📄 Save this Stotram as PDF Click the button to open the Save dialog
How to save: 1 Click "Save as PDF" 2 A dialog opens 3 Choose "Save as PDF" as printer 4 Click Save
కఠోపనిషద్ - అధ్యాయ 2, వల్లీ 1
Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 1
Telugu
అధ్యాయ 2
వల్లీ 1
పరాఞ్చిఖాని వ్యతృణత్స్వయమ్భూస్తస్మాత్పరాఙ్పశ్యతి నాన్తరాత్మన్‌।
కశ్చిద్ధీరః ప్రత్యగాత్మానమైషదావృత్తచక్షురమృతత్వమిచ్ఛన్‌ ॥1॥
పరాచః కామాననుయన్తి బాలాస్తే మృత్యోర్యన్తి వితతస్య పాశమ్‌।
అథ ధీరా అమృతత్వం-విఁదిత్వా ధ్రువమధ్రువేష్విహ న ప్రార్థయన్తే ॥2॥
యేన రూపం రస-ఙ్గన్ధం శబ్దాన్స్పర్​శాంశ్చ మైథునాన్‌।
ఏతేనైవ విజానాతి కిమత్ర పరిశిష్యతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥3॥
స్వప్నాన్త-ఞ్జాగరితాన్త-ఞ్చోభౌ యేనానుపశ్యతి।
మహాన్తం-విఁభుమాత్మాన-మ్మత్వా ధీరో న శోచతి ॥4॥
య ఇమ-మ్మధ్వదం-వేఁద ఆత్మాన-ఞ్జీవమన్తికాత్‌।
ఈశాన-మ్భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥5॥
యః పూర్వ-న్తపసో జాతమద్‌భ్యః పూర్వమజాయత।
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తం-యోఁ భూతేభిర్వ్యపశ్యత। ఏతద్వై తత్‌ ॥6॥
యా ప్రాణేన సమ్భవత్యదితిర్దేవతామయీ।
గుహా-మ్ప్రవిశ్య తిష్ఠన్తీం-యాఁ భూతేభిర్వ్యజాయత। ఏతద్వై తత్‌ ॥7॥
అరణ్యోర్నిహితో జాతవేదా గర్భ ఇవ సుభృతో గర్భిణీభిః।
దివే దివే ఈడ్యో జాగృవద్భిర్​హవిష్మద్భిర్మనుష్యేభిరగ్నిః। ఏతద్వై తత్‌ ॥8॥
యతశ్చోదేతి సూర్యో-ఽస్తం-యఁత్ర చ గచ్ఛతి।
త-న్దేవా-స్సర్వే-ఽర్పితాస్తదు నాత్యేతి కశ్చన। ఏతద్వై తత్‌ ॥9॥
యదేవేహ తదముత్ర యదముత్ర తదన్విహ।
మృత్యో-స్స మృత్యుమాప్నోతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥10॥
మనసైవేదమాప్తవ్య-న్నేహ నానా-ఽస్తి కిఞ్చన।
మృత్యో-స్స మృత్యు-ఙ్గచ్ఛతి య ఇహ నానేవ పశ్యతి ॥11॥
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో మధ్య ఆత్మని తిష్ఠతి।
ఈశానో భూతభవ్యస్య న తతో విజుగుప్సతే। ఏతద్వై తత్‌ ॥12॥
అఙ్గుష్ఠమాత్రః పురుషో జ్యోతిరివాధూమకః।
ఈశానో భూతభవ్యస్య స ఏవాద్య స ఉ శ్వః। ఏతద్వై తత్‌ ॥13॥
యథోదక-న్దుర్గం-వృఁష్ట-మ్పర్వతేషు విధావతి।
ఏవ-న్ధర్మాన్పృథక్‌ పశ్యంస్తానేవానువిధావతి ॥14॥
యథోదకం శుద్ధే శుద్ధమాసిక్త-న్తాదృగేవ భవతి।
ఏవ-మ్మునేర్విజానత ఆత్మా భవతి గౌతమ ॥15॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 1
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman‌|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan‌ ||1||
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam‌|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānspar​śāṃśca maithunān‌|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat‌ ||3||
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt‌|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||5||
yaḥ pūrva-ntapaso jātamad‌bhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat‌ ||6||
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat‌ ||7||
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhir​haviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat‌ ||8||
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||9||
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat‌ ||12||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat‌ ||13||
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak‌ paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||