ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਸ ਚਨ੍ਦ੍ਰਕੁਮੁਦਂ ਰਮ੍ਯਂ ਸਾਰ੍ਕਕਾਰਣ੍ਡਵਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ।
ਤਿष੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਕਾਦਮ੍ਬਮਭ੍ਰਸ਼ੈਵਾਲਸ਼ਾਦ੍ਵਲਮ੍ ॥ 1 ॥
ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮਹਾਮੀਨਂ ਲੋਹਿਤਾਙ੍ਗਮਹਾਗ੍ਰਹਮ੍ ।
ਐਰਾਵਤਮਹਾਦ੍ਵੀਪਂ ਸ੍ਵਾਤਿਹਂਸਵਿਲੋਲਿਤਮ੍ ॥ 2 ॥
ਵਾਤਸਙ੍ਘਾਤਜਾਤੋਰ੍ਮਿ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਂਸ਼ੁਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਮ੍ਬੁਮਤ੍ ।
ਭੁਜਙ੍ਗਯਕ੍षਗਨ੍ਧਰ੍ਵਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧਕਮਲੋਤ੍ਪਲਮ੍ ॥ 3 ॥
ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਗਤਿਰ੍ਮਹਾਨੌਰਿਵ ਸਾਗਰਮ੍ ।
ਅਪਾਰਮਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਪੁਪ੍ਲੁਵੇ ਗਗਨਾਰ੍ਣਵਮ੍ ॥ 4 ॥
ਗ੍ਰਸਮਾਨ ਇਵਾਕਾਸ਼ਂ ਤਾਰਾਧਿਪਮਿਵੋਲ੍ਲਿਖਨ੍ ।
ਹਰਨ੍ਨਿਵ ਸਨਕ੍षਤ੍ਰਂ ਗਗਨਂ ਸਾਰ੍ਕਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ 5 ॥
ਮਾਰੁਤਸ੍ਯਾਤ੍ਮਜਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਕਪਿਰ੍ਵ੍ਯੋਮਚਰੋ ਮਹਾਨ੍ ।
ਹਨੁਮਾਨ੍ਮੇਘਜਾਲਾਨਿ ਵਿਕਰ੍षਨ੍ਨਿਵ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ 6 ॥
ਪਾਣ੍ਡੁਰਾਰੁਣਵਰ੍ਣਾਨਿ ਨੀਲਮਾਞ੍ਜਿष੍ਠਕਾਨਿ ਚ ।
ਹਰਿਤਾਰੁਣਵਰ੍ਣਾਨਿ ਮਹਾਭ੍ਰਾਣਿ ਚਕਾਸ਼ਿਰੇ ॥ 7 ॥
ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਨ੍ਨਭ੍ਰਜਾਲਾਨਿ ਨਿष੍ਪਤਂਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ।
ਪ੍ਰਚ੍ਛਨ੍ਨਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾ ਇਵ ਲਕ੍ष੍ਯਤੇ ॥ 8 ॥
ਵਿਵਿਧਾਭ੍ਰਘਨਾਪਨ੍ਨਗੋਚਰੋ ਧਵਲਾਮ੍ਬਰਃ ।
ਦृਸ਼੍ਯਾਦृਸ਼੍ਯਤਨੁਰ੍ਵੀਰਸ੍ਤਦਾ ਚਨ੍ਦ੍ਰਾਯਤੇऽਮ੍ਬਰੇ ॥ 9 ॥
ਤਾਰ੍ਕ੍ष੍ਯਾਯਮਾਣੋ ਗਗਨੇ ਬਭਾਸੇ ਵਾਯੁਨਨ੍ਦਨਃ ।
ਦਾਰਯਨ੍ਮੇਘਬृਨ੍ਦਾਨਿ ਨਿष੍ਪਤਂਸ਼੍ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ॥ 10 ॥
ਨਦਨ੍ਨਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਮੇਘਸ੍ਵਨਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ।
ਪ੍ਰਵਰਾਨ੍ਰਾਕ੍षਸਾਨ੍ ਹਤ੍ਵਾ ਨਾਮ ਵਿਸ਼੍ਰਾਵ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 11 ॥
ਆਕੁਲਾਂ ਨਗਰੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵ੍ਯਥਯਿਤ੍ਵਾ ਚ ਰਾਵਣਮ੍ ।
ਅਰ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਬਲਂ ਘੋਰਂ ਵੈਦੇਹੀਮਭਿਵਾਦ੍ਯ ਚ ॥ 12 ॥
ਆਜਗਾਮ ਮਹਾਤੇਜਾਃ ਪੁਨਰ੍ਮਧ੍ਯੇਨ ਸਾਗਰਮ੍ ।
ਪਰ੍ਵਤੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸੁਨਾਭਂ ਚ ਸਮੁਪਸ੍ਪृਸ਼੍ਯ ਵੀਰ੍ਯਵਾਨ੍ ॥ 13 ॥
ਜ੍ਯਾਮੁਕ੍ਤ ਇਵ ਨਾਰਾਚੋ ਮਹਾਵੇਗੋऽਭ੍ਯੁਪਾਗਤਃ ।
ਸ ਕਿਞ੍ਚਿਦਨੁਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸਮਾਲੋਕ੍ਯ ਮਹਾਗਿਰਿਮ੍ ॥ 14 ॥
ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਂ ਮੇਘਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਨਨਾਦ ਹਰਿਪੁਙ੍ਗਵਃ ।
ਸ ਪੂਰਯਾਮਾਸ ਕਪਿਰ੍ਦਿਸ਼ੋ ਦਸ਼ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 15 ॥
ਨਦਨ੍ਨਾਦੇਨ ਮਹਤਾ ਮੇਘਸ੍ਵਨਮਹਾਸ੍ਵਨਃ ।
ਸ ਤਂ ਦੇਸ਼ਮਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਸੁਹृਦ੍ਧਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਃ ॥ 16 ॥
ਨਨਾਦ ਹਰਿਸ਼ਾਰ੍ਦੂਲੋ ਲਾਙ੍ਗੂਲਂ ਚਾਪ੍ਯਕਮ੍ਪਯਤ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਨਾਨਦ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਸੁਪਰ੍ਣਚਰਿਤੇ ਪਥਿ ॥ 17 ॥
ਫਲਤੀਵਾਸ੍ਯ ਘੋषੇਣ ਗਗਨਂ ਸਾਰ੍ਕਮਣ੍ਡਲਮ੍ ।
ਯੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰੋਤ੍ਤਰੇ ਤੀਰੇ ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਮਹਾਬਲਾਃ ॥ 18 ॥
ਪੂਰ੍ਵਂ ਸਂਵਿष੍ਠਿਤਾਸ਼੍ਸ਼ੂਰਾ ਵਾਯੁਪੁਤ੍ਰਦਿਦृਕ੍षਵਃ ।
ਮਹਤੋ ਵਾਤਨੁਨ੍ਨਸ੍ਯ ਤੋਯਦਸ੍ਯੇਵ ਗਰ੍ਜਿਤਮ੍ ॥ 19 ॥
ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਸ੍ਤੇ ਤਦਾ ਘੋषਮੂਰੁਵੇਗਂ ਹਨੂਮਤਃ ।
ਤੇ ਦੀਨਮਨਸਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੁਵੁਃ ਕਾਨਨੌਕਸਃ ॥ 20 ॥
ਵਾਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਘੋषਂ ਪਰ੍ਜਨ੍ਯਨਿਨਦੋਪਮਮ੍ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਨਦਤੋ ਨਾਦਂ ਵਾਨਰਾਸ੍ਤੇ ਸਮਨ੍ਤਤਃ ॥ 21 ॥
ਬਭੂਵੁਰੁਤ੍ਸੁਕਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਸੁਹृਦ੍ਧਰ੍ਸ਼ਨਕਾਙ੍ਕ੍षਿਣਃ ।
ਜਾਮ੍ਬਵਾਨ੍ ਸ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਃ ਪ੍ਰੀਤਿਸਂਹृष੍ਟਮਾਨਸਃ ॥ 22 ॥
ਉਪਾਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯ ਹਰੀਨ੍ ਸਰ੍ਵਾਨਿਦਂ ਵਚਨਮਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵਥਾ ਕृਤਕਾਰ੍ਯੋऽਸੌ ਹਨੁਮਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ 23 ॥
ਨ ਹ੍ਯਸ੍ਯਾਕृਤਕਾਰ੍ਯਸ੍ਯ ਨਾਦ ਏਵਂਵਿਧੋ ਭਵੇਤ੍ ।
ਤਸ੍ਯ ਬਾਹੂਰੁਵੇਗਂ ਚ ਨਿਨਾਦਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਃ ॥ 24 ॥
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਹਰਯੋ ਹृष੍ਟਾਃ ਸਮੁਤ੍ਪੇਤੁਸ੍ਤਤਸ੍ਤਤਃ ।
ਤੇ ਨਗਾਗ੍ਰਾਨ੍ਨਗਾਗ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਿਖਰਾਚ੍ਛਿਖਰਾਣਿ ਚ ॥ 25 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਸਮਪਦ੍ਯਨ੍ਤ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਦਿਦृਕ੍षਵਃ ।
ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਾਃ ਪਾਦਪਾਗ੍ਰੇषੁ ਗृਹ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਃ ਸੁਵਿष੍ਠਿਤਾਃ ॥ 26 ॥
ਵਾਸਾਂਸੀਵ ਪ੍ਰਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਚ ਸਮਾਵਿਧ੍ਯਨ੍ਤ ਵਾਨਰਾਃ ।
ਗਿਰਿਗਹ੍ਵਰਸਂਲੀਨੋ ਯਥਾ ਗਰ੍ਜਤਿ ਮਾਰੁਤਃ ॥ 27 ॥
ਏਵਂ ਜਗਰ੍ਜ ਬਲਵਾਨ੍ ਹਨੁਮਾਨ੍ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਃ ।
ਤਮਭ੍ਰਘਨਸਙ੍ਕਾਸ਼ਮਾਪਤਨ੍ਤਂ ਮਹਾਕਪਿਮ੍ ॥ 28 ॥
ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਤੇ ਵਾਨਰਾਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤਸ੍ਥੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਸ੍ਤਦਾ ।
ਤਤਸ੍ਤੁ ਵੇਗਵਾਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਗਿਰੇਰ੍ਗਿਰਿਨਿਭਃ ਕਪਿਃ ॥ 29 ॥
ਨਿਪਪਾਤ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਿਖਰੇ ਪਾਦਪਾਕੁਲੇ ।
ਹਰ੍षੇਣਾਪੂਰ੍ਯਮਾਣੋऽਸੌ ਰਮ੍ਯੇ ਪਰ੍ਵਤਨਿਰ੍ਝਰੇ ॥ 30 ॥
ਛਿਨ੍ਨਪਕ੍ष ਇਵਾऽਕਾਸ਼ਾਤ੍ਪਪਾਤ ਧਰਣੀਧਰਃ ।
ਤਤਸ੍ਤੇ ਪ੍ਰੀਤਮਨਸਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਵਾਨਰਪੁਙ੍ਗਵਾਃ ॥ 31 ॥
ਹਨੁਮਨ੍ਤਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਿਵਾਰ੍ਯੋਪਤਸ੍ਥਿਰੇ ।
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਚ ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਪਰਾਂ ਪ੍ਰੀਤਿਮੁਪਾਗਤਾਃ ॥ 32 ॥
ਪ੍ਰਹृष੍ਟਵਦਨਾ ਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਤਮਰੋਗਮੁਪਾਗਤਮ੍ ।
ਉਪਾਯਨਾਨਿ ਚਾਦਾਯ ਮੂਲਾਨਿ ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ 33 ॥
ਪ੍ਰਤ੍ਯਰ੍ਚਯਨ੍ ਹਰਿਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਹਰਯੋ ਮਾਰੁਤਾਤ੍ਮਜਮ੍ ।
ਹਨੁਮਾਂਸ੍ਤੁ ਗੁਰੂਨ੍ ਵृਦ੍ਧਾਞ੍ਜਾਮ੍ਬਵਤ੍ਪ੍ਰਮੁਖਾਂਸ੍ਤਦਾ ॥ 34 ॥
ਕੁਮਾਰਮਙ੍ਗਦਂ ਚੈਵ ਸੋऽਵਨ੍ਦਤ ਮਹਾਕਪਿਃ ।
ਸ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪੂਜਿਤਃ ਪੂਜ੍ਯਃ ਕਪਿਭਿਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਸਾਦਿਤਃ ॥ 35 ॥
ਦृष੍ਟਾ ਸੀਤੇਤਿ ਵਿਕ੍ਰਾਨ੍ਤ ਸ੍ਸਙ੍ਕ੍षੇਪੇਣ ਨ੍ਯਵੇਦਯਤ੍ ।
ਨਿषਸਾਦ ਚ ਹਸ੍ਤੇਨ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਵਾਲਿਨਸ੍ਸੁਤਮ੍ ॥ 36 ॥
ਰਮਣੀਯੇ ਵਨੋਦ੍ਦੇਸ਼ੇ ਮਹੇਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਯ ਗਿਰੇਸ੍ਤਦਾ ।
ਹਨੁਮਾਨਬ੍ਰਵੀਦ੍ਧृष੍ਟਸ੍ਤਦਾ ਤਾਨ੍ਵਾਨਰਰ੍षਭਾਨ੍ ॥ 37 ॥
ਅਸ਼ੋਕਵਨਿਕਾਸਂਸ੍ਥਾ ਦृष੍ਟਾ ਸਾ ਜਨਕਾਤ੍ਮਜਾ ।
ਰਕ੍षਮਾਣਾ ਸੁਘੋਰਾਭੀ ਰਾਕ੍षਸੀਭਿਰਨਿਨ੍ਦਿਤਾ ॥ 38 ॥
ਏਕਵੇਣੀਧਰਾ ਬਾਲਾ ਰਾਮਦਰ੍ਸ਼ਨਲਾਲਸਾ ।
ਉਪਵਾਸਪਰਿਸ਼੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਜਟਿਲਾ ਮਲਿਨਾ ਕृਸ਼ਾ ॥ 39 ॥
ਤਤੋ ਦृष੍ਟੇਤਿ ਵਚਨਂ ਮਹਾਰ੍ਥਮਮृਤੋਪਮਮ੍ ।
ਨਿਸ਼ਮ੍ਯ ਮਾਰੁਤੇਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਮੁਦਿਤਾ ਵਾਨਰਾਭਵਨ੍ ॥ 40 ॥
ਕ੍ष੍ਵੇਲਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਨਦਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਗਰ੍ਜਨ੍ਤ੍ਯਨ੍ਯੇ ਮਹਾਬਲਾਃ ।
ਚਕ੍ਰੁਃ ਕਿਲਕਿਲਾਮਨ੍ਯੇ ਪ੍ਰਤਿਗਰ੍ਜਨ੍ਤਿ ਚਾਪਰੇ ॥ 41 ॥
ਕੇਚਿਦੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਲਾਙ੍ਗੂਲਾਃ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਾਃ ਕਪਿਕੁਞ੍ਜਰਾਃ ।
ਆਯਤਾਞ੍ਚਿਤਦੀਰ੍ਘਾਣਿ ਲਾਙ੍ਗੂਲਾਨਿ ਪ੍ਰਵਿਵ੍ਯਧੁਃ ॥ 42 ॥
ਅਪਰੇ ਚ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਵਾਨਰਾ ਵਾਰਣੋਪਮਮ੍ ।
ਆਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਗਿਰਿਸ਼ृਙ੍ਗੇਭ੍ਯਸ੍ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ਨ੍ਤਿ ਸ੍ਮ ਹਰ੍षਿਤਾਃ ॥ 43 ॥
ਉਕ੍ਤਵਾਕ੍ਯਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਮਙ੍ਗਦਸ੍ਤਮਥਾਬ੍ਰਵੀਤ੍ ।
ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਹਰਿਵੀਰਾਣਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਚਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ 44 ॥
ਸਤ੍ਤ੍ਵੇ ਵੀਰ੍ਯੇ ਨ ਤੇ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਮੋ ਵਾਨਰ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ।
ਯਦਵਪ੍ਲੁਤ੍ਯ ਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਂ ਸਾਗਰਂ ਪੁਨਰਾਗਤਃ ॥ 45 ॥
ਅਹੋ ਸ੍ਵਾਮਿਨਿ ਤੇ ਭਕ੍ਤਿਰਹੋ ਵੀਰ੍ਯਮਹੋ ਧृਤਿਃ ।
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਦृष੍ਟਾ ਤ੍ਵਯਾ ਦੇਵੀ ਰਾਮਪਤ੍ਨੀ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨੀ ॥ 46 ॥
ਦਿष੍ਟ੍ਯਾ ਤ੍ਯਕ੍ष੍ਯਤਿ ਕਾਕੁਤ੍ਸ੍ਥ ਸ਼੍ਸ਼ੋਕਂ ਸੀਤਾਵਿਯੋਗਜਮ੍ ।
ਤਤੋऽਙ੍ਗਦਂ ਹਨੂਮਨ੍ਤਂ ਜਾਮ੍ਬਵਨ੍ਤਂ ਚ ਵਾਨਰਾਃ ॥ 47 ॥
ਪਰਿਵਾਰ੍ਯ ਪ੍ਰਮੁਦਿਤਾ ਭੇਜਿਰੇ ਵਿਪੁਲਾਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਃ ।
ਸ਼੍ਰੋਤੁਕਾਮਾਸ੍ਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਲਙ੍ਘਨਂ ਵਾਨਰੋਤ੍ਤਮਾਃ ॥ 48 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਨਂ ਚਾਪਿ ਲਙ੍ਕਾਯਾਸ੍ਸੀਤਾਯਾ ਰਾਵਣਸ੍ਯ ਚ ।
ਤਸ੍ਥੁਃ ਪ੍ਰਾਞ੍ਜਲਯਸ੍ਸਰ੍ਵੇ ਹਨੁਮਦ੍ਵਚਨੋਨ੍ਮੁਖਾਃ ॥ 49 ॥
ਤਸ੍ਥੌ ਤਤ੍ਰਾਙ੍ਗਦਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ ਵਾਨਰੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰ੍ਵृਤਃ ।
ਉਪਾਸ੍ਯਮਾਨੋ ਵਿਬੁਧੈਰ੍ਦਿਵਿ ਦੇਵਪਤਿਰ੍ਯਥਾ ॥ 50 ॥
ਹਨੂਮਤਾ ਕੀਰ੍ਤਿਮਤਾ ਯਸ਼ਸ੍ਵਿਨਾ ਤਥਾਙ੍ਗਦੇਨਾਙ੍ਗਦਬਦ੍ਧਬਾਹੁਨਾ ।
ਮੁਦਾ ਤਦਾऽਧ੍ਯਾਸਿਤਮੁਨ੍ਨਤਂ ਮਹਨ੍ਮਹੀਧਰਾਗ੍ਰਂ ਜ੍ਵਲਿਤਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾਭਵਤ੍ ॥ 51 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਸੁਨ੍ਦਰਕਾਣ੍ਡੇ ਸਪ੍ਤਪਞ੍ਚਾਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
sa candrakumudaṃ ramyaṃ sārkakāraṇḍavaṃ śubham |
tiṣyaśravaṇakādambamabhraśaivālaśādvalam || 1 ||
punarvasumahāmīnaṃ lohitāṅgamahāgraham |
airāvatamahādvīpaṃ svātihaṃsavilolitam || 2 ||
vātasaṅghātajātormi candrāṃśuśiśirāmbumat |
bhujaṅgayakṣagandharvaprabuddhakamalotpalam || 3 ||
hanumānmārutagatirmahānauriva sāgaram |
apāramapariśrāntaḥ pupluve gaganārṇavam || 4 ||
grasamāna ivākāśaṃ tārādhipamivollikhan |
haranniva sanakṣatraṃ gaganaṃ sārkamaṇḍalam || 5 ||
mārutasyātmajaḥ śrīmānkapirvyomacaro mahān |
hanumānmeghajālāni vikarṣanniva gacchati || 6 ||
pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |
haritāruṇavarṇāni mahābhrāṇi cakāśire || 7 ||
praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |
pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate || 8 ||
vividhābhraghanāpannagocaro dhavalāmbaraḥ |
dṛśyādṛśyatanurvīrastadā candrāyate'mbare || 9 ||
tārkṣyāyamāṇo gagane babhāse vāyunandanaḥ |
dārayanmeghabṛndāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ || 10 ||
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ |
pravarānrākṣasān hatvā nāma viśrāvya cātmanaḥ || 11 ||
ākulāṃ nagarīṃ kṛtvā vyathayitvā ca rāvaṇam |
ardayitvā balaṃ ghoraṃ vaidehīmabhivādya ca || 12 ||
ājagāma mahātejāḥ punarmadhyena sāgaram |
parvatendraṃ sunābhaṃ ca samupaspṛśya vīryavān || 13 ||
jyāmukta iva nārāco mahāvego'bhyupāgataḥ |
sa kiñcidanusamprāptaḥ samālokya mahāgirim || 14 ||
mahendraṃ meghasaṅkāśaṃ nanāda haripuṅgavaḥ |
sa pūrayāmāsa kapirdiśo daśa samantataḥ || 15 ||
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ |
sa taṃ deśamanuprāptaḥ suhṛddharśanalālasaḥ || 16 ||
nanāda hariśārdūlo lāṅgūlaṃ cāpyakampayat |
tasya nānadyamānasya suparṇacarite pathi || 17 ||
phalatīvāsya ghoṣeṇa gaganaṃ sārkamaṇḍalam |
ye tu tatrottare tīre samudrasya mahābalāḥ || 18 ||
pūrvaṃ saṃviṣṭhitāśśūrā vāyuputradidṛkṣavaḥ |
mahato vātanunnasya toyadasyeva garjitam || 19 ||
śuśruvuste tadā ghoṣamūruvegaṃ hanūmataḥ |
te dīnamanasassarve śuśruvuḥ kānanaukasaḥ || 20 ||
vānarendrasya nirghoṣaṃ parjanyaninadopamam |
niśamya nadato nādaṃ vānarāste samantataḥ || 21 ||
babhūvurutsukāssarve suhṛddharśanakāṅkṣiṇaḥ |
jāmbavān sa hariśreṣṭhaḥ prītisaṃhṛṣṭamānasaḥ || 22 ||
upāmantrya harīn sarvānidaṃ vacanamabravīt |
sarvathā kṛtakāryo'sau hanumānnātra saṃśayaḥ || 23 ||
na hyasyākṛtakāryasya nāda evaṃvidho bhavet |
tasya bāhūruvegaṃ ca ninādaṃ ca mahātmanaḥ || 24 ||
niśamya harayo hṛṣṭāḥ samutpetustatastataḥ |
te nagāgrānnagāgrāṇi śikharācchikharāṇi ca || 25 ||
prahṛṣṭāḥ samapadyanta hanūmantaṃ didṛkṣavaḥ |
te prītāḥ pādapāgreṣu gṛhya śākhāḥ suviṣṭhitāḥ || 26 ||
vāsāṃsīva praśākhāśca samāvidhyanta vānarāḥ |
girigahvarasaṃlīno yathā garjati mārutaḥ || 27 ||
evaṃ jagarja balavān hanumānmārutātmajaḥ |
tamabhraghanasaṅkāśamāpatantaṃ mahākapim || 28 ||
dṛṣṭvā te vānarāssarve tasthuḥ prāñjalayastadā |
tatastu vegavāṃstasya girergirinibhaḥ kapiḥ || 29 ||
nipapāta mahendrasya śikhare pādapākule |
harṣeṇāpūryamāṇo'sau ramye parvatanirjhare || 30 ||
chinnapakṣa ivā'kāśātpapāta dharaṇīdharaḥ |
tataste prītamanasassarve vānarapuṅgavāḥ || 31 ||
hanumantaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire |
parivārya ca te sarve parāṃ prītimupāgatāḥ || 32 ||
prahṛṣṭavadanā ssarve tamarogamupāgatam |
upāyanāni cādāya mūlāni ca phalāni ca || 33 ||
pratyarcayan hariśreṣṭhaṃ harayo mārutātmajam |
hanumāṃstu gurūn vṛddhāñjāmbavatpramukhāṃstadā || 34 ||
kumāramaṅgadaṃ caiva so'vandata mahākapiḥ |
sa tābhyāṃ pūjitaḥ pūjyaḥ kapibhiśca prasāditaḥ || 35 ||
dṛṣṭā sīteti vikrānta ssaṅkṣepeṇa nyavedayat |
niṣasāda ca hastena gṛhītvā vālinassutam || 36 ||
ramaṇīye vanoddeśe mahendrasya girestadā |
hanumānabravīddhṛṣṭastadā tānvānararṣabhān || 37 ||
aśokavanikāsaṃsthā dṛṣṭā sā janakātmajā |
rakṣamāṇā sughorābhī rākṣasībhiraninditā || 38 ||
ekaveṇīdharā bālā rāmadarśanalālasā |
upavāsapariśrāntā jaṭilā malinā kṛśā || 39 ||
tato dṛṣṭeti vacanaṃ mahārthamamṛtopamam |
niśamya mārutessarve muditā vānarābhavan || 40 ||
kṣvelantyanye nadantyanye garjantyanye mahābalāḥ |
cakruḥ kilakilāmanye pratigarjanti cāpare || 41 ||
keciducchritalāṅgūlāḥ prahṛṣṭāḥ kapikuñjarāḥ |
āyatāñcitadīrghāṇi lāṅgūlāni pravivyadhuḥ || 42 ||
apare ca hanūmantaṃ vānarā vāraṇopamam |
āplutya giriśṛṅgebhyassaṃspṛśanti sma harṣitāḥ || 43 ||
uktavākyaṃ hanūmantamaṅgadastamathābravīt |
sarveṣāṃ harivīrāṇāṃ madhye vacanamuttamam || 44 ||
sattve vīrye na te kaścitsamo vānara vidyate |
yadavaplutya vistīrṇaṃ sāgaraṃ punarāgataḥ || 45 ||
aho svāmini te bhaktiraho vīryamaho dhṛtiḥ |
diṣṭyā dṛṣṭā tvayā devī rāmapatnī yaśasvinī || 46 ||
diṣṭyā tyakṣyati kākutstha śśokaṃ sītāviyogajam |
tato'ṅgadaṃ hanūmantaṃ jāmbavantaṃ ca vānarāḥ || 47 ||
parivārya pramuditā bhejire vipulāśśilāḥ |
śrotukāmāssamudrasya laṅghanaṃ vānarottamāḥ || 48 ||
darśanaṃ cāpi laṅkāyāssītāyā rāvaṇasya ca |
tasthuḥ prāñjalayassarve hanumadvacanonmukhāḥ || 49 ||
tasthau tatrāṅgadaḥ śrīmān vānarairbahubhirvṛtaḥ |
upāsyamāno vibudhairdivi devapatiryathā || 50 ||
hanūmatā kīrtimatā yaśasvinā tathāṅgadenāṅgadabaddhabāhunā |
mudā tadā'dhyāsitamunnataṃ mahanmahīdharāgraṃ jvalitaṃ śriyābhavat || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ सप्तपञ्चाशस्सर्गः ।
स चन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम् ।
तिष्यश्रवणकादम्बमभ्रशैवालशाद्वलम् ॥ 1 ॥
पुनर्वसुमहामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम् ।
ऐरावतमहाद्वीपं स्वातिहंसविलोलितम् ॥ 2 ॥
वातसङ्घातजातोर्मि चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत् ।
भुजङ्गयक्षगन्धर्वप्रबुद्धकमलोत्पलम् ॥ 3 ॥
हनुमान्मारुतगतिर्महानौरिव सागरम् ।
अपारमपरिश्रान्तः पुप्लुवे गगनार्णवम् ॥ 4 ॥
ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवोल्लिखन् ।
हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम् ॥ 5 ॥
मारुतस्यात्मजः श्रीमान्कपिर्व्योमचरो महान् ।
हनुमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति ॥ 6 ॥
पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च ।
हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे ॥ 7 ॥
प्रविशन्नभ्रजालानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ।
प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते ॥ 8 ॥
विविधाभ्रघनापन्नगोचरो धवलाम्बरः ।
दृश्यादृश्यतनुर्वीरस्तदा चन्द्रायतेऽम्बरे ॥ 9 ॥
तार्क्ष्यायमाणो गगने बभासे वायुनन्दनः ।
दारयन्मेघबृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः ॥ 10 ॥
नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः ।
प्रवरान्राक्षसान् हत्वा नाम विश्राव्य चात्मनः ॥ 11 ॥
आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम् ।
अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च ॥ 12 ॥
आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम् ।
पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान् ॥ 13 ॥
ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागतः ।
स किञ्चिदनुसम्प्राप्तः समालोक्य महागिरिम् ॥ 14 ॥
महेन्द्रं मेघसङ्काशं ननाद हरिपुङ्गवः ।
स पूरयामास कपिर्दिशो दश समन्ततः ॥ 15 ॥
नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः ।
स तं देशमनुप्राप्तः सुहृद्धर्शनलालसः ॥ 16 ॥
ननाद हरिशार्दूलो लाङ्गूलं चाप्यकम्पयत् ।
तस्य नानद्यमानस्य सुपर्णचरिते पथि ॥ 17 ॥
फलतीवास्य घोषेण गगनं सार्कमण्डलम् ।
ये तु तत्रोत्तरे तीरे समुद्रस्य महाबलाः ॥ 18 ॥
पूर्वं संविष्ठिताश्शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः ।
महतो वातनुन्नस्य तोयदस्येव गर्जितम् ॥ 19 ॥
शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः ।
ते दीनमनसस्सर्वे शुश्रुवुः काननौकसः ॥ 20 ॥
वानरेन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम् ।
निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः ॥ 21 ॥
बभूवुरुत्सुकास्सर्वे सुहृद्धर्शनकाङ्क्षिणः ।
जाम्बवान् स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः ॥ 22 ॥
उपामन्त्र्य हरीन् सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।
सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनुमान्नात्र संशयः ॥ 23 ॥
न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत् ।
तस्य बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः ॥ 24 ॥
निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुस्ततस्ततः ।
ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च ॥ 25 ॥
प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः ।
ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखाः सुविष्ठिताः ॥ 26 ॥
वासांसीव प्रशाखाश्च समाविध्यन्त वानराः ।
गिरिगह्वरसंलीनो यथा गर्जति मारुतः ॥ 27 ॥
एवं जगर्ज बलवान् हनुमान्मारुतात्मजः ।
तमभ्रघनसङ्काशमापतन्तं महाकपिम् ॥ 28 ॥
दृष्ट्वा ते वानरास्सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा ।
ततस्तु वेगवांस्तस्य गिरेर्गिरिनिभः कपिः ॥ 29 ॥
निपपात महेन्द्रस्य शिखरे पादपाकुले ।
हर्षेणापूर्यमाणोऽसौ रम्ये पर्वतनिर्झरे ॥ 30 ॥
छिन्नपक्ष इवाऽकाशात्पपात धरणीधरः ।
ततस्ते प्रीतमनसस्सर्वे वानरपुङ्गवाः ॥ 31 ॥
हनुमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे ।
परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः ॥ 32 ॥
प्रहृष्टवदना स्सर्वे तमरोगमुपागतम् ।
उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च ॥ 33 ॥
प्रत्यर्चयन् हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम् ।
हनुमांस्तु गुरून् वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा ॥ 34 ॥
कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः ।
स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः ॥ 35 ॥
दृष्टा सीतेति विक्रान्त स्सङ्क्षेपेण न्यवेदयत् ।
निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनस्सुतम् ॥ 36 ॥
रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा ।
हनुमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान् ॥ 37 ॥
अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा ।
रक्षमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता ॥ 38 ॥
एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा ।
उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा ॥ 39 ॥
ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम् ।
निशम्य मारुतेस्सर्वे मुदिता वानराभवन् ॥ 40 ॥
क्ष्वेलन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः ।
चक्रुः किलकिलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे ॥ 41 ॥
केचिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः ।
आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः ॥ 42 ॥
अपरे च हनूमन्तं वानरा वारणोपमम् ।
आप्लुत्य गिरिशृङ्गेभ्यस्संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः ॥ 43 ॥
उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तमथाब्रवीत् ।
सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वचनमुत्तमम् ॥ 44 ॥
सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित्समो वानर विद्यते ।
यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः ॥ 45 ॥
अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः ।
दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी ॥ 46 ॥
दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थ श्शोकं सीतावियोगजम् ।
ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः ॥ 47 ॥
परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाश्शिलाः ।
श्रोतुकामास्समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः ॥ 48 ॥
दर्शनं चापि लङ्कायास्सीताया रावणस्य च ।
तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः ॥ 49 ॥
तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान् वानरैर्बहुभिर्वृतः ।
उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा ॥ 50 ॥
हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदबद्धबाहुना ।
मुदा तदाऽध्यासितमुन्नतं महन्महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत् ॥ 51 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे सप्तपञ्चाशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha saptapañcāśassargaḥ |
sa candrakumudaṃ ramyaṃ sārkakāraṇḍavaṃ śubham |
tiṣyaśravaṇakādambamabhraśaivālaśādvalam || 1 ||
punarvasumahāmīnaṃ lohitāṅgamahāgraham |
airāvatamahādvīpaṃ svātihaṃsavilolitam || 2 ||
vātasaṅghātajātormi candrāṃśuśiśirāmbumat |
bhujaṅgayakṣagandharvaprabuddhakamalotpalam || 3 ||
hanumānmārutagatirmahānauriva sāgaram |
apāramapariśrāntaḥ pupluve gaganārṇavam || 4 ||
grasamāna ivākāśaṃ tārādhipamivollikhan |
haranniva sanakṣatraṃ gaganaṃ sārkamaṇḍalam || 5 ||
mārutasyātmajaḥ śrīmānkapirvyomacaro mahān |
hanumānmeghajālāni vikarṣanniva gacchati || 6 ||
pāṇḍurāruṇavarṇāni nīlamāñjiṣṭhakāni ca |
haritāruṇavarṇāni mahābhrāṇi cakāśire || 7 ||
praviśannabhrajālāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ |
pracchannaśca prakāśaśca candramā iva lakṣyate || 8 ||
vividhābhraghanāpannagocaro dhavalāmbaraḥ |
dṛśyādṛśyatanurvīrastadā candrāyate'mbare || 9 ||
tārkṣyāyamāṇo gagane babhāse vāyunandanaḥ |
dārayanmeghabṛndāni niṣpataṃśca punaḥ punaḥ || 10 ||
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ |
pravarānrākṣasān hatvā nāma viśrāvya cātmanaḥ || 11 ||
ākulāṃ nagarīṃ kṛtvā vyathayitvā ca rāvaṇam |
ardayitvā balaṃ ghoraṃ vaidehīmabhivādya ca || 12 ||
ājagāma mahātejāḥ punarmadhyena sāgaram |
parvatendraṃ sunābhaṃ ca samupaspṛśya vīryavān || 13 ||
jyāmukta iva nārāco mahāvego'bhyupāgataḥ |
sa kiñcidanusamprāptaḥ samālokya mahāgirim || 14 ||
mahendraṃ meghasaṅkāśaṃ nanāda haripuṅgavaḥ |
sa pūrayāmāsa kapirdiśo daśa samantataḥ || 15 ||
nadannādena mahatā meghasvanamahāsvanaḥ |
sa taṃ deśamanuprāptaḥ suhṛddharśanalālasaḥ || 16 ||
nanāda hariśārdūlo lāṅgūlaṃ cāpyakampayat |
tasya nānadyamānasya suparṇacarite pathi || 17 ||
phalatīvāsya ghoṣeṇa gaganaṃ sārkamaṇḍalam |
ye tu tatrottare tīre samudrasya mahābalāḥ || 18 ||
pūrvaṃ saṃviṣṭhitāśśūrā vāyuputradidṛkṣavaḥ |
mahato vātanunnasya toyadasyeva garjitam || 19 ||
śuśruvuste tadā ghoṣamūruvegaṃ hanūmataḥ |
te dīnamanasassarve śuśruvuḥ kānanaukasaḥ || 20 ||
vānarendrasya nirghoṣaṃ parjanyaninadopamam |
niśamya nadato nādaṃ vānarāste samantataḥ || 21 ||
babhūvurutsukāssarve suhṛddharśanakāṅkṣiṇaḥ |
jāmbavān sa hariśreṣṭhaḥ prītisaṃhṛṣṭamānasaḥ || 22 ||
upāmantrya harīn sarvānidaṃ vacanamabravīt |
sarvathā kṛtakāryo'sau hanumānnātra saṃśayaḥ || 23 ||
na hyasyākṛtakāryasya nāda evaṃvidho bhavet |
tasya bāhūruvegaṃ ca ninādaṃ ca mahātmanaḥ || 24 ||
niśamya harayo hṛṣṭāḥ samutpetustatastataḥ |
te nagāgrānnagāgrāṇi śikharācchikharāṇi ca || 25 ||
prahṛṣṭāḥ samapadyanta hanūmantaṃ didṛkṣavaḥ |
te prītāḥ pādapāgreṣu gṛhya śākhāḥ suviṣṭhitāḥ || 26 ||
vāsāṃsīva praśākhāśca samāvidhyanta vānarāḥ |
girigahvarasaṃlīno yathā garjati mārutaḥ || 27 ||
evaṃ jagarja balavān hanumānmārutātmajaḥ |
tamabhraghanasaṅkāśamāpatantaṃ mahākapim || 28 ||
dṛṣṭvā te vānarāssarve tasthuḥ prāñjalayastadā |
tatastu vegavāṃstasya girergirinibhaḥ kapiḥ || 29 ||
nipapāta mahendrasya śikhare pādapākule |
harṣeṇāpūryamāṇo'sau ramye parvatanirjhare || 30 ||
chinnapakṣa ivā'kāśātpapāta dharaṇīdharaḥ |
tataste prītamanasassarve vānarapuṅgavāḥ || 31 ||
hanumantaṃ mahātmānaṃ parivāryopatasthire |
parivārya ca te sarve parāṃ prītimupāgatāḥ || 32 ||
prahṛṣṭavadanā ssarve tamarogamupāgatam |
upāyanāni cādāya mūlāni ca phalāni ca || 33 ||
pratyarcayan hariśreṣṭhaṃ harayo mārutātmajam |
hanumāṃstu gurūn vṛddhāñjāmbavatpramukhāṃstadā || 34 ||
kumāramaṅgadaṃ caiva so'vandata mahākapiḥ |
sa tābhyāṃ pūjitaḥ pūjyaḥ kapibhiśca prasāditaḥ || 35 ||
dṛṣṭā sīteti vikrānta ssaṅkṣepeṇa nyavedayat |
niṣasāda ca hastena gṛhītvā vālinassutam || 36 ||
ramaṇīye vanoddeśe mahendrasya girestadā |
hanumānabravīddhṛṣṭastadā tānvānararṣabhān || 37 ||
aśokavanikāsaṃsthā dṛṣṭā sā janakātmajā |
rakṣamāṇā sughorābhī rākṣasībhiraninditā || 38 ||
ekaveṇīdharā bālā rāmadarśanalālasā |
upavāsapariśrāntā jaṭilā malinā kṛśā || 39 ||
tato dṛṣṭeti vacanaṃ mahārthamamṛtopamam |
niśamya mārutessarve muditā vānarābhavan || 40 ||
kṣvelantyanye nadantyanye garjantyanye mahābalāḥ |
cakruḥ kilakilāmanye pratigarjanti cāpare || 41 ||
keciducchritalāṅgūlāḥ prahṛṣṭāḥ kapikuñjarāḥ |
āyatāñcitadīrghāṇi lāṅgūlāni pravivyadhuḥ || 42 ||
apare ca hanūmantaṃ vānarā vāraṇopamam |
āplutya giriśṛṅgebhyassaṃspṛśanti sma harṣitāḥ || 43 ||
uktavākyaṃ hanūmantamaṅgadastamathābravīt |
sarveṣāṃ harivīrāṇāṃ madhye vacanamuttamam || 44 ||
sattve vīrye na te kaścitsamo vānara vidyate |
yadavaplutya vistīrṇaṃ sāgaraṃ punarāgataḥ || 45 ||
aho svāmini te bhaktiraho vīryamaho dhṛtiḥ |
diṣṭyā dṛṣṭā tvayā devī rāmapatnī yaśasvinī || 46 ||
diṣṭyā tyakṣyati kākutstha śśokaṃ sītāviyogajam |
tato'ṅgadaṃ hanūmantaṃ jāmbavantaṃ ca vānarāḥ || 47 ||
parivārya pramuditā bhejire vipulāśśilāḥ |
śrotukāmāssamudrasya laṅghanaṃ vānarottamāḥ || 48 ||
darśanaṃ cāpi laṅkāyāssītāyā rāvaṇasya ca |
tasthuḥ prāñjalayassarve hanumadvacanonmukhāḥ || 49 ||
tasthau tatrāṅgadaḥ śrīmān vānarairbahubhirvṛtaḥ |
upāsyamāno vibudhairdivi devapatiryathā || 50 ||
hanūmatā kīrtimatā yaśasvinā tathāṅgadenāṅgadabaddhabāhunā |
mudā tadā'dhyāsitamunnataṃ mahanmahīdharāgraṃ jvalitaṃ śriyābhavat || 51 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe saptapañcāśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.