6.70 Yuddhakanda - Saptatitama Sargah — Sinhala Script

ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ යුද්ධකාණ්ඩම් .

අථ සප්තතිතමස්සර්ගඃ .

නරාන්තකංහතන්දෘෂ්ටවාචුක්රුශුර්නෛරෘතර්ෂභාඃ .

දේවාන්තකස්ත්රිමූර්ධා ච පෞලස්ත්යශ්චමහෝදරඃ .. 1 ..

ආරූඪෝමේඝසඞ්කාශංවාරණේන්ද්රම්මහෝදරඃ .

වාලිපුත්රම්මහාවීර්යමභිදුද්රාවවීර්යවාන් .. 2 ..

භ්රාරාතෘව්යසනසන්තප්තස්තදාදේවාන්තකෝබලී .

ආදායපරිඝන්දීප්තමඞ්ගදංසමභිද්රවත් .. 3 ..

රථමාදිත්යසඞ්කාශංයුක්තම්පරමවාජිභිඃ .

ආස්ථායත්රිශිරාවීරෝවාලිපුත්රමථාභ්යයාත් .. 4 ..

ස ත්රිභිර්දේවදර්පඝ්නේර්නේරෘතීන්ද්රේරභිද්රුතඃ .

වෘක්ෂමුත්පාටයාමාසමහාවිටපමඞ්ගදඃ .. 5 ..

දේවාන්තකායතංවීරච්ශික්ෂේපසහසාඞ්ගදඃ .

මහාවෘක්ෂම්මහාශාඛංශක්රෝදීප්තමිවාශනිම් .. 6 ..

ස වවර්ෂ තතෝ වෘක්ෂාන් ශිලාසඃච කපි කුන්ජරඃ .

තාන් ප්රචිච්චේද සම්ක්රුද්ධස් ත්රිශිරා නිශිතෛඃශරෛඃ .. 7 ..

ස වවර්ෂතතෝවෘක්ෂාන් ශෛලාශ්චකපිකුඤ්ජරඃ .

තාන් ප්රචිච්ඡේදසඞ්කෘද්ධස්ත්රිශිරානිශිතෛශ්ශරෛඃ .. 8 ..

පරිඝාග්රේණතාන් වෘක්ෂාන්බභඤ්ජ ච මහෝදරඃ .

ත්රිශිරාශ්චාඞ්ගදංවීරමභිදුද්රාවසායකෛඃ .. 9 ..

ගජේනසමභිද්රුත්යවාලිපුත්රම්මහෝදරඃ .

ජඝානෝරසිසඞ්කෘද්ධස්තෝමරෛර්වජ්රසන්නිභෛඃ .. 10 ..

දේවාන්තකශ්චසඞ්කෘද්ධඃපරිඝේණතදාඞ්ගදම් .

උපගම්යාභිහත්යාශුව්යපචක්රාමවේගවාන් .. 11 ..

සත්රිභිර්නෛරෘතශ්රේෂ්ඨෛර්යුගතපත්සමභිද්රුතඃ .

න විව්යථේමහාතේජාවාලිපුත්රඃප්රතාපවාන් .. 12 ..

ස වේගවාන්මහාවේගඞ්කෘත්වාපරමදුර්ජයඃ .

තලේනභෘශමුත්පත්යජඝානාස්යමහාගජම් .. 13 ..

තස්යතේනප්රහාරේණනාගරාජස්යසංයුගේ .

පේතතුර්ලෝචනේතස්යවිනනාද ස වාරණඃ .. 14 ..

විෂාණඤ්චාස්යසඃනිෂ්කෘෂ්යවාලිපුත්රෝමහාබලඃ .

දේවාන්තකමභිප්ලුත්යතාඩයාමාසසංයුගේ .. 15 ..

පරිඝ අභිහතසඃච අපි වානර ඉන්ද්ර ආත්මජස් තදා .

ජානුභ්යාං පතිතෝ භූමෞ පුනර් ඒව උත්පපාත හ .. 16 ..

අථාශ්වස්යමහාතේජාඃකෘච්ඡ්රාද්දේවාන්තකෝබලී .

ආවිධ්යපරිඝංවේගාදාජඝානතදාඞ්ගදම් .. 17 ..

පරිඝාභිහතශ්චාපිවානරේන්ද්රාත්මජස්තදා .

ජානුභ්යාම්පතිතෝබූමෞපුනරේවෝත්පපාත හ .. 18 ..

තමුත්පතන්තන්ත්රිශිරාස්ත්රිභිර්බාණෛරජිහ්මගෛඃ .

ඝෝරෛර්හරිපතේඃපුත්රේංලලාටේ(අ)භිජඝාන හ .. 19 ..

තතෝ(අ)ඞ්ගදම්පරික්ෂිප්තන්ත්රිභිර්නෛරෘතපුඞ්ගවෛඃ .

හනූමානපිවිජ්ඤායනීලශ්චාපිප්රතස්ථතුඃ .. 20 ..

තශ්චික්ෂේපශෛලාග්රන්නීලස්ත්රිශිරසේතදා .

තද්රාවණසුතෝධීමාබනිභේදනිශිතෛශ්ශරෛඃ .. 21 ..

තද්බාණශතනිර්භින්නංවිදාරිතශිලාතලම් .

සවිස්ඵුලිඞ්ගංසජ්වාලන්නිපපාතගිරේශශිරඃ .. 22 ..

තතෝජෘම්භිතමාලෝක්යහර්ෂාද්වේවාන්තකස්තදා .

පරිඝේණාභිදුද්රාවමාරුතාත්මජමාහවේ .. 23 ..

තමාපතන්තමුත්ප්ලුත්යහනුමාන්මාරුතාත්මජඃ .

ආජඝානතදාමූර්ධ්නිවජ්රකල්පේනමුෂ්ටිනා .. 24 ..

ශිරසිප්රහරවනීරස්තදාවායුසුතෝබලී .

නාදේනාකම්පයච්චෛවරාක්ෂසාන් ස මහාකපිඃ .. 25 ..

මුෂ්ටිනිෂ්පිෂ්ටවිභින්නමූර්ධානිර්වාන්තදන්තාක්ෂිවිලම්බිජිව්වාඃ .

දේවාන්තකෝරාක්ෂසරාජසූනුර්ගතාසුරුත්ව්යාංසහසාපපාත .. 26 ..

තස්මින්හතේරාක්ෂසයෝධමුඛ්යේමහාබලේසංයතිදේවශත්රෞ .

ක්රුද්ධස්ත්රිමූර්ධානිශිතාග්රමුග්රංවවර්ෂනීලෝරසිබාණවර්ෂම් .. 27 ..

මහෝදරස්තුසඞ්කෘද්ධඃකුඤ්ජරම්පර්වතෝපමම් .

භූයස්සමධිරුහ්යාශුමන්දරංරමශිමානිව .. 28 ..

තතෝබාණමයංවර්ෂන්නීලස්යෝරස්යපාතයත් .

ගිරෞවර්ෂන්තඩිච්චක්රචාපවානිවතෝයදඃ .. 29 ..

තතශ්ශරෞඝේරභිවර්ෂ්යමාණෝවිභින්නගාත්රඃකපිසෛන්යපාලඃ .

නීලෝබභූවාථවිසෘෂ්ටගාත්රෝවිෂ්ටම්භිතස්තේනමහාබලේන .. 30 ..

තතස්තුනීලඃප්රතිලභ්යසඤ්ජ්ඤාංශෛලංසමුත්පාට්යසවෘක්ෂෂංණ්ඩම් .

තතස්සමුත්පත්යභෘශෝග්රවේශෝමහාදරන්තේනජඝානමූර්ධ්නි .. 31 ..

තතඃ ස්සශෛලේද්රනිපාතභග්නෝමහෝදරස්තේනමහාද්විපේන .

විපෝථිතෝභූමිතලේගතාසුඃපපාතවජ්රාභිහතෝයථාද්රිඃ .. 32 ..

පිතෘව්යන්නිහතන්දෘෂ්ටවාත්රිශිරාශ්චාපමාදදේ .

හනූමන්තං ච සඞ්කෘද්ධෝවිව්යාථනිශිතෛශ්ශරෛඃ .. 33 ..

ස වායුසුනූඃකුපිතශ්චික්ෂේපශිඛරඞ්ගිරේඃ .

ත්රිශිරාස්තච්ඡරෛස්තීක්ෂ්ණෛර්බිභේදබහුධාබලී .. 34 ..

තද්ව්යර්ථංශිඛරන්දෘෂ්ටවාද්රුමවර්ෂම්මහාකපිඃ .

විසසර්ජරණේතස්මින්රාවණස්යසුතම්ප්රති .. 35 ..

තමාපතන්තමාකාශේද්රුමවර්ෂම්ප්රතාපවාන් .

ත්රිශිරානිශිතෛර්බාණෛශ්චිච්ඡේද ච නනාද ච .. 36 ..

හනූමානුතෝප්ලුත්යහයංස්ත්රීශිරසස්තදා .

විදදාරනඛෛඃක්රුද්ධෝනාගේන්ද්රම්මෘගරාඩිව .. 37 ..

තාං දෘෂ්ට්වා ඝෝර සම්කාශාං ශක්තිං භග්නාං හනූමතා .

ප්රහෘෂ්ටා වානර ගණා විනේදුර් ජලදා;ඉව .. 38 ..

දිවඃක්ෂිප්තාමිවෝල්කාන්තාංශක්තිඞ්ක්ෂිප්තාමසඞ්ගතාම් .

ගෘහීත්වාහරිශාර්දූලෝබභඤ්ජ ච නනාද ච .. 39 ..

තාන්දෘෂ්ටවාඝෝරසඞ්කාශාංශක්තිම්භග්නාංහනූමතා .

ප්රහෘෂ්ටාවානරගණාවිනේදුර්ජලදාඉව .. 40 ..

තඃඛඩගංසමුද්යම්යත්රිශිරාරාක්ෂසෝත්තමඃ .

නිජඝානතදාව්යූඪේවායුපුත්රස්යවක්ෂසි .. 41 ..

ඛඩගප්රහාරාභිහතෝහනුමාන්මාරුතාත්මජඃ .

ආජඝානතිශිරසන්තලේනෝරසිවීර්යවාන් .. 42 ..

සතලාභිහතස්තේනස්රස්තහස්තායුධෝභුවි .

නිපපාතමහාතේජාස්ත්රිශිරාස්ත්යක්තචේතනඃ .. 43 ..

ස තස්යපතතඃඛඞ්ගන්තමාච්ඡිද්යමහාකපිඃ .

නනාදගිරිසඞ්කාශස්ත්රාසයන් සර්වනෛරෘතා .. 44 ..

අමෘෂ්යමාණස්තඞ්ඝෝෂමුත්පපාතනිශාචරඃ .

උත්පත්ය ච හනූමන්තන්තාඩයාමාසමුෂ්ටිනා .. 45 ..

තේනමුෂ්ටිප්රහෝරේණසඤ්චුකෝපමහාකපිඃ .

කුපිතශ්චනිජග්රාහකිරීටේරාක්ෂසර්ෂභම් .. 46 ..

ස තස්යශීර්ෂාණ්යසිනාශිතේනකිරීටජුෂ්ටානිසකුණ්ඩලානි .

ක්රුද්ධඃප්රචිච්ඡේදසුතෝ(අ)නිලස්යත්වෂ්ටුස්සුතස්යේවශිරාංසිශක්රඃ .. 47 ..

තාන්යායතාක්ෂාණ්යගසන්නිභානිප්රදීප්තවෛශ්වානරලෝචනානි .

පේතුශිරාංසීන්ද්රරිපෝඃර්ධරණ්යාඤ්ජ්යෝතීංෂිමුක්තානියථාර්කමාර්ගාත් .. 48 ..

තස්මින් න්හතේදේවරිපෞත්රිශීර්ෂේහනූමතාශක්රපරාක්රමේණ .

නේදුඃප්ලවඞ්ගාඃප්රචචාලභූමීරක්ෂාංස්යථෝදුද්රුවිරේසමන්තාත් .. 49 ..

හතන්ත්රිශිරසන්දෘෂ්ටවාතථෛවචමහෝදරම් .

හතෞප්රේක්ෂයදුරාධර්ෂෞදේවාන්තකනරාන්තකෞ .. 50 ..

චුකෝපපරමාමර්ෂීමත්තෝරාක්ෂසපුඞ්ගවඃ .

ජග්රාහාර්චිෂ්මතීඞ්ඝෝරාඞ්ගදාංසර්වායසීංශුභාම් .. 51 ..

හේමපට්ටපරික්ෂිප්තාම්මාංසශෝණිතඵේනිලාම් .

විරාජමානාංවපුෂාංශත්රුශෝණිතරඤ්ජිතාම් .. 52 ..

තේජසාසම්ප්රදීප්තාග්රාංරක්තමාල්යවිභූෂිතාම් .

ඓරාවතමහාපද්මසාර්වභෞමභයාවහාම් .. 53 ..

ගදාමාදායසඞ්කෘද්ධෝමත්තෝරාක්ෂසපුඞ්ගවඃ .

හරීන් සමභිදුද්රාවයුගාන්තානගිරිවජ්වලන් .. 54 ..

අථර්ෂභස්සමුත්පත්යවානරෝරාවණානුජම් .

මත්තානීකමුපාගම්යතස්ථෞතස්යාග්රතෝබලී .. 55 ..

තම්පුරස්තාත් ස්ථිතන්දෘෂ්ටවාවානරම්පර්වතෝපමම් .

ආජඝානෝරසික්රුද්ධෝගදයාවජ්රකල්පයා .. 56 ..

ස තයා(අ)භිහතස්තේනගදයාවානරර්ෂභඃ .

භින්නවක්ෂාස්සමාධූතස්සුස්රාවරුධිරම්බහු .. 57 ..

ස සඤ්ජ්ඤාම්ප්රාප්යසුචිරාදෘෂභෝවානරර්ෂභඃ .

ක්රුද්ධෝවිස්ඵුරමාණෞෂ්ඨෝමහාපාර්ශ්වමුදෛක්ෂත .. 58 ..

ස වේගවාන් වේගවදභ්යුපේත්යතංරාක්ෂසංවානරවීරමුඛ්යඃ .

සම්වර්ත්යමුෂ්ටිංසහසාජඝානබාහ්වන්තරේශෛලනිකාශරූපඃ .. 59 ..

ස කෘත්තමූලස්සහසේවවෘක්ෂඃක්ෂිතෞපපාතක්ෂතජෝක්ෂිතාඞ්ගඃ .

තාඤ්චාස්යඝෝරාංයමදණ්ඩකල්පාඞ්ගදාම්ප්රගෘහ්යාශුතදානනාද .. 60 ..

මුහූර්තමාසීත්සගතාසුකල්පඃප්රත්යාගතාත්මාසහසාසුරාරිඃ .

උත්පත්යසන්ධ්යාභ්රසමානවර්ණස්තංවාරිරාජාත්මජමාජඝාන .. 61 ..

ස මූර්භිතෝභූමිතලේපපාතමුහූර්තමුත්පත්යපුනස්සසඤ්ජ්ඤඃ .

තාමේවතස්යාද්රිවරාද්රිකල්පාඞ්ගදාංසමාවිධ්යජඝානසඞ්ඛ්යේ .. 62 ..

මත්ත අනීකං මහා පාර්ශ්වං ජඝාන රණ මූර්ධනි .

ස ස්වයා ගදයා භින්නෝ විකීර්ණ දශන ඊක්ෂණඃ .

නිපපාත මහා පාර්ශ්වෝ වජ්ර ආහත;ඉව අචලඃ .. 63 ..

අභිදුද්රාවවේගේනගදාන්තස්යමහාත්මනඃ .

ගෘහීත්වාතාඞ්ගදාම්භීමාමාවිධ්ය ච පුනඃපුනඃ .. 64 ..

මත්තානීකම්මහාත්මානඤ්ජඝානරණමූර්ධනි .

ස ස්වයාගදයාභග්නෝවිදීර්ණදශනේක්ෂණඃ .. 65 ..

නිපපාතතතෝමත්තෝවජ්රාහතෛවාචලඃ .

විදීර්ණනයනේභූමෞගතසත්ත්වේගතායුෂි .. 66 ..

පතිතේරාක්ෂසේතස්මින් විද්රුතංරාක්ෂසම්බලම් .

තස්මින්න්හතේභ්රාතරිරාවණස්යතන්නෛරෘතානාම්බලමර්ණවාභම් .

ත්යක්තායුධඞ්කේවලජීවිතාර්ථන්දුද්රාවභින්නාර්ණවසන්නිකාශම් .. 67 ..

ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ යුද්ධකාණ්ඩේ සප්තතිතමස්සර්ගඃ ..

Roman (IAST) Transliteration

śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe yuddhakāṇḍam |

atha saptatitamassargaḥ |

narāntakaṃhatandṛṣṭavācukruśurnairṛtarṣabhāḥ |

devāntakastrimūrdhā ca paulastyaścamahodaraḥ || 1 ||

ārūḍhomeghasaṅkāśaṃvāraṇendrammahodaraḥ |

vāliputrammahāvīryamabhidudrāvavīryavān || 2 ||

bhrārātṛvyasanasantaptastadādevāntakobalī |

ādāyaparighandīptamaṅgadaṃsamabhidravat || 3 ||

rathamādityasaṅkāśaṃyuktamparamavājibhiḥ |

āsthāyatriśirāvīrovāliputramathābhyayāt || 4 ||

sa tribhirdevadarpaghnernerṛtīndrerabhidrutaḥ |

vṛkṣamutpāṭayāmāsamahāviṭapamaṅgadaḥ || 5 ||

devāntakāyataṃvīracśikṣepasahasāṅgadaḥ |

mahāvṛkṣammahāśākhaṃśakrodīptamivāśanim || 6 ||

sa vavarṣa tato vṛkṣān śilāsaḥca kapi kunjaraḥ |

tān pracicceda samkruddhas triśirā niśitaiḥśaraiḥ || 7 ||

sa vavarṣatatovṛkṣān śailāścakapikuñjaraḥ |

tān pracicchedasaṅkṛddhastriśirāniśitaiśśaraiḥ || 8 ||

parighāgreṇatān vṛkṣānbabhañja ca mahodaraḥ |

triśirāścāṅgadaṃvīramabhidudrāvasāyakaiḥ || 9 ||

gajenasamabhidrutyavāliputrammahodaraḥ |

jaghānorasisaṅkṛddhastomarairvajrasannibhaiḥ || 10 ||

devāntakaścasaṅkṛddhaḥparigheṇatadāṅgadam |

upagamyābhihatyāśuvyapacakrāmavegavān || 11 ||

satribhirnairṛtaśreṣṭhairyugatapatsamabhidrutaḥ |

na vivyathemahātejāvāliputraḥpratāpavān || 12 ||

sa vegavānmahāvegaṅkṛtvāparamadurjayaḥ |

talenabhṛśamutpatyajaghānāsyamahāgajam || 13 ||

tasyatenaprahāreṇanāgarājasyasaṃyuge |

petaturlocanetasyavinanāda sa vāraṇaḥ || 14 ||

viṣāṇañcāsyasaḥniṣkṛṣyavāliputromahābalaḥ |

devāntakamabhiplutyatāḍayāmāsasaṃyuge || 15 ||

parigha abhihatasaḥca api vānara indra ātmajas tadā |

jānubhyāṃ patito bhūmau punar eva utpapāta ha || 16 ||

athāśvasyamahātejāḥkṛcchrāddevāntakobalī |

āvidhyaparighaṃvegādājaghānatadāṅgadam || 17 ||

parighābhihataścāpivānarendrātmajastadā |

jānubhyāmpatitobūmaupunarevotpapāta ha || 18 ||

tamutpatantantriśirāstribhirbāṇairajihmagaiḥ |

ghorairharipateḥputreṃlalāṭe'bhijaghāna ha || 19 ||

tato'ṅgadamparikṣiptantribhirnairṛtapuṅgavaiḥ |

hanūmānapivijñāyanīlaścāpipratasthatuḥ || 20 ||

taścikṣepaśailāgrannīlastriśirasetadā |

tadrāvaṇasutodhīmābanibhedaniśitaiśśaraiḥ || 21 ||

tadbāṇaśatanirbhinnaṃvidāritaśilātalam |

savisphuliṅgaṃsajvālannipapātagireśaśiraḥ || 22 ||

tatojṛmbhitamālokyaharṣādvevāntakastadā |

parigheṇābhidudrāvamārutātmajamāhave || 23 ||

tamāpatantamutplutyahanumānmārutātmajaḥ |

ājaghānatadāmūrdhnivajrakalpenamuṣṭinā || 24 ||

śirasipraharavanīrastadāvāyusutobalī |

nādenākampayaccaivarākṣasān sa mahākapiḥ || 25 ||

muṣṭiniṣpiṣṭavibhinnamūrdhānirvāntadantākṣivilambijivvāḥ |

devāntakorākṣasarājasūnurgatāsurutvyāṃsahasāpapāta || 26 ||

tasminhaterākṣasayodhamukhyemahābalesaṃyatidevaśatrau |

kruddhastrimūrdhāniśitāgramugraṃvavarṣanīlorasibāṇavarṣam || 27 ||

mahodarastusaṅkṛddhaḥkuñjaramparvatopamam |

bhūyassamadhiruhyāśumandaraṃramaśimāniva || 28 ||

tatobāṇamayaṃvarṣannīlasyorasyapātayat |

girauvarṣantaḍiccakracāpavānivatoyadaḥ || 29 ||

tataśśaraugherabhivarṣyamāṇovibhinnagātraḥkapisainyapālaḥ |

nīlobabhūvāthavisṛṣṭagātroviṣṭambhitastenamahābalena || 30 ||

tatastunīlaḥpratilabhyasañjñāṃśailaṃsamutpāṭyasavṛkṣaṣaṃṇḍam |

tatassamutpatyabhṛśograveśomahādarantenajaghānamūrdhni || 31 ||

tataḥ ssaśailedranipātabhagnomahodarastenamahādvipena |

vipothitobhūmitalegatāsuḥpapātavajrābhihatoyathādriḥ || 32 ||

pitṛvyannihatandṛṣṭavātriśirāścāpamādade |

hanūmantaṃ ca saṅkṛddhovivyāthaniśitaiśśaraiḥ || 33 ||

sa vāyusunūḥkupitaścikṣepaśikharaṅgireḥ |

triśirāstaccharaistīkṣṇairbibhedabahudhābalī || 34 ||

tadvyarthaṃśikharandṛṣṭavādrumavarṣammahākapiḥ |

visasarjaraṇetasminrāvaṇasyasutamprati || 35 ||

tamāpatantamākāśedrumavarṣampratāpavān |

triśirāniśitairbāṇaiściccheda ca nanāda ca || 36 ||

hanūmānutoplutyahayaṃstrīśirasastadā |

vidadāranakhaiḥkruddhonāgendrammṛgarāḍiva || 37 ||

tāṃ dṛṣṭvā ghora samkāśāṃ śaktiṃ bhagnāṃ hanūmatā |

prahṛṣṭā vānara gaṇā vinedur jaladā;iva || 38 ||

divaḥkṣiptāmivolkāntāṃśaktiṅkṣiptāmasaṅgatām |

gṛhītvāhariśārdūlobabhañja ca nanāda ca || 39 ||

tāndṛṣṭavāghorasaṅkāśāṃśaktimbhagnāṃhanūmatā |

prahṛṣṭāvānaragaṇāvinedurjaladāiva || 40 ||

taḥkhaḍagaṃsamudyamyatriśirārākṣasottamaḥ |

nijaghānatadāvyūḍhevāyuputrasyavakṣasi || 41 ||

khaḍagaprahārābhihatohanumānmārutātmajaḥ |

ājaghānatiśirasantalenorasivīryavān || 42 ||

satalābhihatastenasrastahastāyudhobhuvi |

nipapātamahātejāstriśirāstyaktacetanaḥ || 43 ||

sa tasyapatataḥkhaṅgantamācchidyamahākapiḥ |

nanādagirisaṅkāśastrāsayan sarvanairṛtā || 44 ||

amṛṣyamāṇastaṅghoṣamutpapātaniśācaraḥ |

utpatya ca hanūmantantāḍayāmāsamuṣṭinā || 45 ||

tenamuṣṭiprahoreṇasañcukopamahākapiḥ |

kupitaścanijagrāhakirīṭerākṣasarṣabham || 46 ||

sa tasyaśīrṣāṇyasināśitenakirīṭajuṣṭānisakuṇḍalāni |

kruddhaḥpracicchedasuto'nilasyatvaṣṭussutasyevaśirāṃsiśakraḥ || 47 ||

tānyāyatākṣāṇyagasannibhānipradīptavaiśvānaralocanāni |

petuśirāṃsīndraripoḥrdharaṇyāñjyotīṃṣimuktāniyathārkamārgāt || 48 ||

tasmin nhatedevaripautriśīrṣehanūmatāśakraparākrameṇa |

neduḥplavaṅgāḥpracacālabhūmīrakṣāṃsyathodudruviresamantāt || 49 ||

hatantriśirasandṛṣṭavātathaivacamahodaram |

hatauprekṣayadurādharṣaudevāntakanarāntakau || 50 ||

cukopaparamāmarṣīmattorākṣasapuṅgavaḥ |

jagrāhārciṣmatīṅghorāṅgadāṃsarvāyasīṃśubhām || 51 ||

hemapaṭṭaparikṣiptāmmāṃsaśoṇitaphenilām |

virājamānāṃvapuṣāṃśatruśoṇitarañjitām || 52 ||

tejasāsampradīptāgrāṃraktamālyavibhūṣitām |

airāvatamahāpadmasārvabhaumabhayāvahām || 53 ||

gadāmādāyasaṅkṛddhomattorākṣasapuṅgavaḥ |

harīn samabhidudrāvayugāntānagirivajvalan || 54 ||

atharṣabhassamutpatyavānarorāvaṇānujam |

mattānīkamupāgamyatasthautasyāgratobalī || 55 ||

tampurastāt sthitandṛṣṭavāvānaramparvatopamam |

ājaghānorasikruddhogadayāvajrakalpayā || 56 ||

sa tayā'bhihatastenagadayāvānararṣabhaḥ |

bhinnavakṣāssamādhūtassusrāvarudhirambahu || 57 ||

sa sañjñāmprāpyasucirādṛṣabhovānararṣabhaḥ |

kruddhovisphuramāṇauṣṭhomahāpārśvamudaikṣata || 58 ||

sa vegavān vegavadabhyupetyataṃrākṣasaṃvānaravīramukhyaḥ |

samvartyamuṣṭiṃsahasājaghānabāhvantareśailanikāśarūpaḥ || 59 ||

sa kṛttamūlassahasevavṛkṣaḥkṣitaupapātakṣatajokṣitāṅgaḥ |

tāñcāsyaghorāṃyamadaṇḍakalpāṅgadāmpragṛhyāśutadānanāda || 60 ||

muhūrtamāsītsagatāsukalpaḥpratyāgatātmāsahasāsurāriḥ |

utpatyasandhyābhrasamānavarṇastaṃvārirājātmajamājaghāna || 61 ||

sa mūrbhitobhūmitalepapātamuhūrtamutpatyapunassasañjñaḥ |

tāmevatasyādrivarādrikalpāṅgadāṃsamāvidhyajaghānasaṅkhye || 62 ||

matta anīkaṃ mahā pārśvaṃ jaghāna raṇa mūrdhani |

sa svayā gadayā bhinno vikīrṇa daśana īkṣaṇaḥ |

nipapāta mahā pārśvo vajra āhata;iva acalaḥ || 63 ||

abhidudrāvavegenagadāntasyamahātmanaḥ |

gṛhītvātāṅgadāmbhīmāmāvidhya ca punaḥpunaḥ || 64 ||

mattānīkammahātmānañjaghānaraṇamūrdhani |

sa svayāgadayābhagnovidīrṇadaśanekṣaṇaḥ || 65 ||

nipapātatatomattovajrāhataivācalaḥ |

vidīrṇanayanebhūmaugatasattvegatāyuṣi || 66 ||

patiterākṣasetasmin vidrutaṃrākṣasambalam |

tasminnhatebhrātarirāvaṇasyatannairṛtānāmbalamarṇavābham |

tyaktāyudhaṅkevalajīvitārthandudrāvabhinnārṇavasannikāśam || 67 ||

ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye yuddhakāṇḍe saptatitamassargaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे युद्धकाण्डम् ।

अथ सप्ततितमस्सर्गः ।

नरान्तकंहतन्दृष्टवाचुक्रुशुर्नैरृतर्षभाः ।

देवान्तकस्त्रिमूर्धा च पौलस्त्यश्चमहोदरः ॥ 1 ॥

आरूढोमेघसङ्काशंवारणेन्द्रम्महोदरः ।

वालिपुत्रम्महावीर्यमभिदुद्राववीर्यवान् ॥ 2 ॥

भ्रारातृव्यसनसन्तप्तस्तदादेवान्तकोबली ।

आदायपरिघन्दीप्तमङ्गदंसमभिद्रवत् ॥ 3 ॥

रथमादित्यसङ्काशंयुक्तम्परमवाजिभिः ।

आस्थायत्रिशिरावीरोवालिपुत्रमथाभ्ययात् ॥ 4 ॥

स त्रिभिर्देवदर्पघ्नेर्नेरृतीन्द्रेरभिद्रुतः ।

वृक्षमुत्पाटयामासमहाविटपमङ्गदः ॥ 5 ॥

देवान्तकायतंवीरच्शिक्षेपसहसाङ्गदः ।

महावृक्षम्महाशाखंशक्रोदीप्तमिवाशनिम् ॥ 6 ॥

स ववर्ष ततो वृक्षान् शिलासःच कपि कुन्जरः ।

तान् प्रचिच्चेद सम्क्रुद्धस् त्रिशिरा निशितैःशरैः ॥ 7 ॥

स ववर्षततोवृक्षान् शैलाश्चकपिकुञ्जरः ।

तान् प्रचिच्छेदसङ्कृद्धस्त्रिशिरानिशितैश्शरैः ॥ 8 ॥

परिघाग्रेणतान् वृक्षान्बभञ्ज च महोदरः ।

त्रिशिराश्चाङ्गदंवीरमभिदुद्रावसायकैः ॥ 9 ॥

गजेनसमभिद्रुत्यवालिपुत्रम्महोदरः ।

जघानोरसिसङ्कृद्धस्तोमरैर्वज्रसन्निभैः ॥ 10 ॥

देवान्तकश्चसङ्कृद्धःपरिघेणतदाङ्गदम् ।

उपगम्याभिहत्याशुव्यपचक्रामवेगवान् ॥ 11 ॥

सत्रिभिर्नैरृतश्रेष्ठैर्युगतपत्समभिद्रुतः ।

न विव्यथेमहातेजावालिपुत्रःप्रतापवान् ॥ 12 ॥

स वेगवान्महावेगङ्कृत्वापरमदुर्जयः ।

तलेनभृशमुत्पत्यजघानास्यमहागजम् ॥ 13 ॥

तस्यतेनप्रहारेणनागराजस्यसंयुगे ।

पेततुर्लोचनेतस्यविननाद स वारणः ॥ 14 ॥

विषाणञ्चास्यसःनिष्कृष्यवालिपुत्रोमहाबलः ।

देवान्तकमभिप्लुत्यताडयामाससंयुगे ॥ 15 ॥

परिघ अभिहतसःच अपि वानर इन्द्र आत्मजस् तदा ।

जानुभ्यां पतितो भूमौ पुनर् एव उत्पपात ह ॥ 16 ॥

अथाश्वस्यमहातेजाःकृच्छ्राद्देवान्तकोबली ।

आविध्यपरिघंवेगादाजघानतदाङ्गदम् ॥ 17 ॥

परिघाभिहतश्चापिवानरेन्द्रात्मजस्तदा ।

जानुभ्याम्पतितोबूमौपुनरेवोत्पपात ह ॥ 18 ॥

तमुत्पतन्तन्त्रिशिरास्त्रिभिर्बाणैरजिह्मगैः ।

घोरैर्हरिपतेःपुत्रेंललाटेऽभिजघान ह ॥ 19 ॥

ततोऽङ्गदम्परिक्षिप्तन्त्रिभिर्नैरृतपुङ्गवैः ।

हनूमानपिविज्ञायनीलश्चापिप्रतस्थतुः ॥ 20 ॥

तश्चिक्षेपशैलाग्रन्नीलस्त्रिशिरसेतदा ।

तद्रावणसुतोधीमाबनिभेदनिशितैश्शरैः ॥ 21 ॥

तद्बाणशतनिर्भिन्नंविदारितशिलातलम् ।

सविस्फुलिङ्गंसज्वालन्निपपातगिरेशशिरः ॥ 22 ॥

ततोजृम्भितमालोक्यहर्षाद्वेवान्तकस्तदा ।

परिघेणाभिदुद्रावमारुतात्मजमाहवे ॥ 23 ॥

तमापतन्तमुत्प्लुत्यहनुमान्मारुतात्मजः ।

आजघानतदामूर्ध्निवज्रकल्पेनमुष्टिना ॥ 24 ॥

शिरसिप्रहरवनीरस्तदावायुसुतोबली ।

नादेनाकम्पयच्चैवराक्षसान् स महाकपिः ॥ 25 ॥

मुष्टिनिष्पिष्टविभिन्नमूर्धानिर्वान्तदन्ताक्षिविलम्बिजिव्वाः ।

देवान्तकोराक्षसराजसूनुर्गतासुरुत्व्यांसहसापपात ॥ 26 ॥

तस्मिन्हतेराक्षसयोधमुख्येमहाबलेसंयतिदेवशत्रौ ।

क्रुद्धस्त्रिमूर्धानिशिताग्रमुग्रंववर्षनीलोरसिबाणवर्षम् ॥ 27 ॥

महोदरस्तुसङ्कृद्धःकुञ्जरम्पर्वतोपमम् ।

भूयस्समधिरुह्याशुमन्दरंरमशिमानिव ॥ 28 ॥

ततोबाणमयंवर्षन्नीलस्योरस्यपातयत् ।

गिरौवर्षन्तडिच्चक्रचापवानिवतोयदः ॥ 29 ॥

ततश्शरौघेरभिवर्ष्यमाणोविभिन्नगात्रःकपिसैन्यपालः ।

नीलोबभूवाथविसृष्टगात्रोविष्टम्भितस्तेनमहाबलेन ॥ 30 ॥

ततस्तुनीलःप्रतिलभ्यसञ्ज्ञांशैलंसमुत्पाट्यसवृक्षषंण्डम् ।

ततस्समुत्पत्यभृशोग्रवेशोमहादरन्तेनजघानमूर्ध्नि ॥ 31 ॥

ततः स्सशैलेद्रनिपातभग्नोमहोदरस्तेनमहाद्विपेन ।

विपोथितोभूमितलेगतासुःपपातवज्राभिहतोयथाद्रिः ॥ 32 ॥

पितृव्यन्निहतन्दृष्टवात्रिशिराश्चापमाददे ।

हनूमन्तं च सङ्कृद्धोविव्याथनिशितैश्शरैः ॥ 33 ॥

स वायुसुनूःकुपितश्चिक्षेपशिखरङ्गिरेः ।

त्रिशिरास्तच्छरैस्तीक्ष्णैर्बिभेदबहुधाबली ॥ 34 ॥

तद्व्यर्थंशिखरन्दृष्टवाद्रुमवर्षम्महाकपिः ।

विससर्जरणेतस्मिन्रावणस्यसुतम्प्रति ॥ 35 ॥

तमापतन्तमाकाशेद्रुमवर्षम्प्रतापवान् ।

त्रिशिरानिशितैर्बाणैश्चिच्छेद च ननाद च ॥ 36 ॥

हनूमानुतोप्लुत्यहयंस्त्रीशिरसस्तदा ।

विददारनखैःक्रुद्धोनागेन्द्रम्मृगराडिव ॥ 37 ॥

तां दृष्ट्वा घोर सम्काशां शक्तिं भग्नां हनूमता ।

प्रहृष्टा वानर गणा विनेदुर् जलदा;इव ॥ 38 ॥

दिवःक्षिप्तामिवोल्कान्तांशक्तिङ्क्षिप्तामसङ्गताम् ।

गृहीत्वाहरिशार्दूलोबभञ्ज च ननाद च ॥ 39 ॥

तान्दृष्टवाघोरसङ्काशांशक्तिम्भग्नांहनूमता ।

प्रहृष्टावानरगणाविनेदुर्जलदाइव ॥ 40 ॥

तःखडगंसमुद्यम्यत्रिशिराराक्षसोत्तमः ।

निजघानतदाव्यूढेवायुपुत्रस्यवक्षसि ॥ 41 ॥

खडगप्रहाराभिहतोहनुमान्मारुतात्मजः ।

आजघानतिशिरसन्तलेनोरसिवीर्यवान् ॥ 42 ॥

सतलाभिहतस्तेनस्रस्तहस्तायुधोभुवि ।

निपपातमहातेजास्त्रिशिरास्त्यक्तचेतनः ॥ 43 ॥

स तस्यपततःखङ्गन्तमाच्छिद्यमहाकपिः ।

ननादगिरिसङ्काशस्त्रासयन् सर्वनैरृता ॥ 44 ॥

अमृष्यमाणस्तङ्घोषमुत्पपातनिशाचरः ।

उत्पत्य च हनूमन्तन्ताडयामासमुष्टिना ॥ 45 ॥

तेनमुष्टिप्रहोरेणसञ्चुकोपमहाकपिः ।

कुपितश्चनिजग्राहकिरीटेराक्षसर्षभम् ॥ 46 ॥

स तस्यशीर्षाण्यसिनाशितेनकिरीटजुष्टानिसकुण्डलानि ।

क्रुद्धःप्रचिच्छेदसुतोऽनिलस्यत्वष्टुस्सुतस्येवशिरांसिशक्रः ॥ 47 ॥

तान्यायताक्षाण्यगसन्निभानिप्रदीप्तवैश्वानरलोचनानि ।

पेतुशिरांसीन्द्ररिपोःर्धरण्याञ्ज्योतींषिमुक्तानियथार्कमार्गात् ॥ 48 ॥

तस्मिन् न्हतेदेवरिपौत्रिशीर्षेहनूमताशक्रपराक्रमेण ।

नेदुःप्लवङ्गाःप्रचचालभूमीरक्षांस्यथोदुद्रुविरेसमन्तात् ॥ 49 ॥

हतन्त्रिशिरसन्दृष्टवातथैवचमहोदरम् ।

हतौप्रेक्षयदुराधर्षौदेवान्तकनरान्तकौ ॥ 50 ॥

चुकोपपरमामर्षीमत्तोराक्षसपुङ्गवः ।

जग्राहार्चिष्मतीङ्घोराङ्गदांसर्वायसींशुभाम् ॥ 51 ॥

हेमपट्टपरिक्षिप्ताम्मांसशोणितफेनिलाम् ।

विराजमानांवपुषांशत्रुशोणितरञ्जिताम् ॥ 52 ॥

तेजसासम्प्रदीप्ताग्रांरक्तमाल्यविभूषिताम् ।

ऐरावतमहापद्मसार्वभौमभयावहाम् ॥ 53 ॥

गदामादायसङ्कृद्धोमत्तोराक्षसपुङ्गवः ।

हरीन् समभिदुद्रावयुगान्तानगिरिवज्वलन् ॥ 54 ॥

अथर्षभस्समुत्पत्यवानरोरावणानुजम् ।

मत्तानीकमुपागम्यतस्थौतस्याग्रतोबली ॥ 55 ॥

तम्पुरस्तात् स्थितन्दृष्टवावानरम्पर्वतोपमम् ।

आजघानोरसिक्रुद्धोगदयावज्रकल्पया ॥ 56 ॥

स तयाऽभिहतस्तेनगदयावानरर्षभः ।

भिन्नवक्षास्समाधूतस्सुस्रावरुधिरम्बहु ॥ 57 ॥

स सञ्ज्ञाम्प्राप्यसुचिरादृषभोवानरर्षभः ।

क्रुद्धोविस्फुरमाणौष्ठोमहापार्श्वमुदैक्षत ॥ 58 ॥

स वेगवान् वेगवदभ्युपेत्यतंराक्षसंवानरवीरमुख्यः ।

सम्वर्त्यमुष्टिंसहसाजघानबाह्वन्तरेशैलनिकाशरूपः ॥ 59 ॥

स कृत्तमूलस्सहसेववृक्षःक्षितौपपातक्षतजोक्षिताङ्गः ।

ताञ्चास्यघोरांयमदण्डकल्पाङ्गदाम्प्रगृह्याशुतदाननाद ॥ 60 ॥

मुहूर्तमासीत्सगतासुकल्पःप्रत्यागतात्मासहसासुरारिः ।

उत्पत्यसन्ध्याभ्रसमानवर्णस्तंवारिराजात्मजमाजघान ॥ 61 ॥

स मूर्भितोभूमितलेपपातमुहूर्तमुत्पत्यपुनस्ससञ्ज्ञः ।

तामेवतस्याद्रिवराद्रिकल्पाङ्गदांसमाविध्यजघानसङ्ख्ये ॥ 62 ॥

मत्त अनीकं महा पार्श्वं जघान रण मूर्धनि ।

स स्वया गदया भिन्नो विकीर्ण दशन ईक्षणः ।

निपपात महा पार्श्वो वज्र आहत;इव अचलः ॥ 63 ॥

अभिदुद्राववेगेनगदान्तस्यमहात्मनः ।

गृहीत्वाताङ्गदाम्भीमामाविध्य च पुनःपुनः ॥ 64 ॥

मत्तानीकम्महात्मानञ्जघानरणमूर्धनि ।

स स्वयागदयाभग्नोविदीर्णदशनेक्षणः ॥ 65 ॥

निपपातततोमत्तोवज्राहतैवाचलः ।

विदीर्णनयनेभूमौगतसत्त्वेगतायुषि ॥ 66 ॥

पतितेराक्षसेतस्मिन् विद्रुतंराक्षसम्बलम् ।

तस्मिन्न्हतेभ्रातरिरावणस्यतन्नैरृतानाम्बलमर्णवाभम् ।

त्यक्तायुधङ्केवलजीवितार्थन्दुद्रावभिन्नार्णवसन्निकाशम् ॥ 67 ॥

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये युद्धकाण्डे सप्ततितमस्सर्गः ॥