā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ rakṣa̭sā॒-manṷpalābhā॒yā-'' soma̭-ndadata॒ [soma̭-ndadate, ā grāvṇṇa॒ ā] 8

ā grāvṇṇa॒ ā vā̭ya॒vyā᳚nyā dro̭ṇakala॒śamu-tpatnī॒mā na̭ya॒ntyanvanāgṃ̭si॒ pra va̭rtayanti॒ yāva̭de॒vāsyāsti॒ tena̭ sa॒ha sṷva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti॒ naya̭vatya॒rcā-''gnī᳚ddhre juhoti suva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒bhinī᳚tyai॒ grāvṇṇo̭ vāya॒vyā̭ni droṇakala॒śamāgnī᳚ddhra॒ upa̭ vāsayati॒ vi hyḙna॒-ntairgṛ॒hṇate॒ ya-thsa॒hopa̭vā॒sayḙ-dapuvā॒yeta̭ sau॒myarcā pra pā̭dayati॒ svayai॒- [pra pā̭dayati॒ svaya᳚, e॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒] 9

-vaina̭-nde॒vata̭yā॒ pra pā̭daya॒tyadi̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒detyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dyaja̭māno॒ vā e॒tasya̭ pu॒rā go॒ptā bha̭vatye॒ṣa vo̭ deva savita॒-ssoma॒ ityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhya॒-ssa-mpraya̭cchatye॒ta-ttvagṃ so̭ma de॒vo de॒vānupā̭gā॒ ityā̭ha de॒vo hyḙṣa sa- [de॒vo hyḙṣa sann, de॒vānu॒paitī॒dama॒ha-] 10

-nde॒vānu॒paitī॒dama॒ha-mma̭nu॒ṣyo̭ manu॒ṣyā̭nityā̭ha manu॒ṣyo᳚(1॒) hyḙṣa sa-nma̭nu॒ṣyā̭nu॒paiti॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yādapra̭jā apa॒śuryaja̭māna-ssyā-thsa॒ha pra॒jayā̭ saha rā॒yaspoṣe॒ṇetyā̭ha pra॒jayai॒va pa॒śubhiḥ̭ sa॒hemaṃ-lo~॒kamu॒pāva̭rtate॒ namo̭ de॒vebhya॒ ityā̭ha namaskā॒ro hi de॒vānāg̭ sva॒dhā pi॒tṛbhya॒ ityā̭ha svadhākā॒ro hi [svadhākā॒ro hi, pi॒tṛ॒ṇāmi॒dama॒ha-] 11

pi̭tṛ॒ṇāmi॒dama॒ha-nnirvarṷṇasya॒ pāśā॒dityā̭ha varuṇapā॒śāde॒va nirmṷcya॒te 'gne᳚ vratapata ā॒tmanaḥ॒ pūrvā̭ ta॒nūrā॒deyetyā̭huḥ॒ ko hi tadveda॒ ya-dvasī̭yā॒n-thsve vaśḙ bhū॒te puna̭rvā॒ dadā̭ti॒ na veti॒ grāvā̭ṇo॒ vai soma̭sya॒ rājño̭ malimluse॒nā ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ngrāvṇṇa॒ āgnī᳚ddhra upavā॒saya̭ti॒ naina̭-mmalimluse॒nā vi̭ndati || 12 ||

(atha̭-dadate॒ - svayā॒ - santh - sva̭dhākā॒ro hi - vi̭ndati) (a. 2)

vai॒ṣṇa॒vyarcā hu॒tvā yūpa॒macchai̭ti vaiṣṇa॒vo vai de॒vata̭yā॒ yūpa॒-ssvayai॒vaina̭-nde॒vata॒yā 'cchai॒tyatya॒nyānagā॒-nnānyā-nupā̭gā॒mityā॒hāti॒ hya̭nyāneti॒ nānyā-nu॒paitya॒rvāktvā॒ parai̭ravida-mpa॒ro-'va̭rai॒rityā̭hā॒rvāghyḙna॒-mparai᳚rvi॒ndati̭ pa॒ro-'va̭rai॒sta-ntvā̭ juṣe [juṣe, vai॒ṣṇa॒va-ndḙvaya॒jyāyā॒] 13

vaiṣṇa॒va-ndḙvaya॒jyāyā॒ ityā̭ha devaya॒jyāyai॒ hyḙna-ñju॒ṣatḙ de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'na॒ktvityā̭ha॒ teja̭sai॒vaina̭-mana॒ktyoṣa̭dhe॒ trāya̭svaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒rityā̭ha॒ vajro॒ vai svadhi̭ti॒-śśāntyai॒ svadhi̭tervṛ॒kṣasya॒ bibhya̭taḥ pratha॒mena॒ śaka̭lena sa॒ha tejaḥ॒ parā̭ patati॒ yaḥ pra̭tha॒ma-śśaka̭laḥ parā॒pate॒-ttamapyā ha̭re॒-thsatḙjasa- [ha̭re॒-thsatḙjasam, e॒vaina॒mā] 14

-me॒vaina॒mā ha̭ratī॒me vai lo॒kā yūpā᳚-tpraya॒to bi̭bhyati॒ diva॒magrḙṇa॒ mā lḙkhīra॒ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙna॒ mā higṃ̭sī॒rityā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ̭ śamayati॒ vana̭spate śa॒tava̭lśo॒ vi ro॒hetyā॒vraśca̭ne juhoti॒ tasmā̭-dā॒vraśca̭nā-dvṛ॒kṣāṇā॒-mbhūyāgṃ̭sa॒ utti̭ṣṭhanti sa॒hasra̭valśā॒ vi va॒yagṃ rṷhe॒metyā̭hā॒- ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā॒ste 'na̭kṣasaṅga- [śā॒ste 'na̭kṣasaṅgam, vṛ॒śce॒-dyada̭kṣasa॒ṅgaṃ-] 15

-~vṛśce॒-dyada̭kṣasa॒ṅgaṃ-vṛ~॒śceda̭dhaī॒ṣaṃ-ya~ja̭mānasya pra॒māyṷkagg syā॒dya-ṅkā॒maye॒tāpra̭tiṣṭhita-ssyā॒dityā̭ro॒ha-ntasma̭ vṛścede॒ṣa vai vana॒spatī̭nā॒-mapra̭tiṣṭhi॒to-'pra̭tiṣṭhita e॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒ditya̭pa॒rṇa-ntasmai॒ śuṣkā᳚graṃ-vṛ~ścede॒ṣa vai vana॒spatī̭nā-mapaśa॒vyo̭-'pa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti̭ bahupa॒rṇa-ntasmai̭ bahuśā॒khaṃ-vṛ~̭ścede॒ṣa vai [ ] 16

vana॒spatī̭nā-mpaśa॒vyaḥ̭ paśu॒māne॒va bha̭vati॒ prati̭ṣṭhitaṃ-vṛ~śce-tprati॒ṣṭhākā̭masyai॒ṣa vai vana॒spatī̭nā॒-mprati̭ṣṭhito॒ ya-ssa॒me bhūmyai॒ svādyonḙ rū॒ḍhaḥ pratye॒va ti̭ṣṭhati॒ yaḥ pra॒tyaṅṅupa̭nata॒staṃ-vṛ~̭śce॒-thsa hi medha̭ma॒bhyupa̭nataḥ॒ pañcā̭ratni॒-ntasmai̭ vṛśce॒dya-ṅkā॒maye॒topai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭me॒diti॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jña upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño [ya॒jñaḥ, na॒ma॒ti॒ ṣaḍa̭ratni] 17

na̭mati॒ ṣaḍa̭ratni-mprati॒ṣṭhākā̭masya॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tuṣve॒va prati̭ tiṣṭhati sa॒ptāra̭tni-mpa॒śukā̭masya sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒ navā̭ratni॒-nteja̭skāmasya tri॒vṛtā॒ stomḙna॒ sammi̭ta॒-nteja̭stri॒vṛ-ttḙja॒svyḙva bha̭va॒-tyekā̭daśāratni-mindri॒yakā̭ma॒-syaikā̭daśākṣarā tri॒ṣṭugi̭ndri॒ya-ntri॒ṣṭugi̭ndriyā॒vyḙva bha̭vati॒ pañca̭daśāratni॒-mbhrātṛ̭vyavataḥ pañcada॒śo vajro॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śāratni-mpra॒jākā̭masya saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyā॒ eka̭vigṃśatyaratni-mprati॒ṣṭhākā̭ma-syaikavi॒gṃ॒śa-sstomā̭nā-mprati॒ṣṭhā prati̭ṣṭhityā a॒ṣṭāśri̭rbhava-tya॒ṣṭākṣa̭rā gāya॒trī tejo̭ gāya॒trī gā̭ya॒trī ya̭jñamu॒kha-nteja̭sai॒va gā̭yatri॒yā ya̭jñamu॒khena॒ sammi̭taḥ || 18 ||

(ju॒ṣe॒ - satḙjasa॒ - mana̭kṣasaṅgaṃ - bahuśā॒khaṃ-vṛ~̭ścede॒ṣa vai - ya॒jña upai̭na॒mutta̭ro ya॒jña - āptyā॒ - ekā॒nnavigṃ̭śa॒tiśca̭) (a. 3)

pṛ॒thi॒vyai tvā॒-'ntari̭kṣāya tvā di॒ve tvetyā̭hai॒bhya e॒vainaṃ̭-lo~॒kebhyaḥ॒ prokṣa̭ti॒ parā᳚ñca॒-mprokṣa̭ti॒ parā̭ṅiva॒ hi sṷva॒rgo lo॒kaḥ krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-tkhana̭tya॒po-'va̭ nayati॒ śāntyai॒ yava̭matī॒rava̭ naya॒tyūrgvai yavo॒ yaja̭mānena॒ yūpa॒-ssammi̭to॒ yāvā̭ne॒va yaja̭māna॒-stāva̭tī-me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti [me॒vāsmi॒-nnūrja̭-ndadhāti, pi॒tṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭] 19

pitṛ॒ṇāgṃ sada̭nama॒sīti̭ ba॒r॒hirava̭ stṛṇāti pitṛdeva॒tyā᳚(1॒)gg॒ hyḙta-dyannikhā̭taṃ॒-ya~-dba॒r॒hirana̭vastīrya minu॒yā-tpi̭tṛdeva॒tyo̭ nikhā̭ta-ssyā-dba॒r॒hira̭va॒stīrya̭ minotya॒syāme॒vaina̭-mminoti yūpaśaka॒lamavā᳚syati॒ satḙjasame॒vaina̭-mminoti de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'na॒ktvityā̭ha॒ teja̭sai॒vaina̭manakti supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ iti̭ ca॒ṣāla॒-mprati̭- [ca॒ṣāla॒-mprati̭, mu॒ñca॒ti॒ tasmā᳚cchīrṣa॒ta] 20

-muñcati॒ tasmā᳚cchīrṣa॒ta oṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇantya॒nakti॒ tejo॒ vā ājyaṃ॒-ya~ja̭mānenāgni॒ṣṭhā-'śri॒-ssammi̭tā॒ yada̭gni॒ṣṭhā-maśri̭ma॒nakti॒ yaja̭māname॒va teja̭sā 'naktyā॒nta-ma̭naktyā॒ntame॒va yaja̭māna॒-nteja̭sānakti sa॒rvataḥ॒ pari̭ mṛśa॒tyapa̭rivarga-me॒vāsmi॒-ntejo̭ dadhā॒tyu-ddivagg̭ stabhā॒nā-'ntari̭kṣa-mpṛ॒ṇetyā̭hai॒ṣāṃ-lo~॒kānāṃ॒-vi~dhṛ̭tyai vaiṣṇa॒vyarcā [vaiṣṇa॒vyarcā, ka॒lpa॒ya॒ti॒ vai॒ṣṇa॒vo vai] 21

ka̭lpayati vaiṣṇa॒vo vai de॒vata̭yā॒ yūpa॒-ssvayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā kalpayati॒ dvābhyā᳚-ṅkalpayati dvi॒pā-dyaja̭mānaḥ॒ prati̭ṣṭhityai॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ teja̭saina-nde॒vatā̭bhirindri॒yeṇa॒ vya̭rdhayeya॒-mitya̭gni॒ṣṭhā-ntasyāśri̭-māhava॒nīyā̭di॒tthaṃ-ve~॒tthaṃ-vā~-'ti̭ nāvaye॒-tteja̭sai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirindri॒yeṇa॒ vya̭rdhayati॒ ya-ṅkā॒mayḙta॒ teja̭saina-nde॒vatā̭bhirindri॒yeṇa॒ sama̭rdhayeya॒mi- [sama̭rdhayeya॒miti̭, a॒gni॒ṣṭhā-] 22

-tya̭gni॒ṣṭhā-ntasyāśri̭māhava॒nīyḙna॒ sa-mmi̭nuyā॒-tteja̭sai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirindri॒yeṇa॒ sama̭rdhayati brahma॒vani̭-ntvā kṣatra॒vani॒mityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpari̭ vyaya॒tyūrgvai ra̭śa॒nā yaja̭mānena॒ yūpa॒-ssammi̭to॒ yaja̭māname॒vorjā sama̭rdhayati nābhida॒ghne pari̭ vyayati nābhida॒ghna e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚nnābhida॒ghna ū॒rjā bhṷñjate॒ ya-ṅkā॒mayḙto॒rjainaṃ॒- [ya-ṅkā॒mayḙto॒rjaina᳚m, vya̭rdhayeya॒-] 23

~vya̭rdhayeya॒-mityū॒rdhvāṃ-vā~॒ tasyāvā̭cīṃ॒-vā~-'vo̭hedū॒rjaivainaṃ॒-vya~̭rdhayati॒ yadi̭ kā॒mayḙta॒ varṣṷkaḥ pa॒rjanyaḥ̭ syā॒ditya-vā̭cī॒mavo̭he॒-dvṛṣṭi̭me॒va ni ya̭cchati॒ yadi̭ kā॒maye॒tāva̭rṣuka-ssyā॒dityū॒rdhvāmudṷ̄he॒-dvṛṣṭi̭me॒vo-dya̭cchati pitṛ॒ṇā-nnikhā̭ta-mmanu॒ṣyā̭ṇāmū॒rdhva-nnikhā̭tā॒dā ra̭śa॒nāyā॒ oṣa̭dhīnāgṃ raśa॒nā viśvḙṣā- [viśvḙṣām, de॒vānā̭-] 24

-nde॒vānā̭-mū॒rdhvagṃ ra̭śa॒nāyā॒ ā ca॒ṣālā॒dindra̭sya ca॒ṣālagṃ̭ sā॒ddhyānā॒mati̭rikta॒gṃ॒ sa vā e॒ṣa sa̭rvadeva॒tyo̭ yadyūpo॒ yadyūpa̭-mmi॒noti॒ sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti ya॒jñena॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'manyanta manu॒ṣyā̭ no॒-'nvābha̭viṣya॒ntīti॒ te yūpḙna yopayi॒tvā sṷva॒rgaṃ ~lo॒kamā̭ya॒-ntamṛṣa̭yo॒ yūpḙnai॒vānu॒ prājā̭na॒-nta-dyūpa̭sya yūpa॒tvaṃ- [yūpa॒tvam, ya-dyūpa̭-] 25

~ya-dyūpa̭-mmi॒noti̭ suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ prajñā᳚tyai pu॒rastā᳚-nminoti pu॒rastā॒ddhi ya॒jñasya̭ prajñā॒yate pra̭jñāta॒gṃ॒ hi ta-dyadati̭panna ā॒huri॒da-ṅkā॒rya̭māsī॒diti̭ sā॒ddhyā vai de॒vā ya॒jñamatya̭manyanta॒ tān. ya॒jño nāspṛ̭śa॒-ttān. ya-dya॒jñasyāti̭rikta॒māsī॒-ttada̭spṛśa॒dati̭riktaṃ॒-vā~ e॒ta-dya॒jñasya॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara॒tyati̭riktame॒ta- [pra॒hara॒tyati̭riktame॒tat, yūpa̭sya॒] 26

-dyūpa̭sya॒ yadū॒rdhva-ñca॒ṣālā॒-tteṣā॒-nta-dbhā̭ga॒dheya॒-ntāne॒va tena̭ prīṇāti de॒vā vai saggsthi̭te॒ some॒ pra sruco-'ha̭ra॒-npra yūpa॒-ntḙ-'manyanta yajñaveśa॒saṃ-vā~ i॒da-ṅkṷrma॒ iti॒ te pra̭sta॒ragg sru॒cā-nni॒ṣkraya̭ṇa-mapaśya॒n-thsvaruṃ॒-yū~pa̭sya॒ saggsthi̭te॒ some॒ pra pra̭sta॒ragṃ hara̭ti ju॒hoti॒ svaru॒maya̭jñaveśasāya || 27 ||

(da॒dhā॒ti॒ - pratyṛ॒ - cā - sama̭rdhayeya॒mityū॒ - rjainaṃ॒ - ~viśvḙṣāṃ - ~yūpa॒tva - mati̭riktame॒ta-d- dvica̭tvārigṃśacca) (a. 4)

sā॒ddhyā vai de॒vā a॒smi~llo॒ka ā̭sa॒-nnānya-tki̭-ñca॒na mi॒ṣa-tte᳚-'gnime॒vāgnaye॒ medhā॒yā 'la̭bhanta॒ na hya̭nyadā̭la॒bhyaṃ̭-mavi̭nda॒-ntato॒ vā i॒māḥ pra॒jāḥ prājā̭yanta॒ yada॒gnāva॒gni-mma̭thi॒tvā pra॒hara̭ti pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya ru॒dro vā e॒ṣa yada॒gniryaja̭mānaḥ pa॒śurya-tpa॒śumā॒labhyā॒gni-mmanthe᳚-dru॒drāya॒ yaja̭māna॒- [yaja̭mānam, api̭ daddhyā-] 28

-mapi̭ daddhyā-tpra॒māyṷka-ssyā॒datho॒ khalvā̭hura॒gni-ssarvā̭ de॒vatā̭ ha॒vire॒tadya-tpa॒śuriti॒ ya-tpa॒śumā॒labhyā॒gni-mmantha̭ti ha॒vyāyai॒vā-''sa̭nnāya॒ sarvā̭ de॒vatā̭ janaya-tyupā॒kṛtyai॒va manthya॒-stannevā-''la̭bdha॒-nnevānā̭labdha-ma॒gne-rja॒nitra̭-ma॒sītyā̭hā॒gnerhyḙta-jja॒nitraṃ॒-vṛ~ṣa̭ṇau stha॒ ityā̭ha॒ vṛṣa̭ṇau॒ [vṛṣa̭ṇau, hyḙtā-] 29

hyḙtā-vu॒rvaśya̭syā॒yu-ra॒sītyā̭ha mithuna॒tvāya̭ ghṛ॒tenā॒kte vṛṣa̭ṇa-ndadhāthā॒mityā̭ha॒ vṛṣa̭ṇa॒gg॒ hyḙte dadhā̭te॒ ye a॒gni-ṅgā̭ya॒tra-ñchando-'nu॒ pra jā̭ya॒svetyā̭ha॒ chando̭bhire॒vaina॒-mpra ja̭nayatya॒gnayḙ ma॒thyamā̭nā॒yānṷ brū॒hītyā̭ha sāvi॒trīmṛca॒manvā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mmanthati jā॒tāyānṷ brūhi [brūhi, pra॒hri॒yamā̭ṇā॒yā-'nṷ] 30

prahri॒yamā̭ṇā॒yā-'nṷ brū॒hītyā̭ha॒ kāṇḍḙkāṇḍa e॒vaina̭-ṅkri॒yamā̭ṇe॒ sama̭rdhayati gāya॒trī-ssarvā॒ anvā̭ha gāya॒tracha̭ndā॒ vā a॒gni-ssvenai॒vaina॒-ñchanda̭sā॒ sama̭rdhayatya॒gniḥ pu॒rā bhava̭tya॒gni-mma̭thi॒tvā pra ha̭rati॒ tau sa॒bhaṃva~̭ntau॒ yaja̭mānama॒bhi sa-mbha̭vato॒ bhava̭ta-nna॒-ssama̭nasā॒vityā̭ha॒ śāntyai᳚ pra॒hṛtya̭ juhoti jā॒tāyai॒vāsmā॒ anna॒mapi̭ dadhā॒tyājyḙna juhotye॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ yadājya̭-mpri॒yeṇai॒vaina॒-ndhāmnā॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ teja̭sā || 31 ||

(yaja̭māna-māha॒ vṛṣa̭ṇau-jā॒tāyānṷ brū॒hyā-pya॒ -ṣṭāda̭śa ca) (a. 5)

i॒ṣe tveti̭ ba॒r॒hirā da̭tta i॒cchata̭ iva॒ hyḙṣa yo yaja̭ta upa॒vīra॒sītyā॒hopa॒ hyḙnānāka॒rotyupo̭ de॒vā-ndaivī॒rviśaḥ॒ prāgu॒rityā̭ha॒ daivī॒rhyḙtā viśaḥ̭ sa॒tīrde॒vānṷpa॒yanti॒ vahnī̭ru॒śija॒ ityā̭ha॒rtvijo॒ vai vahna̭ya u॒śija॒-stasmā̭de॒vamā̭ha॒ bṛha̭spate dhā॒rayā॒ vasū॒nī- [vasū॒nīti̭, ā॒ha॒ brahma॒ vai] 32

-tyā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒ rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe ha॒vyā te᳚ svadantā॒mityā̭ha sva॒daya̭tye॒vainā॒-ndeva̭ tvaṣṭa॒rvasṷ ra॒ṇvetyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ reva̭tī॒ rama̭ddhva॒mityā̭ha pa॒śavo॒ vai re॒vatīḥ᳚ pa॒śūne॒vāsmai̭ ramayati de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒va iti̭ [iti̭, ra॒śa॒nāmā da̭tte॒] 33

raśa॒nāmā da̭tte॒ prasū᳚tyā a॒śvino᳚rbā॒hubhyā॒-mityā̭hā॒śvinau॒ hi de॒vānā̭maddhva॒ryū āstā᳚-mpū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mityā̭ha॒ yatyā̭ ṛ॒tasya̭ tvā devahaviḥ॒ pāśe॒nā-'' ra̭bha॒ ityā̭ha sa॒tyaṃ-vā~ ṛ॒tagṃ sa॒tyenai॒vaina̭mṛ॒tenā ''ra̭bhate 'kṣṇa॒yā pari̭ harati॒ vaddhya॒gṃ॒ hi pra॒tyañca̭-mprati mu॒ñcanti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ dharṣā॒ mānṷṣā॒niti॒ ni yṷnakti॒ dhṛtyā̭ a॒dbhya- [a॒dbhyaḥ, tvauṣa̭dhībhyaḥ॒] 34

-stvauṣa̭dhībhyaḥ॒ prokṣā॒mītyā̭hā॒dbhyo hyḙṣa oṣa̭dhībhya-ssa॒bhaṃva~̭ti॒ ya-tpa॒śura॒pā-mpe॒rura॒sītyā̭hai॒ṣa hya̭pā-mpā॒tā yo medhā̭yā-'' ra॒bhyate᳚ svā॒tta-ñci॒-thsadḙvagṃ ha॒vyamāpo̭ devī॒-ssvada̭taina॒mityā̭ha sva॒daya̭tye॒vaina̭-mu॒pari̭ṣṭā॒-tprokṣa̭tyu॒pari̭ṣṭāde॒vaina॒-mmeddhya̭-ṅkaroti pā॒yaya̭tyantara॒ta e॒vaina॒-mmeddhya̭-ṅkarotya॒dhastā॒dupo᳚kṣati sa॒rvata̭ e॒vaina॒-mmeddhya̭-ṅkaroti || 35 ||

(vasū॒nīti̭-prasa॒va itya॒-dbhyo᳚-'ntara॒ta e॒vainaṃ॒ - daśa̭ ca) (a. 6)

a॒gninā॒ vai hotrā̭ de॒vā asṷrā-na॒bhya̭bhava-nna॒gnayḙ sami॒ddhyamā̭nā॒yānṷ brū॒hītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai sa॒ptada̭śa sāmidhe॒nīranvā̭ha saptada॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ sa॒ptada॒śānvā̭ha॒ dvāda̭śa॒ māsāḥ॒ pañca॒rtava॒-ssa saṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒ra-mpra॒jā anu॒ prajā̭yante pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya de॒vā vai sā̭midhe॒nīra॒nūcya̭ ya॒jña-nnānva̭paśya॒n-thsa pra॒jāpa̭ti-stū॒ṣṇī-mā̭ghā॒ra- [-mā̭ghā॒ram, ā 'ghā̭raya॒-ttato॒ vai] 36

-mā 'ghā̭raya॒-ttato॒ vai de॒vā ya॒jñamanva̭paśya॒n॒. ya-ttū॒ṣṇī-mā̭ghā॒ra-mā̭ghā॒raya̭ti ya॒jñasyānṷkhyātyā॒ asṷreṣu॒ vai ya॒jña ā̭sī॒-tta-nde॒vāstū᳚ṣṇīgṃ ho॒menā̭vṛñjata॒ ya-ttū॒ṣṇī-mā̭ghā॒ra-mā̭ghā॒raya̭ti॒ bhrātṛ̭vyasyai॒ va ta-dya॒jñaṃ-vṛ~̭ṅkte pari॒dhī̭n-thsa-mmā᳚rṣṭi pu॒nātye॒vainā॒-ntristri॒-ssa-mmā᳚rṣṭi॒ tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jño-'tho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ dvāda̭śa॒ sa-mpa̭dyante॒ dvāda̭śa॒ [dvāda̭śa, māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-] 37

māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rame॒va prī̭ṇā॒tyatho̭ saṃva~thsa॒rame॒vāsmā॒ upa̭ dadhāti suva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ghā॒ro᳚-'gni-ssarvā̭ de॒vatā॒ yadā̭ghā॒ra-mā̭ghā॒raya̭ti śīrṣa॒ta e॒va ya॒jñasya॒ yaja̭māna॒-ssarvā̭ de॒vatā॒ ava̭ rundhe॒ śiro॒ vā e॒ta-dya॒jñasya॒ yadā̭ghā॒ra ā॒tmā pa॒śurā̭ghā॒ramā॒ghārya̭ pa॒śugṃ sama̭naktyā॒tmanne॒va ya॒jñasya॒ [ya॒jñasya̭, śiraḥ॒ prati̭ dadhāti॒] 38

śiraḥ॒ prati̭ dadhāti॒ sa-nte᳚ prā॒ṇo vā॒yunā̭ gacchatā॒mityā̭ha vāyudeva॒tyo̭ vai prā॒ṇo vā॒yāve॒vāsya̭ prā॒ṇa-ñjṷhoti॒ saṃ-ya~ja̭trai॒raṅgā̭ni॒ saṃ-ya~॒jñapa̭tirā॒śiṣetyā̭ha ya॒jñapa̭time॒vāsyā॒-''śiṣa̭-ṅgamayati vi॒śvarṷ̄po॒ vai tvā॒ṣṭra u॒pari̭ṣṭā-tpa॒śuma॒bhya̭vamī॒-ttasmā̭-du॒pari̭ṣṭā-tpa॒śornāva̭ dyanti॒ yadu॒pari̭ṣṭā-tpa॒śugṃ sa̭ma॒nakti॒ meddhya̭me॒vai- [meddhya̭me॒va, e॒na॒-ṅka॒ro॒tyṛ॒tvijo̭] 39

-na̭-ṅkarotyṛ॒tvijo̭ vṛṇīte॒ chandāg̭sye॒va vṛ̭ṇīte sa॒pta vṛ̭ṇīte sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptā-''ra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭syu॒bhaya॒syā va̭ruddhyā॒ ekā̭daśa prayā॒jān. ya̭jati॒ daśa॒ vai pa॒śoḥ prā॒ṇā ā॒tmaikā̭da॒śo yāvā̭ne॒va pa॒śusta-mpra ya̭jati va॒pāmekaḥ॒ pari̭ śaya ā॒tmaivā-''tmāna॒-mpari̭ śaye॒ vajro॒ vai svadhi̭ti॒rvajro̭ yūpaśaka॒lo ghṛ॒ta-ṅkhalu॒ vai de॒vā vajra̭-ṅkṛ॒tvā soma̭maghna-nghṛ॒tenā॒ktau pa॒śu-ntrā̭yethā॒mityā̭ha॒ vajrḙṇai॒vainaṃ॒-va~śḙ kṛ॒tvā-''la̭bhate || 40 ||

(ā॒ghā॒raṃ - pa̭dyante॒ dvāda̭śā॒ - ''tmanne॒va ya॒jñasya॒ - medhya̭me॒va - khalu॒ vā - a॒ṣṭāda̭śa ca) (a. 7)

parya̭gni karoti sarva॒huta̭me॒vaina̭-ṅkaro॒tya-ska̭ndā॒yā-ska̭nna॒gṃ॒ hi ta-dya-ddhu॒tasya॒ skanda̭ti॒ triḥ parya̭gni karoti॒ tryā̭vṛ॒ddhi ya॒jño-'tho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai brahmavā॒dino̭ vadantyanvā॒rabhyaḥ̭ pa॒śū(3)-rnānvā॒rabhyā(3) iti̭ mṛ॒tyave॒ vā e॒ṣa nī̭yate॒ ya-tpa॒śustaṃ-ya~da̭nvā॒rabhḙta pra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒datho॒ khalvā̭hu-ssuva॒rgāya॒ vā e॒ṣa lo॒kāya̭ nīyate॒ ya- [yat, pa॒śuriti॒] 41

-tpa॒śuriti॒ yannānvā॒rabhḙta suva॒rgāllo॒kā-dyaja̭māno hīyeta vapā॒śrapa̭ṇībhyā-ma॒nvāra̭bhate॒ tannevā॒nvāra̭bdha॒-nnevāna̭nvārabdha॒mupa॒ preṣya̭ hotarha॒vyā de॒vebhya॒ ityā̭heṣi॒tagṃ hi karma̭ kri॒yate॒ reva̭tīrya॒jñapa̭ti-mpriya॒dhā ''vi̭śa॒tetyā̭ha yathāya॒jure॒vaitada॒gninā̭ pu॒rastā̭deti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai pṛthi॒vyā-ssa॒pṛñcaḥ̭ pā॒hīti̭ ba॒r॒hi- [ba॒r॒hiḥ, upā᳚-'sya॒tya-ska̭ndā॒yā-] 42

-rupā᳚-'sya॒tya-ska̭ndā॒yā-ska̭nna॒gṃ॒ hi ta-dya-dba॒r॒hiṣi॒ skanda॒tyatho̭ barhi॒ṣada̭me॒vaina̭-ṅkaroti॒ parāṃ॒ā va̭rtate-'ddhva॒ryuḥ pa॒śo-ssa᳚jña॒mpyamā̭nā-tpa॒śubhya̭ e॒va tanni hnṷta ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ gaccha̭ti॒ śriya॒-mpra pa॒śūnā᳚pnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ pa॒ścāllo̭kā॒ vā e॒ṣā prācyu॒dānī̭yate॒ ya-tpatnī॒ nama̭sta ātā॒netyā̭hā-''di॒tyasya॒ vai ra॒śmaya̭ [ra॒śmayaḥ̭, ā॒tā॒nāstebhya̭] 43

ātā॒nāstebhya̭ e॒va nama̭skarotyana॒rvā prehītyā̭ha॒ bhrātṛ̭vyo॒ vā arvā॒ bhrātṛ̭vyāpanuttyai ghṛ॒tasya̭ ku॒lyāmanṷ sa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣe॒ṇe-tyā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚sta॒ āpo̭ devī-śśuddhāyuva॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaitat || 44 ||

(lo॒kāya̭ nīyate॒ ya-d- ba॒ra॒ḥī - ra॒śmayaḥ̭ - sa॒ptatrigṃ̭śacca) (a. 8)

pa॒śorvā āla̭bdhasya prā॒ṇāñchugṛ̭cchati॒ vākta॒ ā pyā̭yatā-mprā॒ṇasta॒ ā pyā̭yatā॒mityā̭ha prā॒ṇebhya̭ e॒vāsya॒ śucagṃ̭ śamayati॒ sā prā॒ṇebhyo-'dhi̭ pṛthi॒vīgṃ śu-kpra vi̭śati॒ śamaho᳚bhyā॒miti॒ ni na̭yatyahorā॒trābhyā̭me॒va pṛ̭thi॒vyai śucagṃ̭ śamaya॒tyoṣa̭dhe॒ trā̭yasvaina॒gg॒ svadhi̭te॒ mainagṃ̭ higṃsī॒rityā̭ha॒ vajro॒ vai svadhi̭ti॒- [svadhi̭tiḥ, śāntyai̭ pārśva॒ta] 45

-śśāntyai̭ pārśva॒ta ā cchya̭ti maddhya॒to hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ cchyanti̭ tira॒ścīna॒mā cchya̭tyanū॒cīna॒gṃ॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒cchyanti॒ vyāvṛ̭ttyai॒ rakṣa̭sā-mbhā॒go̭-'sīti̭ sthavima॒to ba॒r॒hira॒ktvā-'pā᳚syatya॒snaiva rakṣāgṃ̭si ni॒rava̭dayata i॒dama॒hagṃ rakṣo̭-'dha॒ma-ntamo̭ nayāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va [ ] 46

dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tāvu॒bhāva̭dha॒ma-ntamo̭ nayatī॒ṣe tveti̭ va॒pāmutkhi̭datī॒cchata̭ iva॒ hyḙṣa yo yaja̭te॒ yadṷpatṛ॒ndyā-dru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyā॒-dyannopa̭tṛ॒ndyā-daya̭tā syā-da॒nyayo̭patṛ॒ṇattya॒nyayā॒ na dhṛtyai̭ ghṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī॒ prorṇvā̭thā॒mityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vī e॒va rasḙnāna॒ktyacchi̭nno॒ [rasḙnāna॒ktyacchi̭nnaḥ, rāyaḥ̭ su॒vīra॒] 47

rāyaḥ̭ su॒vīra॒ ityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tkrū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-dva॒pā-mṷtkhi॒da-tyu॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭ha॒ śāntyai॒ pra vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kāccya̭vate॒ yaḥ pa॒śu-mmṛ॒tyavḙ nī॒yamā̭namanvā॒rabha̭te vapā॒śrapa̭ṇī॒ puna̭ra॒nvāra̭bhate॒-'sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhatya॒gninā̭ pu॒rastā̭deti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ atho̭ de॒vatā̭ e॒va ha॒vyenā- [e॒va ha॒vyena̭, anvḙti॒] 48

-nvḙti॒ nānta॒mamaṅgā̭ra॒mati̭ hare॒-dyada̭nta॒mamaṅgā̭ramati॒ hare᳚-dde॒vatā॒ ati̭ manyeta॒ vāyo॒ vīhi̭ sto॒kānā॒mityā̭ha॒ tasmā॒-dvibha̭ktā-ssto॒kā ava̭ padya॒nte-'graṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nāṃ-ya~-dva॒pā-'gra॒moṣa̭dhīnā-mba॒r॒hiragrḙṇai॒vāgra॒gṃ॒ sama̭rdhaya॒tyatho॒ oṣa̭dhīṣve॒va pa॒śū-nprati̭ṣṭhāpayati॒ svāhā̭kṛtībhyaḥ॒ preṣyetyā̭ha [ ] 49

ya॒jñasya॒ sami̭ṣṭyai prāṇāpā॒nau vā e॒tau pa̭śū॒nāṃ-ya~-tpṛ̭ṣadā॒jyamā॒tmā va॒pā pṛ̭ṣadā॒jyama̭bhi॒ghārya̭ va॒pāma॒bhi ghā̭rayatyā॒tmanne॒va pa̭śū॒nā-mprā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti॒ svāho॒rdhvana̭bhasa-mmāru॒ta-ṅga̭cchata॒mityā̭ho॒rdhvana̭bhā ha sma॒ vai mā̭ru॒to de॒vānāṃ᳚-va~pā॒śrapa̭ṇī॒ pra ha̭rati॒ tenai॒vaine॒ pra ha̭rati॒ viṣṷ̄cī॒ pra ha̭rati॒ tasmā॒-dviṣva̭ñcau prāṇāpā॒nau || 50 ||

(svadhi̭ti - ścai॒vā - cchi̭nno - ha॒vyene॒ - ṣyetyā̭ha॒ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 9)

pa॒śumā॒labhya̭ puro॒ḍāśa॒-nnirva̭pati॒ samḙdhame॒vaina॒mā la̭bhate va॒payā᳚ pra॒carya̭ puro॒ḍāśḙna॒ pra ca̭ra॒tyūrgvai pṷro॒ḍāśa॒ ūrja̭me॒va pa̭śū॒nā-mma̭ddhya॒to da̭dhā॒tyatho̭ pa॒śore॒va chi॒dramapi̭ dadhāti pṛṣadā॒jyasyo̭pa॒hatya॒ triḥ pṛ̭cchati śṛ॒tagṃ ha॒vī(3)-śśa̭mita॒riti॒ triṣa̭tyā॒ hi de॒vā yo-'śṛ̭tagṃ śṛ॒tamāha॒ sa ena̭sā prāṇāpā॒nau vā e॒tau pa̭śū॒nāṃ- [e॒tau pa̭śū॒nām, ya-tpṛ̭ṣadā॒jya-mpa॒śoḥ] 51

-~ya-tpṛ̭ṣadā॒jya-mpa॒śoḥ khalu॒ vā āla̭bdhasya॒ hṛda̭yamā॒tmā-'bhi samḙti॒ ya-tpṛ̭ṣadā॒jyena॒ hṛda̭ya-mabhighā॒raya̭tyā॒tmanne॒va pa̭śū॒nā-mprā̭ṇāpā॒nau da̭dhāti pa॒śunā॒ vai de॒vā-ssṷva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-ntḙ-'manyanta manu॒ṣyā̭ no॒-'nvābha̭viṣya॒ntīti॒ tasya॒ śiraḥ̭ chi॒ttvā medha॒-mprākṣā̭raya॒nthsa pra॒kṣo̭-'bhava॒-tta-tpra॒kṣasya̭ prakṣa॒tvaṃ-ya~-tpla̭kṣaśā॒kho-tta̭raba॒r॒hi-rbhava̭ti॒ samḙdhasyai॒va [ ] 52

pa॒śorava̭ dyati pa॒śuṃ-vai~ hri॒yamā̭ṇa॒gṃ॒ rakṣā॒g॒syanṷ sacante-'nta॒rā yūpa̭-ñcā-''hava॒nīya̭-ñca harati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai pa॒śorvā āla̭bdhasya॒ mano-'pa̭ krāmati ma॒notā̭yai ha॒viṣo̭-'vadī॒yamā̭na॒syānṷ brū॒hītyā̭ha॒ mana̭ e॒vāsyāva̭ rundha॒ ekā̭daśāva॒dānā॒nyava̭ dyati॒ daśa॒ vai pa॒śoḥ prā॒ṇā ā॒tmaikā̭da॒śo yāvā̭ne॒va pa॒śustasyā-'va̭- [pa॒śustasyā-'va̭, dya॒ti॒ hṛda̭ya॒syā-] 53

-dyati॒ hṛda̭ya॒syā-gre-'va̭ dya॒tyatha̭ ji॒hvāyā॒ atha॒ vakṣa̭so॒ yadvai hṛda̭yenābhi॒gaccha̭ti॒ tajji॒hvayā̭ vadati॒ yajji॒hvayā॒ vada̭ti॒ tadura॒so-'dhi॒ nirva̭datye॒tadvai pa॒śorya̭thāpū॒rvaṃ-ya~syai॒vama̭va॒dāya̭ yathā॒kāma॒-mutta̭reṣāmava॒dyati̭ yathā pū॒rvame॒vāsya̭ pa॒śorava̭tta-mbhavati maddhya॒to gu॒dasyāva̭ dyati maddhya॒to hi prā॒ṇa ṷtta॒masyāva̭ dya- [ṷtta॒masyāva̭ dyati, u॒tta॒mo hi prā॒ṇo] 54

-tyutta॒mo hi prā॒ṇo yadīta̭raṃ॒-ya~dīta̭ra-mu॒bhaya̭me॒vājā̭mi॒ jāya̭māno॒ vai brā᳚hma॒ṇa-stri॒bhir-ṛ̭ṇa॒vā jā̭yate brahma॒carye॒ṇarṣi̭bhyo ya॒jñena̭ de॒vebhyaḥ̭ pra॒jayā̭ pi॒tṛbhya̭ e॒ṣa vā a̭nṛ॒ṇo yaḥ pu॒trī yajvā᳚ brahmacārivā॒sī tada̭va॒dānai̭-re॒vā-'va̭ dayate॒ tada̭va॒dānā̭nā-mavadāna॒tva-ndḙvāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒-nte de॒vā a॒gnima̭bruva॒-ntvayā̭ vī॒reṇāsṷrāna॒bhi bha̭vā॒meti॒ [bha̭vā॒meti̭, so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai] 55

so᳚-'bravī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai pa॒śorṷddhā॒ramuddha̭rā॒ iti॒ sa e॒tamṷddhā॒ramuda̭harata॒ doḥ pū᳚rvā॒rdhasya̭ gu॒da-mma̭ddhya॒ta-śśroṇi̭-ñjaghanā॒rdhasya॒ tato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ ya-ttrya॒ṅgāṇāgṃ̭ samava॒dyati॒ bhrātṛ̭vyābhibhūtyai॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavatyakṣṇa॒yā-'va̭ dyati॒ tasmā̭dakṣṇa॒yā pa॒śavo-'ṅgā̭ni॒ pra ha̭ranti॒ prati̭ṣṭhityai || 56 ||

(e॒tau pa̭śū॒nāgṃ - samḙdhasyai॒va - tasyā-'vo᳚ - tta॒masyāva̭ dya॒tī - ti॒ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 10)

meda̭sā॒ srucau॒ prorṇo̭ti॒ medo̭rūpā॒ vai pa॒śavo̭ rū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti yū॒ṣanna̭va॒dhāya॒ prorṇo̭ti॒ raso॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~dyū rasa̭me॒va pa॒śuṣṷ dadhāti pā॒rśvena̭ vasāho॒ma-mprayaṷti॒ maddhyaṃ॒-vā~ e॒ta-tpa̭śū॒nāṃ-ya~-tpā॒rśvagṃ rasa̭ e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~dvasā॒ ya-tpā॒rśvena̭ vasāho॒ma-mpra॒yauti̭ maddhya॒ta e॒va pa̭śū॒nāgṃ rasa̭-ndadhāti॒ ghnanti॒ [ghnanti̭, vā e॒ta-tpa॒śu-] 57

vā e॒ta-tpa॒śuṃ-ya~-thsa᳚jña॒mpaya̭ntyai॒ndraḥ khalu॒ vai de॒vata̭yā prā॒ṇa ai॒ndro̭-'pā॒na ai॒ndraḥ prā॒ṇo aṅgḙaṅge॒ ni de᳚ddhya॒dityā̭ha prāṇāpā॒nāve॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ deva̭ tvaṣṭa॒rbhūri̭ te॒ sagṃ sa̭me॒tvityā̭ha tvā॒ṣṭrā hi de॒vata̭yā pa॒śavo॒ viṣṷrūpā॒ ya-thsala̭kṣmāṇo॒ bhava॒thetyā̭ha॒ viṣṷrūpā॒ hyḙte santa॒-ssala̭kṣmāṇa e॒tarhi॒ bhava̭nti deva॒trā yanta॒- [deva॒trā yanta᳚m, ava̭se॒] 58

-mava̭se॒ sakhā॒yo-'nṷ tvā mā॒tā pi॒taro̭ mada॒ntvityā॒hā-nṷmatame॒vaina̭-mmā॒trā pi॒trā sṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayatyardha॒rce va̭sāho॒ma-ñjṷhotya॒sau vā a̭rdha॒rca i॒yama̭rdha॒rca i॒me e॒va rasḙnānakti॒ diśo̭ juhoti॒ diśa̭ e॒va rasḙnāna॒ktyatho̭ di॒gbhya e॒vorja॒gṃ॒ rasa॒mava̭ rundhe prāṇāpā॒nau vā e॒tau pa̭śū॒nāṃ-ya~-tpṛ̭ṣadā॒jyaṃ-vā~̭naspa॒tyāḥ khalu॒ [khalṷ, vai de॒vata̭yā pa॒śavo॒] 59

vai de॒vata̭yā pa॒śavo॒ ya-tpṛ̭ṣadā॒jyasyo̭-pa॒hatyā-''ha॒ vana॒spata॒ye-'nṷ brūhi॒ vana॒spata̭ye॒ preṣyeti̭ prāṇāpā॒nāve॒va pa॒śuṣṷ dadhātya॒nyasyā᳚nyasya samava॒ttagṃ sa॒mava̭dyati॒ tasmā॒nnānā̭rūpāḥ pa॒śavo̭ yū॒ṣṇopa̭ siñcati॒ raso॒ vā e॒ṣa pa̭śū॒nāṃ-ya~dyū rasa̭me॒va pa॒śuṣṷ dadhā॒tīḍā॒mupa̭ hvayate pa॒śavo॒ vā iḍā̭ pa॒śūne॒vopa̭ hvayate ca॒turupa̭ hvayate॒ [ca॒turupa̭ hvayate, catṷṣpādo॒ hi] 60

catṷṣpādo॒ hi pa॒śavo॒ ya-ṅkā॒mayḙtā pa॒śu-ssyā॒ditya̭me॒daska॒-ntasmā॒ ā da̭ddhyā॒nmedo̭rūpā॒ vai pa॒śavo̭ rū॒peṇai॒vaina̭-mpa॒śubhyo॒ nirbha̭jatyapa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒diti॒ meda̭sva॒-ttasmā॒ ā da̭ddhyā॒nmedo̭rūpā॒ vai pa॒śavo̭ rū॒peṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vati pra॒jāpa̭tirya॒jñama̭sṛjata॒ sa ājya̭- [sa ājya᳚m, pu॒rastā̭dasṛjata] 61

-mpu॒rastā̭dasṛjata pa॒śu-mma̭ddhya॒taḥ pṛ̭ṣadā॒jya-mpa॒ścā-ttasmā॒dājyḙna prayā॒jā i̭jyante pa॒śunā̭ maddhya॒taḥ pṛ̭ṣadā॒jyenā̭-nūyā॒jā-stasmā̭de॒tanmi॒śrami̭va paścā-thsṛ॒ṣṭagg hyekā̭daśānūyā॒jān. ya̭jati॒ daśa॒ vai pa॒śoḥ prā॒ṇā ā॒tmaikā̭da॒śo yāvā̭ne॒va pa॒śustamanṷ yajati॒ ghnanti॒ vā e॒ta-tpa॒śuṃ-ya~-thsaṃ᳚(2)jña॒paya̭nti prāṇāpā॒nau khalu॒ vā e॒tau pa̭śū॒nāṃ-ya~-tpṛ̭ṣadā॒jyaṃ-ya~-tpṛ̭ṣadā॒jyenā̭ nūyā॒jān. yaja̭ti prāṇāpā॒nāve॒va pa॒śuṣṷ dadhāti || 62 ||

(ghnanti॒ - yantaṃ॒ - khalṷ - ca॒turupa̭ hvayata॒ - ājyaṃ॒ - ~ya-tpṛ̭ṣadā॒jyena॒ - ṣaṭ ca̭) (a. 11)

(cātvā̭lāth - suva॒rgāya॒ ya-dvai̭sarja॒nāni̭ - vaiṣṇa॒vyarcā - pṛ̭thi॒vyai - sā॒dhyā - i॒ṣe tve - tya॒gninā॒ - parya̭gni - pa॒śoḥ - pa॒śumā॒labhya॒ - meda̭sā॒ srucā॒ - vekā̭daśa)

(cātvā̭lā-d- de॒vānu॒paiti̭ - muñcati - prahri॒yamā̭ṇāya॒ - parya̭gni - pa॒śumā॒labhya॒ - catṷṣpādo॒ - dviṣa̭ṣṭiḥ)

(cātvā̭lā, tpa॒śuṣṷ dadhāti)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe tṛtīyaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे तृतीयः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

चात्वा॑ला॒-द्धिष्णि॑या॒नुप॑ वपति॒ योनि॒र्वै य॒ज्ञस्य॒ चात्वा॑लं-यँ॒ज्ञस्य॑ सयोनि॒त्वाय॑ दे॒वा वै य॒ज्ञ-म्परा॑-ऽजयन्त॒ तमाग्नी᳚द्ध्रा॒-त्पुन॒रपा॑जयन्ने॒तद्वै य॒ज्ञस्या-प॑राजितं॒-यँदाग्नी᳚द्ध्रं॒-यँदाग्नी᳚द्ध्रा॒द्धिष्णि॑यान्. वि॒हर॑ति॒ यदे॒व य॒ज्ञस्या-प॑राजित॒-न्तत॑ ए॒वैन॒-म्पुन॑स्तनुते परा॒जित्ये॑व॒ खलु॒ वा ए॒ते य॑न्ति॒ ये ब॑हिष्पवमा॒नग्ं सर्प॑न्ति बहिष्पवमा॒ने स्तु॒त [स्तु॒ते, आ॒हाग्नी॑द॒ग्नीन्. वि] 1

आ॒हाग्नी॑द॒ग्नीन्. वि ह॑र ब॒र्॒हि-स्स्तृ॑णाहि पुरो॒डाशा॒ग्ं॒ अल॑-ङ्कु॒र्विति॑ य॒ज्ञमे॒वाप॒जित्य॒ पुन॑स्तन्वा॒ना य॒न्त्यङ्गा॑रै॒र्द्वे सव॑ने॒ वि ह॑रति श॒लाका॑भि-स्तृ॒तीयग्ं॑ सशुक्र॒त्वायाथो॒ स-म्भ॑रत्ये॒वैन॒द्धिष्णि॑या॒ वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के सोम॑मरक्ष॒-न्तेभ्यो-ऽधि॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒-न्त म॑न्व॒वाय॒न्त-म्पर्य॑विश॒न्॒. य ए॒वं-वेँद॑ वि॒न्दते॑ [य ए॒वं-वेँद॑ वि॒न्दते᳚, प॒रि॒वे॒ष्टार॒-न्ते] 2

परिवे॒ष्टार॒-न्ते सो॑मपी॒थेन॒ व्या᳚र्ध्यन्त॒ ते दे॒वेषु॑ सोमपी॒थमै᳚च्छन्त॒ ता-न्दे॒वा अ॑ब्रुव॒-न्द्वेद्वे॒ नाम॑नी कुरुद्ध्व॒मथ॒ प्र वा॒-ऽऽफ्स्यथ॒ न वेत्य॒ग्नयो॒ वा अथ॒ धिष्णि॑या॒स्तस्मा᳚-द्द्वि॒नामा᳚ ब्राह्म॒णो-ऽर्धु॑क॒स्तेषां॒-येँ नेदि॑ष्ठ-म्प॒र्यवि॑श॒-न्ते सो॑मपी॒थ-म्प्रा-ऽप्नु॑वन्नाहव॒नीय॑ आग्नी॒द्ध्रीयो॑ हो॒त्रीयो॑ मार्जा॒लीय॒स्तस्मा॒-त्तेषु॑ जुह्वत्यति॒हाय॒ वष॑-ट्करोति॒ वि ह्ये॑ [वि हि, ए॒ते सो॑मपी॒थेना-ऽऽर्ध्य॑न्त] 3

-ते सो॑मपी॒थेना-ऽऽर्ध्य॑न्त दे॒वा वै याः प्राची॒-राहु॑ती॒-रजु॑हवु॒र्ये पु॒रस्ता॒दसु॑रा॒ आस॒-न्ताग् स्ताभिः॒ प्राणु॑दन्त॒ याः प्र॒तीची॒र्ये प॒श्चादसु॑रा॒ आस॒-न्ताग्स्ताभि॒-रपा॑नुदन्त॒ प्राची॑र॒न्या आहु॑तयो हू॒यन्ते᳚ प्र॒त्यङ्ङासी॑नो॒ धिष्णि॑या॒न्. व्याघा॑रयति प॒श्चाच्चै॒व पुरस्ता᳚च्च॒ यज॑मानो॒ भ्रातृ॑व्या॒-न्प्र णु॑दते॒ तस्मा॒-त्परा॑चीः प्र॒जाः प्र वी॑यन्ते प्र॒तीची᳚- [प्र॒तीचीः᳚, जा॒य॒न्ते॒ प्रा॒णा वा ए॒ते] 4

-र्जायन्ते प्रा॒णा वा ए॒ते यद्धिष्णि॑या॒ यद॑द्ध्व॒र्युः प्र॒त्य-न्धिष्णि॑या-नति॒सर्पे᳚-त्प्रा॒णान्-थ्सङ्क॑र्षे-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या॒न्नाभि॒र्वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॒ यद्धोतो॒र्ध्वः खलु॒ वै नाभ्यै᳚ प्रा॒णो-ऽवां॑अपा॒नो यद॑ध्व॒र्युः प्र॒त्यं होता॑रमति॒सर्पे॑दपा॒ने प्रा॒ण-न्द॑ध्या-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या॒न्नाद्ध्व॒र्युरुप॑ गाये॒-द्वाग्वी᳚र्यो॒ वा अ॑द्ध्व॒र्यु-र्यद॑द्ध्व॒र्युरु॑प॒-गाये॑दु-द्गा॒त्रे [ ] 5

वाच॒ग्ं॒ स-म्प्र य॑च्छे-दुप॒दासु॑का-ऽस्य॒ वा-ख्स्या᳚द्ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ नासग्ग्॑स्थिते॒ सोमे᳚-ऽद्ध्व॒र्युः प्र॒त्यङ्-ख्सदो-ऽती॑या॒दथ॑ क॒था दा᳚क्षि॒णानि॒ होतु॑मेति॒ यामो॒ हि स तेषा॒-ङ्कस्मा॒ अह॑ दे॒वा यामं॒-वाँ-ऽया॑मं॒-वाँ-ऽनु॑ ज्ञास्य॒न्तीत्यु-त्त॑रे॒णा-ऽऽग्नी᳚द्ध्र-म्प॒रीत्य॑ जुहोति दाक्षि॒णानि॒ न प्रा॒णान्थ्स-ङ्क॑र्षति॒ न्य॑न्ये धिष्णि॑या उ॒प्यन्ते॒ नान्ये या-न्नि॒वप॑ति॒ तेन॒ ता-न्प्री॑णाति॒ या-न्ननि॒वप॑ति॒ यद॑नुदि॒शति॒ तेन॒ तान् ॥ 6 ॥

(स्तु॒ते - वि॒न्दते॒ - हि - वी॑यन्ते प्र॒तीची॑ - रुद्ग्रा॒त्र - उ॒प्यन्ते॒ - चतु॑र्दश च) (अ. 1)

सु॒व॒र्गाय॒ वा ए॒तानि॑ लो॒काय॑ हूयन्ते॒ य-द्वै॑सर्ज॒नानि॒ द्वाभ्या॒-ङ्गार्ह॑पत्ये जुहोति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ आग्नी᳚द्ध्रे जुहोत्य॒न्तरि॑क्ष ए॒वा-ऽऽक्र॑मत आहव॒नीये॑ जुहोति सुव॒र्गमे॒वैनं॑-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति दे॒वान्. वै सु॑व॒र्गं-लोँ॒कं-यँ॒तो रक्षाग्॑स्य जिघाग्ंस॒न्ते सोमे॑न॒ राज्ञा॒ रक्षाग्॑-स्यप॒हत्या॒प्तु-मा॒त्मान॑-ङ्कृ॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्रक्ष॑सा॒-मनु॑पलाभा॒या ऽऽत्त॒-स्सोमो॑ भव॒त्यथ॑ [भव॒त्यथ॑, वै॒स॒र्ज॒नानि॑ जुहोति॒] 7

वैसर्ज॒नानि॑ जुहोति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ त्वग्ं सो॑म तनू॒कृद्भ्य॒ इत्या॑ह तनू॒कृद्ध्य॑ष द्वेषो᳚भ्यो॒-ऽन्यकृ॑तेभ्य॒ इत्या॑हा॒न्यकृ॑तानि॒ हि रक्षाग्॑स्यु॒रु य॒न्ता-ऽसि॒ वरू॑थ॒मित्या॑हो॒रु ण॑स्कृ॒धीति॒ वावैतदा॑ह जुषा॒णो अ॒प्तुराज्य॑स्य वे॒त्वित्या॑हा॒प्तुमे॒व यज॑मान-ङ्कृ॒त्वा सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ रक्ष॑सा॒-मनु॑पलाभा॒या-ऽऽ सोम॑-न्ददत॒ [सोम॑-न्ददते, आ ग्राव्ण्ण॒ आ] 8

आ ग्राव्ण्ण॒ आ वा॑य॒व्या᳚न्या द्रो॑णकल॒शमु-त्पत्नी॒मा न॑य॒न्त्यन्वनाग्ं॑सि॒ प्र व॑र्तयन्ति॒ याव॑दे॒वास्यास्ति॒ तेन॑ स॒ह सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति॒ नय॑वत्य॒र्चा-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे जुहोति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒भिनी᳚त्यै॒ ग्राव्ण्णो॑ वाय॒व्या॑नि द्रोणकल॒शमाग्नी᳚द्ध्र॒ उप॑ वासयति॒ वि ह्ये॑न॒-न्तैर्गृ॒ह्णते॒ य-थ्स॒होप॑वा॒सये॑-दपुवा॒येत॑ सौ॒म्यर्चा प्र पा॑दयति॒ स्वयै॒- [प्र पा॑दयति॒ स्वय᳚, ए॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒] 9

-वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ प्र पा॑दय॒त्यदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒देत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्यज॑मानो॒ वा ए॒तस्य॑ पु॒रा गो॒प्ता भ॑वत्ये॒ष वो॑ देव सवित॒-स्सोम॒ इत्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्य॒-स्स-म्प्रय॑च्छत्ये॒त-त्त्वग्ं सो॑म दे॒वो दे॒वानुपा॑गा॒ इत्या॑ह दे॒वो ह्ये॑ष स- [दे॒वो ह्ये॑ष सन्न्, दे॒वानु॒पैती॒दम॒ह-] 10

-न्दे॒वानु॒पैती॒दम॒ह-म्म॑नु॒ष्यो॑ मनु॒ष्या॑नित्या॑ह मनु॒ष्यो᳚(1॒) ह्ये॑ष स-न्म॑नु॒ष्या॑नु॒पैति॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒यादप्र॑जा अप॒शुर्यज॑मान-स्स्या-थ्स॒ह प्र॒जया॑ सह रा॒यस्पोषे॒णेत्या॑ह प्र॒जयै॒व प॒शुभिः॑ स॒हेमं-लोँ॒कमु॒पाव॑र्तते॒ नमो॑ दे॒वेभ्य॒ इत्या॑ह नमस्का॒रो हि दे॒वानाग्॑ स्व॒धा पि॒तृभ्य॒ इत्या॑ह स्वधाका॒रो हि [स्वधाका॒रो हि, पि॒तृ॒णामि॒दम॒ह-] 11

पि॑तृ॒णामि॒दम॒ह-न्निर्वरु॑णस्य॒ पाशा॒दित्या॑ह वरुणपा॒शादे॒व निर्मु॑च्य॒ते ऽग्ने᳚ व्रतपत आ॒त्मनः॒ पूर्वा॑ त॒नूरा॒देयेत्या॑हुः॒ को हि तद्वेद॒ य-द्वसी॑या॒न्-थ्स्वे वशे॑ भू॒ते पुन॑र्वा॒ ददा॑ति॒ न वेति॒ ग्रावा॑णो॒ वै सोम॑स्य॒ राज्ञो॑ मलिम्लुसे॒ना य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्ग्राव्ण्ण॒ आग्नी᳚द्ध्र उपवा॒सय॑ति॒ नैन॑-म्मलिम्लुसे॒ना वि॑न्दति ॥ 12 ॥

(अथ॑-ददते॒ - स्वया॒ - सन्थ् - स्व॑धाका॒रो हि - वि॑न्दति) (अ. 2)

वै॒ष्ण॒व्यर्चा हु॒त्वा यूप॒मच्छै॑ति वैष्ण॒वो वै दे॒वत॑या॒ यूप॒-स्स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॒या ऽच्छै॒त्यत्य॒न्यानगा॒-न्नान्या-नुपा॑गा॒मित्या॒हाति॒ ह्य॑न्यानेति॒ नान्या-नु॒पैत्य॒र्वाक्त्वा॒ परै॑रविद-म्प॒रो-ऽव॑रै॒रित्या॑हा॒र्वाघ्ये॑न॒-म्परै᳚र्वि॒न्दति॑ प॒रो-ऽव॑रै॒स्त-न्त्वा॑ जुषे [जुषे, वै॒ष्ण॒व-न्दे॑वय॒ज्याया॒] 13

वैष्ण॒व-न्दे॑वय॒ज्याया॒ इत्या॑ह देवय॒ज्यायै॒ ह्ये॑न-ञ्जु॒षते॑ दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽन॒क्त्वित्या॑ह॒ तेज॑सै॒वैन॑-मन॒क्त्योष॑धे॒ त्राय॑स्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒रित्या॑ह॒ वज्रो॒ वै स्वधि॑ति॒-श्शान्त्यै॒ स्वधि॑तेर्वृ॒क्षस्य॒ बिभ्य॑तः प्रथ॒मेन॒ शक॑लेन स॒ह तेजः॒ परा॑ पतति॒ यः प्र॑थ॒म-श्शक॑लः परा॒पते॒-त्तमप्या ह॑रे॒-थ्सते॑जस- [ह॑रे॒-थ्सते॑जसम्, ए॒वैन॒मा] 14

-मे॒वैन॒मा ह॑रती॒मे वै लो॒का यूपा᳚-त्प्रय॒तो बि॑भ्यति॒ दिव॒मग्रे॑ण॒ मा ले॑खीर॒न्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑न॒ मा हिग्ं॑सी॒रित्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॑ शमयति॒ वन॑स्पते श॒तव॑ल्शो॒ वि रो॒हेत्या॒व्रश्च॑ने जुहोति॒ तस्मा॑-दा॒व्रश्च॑ना-द्वृ॒क्षाणा॒-म्भूयाग्ं॑स॒ उत्ति॑ष्ठन्ति स॒हस्र॑वल्शा॒ वि व॒यग्ं रु॑हे॒मेत्या॑हा॒- ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा॒स्ते ऽन॑क्षसङ्ग- [शा॒स्ते ऽन॑क्षसङ्गम्, वृ॒श्चे॒-द्यद॑क्षस॒ङ्गं-] 15

-ँवृश्चे॒-द्यद॑क्षस॒ङ्गं-वृँ॒श्चेद॑धई॒षं-यँज॑मानस्य प्र॒मायु॑कग्ग् स्या॒द्य-ङ्का॒मये॒ताप्र॑तिष्ठित-स्स्या॒दित्या॑रो॒ह-न्तस्म॑ वृश्चेदे॒ष वै वन॒स्पती॑ना॒-मप्र॑तिष्ठि॒तो-ऽप्र॑तिष्ठित ए॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒दित्य॑प॒र्ण-न्तस्मै॒ शुष्का᳚ग्रं-वृँश्चेदे॒ष वै वन॒स्पती॑ना-मपश॒व्यो॑-ऽप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॑ बहुप॒र्ण-न्तस्मै॑ बहुशा॒खं-वृँ॑श्चेदे॒ष वै [ ] 16

वन॒स्पती॑ना-म्पश॒व्यः॑ पशु॒माने॒व भ॑वति॒ प्रति॑ष्ठितं-वृँश्चे-त्प्रति॒ष्ठाका॑मस्यै॒ष वै वन॒स्पती॑ना॒-म्प्रति॑ष्ठितो॒ य-स्स॒मे भूम्यै॒ स्वाद्योने॑ रू॒ढः प्रत्ये॒व ति॑ष्ठति॒ यः प्र॒त्यङ्ङुप॑नत॒स्तं-वृँ॑श्चे॒-थ्स हि मेध॑म॒भ्युप॑नतः॒ पञ्चा॑रत्नि॒-न्तस्मै॑ वृश्चे॒द्य-ङ्का॒मये॒तोपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मे॒दिति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञ उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो [य॒ज्ञः, न॒म॒ति॒ षड॑रत्नि] 17

न॑मति॒ षड॑रत्नि-म्प्रति॒ष्ठाका॑मस्य॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठति स॒प्तार॑त्नि-म्प॒शुका॑मस्य स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒ नवा॑रत्नि॒-न्तेज॑स्कामस्य त्रि॒वृता॒ स्तोमे॑न॒ सम्मि॑त॒-न्तेज॑स्त्रि॒वृ-त्ते॑ज॒स्व्ये॑व भ॑व॒-त्येका॑दशारत्नि-मिन्द्रि॒यका॑म॒-स्यैका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रि॒य-न्त्रि॒ष्टुगि॑न्द्रिया॒व्ये॑व भ॑वति॒ पञ्च॑दशारत्नि॒-म्भ्रातृ॑व्यवतः पञ्चद॒शो वज्रो॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै स॒प्तद॑शारत्नि-म्प्र॒जाका॑मस्य सप्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्या॒ एक॑विग्ंशत्यरत्नि-म्प्रति॒ष्ठाका॑म-स्यैकवि॒ग्ं॒श-स्स्तोमा॑ना-म्प्रति॒ष्ठा प्रति॑ष्ठित्या अ॒ष्टाश्रि॑र्भव-त्य॒ष्टाक्ष॑रा गाय॒त्री तेजो॑ गाय॒त्री गा॑य॒त्री य॑ज्ञमु॒ख-न्तेज॑सै॒व गा॑यत्रि॒या य॑ज्ञमु॒खेन॒ सम्मि॑तः ॥ 18 ॥

(जु॒षे॒ - सते॑जस॒ - मन॑क्षसङ्गं - बहुशा॒खं-वृँ॑श्चेदे॒ष वै - य॒ज्ञ उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञ - आप्त्या॒ - एका॒न्नविग्ं॑श॒तिश्च॑) (अ. 3)

पृ॒थि॒व्यै त्वा॒-ऽन्तरि॑क्षाय त्वा दि॒वे त्वेत्या॑है॒भ्य ए॒वैनं॑-लोँ॒केभ्यः॒ प्रोक्ष॑ति॒ परा᳚ञ्च॒-म्प्रोक्ष॑ति॒ परा॑ङिव॒ हि सु॑व॒र्गो लो॒कः क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-त्खन॑त्य॒पो-ऽव॑ नयति॒ शान्त्यै॒ यव॑मती॒रव॑ नय॒त्यूर्ग्वै यवो॒ यज॑मानेन॒ यूप॒-स्सम्मि॑तो॒ यावा॑ने॒व यज॑मान॒-स्ताव॑ती-मे॒वास्मि॒-न्नूर्ज॑-न्दधाति [मे॒वास्मि॒-न्नूर्ज॑-न्दधाति, पि॒तृ॒णाग्ं सद॑नम॒सीति॑] 19

पितृ॒णाग्ं सद॑नम॒सीति॑ ब॒र्॒हिरव॑ स्तृणाति पितृदेव॒त्या᳚(1॒)ग्ग्॒ ह्ये॑त-द्यन्निखा॑तं॒-यँ-द्ब॒र्॒हिरन॑वस्तीर्य मिनु॒या-त्पि॑तृदेव॒त्यो॑ निखा॑त-स्स्या-द्ब॒र्॒हिर॑व॒स्तीर्य॑ मिनोत्य॒स्यामे॒वैन॑-म्मिनोति यूपशक॒लमवा᳚स्यति॒ सते॑जसमे॒वैन॑-म्मिनोति दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽन॒क्त्वित्या॑ह॒ तेज॑सै॒वैन॑मनक्ति सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ इति॑ च॒षाल॒-म्प्रति॑- [च॒षाल॒-म्प्रति॑, मु॒ञ्च॒ति॒ तस्मा᳚च्छीर्ष॒त] 20

-मुञ्चति॒ तस्मा᳚च्छीर्ष॒त ओष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्त्य॒नक्ति॒ तेजो॒ वा आज्यं॒-यँज॑मानेनाग्नि॒ष्ठा-ऽश्रि॒-स्सम्मि॑ता॒ यद॑ग्नि॒ष्ठा-मश्रि॑म॒नक्ति॒ यज॑मानमे॒व तेज॑सा ऽनक्त्या॒न्त-म॑नक्त्या॒न्तमे॒व यज॑मान॒-न्तेज॑सानक्ति स॒र्वतः॒ परि॑ मृश॒त्यप॑रिवर्ग-मे॒वास्मि॒-न्तेजो॑ दधा॒त्यु-द्दिवग्ग्॑ स्तभा॒ना-ऽन्तरि॑क्ष-म्पृ॒णेत्या॑है॒षां-लोँ॒कानां॒-विँधृ॑त्यै वैष्ण॒व्यर्चा [वैष्ण॒व्यर्चा, क॒ल्प॒य॒ति॒ वै॒ष्ण॒वो वै] 21

क॑ल्पयति वैष्ण॒वो वै दे॒वत॑या॒ यूप॒-स्स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या कल्पयति॒ द्वाभ्या᳚-ङ्कल्पयति द्वि॒पा-द्यज॑मानः॒ प्रति॑ष्ठित्यै॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ तेज॑सैन-न्दे॒वता॑भिरिन्द्रि॒येण॒ व्य॑र्धयेय॒-मित्य॑ग्नि॒ष्ठा-न्तस्याश्रि॑-माहव॒नीया॑दि॒त्थं-वेँ॒त्थं-वाँ-ऽति॑ नावये॒-त्तेज॑सै॒वैन॑-न्दे॒वता॑भिरिन्द्रि॒येण॒ व्य॑र्धयति॒ य-ङ्का॒मये॑त॒ तेज॑सैन-न्दे॒वता॑भिरिन्द्रि॒येण॒ सम॑र्धयेय॒मि- [सम॑र्धयेय॒मिति॑, अ॒ग्नि॒ष्ठा-] 22

-त्य॑ग्नि॒ष्ठा-न्तस्याश्रि॑माहव॒नीये॑न॒ स-म्मि॑नुया॒-त्तेज॑सै॒वैन॑-न्दे॒वता॑भिरिन्द्रि॒येण॒ सम॑र्धयति ब्रह्म॒वनि॑-न्त्वा क्षत्र॒वनि॒मित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्परि॑ व्यय॒त्यूर्ग्वै र॑श॒ना यज॑मानेन॒ यूप॒-स्सम्मि॑तो॒ यज॑मानमे॒वोर्जा सम॑र्धयति नाभिद॒घ्ने परि॑ व्ययति नाभिद॒घ्न ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚न्नाभिद॒घ्न ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते॒ य-ङ्का॒मये॑तो॒र्जैनं॒- [य-ङ्का॒मये॑तो॒र्जैन᳚म्, व्य॑र्धयेय॒-] 23

ँव्य॑र्धयेय॒-मित्यू॒र्ध्वां-वाँ॒ तस्यावा॑चीं॒-वाँ-ऽवो॑हेदू॒र्जैवैनं॒-व्यँ॑र्धयति॒ यदि॑ का॒मये॑त॒ वर्षु॑कः प॒र्जन्यः॑ स्या॒दित्य-वा॑ची॒मवो॑हे॒-द्वृष्टि॑मे॒व नि य॑च्छति॒ यदि॑ का॒मये॒ताव॑र्षुक-स्स्या॒दित्यू॒र्ध्वामुदू॑हे॒-द्वृष्टि॑मे॒वो-द्य॑च्छति पितृ॒णा-न्निखा॑त-म्मनु॒ष्या॑णामू॒र्ध्व-न्निखा॑ता॒दा र॑श॒नाया॒ ओष॑धीनाग्ं रश॒ना विश्वे॑षा- [विश्वे॑षाम्, दे॒वाना॑-] 24

-न्दे॒वाना॑-मू॒र्ध्वग्ं र॑श॒नाया॒ आ च॒षाला॒दिन्द्र॑स्य च॒षालग्ं॑ सा॒द्ध्याना॒मति॑रिक्त॒ग्ं॒ स वा ए॒ष स॑र्वदेव॒त्यो॑ यद्यूपो॒ यद्यूप॑-म्मि॒नोति॒ सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति य॒ज्ञेन॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त मनु॒ष्या॑ नो॒-ऽन्वाभ॑विष्य॒न्तीति॒ ते यूपे॑न योपयि॒त्वा सु॑व॒र्गं ँलो॒कमा॑य॒-न्तमृष॑यो॒ यूपे॑नै॒वानु॒ प्राजा॑न॒-न्त-द्यूप॑स्य यूप॒त्वं- [यूप॒त्वम्, य-द्यूप॑-] 25

ँय-द्यूप॑-म्मि॒नोति॑ सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ प्रज्ञा᳚त्यै पु॒रस्ता᳚-न्मिनोति पु॒रस्ता॒द्धि य॒ज्ञस्य॑ प्रज्ञा॒यते प्र॑ज्ञात॒ग्ं॒ हि त-द्यदति॑पन्न आ॒हुरि॒द-ङ्का॒र्य॑मासी॒दिति॑ सा॒द्ध्या वै दे॒वा य॒ज्ञमत्य॑मन्यन्त॒ तान्. य॒ज्ञो नास्पृ॑श॒-त्तान्. य-द्य॒ज्ञस्याति॑रिक्त॒मासी॒-त्तद॑स्पृश॒दति॑रिक्तं॒-वाँ ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यद॒ग्नाव॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र॒हर॒त्यति॑रिक्तमे॒त- [प्र॒हर॒त्यति॑रिक्तमे॒तत्, यूप॑स्य॒] 26

-द्यूप॑स्य॒ यदू॒र्ध्व-ञ्च॒षाला॒-त्तेषा॒-न्त-द्भा॑ग॒धेय॒-न्ताने॒व तेन॑ प्रीणाति दे॒वा वै सग्ग्स्थि॑ते॒ सोमे॒ प्र स्रुचो-ऽह॑र॒-न्प्र यूप॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त यज्ञवेश॒सं-वाँ इ॒द-ङ्कु॑र्म॒ इति॒ ते प्र॑स्त॒रग्ग् स्रु॒चा-न्नि॒ष्क्रय॑ण-मपश्य॒न्-थ्स्वरुं॒-यूँप॑स्य॒ सग्ग्स्थि॑ते॒ सोमे॒ प्र प्र॑स्त॒रग्ं हर॑ति जु॒होति॒ स्वरु॒मय॑ज्ञवेशसाय ॥ 27 ॥

(द॒धा॒ति॒ - प्रत्यृ॒ - चा - सम॑र्धयेय॒मित्यू॒ - र्जैनं॒ - ँविश्वे॑षां - ँयूप॒त्व - मति॑रिक्तमे॒त-द्- द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 4)

सा॒द्ध्या वै दे॒वा अ॒स्मिँल्लो॒क आ॑स॒-न्नान्य-त्कि॑-ञ्च॒न मि॒ष-त्ते᳚-ऽग्निमे॒वाग्नये॒ मेधा॒या ऽल॑भन्त॒ न ह्य॑न्यदा॑ल॒भ्यं॑-मवि॑न्द॒-न्ततो॒ वा इ॒माः प्र॒जाः प्राजा॑यन्त॒ यद॒ग्नाव॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र॒हर॑ति प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय रु॒द्रो वा ए॒ष यद॒ग्निर्यज॑मानः प॒शुर्य-त्प॒शुमा॒लभ्या॒ग्नि-म्मन्थे᳚-द्रु॒द्राय॒ यज॑मान॒- [यज॑मानम्, अपि॑ दद्ध्या-] 28

-मपि॑ दद्ध्या-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या॒दथो॒ खल्वा॑हुर॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ ह॒विरे॒तद्य-त्प॒शुरिति॒ य-त्प॒शुमा॒लभ्या॒ग्नि-म्मन्थ॑ति ह॒व्यायै॒वा-ऽऽस॑न्नाय॒ सर्वा॑ दे॒वता॑ जनय-त्युपा॒कृत्यै॒व मन्थ्य॒-स्तन्नेवा-ऽऽल॑ब्ध॒-न्नेवाना॑लब्ध-म॒ग्ने-र्ज॒नित्र॑-म॒सीत्या॑हा॒ग्नेर्ह्ये॑त-ज्ज॒नित्रं॒-वृँष॑णौ स्थ॒ इत्या॑ह॒ वृष॑णौ॒ [वृष॑णौ, ह्ये॑ता-] 29

ह्ये॑ता-वु॒र्वश्य॑स्या॒यु-र॒सीत्या॑ह मिथुन॒त्वाय॑ घृ॒तेना॒क्ते वृष॑ण-न्दधाथा॒मित्या॑ह॒ वृष॑ण॒ग्ग्॒ ह्ये॑ते दधा॑ते॒ ये अ॒ग्नि-ङ्गा॑य॒त्र-ञ्छन्दो-ऽनु॒ प्र जा॑य॒स्वेत्या॑ह॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॒-म्प्र ज॑नयत्य॒ग्नये॑ म॒थ्यमा॑ना॒यानु॑ ब्रू॒हीत्या॑ह सावि॒त्रीमृच॒मन्वा॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॑-म्मन्थति जा॒तायानु॑ ब्रूहि [ब्रूहि, प्र॒ह्रि॒यमा॑णा॒या-ऽनु॑] 30

प्रह्रि॒यमा॑णा॒या-ऽनु॑ ब्रू॒हीत्या॑ह॒ काण्डे॑काण्ड ए॒वैन॑-ङ्क्रि॒यमा॑णे॒ सम॑र्धयति गाय॒त्री-स्सर्वा॒ अन्वा॑ह गाय॒त्रछ॑न्दा॒ वा अ॒ग्नि-स्स्वेनै॒वैन॒-ञ्छन्द॑सा॒ सम॑र्धयत्य॒ग्निः पु॒रा भव॑त्य॒ग्नि-म्म॑थि॒त्वा प्र ह॑रति॒ तौ स॒भंवँ॑न्तौ॒ यज॑मानम॒भि स-म्भ॑वतो॒ भव॑त-न्न॒-स्सम॑नसा॒वित्या॑ह॒ शान्त्यै᳚ प्र॒हृत्य॑ जुहोति जा॒तायै॒वास्मा॒ अन्न॒मपि॑ दधा॒त्याज्ये॑न जुहोत्ये॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ यदाज्य॑-म्प्रि॒येणै॒वैन॒-न्धाम्ना॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ तेज॑सा ॥ 31 ॥

(यज॑मान-माह॒ वृष॑णौ-जा॒तायानु॑ ब्रू॒ह्या-प्य॒ -ष्टाद॑श च) (अ. 5)

इ॒षे त्वेति॑ ब॒र्॒हिरा द॑त्त इ॒च्छत॑ इव॒ ह्ये॑ष यो यज॑त उप॒वीर॒सीत्या॒होप॒ ह्ये॑नानाक॒रोत्युपो॑ दे॒वा-न्दैवी॒र्विशः॒ प्रागु॒रित्या॑ह॒ दैवी॒र्ह्ये॑ता विशः॑ स॒तीर्दे॒वानु॑प॒यन्ति॒ वह्नी॑रु॒शिज॒ इत्या॑ह॒र्त्विजो॒ वै वह्न॑य उ॒शिज॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ बृह॑स्पते धा॒रया॒ वसू॒नी- [वसू॒नीति॑, आ॒ह॒ ब्रह्म॒ वै] 32

-त्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒ र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे ह॒व्या ते᳚ स्वदन्ता॒मित्या॑ह स्व॒दय॑त्ये॒वैना॒-न्देव॑ त्वष्ट॒र्वसु॑ र॒ण्वेत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृ-द्रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति॒ रेव॑ती॒ रम॑द्ध्व॒मित्या॑ह प॒शवो॒ वै रे॒वतीः᳚ प॒शूने॒वास्मै॑ रमयति दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒व इति॑ [इति॑, र॒श॒नामा द॑त्ते॒] 33

रश॒नामा द॑त्ते॒ प्रसू᳚त्या अ॒श्विनो᳚र्बा॒हुभ्या॒-मित्या॑हा॒श्विनौ॒ हि दे॒वाना॑मद्ध्व॒र्यू आस्ता᳚-म्पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मित्या॑ह॒ यत्या॑ ऋ॒तस्य॑ त्वा देवहविः॒ पाशे॒ना-ऽऽ र॑भ॒ इत्या॑ह स॒त्यं-वाँ ऋ॒तग्ं स॒त्येनै॒वैन॑मृ॒तेना ऽऽर॑भते ऽक्ष्ण॒या परि॑ हरति॒ वद्ध्य॒ग्ं॒ हि प्र॒त्यञ्च॑-म्प्रति मु॒ञ्चन्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ धर्षा॒ मानु॑षा॒निति॒ नि यु॑नक्ति॒ धृत्या॑ अ॒द्भ्य- [अ॒द्भ्यः, त्वौष॑धीभ्यः॒] 34

-स्त्वौष॑धीभ्यः॒ प्रोक्षा॒मीत्या॑हा॒द्भ्यो ह्ये॑ष ओष॑धीभ्य-स्स॒भंवँ॑ति॒ य-त्प॒शुर॒पा-म्पे॒रुर॒सीत्या॑है॒ष ह्य॑पा-म्पा॒ता यो मेधा॑या-ऽऽ र॒भ्यते᳚ स्वा॒त्त-ञ्चि॒-थ्सदे॑वग्ं ह॒व्यमापो॑ देवी॒-स्स्वद॑तैन॒मित्या॑ह स्व॒दय॑त्ये॒वैन॑-मु॒परि॑ष्टा॒-त्प्रोक्ष॑त्यु॒परि॑ष्टादे॒वैन॒-म्मेद्ध्य॑-ङ्करोति पा॒यय॑त्यन्तर॒त ए॒वैन॒-म्मेद्ध्य॑-ङ्करोत्य॒धस्ता॒दुपो᳚क्षति स॒र्वत॑ ए॒वैन॒-म्मेद्ध्य॑-ङ्करोति ॥ 35 ॥

(वसू॒नीति॑-प्रस॒व इत्य॒-द्भ्यो᳚-ऽन्तर॒त ए॒वैनं॒ - दश॑ च) (अ. 6)

अ॒ग्निना॒ वै होत्रा॑ दे॒वा असु॑रा-न॒भ्य॑भव-न्न॒ग्नये॑ समि॒द्ध्यमा॑ना॒यानु॑ ब्रू॒हीत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै स॒प्तद॑श सामिधे॒नीरन्वा॑ह सप्तद॒शः प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ स॒प्तद॒शान्वा॑ह॒ द्वाद॑श॒ मासाः॒ पञ्च॒र्तव॒-स्स सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒र-म्प्र॒जा अनु॒ प्रजा॑यन्ते प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय दे॒वा वै सा॑मिधे॒नीर॒नूच्य॑ य॒ज्ञ-न्नान्व॑पश्य॒न्-थ्स प्र॒जाप॑ति-स्तू॒ष्णी-मा॑घा॒र- [-मा॑घा॒रम्, आ ऽघा॑रय॒-त्ततो॒ वै] 36

-मा ऽघा॑रय॒-त्ततो॒ वै दे॒वा य॒ज्ञमन्व॑पश्य॒न्॒. य-त्तू॒ष्णी-मा॑घा॒र-मा॑घा॒रय॑ति य॒ज्ञस्यानु॑ख्यात्या॒ असु॑रेषु॒ वै य॒ज्ञ आ॑सी॒-त्त-न्दे॒वास्तू᳚ष्णीग्ं हो॒मेना॑वृञ्जत॒ य-त्तू॒ष्णी-मा॑घा॒र-मा॑घा॒रय॑ति॒ भ्रातृ॑व्यस्यै॒ व त-द्य॒ज्ञं-वृँ॑ङ्क्ते परि॒धी॑न्-थ्स-म्मा᳚र्ष्टि पु॒नात्ये॒वैना॒-न्त्रिस्त्रि॒-स्स-म्मा᳚र्ष्टि॒ त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञो-ऽथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ द्वाद॑श॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑श॒ [द्वाद॑श, मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-] 37

मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रमे॒व प्री॑णा॒त्यथो॑ संवँथ्स॒रमे॒वास्मा॒ उप॑ दधाति सुव॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑घा॒रो᳚-ऽग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ यदा॑घा॒र-मा॑घा॒रय॑ति शीर्ष॒त ए॒व य॒ज्ञस्य॒ यज॑मान॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॒ अव॑ रुन्धे॒ शिरो॒ वा ए॒त-द्य॒ज्ञस्य॒ यदा॑घा॒र आ॒त्मा प॒शुरा॑घा॒रमा॒घार्य॑ प॒शुग्ं सम॑नक्त्या॒त्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ [य॒ज्ञस्य॑, शिरः॒ प्रति॑ दधाति॒] 38

शिरः॒ प्रति॑ दधाति॒ स-न्ते᳚ प्रा॒णो वा॒युना॑ गच्छता॒मित्या॑ह वायुदेव॒त्यो॑ वै प्रा॒णो वा॒यावे॒वास्य॑ प्रा॒ण-ञ्जु॑होति॒ सं-यँज॑त्रै॒रङ्गा॑नि॒ सं-यँ॒ज्ञप॑तिरा॒शिषेत्या॑ह य॒ज्ञप॑तिमे॒वास्या॒-ऽऽशिष॑-ङ्गमयति वि॒श्वरू॑पो॒ वै त्वा॒ष्ट्र उ॒परि॑ष्टा-त्प॒शुम॒भ्य॑वमी॒-त्तस्मा॑-दु॒परि॑ष्टा-त्प॒शोर्नाव॑ द्यन्ति॒ यदु॒परि॑ष्टा-त्प॒शुग्ं स॑म॒नक्ति॒ मेद्ध्य॑मे॒वै- [मेद्ध्य॑मे॒व, ए॒न॒-ङ्क॒रो॒त्यृ॒त्विजो॑] 39

-न॑-ङ्करोत्यृ॒त्विजो॑ वृणीते॒ छन्दाग्॑स्ये॒व वृ॑णीते स॒प्त वृ॑णीते स॒प्त ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या-स्स॒प्त छन्दाग्॑स्यु॒भय॒स्या व॑रुद्ध्या॒ एका॑दश प्रया॒जान्. य॑जति॒ दश॒ वै प॒शोः प्रा॒णा आ॒त्मैका॑द॒शो यावा॑ने॒व प॒शुस्त-म्प्र य॑जति व॒पामेकः॒ परि॑ शय आ॒त्मैवा-ऽऽत्मान॒-म्परि॑ शये॒ वज्रो॒ वै स्वधि॑ति॒र्वज्रो॑ यूपशक॒लो घृ॒त-ङ्खलु॒ वै दे॒वा वज्र॑-ङ्कृ॒त्वा सोम॑मघ्न-न्घृ॒तेना॒क्तौ प॒शु-न्त्रा॑येथा॒मित्या॑ह॒ वज्रे॑णै॒वैनं॒-वँशे॑ कृ॒त्वा-ऽऽल॑भते ॥ 40 ॥

(आ॒घा॒रं - प॑द्यन्ते॒ द्वाद॑शा॒ - ऽऽत्मन्ने॒व य॒ज्ञस्य॒ - मेध्य॑मे॒व - खलु॒ वा - अ॒ष्टाद॑श च) (अ. 7)

पर्य॑ग्नि करोति सर्व॒हुत॑मे॒वैन॑-ङ्करो॒त्य-स्क॑न्दा॒या-स्क॑न्न॒ग्ं॒ हि त-द्य-द्धु॒तस्य॒ स्कन्द॑ति॒ त्रिः पर्य॑ग्नि करोति॒ त्र्या॑वृ॒द्धि य॒ज्ञो-ऽथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्त्यन्वा॒रभ्यः॑ प॒शू(3)-र्नान्वा॒रभ्या(3) इति॑ मृ॒त्यवे॒ वा ए॒ष नी॑यते॒ य-त्प॒शुस्तं-यँद॑न्वा॒रभे॑त प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्या॒दथो॒ खल्वा॑हु-स्सुव॒र्गाय॒ वा ए॒ष लो॒काय॑ नीयते॒ य- [यत्, प॒शुरिति॒] 41

-त्प॒शुरिति॒ यन्नान्वा॒रभे॑त सुव॒र्गाल्लो॒का-द्यज॑मानो हीयेत वपा॒श्रप॑णीभ्या-म॒न्वार॑भते॒ तन्नेवा॒न्वार॑ब्ध॒-न्नेवान॑न्वारब्ध॒मुप॒ प्रेष्य॑ होतर्ह॒व्या दे॒वेभ्य॒ इत्या॑हेषि॒तग्ं हि कर्म॑ क्रि॒यते॒ रेव॑तीर्य॒ज्ञप॑ति-म्प्रिय॒धा ऽऽवि॑श॒तेत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतद॒ग्निना॑ पु॒रस्ता॑देति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै पृथि॒व्या-स्स॒पृञ्चः॑ पा॒हीति॑ ब॒र्॒हि- [ब॒र्॒हिः, उपा᳚-ऽस्य॒त्य-स्क॑न्दा॒या-] 42

-रुपा᳚-ऽस्य॒त्य-स्क॑न्दा॒या-स्क॑न्न॒ग्ं॒ हि त-द्य-द्ब॒र्॒हिषि॒ स्कन्द॒त्यथो॑ बर्हि॒षद॑मे॒वैन॑-ङ्करोति॒ परां॒आ व॑र्तते-ऽद्ध्व॒र्युः प॒शो-स्स᳚ज्ञ॒म्प्यमा॑ना-त्प॒शुभ्य॑ ए॒व तन्नि ह्नु॑त आ॒त्मनो-ऽना᳚व्रस्काय॒ गच्छ॑ति॒ श्रिय॒-म्प्र प॒शूना᳚प्नोति॒ य ए॒वं-वेँद॑ प॒श्चाल्लो॑का॒ वा ए॒षा प्राच्यु॒दानी॑यते॒ य-त्पत्नी॒ नम॑स्त आता॒नेत्या॑हा-ऽऽदि॒त्यस्य॒ वै र॒श्मय॑ [र॒श्मयः॑, आ॒ता॒नास्तेभ्य॑] 43

आता॒नास्तेभ्य॑ ए॒व नम॑स्करोत्यन॒र्वा प्रेहीत्या॑ह॒ भ्रातृ॑व्यो॒ वा अर्वा॒ भ्रातृ॑व्यापनुत्त्यै घृ॒तस्य॑ कु॒ल्यामनु॑ स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॒णे-त्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्त॒ आपो॑ देवी-श्शुद्धायुव॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतत् ॥ 44 ॥

(लो॒काय॑ नीयते॒ य-द्- ब॒र॒ःई - र॒श्मयः॑ - स॒प्तत्रिग्ं॑शच्च) (अ. 8)

प॒शोर्वा आल॑ब्धस्य प्रा॒णाञ्छुगृ॑च्छति॒ वाक्त॒ आ प्या॑यता-म्प्रा॒णस्त॒ आ प्या॑यता॒मित्या॑ह प्रा॒णेभ्य॑ ए॒वास्य॒ शुचग्ं॑ शमयति॒ सा प्रा॒णेभ्यो-ऽधि॑ पृथि॒वीग्ं शु-क्प्र वि॑शति॒ शमहो᳚भ्या॒मिति॒ नि न॑यत्यहोरा॒त्राभ्या॑मे॒व पृ॑थि॒व्यै शुचग्ं॑ शमय॒त्योष॑धे॒ त्रा॑यस्वैन॒ग्ग्॒ स्वधि॑ते॒ मैनग्ं॑ हिग्ंसी॒रित्या॑ह॒ वज्रो॒ वै स्वधि॑ति॒- [स्वधि॑तिः, शान्त्यै॑ पार्श्व॒त] 45

-श्शान्त्यै॑ पार्श्व॒त आ च्छ्य॑ति मद्ध्य॒तो हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒ च्छ्यन्ति॑ तिर॒श्चीन॒मा च्छ्य॑त्यनू॒चीन॒ग्ं॒ हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒च्छ्यन्ति॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ रक्ष॑सा-म्भा॒गो॑-ऽसीति॑ स्थविम॒तो ब॒र्॒हिर॒क्त्वा-ऽपा᳚स्यत्य॒स्नैव रक्षाग्ं॑सि नि॒रव॑दयत इ॒दम॒हग्ं रक्षो॑-ऽध॒म-न्तमो॑ नयामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व [ ] 46

द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तावु॒भाव॑ध॒म-न्तमो॑ नयती॒षे त्वेति॑ व॒पामुत्खि॑दती॒च्छत॑ इव॒ ह्ये॑ष यो यज॑ते॒ यदु॑पतृ॒न्द्या-द्रु॒द्रो᳚-ऽस्य प॒शू-न्घातु॑क-स्स्या॒-द्यन्नोप॑तृ॒न्द्या-दय॑ता स्या-द॒न्ययो॑पतृ॒णत्त्य॒न्यया॒ न धृत्यै॑ घृ॒तेन॑ द्यावापृथिवी॒ प्रोर्ण्वा॑था॒मित्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒वी ए॒व रसे॑नान॒क्त्यच्छि॑न्नो॒ [रसे॑नान॒क्त्यच्छि॑न्नः, रायः॑ सु॒वीर॒] 47

रायः॑ सु॒वीर॒ इत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-द्व॒पा-मु॑त्खि॒द-त्यु॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑ह॒ शान्त्यै॒ प्र वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒काच्च्य॑वते॒ यः प॒शु-म्मृ॒त्यवे॑ नी॒यमा॑नमन्वा॒रभ॑ते वपा॒श्रप॑णी॒ पुन॑र॒न्वार॑भते॒-ऽस्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठत्य॒ग्निना॑ पु॒रस्ता॑देति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ अथो॑ दे॒वता॑ ए॒व ह॒व्येना- [ए॒व ह॒व्येन॑, अन्वे॑ति॒] 48

-न्वे॑ति॒ नान्त॒ममङ्गा॑र॒मति॑ हरे॒-द्यद॑न्त॒ममङ्गा॑रमति॒ हरे᳚-द्दे॒वता॒ अति॑ मन्येत॒ वायो॒ वीहि॑ स्तो॒काना॒मित्या॑ह॒ तस्मा॒-द्विभ॑क्ता-स्स्तो॒का अव॑ पद्य॒न्ते-ऽग्रं॒-वाँ ए॒त-त्प॑शू॒नां-यँ-द्व॒पा-ऽग्र॒मोष॑धीना-म्ब॒र्॒हिरग्रे॑णै॒वाग्र॒ग्ं॒ सम॑र्धय॒त्यथो॒ ओष॑धीष्वे॒व प॒शू-न्प्रति॑ष्ठापयति॒ स्वाहा॑कृतीभ्यः॒ प्रेष्येत्या॑ह [ ] 49

य॒ज्ञस्य॒ समि॑ष्ट्यै प्राणापा॒नौ वा ए॒तौ प॑शू॒नां-यँ-त्पृ॑षदा॒ज्यमा॒त्मा व॒पा पृ॑षदा॒ज्यम॑भि॒घार्य॑ व॒पाम॒भि घा॑रयत्या॒त्मन्ने॒व प॑शू॒ना-म्प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति॒ स्वाहो॒र्ध्वन॑भस-म्मारु॒त-ङ्ग॑च्छत॒मित्या॑हो॒र्ध्वन॑भा ह स्म॒ वै मा॑रु॒तो दे॒वानां᳚-वँपा॒श्रप॑णी॒ प्र ह॑रति॒ तेनै॒वैने॒ प्र ह॑रति॒ विषू॑ची॒ प्र ह॑रति॒ तस्मा॒-द्विष्व॑ञ्चौ प्राणापा॒नौ ॥ 50 ॥

(स्वधि॑ति - श्चै॒वा - च्छि॑न्नो - ह॒व्येने॒ - ष्येत्या॑ह॒ - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 9)

प॒शुमा॒लभ्य॑ पुरो॒डाश॒-न्निर्व॑पति॒ समे॑धमे॒वैन॒मा ल॑भते व॒पया᳚ प्र॒चर्य॑ पुरो॒डाशे॑न॒ प्र च॑र॒त्यूर्ग्वै पु॑रो॒डाश॒ ऊर्ज॑मे॒व प॑शू॒ना-म्म॑द्ध्य॒तो द॑धा॒त्यथो॑ प॒शोरे॒व छि॒द्रमपि॑ दधाति पृषदा॒ज्यस्यो॑प॒हत्य॒ त्रिः पृ॑च्छति शृ॒तग्ं ह॒वी(3)-श्श॑मित॒रिति॒ त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वा यो-ऽशृ॑तग्ं शृ॒तमाह॒ स एन॑सा प्राणापा॒नौ वा ए॒तौ प॑शू॒नां- [ए॒तौ प॑शू॒नाम्, य-त्पृ॑षदा॒ज्य-म्प॒शोः] 51

-ँय-त्पृ॑षदा॒ज्य-म्प॒शोः खलु॒ वा आल॑ब्धस्य॒ हृद॑यमा॒त्मा-ऽभि समे॑ति॒ य-त्पृ॑षदा॒ज्येन॒ हृद॑य-मभिघा॒रय॑त्या॒त्मन्ने॒व प॑शू॒ना-म्प्रा॑णापा॒नौ द॑धाति प॒शुना॒ वै दे॒वा-स्सु॑व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त मनु॒ष्या॑ नो॒-ऽन्वाभ॑विष्य॒न्तीति॒ तस्य॒ शिरः॑ छि॒त्त्वा मेध॒-म्प्राक्षा॑रय॒न्थ्स प्र॒क्षो॑-ऽभव॒-त्त-त्प्र॒क्षस्य॑ प्रक्ष॒त्वं-यँ-त्प्ल॑क्षशा॒खो-त्त॑रब॒र्॒हि-र्भव॑ति॒ समे॑धस्यै॒व [ ] 52

प॒शोरव॑ द्यति प॒शुं-वैँ ह्रि॒यमा॑ण॒ग्ं॒ रक्षा॒ग्॒स्यनु॑ सचन्ते-ऽन्त॒रा यूप॑-ञ्चा-ऽऽहव॒नीय॑-ञ्च हरति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै प॒शोर्वा आल॑ब्धस्य॒ मनो-ऽप॑ क्रामति म॒नोता॑यै ह॒विषो॑-ऽवदी॒यमा॑न॒स्यानु॑ ब्रू॒हीत्या॑ह॒ मन॑ ए॒वास्याव॑ रुन्ध॒ एका॑दशाव॒दाना॒न्यव॑ द्यति॒ दश॒ वै प॒शोः प्रा॒णा आ॒त्मैका॑द॒शो यावा॑ने॒व प॒शुस्तस्या-ऽव॑- [प॒शुस्तस्या-ऽव॑, द्य॒ति॒ हृद॑य॒स्या-] 53

-द्यति॒ हृद॑य॒स्या-ग्रे-ऽव॑ द्य॒त्यथ॑ जि॒ह्वाया॒ अथ॒ वक्ष॑सो॒ यद्वै हृद॑येनाभि॒गच्छ॑ति॒ तज्जि॒ह्वया॑ वदति॒ यज्जि॒ह्वया॒ वद॑ति॒ तदुर॒सो-ऽधि॒ निर्व॑दत्ये॒तद्वै प॒शोर्य॑थापू॒र्वं-यँस्यै॒वम॑व॒दाय॑ यथा॒काम॒-मुत्त॑रेषामव॒द्यति॑ यथा पू॒र्वमे॒वास्य॑ प॒शोरव॑त्त-म्भवति मद्ध्य॒तो गु॒दस्याव॑ द्यति मद्ध्य॒तो हि प्रा॒ण उ॑त्त॒मस्याव॑ द्य- [उ॑त्त॒मस्याव॑ द्यति, उ॒त्त॒मो हि प्रा॒णो] 54

-त्युत्त॒मो हि प्रा॒णो यदीत॑रं॒-यँदीत॑र-मु॒भय॑मे॒वाजा॑मि॒ जाय॑मानो॒ वै ब्रा᳚ह्म॒ण-स्त्रि॒भिर्-ऋ॑ण॒वा जा॑यते ब्रह्म॒चर्ये॒णर्षि॑भ्यो य॒ज्ञेन॑ दे॒वेभ्यः॑ प्र॒जया॑ पि॒तृभ्य॑ ए॒ष वा अ॑नृ॒णो यः पु॒त्री यज्वा᳚ ब्रह्मचारिवा॒सी तद॑व॒दानै॑-रे॒वा-ऽव॑ दयते॒ तद॑व॒दाना॑ना-मवदान॒त्व-न्दे॑वासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒-न्ते दे॒वा अ॒ग्निम॑ब्रुव॒-न्त्वया॑ वी॒रेणासु॑रान॒भि भ॑वा॒मेति॒ [भ॑वा॒मेति॑, सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै] 55

सो᳚-ऽब्रवी॒-द्वरं॑-वृँणै प॒शोरु॑द्धा॒रमुद्ध॑रा॒ इति॒ स ए॒तमु॑द्धा॒रमुद॑हरत॒ दोः पू᳚र्वा॒र्धस्य॑ गु॒द-म्म॑द्ध्य॒त-श्श्रोणि॑-ञ्जघना॒र्धस्य॒ ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ य-त्त्र्य॒ङ्गाणाग्ं॑ समव॒द्यति॒ भ्रातृ॑व्याभिभूत्यै॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवत्यक्ष्ण॒या-ऽव॑ द्यति॒ तस्मा॑दक्ष्ण॒या प॒शवो-ऽङ्गा॑नि॒ प्र ह॑रन्ति॒ प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 56 ॥

(ए॒तौ प॑शू॒नाग्ं - समे॑धस्यै॒व - तस्या-ऽवो᳚ - त्त॒मस्याव॑ द्य॒ती - ति॒ - पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)

मेद॑सा॒ स्रुचौ॒ प्रोर्णो॑ति॒ मेदो॑रूपा॒ वै प॒शवो॑ रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधाति यू॒षन्न॑व॒धाय॒ प्रोर्णो॑ति॒ रसो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँद्यू रस॑मे॒व प॒शुषु॑ दधाति पा॒र्श्वेन॑ वसाहो॒म-म्प्रयौ॑ति॒ मद्ध्यं॒-वाँ ए॒त-त्प॑शू॒नां-यँ-त्पा॒र्श्वग्ं रस॑ ए॒ष प॑शू॒नां-यँद्वसा॒ य-त्पा॒र्श्वेन॑ वसाहो॒म-म्प्र॒यौति॑ मद्ध्य॒त ए॒व प॑शू॒नाग्ं रस॑-न्दधाति॒ घ्नन्ति॒ [घ्नन्ति॑, वा ए॒त-त्प॒शु-] 57

वा ए॒त-त्प॒शुं-यँ-थ्स᳚ज्ञ॒म्पय॑न्त्यै॒न्द्रः खलु॒ वै दे॒वत॑या प्रा॒ण ऐ॒न्द्रो॑-ऽपा॒न ऐ॒न्द्रः प्रा॒णो अङ्गे॑अङ्गे॒ नि दे᳚द्ध्य॒दित्या॑ह प्राणापा॒नावे॒व प॒शुषु॑ दधाति॒ देव॑ त्वष्ट॒र्भूरि॑ ते॒ सग्ं स॑मे॒त्वित्या॑ह त्वा॒ष्ट्रा हि दे॒वत॑या प॒शवो॒ विषु॑रूपा॒ य-थ्सल॑क्ष्माणो॒ भव॒थेत्या॑ह॒ विषु॑रूपा॒ ह्ये॑ते सन्त॒-स्सल॑क्ष्माण ए॒तर्हि॒ भव॑न्ति देव॒त्रा यन्त॒- [देव॒त्रा यन्त᳚म्, अव॑से॒] 58

-मव॑से॒ सखा॒यो-ऽनु॑ त्वा मा॒ता पि॒तरो॑ मद॒न्त्वित्या॒हा-नु॑मतमे॒वैन॑-म्मा॒त्रा पि॒त्रा सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयत्यर्ध॒र्चे व॑साहो॒म-ञ्जु॑होत्य॒सौ वा अ॑र्ध॒र्च इ॒यम॑र्ध॒र्च इ॒मे ए॒व रसे॑नानक्ति॒ दिशो॑ जुहोति॒ दिश॑ ए॒व रसे॑नान॒क्त्यथो॑ दि॒ग्भ्य ए॒वोर्ज॒ग्ं॒ रस॒मव॑ रुन्धे प्राणापा॒नौ वा ए॒तौ प॑शू॒नां-यँ-त्पृ॑षदा॒ज्यं-वाँ॑नस्प॒त्याः खलु॒ [खलु॑, वै दे॒वत॑या प॒शवो॒] 59

वै दे॒वत॑या प॒शवो॒ य-त्पृ॑षदा॒ज्यस्यो॑-प॒हत्या-ऽऽह॒ वन॒स्पत॒ये-ऽनु॑ ब्रूहि॒ वन॒स्पत॑ये॒ प्रेष्येति॑ प्राणापा॒नावे॒व प॒शुषु॑ दधात्य॒न्यस्या᳚न्यस्य समव॒त्तग्ं स॒मव॑द्यति॒ तस्मा॒न्नाना॑रूपाः प॒शवो॑ यू॒ष्णोप॑ सिञ्चति॒ रसो॒ वा ए॒ष प॑शू॒नां-यँद्यू रस॑मे॒व प॒शुषु॑ दधा॒तीडा॒मुप॑ ह्वयते प॒शवो॒ वा इडा॑ प॒शूने॒वोप॑ ह्वयते च॒तुरुप॑ ह्वयते॒ [च॒तुरुप॑ ह्वयते, चतु॑ष्पादो॒ हि] 60

चतु॑ष्पादो॒ हि प॒शवो॒ य-ङ्का॒मये॑ता प॒शु-स्स्या॒दित्य॑मे॒दस्क॒-न्तस्मा॒ आ द॑द्ध्या॒न्मेदो॑रूपा॒ वै प॒शवो॑ रू॒पेणै॒वैन॑-म्प॒शुभ्यो॒ निर्भ॑जत्यप॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒दिति॒ मेद॑स्व॒-त्तस्मा॒ आ द॑द्ध्या॒न्मेदो॑रूपा॒ वै प॒शवो॑ रू॒पेणै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वति प्र॒जाप॑तिर्य॒ज्ञम॑सृजत॒ स आज्य॑- [स आज्य᳚म्, पु॒रस्ता॑दसृजत] 61

-म्पु॒रस्ता॑दसृजत प॒शु-म्म॑द्ध्य॒तः पृ॑षदा॒ज्य-म्प॒श्चा-त्तस्मा॒दाज्ये॑न प्रया॒जा इ॑ज्यन्ते प॒शुना॑ मद्ध्य॒तः पृ॑षदा॒ज्येना॑-नूया॒जा-स्तस्मा॑दे॒तन्मि॒श्रमि॑व पश्चा-थ्सृ॒ष्टग्ग् ह्येका॑दशानूया॒जान्. य॑जति॒ दश॒ वै प॒शोः प्रा॒णा आ॒त्मैका॑द॒शो यावा॑ने॒व प॒शुस्तमनु॑ यजति॒ घ्नन्ति॒ वा ए॒त-त्प॒शुं-यँ-थ्सं᳚(2)ज्ञ॒पय॑न्ति प्राणापा॒नौ खलु॒ वा ए॒तौ प॑शू॒नां-यँ-त्पृ॑षदा॒ज्यं-यँ-त्पृ॑षदा॒ज्येना॑ नूया॒जान्. यज॑ति प्राणापा॒नावे॒व प॒शुषु॑ दधाति ॥ 62 ॥

(घ्नन्ति॒ - यन्तं॒ - खलु॑ - च॒तुरुप॑ ह्वयत॒ - आज्यं॒ - ँय-त्पृ॑षदा॒ज्येन॒ - षट् च॑) (अ. 11)

(चात्वा॑लाथ् - सुव॒र्गाय॒ य-द्वै॑सर्ज॒नानि॑ - वैष्ण॒व्यर्चा - पृ॑थि॒व्यै - सा॒ध्या - इ॒षे त्वे - त्य॒ग्निना॒ - पर्य॑ग्नि - प॒शोः - प॒शुमा॒लभ्य॒ - मेद॑सा॒ स्रुचा॒ - वेका॑दश)

(चात्वा॑ला-द्- दे॒वानु॒पैति॑ - मुञ्चति - प्रह्रि॒यमा॑णाय॒ - पर्य॑ग्नि - प॒शुमा॒लभ्य॒ - चतु॑ष्पादो॒ - द्विष॑ष्टिः)

(चात्वा॑ला, त्प॒शुषु॑ दधाति)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे तृतीयः प्रश्न-स्समाप्तः ॥