ද්විතීයඃ ප්රශ්නඃ
අථ හෛන-ම්භාර්ගවෝ වෛදර්භිඃ පප්රච්ඡ.
භගවන් කත්යේව දේවාඃ ප්රජාං-විँධාරයන්තේ කතර ඒතත්ප්රකාශයන්තේ කඃ පුනරේෂාං-වँරිෂ්ඨඃ ඉති ..1..
තස්මෛ ස හෝවාචාකාශෝ හ වා ඒෂ දේවෝ වායුරග්නිරාපඃ පෘථිවී වාඞ්මනශ්චක්ෂු-ශ්ශ්රෝත්ර-ඤ්ච.
තේ ප්රකාශ්යාභිවදන්ති වයමේතද්බාණමවෂ්ටභ්ය විධාරයාමඃ ..2..
තාන් වරිෂ්ඨඃ ප්රාණ උවාච.
මා මෝහමාපද්යථ අහමේවෛතත්පඤ්චධාත්මාන-ම්ප්රවිභජ්යෛතද්බාණමවෂ්ටභ්ය විධාරයාමීති තේ-(අ)ශ්රද්දධානා බභූවුඃ ..3..
සෝ-(අ)භිමානාදූර්ධ්වමුත්ක්රාමත ඉව තස්මින්නුත්ක්රාමත්යථේතරේ සර්ව ඒවෝත්ක්රාමන්තේ තස්මිංශ්ච ප්රතිෂ්ඨමානේ සර්ව ඒව ප්රතිෂ්ඨන්තේ.
තද්යථා මක්ෂිකා මධුකරරාජානමුත්ක්රාමන්තං සර්ව ඒවෝත්ක්රාමන්තේ තස්මිංශ්ච ප්රතිෂ්ඨමානේ සර්ව ඒව ප්රතිෂ්ටන්ත ඒවං-වාँඞ්මනෂ්චක්ෂු-ශ්ශ්රෝත්ර-ඤ්ච තේ ප්රීතාඃ ප්රාණං ස්තුන්වන්ති ..4..
ඒෂෝ-(අ)ග්නිස්තපත්යේෂ සූර්ය ඒෂ පර්ජන්යෝ මඝවානේෂ වායුඃ.
ඒෂ පෘථිවී රයිර්දේව-ස්සදසච්චාමෘත-ඤ්ච යත් ..5..
අරා ඉව රථනාභෞ ප්රාණේ සර්ව-ම්ප්රතිෂ්ඨිතම්.
ඍචෝ යජූෂි සාමානි යජ්ඤඃ, ක්ෂත්ර-ම්බ්රහ්ම ච ..6..
ප්රජාපතිශ්චරසි ගර්භේ ත්වමේව ප්රතිජායසේ.
තුභ්ය-ම්ප්රාණ ප්රජාස්ත්විමා බලිං හරන්ති යඃ ප්රාණෛඃ ප්රතිතිෂ්ඨසි ..7..
දේවානාමසි වහ්නිතමඃ පිතෘණා-ම්ප්රථමා ස්වධා.
ඍෂීණා-ඤ්චරිතං සත්යමථර්වාඞ්ගිරසාමසි ..8..
ඉන්ද්රස්ත්ව-ම්ප්රාණ තේජසා රුද්රෝ-(අ)සි පරිරක්ෂිතා.
ත්වමන්තරික්ෂේ චරසි සූර්යස්ත්ව-ඤ්ජ්යෝතිෂා-ම්පතිඃ ..9..
යදා ත්වමභිවර්ෂස්යථේමාඃ ප්රාණ තේ ප්රජාඃ.
ආනන්දරූපාස්තිෂ්ඨන්ති කාමායාන්න-ම්භවිෂ්යතීති ..10..
ව්රාත්යස්ත්ව-ම්ප්රාණෛකර්ෂරත්තා විශ්වස්ය සත්පතිඃ.
වයමාද්යස්ය දාතාරඃ පිතා ත්ව-ම්මාතරිශ්ව නඃ ..11..
යා තේ තනූර්වාචි ප්රතිෂ්ඨිතා යා ශ්රෝත්රේ යා ච චක්ෂුෂි.
යා ච මනසි සන්තතා ශිවා-න්තා-ඞ්කුරූ මෝත්ක්රමීඃ ..12..
ප්රාණස්යේදං-වँශේ සර්ව-න්ත්රිදිවේ ය-ත්ප්රතිෂ්ඨිතම්.
මාතේව පුත්රා-න්රක්ෂස්ව ශ්රීශ්ච ප්රජ්ඤා-ඤ්ච විධේහි න ඉති ..13..
Roman (IAST) Transliteration
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivarṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikarṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||
Sanskrit — Devanagari (original)
द्वितीयः प्रश्नः
अथ हैन-म्भार्गवो वैदर्भिः पप्रच्छ।
भगवन् कत्येव देवाः प्रजां-विँधारयन्ते कतर एतत्प्रकाशयन्ते कः पुनरेषां-वँरिष्ठः इति ॥1॥
तस्मै स होवाचाकाशो ह वा एष देवो वायुरग्निरापः पृथिवी वाङ्मनश्चक्षु-श्श्रोत्र-ञ्च।
ते प्रकाश्याभिवदन्ति वयमेतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामः ॥2॥
तान् वरिष्ठः प्राण उवाच।
मा मोहमापद्यथ अहमेवैतत्पञ्चधात्मान-म्प्रविभज्यैतद्बाणमवष्टभ्य विधारयामीति ते-ऽश्रद्दधाना बभूवुः ॥3॥
सो-ऽभिमानादूर्ध्वमुत्क्रामत इव तस्मिन्नुत्क्रामत्यथेतरे सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिंश्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्ठन्ते।
तद्यथा मक्षिका मधुकरराजानमुत्क्रामन्तं सर्व एवोत्क्रामन्ते तस्मिंश्च प्रतिष्ठमाने सर्व एव प्रतिष्टन्त एवं-वाँङ्मनष्चक्षु-श्श्रोत्र-ञ्च ते प्रीताः प्राणं स्तुन्वन्ति ॥4॥
एषो-ऽग्निस्तपत्येष सूर्य एष पर्जन्यो मघवानेष वायुः।
एष पृथिवी रयिर्देव-स्सदसच्चामृत-ञ्च यत् ॥5॥
अरा इव रथनाभौ प्राणे सर्व-म्प्रतिष्ठितम्।
ऋचो यजूषि सामानि यज्ञः, क्षत्र-म्ब्रह्म च ॥6॥
प्रजापतिश्चरसि गर्भे त्वमेव प्रतिजायसे।
तुभ्य-म्प्राण प्रजास्त्विमा बलिं हरन्ति यः प्राणैः प्रतितिष्ठसि ॥7॥
देवानामसि वह्नितमः पितृणा-म्प्रथमा स्वधा।
ऋषीणा-ञ्चरितं सत्यमथर्वाङ्गिरसामसि ॥8॥
इन्द्रस्त्व-म्प्राण तेजसा रुद्रो-ऽसि परिरक्षिता।
त्वमन्तरिक्षे चरसि सूर्यस्त्व-ञ्ज्योतिषा-म्पतिः ॥9॥
यदा त्वमभिवर्षस्यथेमाः प्राण ते प्रजाः।
आनन्दरूपास्तिष्ठन्ति कामायान्न-म्भविष्यतीति ॥10॥
व्रात्यस्त्व-म्प्राणैकर्षरत्ता विश्वस्य सत्पतिः।
वयमाद्यस्य दातारः पिता त्व-म्मातरिश्व नः ॥11॥
या ते तनूर्वाचि प्रतिष्ठिता या श्रोत्रे या च चक्षुषि।
या च मनसि सन्तता शिवा-न्ता-ङ्कुरू मोत्क्रमीः ॥12॥
प्राणस्येदं-वँशे सर्व-न्त्रिदिवे य-त्प्रतिष्ठितम्।
मातेव पुत्रा-न्रक्षस्व श्रीश्च प्रज्ञा-ञ्च विधेहि न इति ॥13॥
dvitīyaḥ praśnaḥ
atha haina-mbhārgavo vaidarbhiḥ papraccha|
bhagavan katyeva devāḥ prajāṃ-vi~dhārayante katara etatprakāśayante kaḥ punareṣāṃ-va~riṣṭhaḥ iti ||1||
tasmai sa hovācākāśo ha vā eṣa devo vāyuragnirāpaḥ pṛthivī vāṅmanaścakṣu-śśrotra-ñca|
te prakāśyābhivadanti vayametadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmaḥ ||2||
tān variṣṭhaḥ prāṇa uvāca|
mā mohamāpadyatha ahamevaitatpañcadhātmāna-mpravibhajyaitadbāṇamavaṣṭabhya vidhārayāmīti te-'śraddadhānā babhūvuḥ ||3||
so-'bhimānādūrdhvamutkrāmata iva tasminnutkrāmatyathetare sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭhante|
tadyathā makṣikā madhukararājānamutkrāmantaṃ sarva evotkrāmante tasmiṃśca pratiṣṭhamāne sarva eva pratiṣṭanta evaṃ-vā~ṅmanaṣcakṣu-śśrotra-ñca te prītāḥ prāṇaṃ stunvanti ||4||
eṣo-'gnistapatyeṣa sūrya eṣa parjanyo maghavāneṣa vāyuḥ|
eṣa pṛthivī rayirdeva-ssadasaccāmṛta-ñca yat ||5||
arā iva rathanābhau prāṇe sarva-mpratiṣṭhitam|
ṛco yajūṣi sāmāni yajñaḥ, kṣatra-mbrahma ca ||6||
prajāpatiścarasi garbhe tvameva pratijāyase|
tubhya-mprāṇa prajāstvimā baliṃ haranti yaḥ prāṇaiḥ pratitiṣṭhasi ||7||
devānāmasi vahnitamaḥ pitṛṇā-mprathamā svadhā|
ṛṣīṇā-ñcaritaṃ satyamatharvāṅgirasāmasi ||8||
indrastva-mprāṇa tejasā rudro-'si parirakṣitā|
tvamantarikṣe carasi sūryastva-ñjyotiṣā-mpatiḥ ||9||
yadā tvamabhivarṣasyathemāḥ prāṇa te prajāḥ|
ānandarūpāstiṣṭhanti kāmāyānna-mbhaviṣyatīti ||10||
vrātyastva-mprāṇaikarṣarattā viśvasya satpatiḥ|
vayamādyasya dātāraḥ pitā tva-mmātariśva naḥ ||11||
yā te tanūrvāci pratiṣṭhitā yā śrotre yā ca cakṣuṣi|
yā ca manasi santatā śivā-ntā-ṅkurū motkramīḥ ||12||
prāṇasyedaṃ-va~śe sarva-ntridive ya-tpratiṣṭhitam|
māteva putrā-nrakṣasva śrīśca prajñā-ñca vidhehi na iti ||13||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.