Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
ਅਧ੍ਯਾਯ 2
ਵਲ੍ਲੀ 1
Verse 1
ਪਰਾਞ੍ਚਿਖਾਨਿ ਵ੍ਯਤृਣਤ੍ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੂਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪਰਾਙ੍ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਨਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ਮਨ੍।
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧੀਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਮੈषਦਾਵृਤ੍ਤਚਕ੍षੁਰਮृਤਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ ॥1॥
ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਧੀਰਃ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗਾਤ੍ਮਾਨਮੈषਦਾਵृਤ੍ਤਚਕ੍षੁਰਮृਤਤ੍ਵਮਿਚ੍ਛਨ੍ ॥1॥
parāñcikhāni vyatṛṇatsvayambhūstasmātparāṅpaśyati nāntarātman|
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
kaściddhīraḥ pratyagātmānamaiṣadāvṛttacakṣuramṛtatvamicchan ||1||
Verse 2
ਪਰਾਚਃ ਕਾਮਾਨਨੁਯਨ੍ਤਿ ਬਾਲਾਸ੍ਤੇ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਯਨ੍ਤਿ ਵਿਤਤਸ੍ਯ ਪਾਸ਼ਮ੍।
ਅਥ ਧੀਰਾ ਅਮृਤਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਮਧ੍ਰੁਵੇष੍ਵਿਹ ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੇ ॥2॥
ਅਥ ਧੀਰਾ ਅਮृਤਤ੍ਵਂ-ਵਿਁਦਿਤ੍ਵਾ ਧ੍ਰੁਵਮਧ੍ਰੁਵੇष੍ਵਿਹ ਨ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਯਨ੍ਤੇ ॥2॥
parācaḥ kāmānanuyanti bālāste mṛtyoryanti vitatasya pāśam|
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
atha dhīrā amṛtatvaṃ-vi~ditvā dhruvamadhruveṣviha na prārthayante ||2||
Verse 3
ਯੇਨ ਰੂਪਂ ਰਸ-ਙ੍ਗਨ੍ਧਂ ਸ਼ਬ੍ਦਾਨ੍ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਮੈਥੁਨਾਨ੍।
ਏਤੇਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਰਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥3॥
ਏਤੇਨੈਵ ਵਿਜਾਨਾਤਿ ਕਿਮਤ੍ਰ ਪਰਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥3॥
yena rūpaṃ rasa-ṅgandhaṃ śabdānsparśāṃśca maithunān|
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
etenaiva vijānāti kimatra pariśiṣyate| etadvai tat ||3||
Verse 4
ਸ੍ਵਪ੍ਨਾਨ੍ਤ-ਞ੍ਜਾਗਰਿਤਾਨ੍ਤ-ਞ੍ਚੋਭੌ ਯੇਨਾਨੁਪਸ਼੍ਯਤਿ।
ਮਹਾਨ੍ਤਂ-ਵਿਁਭੁਮਾਤ੍ਮਾਨ-ਮ੍ਮਤ੍ਵਾ ਧੀਰੋ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ॥4॥
ਮਹਾਨ੍ਤਂ-ਵਿਁਭੁਮਾਤ੍ਮਾਨ-ਮ੍ਮਤ੍ਵਾ ਧੀਰੋ ਨ ਸ਼ੋਚਤਿ ॥4॥
svapnānta-ñjāgaritānta-ñcobhau yenānupaśyati|
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
mahāntaṃ-vi~bhumātmāna-mmatvā dhīro na śocati ||4||
Verse 5
ਯ ਇਮ-ਮ੍ਮਧ੍ਵਦਂ-ਵੇਁਦ ਆਤ੍ਮਾਨ-ਞ੍ਜੀਵਮਨ੍ਤਿਕਾਤ੍।
ਈਸ਼ਾਨ-ਮ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥5॥
ਈਸ਼ਾਨ-ਮ੍ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥5॥
ya ima-mmadhvadaṃ-ve~da ātmāna-ñjīvamantikāt|
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
īśāna-mbhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||5||
Verse 6
ਯਃ ਪੂਰ੍ਵ-ਨ੍ਤਪਸੋ ਜਾਤਮਦ੍ਭ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵਮਜਾਯਤ।
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ-ਯੋਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥6॥
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਂ-ਯੋਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਪਸ਼੍ਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥6॥
yaḥ pūrva-ntapaso jātamadbhyaḥ pūrvamajāyata|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
guhā-mpraviśya tiṣṭhantaṃ-yo~ bhūtebhirvyapaśyata| etadvai tat ||6||
Verse 7
ਯਾ ਪ੍ਰਾਣੇਨ ਸਮ੍ਭਵਤ੍ਯਦਿਤਿਰ੍ਦੇਵਤਾਮਯੀ।
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ-ਯਾਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥7॥
ਗੁਹਾ-ਮ੍ਪ੍ਰਵਿਸ਼੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤੀਂ-ਯਾਁ ਭੂਤੇਭਿਰ੍ਵ੍ਯਜਾਯਤ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥7॥
yā prāṇena sambhavatyaditirdevatāmayī|
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
guhā-mpraviśya tiṣṭhantīṃ-yā~ bhūtebhirvyajāyata| etadvai tat ||7||
Verse 8
ਅਰਣ੍ਯੋਰ੍ਨਿਹਿਤੋ ਜਾਤਵੇਦਾ ਗਰ੍ਭ ਇਵ ਸੁਭृਤੋ ਗਰ੍ਭਿਣੀਭਿਃ।
ਦਿਵੇ ਦਿਵੇ ਈਡ੍ਯੋ ਜਾਗृਵਦ੍ਭਿਰ੍ਹਵਿष੍ਮਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੇਭਿਰਗ੍ਨਿਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥8॥
ਦਿਵੇ ਦਿਵੇ ਈਡ੍ਯੋ ਜਾਗृਵਦ੍ਭਿਰ੍ਹਵਿष੍ਮਦ੍ਭਿਰ੍ਮਨੁष੍ਯੇਭਿਰਗ੍ਨਿਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥8॥
araṇyornihito jātavedā garbha iva subhṛto garbhiṇībhiḥ|
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
dive dive īḍyo jāgṛvadbhirhaviṣmadbhirmanuṣyebhiragniḥ| etadvai tat ||8||
Verse 9
ਯਤਸ਼੍ਚੋਦੇਤਿ ਸੂਰ੍ਯੋ-ऽਸ੍ਤਂ-ਯਁਤ੍ਰ ਚ ਗਚ੍ਛਤਿ।
ਤ-ਨ੍ਦੇਵਾ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ-ऽਰ੍ਪਿਤਾਸ੍ਤਦੁ ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥9॥
ਤ-ਨ੍ਦੇਵਾ-ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ-ऽਰ੍ਪਿਤਾਸ੍ਤਦੁ ਨਾਤ੍ਯੇਤਿ ਕਸ਼੍ਚਨ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥9॥
yataścodeti sūryo-'staṃ-ya~tra ca gacchati|
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
ta-ndevā-ssarve-'rpitāstadu nātyeti kaścana| etadvai tat ||9||
Verse 10
ਯਦੇਵੇਹ ਤਦਮੁਤ੍ਰ ਯਦਮੁਤ੍ਰ ਤਦਨ੍ਵਿਹ।
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥10॥
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥10॥
yadeveha tadamutra yadamutra tadanviha|
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
mṛtyo-ssa mṛtyumāpnoti ya iha nāneva paśyati ||10||
Verse 11
ਮਨਸੈਵੇਦਮਾਪ੍ਤਵ੍ਯ-ਨ੍ਨੇਹ ਨਾਨਾ-ऽਸ੍ਤਿ ਕਿਞ੍ਚਨ।
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁ-ਙ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥11॥
ਮृਤ੍ਯੋ-ਸ੍ਸ ਮृਤ੍ਯੁ-ਙ੍ਗਚ੍ਛਤਿ ਯ ਇਹ ਨਾਨੇਵ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥11॥
manasaivedamāptavya-nneha nānā-'sti kiñcana|
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
mṛtyo-ssa mṛtyu-ṅgacchati ya iha nāneva paśyati ||11||
Verse 12
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਮਧ੍ਯ ਆਤ੍ਮਨਿ ਤਿष੍ਠਤਿ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥12॥
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਨ ਤਤੋ ਵਿਜੁਗੁਪ੍ਸਤੇ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥12॥
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo madhya ātmani tiṣṭhati|
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
īśāno bhūtabhavyasya na tato vijugupsate| etadvai tat ||12||
Verse 13
ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਃ ਪੁਰੁषੋ ਜ੍ਯੋਤਿਰਿਵਾਧੂਮਕਃ।
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਾਦ੍ਯ ਸ ਉ ਸ਼੍ਵਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥13॥
ਈਸ਼ਾਨੋ ਭੂਤਭਵ੍ਯਸ੍ਯ ਸ ਏਵਾਦ੍ਯ ਸ ਉ ਸ਼੍ਵਃ। ਏਤਦ੍ਵੈ ਤਤ੍ ॥13॥
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo jyotirivādhūmakaḥ|
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
īśāno bhūtabhavyasya sa evādya sa u śvaḥ| etadvai tat ||13||
Verse 14
ਯਥੋਦਕ-ਨ੍ਦੁਰ੍ਗਂ-ਵृਁष੍ਟ-ਮ੍ਪਰ੍ਵਤੇषੁ ਵਿਧਾਵਤਿ।
ਏਵ-ਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪृਥਕ੍ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਾਨੇਵਾਨੁਵਿਧਾਵਤਿ ॥14॥
ਏਵ-ਨ੍ਧਰ੍ਮਾਨ੍ਪृਥਕ੍ ਪਸ਼੍ਯਂਸ੍ਤਾਨੇਵਾਨੁਵਿਧਾਵਤਿ ॥14॥
yathodaka-ndurgaṃ-vṛ~ṣṭa-mparvateṣu vidhāvati|
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
eva-ndharmānpṛthak paśyaṃstānevānuvidhāvati ||14||
Verse 15
ਯਥੋਦਕਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਮਾਸਿਕ੍ਤ-ਨ੍ਤਾਦृਗੇਵ ਭਵਤਿ।
ਏਵ-ਮ੍ਮੁਨੇਰ੍ਵਿਜਾਨਤ ਆਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਗੌਤਮ ॥15॥
ਏਵ-ਮ੍ਮੁਨੇਰ੍ਵਿਜਾਨਤ ਆਤ੍ਮਾ ਭਵਤਿ ਗੌਤਮ ॥15॥
yathodakaṃ śuddhe śuddhamāsikta-ntādṛgeva bhavati|
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
eva-mmunervijānata ātmā bhavati gautama ||15||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 1
पराञ्चिखानि व्यतृणत्स्वयम्भूस्तस्मात्पराङ्पश्यति नान्तरात्मन्।
कश्चिद्धीरः प्रत्यगात्मानमैषदावृत्तचक्षुरमृतत्वमिच्छन् ॥1॥
पराचः कामाननुयन्ति बालास्ते मृत्योर्यन्ति विततस्य पाशम्।
अथ धीरा अमृतत्वं-विँदित्वा ध्रुवमध्रुवेष्विह न प्रार्थयन्ते ॥2॥
येन रूपं रस-ङ्गन्धं शब्दान्स्पर्शांश्च मैथुनान्।
एतेनैव विजानाति किमत्र परिशिष्यते। एतद्वै तत् ॥3॥
स्वप्नान्त-ञ्जागरितान्त-ञ्चोभौ येनानुपश्यति।
महान्तं-विँभुमात्मान-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥4॥
य इम-म्मध्वदं-वेँद आत्मान-ञ्जीवमन्तिकात्।
ईशान-म्भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥5॥
यः पूर्व-न्तपसो जातमद्भ्यः पूर्वमजायत।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तं-योँ भूतेभिर्व्यपश्यत। एतद्वै तत् ॥6॥
या प्राणेन सम्भवत्यदितिर्देवतामयी।
गुहा-म्प्रविश्य तिष्ठन्तीं-याँ भूतेभिर्व्यजायत। एतद्वै तत् ॥7॥
अरण्योर्निहितो जातवेदा गर्भ इव सुभृतो गर्भिणीभिः।
दिवे दिवे ईड्यो जागृवद्भिर्हविष्मद्भिर्मनुष्येभिरग्निः। एतद्वै तत् ॥8॥
यतश्चोदेति सूर्यो-ऽस्तं-यँत्र च गच्छति।
त-न्देवा-स्सर्वे-ऽर्पितास्तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत् ॥9॥
यदेवेह तदमुत्र यदमुत्र तदन्विह।
मृत्यो-स्स मृत्युमाप्नोति य इह नानेव पश्यति ॥10॥
मनसैवेदमाप्तव्य-न्नेह नाना-ऽस्ति किञ्चन।
मृत्यो-स्स मृत्यु-ङ्गच्छति य इह नानेव पश्यति ॥11॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो मध्य आत्मनि तिष्ठति।
ईशानो भूतभव्यस्य न ततो विजुगुप्सते। एतद्वै तत् ॥12॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो ज्योतिरिवाधूमकः।
ईशानो भूतभव्यस्य स एवाद्य स उ श्वः। एतद्वै तत् ॥13॥
यथोदक-न्दुर्गं-वृँष्ट-म्पर्वतेषु विधावति।
एव-न्धर्मान्पृथक् पश्यंस्तानेवानुविधावति ॥14॥
यथोदकं शुद्धे शुद्धमासिक्त-न्तादृगेव भवति।
एव-म्मुनेर्विजानत आत्मा भवति गौतम ॥15॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.