Meaning —
⏳ The meaning of this text is being prepared (AI translation with an accuracy check). This usually takes a few minutes — this page will refresh when it is ready.
The meaning is ready. Show it.
The meaning could not be prepared right now.
A translation in is not yet available for this text.
The original text and transliteration are shown below.
महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायः ॥
ध्यानं
ॐ उद्यद्भानुसहस्रकान्तिं अरुणक्षौमां शिरोमालिकां
रक्तालिप्त पयोधरां जपवटीं विद्यामभीतिं वरम् ।
हस्ताब्जैर्धधतीं त्रिनेत्रवक्त्रारविन्दश्रियं
Mantra 1
देवीं बद्धहिमांशुरत्नमकुटां वन्देऽरविन्दस्थिताम् ॥
ऋषिरुवाच ॥1॥
ऋषिरुवाच ॥1॥
devīṃ baddhahimāṃśuratnamakuṭāṃ vande'ravindasthitām ||
ṛṣiruvāca ||1||
ṛṣiruvāca ||1||
Mantra 2
निहन्यमानं तत्सैन्यं अवलोक्य महासुरः।
सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद् ध्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥2॥
सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद् ध्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥2॥
nihanyamānaṃ tatsainyaṃ avalokya mahāsuraḥ|
senānīścikṣuraḥ kopād dhyayau yoddhumathāmbikām ||2||
senānīścikṣuraḥ kopād dhyayau yoddhumathāmbikām ||2||
Mantra 3
स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरेऽसुरः।
यथा मेरुगिरेःशृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥3॥
यथा मेरुगिरेःशृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥3॥
sa devīṃ śaravarṣeṇa vavarṣa samare'suraḥ|
yathā merugireḥśṛṅgaṃ toyavarṣeṇa toyadaḥ ||3||
yathā merugireḥśṛṅgaṃ toyavarṣeṇa toyadaḥ ||3||
Mantra 4
तस्य छित्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान्।
जघान तुरगान्बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥4॥
जघान तुरगान्बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥4॥
tasya chitvā tato devī līlayaiva śarotkarān|
jaghāna turagānbāṇairyantāraṃ caiva vājinām ||4||
jaghāna turagānbāṇairyantāraṃ caiva vājinām ||4||
Mantra 5
चिच्छेद च धनुःसध्यो ध्वजं चातिसमुच्छृतम्।
विव्याध चैव गात्रेषु चिन्नधन्वानमाशुगैः ॥5॥
विव्याध चैव गात्रेषु चिन्नधन्वानमाशुगैः ॥5॥
ciccheda ca dhanuḥsadhyo dhvajaṃ cātisamucchṛtam|
vivyādha caiva gātreṣu cinnadhanvānamāśugaiḥ ||5||
vivyādha caiva gātreṣu cinnadhanvānamāśugaiḥ ||5||
Mantra 6
सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥6॥
अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥6॥
sacchinnadhanvā viratho hatāśvo hatasārathiḥ|
abhyadhāvata tāṃ devīṃ khaḍgacarmadharo'suraḥ ||6||
abhyadhāvata tāṃ devīṃ khaḍgacarmadharo'suraḥ ||6||
Mantra 6
सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि।
आजघान भुजे सव्ये देवीं अव्यतिवेगवान् ॥6॥
आजघान भुजे सव्ये देवीं अव्यतिवेगवान् ॥6॥
siṃhamāhatya khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa mūrdhani|
ājaghāna bhuje savye devīṃ avyativegavān ||6||
ājaghāna bhuje savye devīṃ avyativegavān ||6||
Mantra 8
तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन।
ततो जग्राह शूलं स कोपाद् अरुणलोचनः ॥8॥
ततो जग्राह शूलं स कोपाद् अरुणलोचनः ॥8॥
tasyāḥ khaḍgo bhujaṃ prāpya paphāla nṛpanandana|
tato jagrāha śūlaṃ sa kopād aruṇalocanaḥ ||8||
tato jagrāha śūlaṃ sa kopād aruṇalocanaḥ ||8||
Mantra 9
चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः।
जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥9॥
जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥9॥
cikṣepa ca tatastattu bhadrakālyāṃ mahāsuraḥ|
jājvalyamānaṃ tejobhī ravibimbamivāmbarāt ||9||
jājvalyamānaṃ tejobhī ravibimbamivāmbarāt ||9||
Mantra 10
दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुञ्चत।
तच्छूलंशतधा तेन नीतं शूलं स च महासुरः ॥10॥
तच्छूलंशतधा तेन नीतं शूलं स च महासुरः ॥10॥
dṛṣṭvā tadāpatacchūlaṃ devī śūlamamuñcata|
tacchūlaṃśatadhā tena nītaṃ śūlaṃ sa ca mahāsuraḥ ||10||
tacchūlaṃśatadhā tena nītaṃ śūlaṃ sa ca mahāsuraḥ ||10||
Mantra 11
हते तस्मिन्महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ।
आजगाम गजारूडः श्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥11॥
आजगाम गजारूडः श्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥11॥
hate tasminmahāvīrye mahiṣasya camūpatau|
ājagāma gajārūḍaḥ ścāmarastridaśārdanaḥ ||11||
ājagāma gajārūḍaḥ ścāmarastridaśārdanaḥ ||11||
Mantra 12
सोऽपि शक्तिम्मुमोचाथ देव्यास्तां अम्बिका द्रुतम्।
हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामासनिष्प्रभाम् ॥12॥
हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामासनिष्प्रभाम् ॥12॥
so'pi śaktimmumocātha devyāstāṃ ambikā drutam|
huṅkārābhihatāṃ bhūmau pātayāmāsaniṣprabhām ||12||
huṅkārābhihatāṃ bhūmau pātayāmāsaniṣprabhām ||12||
Mantra 13
भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः
चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥13॥
चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥13॥
bhagnāṃ śaktiṃ nipatitāṃ dṛṣṭvā krodhasamanvitaḥ
cikṣepa cāmaraḥ śūlaṃ bāṇaistadapi sācchinat ||13||
cikṣepa cāmaraḥ śūlaṃ bāṇaistadapi sācchinat ||13||
Mantra 14
ततः सिंहःसमुत्पत्य गजकुन्तरे म्भान्तरेस्थितः।
बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥14॥
बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥14॥
tataḥ siṃhaḥsamutpatya gajakuntare mbhāntaresthitaḥ|
bāhuyuddhena yuyudhe tenoccaistridaśāriṇā ||14||
bāhuyuddhena yuyudhe tenoccaistridaśāriṇā ||14||
Mantra 15
युध्यमानऽउ ततस्तऽउ तु तस्मान्नागान्महीं गतऽउ
युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारै अतिदारुणैः ॥15॥
युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारै अतिदारुणैः ॥15॥
yudhyamāna'u tatasta'u tu tasmānnāgānmahīṃ gata'u
yuyudhāte'tisaṃrabdhau prahārai atidāruṇaiḥ ||15||
yuyudhāte'tisaṃrabdhau prahārai atidāruṇaiḥ ||15||
Mantra 16
ततो वेगात् खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा।
करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक् कृतम् ॥16॥
करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक् कृतम् ॥16॥
tato vegāt khamutpatya nipatya ca mṛgāriṇā|
karaprahāreṇa śiraścāmarasya pṛthak kṛtam ||16||
karaprahāreṇa śiraścāmarasya pṛthak kṛtam ||16||
Mantra 17
उदग्रश्च रणे देव्या शिलावृक्षादिभिर्हतः।
दन्त मुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥17॥
दन्त मुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥17॥
udagraśca raṇe devyā śilāvṛkṣādibhirhataḥ|
danta muṣṭitalaiścaiva karālaśca nipātitaḥ ||17||
danta muṣṭitalaiścaiva karālaśca nipātitaḥ ||17||
Mantra 18
देवी कृद्धा गदापातैः श्चूर्णयामास चोद्धतम्।
भाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥18॥
भाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥18॥
devī kṛddhā gadāpātaiḥ ścūrṇayāmāsa coddhatam|
bhāṣkalaṃ bhindipālena bāṇaistāmraṃ tathāndhakam ||18||
bhāṣkalaṃ bhindipālena bāṇaistāmraṃ tathāndhakam ||18||
Mantra 19
उग्रास्यमुग्रवीर्यं च तथैव च महाहनुम्
त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥19॥
त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥19॥
ugrāsyamugravīryaṃ ca tathaiva ca mahāhanum
trinetrā ca triśūlena jaghāna parameśvarī ||19||
trinetrā ca triśūlena jaghāna parameśvarī ||19||
Mantra 20
बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः।
दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥20॥
दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥20॥
biḍālasyāsinā kāyāt pātayāmāsa vai śiraḥ|
durdharaṃ durmukhaṃ cobhau śarairninye yamakṣayam ||20||
durdharaṃ durmukhaṃ cobhau śarairninye yamakṣayam ||20||
Mantra 21
एवं सङ्क्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः।
माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामासतान् गणान् ॥21॥
माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामासतान् गणान् ॥21॥
evaṃ saṅkṣīyamāṇe tu svasainye mahiṣāsuraḥ|
māhiṣeṇa svarūpeṇa trāsayāmāsatān gaṇān ||21||
māhiṣeṇa svarūpeṇa trāsayāmāsatān gaṇān ||21||
Mantra 22
कांश्चित्तुण्डप्रहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान्।
लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्यां च विदारिता ॥22॥
लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्यां च विदारिता ॥22॥
kāṃścittuṇḍaprahāreṇa khurakṣepaistathāparān|
lāṅgūlatāḍitāṃścānyān śṛṅgābhyāṃ ca vidāritā ||22||
lāṅgūlatāḍitāṃścānyān śṛṅgābhyāṃ ca vidāritā ||22||
Mantra 23
वेगेन कांश्चिदपरान्नादेन भ्रमणेन च।
निः श्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले॥23॥
निः श्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले॥23॥
vegena kāṃścidaparānnādena bhramaṇena ca|
niḥ śvāsapavanenānyān pātayāmāsa bhūtale||23||
niḥ śvāsapavanenānyān pātayāmāsa bhūtale||23||
Mantra 24
निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सोऽसुरः
सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्भिका ॥24॥
सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्भिका ॥24॥
nipātya pramathānīkamabhyadhāvata so'suraḥ
siṃhaṃ hantuṃ mahādevyāḥ kopaṃ cakre tato'mbhikā ||24||
siṃhaṃ hantuṃ mahādevyāḥ kopaṃ cakre tato'mbhikā ||24||
Mantra 25
सोऽपि कोपान्महावीर्यः खुरक्षुण्णमहीतलः।
शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चांश्चिक्षेप च ननाद च ॥25॥
शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चांश्चिक्षेप च ननाद च ॥25॥
so'pi kopānmahāvīryaḥ khurakṣuṇṇamahītalaḥ|
śṛṅgābhyāṃ parvatānuccāṃścikṣepa ca nanāda ca ||25||
śṛṅgābhyāṃ parvatānuccāṃścikṣepa ca nanāda ca ||25||
Mantra 26
वेग भ्रमण विक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत।
लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥26॥
लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥26॥
vega bhramaṇa vikṣuṇṇā mahī tasya vyaśīryata|
lāṅgūlenāhataścābdhiḥ plāvayāmāsa sarvataḥ ||26||
lāṅgūlenāhataścābdhiḥ plāvayāmāsa sarvataḥ ||26||
Mantra 27
धुतशृङ्ग्विभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घनाः।
श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥27॥
श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥27॥
dhutaśṛṅgvibhinnāśca khaṇḍaṃ khaṇḍaṃ yayurghanāḥ|
śvāsānilāstāḥ śataśo nipeturnabhaso'calāḥ ||27||
śvāsānilāstāḥ śataśo nipeturnabhaso'calāḥ ||27||
Mantra 28
इतिक्रोधसमाध्मातमापतन्तं महासुरम्।
दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाऽकरोत् ॥28॥
दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाऽकरोत् ॥28॥
itikrodhasamādhmātamāpatantaṃ mahāsuram|
dṛṣṭvā sā caṇḍikā kopaṃ tadvadhāya tadā'karot ||28||
dṛṣṭvā sā caṇḍikā kopaṃ tadvadhāya tadā'karot ||28||
Mantra 29
सा क्षित्प्वा तस्य वैपाशं तं बबन्ध महासुरम्।
तत्याजमाहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥29॥
तत्याजमाहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥29॥
sā kṣitpvā tasya vaipāśaṃ taṃ babandha mahāsuram|
tatyājamāhiṣaṃ rūpaṃ so'pi baddho mahāmṛdhe ||29||
tatyājamāhiṣaṃ rūpaṃ so'pi baddho mahāmṛdhe ||29||
Mantra 30
ततः सिंहोऽभवत्सध्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः।
छिनत्ति तावत् पुरुषः खड्गपाणि रदृश्यत ॥30॥
छिनत्ति तावत् पुरुषः खड्गपाणि रदृश्यत ॥30॥
tataḥ siṃho'bhavatsadhyo yāvattasyāmbikā śiraḥ|
chinatti tāvat puruṣaḥ khaḍgapāṇi radṛśyata ||30||
chinatti tāvat puruṣaḥ khaḍgapāṇi radṛśyata ||30||
Mantra 31
तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः।
तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽ भून्महा गजः ॥31॥
तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽ भून्महा गजः ॥31॥
tata evāśu puruṣaṃ devī ciccheda sāyakaiḥ|
taṃ khaḍgacarmaṇā sārdhaṃ tataḥ so' bhūnmahā gajaḥ ||31||
taṃ khaḍgacarmaṇā sārdhaṃ tataḥ so' bhūnmahā gajaḥ ||31||
Mantra 32
करेण च महासिंहं तं चकर्ष जगर्जच ।
कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥32॥
कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥32॥
kareṇa ca mahāsiṃhaṃ taṃ cakarṣa jagarjaca |
karṣatastu karaṃ devī khaḍgena nirakṛntata ||32||
karṣatastu karaṃ devī khaḍgena nirakṛntata ||32||
Mantra 33
ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः।
तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥33॥
तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥33॥
tato mahāsuro bhūyo māhiṣaṃ vapurāsthitaḥ|
tathaiva kṣobhayāmāsa trailokyaṃ sacarācaram ||33||
tathaiva kṣobhayāmāsa trailokyaṃ sacarācaram ||33||
Mantra 34
ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पान मुत्तमम्।
पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥34॥
पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥34॥
tataḥ kruddhā jaganmātā caṇḍikā pāna muttamam|
papau punaḥ punaścaiva jahāsāruṇalocanā ||34||
papau punaḥ punaścaiva jahāsāruṇalocanā ||34||
Mantra 35
ननर्द चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदोद्धतः।
विषाणाभ्यां च चिक्षेप चण्डिकां प्रतिभूधरान्॥35॥
विषाणाभ्यां च चिक्षेप चण्डिकां प्रतिभूधरान्॥35॥
nanarda cāsuraḥ so'pi balavīryamadoddhataḥ|
viṣāṇābhyāṃ ca cikṣepa caṇḍikāṃ pratibhūdharān||35||
viṣāṇābhyāṃ ca cikṣepa caṇḍikāṃ pratibhūdharān||35||
Mantra 36
सा च ता न्प्रहितां स्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः।
उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥36॥
उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥36॥
sā ca tā nprahitāṃ stena cūrṇayantī śarotkaraiḥ|
uvāca taṃ madoddhūtamukharāgākulākṣaram ||36||
uvāca taṃ madoddhūtamukharāgākulākṣaram ||36||
देव्युउवाच॥
Mantra 37
गर्ज गर्ज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम्।
मयात्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥37॥
मयात्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥37॥
garja garja kṣaṇaṃ mūḍha madhu yāvatpibāmyaham|
mayātvayi hate'traiva garjiṣyantyāśu devatāḥ ||37||
mayātvayi hate'traiva garjiṣyantyāśu devatāḥ ||37||
ऋषिरुवाच॥
Mantra 38
एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम्।
पादेना क्रम्य कण्ठे च शूलेनैन मताडयत् ॥38॥
पादेना क्रम्य कण्ठे च शूलेनैन मताडयत् ॥38॥
evamuktvā samutpatya sārūḍhā taṃ mahāsuram|
pādenā kramya kaṇṭhe ca śūlenaina matāḍayat ||38||
pādenā kramya kaṇṭhe ca śūlenaina matāḍayat ||38||
Mantra 40
ततः सोऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः।
अर्ध निष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः ॥40॥
अर्ध निष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः ॥40॥
tataḥ so'pi padākrāntastayā nijamukhāttataḥ|
ardha niṣkrānta evāsīddevyā vīryeṇa saṃvṛtaḥ ||40||
ardha niṣkrānta evāsīddevyā vīryeṇa saṃvṛtaḥ ||40||
Mantra 41
अर्ध निष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः ।
तया महासिना देव्या शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥41॥
तया महासिना देव्या शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥41॥
ardha niṣkrānta evāsau yudhyamāno mahāsuraḥ |
tayā mahāsinā devyā śiraśchittvā nipātitaḥ ||41||
tayā mahāsinā devyā śiraśchittvā nipātitaḥ ||41||
Mantra 42
ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत्।
प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥42॥
प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥42॥
tato hāhākṛtaṃ sarvaṃ daityasainyaṃ nanāśa tat|
praharṣaṃ ca paraṃ jagmuḥ sakalā devatāgaṇāḥ ||42||
praharṣaṃ ca paraṃ jagmuḥ sakalā devatāgaṇāḥ ||42||
Mantra 43
तुष्टु वुस्तां सुरा देवीं सहदिव्यैर्महर्षिभिः।
जगुर्गुन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥43॥
जगुर्गुन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥43॥
tuṣṭu vustāṃ surā devīṃ sahadivyairmaharṣibhiḥ|
jagurgundharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ ||43||
jagurgundharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ ||43||
॥ इति श्री मार्कण्डेय पुराणे सावर्निके मन्वन्तरे देवि महत्म्ये महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायं समाप्तम् ॥
आहुति
ह्रीं जयन्ती साङ्गायै सायुधायै सशक्तिकायै सपरिवारायै सवाहनायै श्री महालक्ष्म्यै लक्ष्मी बीजादिष्टायै महाहुतिं समर्पयामि नमः स्वाहा ॥
ह्रीं जयन्ती साङ्गायै सायुधायै सशक्तिकायै सपरिवारायै सवाहनायै श्री महालक्ष्म्यै लक्ष्मी बीजादिष्टायै महाहुतिं समर्पयामि नमः स्वाहा ॥
āhuti
hrīṃ jayantī sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai śrī mahālakṣmyai lakṣmī bījādiṣṭāyai mahāhutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā ||
hrīṃ jayantī sāṅgāyai sāyudhāyai saśaktikāyai saparivārāyai savāhanāyai śrī mahālakṣmyai lakṣmī bījādiṣṭāyai mahāhutiṃ samarpayāmi namaḥ svāhā ||
Sanskrit — Devanagari (original)
महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायः ॥
ध्यानं
ॐ उद्यद्भानुसहस्रकान्तिं अरुणक्षौमां शिरोमालिकां
रक्तालिप्त पयोधरां जपवटीं विद्यामभीतिं वरम् ।
हस्ताब्जैर्धधतीं त्रिनेत्रवक्त्रारविन्दश्रियं
देवीं बद्धहिमांशुरत्नमकुटां वन्देऽरविन्दस्थिताम् ॥
ऋषिरुवाच ॥1॥
निहन्यमानं तत्सैन्यं अवलोक्य महासुरः।
सेनानीश्चिक्षुरः कोपाद् ध्ययौ योद्धुमथाम्बिकाम् ॥2॥
स देवीं शरवर्षेण ववर्ष समरेऽसुरः।
यथा मेरुगिरेःशृङ्गं तोयवर्षेण तोयदः ॥3॥
तस्य छित्वा ततो देवी लीलयैव शरोत्करान्।
जघान तुरगान्बाणैर्यन्तारं चैव वाजिनाम् ॥4॥
चिच्छेद च धनुःसध्यो ध्वजं चातिसमुच्छृतम्।
विव्याध चैव गात्रेषु चिन्नधन्वानमाशुगैः ॥5॥
सच्छिन्नधन्वा विरथो हताश्वो हतसारथिः।
अभ्यधावत तां देवीं खड्गचर्मधरोऽसुरः ॥6॥
सिंहमाहत्य खड्गेन तीक्ष्णधारेण मूर्धनि।
आजघान भुजे सव्ये देवीं अव्यतिवेगवान् ॥6॥
तस्याः खड्गो भुजं प्राप्य पफाल नृपनन्दन।
ततो जग्राह शूलं स कोपाद् अरुणलोचनः ॥8॥
चिक्षेप च ततस्तत्तु भद्रकाल्यां महासुरः।
जाज्वल्यमानं तेजोभी रविबिम्बमिवाम्बरात् ॥9॥
दृष्ट्वा तदापतच्छूलं देवी शूलममुञ्चत।
तच्छूलंशतधा तेन नीतं शूलं स च महासुरः ॥10॥
हते तस्मिन्महावीर्ये महिषस्य चमूपतौ।
आजगाम गजारूडः श्चामरस्त्रिदशार्दनः ॥11॥
सोऽपि शक्तिम्मुमोचाथ देव्यास्तां अम्बिका द्रुतम्।
हुङ्काराभिहतां भूमौ पातयामासनिष्प्रभाम् ॥12॥
भग्नां शक्तिं निपतितां दृष्ट्वा क्रोधसमन्वितः
चिक्षेप चामरः शूलं बाणैस्तदपि साच्छिनत् ॥13॥
ततः सिंहःसमुत्पत्य गजकुन्तरे म्भान्तरेस्थितः।
बाहुयुद्धेन युयुधे तेनोच्चैस्त्रिदशारिणा ॥14॥
युध्यमानऽउ ततस्तऽउ तु तस्मान्नागान्महीं गतऽउ
युयुधातेऽतिसंरब्धौ प्रहारै अतिदारुणैः ॥15॥
ततो वेगात् खमुत्पत्य निपत्य च मृगारिणा।
करप्रहारेण शिरश्चामरस्य पृथक् कृतम् ॥16॥
उदग्रश्च रणे देव्या शिलावृक्षादिभिर्हतः।
दन्त मुष्टितलैश्चैव करालश्च निपातितः ॥17॥
देवी कृद्धा गदापातैः श्चूर्णयामास चोद्धतम्।
भाष्कलं भिन्दिपालेन बाणैस्ताम्रं तथान्धकम् ॥18॥
उग्रास्यमुग्रवीर्यं च तथैव च महाहनुम्
त्रिनेत्रा च त्रिशूलेन जघान परमेश्वरी ॥19॥
बिडालस्यासिना कायात् पातयामास वै शिरः।
दुर्धरं दुर्मुखं चोभौ शरैर्निन्ये यमक्षयम् ॥20॥
एवं सङ्क्षीयमाणे तु स्वसैन्ये महिषासुरः।
माहिषेण स्वरूपेण त्रासयामासतान् गणान् ॥21॥
कांश्चित्तुण्डप्रहारेण खुरक्षेपैस्तथापरान्।
लाङ्गूलताडितांश्चान्यान् शृङ्गाभ्यां च विदारिता ॥22॥
वेगेन कांश्चिदपरान्नादेन भ्रमणेन च।
निः श्वासपवनेनान्यान् पातयामास भूतले॥23॥
निपात्य प्रमथानीकमभ्यधावत सोऽसुरः
सिंहं हन्तुं महादेव्याः कोपं चक्रे ततोऽम्भिका ॥24॥
सोऽपि कोपान्महावीर्यः खुरक्षुण्णमहीतलः।
शृङ्गाभ्यां पर्वतानुच्चांश्चिक्षेप च ननाद च ॥25॥
वेग भ्रमण विक्षुण्णा मही तस्य व्यशीर्यत।
लाङ्गूलेनाहतश्चाब्धिः प्लावयामास सर्वतः ॥26॥
धुतशृङ्ग्विभिन्नाश्च खण्डं खण्डं ययुर्घनाः।
श्वासानिलास्ताः शतशो निपेतुर्नभसोऽचलाः ॥27॥
इतिक्रोधसमाध्मातमापतन्तं महासुरम्।
दृष्ट्वा सा चण्डिका कोपं तद्वधाय तदाऽकरोत् ॥28॥
सा क्षित्प्वा तस्य वैपाशं तं बबन्ध महासुरम्।
तत्याजमाहिषं रूपं सोऽपि बद्धो महामृधे ॥29॥
ततः सिंहोऽभवत्सध्यो यावत्तस्याम्बिका शिरः।
छिनत्ति तावत् पुरुषः खड्गपाणि रदृश्यत ॥30॥
तत एवाशु पुरुषं देवी चिच्छेद सायकैः।
तं खड्गचर्मणा सार्धं ततः सोऽ भून्महा गजः ॥31॥
करेण च महासिंहं तं चकर्ष जगर्जच ।
कर्षतस्तु करं देवी खड्गेन निरकृन्तत ॥32॥
ततो महासुरो भूयो माहिषं वपुरास्थितः।
तथैव क्षोभयामास त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥33॥
ततः क्रुद्धा जगन्माता चण्डिका पान मुत्तमम्।
पपौ पुनः पुनश्चैव जहासारुणलोचना ॥34॥
ननर्द चासुरः सोऽपि बलवीर्यमदोद्धतः।
विषाणाभ्यां च चिक्षेप चण्डिकां प्रतिभूधरान्॥35॥
सा च ता न्प्रहितां स्तेन चूर्णयन्ती शरोत्करैः।
उवाच तं मदोद्धूतमुखरागाकुलाक्षरम् ॥36॥
देव्युउवाच॥
गर्ज गर्ज क्षणं मूढ मधु यावत्पिबाम्यहम्।
मयात्वयि हतेऽत्रैव गर्जिष्यन्त्याशु देवताः ॥37॥
ऋषिरुवाच॥
एवमुक्त्वा समुत्पत्य सारूढा तं महासुरम्।
पादेना क्रम्य कण्ठे च शूलेनैन मताडयत् ॥38॥
ततः सोऽपि पदाक्रान्तस्तया निजमुखात्ततः।
अर्ध निष्क्रान्त एवासीद्देव्या वीर्येण संवृतः ॥40॥
अर्ध निष्क्रान्त एवासौ युध्यमानो महासुरः ।
तया महासिना देव्या शिरश्छित्त्वा निपातितः ॥41॥
ततो हाहाकृतं सर्वं दैत्यसैन्यं ननाश तत्।
प्रहर्षं च परं जग्मुः सकला देवतागणाः ॥42॥
तुष्टु वुस्तां सुरा देवीं सहदिव्यैर्महर्षिभिः।
जगुर्गुन्धर्वपतयो ननृतुश्चाप्सरोगणाः ॥43॥
॥ इति श्री मार्कण्डेय पुराणे सावर्निके मन्वन्तरे देवि महत्म्ये महिषासुरवधो नाम तृतीयोऽध्यायं समाप्तम् ॥
आहुति
ह्रीं जयन्ती साङ्गायै सायुधायै सशक्तिकायै सपरिवारायै सवाहनायै श्री महालक्ष्म्यै लक्ष्मी बीजादिष्टायै महाहुतिं समर्पयामि नमः स्वाहा ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Devanagari script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.