Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
అధ్యాయ 2
వల్లీ 1
Verse 1
పరాఞ్చిఖాని వ్యతృణత్స్వయమ్భూస్తస్మాత్పరాఙ్పశ్యతి నాన్తరాత్మన్‌।
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
Verse 2
పరాచః కామాననుయన్తి బాలాస్తే మృత్యోర్యన్తి వితతస్య పాశమ్‌।
అథ ధీరా అమృతత్వం-విఁదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయన్తే ॥2॥
అథ ధీరా అమృతత్వం-విఁదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయన్తే ॥2॥
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
Verse 3
యేన రూపం రస-ఙ్గన్ధం శబ్దాన్స్పర్శాంశ్చ మైథునాన్‌।
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
Verse 4
స్వప్నాన్త-ఞ్జాగరితాన్త-ఞ్చోభౌ యేనానుపశ్యతి।
మహాన్తం-విఁభుమాత్మాన-మ్మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥
మహాన్తం-విఁభుమాత్మాన-మ్మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
Verse 5
య ఇమ-మ్మధ్వదం-వేఁద ఆత్మాన-ఞ్జీవమన్తికాత్‌।
ఈశాన-మ్భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥
ఈశాన-మ్భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
Verse 6
యః పూర్వ-న్తపసో జాతమద్‌భ్యః పూర్వమజాయత।
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తం-యోఁ భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తం-యోఁ భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥
yaḥ pūrva-ntapaso jātamadbhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
Verse 7
యా ప్రాణేన సమ్భవత్యదితిర్దేవతామయీ।
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తీం-యాఁ భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తీం-యాఁ భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
Verse 8
అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీభిః।
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
Verse 9
యతశ్చోదేతి సూర్యో-ఽస్తం-యఁత్ర చ గచ్ఛతి।
త-న్దేవా-స్సర్వే-ఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥
త-న్దేవా-స్సర్వే-ఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
Verse 10
యదేవేహ తదముత్ర యదముత్ర తదన్విహ।
మృత్యో-స్స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥
మృత్యో-స్స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
Verse 11
మనసైవేదమాప్తవ్య-న్నేహ నానా-ఽస్తి కిఞ్చన।
మృత్యో-స్స మృత్యు-ఙ్గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥
మృత్యో-స్స మృత్యు-ఙ్గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
Verse 12
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్ఠతి।
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
Verse 13
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో జ్యోతిరివాధూమకః।
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
Verse 14
యథోదక-న్దుర్గం-వృఁష్ట-మ్పర్వతేషు విధావతి।
ఏవ-న్ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥
ఏవ-న్ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
Verse 15
యథోదకం శుద్ధే శుద్ధమాసిక్త-న్తాదృగేవ భవతి।
ఏవ-మ్మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥
ఏవ-మ్మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 1
पराञ्चिखानि व्यतृणत्स्वयम्भूस्तस्मात्पराङ्पश्यति नान्तरात्मन्।
कश्चिद्धीरः प्रत्यगात्मानमैषदावृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥1॥
पराचः कामाननुयन्ति बालास्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम्।
अथ धीरा अमृतत्वं-विँदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥2॥
येन रूपं रस-ङ्गन्धं शब्दान्स्पर्शांश्च मैथुनान्।
एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते। एतद्वै तत् ॥3॥
स्वप्नान्त-ञ्जागरितान्त-ञ्चोभौ येनानुपश्यति।
महान्तं-विँभुमात्मान-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥4॥
य इम-म्मध्वदं-वेँद आत्मान-ञ्जीवमन्तिकात्।
ईशान-म्भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥5॥
यः पूर्व-न्तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तं-योँ भूतेभिर्व्यपश्यत। एतद्वै तत् ॥6॥
या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तीं-याँ भूतेभिर्व्यजायत। एतद्वै तत् ॥7॥
अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।
दिवे दिवे ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः। एतद्वै तत् ॥8॥
यतश्चोदेति सूर्यो-ऽस्तं-यँत्र च गच्छति।
त-न्देवा-स्सर्वे-ऽर्पितास्तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत् ॥9॥
यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह।
मृत्यो-स्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥10॥
मनसैवेदमाप्तव्य-न्नेह नाना-ऽस्ति किञ्चन।
मृत्यो-स्स मृत्यु-ङ्गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥11॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति।
ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥12॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः।
ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः। एतद्वै तत् ॥13॥
यथोदक-न्दुर्गं-वृँष्ट-म्पर्वतेषु विधावति।
एव-न्धर्मान्पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥14॥
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्त-न्तादृगेव भवति।
एव-म्मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥15॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Telugu script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.