4.4 - Rashmirasi Kshayaya Tva - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - പഞ്ചമചിതിശേഷനിരൂപണം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

ര॒ശ്മിര॑സി॒ ക്ഷയാ॑യ ത്വാ॒ ക്ഷയ॑-ഞ്ജിന്വ॒ പ്രേതി॑രസി॒ ധര്മാ॑യ ത്വാ॒ ധര്മ॑-ഞ്ജി॒ന്വാന്വി॑തിരസി ദി॒വേ ത്വാ॒ ദിവ॑-ഞ്ജിന്വ സ॒ന്ധിര॑സ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷായ ത്വാ॒-ഽന്തരി॑ക്ഷ-ഞ്ജിന്വ പ്രതി॒ധിര॑സി പൃഥി॒വ്യൈ ത്വാ॑ പൃഥി॒വീ-ഞ്ജി॑ന്വ വിഷ്ട॒ഭോം॑-ഽസി॒ വൃഷ്ട്യൈ᳚ ത്വാ॒ വൃഷ്ടി॑-ഞ്ജിന്വ പ്ര॒വാ-ഽസ്യഹ്നേ॒ ത്വാ-ഽഹ॑ര്ജിന്വാനു॒ വാ-ഽസി॒ രാത്രി॑യൈ ത്വാ॒ രാത്രി॑-ഞ്ജിന്വോ॒ ശിഗ॑സി॒ [രാത്രി॑-ഞ്ജിന്വോ॒ ശിഗ॑സി, വസു॑ഭ്യസ്ത്വാ॒] 1

വസു॑ഭ്യസ്ത്വാ॒ വസൂ᳚ഞ്ജിന്വ പ്രകേ॒തോ॑-ഽസി രു॒ദ്രേഭ്യ॑സ്ത്വാ രു॒ദ്രാഞ്ജി॑ന്വ സുദീ॒തിര॑സ്യാദി॒ത്യേഭ്യ॑സ്ത്വാ ഽഽദി॒ത്യാഞ്ജി॒ന്വൌജോ॑-ഽസി പി॒തൃഭ്യ॑സ്ത്വാ പി॒തൄഞ്ജി॑ന്വ॒ തന്തു॑രസി പ്ര॒ജാഭ്യ॑സ്ത്വാ പ്ര॒ജാ ജി॑ന്വ പൃതനാ॒ഷാഡ॑സി പ॒ശുഭ്യ॑സ്ത്വാ പ॒ശൂഞ്ജി॑ന്വ രേ॒വദ॒സ്യോഷ॑ധീഭ്യ॒-സ്ത്വൌഷ॑ധീ-ര്ജിന്വാഭി॒ജിദ॑സി യു॒ക്തഗ്രാ॒വേന്ദ്രാ॑യ॒ ത്വേന്ദ്ര॑-ഞ്ജി॒ന്വാധി॑പതിരസി പ്രാ॒ണായ॑ [പ്രാ॒ണായ॑, ത്വാ॒ പ്രാ॒ണ-ഞ്ജി॑ന്വ] 2

ത്വാ പ്രാ॒ണ-ഞ്ജി॑ന്വ യ॒ന്താ-ഽസ്യ॑പാ॒നായ॑ ത്വാ-ഽപാ॒ന-ഞ്ജി॑ന്വ സ॒ഗ്ം॒സര്പോ॑-ഽസി॒ ചക്ഷു॑ഷേ ത്വാ॒ ചക്ഷു॑ര്ജിന്വ വയോ॒ധാ അ॑സി॒ ശ്രോത്രാ॑യ ത്വാ॒ ശ്രോത്ര॑-ഞ്ജിന്വ ത്രി॒വൃദ॑സി പ്ര॒വൃദ॑സി സം॒വൃഁദ॑സി വി॒വൃദ॑സി സഗ്ംരോ॒ഹോ॑-ഽസി നീരോ॒ഹോ॑-ഽസി പ്രരോ॒ഹോ᳚-ഽസ്യനുരോ॒ഹോ॑-ഽസി വസു॒കോ॑-ഽസി॒ വേഷ॑ശ്രിരസി॒ വസ്യ॑ഷ്ടിരസി ॥ 3 ॥

(ഉ॒ശിഗ॑സി - പ്രാ॒ണായ॒ - ത്രിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)

രാജ്ഞ്യ॑സി॒ പ്രാചീ॒ ദിഗ്വസ॑വസ്തേ ദേ॒വാ അധി॑പതയോ॒-ഽഗ്നിര്ഹേ॑തീ॒നാ-മ്പ്ര॑തിധ॒ര്താ॑ ത്രി॒വൃ-ത്ത്വാ॒ സ്തോമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാഗ് ശ്ര॑യ॒ത്വാജ്യ॑-മു॒ക്ഥമവ്യ॑ഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു രഥന്ത॒രഗ്ം സാമ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ വി॒രാഡ॑സി ദക്ഷി॒ണാ ദിഗ്രു॒ദ്രാസ്തേ॑ ദേ॒വാ അധി॑പതയ॒ ഇന്ദ്രോ॑ ഹേതീ॒നാ-മ്പ്ര॑തിധ॒ര്താ പ॑ഞ്ചദ॒ശസ്ത്വാ॒ സ്തോമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാഗ് ശ്ര॑യതു॒ പ്ര-ഉ॑ഗമു॒ക്ഥ-മവ്യ॑ഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു ബൃ॒ഹ-ഥ്സാമ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യൈ സ॒മ്രാഡ॑സി പ്ര॒തീചീ॒ ദി- [ദിക്, ആ॒ദി॒ത്യാസ്തേ॑] 4

-ഗാ॑ദി॒ത്യാസ്തേ॑ ദേ॒വാ അധി॑പതയ॒-സ്സോമോ॑ ഹേതീ॒നാ-മ്പ്ര॑തിധ॒ര്താ സ॑പ്തദ॒ശസ്ത്വാ॒ സ്തോമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാഗ് ശ്ര॑യതു മരുത്വ॒തീയ॑മു॒ക്ഥ-മവ്യ॑ഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു വൈരൂ॒പഗ്ം സാമ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യായൈ സ്വ॒രാഡ॒സ്യുദീ॑ചീ॒ ദിഗ് വിശ്വേ॑ തേ ദേ॒വാ അധി॑പതയോ॒ വരു॑ണോ ഹേതീ॒നാ-മ്പ്ര॑തിധ॒ര്തൈക॑വി॒ഗ്ം॒ശ സ്ത്വാ॒ സ്തോമഃ॑ പൃഥി॒വ്യാഗ് ശ്ര॑യതു॒ നിഷ്കേ॑വല്യ-മു॒ക്ഥമവ്യ॑ഥയ-ഥ്സ്തഭ്നാതു വൈരാ॒ജഗ്ം സാമ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ॒ അധി॑പത്ന്യസി ബൃഹ॒തീ ദിമ്മ॒രുത॑സ്തേ ദേ॒വാ അധി॑പതയോ॒ [അധി॑പതയഃ, ബൃഹ॒സ്പതി॑ര്ഹേതീ॒-] 5

ബൃഹ॒സ്പതി॑ര്ഹേതീ॒നാ-മ്പ്ര॑തിധ॒ര്താ ത്രി॑ണവത്രയസ്ത്രി॒ഗ്ം॒ശൌ ത്വാ॒ സ്തോമൌ॑ പൃഥി॒വ്യാഗ് ശ്ര॑യതാം-വൈഁശ്വദേവാഗ്നിമാരു॒തേ ഉ॒ക്ഥേ അവ്യ॑ഥയന്തീ സ്തഭ്നീതാഗ്ം ശാക്വരരൈവ॒തേ സാമ॑നീ॒ പ്രതി॑ഷ്ഠിത്യാ അ॒ന്തരി॑ക്ഷാ॒യര്ഷ॑യസ്ത്വാ പ്രഥമ॒ജാ ദേ॒വേഷു॑ ദി॒വോ മാത്ര॑യാ വരി॒ണാ പ്ര॑ഥന്തു വിധ॒ര്താ ചാ॒യമധി॑പതിശ്ച॒ തേ ത്വാ॒ സര്വേ॑ സംവിഁദാ॒നാ നാക॑സ്യ പൃ॒ഷ്ഠേ സു॑വ॒ര്ഗേ ലോ॒കേ യജ॑മാന-ഞ്ച സാദയന്തു ॥ 6 ॥

(പ്ര॒തീചീ॒ ദിം - മ॒രുത॑സ്തേ ദേ॒വാ അധി॑പതയ - ശ്ചത്വാരി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 2)

അ॒യ-മ്പു॒രോ ഹരി॑കേശ॒-സ്സൂര്യ॑രശ്മി॒സ്തസ്യ॑ രഥഗൃ॒ഥ്സശ്ച॒ രഥൌ॑ജാശ്ച സേനാനി ഗ്രാമ॒ണ്യൌ॑ പുഞ്ജികസ്ഥ॒ലാ ച॑ കൃതസ്ഥ॒ലാ ചാ᳚ഫ്സ॒രസൌ॑ യാതു॒ധാനാ॑ ഹേ॒തീ രക്ഷാഗ്ം॑സി॒ പ്രഹേ॑തി ര॒യ-ന്ദ॑ക്ഷി॒ണാ വി॒ശ്വ ക॑ര്മാ॒ തസ്യ॑ രഥസ്വ॒നശ്ച॒ രഥേ॑ചിത്രശ്ച സേനാനി ഗ്രാമ॒ണ്യൌ॑ മേന॒കാ ച॑ സഹജ॒ന്യാ ചാ᳚ഫ്സ॒രസൌ॑ ദം॒ണവഃ॑ പ॒ശവോ॑ ഹേ॒തിഃ പൌരു॑ഷേയോ വ॒ധഃ പ്രഹേ॑തി ര॒യ-മ്പ॒ശ്ചാ-ദ്വി॒ശ്വവ്യ॑ചാ॒ സ്തസ്യ॒ രഥ॑ പ്രോത॒ശ്ചാ-സ॑മരഥശ്ച സേനാനി ഗ്രാമ॒ണ്യൌ᳚ പ്ര॒മ്ലോച॑ന്തീ ചാ- [പ്ര॒മ്ലോച॑ന്തീ ച, അ॒നു॒മ്ലോച॑ന്തീ-] 7

-ഽനു॒മ്ലോച॑ന്തീ-ചാഫ്സ॒രസൌ॑ സ॒ര്പാ ഹേ॒തി ര്വ്യാ॒ഘ്രാഃ പ്രഹേ॑തി ര॒യ മു॑ത്ത॒രാ-ഥ്സം॒യఁ%ദ്- വ॑സു॒സ്തസ്യ॑ സേന॒ജിച്ച॑ സു॒ഷേണ॑ശ്ച സേനാനി ഗ്രാമ॒ണ്യൌ॑ വി॒ശ്വാചീ॑ ച ഘൃ॒താചീ॑ ചാഫ്സ॒രസാ॒ വാപോ॑ ഹേ॒തി ര്വാതഃ॒ പ്രഹേ॑തി ര॒യമു॒പര്യ॒ ര്വാഗ്വ॑-സു॒സ്തസ്യ॒ താര്ക്ഷ്യ॒-ശ്ചാരി॑ഷ്ട-നേമിശ്ച സേനാനി ഗ്രാമ॒ണ്യാ॑ വു॒ര്വശീ॑ ച പൂ॒ര്വചി॑ത്തിശ്ചാ-ഫ്സ॒രസൌ॑ വി॒ദ്യുദ്ധേ॒തിര॑-വ॒സ്ഫൂര്ജ॒-ന്പ്രഹേ॑തി॒ സ്തേഭ്യോ॒ നമ॒സ്തേ നോ॑ മൃഡയന്തു॒ തേ യ- [തേ യമ്, ദ്വി॒ഷ്മോ] 8

-ന്ദ്വി॒ഷ്മോ യശ്ച॑ നോ॒ ദ്വേഷ്ടി॒ തം-വോഁ॒ ജമ്ഭേ॑ ദധാമ്യാ॒യോസ്ത്വാ॒ സദ॑നേ സാദയാ॒മ്യവ॑ത ശ്ഛാ॒യായാ॒-ന്നമഃ॑ സമു॒ദ്രായ॒ നമഃ॑ സമു॒ദ്രസ്യ॒ ചക്ഷ॑സേ പരമേ॒ഷ്ഠീ ത്വാ॑ സാദയതു ദി॒വഃ പൃ॒ഷ്ഠേ വ്യച॑സ്വതീ॒-മ്പ്രഥ॑സ്വതീം-വിഁ॒ഭൂമ॑തീ-മ്പ്ര॒ഭൂമ॑തീ-മ്പരി॒ഭൂമ॑തീ॒-ന്ദിവം॑-യഁച്ഛ॒ ദിവ॑-ന്ദൃഗ്ംഹ॒ ദിവ॒-മ്മാ ഹിഗ്ം॑സീ॒ര്വിശ്വ॑സ്മൈ പ്രാ॒ണായാ॑പാ॒നായ॑ വ്യാ॒നായോ॑ദാ॒നായ॑ പ്രതി॒ഷ്ഠായൈ॑ ച॒രിത്രാ॑യ॒ സൂര്യ॑സ്ത്വാ॒-ഽഭി പാ॑തു മ॒ഹ്യാ സ്വ॒സ്ത്യാ ഛ॒ര്ദിഷാ॒ ശന്ത॑മേന॒ തയാ॑ ദേ॒വത॑യാ-ഽങ്ഗിര॒സ്വ-ദ്ധ്രു॒വാ സീ॑ദ ॥ പ്രോഥ॒ദശ്വോ॒ ന യവ॑സേ അവി॒ഷ്യന്. യ॒ദാ മ॒ഹ-സ്സ॒ഁവര॑ണാ॒-ദ്വ്യസ്ഥാ᳚ത് । ആദ॑സ്യ॒ വാതോ॒ അനു॑ വാതി ശോ॒ചിരധ॑ സ്മ തേ॒ വ്രജ॑ന-ങ്കൃ॒ഷ്ണമ॑സ്തി ॥ 9 ॥

(പ്ര॒മ്ലോച॑ന്തീ ച॒ - യഗ്ഗ് - സ്വ॒സ്ത്യാ - ഽഷ്ടാവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 3)

അ॒ഗ്നിര്മൂ॒ര്ധാ ദി॒വഃ ക॒കു-ത്പതിഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ അ॒യമ് । അ॒പാഗ്ം രേതാഗ്ം॑സി ജിന്വതി ॥ ത്വാമ॑ഗ്നേ॒ പുഷ്ക॑രാ॒ദദ്ധ്യഥ॑ര്വാ॒ നിര॑മന്ഥത । മൂ॒ര്ധ്നോ വിശ്വ॑സ്യ വാ॒ഘതഃ॑ ॥ അ॒യമ॒ഗ്നി-സ്സ॑ഹ॒സ്രിണോ॒ വാജ॑സ്യ ശ॒തിന॒സ്പതിഃ॑ । മൂ॒ര്ധാ ക॒വീ ര॑യീ॒ണാമ് ॥ ഭുവോ॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ രജ॑സശ്ച നേ॒താ യത്രാ॑ നി॒യുദ്ഭി॒-സ്സച॑സേ ശി॒വാഭിഃ॑ । ദി॒വി മൂ॒ര്ധാന॑-ന്ദധിഷേ സുവ॒ര്॒ഷാ-ഞ്ജി॒ഹ്വാമ॑ഗ്നേ ചകൃഷേ ഹവ്യ॒വാഹ᳚മ് ॥ അബോ᳚ദ്ധ്യ॒ഗ്നി-സ്സ॒മിധാ॒ ജനാ॑നാ॒- [ജനാ॑നാമ്, പ്രതി॑] 10

-മ്പ്രതി॑ ധേ॒നുമി॑വാ യ॒തീമു॒ഷാസ᳚മ് । യ॒ഹ്വാ ഇ॑വ॒ പ്രവ॒യാ മു॒ജ്ജിഹാ॑നാഃ॒ പ്ര ഭാ॒നവഃ॑ സിസ്രതേ॒ നാക॒മച്ഛ॑ ॥ അവോ॑ചാമ ക॒വയേ॒ മേദ്ധ്യാ॑യ॒ വചോ॑ വ॒ന്ദാരു॑ വൃഷ॒ഭായ॒ വൃഷ്ണേ᳚ । ഗവി॑ഷ്ഠിരോ॒ നമ॑സാ॒ സ്തോമ॑മ॒ഗ്നൌ ദി॒വീവ॑ രു॒ക്മമു॒ര്വ്യഞ്ച॑മശ്രേത് ॥ ജന॑സ്യ ഗോ॒പാ അ॑ജനിഷ്ട॒ ജാഗൃ॑വിര॒ഗ്നി-സ്സു॒ദക്ഷഃ॑ സുവി॒തായ॒ നവ്യ॑സേ । ഘൃ॒തപ്ര॑തീകോ ബൃഹ॒താ ദി॑വി॒സ്പൃശാ᳚ ദ്യു॒മദ്വി ഭാ॑തി ഭര॒തേഭ്യ॒-ശ്ശുചിഃ॑ ॥ ത്വാമ॑ഗ്നേ॒ അങ്ഗി॑രസോ॒ [അങ്ഗി॑രസഃ, ഗുഹാ॑ ഹി॒തമന്വ॑-] 11

ഗുഹാ॑ ഹി॒തമന്വ॑-വിന്ദഞ്ഛിശ്രിയാ॒ണം-വഁനേ॑വനേ । സ ജാ॑യസേ മ॒ഥ്യമാ॑ന॒-സ്സഹോ॑ മ॒ഹ-ത്ത്വാമാ॑ഹു॒-സ്സഹ॑സസ്പു॒ത്രമ॑ങ്ഗിരഃ ॥ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ കേ॒തു-മ്പ്ര॑ഥ॒മ-മ്പു॒രോഹി॑തമ॒ഗ്നി-ന്നര॑സ്ത്രിഷധ॒സ്ഥേ സമി॑ന്ധതേ । ഇന്ദ്രേ॑ണ ദേ॒വൈ-സ്സ॒രഥ॒ഗ്ം॒ സ ബ॒ര്॒ഹിഷി॒ സീദ॒ന്നി ഹോതാ॑ യ॒ജഥാ॑യ സു॒ക്രതുഃ॑ ॥ ത്വാ-ഞ്ചി॑ത്രശ്രവസ്തമ॒ ഹവ॑ന്തേ വി॒ക്ഷു ജ॒ന്തവഃ॑ । ശോ॒ചിഷ്കേ॑ശ-മ്പുരുപ്രി॒യാഗ്നേ॑ ഹ॒വ്യായ॒ വോഢ॑വേ ॥ സഖാ॑യ॒-സ്സംവഃ॑ ഁസ॒മ്യഞ്ച॒-മിഷ॒ഗ്ഗ്॒- [-മിഷ᳚മ്, സ്തോമ॑-ഞ്ചാ॒ഗ്നയേ᳚ ।] 12

-സ്തോമ॑-ഞ്ചാ॒ഗ്നയേ᳚ । വര്ഷി॑ഷ്ഠായ ക്ഷിതീ॒നാമൂ॒ര്ജോ നപ്ത്രേ॒ സഹ॑സ്വതേ ॥ സഗ്ംസ॒മിദ്യു॑വസേ വൃഷ॒ന്നഗ്നേ॒ വിശ്വാ᳚ന്യ॒ര്യ ആ । ഇ॒ഡസ്പ॒ദേ സമി॑ദ്ധ്യസേ॒ സ നോ॒ വസൂ॒ന്യാ ഭ॑ര ॥ ഏ॒നാ വോ॑ അ॒ഗ്നി-ന്നമ॑സോ॒ര്ജോ നപാ॑ത॒മാ ഹു॑വേ । പ്രി॒യ-ഞ്ചേതി॑ഷ്ഠമര॒തിഗ്ഗ് സ്വ॑ദ്ധ്വ॒രം-വിഁശ്വ॑സ്യ ദൂ॒തമ॒മൃത᳚മ് ॥ സ യോ॑ജതേ അരു॒ഷോ വി॒ശ്വഭോ॑ജസാ॒ സ ദു॑ദ്രവ॒-ഥ്സ്വാ॑ഹുതഃ । സു॒ബ്രഹ്മാ॑ യ॒ജ്ഞ-സ്സു॒ശമീ॒ [യ॒ജ്ഞ-സ്സു॒ശമീ᳚, വസൂ॑നാ-] 13

വസൂ॑നാ-ന്ദേ॒വഗ്ം രാധോ॒ ജനാ॑നാമ് ॥ ഉദ॑സ്യ ശോ॒ചിര॑സ്ഥാദാ॒-ജുഹ്വാ॑നസ്യ മീ॒ഢുഷഃ॑ । ഉദ്ധ॒മാസോ॑ അരു॒ഷാസോ॑ ദിവി॒സ്പൃശ॒-സ്സമ॒ഗ്നിമി॑ന്ധതേ॒ നരഃ॑ ॥ അഗ്നേ॒ വാജ॑സ്യ॒ ഗോമ॑ത॒ ഈശാ॑ന-സ്സഹസോ യഹോ । അ॒സ്മേ ധേ॑ഹി ജാതവേദോ॒ മഹി॒ ശ്രവഃ॑ ॥ സ ഇ॑ധാ॒നോ വസു॑ഷ്ക॒വി-ര॒ഗ്നിരീ॒ഡേന്യോ॑ ഗി॒രാ । രേ॒വദ॒സ്മഭ്യ॑-മ്പുര്വണീക ദീദിഹി ॥ ക്ഷ॒പോ രാ॑ജന്നു॒ത ത്മനാ-ഽഗ്നേ॒ വസ്തോ॑രു॒തോഷസഃ॑ । സ തി॑ഗ്മജമ്ഭ [ ] 14

ര॒ക്ഷസോ॑ ദഹ॒ പ്രതി॑ ॥ ആ തേ॑ അഗ്ന ഇധീമഹി ദ്യു॒മന്ത॑-ന്ദേവാ॒ജര᳚മ് । യദ്ധ॒ സ്യാ തേ॒ പനീ॑യസീ സ॒മി-ദ്ദീ॒ദയ॑തി॒ ദ്യവീഷഗ്ഗ്॑ സ്തോ॒തൃഭ്യ॒ ആ ഭ॑ര ॥ ആ തേ॑ അഗ്ന ഋ॒ചാ ഹ॒വി-ശ്ശു॒ക്രസ്യ॑ ജ്യോതിഷസ്പതേ । സുശ്ച॑ന്ദ്ര॒ ദസ്മ॒ വിശ്പ॑തേ॒ ഹവ്യ॑വാ॒-ട്തുഭ്യഗ്ം॑ ഹൂയത॒ ഇഷഗ്ഗ്॑ സ്തോ॒തൃഭ്യ॒ ആ ഭ॑ര ॥ ഉ॒ഭേ സു॑ശ്ചന്ദ്ര സ॒ര്പിഷോ॒ ദര്വീ᳚ ശ്രീണീഷ ആ॒സനി॑ । ഉ॒തോ ന॒ ഉ-ത്പു॑പൂര്യാ [ഉ-ത്പു॑പൂര്യാഃ, ഉ॒ക്ഥേഷു॑] 15

ഉ॒ക്ഥേഷു॑ ശവസസ്പത॒ ഇഷഗ്ഗ്॑ സ്തോ॒തൃഭ്യ॒ ആ ഭ॑ര ॥ അഗ്നേ॒ തമ॒ദ്യാശ്വ॒-ന്ന സ്തോമൈഃ॒ ക്രതു॒-ന്ന ഭ॒ദ്രഗ്ം ഹൃ॑ദി॒സ്പൃശ᳚മ് । ഋ॒ദ്ധ്യാമാ॑ ത॒ ഓഹൈഃ᳚ ॥ അധാ॒ ഹ്യ॑ഗ്നേ॒ ക്രതോ᳚ര്ഭ॒ദ്രസ്യ॒ ദക്ഷ॑സ്യ സാ॒ധോഃ । ര॒ഥീര്-ഋ॒തസ്യ॑ ബൃഹ॒തോ ബ॒ഭൂഥ॑ ॥ ആ॒ഭിഷ്ടേ॑ അ॒ദ്യ ഗീ॒ര്ഭിര്ഗൃ॒ണന്തോ-ഽഗ്നേ॒ ദാശേ॑മ । പ്ര തേ॑ ദി॒വോ ന സ്ത॑നയന്തി॒ ശുഷ്മാഃ᳚ ॥ ഏ॒ഭിര്നോ॑ അ॒ര്കൈര്ഭവാ॑ നോ അ॒ര്വാ- [അ॒ര്വാങ്, സുവ॒ര്ന ജ്യോതിഃ॑ ।] 16

-ങ്ഖ്സുവ॒ര്ന ജ്യോതിഃ॑ । അഗ്നേ॒ വിശ്വേ॑ഭി-സ്സു॒മനാ॒ അനീ॑കൈഃ ॥ അ॒ഗ്നിഗ്ം ഹോതാ॑ര-മ്മന്യേ॒ ദാസ്വ॑ന്തം॒-വഁസോ᳚-സ്സൂ॒നുഗ്ം സഹ॑സോ ജാ॒തവേ॑ദസമ് । വിപ്ര॒-ന്ന ജാ॒തവേ॑ദസമ് । യ ഊ॒ര്ധ്വയാ᳚ സ്വദ്ധ്വ॒രോ ദേ॒വോ ദേ॒വാച്യാ॑ കൃ॒പാ । ഘൃ॒തസ്യ॒ വിഭ്രാ᳚ഷ്ടി॒മനു॑ ശു॒ക്രശോ॑ചിഷ ആ॒ജുഹ്വാ॑നസ്യ സ॒ര്പിഷഃ॑ ॥ അഗ്നേ॒ ത്വ-ന്നോ॒ അന്ത॑മഃ । ഉ॒ത ത്രാ॒താ ശി॒വോ ഭ॑വ വരൂ॒ഥ്യഃ॑ ॥ ത-ന്ത്വാ॑ ശോചിഷ്ഠ ദീദിവഃ । സു॒മ്നായ॑ നൂ॒നമീ॑മഹേ॒ സഖി॑ഭ്യഃ ॥ വസു॑ര॒ഗ്നിര്വസു॑ശ്രവാഃ । അച്ഛാ॑ നക്ഷി ദ്യു॒മത്ത॑മോ ര॒യി-ന്ദാഃ᳚ ॥ 17 ॥

(ജനാ॑നാ॒ - മങ്ഗി॑രസ॒ - ഇഷഗ്ം॑ - സു॒ശമീ॑ - തിഗ്മജമ്ഭ - പുപൂര്യാ - അ॒ര്വാം - വസു॑ശ്രവാഃ॒ - പഞ്ച॑ ച) (അ. 4)

ഇ॒ന്ദ്രാ॒ഗ്നിഭ്യാ᳚-ന്ത്വാ സ॒യുജാ॑ യു॒ജാ യു॑നജ്മ്യാ ഘാ॒രാഭ്യാ॒-ന്തേജ॑സാ॒ വര്ച॑സോ॒ ക്ഥേഭി॒-സ്സ്തോമേ॑ഭി॒ ശ്ഛന്ദോ॑ഭീ ര॒യ്യൈ പോഷാ॑യ സജാ॒താനാ᳚-മ്മദ്ധ്യമ॒സ്ഥേയാ॑യ॒ മയാ᳚ ത്വാ സ॒യുജാ॑ യു॒ജാ യു॑നജ്മ്യ॒ബാ-ന്ദു॒ലാ നി॑ത॒ത്നി ര॒ഭ്രയ॑ന്തീ മേ॒ഘയ॑ന്തീ വ॒ര്॒ഷയ॑ന്തീ ചുപു॒ണീകാ॒ നാമാ॑സി പ്ര॒ജാപ॑തിനാ ത്വാ॒ വിശ്വാ॑ഭിര്ധീ॒ഭിരുപ॑ ദധാമി പൃഥി॒വ്യു॑ദപു॒രമന്നേ॑ന വി॒ഷ്ടാ മ॑നു॒ഷ്യാ᳚സ്തേ ഗോ॒പ്താരോ॒ ഽഗ്നിര്വിയ॑ത്തോ-ഽസ്യാ॒-ന്താമ॒ഹ-മ്പ്ര॑ പദ്യേ॒ സാ [ ] 18

മേ॒ ശര്മ॑ ച॒ വര്മ॑ ചാ॒സ്ത്വധി॑ ദ്യൌര॒ന്തരി॑ക്ഷ॒-മ്ബ്രഹ്മ॑ണാ വി॒ഷ്ടാ മ॒രുത॑സ്തേ ഗോ॒പ്താരോ॑ വാ॒യുര്വിയ॑ത്തോ-ഽസ്യാ॒-ന്താമ॒ഹ-മ്പ്ര പ॑ദ്യേ॒ സാ മേ॒ ശര്മ॑ ച॒ വര്മ॑ ചാസ്തു॒ ദ്യൌരപ॑രാജിതാ॒-ഽമൃതേ॑ന വി॒ഷ്ടാ-ഽഽദി॒ത്യാസ്തേ॑ ഗോ॒പ്താര॒-സ്സൂര്യോ॒ വിയ॑ത്തോ-ഽസ്യാ॒-ന്താമ॒ഹ-മ്പ്ര പ॑ദ്യേ॒ സാ മേ॒ ശര്മ॑ ച॒ വര്മ॑ ചാസ്തു ॥ 19 ॥

(സാ - ഽഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 5)

ബൃഹ॒സ്പതി॑സ്ത്വാ സാദയതു പൃഥി॒വ്യാഃ പൃ॒ഷ്ഠേ ജ്യോതി॑ഷ്മതീം॒-വിഁശ്വ॑സ്മൈ പ്രാ॒ണായാ॑പാ॒നായ॒ വിശ്വ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ര്യച്ഛാ॒- ഗ്നിസ്തേ-ഽധി॑പതി ര്വി॒ശ്വക॑ര്മാ ത്വാ സാദയത്വ॒ന്തരി॑ക്ഷസ്യ പൃ॒ഷ്ഠേ ജ്യോതി॑ഷ്മതീം॒-വിഁശ്വ॑സ്മൈ പ്രാ॒ണായാ॑പാ॒നായ॒ വിശ്വ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ര്യച്ഛ വാ॒യുസ്തേ-ഽധി॑പതിഃ പ്ര॒ജാപ॑തിസ്ത്വാ സാദയതു ദി॒വഃ പൃ॒ഷ്ഠേ ജ്യോതി॑ഷ്മതീം॒-വിഁശ്വ॑സ്മൈ പ്രാ॒ണായാ॑പാ॒നായ॒ വിശ്വ॒-ഞ്ജ്യോതി॑ര്യച്ഛ പരമേ॒ഷ്ഠീ തേ-ഽധി॑പതിഃ പുരോവാത॒സനി॑രസ്യ ഭ്ര॒സനി॑രസി വിദ്യു॒ഥ്സനി॑- [വിദ്യു॒ഥ്സനിഃ॑, അ॒സി॒ സ്ത॒ന॒യി॒ത്നു॒സനി॑രസി] 20

-രസി സ്തനയിത്നു॒സനി॑രസി വൃഷ്ടി॒സനി॑രസ്യ॒-ഗ്നേര്യാന്യ॑സി ദേ॒വാനാ॑മഗ്നേ॒ യാന്യ॑സി വാ॒യോര്യാന്യ॑സി ദേ॒വാനാം᳚-വാഁയോ॒യാന്യ॑സ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷസ്യ॒ യാന്യ॑സി ദേ॒വാനാ॑- മന്തരിക്ഷ॒യാന്യ॑സ്യ॒-ന്തരി॑ക്ഷമസ്യ॒ന്തരി॑ക്ഷായ ത്വാ സലി॒ലായ॑ ത്വാ॒ സര്ണീ॑കായ ത്വാ॒ സതീ॑കായ ത്വാ॒ കേതാ॑യ ത്വാ॒ പ്രചേ॑തസേ ത്വാ॒ വിവ॑സ്വതേ ത്വാ ദി॒വസ്ത്വാ॒ ജ്യോതി॑ഷ ആദി॒ത്യേഭ്യ॑സ്ത്വ॒ര്ചേ ത്വാ॑ രു॒ചേ ത്വാ᳚ ദ്യു॒തേ ത്വാ॑ ഭാ॒സേ ത്വാ॒ ജ്യോതി॑ഷേ ത്വാ യശോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ യശ॑സി തേജോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ തേജ॑സി പയോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ പയ॑സി വര്ചോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ വര്ച॑സി ദ്രവിണോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമി॒ തേനര്ഷി॑ണാ॒ തേന॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ॒ തയാ॑ ദേ॒വത॑യാ-ഽങ്ഗിര॒സ്വ-ദ്ധ്രു॒വാ സീ॑ദ ॥ 21 ॥

(വി॒ദ്യു॒ഥ്സനി॑ - ര്ദ്യു॒തേ ത്വൈ - കാ॒ന്ന ത്രി॒ഗ്ം॒ശച്ച॑) (അ. 6)

ഭൂ॒യ॒സ്കൃദ॑സി വരിവ॒സ്കൃദ॑സി॒ പ്രാച്യ॑സ്യൂ॒ര്ധ്വാ-ഽസ്യ॑-ന്തരിക്ഷ॒സദ॑സ്യ॒-ന്തരി॑ക്ഷേ സീദാ-ഫ്സു॒ഷദ॑സി ശ്യേന॒സദ॑സി ഗൃദ്ധ്ര॒സദ॑സി സുപര്ണ॒സദ॑സി നാക॒സദ॑സി പൃഥി॒വ്യാസ്ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമ്യ॒-ന്തരി॑ക്ഷസ്യ ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമി ദി॒വസ്ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമി ദി॒ശാ-ന്ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമി ദ്രവിണോ॒ദാ-ന്ത്വാ॒ ദ്രവി॑ണേ സാദയാമി പ്രാ॒ണ-മ്മേ॑ പാഹ്യ-പാ॒ന-മ്മേ॑ പാഹി വ്യാ॒ന-മ്മേ॑ [വ്യാ॒ന-മ്മേ᳚, പാ॒ഹ്യായു॑ര്മേ പാഹി] 22

പാ॒ഹ്യായു॑ര്മേ പാഹി വി॒ശ്വായു॑ര്മേ പാഹി സ॒ര്വായു॑ര്മേ പാ॒ഹ്യഗ്നേ॒ യ-ത്തേ॒ പര॒ഗ്ം॒ ഹൃന്നാമ॒ താവേഹി॒ സഗ്ം ര॑ഭാവഹൈ॒ പാഞ്ച॑ ജന്യേ॒ഷ്വ-പ്യേ᳚ദ്ധ്യഗ്നേ॒ യാവാ॒ അയാ॑വാ॒ ഏവാ॒ ഊമാ॒-സ്സബ്ദ॒-സ്സഗ॑ര-സ്സു॒മേകഃ॑ ॥ 23 ॥

(വ്യാ॒ന-മ്മേ॒-ദ്വാത്രിഗ്ം॑ശച്ച) (അ. 7)

അ॒ഗ്നിനാ॑ വിശ്വാ॒ഷാട് സൂര്യേ॑ണ സ്വ॒രാ-ട്ക്രത്വാ॒ ശചീ॒പതി॑ര്-ഋഷ॒ഭേണ॒ ത്വഷ്ടാ॑ യ॒ജ്ഞേന॑ മ॒ഘവാ॒-ന്ദക്ഷി॑ണയാ സുവ॒ര്ഗോ മ॒ന്യുനാ॑ വൃത്ര॒ഹാ സൌഹാ᳚ര്ദ്യേന തനൂ॒ധാ അന്നേ॑ന॒ ഗയഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ-ഽസ॑നോ ദൃ॒ഗ്ഭിര॑ന്നാ॒ദോ വ॑ഷട്കാ॒രേണ॒ര്ധ-സ്സാമ്നാ॑ തനൂ॒പാ വി॒രാജാ॒ ജ്യോതി॑ഷ്മാ॒-ന്ബ്രഹ്മ॑ണാ സോമ॒പാ ഗോഭി॑ര്യ॒ജ്ഞ-ന്ദാ॑ധാര ക്ഷ॒ത്രേണ॑ മനു॒ഷ്യാ॑-നശ്വേ॑ന ച॒ രഥേ॑ന ച വ॒ജ്ര്യൃ॑തുഭിഃ॑ പ്ര॒ഭു-സ്സം॑വഁഥ്സ॒രേണ॑ പരി॒ഭൂ സ്തപ॒സാ-ഽനാ॑ധൃഷ്ട॒-സ്സൂര്യ॒-സ്സ-ന്ത॒നൂഭിഃ॑ ॥ 24 ॥

(അ॒ഗ്നി - രൈകാ॒ന്ന പ॑ഞ്ചാ॒ശത്) (അ. 8)

പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്മന॒സാ ഽന്ധോ-ഽച്ഛേ॑തോ ധാ॒താ ദീ॒ക്ഷായാഗ്ം॑ സവി॒താ ഭൃ॒ത്യാ-മ്പൂ॒ഷാ സോ॑മ॒ക്രയ॑ണ്യാം॒-വഁരു॑ണ॒ ഉപ॑ന॒ദ്ധോ ഽസു॑രഃ ക്രീ॒യമാ॑ണോ മി॒ത്രഃ ക്രീ॒ത-ശ്ശി॑പിവി॒ഷ്ട ആസാ॑ദിതോ ന॒രന്ധി॑ഷഃ പ്രോ॒ഹ്യമാ॒ണോ ഽധി॑പതി॒രാഗ॑തഃ പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്രണീ॒യമാ॑നോ॒ ഽഗ്നിരാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രേ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॒രാഗ്നീ᳚ദ്ധ്രാ-ത്പ്രണീ॒യമാ॑ന॒ ഇന്ദ്രോ॑ ഹവി॒ര്ധാനേ ഽദി॑തി॒രാസാ॑ദിതോ॒ വിഷ്ണു॑രുപാവഹ്രി॒യമാ॒ണോ ഽഥ॒ര്വോപോ᳚ത്തോ യ॒മോ॑-ഽഭിഷു॑തോ ഽപൂത॒പാ ആ॑ധൂ॒യമാ॑നോ വാ॒യുഃ പൂ॒യമാ॑നോ മി॒ത്രഃ, ക്ഷീ॑ര॒ശ്രീര്മ॒ന്ഥീ സ॑ക്തു॒ശ്രീര്വൈ᳚ശ്വദേ॒വ ഉന്നീ॑തോ രു॒ദ്ര ആഹു॑തോ വാ॒യുരാവൃ॑ത്തോ നൃ॒ചക്ഷാഃ॒ പ്രതി॑ഖ്യാതോ ഭ॒ക്ഷ ആഗ॑തഃ പിതൃ॒ണാ-ന്നാ॑രാശ॒ഗ്ം॒സോ ഽസു॒രാത്ത॒-സ്സിന്ധു॑ര-വഭൃ॒ഥമ॑വപ്ര॒യന്-ഥ്സ॑മു॒ദ്രോ ഽവ॑ഗത-സ്സലി॒ലഃ പ്രപ്ലു॑ത॒-സ്സുവ॑രു॒ദൃച॑-ങ്ഗ॒തഃ ॥ 25 ॥

(രു॒ദ്ര - ഏക॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 9)

കൃത്തി॑കാ॒ നക്ഷ॑ത്ര-മ॒ഗ്നിര്ദേ॒വതാ॒-ഽഗ്നേ രുചഃ॑ സ്ഥ പ്ര॒ജാപ॑തേര്ധാ॒തു-സ്സോമ॑സ്യ॒ര്ചേ ത്വാ॑ രു॒ചേ ത്വാ᳚ ദ്യു॒തേ ത്വാ॑ ഭാ॒സേ ത്വാ॒ ജ്യോതി॑ഷേ ത്വാ രോഹി॒ണീ നക്ഷ॑ത്ര-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിര്ദേ॒വതാ॑ മൃഗശീ॒ര്॒ഷ॑-ന്നക്ഷ॑ത്ര॒ഗ്ം॒ സോമോ॑ ദേ॒വതാ॒ ഽഽര്ദ്രാ നക്ഷ॑ത്രഗ്ം രു॒ദ്രോ ദേ॒വതാ॒ പുന॑ര്വസൂ॒ നക്ഷ॑ത്ര॒മദി॑തിര്ദേ॒വതാ॑- തി॒ഷ്യോ॑ നക്ഷ॑ത്ര॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॑ര്ദേ॒വതാ᳚ ഽഽശ്രേ॒ഷാ നക്ഷ॑ത്രഗ്ം സ॒ര്പാ ദേ॒വതാ॑ മ॒ഘാ നക്ഷ॑ത്ര-മ്പി॒തരോ॑ ദേ॒വതാ॒ ഫല്ഗു॑നീ॒ നക്ഷ॑ത്ര- [നക്ഷ॑ത്രമ്, അ॒ര്യ॒മാ] 26

-മര്യ॒മാ ദേ॒വതാ॒ ഫല്ഗു॑നീ॒ നക്ഷ॑ത്ര॒-മ്ഭഗോ॑ ദേ॒വതാ॒ ഹസ്തോ॒ നക്ഷ॑ത്രഗ്ം സവി॒താ ദേ॒വതാ॑ ചി॒ത്രാ നക്ഷ॑ത്ര॒മിന്ദ്രോ॑ ദേ॒വതാ᳚ സ്വാ॒തീ നക്ഷ॑ത്രം-വാഁ॒യുര്ദേ॒വതാ॒ വിശാ॑ഖേ॒ നക്ഷ॑ത്രമിന്ദ്രാ॒ഗ്നീ ദേ॒വതാ॑ ഽനൂരാ॒ധാ നക്ഷ॑ത്ര-മ്മി॒ത്രോ ദേ॒വതാ॑ രോഹി॒ണീ നക്ഷ॑ത്ര॒മിന്ദ്രോ॑ ദേ॒വതാ॑ വി॒ചൃതൌ॒ നക്ഷ॑ത്ര-മ്പി॒തരോ॑ ദേ॒വതാ॑ ഽഷാ॒ഢാ നക്ഷ॑ത്ര॒മാപോ॑ ദേ॒വതാ॑ ഽഷാ॒ഢാ നക്ഷ॑ത്രം॒-വിഁശ്വേ॑ ദേ॒വാ ദേ॒വതാ᳚ ശ്രോ॒ണാ നക്ഷ॑ത്രം॒-വിഁഷ്ണു॑ര്ദേ॒വതാ॒ ശ്രവി॑ഷ്ഠാ॒ നക്ഷ॑ത്രം॒-വഁസ॑വോ [നക്ഷ॑ത്രം॒-വഁസ॑വഃ, ദേ॒വതാ॑] 27

ദേ॒വതാ॑ ശ॒തഭി॑ഷ॒-ന്നക്ഷ॑ത്ര॒മിന്ദ്രോ॑ ദേ॒വതാ᳚ പ്രോഷ്ഠപ॒ദാ നക്ഷ॑ത്രമ॒ജ ഏക॑പാ-ദ്ദേ॒വതാ᳚ പ്രോഷ്ഠപ॒ദാ നക്ഷ॑ത്ര॒മഹി॑ര്ബു॒ദ്ധ്നിയോ॑ ദേ॒വതാ॑ രേ॒വതീ॒ നക്ഷ॑ത്ര-മ്പൂ॒ഷാ ദേ॒വതാ᳚ ഽശ്വ॒യുജൌ॒ നക്ഷ॑ത്രമ॒ശ്വിനൌ॑ ദേ॒വതാ॑ ഽപ॒ഭര॑ണീ॒ര്നക്ഷ॑ത്രം-യഁ॒മോ ദേ॒വതാ॑, പൂ॒ര്ണാ പ॒ശ്ചാദ്യ-ത്തേ॑ ദേ॒വാ അദ॑ധുഃ ॥ 28 ॥

(ഫല്ഗു॑നീ॒ നക്ഷ॑ത്രം॒ - ഁവസ॑വ॒ - സ്ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)

മധു॑ശ്ച॒ മാധ॑വശ്ച॒ വാസ॑ന്തികാവൃ॒തൂ ശു॒ക്രശ്ച॒ ശുചി॑ശ്ച॒ ഗ്രൈഷ്മാ॑വൃ॒തൂ നഭ॑ശ്ച നഭ॒സ്യ॑ശ്ച॒ വാര്ഷി॑കാവൃ॒തൂ ഇ॒ഷശ്ചോ॒ര്ജശ്ച॑ ശാര॒ദാവൃ॒തൂ സഹ॑ശ്ച സഹ॒സ്യ॑ശ്ച॒ ഹൈമ॑ന്തികാവൃ॒തൂ തപ॑ശ്ച തപ॒സ്യ॑ശ്ച ശൈശി॒രാവൃ॒തൂ അ॒ഗ്നേര॑ന്ത-ശ്ശ്ലേ॒ഷോ॑-ഽസി॒ കല്പേ॑താ॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ കല്പ॑ന്താ॒മാപ॒ ഓഷ॑ധീഃ॒ കല്പ॑ന്താമ॒ഗ്നയഃ॒ പൃഥ॒മ്മമ॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യ॑യ॒ സവ്ര॑താ॒ [സവ്ര॑താഃ, യേ᳚-ഽഗ്നയ॒-] 29

യേ᳚-ഽഗ്നയ॒-സ്സമ॑നസോ-ഽന്ത॒രാ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ശൈ॑ശി॒രാവൃ॒തൂ അ॒ഭി കല്പ॑മാനാ॒ ഇന്ദ്ര॑മിവ ദേ॒വാ അ॒ഭി സംവിഁ॑ശന്തു സം॒യഁച്ച॒ പ്രചേ॑താശ്ചാ॒ഗ്നേ-സ്സോമ॑സ്യ॒ സൂര്യ॑സ്യോ॒-ഗ്രാ ച॑ ഭീ॒മാ ച॑ പിതൃ॒ണാം-യഁ॒മസ്യേന്ദ്ര॑സ്യ ധ്രു॒വാ ച॑ പൃഥി॒വീ ച॑ ദേ॒വസ്യ॑ സവി॒തുര്മ॒രുതാം॒-വഁരു॑ണസ്യ ധ॒ര്ത്രീ ച॒ ധരി॑ത്രീ ച മി॒ത്രാവരു॑ണയോ ര്മി॒ത്രസ്യ॑ ധാ॒തുഃ പ്രാചീ॑ ച പ്ര॒തീചീ॑ ച॒ വസൂ॑നാഗ്ം രു॒ദ്രാണാ॑- [രു॒ദ്രാണാ᳚മ്, ആ॒ദി॒ത്യാനാ॒-ന്തേ] 30

-മാദി॒ത്യാനാ॒-ന്തേ തേ-ഽധി॑പതയ॒സ്തേഭ്യോ॒ നമ॒സ്തേ നോ॑ മൃഡയന്തു॒ തേ യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മോ യശ്ച॑ നോ॒ ദ്വേഷ്ടി॒ തം-വോഁ॒ ജമ്ഭേ॑ ദധാമി സ॒ഹസ്ര॑സ്യ പ്ര॒മാ അ॑സി സ॒ഹസ്ര॑സ്യ പ്രതി॒മാ അ॑സി സ॒ഹസ്ര॑സ്യ വി॒മാ അ॑സി സ॒ഹസ്ര॑സ്യോ॒ന്മാ അ॑സി സാഹ॒സ്രോ॑-ഽസി സ॒ഹസ്രാ॑യ ത്വേ॒മാ മേ॑ അഗ്ന॒ ഇഷ്ട॑കാ ധേ॒നവഃ॑ സ॒ന്ത്വേകാ॑ ച ശ॒ത-ഞ്ച॑ സ॒ഹസ്ര॑-ഞ്ചാ॒യുത॑-ഞ്ച [ ] 31

നി॒യുത॑-ഞ്ച പ്ര॒യുത॒-ഞ്ചാര്ബു॑ദ-ഞ്ച॒ ന്യ॑ര്ബുദ-ഞ്ച സമു॒ദ്രശ്ച॒ മദ്ധ്യ॒-ഞ്ചാന്ത॑ശ്ച പരാ॒ര്ധശ്ചേ॒മാ മേ॑ അഗ്ന॒ ഇഷ്ട॑കാ ധേ॒നവഃ॑ സന്തു ഷ॒ഷ്ഠി-സ്സ॒ഹസ്ര॑മ॒യുത॒-മക്ഷീ॑യമാണാ ഋത॒സ്ഥാ സ്ഥ॑ര്താ॒വൃധോ॑ ഘൃത॒ശ്ചുതോ॑ മധു॒ശ്ചുത॒ ഊര്ജ॑സ്വതീ-സ്സ്വധാ॒വിനീ॒സ്താ മേ॑ അഗ്ന॒ ഇഷ്ട॑കാ ധേ॒നവഃ॑ സന്തു വി॒രാജോ॒ നാമ॑ കാമ॒ദുഘാ॑ അ॒മുത്രാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ ॥ 32 ॥

(സവ്ര॑താ - രു॒ദ്രാണാ॑ - മ॒യുത॑ഞ്ച॒ - പഞ്ച॑ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 11)

സ॒മി-ദ്ദി॒ശാമാ॒ശയാ॑ ന-സ്സുവ॒ര്വിന്മധോ॒രതോ॒ മാധ॑വഃ പാത്വ॒സ്മാന് । അ॒ഗ്നിര്ദേ॒വോ ദു॒ഷ്ടരീ॑തു॒രദാ᳚ഭ്യ ഇ॒ദ-ങ്ക്ഷ॒ത്രഗ്ം ര॑ക്ഷതു॒ പാത്വ॒സ്മാന് ॥ ര॒ഥ॒ന്ത॒രഗ്ം സാമ॑ഭിഃ പാത്വ॒സ്മാ-ന്ഗാ॑യ॒ത്രീ ഛന്ദ॑സാം-വിഁ॒ശ്വരൂ॑പാ । ത്രി॒വൃന്നോ॑ വി॒ഷ്ഠയാ॒ സ്തോമോ॒ അഹ്നാഗ്ം॑ സമു॒ദ്രോ വാത॑ ഇ॒ദമോജഃ॑ പിപര്തു ॥ ഉ॒ഗ്രാ ദി॒ശാമ॒ഭി-ഭൂ॑തിര്വയോ॒ധാ-ശ്ശുചിഃ॑ ശു॒ക്രേ അഹ॑ന്യോജ॒സീനാ᳚ । ഇന്ദ്രാധി॑പതിഃ പിപൃതാ॒ദതോ॑ നോ॒ മഹി॑ [ ] 33

ക്ഷ॒ത്രം-വിഁ॒ശ്വതോ॑ ധാരയേ॒ദമ് ॥ ബൃ॒ഹ-ഥ്സാമ॑ ക്ഷത്ര॒ഭൃ-ദ്വൃ॒ദ്ധ വൃ॑ഷ്ണിയ-ന്ത്രി॒ഷ്ടുഭൌജഃ॑ ശുഭി॒ത മു॒ഗ്രവീ॑രമ് । ഇന്ദ്ര॒ സ്തോമേ॑ന പഞ്ചദ॒ശേന॒ മദ്ധ്യ॑മി॒ദം-വാഁതേ॑ന॒ സഗ॑രേണ രക്ഷ ॥ പ്രാചീ॑ ദി॒ശാഗ്ം സ॒ഹയ॑ശാ॒ യശ॑സ്വതീ॒ വിശ്വേ॑ ദേവാഃ പ്രാ॒വൃഷാ ഽഹ്നാ॒ഗ്ം॒ സുവ॑ര്വതീ । ഇ॒ദ-ങ്ക്ഷ॒ത്ര-ന്ദു॒ഷ്ടര॑മ॒സ്ത്വോജോ ഽനാ॑ധൃഷ്ടഗ്ം സഹ॒സ്രിയ॒ഗ്ം॒ സഹ॑സ്വത് ॥ വൈ॒രൂ॒പേ സാമ॑ന്നി॒ഹ തച്ഛ॑കേമ॒ ജഗ॑ത്യൈനം-വിഁ॒ക്ഷ്വാ വേ॑ശയാമഃ । വിശ്വേ॑ ദേവാ-സ്സപ്തദ॒ശേന॒ [സപ്തദ॒ശേന॑, വര്ച॑ ഇ॒ദ-ങ്ക്ഷ॒ത്രഗ്ം] 34

വര്ച॑ ഇ॒ദ-ങ്ക്ഷ॒ത്രഗ്ം സ॑ലി॒ലവാ॑തമു॒ഗ്രമ് ॥ ധ॒ര്ത്രീ ദി॒ശാ-ങ്ക്ഷ॒ത്രമി॒ദ-ന്ദാ॑ധാരോപ॒സ്ഥാ-ഽഽശാ॑നാ-മ്മി॒ത്രവ॑ദ॒സ്ത്വോജഃ॑ । മിത്രാ॑വരുണാ ശ॒രദാ-ഽഹ്നാ᳚-ഞ്ചികിത്നൂ അ॒സ്മൈ രാ॒ഷ്ട്രായ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛതമ് ॥ വൈ॒രാ॒ജേ സാമ॒ന്നധി॑ മേ മനീ॒ഷാ-ഽനു॒ഷ്ടുഭാ॒ സമ്ഭൃ॑തം-വീഁ॒ര്യഗ്ം॑ സഹഃ॑ । ഇ॒ദ-ങ്ക്ഷ॒ത്ര-മ്മി॒ത്രവ॑ദാ॒ര്ദ്രദാ॑നു॒ മിത്രാ॑വരുണാ॒ രക്ഷ॑ത॒-മാധി॑പത്യൈഃ ॥ സ॒മ്രാ-ഡ്ദി॒ശാഗ്ം സ॒ഹസാ᳚മ്നീ॒ സഹ॑സ്വത്യൃ॒തുര്ഹേ॑മ॒ന്തോ വി॒ഷ്ഠയാ॑ നഃ പിപര്തു । അ॒വ॒സ്യുവാ॑താ [അ॒വ॒സ്യുവാ॑താഃ, ബൃ॒ഹ॒തീര്നു] 35

ബൃഹ॒തീര്നു ശക്വ॑രീരി॒മം-യഁ॒ജ്ഞമ॑വന്തു നോ ഘൃ॒താചീഃ᳚ ॥ സുവ॑ര്വതീ സു॒ദുഘാ॑ നഃ॒ പയ॑സ്വതീ ദി॒ശാ-ന്ദേ॒വ്യ॑വതു നോ ഘൃ॒താചീ᳚ । ത്വ-ങ്ഗോ॒പാഃ പു॑രഏ॒തോത പ॒ശ്ചാ-ദ്ബൃഹ॑സ്പതേ॒ യാമ്യാം᳚-യുഁങ്ഗ്ധി॒ വാച᳚മ് ॥ ഊ॒ര്ധ്വാ ദി॒ശാഗ്ം രന്തി॒രാശൌഷ॑ധീനാഗ്ം സംവഁഥ്സ॒രേണ॑ സവി॒താ നോ॒ അഹ്നാ᳚മ് । രേ॒വ-ഥ്സാമാതി॑ച്ഛന്ദാ ഉ॒ ഛന്ദോ-ഽജാ॑ത ശത്രു-സ്സ്യോ॒നാ നോ॑ അസ്തു ॥ സ്തോമ॑ത്രയസ്ത്രിഗ്ംശേ॒ ഭുവ॑നസ്യ പത്നി॒ വിവ॑സ്വദ്വാതേ അ॒ഭി നോ॑ [അ॒ഭി നഃ॑, ഗൃ॒ണാ॒ഹി॒ ।] 36

ഗൃണാഹി । ഘൃ॒തവ॑തീ സവിത॒രാധി॑പത്യൈഃ॒ പയ॑സ്വതീ॒ രന്തി॒രാശാ॑ നോ അസ്തു ॥ ധ്രു॒വാ ദി॒ശാം-വിഁഷ്ണു॑പ॒ത്ന്യഘോ॑രാ॒-ഽസ്യേശാ॑നാ॒ സഹ॑സോ॒ യാ മ॒നോതാ᳚ । ബൃഹ॒സ്പതി॑ ര്മാത॒രിശ്വോ॒ത വാ॒യു-സ്സ॑ന്ധുവാ॒നാ വാതാ॑ അ॒ഭി നോ॑ ഗൃണന്തു ॥ വി॒ഷ്ട॒ഭോ-ന്ദി॒വോ ധ॒രുണഃ॑ പൃഥി॒വ്യാ അ॒സ്യേശാ॑നാ॒ ജഗ॑തോ॒ വിഷ്ണു॑പത്നീ । വി॒ശ്വവ്യ॑ചാ ഇ॒ഷയ॑ന്തീ॒ സുഭൂ॑തി-ശ്ശി॒വാ നോ॑ അ॒സ്ത്വദി॑തിരു॒പസ്ഥേ᳚ ॥ വൈ॒ശ്വാ॒ന॒രോ ന॑ ഊ॒ത്യാപൃ॒ഷ്ടോ ദി॒വ്യനു॑ നോ॒ ഽദ്യാനു॑മതി॒രന്വിദ॑നുമതേ॒ ത്വ-ങ്കയാ॑ നശ്ചി॒ത്ര ആഭു॑വ॒ത്കോ അ॒ദ്യ യു॑ങ്ക്തേ ॥ 37 ॥

(മഹി॑ - സപ്തദ॒ശേനാ॑ - ഽവ॒സ്യുവാ॑താ - അ॒ഭി നോ - ഽനു॑ ന॒ - ശ്ചതു॑ര്ദശ ച) (അ. 12)

(ര॒ശ്മിര॑സി॒ - രാജ്ഞ്യ॑സ്യ॒ - യ-മ്പു॒രോ ഹരി॑കേശോ॒ - ഽഗ്നിര്മൂ॒ര്ധ - ന്ദ്രാ॒ഗ്നിഭ്യാം॒ - ബൃഹ॒സ്പതി॑ - ര്ഭൂയ॒സ്കൃദ॑ - സ്യ॒ഗ്നിനാ॑ വിശ്വാ॒ഷാട് - പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്മന॑സാ॒ - കൃത്തി॑കാ॒ - മധു॑ശ്ച - സ॒മിദ്ദി॒ശാം - ദ്വാദ॑ശ )

(ര॒ശ്മിര॑സി॒ - പ്രതി॑ ധേ॒നു- മ॑സി സ്തനയിത്നു॒സനി॑ര - സ്യാദി॒ത്യാനാഗ്ം॑ - സ॒പ്തത്രിഗ്ം॑ശത് )

(ര॒ശ്മിര॑സി॒, കോ അ॒ദ്യ യു॑ങ്ക്തേ)

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ഞ്ചതുര്ഥ കാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturthakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - pañcamacitiśeṣanirūpaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

ra॒śmira̭si॒ kṣayā̭ya tvā॒ kṣaya̭-ñjinva॒ preti̭rasi॒ dharmā̭ya tvā॒ dharma̭-ñji॒nvānvi̭tirasi di॒ve tvā॒ diva̭-ñjinva sa॒ndhira̭sya॒ntari̭kṣāya tvā॒-'ntari̭kṣa-ñjinva prati॒dhira̭si pṛthi॒vyai tvā̭ pṛthi॒vī-ñji̭nva viṣṭa॒bhoṃ̭-'si॒ vṛṣṭyai᳚ tvā॒ vṛṣṭi̭-ñjinva pra॒vā-'syahne॒ tvā-'ha̭rjinvānu॒ vā-'si॒ rātri̭yai tvā॒ rātri̭-ñjinvo॒ śiga̭si॒ [rātri̭-ñjinvo॒ śiga̭si, vasṷbhyastvā॒] 1

vasṷbhyastvā॒ vasū᳚ñjinva prake॒to̭-'si ru॒drebhya̭stvā ru॒drāñji̭nva sudī॒tira̭syādi॒tyebhya̭stvā ''di॒tyāñji॒nvaujo̭-'si pi॒tṛbhya̭stvā pi॒tṝñji̭nva॒ tantṷrasi pra॒jābhya̭stvā pra॒jā ji̭nva pṛtanā॒ṣāḍa̭si pa॒śubhya̭stvā pa॒śūñji̭nva re॒vada॒syoṣa̭dhībhya॒-stvauṣa̭dhī-rjinvābhi॒jida̭si yu॒ktagrā॒vendrā̭ya॒ tvendra̭-ñji॒nvādhi̭patirasi prā॒ṇāya̭ [prā॒ṇāya̭, tvā॒ prā॒ṇa-ñji̭nva] 2

tvā prā॒ṇa-ñji̭nva ya॒ntā-'sya̭pā॒nāya̭ tvā-'pā॒na-ñji̭nva sa॒gṃ॒sarpo̭-'si॒ cakṣṷṣe tvā॒ cakṣṷrjinva vayo॒dhā a̭si॒ śrotrā̭ya tvā॒ śrotra̭-ñjinva tri॒vṛda̭si pra॒vṛda̭si saṃ॒vṛ~da̭si vi॒vṛda̭si sagṃro॒ho̭-'si nīro॒ho̭-'si praro॒ho᳚-'syanuro॒ho̭-'si vasu॒ko̭-'si॒ veṣa̭śrirasi॒ vasya̭ṣṭirasi || 3 ||

(u॒śiga̭si - prā॒ṇāya॒ - trica̭tvārigṃśacca) (a. 1)

rājñya̭si॒ prācī॒ digvasa̭vaste de॒vā adhi̭patayo॒-'gnirhḙtī॒nā-mpra̭tidha॒rtā̭ tri॒vṛ-ttvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭ya॒tvājya̭-mu॒kthamavya̭thaya-thstabhnātu rathanta॒ragṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityai vi॒rāḍa̭si dakṣi॒ṇā digru॒drāstḙ de॒vā adhi̭pataya॒ indro̭ hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā pa̭ñcada॒śastvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu॒ pra-ṷgamu॒ktha-mavya̭thaya-thstabhnātu bṛ॒ha-thsāma॒ prati̭ṣṭhityai sa॒mrāḍa̭si pra॒tīcī॒ di- [dik, ā॒di॒tyāstḙ] 4

-gā̭di॒tyāstḙ de॒vā adhi̭pataya॒-ssomo̭ hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā sa̭ptada॒śastvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu marutva॒tīya̭mu॒ktha-mavya̭thaya-thstabhnātu vairū॒pagṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityāyai sva॒rāḍa॒syudī̭cī॒ dig viśvḙ te de॒vā adhi̭patayo॒ varṷṇo hetī॒nā-mpra̭tidha॒rtaika̭vi॒gṃ॒śa stvā॒ stomaḥ̭ pṛthi॒vyāg śra̭yatu॒ niṣkḙvalya-mu॒kthamavya̭thaya-thstabhnātu vairā॒jagṃ sāma॒ prati̭ṣṭhityā॒ adhi̭patnyasi bṛha॒tī dimma॒ruta̭ste de॒vā adhi̭patayo॒ [adhi̭patayaḥ, bṛha॒spati̭rhetī॒-] 5

bṛha॒spati̭rhetī॒nā-mpra̭tidha॒rtā tri̭ṇavatrayastri॒gṃ॒śau tvā॒ stomaṷ pṛthi॒vyāg śra̭yatāṃ-vai~śvadevāgnimāru॒te u॒kthe avya̭thayantī stabhnītāgṃ śākvararaiva॒te sāma̭nī॒ prati̭ṣṭhityā a॒ntari̭kṣā॒yarṣa̭yastvā prathama॒jā de॒veṣṷ di॒vo mātra̭yā vari॒ṇā pra̭thantu vidha॒rtā cā॒yamadhi̭patiśca॒ te tvā॒ sarvḙ saṃvi~dā॒nā nāka̭sya pṛ॒ṣṭhe sṷva॒rge lo॒ke yaja̭māna-ñca sādayantu || 6 ||

(pra॒tīcī॒ diṃ - ma॒ruta̭ste de॒vā adhi̭pataya - ścatvāri॒gṃ॒śacca̭) (a. 2)

a॒ya-mpu॒ro hari̭keśa॒-ssūrya̭raśmi॒stasya̭ rathagṛ॒thsaśca॒ rathaṷjāśca senāni grāma॒ṇyaṷ puñjikastha॒lā ca̭ kṛtastha॒lā cā᳚phsa॒rasaṷ yātu॒dhānā̭ he॒tī rakṣāgṃ̭si॒ prahḙti ra॒ya-nda̭kṣi॒ṇā vi॒śva ka̭rmā॒ tasya̭ rathasva॒naśca॒ rathḙcitraśca senāni grāma॒ṇyaṷ mena॒kā ca̭ sahaja॒nyā cā᳚phsa॒rasaṷ daṃ॒ṇavaḥ̭ pa॒śavo̭ he॒tiḥ paurṷṣeyo va॒dhaḥ prahḙti ra॒ya-mpa॒ścā-dvi॒śvavya̭cā॒ stasya॒ ratha̭ prota॒ścā-sa̭marathaśca senāni grāma॒ṇyau᳚ pra॒mloca̭ntī cā- [pra॒mloca̭ntī ca, a॒nu॒mloca̭ntī-] 7

-'nu॒mloca̭ntī-cāphsa॒rasaṷ sa॒rpā he॒ti rvyā॒ghrāḥ prahḙti ra॒ya mṷtta॒rā-thsaṃ॒yaఁ%d- va̭su॒stasya̭ sena॒jicca̭ su॒ṣeṇa̭śca senāni grāma॒ṇyaṷ vi॒śvācī̭ ca ghṛ॒tācī̭ cāphsa॒rasā॒ vāpo̭ he॒ti rvātaḥ॒ prahḙti ra॒yamu॒parya॒ rvāgva̭-su॒stasya॒ tārkṣya॒-ścāri̭ṣṭa-nemiśca senāni grāma॒ṇyā̭ vu॒rvaśī̭ ca pū॒rvaci̭ttiścā-phsa॒rasaṷ vi॒dyuddhe॒tira̭-va॒sphūrja॒-nprahḙti॒ stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya- [te yam, dvi॒ṣmo] 8

-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmyā॒yostvā॒ sada̭ne sādayā॒myava̭ta śchā॒yāyā॒-nnamaḥ̭ samu॒drāya॒ namaḥ̭ samu॒drasya॒ cakṣa̭se parame॒ṣṭhī tvā̭ sādayatu di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhe vyaca̭svatī॒-mpratha̭svatīṃ-vi~॒bhūma̭tī-mpra॒bhūma̭tī-mpari॒bhūma̭tī॒-ndivaṃ̭-ya~ccha॒ diva̭-ndṛgṃha॒ diva॒-mmā higṃ̭sī॒rviśva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya̭ vyā॒nāyo̭dā॒nāya̭ prati॒ṣṭhāyai̭ ca॒ritrā̭ya॒ sūrya̭stvā॒-'bhi pā̭tu ma॒hyā sva॒styā cha॒rdiṣā॒ śanta̭mena॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || protha॒daśvo॒ na yava̭se avi॒ṣyan. ya॒dā ma॒ha-ssa॒~vara̭ṇā॒-dvyasthā᳚t | āda̭sya॒ vāto॒ anṷ vāti śo॒ciradha̭ sma te॒ vraja̭na-ṅkṛ॒ṣṇama̭sti || 9 ||

(pra॒mloca̭ntī ca॒ - yagg - sva॒styā - 'ṣṭāvigṃ̭śatiśca) (a. 3)

a॒gnirmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒ku-tpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || tvāma̭gne॒ puṣka̭rā॒daddhyatha̭rvā॒ nira̭manthata | mū॒rdhno viśva̭sya vā॒ghataḥ̭ || a॒yama॒gni-ssa̭ha॒sriṇo॒ vāja̭sya śa॒tina॒spatiḥ̭ | mū॒rdhā ka॒vī ra̭yī॒ṇām || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhāna̭-ndadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m || abo᳚ddhya॒gni-ssa॒midhā॒ janā̭nā॒- [janā̭nām, prati̭] 10

-mprati̭ dhe॒numi̭vā ya॒tīmu॒ṣāsa᳚m | ya॒hvā i̭va॒ prava॒yā mu॒jjihā̭nāḥ॒ pra bhā॒navaḥ̭ sisrate॒ nāka॒maccha̭ || avo̭cāma ka॒vaye॒ meddhyā̭ya॒ vaco̭ va॒ndārṷ vṛṣa॒bhāya॒ vṛṣṇe᳚ | gavi̭ṣṭhiro॒ nama̭sā॒ stoma̭ma॒gnau di॒vīva̭ ru॒kmamu॒rvyañca̭maśret || jana̭sya go॒pā a̭janiṣṭa॒ jāgṛ̭vira॒gni-ssu॒dakṣaḥ̭ suvi॒tāya॒ navya̭se | ghṛ॒tapra̭tīko bṛha॒tā di̭vi॒spṛśā᳚ dyu॒madvi bhā̭ti bhara॒tebhya॒-śśuciḥ̭ || tvāma̭gne॒ aṅgi̭raso॒ [aṅgi̭rasaḥ, guhā̭ hi॒tamanva̭-] 11

guhā̭ hi॒tamanva̭-vindañchiśriyā॒ṇaṃ-va~nḙvane | sa jā̭yase ma॒thyamā̭na॒-ssaho̭ ma॒ha-ttvāmā̭hu॒-ssaha̭saspu॒trama̭ṅgiraḥ || ya॒jñasya̭ ke॒tu-mpra̭tha॒ma-mpu॒rohi̭tama॒gni-nnara̭striṣadha॒sthe sami̭ndhate | indrḙṇa de॒vai-ssa॒ratha॒gṃ॒ sa ba॒r॒hiṣi॒ sīda॒nni hotā̭ ya॒jathā̭ya su॒kratuḥ̭ || tvā-ñci̭traśravastama॒ hava̭nte vi॒kṣu ja॒ntavaḥ̭ | śo॒ciṣkḙśa-mpurupri॒yāgnḙ ha॒vyāya॒ voḍha̭ve || sakhā̭ya॒-ssaṃvaḥ̭ ~sa॒myañca॒-miṣa॒gg॒- [-miṣa᳚m, stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ |] 12

-stoma̭-ñcā॒gnaye᳚ | varṣi̭ṣṭhāya kṣitī॒nāmū॒rjo naptre॒ saha̭svate || sagṃsa॒midyṷvase vṛṣa॒nnagne॒ viśvā᳚nya॒rya ā | i॒ḍaspa॒de sami̭ddhyase॒ sa no॒ vasū॒nyā bha̭ra || e॒nā vo̭ a॒gni-nnama̭so॒rjo napā̭ta॒mā hṷve | pri॒ya-ñceti̭ṣṭhamara॒tigg sva̭ddhva॒raṃ-vi~śva̭sya dū॒tama॒mṛta᳚m || sa yo̭jate aru॒ṣo vi॒śvabho̭jasā॒ sa dṷdrava॒-thsvā̭hutaḥ | su॒brahmā̭ ya॒jña-ssu॒śamī॒ [ya॒jña-ssu॒śamī᳚, vasṷ̄nā-] 13

vasṷ̄nā-nde॒vagṃ rādho॒ janā̭nām || uda̭sya śo॒cira̭sthādā॒-juhvā̭nasya mī॒ḍhuṣaḥ̭ | uddha॒māso̭ aru॒ṣāso̭ divi॒spṛśa॒-ssama॒gnimi̭ndhate॒ naraḥ̭ || agne॒ vāja̭sya॒ goma̭ta॒ īśā̭na-ssahaso yaho | a॒sme dhḙhi jātavedo॒ mahi॒ śravaḥ̭ || sa i̭dhā॒no vasṷṣka॒vi-ra॒gnirī॒ḍenyo̭ gi॒rā | re॒vada॒smabhya̭-mpurvaṇīka dīdihi || kṣa॒po rā̭jannu॒ta tmanā-'gne॒ vasto̭ru॒toṣasaḥ̭ | sa ti̭gmajambha [ ] 14

ra॒kṣaso̭ daha॒ prati̭ || ā tḙ agna idhīmahi dyu॒manta̭-ndevā॒jara᳚m | yaddha॒ syā te॒ panī̭yasī sa॒mi-ddī॒daya̭ti॒ dyavīṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || ā tḙ agna ṛ॒cā ha॒vi-śśu॒krasya̭ jyotiṣaspate | suśca̭ndra॒ dasma॒ viśpa̭te॒ havya̭vā॒-ṭtubhyagṃ̭ hūyata॒ iṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || u॒bhe sṷścandra sa॒rpiṣo॒ darvī᳚ śrīṇīṣa ā॒sani̭ | u॒to na॒ u-tpṷpūryā [u-tpṷpūryāḥ, u॒ktheṣṷ] 15

u॒ktheṣṷ śavasaspata॒ iṣagg̭ sto॒tṛbhya॒ ā bha̭ra || agne॒ tama॒dyāśva॒-nna stomaiḥ॒ kratu॒-nna bha॒dragṃ hṛ̭di॒spṛśa᳚m | ṛ॒ddhyāmā̭ ta॒ ohaiḥ᳚ || adhā॒ hya̭gne॒ krato᳚rbha॒drasya॒ dakṣa̭sya sā॒dhoḥ | ra॒thīr-ṛ॒tasya̭ bṛha॒to ba॒bhūtha̭ || ā॒bhiṣṭḙ a॒dya gī॒rbhirgṛ॒ṇanto-'gne॒ dāśḙma | pra tḙ di॒vo na sta̭nayanti॒ śuṣmāḥ᳚ || e॒bhirno̭ a॒rkairbhavā̭ no a॒rvā- [a॒rvāṅ, suva॒rna jyotiḥ̭ |] 16

-ṅkhsuva॒rna jyotiḥ̭ | agne॒ viśvḙbhi-ssu॒manā॒ anī̭kaiḥ || a॒gnigṃ hotā̭ra-mmanye॒ dāsva̭ntaṃ॒-va~so᳚-ssū॒nugṃ saha̭so jā॒tavḙdasam | vipra॒-nna jā॒tavḙdasam | ya ū॒rdhvayā᳚ svaddhva॒ro de॒vo de॒vācyā̭ kṛ॒pā | ghṛ॒tasya॒ vibhrā᳚ṣṭi॒manṷ śu॒kraśo̭ciṣa ā॒juhvā̭nasya sa॒rpiṣaḥ̭ || agne॒ tva-nno॒ anta̭maḥ | u॒ta trā॒tā śi॒vo bha̭va varū॒thyaḥ̭ || ta-ntvā̭ śociṣṭha dīdivaḥ | su॒mnāya̭ nū॒namī̭mahe॒ sakhi̭bhyaḥ || vasṷra॒gnirvasṷśravāḥ | acchā̭ nakṣi dyu॒matta̭mo ra॒yi-ndāḥ᳚ || 17 ||

(janā̭nā॒ - maṅgi̭rasa॒ - iṣagṃ̭ - su॒śamī̭ - tigmajambha - pupūryā - a॒rvāṃ - vasṷśravāḥ॒ - pañca̭ ca) (a. 4)

i॒ndrā॒gnibhyā᳚-ntvā sa॒yujā̭ yu॒jā yṷnajmyā ghā॒rābhyā॒-nteja̭sā॒ varca̭so॒ kthebhi॒-sstomḙbhi॒ śchando̭bhī ra॒yyai poṣā̭ya sajā॒tānā᳚-mmaddhyama॒stheyā̭ya॒ mayā᳚ tvā sa॒yujā̭ yu॒jā yṷnajmya॒bā-ndu॒lā ni̭ta॒tni ra॒bhraya̭ntī me॒ghaya̭ntī va॒r॒ṣaya̭ntī cupu॒ṇīkā॒ nāmā̭si pra॒jāpa̭tinā tvā॒ viśvā̭bhirdhī॒bhirupa̭ dadhāmi pṛthi॒vyṷdapu॒ramannḙna vi॒ṣṭā ma̭nu॒ṣyā᳚ste go॒ptāro॒ 'gnirviya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra̭ padye॒ sā [ ] 18

me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cā॒stvadhi̭ dyaura॒ntari̭kṣa॒-mbrahma̭ṇā vi॒ṣṭā ma॒ruta̭ste go॒ptāro̭ vā॒yurviya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra pa̭dye॒ sā me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cāstu॒ dyaurapa̭rājitā॒-'mṛtḙna vi॒ṣṭā-''di॒tyāstḙ go॒ptāra॒-ssūryo॒ viya̭tto-'syā॒-ntāma॒ha-mpra pa̭dye॒ sā me॒ śarma̭ ca॒ varma̭ cāstu || 19 ||

(sā - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 5)

bṛha॒spati̭stvā sādayatu pṛthi॒vyāḥ pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryacchā॒- gniste-'dhi̭pati rvi॒śvaka̭rmā tvā sādayatva॒ntari̭kṣasya pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryaccha vā॒yuste-'dhi̭patiḥ pra॒jāpa̭tistvā sādayatu di॒vaḥ pṛ॒ṣṭhe jyoti̭ṣmatīṃ॒-vi~śva̭smai prā॒ṇāyā̭pā॒nāya॒ viśva॒-ñjyoti̭ryaccha parame॒ṣṭhī te-'dhi̭patiḥ purovāta॒sani̭rasya bhra॒sani̭rasi vidyu॒thsani̭- [vidyu॒thsaniḥ̭, a॒si॒ sta॒na॒yi॒tnu॒sani̭rasi] 20

-rasi stanayitnu॒sani̭rasi vṛṣṭi॒sani̭rasya॒-gneryānya̭si de॒vānā̭magne॒ yānya̭si vā॒yoryānya̭si de॒vānāṃ᳚-vā~yo॒yānya̭sya॒ntari̭kṣasya॒ yānya̭si de॒vānā̭- mantarikṣa॒yānya̭sya॒-ntari̭kṣamasya॒ntari̭kṣāya tvā sali॒lāya̭ tvā॒ sarṇī̭kāya tvā॒ satī̭kāya tvā॒ ketā̭ya tvā॒ pracḙtase tvā॒ viva̭svate tvā di॒vastvā॒ jyoti̭ṣa ādi॒tyebhya̭stva॒rce tvā̭ ru॒ce tvā᳚ dyu॒te tvā̭ bhā॒se tvā॒ jyoti̭ṣe tvā yaśo॒dā-ntvā॒ yaśa̭si tejo॒dā-ntvā॒ teja̭si payo॒dā-ntvā॒ paya̭si varco॒dā-ntvā॒ varca̭si draviṇo॒dā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi॒ tenarṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā॒ tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 21 ||

(vi॒dyu॒thsani̭ - rdyu॒te tvai - kā॒nna tri॒gṃ॒śacca̭) (a. 6)

bhū॒ya॒skṛda̭si variva॒skṛda̭si॒ prācya̭syū॒rdhvā-'sya̭-ntarikṣa॒sada̭sya॒-ntari̭kṣe sīdā-phsu॒ṣada̭si śyena॒sada̭si gṛddhra॒sada̭si suparṇa॒sada̭si nāka॒sada̭si pṛthi॒vyāstvā॒ dravi̭ṇe sādayāmya॒-ntari̭kṣasya tvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi di॒vastvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi di॒śā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi draviṇo॒dā-ntvā॒ dravi̭ṇe sādayāmi prā॒ṇa-mmḙ pāhya-pā॒na-mmḙ pāhi vyā॒na-mmḙ [vyā॒na-mme᳚, pā॒hyāyṷrme pāhi] 22

pā॒hyāyṷrme pāhi vi॒śvāyṷrme pāhi sa॒rvāyṷrme pā॒hyagne॒ ya-tte॒ para॒gṃ॒ hṛnnāma॒ tāvehi॒ sagṃ ra̭bhāvahai॒ pāñca̭ janye॒ṣva-pye᳚ddhyagne॒ yāvā॒ ayā̭vā॒ evā॒ ūmā॒-ssabda॒-ssaga̭ra-ssu॒mekaḥ̭ || 23 ||

(vyā॒na-mme॒-dvātrigṃ̭śacca) (a. 7)

a॒gninā̭ viśvā॒ṣāṭ sūryḙṇa sva॒rā-ṭkratvā॒ śacī॒pati̭r-ṛṣa॒bheṇa॒ tvaṣṭā̭ ya॒jñena̭ ma॒ghavā॒-ndakṣi̭ṇayā suva॒rgo ma॒nyunā̭ vṛtra॒hā sauhā᳚rdyena tanū॒dhā annḙna॒ gayaḥ̭ pṛthi॒vyā-'sa̭no dṛ॒gbhira̭nnā॒do va̭ṣaṭkā॒reṇa॒rdha-ssāmnā̭ tanū॒pā vi॒rājā॒ jyoti̭ṣmā॒-nbrahma̭ṇā soma॒pā gobhi̭rya॒jña-ndā̭dhāra kṣa॒treṇa̭ manu॒ṣyā̭-naśvḙna ca॒ rathḙna ca va॒jryṛ̭tubhiḥ̭ pra॒bhu-ssaṃ̭va~thsa॒reṇa̭ pari॒bhū stapa॒sā-'nā̭dhṛṣṭa॒-ssūrya॒-ssa-nta॒nūbhiḥ̭ || 24 ||

(a॒gni - raikā॒nna pa̭ñcā॒śat) (a. 8)

pra॒jāpa̭ti॒rmana॒sā 'ndho-'cchḙto dhā॒tā dī॒kṣāyāgṃ̭ savi॒tā bhṛ॒tyā-mpū॒ṣā so̭ma॒kraya̭ṇyāṃ॒-va~rṷṇa॒ upa̭na॒ddho 'sṷraḥ krī॒yamā̭ṇo mi॒traḥ krī॒ta-śśi̭pivi॒ṣṭa āsā̭dito na॒randhi̭ṣaḥ pro॒hyamā॒ṇo 'dhi̭pati॒rāga̭taḥ pra॒jāpa̭tiḥ praṇī॒yamā̭no॒ 'gnirāgnī᳚ddhre॒ bṛha॒spati॒rāgnī᳚ddhrā-tpraṇī॒yamā̭na॒ indro̭ havi॒rdhāne 'di̭ti॒rāsā̭dito॒ viṣṇṷrupāvahri॒yamā॒ṇo 'tha॒rvopo᳚tto ya॒mo̭-'bhiṣṷto 'pūta॒pā ā̭dhū॒yamā̭no vā॒yuḥ pū॒yamā̭no mi॒traḥ, kṣī̭ra॒śrīrma॒nthī sa̭ktu॒śrīrvai᳚śvade॒va unnī̭to ru॒dra āhṷto vā॒yurāvṛ̭tto nṛ॒cakṣāḥ॒ prati̭khyāto bha॒kṣa āga̭taḥ pitṛ॒ṇā-nnā̭rāśa॒gṃ॒so 'su॒rātta॒-ssindhṷra-vabhṛ॒thama̭vapra॒yan-thsa̭mu॒dro 'va̭gata-ssali॒laḥ praplṷta॒-ssuva̭ru॒dṛca̭-ṅga॒taḥ || 25 ||

(ru॒dra - eka̭vigṃśatiśca) (a. 9)

kṛtti̭kā॒ nakṣa̭tra-ma॒gnirde॒vatā॒-'gne rucaḥ̭ stha pra॒jāpa̭terdhā॒tu-ssoma̭sya॒rce tvā̭ ru॒ce tvā᳚ dyu॒te tvā̭ bhā॒se tvā॒ jyoti̭ṣe tvā rohi॒ṇī nakṣa̭tra-mpra॒jāpa̭tirde॒vatā̭ mṛgaśī॒r॒ṣa̭-nnakṣa̭tra॒gṃ॒ somo̭ de॒vatā॒ ''rdrā nakṣa̭tragṃ ru॒dro de॒vatā॒ puna̭rvasū॒ nakṣa̭tra॒madi̭tirde॒vatā̭- ti॒ṣyo̭ nakṣa̭tra॒-mbṛha॒spati̭rde॒vatā᳚ ''śre॒ṣā nakṣa̭tragṃ sa॒rpā de॒vatā̭ ma॒ghā nakṣa̭tra-mpi॒taro̭ de॒vatā॒ phalgṷnī॒ nakṣa̭tra- [nakṣa̭tram, a॒rya॒mā] 26

-marya॒mā de॒vatā॒ phalgṷnī॒ nakṣa̭tra॒-mbhago̭ de॒vatā॒ hasto॒ nakṣa̭tragṃ savi॒tā de॒vatā̭ ci॒trā nakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā᳚ svā॒tī nakṣa̭traṃ-vā~॒yurde॒vatā॒ viśā̭khe॒ nakṣa̭tramindrā॒gnī de॒vatā̭ 'nūrā॒dhā nakṣa̭tra-mmi॒tro de॒vatā̭ rohi॒ṇī nakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā̭ vi॒cṛtau॒ nakṣa̭tra-mpi॒taro̭ de॒vatā̭ 'ṣā॒ḍhā nakṣa̭tra॒māpo̭ de॒vatā̭ 'ṣā॒ḍhā nakṣa̭traṃ॒-vi~śvḙ de॒vā de॒vatā᳚ śro॒ṇā nakṣa̭traṃ॒-vi~ṣṇṷrde॒vatā॒ śravi̭ṣṭhā॒ nakṣa̭traṃ॒-va~sa̭vo [nakṣa̭traṃ॒-va~sa̭vaḥ, de॒vatā̭] 27

de॒vatā̭ śa॒tabhi̭ṣa॒-nnakṣa̭tra॒mindro̭ de॒vatā᳚ proṣṭhapa॒dā nakṣa̭trama॒ja eka̭pā-dde॒vatā᳚ proṣṭhapa॒dā nakṣa̭tra॒mahi̭rbu॒ddhniyo̭ de॒vatā̭ re॒vatī॒ nakṣa̭tra-mpū॒ṣā de॒vatā᳚ 'śva॒yujau॒ nakṣa̭trama॒śvinaṷ de॒vatā̭ 'pa॒bhara̭ṇī॒rnakṣa̭traṃ-ya~॒mo de॒vatā̭, pū॒rṇā pa॒ścādya-ttḙ de॒vā ada̭dhuḥ || 28 ||

(phalgṷnī॒ nakṣa̭traṃ॒ - ~vasa̭va॒ - straya̭strigṃśacca) (a. 10)

madhṷśca॒ mādha̭vaśca॒ vāsa̭ntikāvṛ॒tū śu॒kraśca॒ śuci̭śca॒ graiṣmā̭vṛ॒tū nabha̭śca nabha॒sya̭śca॒ vārṣi̭kāvṛ॒tū i॒ṣaśco॒rjaśca̭ śāra॒dāvṛ॒tū saha̭śca saha॒sya̭śca॒ haima̭ntikāvṛ॒tū tapa̭śca tapa॒sya̭śca śaiśi॒rāvṛ॒tū a॒gnera̭nta-śśle॒ṣo̭-'si॒ kalpḙtā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī kalpa̭ntā॒māpa॒ oṣa̭dhīḥ॒ kalpa̭ntāma॒gnayaḥ॒ pṛtha॒mmama॒ jyaiṣṭhya̭ya॒ savra̭tā॒ [savra̭tāḥ, ye᳚-'gnaya॒-] 29

ye᳚-'gnaya॒-ssama̭naso-'nta॒rā dyāvā̭pṛthi॒vī śai̭śi॒rāvṛ॒tū a॒bhi kalpa̭mānā॒ indra̭miva de॒vā a॒bhi saṃvi~̭śantu saṃ॒ya~cca॒ pracḙtāścā॒gne-ssoma̭sya॒ sūrya̭syo॒-grā ca̭ bhī॒mā ca̭ pitṛ॒ṇāṃ-ya~॒masyendra̭sya dhru॒vā ca̭ pṛthi॒vī ca̭ de॒vasya̭ savi॒turma॒rutāṃ॒-va~rṷṇasya dha॒rtrī ca॒ dhari̭trī ca mi॒trāvarṷṇayo rmi॒trasya̭ dhā॒tuḥ prācī̭ ca pra॒tīcī̭ ca॒ vasṷ̄nāgṃ ru॒drāṇā̭- [ru॒drāṇā᳚m, ā॒di॒tyānā॒-nte] 30

-mādi॒tyānā॒-nte te-'dhi̭pataya॒stebhyo॒ nama॒ste no̭ mṛḍayantu॒ te ya-ndvi॒ṣmo yaśca̭ no॒ dveṣṭi॒ taṃ-vo~॒ jambhḙ dadhāmi sa॒hasra̭sya pra॒mā a̭si sa॒hasra̭sya prati॒mā a̭si sa॒hasra̭sya vi॒mā a̭si sa॒hasra̭syo॒nmā a̭si sāha॒sro̭-'si sa॒hasrā̭ya tve॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ sa॒ntvekā̭ ca śa॒ta-ñca̭ sa॒hasra̭-ñcā॒yuta̭-ñca [ ] 31

ni॒yuta̭-ñca pra॒yuta॒-ñcārbṷda-ñca॒ nya̭rbuda-ñca samu॒draśca॒ maddhya॒-ñcānta̭śca parā॒rdhaśce॒mā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ santu ṣa॒ṣṭhi-ssa॒hasra̭ma॒yuta॒-makṣī̭yamāṇā ṛta॒sthā stha̭rtā॒vṛdho̭ ghṛta॒ścuto̭ madhu॒ścuta॒ ūrja̭svatī-ssvadhā॒vinī॒stā mḙ agna॒ iṣṭa̭kā dhe॒navaḥ̭ santu vi॒rājo॒ nāma̭ kāma॒dughā̭ a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke || 32 ||

(savra̭tā - ru॒drāṇā̭ - ma॒yuta̭ñca॒ - pañca̭catvārigṃśacca) (a. 11)

sa॒mi-ddi॒śāmā॒śayā̭ na-ssuva॒rvinmadho॒rato॒ mādha̭vaḥ pātva॒smān | a॒gnirde॒vo du॒ṣṭarī̭tu॒radā᳚bhya i॒da-ṅkṣa॒tragṃ ra̭kṣatu॒ pātva॒smān || ra॒tha॒nta॒ragṃ sāma̭bhiḥ pātva॒smā-ngā̭ya॒trī chanda̭sāṃ-vi~॒śvarṷ̄pā | tri॒vṛnno̭ vi॒ṣṭhayā॒ stomo॒ ahnāgṃ̭ samu॒dro vāta̭ i॒damojaḥ̭ pipartu || u॒grā di॒śāma॒bhi-bhṷ̄tirvayo॒dhā-śśuciḥ̭ śu॒kre aha̭nyoja॒sīnā᳚ | indrādhi̭patiḥ pipṛtā॒dato̭ no॒ mahi̭ [ ] 33

kṣa॒traṃ-vi~॒śvato̭ dhāraye॒dam || bṛ॒ha-thsāma̭ kṣatra॒bhṛ-dvṛ॒ddha vṛ̭ṣṇiya-ntri॒ṣṭubhaujaḥ̭ śubhi॒ta mu॒gravī̭ram | indra॒ stomḙna pañcada॒śena॒ maddhya̭mi॒daṃ-vā~tḙna॒ saga̭reṇa rakṣa || prācī̭ di॒śāgṃ sa॒haya̭śā॒ yaśa̭svatī॒ viśvḙ devāḥ prā॒vṛṣā 'hnā॒gṃ॒ suva̭rvatī | i॒da-ṅkṣa॒tra-ndu॒ṣṭara̭ma॒stvojo 'nā̭dhṛṣṭagṃ saha॒sriya॒gṃ॒ saha̭svat || vai॒rū॒pe sāma̭nni॒ha taccha̭kema॒ jaga̭tyainaṃ-vi~॒kṣvā vḙśayāmaḥ | viśvḙ devā-ssaptada॒śena॒ [saptada॒śena̭, varca̭ i॒da-ṅkṣa॒tragṃ] 34

varca̭ i॒da-ṅkṣa॒tragṃ sa̭li॒lavā̭tamu॒gram || dha॒rtrī di॒śā-ṅkṣa॒trami॒da-ndā̭dhāropa॒sthā-''śā̭nā-mmi॒trava̭da॒stvojaḥ̭ | mitrā̭varuṇā śa॒radā-'hnā᳚-ñcikitnū a॒smai rā॒ṣṭrāya॒ mahi॒ śarma̭ yacchatam || vai॒rā॒je sāma॒nnadhi̭ me manī॒ṣā-'nu॒ṣṭubhā॒ sambhṛ̭taṃ-vī~॒ryagṃ̭ sahaḥ̭ | i॒da-ṅkṣa॒tra-mmi॒trava̭dā॒rdradā̭nu॒ mitrā̭varuṇā॒ rakṣa̭ta॒-mādhi̭patyaiḥ || sa॒mrā-ḍdi॒śāgṃ sa॒hasā᳚mnī॒ saha̭svatyṛ॒turhḙma॒nto vi॒ṣṭhayā̭ naḥ pipartu | a॒va॒syuvā̭tā [a॒va॒syuvā̭tāḥ, bṛ॒ha॒tīrnu] 35

bṛha॒tīrnu śakva̭rīri॒maṃ-ya~॒jñama̭vantu no ghṛ॒tācīḥ᳚ || suva̭rvatī su॒dughā̭ naḥ॒ paya̭svatī di॒śā-nde॒vya̭vatu no ghṛ॒tācī᳚ | tva-ṅgo॒pāḥ pṷrae॒tota pa॒ścā-dbṛha̭spate॒ yāmyāṃ᳚-yu~ṅgdhi॒ vāca᳚m || ū॒rdhvā di॒śāgṃ ranti॒rāśauṣa̭dhīnāgṃ saṃva~thsa॒reṇa̭ savi॒tā no॒ ahnā᳚m | re॒va-thsāmāti̭cchandā u॒ chando-'jā̭ta śatru-ssyo॒nā no̭ astu || stoma̭trayastrigṃśe॒ bhuva̭nasya patni॒ viva̭svadvāte a॒bhi no̭ [a॒bhi naḥ̭, gṛ॒ṇā॒hi॒ |] 36

gṛṇāhi | ghṛ॒tava̭tī savita॒rādhi̭patyaiḥ॒ paya̭svatī॒ ranti॒rāśā̭ no astu || dhru॒vā di॒śāṃ-vi~ṣṇṷpa॒tnyagho̭rā॒-'syeśā̭nā॒ saha̭so॒ yā ma॒notā᳚ | bṛha॒spati̭ rmāta॒riśvo॒ta vā॒yu-ssa̭ndhuvā॒nā vātā̭ a॒bhi no̭ gṛṇantu || vi॒ṣṭa॒bho-ndi॒vo dha॒ruṇaḥ̭ pṛthi॒vyā a॒syeśā̭nā॒ jaga̭to॒ viṣṇṷpatnī | vi॒śvavya̭cā i॒ṣaya̭ntī॒ subhṷ̄ti-śśi॒vā no̭ a॒stvadi̭tiru॒pasthe᳚ || vai॒śvā॒na॒ro na̭ ū॒tyāpṛ॒ṣṭo di॒vyanṷ no॒ 'dyānṷmati॒ranvida̭numate॒ tva-ṅkayā̭ naści॒tra ābhṷva॒tko a॒dya yṷṅkte || 37 ||

(mahi̭ - saptada॒śenā̭ - 'va॒syuvā̭tā - a॒bhi no - 'nṷ na॒ - ścatṷrdaśa ca) (a. 12)

(ra॒śmira̭si॒ - rājñya̭sya॒ - ya-mpu॒ro hari̭keśo॒ - 'gnirmū॒rdha - ndrā॒gnibhyāṃ॒ - bṛha॒spati̭ - rbhūya॒skṛda̭ - sya॒gninā̭ viśvā॒ṣāṭ - pra॒jāpa̭ti॒rmana̭sā॒ - kṛtti̭kā॒ - madhṷśca - sa॒middi॒śāṃ - dvāda̭śa )

(ra॒śmira̭si॒ - prati̭ dhe॒nu- ma̭si stanayitnu॒sani̭ra - syādi॒tyānāgṃ̭ - sa॒ptatrigṃ̭śat )

(ra॒śmira̭si॒, ko a॒dya yṷṅkte)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ñcaturtha kāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - पञ्चमचितिशेषनिरूपणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

र॒श्मिर॑सि॒ क्षया॑य त्वा॒ क्षय॑-ञ्जिन्व॒ प्रेति॑रसि॒ धर्मा॑य त्वा॒ धर्म॑-ञ्जि॒न्वान्वि॑तिरसि दि॒वे त्वा॒ दिव॑-ञ्जिन्व स॒न्धिर॑स्य॒न्तरि॑क्षाय त्वा॒-ऽन्तरि॑क्ष-ञ्जिन्व प्रति॒धिर॑सि पृथि॒व्यै त्वा॑ पृथि॒वी-ञ्जि॑न्व विष्ट॒भों॑-ऽसि॒ वृष्ट्यै᳚ त्वा॒ वृष्टि॑-ञ्जिन्व प्र॒वा-ऽस्यह्ने॒ त्वा-ऽह॑र्जिन्वानु॒ वा-ऽसि॒ रात्रि॑यै त्वा॒ रात्रि॑-ञ्जिन्वो॒ शिग॑सि॒ [रात्रि॑-ञ्जिन्वो॒ शिग॑सि, वसु॑भ्यस्त्वा॒] 1

वसु॑भ्यस्त्वा॒ वसू᳚ञ्जिन्व प्रके॒तो॑-ऽसि रु॒द्रेभ्य॑स्त्वा रु॒द्राञ्जि॑न्व सुदी॒तिर॑स्यादि॒त्येभ्य॑स्त्वा ऽऽदि॒त्याञ्जि॒न्वौजो॑-ऽसि पि॒तृभ्य॑स्त्वा पि॒तॄञ्जि॑न्व॒ तन्तु॑रसि प्र॒जाभ्य॑स्त्वा प्र॒जा जि॑न्व पृतना॒षाड॑सि प॒शुभ्य॑स्त्वा प॒शूञ्जि॑न्व रे॒वद॒स्योष॑धीभ्य॒-स्त्वौष॑धी-र्जिन्वाभि॒जिद॑सि यु॒क्तग्रा॒वेन्द्रा॑य॒ त्वेन्द्र॑-ञ्जि॒न्वाधि॑पतिरसि प्रा॒णाय॑ [प्रा॒णाय॑, त्वा॒ प्रा॒ण-ञ्जि॑न्व] 2

त्वा प्रा॒ण-ञ्जि॑न्व य॒न्ता-ऽस्य॑पा॒नाय॑ त्वा-ऽपा॒न-ञ्जि॑न्व स॒ग्ं॒सर्पो॑-ऽसि॒ चक्षु॑षे त्वा॒ चक्षु॑र्जिन्व वयो॒धा अ॑सि॒ श्रोत्रा॑य त्वा॒ श्रोत्र॑-ञ्जिन्व त्रि॒वृद॑सि प्र॒वृद॑सि सं॒वृँद॑सि वि॒वृद॑सि सग्ंरो॒हो॑-ऽसि नीरो॒हो॑-ऽसि प्ररो॒हो᳚-ऽस्यनुरो॒हो॑-ऽसि वसु॒को॑-ऽसि॒ वेष॑श्रिरसि॒ वस्य॑ष्टिरसि ॥ 3 ॥

(उ॒शिग॑सि - प्रा॒णाय॒ - त्रिच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)

राज्ञ्य॑सि॒ प्राची॒ दिग्वस॑वस्ते दे॒वा अधि॑पतयो॒-ऽग्निर्हे॑ती॒ना-म्प्र॑तिध॒र्ता॑ त्रि॒वृ-त्त्वा॒ स्तोमः॑ पृथि॒व्याग् श्र॑य॒त्वाज्य॑-मु॒क्थमव्य॑थय-थ्स्तभ्नातु रथन्त॒रग्ं साम॒ प्रति॑ष्ठित्यै वि॒राड॑सि दक्षि॒णा दिग्रु॒द्रास्ते॑ दे॒वा अधि॑पतय॒ इन्द्रो॑ हेती॒ना-म्प्र॑तिध॒र्ता प॑ञ्चद॒शस्त्वा॒ स्तोमः॑ पृथि॒व्याग् श्र॑यतु॒ प्र-उ॑गमु॒क्थ-मव्य॑थय-थ्स्तभ्नातु बृ॒ह-थ्साम॒ प्रति॑ष्ठित्यै स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दि- [दिक्, आ॒दि॒त्यास्ते॑] 4

-गा॑दि॒त्यास्ते॑ दे॒वा अधि॑पतय॒-स्सोमो॑ हेती॒ना-म्प्र॑तिध॒र्ता स॑प्तद॒शस्त्वा॒ स्तोमः॑ पृथि॒व्याग् श्र॑यतु मरुत्व॒तीय॑मु॒क्थ-मव्य॑थय-थ्स्तभ्नातु वैरू॒पग्ं साम॒ प्रति॑ष्ठित्यायै स्व॒राड॒स्युदी॑ची॒ दिग् विश्वे॑ ते दे॒वा अधि॑पतयो॒ वरु॑णो हेती॒ना-म्प्र॑तिध॒र्तैक॑वि॒ग्ं॒श स्त्वा॒ स्तोमः॑ पृथि॒व्याग् श्र॑यतु॒ निष्के॑वल्य-मु॒क्थमव्य॑थय-थ्स्तभ्नातु वैरा॒जग्ं साम॒ प्रति॑ष्ठित्या॒ अधि॑पत्न्यसि बृह॒ती दिम्म॒रुत॑स्ते दे॒वा अधि॑पतयो॒ [अधि॑पतयः, बृह॒स्पति॑र्हेती॒-] 5

बृह॒स्पति॑र्हेती॒ना-म्प्र॑तिध॒र्ता त्रि॑णवत्रयस्त्रि॒ग्ं॒शौ त्वा॒ स्तोमौ॑ पृथि॒व्याग् श्र॑यतां-वैँश्वदेवाग्निमारु॒ते उ॒क्थे अव्य॑थयन्ती स्तभ्नीताग्ं शाक्वररैव॒ते साम॑नी॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒न्तरि॑क्षा॒यर्ष॑यस्त्वा प्रथम॒जा दे॒वेषु॑ दि॒वो मात्र॑या वरि॒णा प्र॑थन्तु विध॒र्ता चा॒यमधि॑पतिश्च॒ ते त्वा॒ सर्वे॑ संविँदा॒ना नाक॑स्य पृ॒ष्ठे सु॑व॒र्गे लो॒के यज॑मान-ञ्च सादयन्तु ॥ 6 ॥

(प्र॒तीची॒ दिं - म॒रुत॑स्ते दे॒वा अधि॑पतय - श्चत्वारि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 2)

अ॒य-म्पु॒रो हरि॑केश॒-स्सूर्य॑रश्मि॒स्तस्य॑ रथगृ॒थ्सश्च॒ रथौ॑जाश्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ॑ पुञ्जिकस्थ॒ला च॑ कृतस्थ॒ला चा᳚फ्स॒रसौ॑ यातु॒धाना॑ हे॒ती रक्षाग्ं॑सि॒ प्रहे॑ति र॒य-न्द॑क्षि॒णा वि॒श्व क॑र्मा॒ तस्य॑ रथस्व॒नश्च॒ रथे॑चित्रश्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ॑ मेन॒का च॑ सहज॒न्या चा᳚फ्स॒रसौ॑ दं॒णवः॑ प॒शवो॑ हे॒तिः पौरु॑षेयो व॒धः प्रहे॑ति र॒य-म्प॒श्चा-द्वि॒श्वव्य॑चा॒ स्तस्य॒ रथ॑ प्रोत॒श्चा-स॑मरथश्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ᳚ प्र॒म्लोच॑न्ती चा- [प्र॒म्लोच॑न्ती च, अ॒नु॒म्लोच॑न्ती-] 7

-ऽनु॒म्लोच॑न्ती-चाफ्स॒रसौ॑ स॒र्पा हे॒ति र्व्या॒घ्राः प्रहे॑ति र॒य मु॑त्त॒रा-थ्सं॒यఁ%द्- व॑सु॒स्तस्य॑ सेन॒जिच्च॑ सु॒षेण॑श्च सेनानि ग्राम॒ण्यौ॑ वि॒श्वाची॑ च घृ॒ताची॑ चाफ्स॒रसा॒ वापो॑ हे॒ति र्वातः॒ प्रहे॑ति र॒यमु॒पर्य॒ र्वाग्व॑-सु॒स्तस्य॒ तार्क्ष्य॒-श्चारि॑ष्ट-नेमिश्च सेनानि ग्राम॒ण्या॑ वु॒र्वशी॑ च पू॒र्वचि॑त्तिश्चा-फ्स॒रसौ॑ वि॒द्युद्धे॒तिर॑-व॒स्फूर्ज॒-न्प्रहे॑ति॒ स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य- [ते यम्, द्वि॒ष्मो] 8

-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधाम्या॒योस्त्वा॒ सद॑ने सादया॒म्यव॑त श्छा॒याया॒-न्नमः॑ समु॒द्राय॒ नमः॑ समु॒द्रस्य॒ चक्ष॑से परमे॒ष्ठी त्वा॑ सादयतु दि॒वः पृ॒ष्ठे व्यच॑स्वती॒-म्प्रथ॑स्वतीं-विँ॒भूम॑ती-म्प्र॒भूम॑ती-म्परि॒भूम॑ती॒-न्दिवं॑-यँच्छ॒ दिव॑-न्दृग्ंह॒ दिव॒-म्मा हिग्ं॑सी॒र्विश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॑ व्या॒नायो॑दा॒नाय॑ प्रति॒ष्ठायै॑ च॒रित्रा॑य॒ सूर्य॑स्त्वा॒-ऽभि पा॑तु म॒ह्या स्व॒स्त्या छ॒र्दिषा॒ शन्त॑मेन॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ प्रोथ॒दश्वो॒ न यव॑से अवि॒ष्यन्. य॒दा म॒ह-स्स॒ँवर॑णा॒-द्व्यस्था᳚त् । आद॑स्य॒ वातो॒ अनु॑ वाति शो॒चिरध॑ स्म ते॒ व्रज॑न-ङ्कृ॒ष्णम॑स्ति ॥ 9 ॥

(प्र॒म्लोच॑न्ती च॒ - यग्ग् - स्व॒स्त्या - ऽष्टाविग्ं॑शतिश्च) (अ. 3)

अ॒ग्निर्मू॒र्धा दि॒वः क॒कु-त्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् । अ॒पाग्ं रेताग्ं॑सि जिन्वति ॥ त्वाम॑ग्ने॒ पुष्क॑रा॒दद्ध्यथ॑र्वा॒ निर॑मन्थत । मू॒र्ध्नो विश्व॑स्य वा॒घतः॑ ॥ अ॒यम॒ग्नि-स्स॑ह॒स्रिणो॒ वाज॑स्य श॒तिन॒स्पतिः॑ । मू॒र्धा क॒वी र॑यी॒णाम् ॥ भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भि॒-स्सच॑से शि॒वाभिः॑ । दि॒वि मू॒र्धान॑-न्दधिषे सुव॒र्॒षा-ञ्जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह᳚म् ॥ अबो᳚द्ध्य॒ग्नि-स्स॒मिधा॒ जना॑ना॒- [जना॑नाम्, प्रति॑] 10

-म्प्रति॑ धे॒नुमि॑वा य॒तीमु॒षास᳚म् । य॒ह्वा इ॑व॒ प्रव॒या मु॒ज्जिहा॑नाः॒ प्र भा॒नवः॑ सिस्रते॒ नाक॒मच्छ॑ ॥ अवो॑चाम क॒वये॒ मेद्ध्या॑य॒ वचो॑ व॒न्दारु॑ वृष॒भाय॒ वृष्णे᳚ । गवि॑ष्ठिरो॒ नम॑सा॒ स्तोम॑म॒ग्नौ दि॒वीव॑ रु॒क्ममु॒र्व्यञ्च॑मश्रेत् ॥ जन॑स्य गो॒पा अ॑जनिष्ट॒ जागृ॑विर॒ग्नि-स्सु॒दक्षः॑ सुवि॒ताय॒ नव्य॑से । घृ॒तप्र॑तीको बृह॒ता दि॑वि॒स्पृशा᳚ द्यु॒मद्वि भा॑ति भर॒तेभ्य॒-श्शुचिः॑ ॥ त्वाम॑ग्ने॒ अङ्गि॑रसो॒ [अङ्गि॑रसः, गुहा॑ हि॒तमन्व॑-] 11

गुहा॑ हि॒तमन्व॑-विन्दञ्छिश्रिया॒णं-वँने॑वने । स जा॑यसे म॒थ्यमा॑न॒-स्सहो॑ म॒ह-त्त्वामा॑हु॒-स्सह॑सस्पु॒त्रम॑ङ्गिरः ॥ य॒ज्ञस्य॑ के॒तु-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रोहि॑तम॒ग्नि-न्नर॑स्त्रिषध॒स्थे समि॑न्धते । इन्द्रे॑ण दे॒वै-स्स॒रथ॒ग्ं॒ स ब॒र्॒हिषि॒ सीद॒न्नि होता॑ य॒जथा॑य सु॒क्रतुः॑ ॥ त्वा-ञ्चि॑त्रश्रवस्तम॒ हव॑न्ते वि॒क्षु ज॒न्तवः॑ । शो॒चिष्के॑श-म्पुरुप्रि॒याग्ने॑ ह॒व्याय॒ वोढ॑वे ॥ सखा॑य॒-स्संवः॑ ँस॒म्यञ्च॒-मिष॒ग्ग्॒- [-मिष᳚म्, स्तोम॑-ञ्चा॒ग्नये᳚ ।] 12

-स्तोम॑-ञ्चा॒ग्नये᳚ । वर्षि॑ष्ठाय क्षिती॒नामू॒र्जो नप्त्रे॒ सह॑स्वते ॥ सग्ंस॒मिद्यु॑वसे वृष॒न्नग्ने॒ विश्वा᳚न्य॒र्य आ । इ॒डस्प॒दे समि॑द्ध्यसे॒ स नो॒ वसू॒न्या भ॑र ॥ ए॒ना वो॑ अ॒ग्नि-न्नम॑सो॒र्जो नपा॑त॒मा हु॑वे । प्रि॒य-ञ्चेति॑ष्ठमर॒तिग्ग् स्व॑द्ध्व॒रं-विँश्व॑स्य दू॒तम॒मृत᳚म् ॥ स यो॑जते अरु॒षो वि॒श्वभो॑जसा॒ स दु॑द्रव॒-थ्स्वा॑हुतः । सु॒ब्रह्मा॑ य॒ज्ञ-स्सु॒शमी॒ [य॒ज्ञ-स्सु॒शमी᳚, वसू॑ना-] 13

वसू॑ना-न्दे॒वग्ं राधो॒ जना॑नाम् ॥ उद॑स्य शो॒चिर॑स्थादा॒-जुह्वा॑नस्य मी॒ढुषः॑ । उद्ध॒मासो॑ अरु॒षासो॑ दिवि॒स्पृश॒-स्सम॒ग्निमि॑न्धते॒ नरः॑ ॥ अग्ने॒ वाज॑स्य॒ गोम॑त॒ ईशा॑न-स्सहसो यहो । अ॒स्मे धे॑हि जातवेदो॒ महि॒ श्रवः॑ ॥ स इ॑धा॒नो वसु॑ष्क॒वि-र॒ग्निरी॒डेन्यो॑ गि॒रा । रे॒वद॒स्मभ्य॑-म्पुर्वणीक दीदिहि ॥ क्ष॒पो रा॑जन्नु॒त त्मना-ऽग्ने॒ वस्तो॑रु॒तोषसः॑ । स ति॑ग्मजम्भ [ ] 14

र॒क्षसो॑ दह॒ प्रति॑ ॥ आ ते॑ अग्न इधीमहि द्यु॒मन्त॑-न्देवा॒जर᳚म् । यद्ध॒ स्या ते॒ पनी॑यसी स॒मि-द्दी॒दय॑ति॒ द्यवीषग्ग्॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र ॥ आ ते॑ अग्न ऋ॒चा ह॒वि-श्शु॒क्रस्य॑ ज्योतिषस्पते । सुश्च॑न्द्र॒ दस्म॒ विश्प॑ते॒ हव्य॑वा॒-ट्तुभ्यग्ं॑ हूयत॒ इषग्ग्॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र ॥ उ॒भे सु॑श्चन्द्र स॒र्पिषो॒ दर्वी᳚ श्रीणीष आ॒सनि॑ । उ॒तो न॒ उ-त्पु॑पूर्या [उ-त्पु॑पूर्याः, उ॒क्थेषु॑] 15

उ॒क्थेषु॑ शवसस्पत॒ इषग्ग्॑ स्तो॒तृभ्य॒ आ भ॑र ॥ अग्ने॒ तम॒द्याश्व॒-न्न स्तोमैः॒ क्रतु॒-न्न भ॒द्रग्ं हृ॑दि॒स्पृश᳚म् । ऋ॒द्ध्यामा॑ त॒ ओहैः᳚ ॥ अधा॒ ह्य॑ग्ने॒ क्रतो᳚र्भ॒द्रस्य॒ दक्ष॑स्य सा॒धोः । र॒थीर्-ऋ॒तस्य॑ बृह॒तो ब॒भूथ॑ ॥ आ॒भिष्टे॑ अ॒द्य गी॒र्भिर्गृ॒णन्तो-ऽग्ने॒ दाशे॑म । प्र ते॑ दि॒वो न स्त॑नयन्ति॒ शुष्माः᳚ ॥ ए॒भिर्नो॑ अ॒र्कैर्भवा॑ नो अ॒र्वा- [अ॒र्वाङ्, सुव॒र्न ज्योतिः॑ ।] 16

-ङ्ख्सुव॒र्न ज्योतिः॑ । अग्ने॒ विश्वे॑भि-स्सु॒मना॒ अनी॑कैः ॥ अ॒ग्निग्ं होता॑र-म्मन्ये॒ दास्व॑न्तं॒-वँसो᳚-स्सू॒नुग्ं सह॑सो जा॒तवे॑दसम् । विप्र॒-न्न जा॒तवे॑दसम् । य ऊ॒र्ध्वया᳚ स्वद्ध्व॒रो दे॒वो दे॒वाच्या॑ कृ॒पा । घृ॒तस्य॒ विभ्रा᳚ष्टि॒मनु॑ शु॒क्रशो॑चिष आ॒जुह्वा॑नस्य स॒र्पिषः॑ ॥ अग्ने॒ त्व-न्नो॒ अन्त॑मः । उ॒त त्रा॒ता शि॒वो भ॑व वरू॒थ्यः॑ ॥ त-न्त्वा॑ शोचिष्ठ दीदिवः । सु॒म्नाय॑ नू॒नमी॑महे॒ सखि॑भ्यः ॥ वसु॑र॒ग्निर्वसु॑श्रवाः । अच्छा॑ नक्षि द्यु॒मत्त॑मो र॒यि-न्दाः᳚ ॥ 17 ॥

(जना॑ना॒ - मङ्गि॑रस॒ - इषग्ं॑ - सु॒शमी॑ - तिग्मजम्भ - पुपूर्या - अ॒र्वां - वसु॑श्रवाः॒ - पञ्च॑ च) (अ. 4)

इ॒न्द्रा॒ग्निभ्या᳚-न्त्वा स॒युजा॑ यु॒जा यु॑नज्म्या घा॒राभ्या॒-न्तेज॑सा॒ वर्च॑सो॒ क्थेभि॒-स्स्तोमे॑भि॒ श्छन्दो॑भी र॒य्यै पोषा॑य सजा॒ताना᳚-म्मद्ध्यम॒स्थेया॑य॒ मया᳚ त्वा स॒युजा॑ यु॒जा यु॑नज्म्य॒बा-न्दु॒ला नि॑त॒त्नि र॒भ्रय॑न्ती मे॒घय॑न्ती व॒र्॒षय॑न्ती चुपु॒णीका॒ नामा॑सि प्र॒जाप॑तिना त्वा॒ विश्वा॑भिर्धी॒भिरुप॑ दधामि पृथि॒व्यु॑दपु॒रमन्ने॑न वि॒ष्टा म॑नु॒ष्या᳚स्ते गो॒प्तारो॒ ऽग्निर्विय॑त्तो-ऽस्या॒-न्ताम॒ह-म्प्र॑ पद्ये॒ सा [ ] 18

मे॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ चा॒स्त्वधि॑ द्यौर॒न्तरि॑क्ष॒-म्ब्रह्म॑णा वि॒ष्टा म॒रुत॑स्ते गो॒प्तारो॑ वा॒युर्विय॑त्तो-ऽस्या॒-न्ताम॒ह-म्प्र प॑द्ये॒ सा मे॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ चास्तु॒ द्यौरप॑राजिता॒-ऽमृते॑न वि॒ष्टा-ऽऽदि॒त्यास्ते॑ गो॒प्तार॒-स्सूर्यो॒ विय॑त्तो-ऽस्या॒-न्ताम॒ह-म्प्र प॑द्ये॒ सा मे॒ शर्म॑ च॒ वर्म॑ चास्तु ॥ 19 ॥

(सा - ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 5)

बृह॒स्पति॑स्त्वा सादयतु पृथि॒व्याः पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीं॒-विँश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॒ विश्व॒-ञ्ज्योति॑र्यच्छा॒- ग्निस्ते-ऽधि॑पति र्वि॒श्वक॑र्मा त्वा सादयत्व॒न्तरि॑क्षस्य पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीं॒-विँश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॒ विश्व॒-ञ्ज्योति॑र्यच्छ वा॒युस्ते-ऽधि॑पतिः प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु दि॒वः पृ॒ष्ठे ज्योति॑ष्मतीं॒-विँश्व॑स्मै प्रा॒णाया॑पा॒नाय॒ विश्व॒-ञ्ज्योति॑र्यच्छ परमे॒ष्ठी ते-ऽधि॑पतिः पुरोवात॒सनि॑रस्य भ्र॒सनि॑रसि विद्यु॒थ्सनि॑- [विद्यु॒थ्सनिः॑, अ॒सि॒ स्त॒न॒यि॒त्नु॒सनि॑रसि] 20

-रसि स्तनयित्नु॒सनि॑रसि वृष्टि॒सनि॑रस्य॒-ग्नेर्यान्य॑सि दे॒वाना॑मग्ने॒ यान्य॑सि वा॒योर्यान्य॑सि दे॒वानां᳚-वाँयो॒यान्य॑स्य॒न्तरि॑क्षस्य॒ यान्य॑सि दे॒वाना॑- मन्तरिक्ष॒यान्य॑स्य॒-न्तरि॑क्षमस्य॒न्तरि॑क्षाय त्वा सलि॒लाय॑ त्वा॒ सर्णी॑काय त्वा॒ सती॑काय त्वा॒ केता॑य त्वा॒ प्रचे॑तसे त्वा॒ विव॑स्वते त्वा दि॒वस्त्वा॒ ज्योति॑ष आदि॒त्येभ्य॑स्त्व॒र्चे त्वा॑ रु॒चे त्वा᳚ द्यु॒ते त्वा॑ भा॒से त्वा॒ ज्योति॑षे त्वा यशो॒दा-न्त्वा॒ यश॑सि तेजो॒दा-न्त्वा॒ तेज॑सि पयो॒दा-न्त्वा॒ पय॑सि वर्चो॒दा-न्त्वा॒ वर्च॑सि द्रविणो॒दा-न्त्वा॒ द्रवि॑णे सादयामि॒ तेनर्षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा॒ तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 21 ॥

(वि॒द्यु॒थ्सनि॑ - र्द्यु॒ते त्वै - का॒न्न त्रि॒ग्ं॒शच्च॑) (अ. 6)

भू॒य॒स्कृद॑सि वरिव॒स्कृद॑सि॒ प्राच्य॑स्यू॒र्ध्वा-ऽस्य॑-न्तरिक्ष॒सद॑स्य॒-न्तरि॑क्षे सीदा-फ्सु॒षद॑सि श्येन॒सद॑सि गृद्ध्र॒सद॑सि सुपर्ण॒सद॑सि नाक॒सद॑सि पृथि॒व्यास्त्वा॒ द्रवि॑णे सादयाम्य॒-न्तरि॑क्षस्य त्वा॒ द्रवि॑णे सादयामि दि॒वस्त्वा॒ द्रवि॑णे सादयामि दि॒शा-न्त्वा॒ द्रवि॑णे सादयामि द्रविणो॒दा-न्त्वा॒ द्रवि॑णे सादयामि प्रा॒ण-म्मे॑ पाह्य-पा॒न-म्मे॑ पाहि व्या॒न-म्मे॑ [व्या॒न-म्मे᳚, पा॒ह्यायु॑र्मे पाहि] 22

पा॒ह्यायु॑र्मे पाहि वि॒श्वायु॑र्मे पाहि स॒र्वायु॑र्मे पा॒ह्यग्ने॒ य-त्ते॒ पर॒ग्ं॒ हृन्नाम॒ तावेहि॒ सग्ं र॑भावहै॒ पाञ्च॑ जन्ये॒ष्व-प्ये᳚द्ध्यग्ने॒ यावा॒ अया॑वा॒ एवा॒ ऊमा॒-स्सब्द॒-स्सग॑र-स्सु॒मेकः॑ ॥ 23 ॥

(व्या॒न-म्मे॒-द्वात्रिग्ं॑शच्च) (अ. 7)

अ॒ग्निना॑ विश्वा॒षाट् सूर्ये॑ण स्व॒रा-ट्क्रत्वा॒ शची॒पति॑र्-ऋष॒भेण॒ त्वष्टा॑ य॒ज्ञेन॑ म॒घवा॒-न्दक्षि॑णया सुव॒र्गो म॒न्युना॑ वृत्र॒हा सौहा᳚र्द्येन तनू॒धा अन्ने॑न॒ गयः॑ पृथि॒व्या-ऽस॑नो दृ॒ग्भिर॑न्ना॒दो व॑षट्का॒रेण॒र्ध-स्साम्ना॑ तनू॒पा वि॒राजा॒ ज्योति॑ष्मा॒-न्ब्रह्म॑णा सोम॒पा गोभि॑र्य॒ज्ञ-न्दा॑धार क्ष॒त्रेण॑ मनु॒ष्या॑-नश्वे॑न च॒ रथे॑न च व॒ज्र्यृ॑तुभिः॑ प्र॒भु-स्सं॑वँथ्स॒रेण॑ परि॒भू स्तप॒सा-ऽना॑धृष्ट॒-स्सूर्य॒-स्स-न्त॒नूभिः॑ ॥ 24 ॥

(अ॒ग्नि - रैका॒न्न प॑ञ्चा॒शत्) (अ. 8)

प्र॒जाप॑ति॒र्मन॒सा ऽन्धो-ऽच्छे॑तो धा॒ता दी॒क्षायाग्ं॑ सवि॒ता भृ॒त्या-म्पू॒षा सो॑म॒क्रय॑ण्यां॒-वँरु॑ण॒ उप॑न॒द्धो ऽसु॑रः क्री॒यमा॑णो मि॒त्रः क्री॒त-श्शि॑पिवि॒ष्ट आसा॑दितो न॒रन्धि॑षः प्रो॒ह्यमा॒णो ऽधि॑पति॒राग॑तः प्र॒जाप॑तिः प्रणी॒यमा॑नो॒ ऽग्निराग्नी᳚द्ध्रे॒ बृह॒स्पति॒राग्नी᳚द्ध्रा-त्प्रणी॒यमा॑न॒ इन्द्रो॑ हवि॒र्धाने ऽदि॑ति॒रासा॑दितो॒ विष्णु॑रुपावह्रि॒यमा॒णो ऽथ॒र्वोपो᳚त्तो य॒मो॑-ऽभिषु॑तो ऽपूत॒पा आ॑धू॒यमा॑नो वा॒युः पू॒यमा॑नो मि॒त्रः, क्षी॑र॒श्रीर्म॒न्थी स॑क्तु॒श्रीर्वै᳚श्वदे॒व उन्नी॑तो रु॒द्र आहु॑तो वा॒युरावृ॑त्तो नृ॒चक्षाः॒ प्रति॑ख्यातो भ॒क्ष आग॑तः पितृ॒णा-न्ना॑राश॒ग्ं॒सो ऽसु॒रात्त॒-स्सिन्धु॑र-वभृ॒थम॑वप्र॒यन्-थ्स॑मु॒द्रो ऽव॑गत-स्सलि॒लः प्रप्लु॑त॒-स्सुव॑रु॒दृच॑-ङ्ग॒तः ॥ 25 ॥

(रु॒द्र - एक॑विग्ंशतिश्च) (अ. 9)

कृत्ति॑का॒ नक्ष॑त्र-म॒ग्निर्दे॒वता॒-ऽग्ने रुचः॑ स्थ प्र॒जाप॑तेर्धा॒तु-स्सोम॑स्य॒र्चे त्वा॑ रु॒चे त्वा᳚ द्यु॒ते त्वा॑ भा॒से त्वा॒ ज्योति॑षे त्वा रोहि॒णी नक्ष॑त्र-म्प्र॒जाप॑तिर्दे॒वता॑ मृगशी॒र्॒ष॑-न्नक्ष॑त्र॒ग्ं॒ सोमो॑ दे॒वता॒ ऽऽर्द्रा नक्ष॑त्रग्ं रु॒द्रो दे॒वता॒ पुन॑र्वसू॒ नक्ष॑त्र॒मदि॑तिर्दे॒वता॑- ति॒ष्यो॑ नक्ष॑त्र॒-म्बृह॒स्पति॑र्दे॒वता᳚ ऽऽश्रे॒षा नक्ष॑त्रग्ं स॒र्पा दे॒वता॑ म॒घा नक्ष॑त्र-म्पि॒तरो॑ दे॒वता॒ फल्गु॑नी॒ नक्ष॑त्र- [नक्ष॑त्रम्, अ॒र्य॒मा] 26

-मर्य॒मा दे॒वता॒ फल्गु॑नी॒ नक्ष॑त्र॒-म्भगो॑ दे॒वता॒ हस्तो॒ नक्ष॑त्रग्ं सवि॒ता दे॒वता॑ चि॒त्रा नक्ष॑त्र॒मिन्द्रो॑ दे॒वता᳚ स्वा॒ती नक्ष॑त्रं-वाँ॒युर्दे॒वता॒ विशा॑खे॒ नक्ष॑त्रमिन्द्रा॒ग्नी दे॒वता॑ ऽनूरा॒धा नक्ष॑त्र-म्मि॒त्रो दे॒वता॑ रोहि॒णी नक्ष॑त्र॒मिन्द्रो॑ दे॒वता॑ वि॒चृतौ॒ नक्ष॑त्र-म्पि॒तरो॑ दे॒वता॑ ऽषा॒ढा नक्ष॑त्र॒मापो॑ दे॒वता॑ ऽषा॒ढा नक्ष॑त्रं॒-विँश्वे॑ दे॒वा दे॒वता᳚ श्रो॒णा नक्ष॑त्रं॒-विँष्णु॑र्दे॒वता॒ श्रवि॑ष्ठा॒ नक्ष॑त्रं॒-वँस॑वो [नक्ष॑त्रं॒-वँस॑वः, दे॒वता॑] 27

दे॒वता॑ श॒तभि॑ष॒-न्नक्ष॑त्र॒मिन्द्रो॑ दे॒वता᳚ प्रोष्ठप॒दा नक्ष॑त्रम॒ज एक॑पा-द्दे॒वता᳚ प्रोष्ठप॒दा नक्ष॑त्र॒महि॑र्बु॒द्ध्नियो॑ दे॒वता॑ रे॒वती॒ नक्ष॑त्र-म्पू॒षा दे॒वता᳚ ऽश्व॒युजौ॒ नक्ष॑त्रम॒श्विनौ॑ दे॒वता॑ ऽप॒भर॑णी॒र्नक्ष॑त्रं-यँ॒मो दे॒वता॑, पू॒र्णा प॒श्चाद्य-त्ते॑ दे॒वा अद॑धुः ॥ 28 ॥

(फल्गु॑नी॒ नक्ष॑त्रं॒ - ँवस॑व॒ - स्त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 10)

मधु॑श्च॒ माध॑वश्च॒ वास॑न्तिकावृ॒तू शु॒क्रश्च॒ शुचि॑श्च॒ ग्रैष्मा॑वृ॒तू नभ॑श्च नभ॒स्य॑श्च॒ वार्षि॑कावृ॒तू इ॒षश्चो॒र्जश्च॑ शार॒दावृ॒तू सह॑श्च सह॒स्य॑श्च॒ हैम॑न्तिकावृ॒तू तप॑श्च तप॒स्य॑श्च शैशि॒रावृ॒तू अ॒ग्नेर॑न्त-श्श्ले॒षो॑-ऽसि॒ कल्पे॑ता॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी कल्प॑न्ता॒माप॒ ओष॑धीः॒ कल्प॑न्ताम॒ग्नयः॒ पृथ॒म्मम॒ ज्यैष्ठ्य॑य॒ सव्र॑ता॒ [सव्र॑ताः, ये᳚-ऽग्नय॒-] 29

ये᳚-ऽग्नय॒-स्सम॑नसो-ऽन्त॒रा द्यावा॑पृथि॒वी शै॑शि॒रावृ॒तू अ॒भि कल्प॑माना॒ इन्द्र॑मिव दे॒वा अ॒भि संविँ॑शन्तु सं॒यँच्च॒ प्रचे॑ताश्चा॒ग्ने-स्सोम॑स्य॒ सूर्य॑स्यो॒-ग्रा च॑ भी॒मा च॑ पितृ॒णां-यँ॒मस्येन्द्र॑स्य ध्रु॒वा च॑ पृथि॒वी च॑ दे॒वस्य॑ सवि॒तुर्म॒रुतां॒-वँरु॑णस्य ध॒र्त्री च॒ धरि॑त्री च मि॒त्रावरु॑णयो र्मि॒त्रस्य॑ धा॒तुः प्राची॑ च प्र॒तीची॑ च॒ वसू॑नाग्ं रु॒द्राणा॑- [रु॒द्राणा᳚म्, आ॒दि॒त्याना॒-न्ते] 30

-मादि॒त्याना॒-न्ते ते-ऽधि॑पतय॒स्तेभ्यो॒ नम॒स्ते नो॑ मृडयन्तु॒ ते य-न्द्वि॒ष्मो यश्च॑ नो॒ द्वेष्टि॒ तं-वोँ॒ जम्भे॑ दधामि स॒हस्र॑स्य प्र॒मा अ॑सि स॒हस्र॑स्य प्रति॒मा अ॑सि स॒हस्र॑स्य वि॒मा अ॑सि स॒हस्र॑स्यो॒न्मा अ॑सि साह॒स्रो॑-ऽसि स॒हस्रा॑य त्वे॒मा मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ स॒न्त्वेका॑ च श॒त-ञ्च॑ स॒हस्र॑-ञ्चा॒युत॑-ञ्च [ ] 31

नि॒युत॑-ञ्च प्र॒युत॒-ञ्चार्बु॑द-ञ्च॒ न्य॑र्बुद-ञ्च समु॒द्रश्च॒ मद्ध्य॒-ञ्चान्त॑श्च परा॒र्धश्चे॒मा मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ सन्तु ष॒ष्ठि-स्स॒हस्र॑म॒युत॒-मक्षी॑यमाणा ऋत॒स्था स्थ॑र्ता॒वृधो॑ घृत॒श्चुतो॑ मधु॒श्चुत॒ ऊर्ज॑स्वती-स्स्वधा॒विनी॒स्ता मे॑ अग्न॒ इष्ट॑का धे॒नवः॑ सन्तु वि॒राजो॒ नाम॑ काम॒दुघा॑ अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ॥ 32 ॥

(सव्र॑ता - रु॒द्राणा॑ - म॒युत॑ञ्च॒ - पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 11)

स॒मि-द्दि॒शामा॒शया॑ न-स्सुव॒र्विन्मधो॒रतो॒ माध॑वः पात्व॒स्मान् । अ॒ग्निर्दे॒वो दु॒ष्टरी॑तु॒रदा᳚भ्य इ॒द-ङ्क्ष॒त्रग्ं र॑क्षतु॒ पात्व॒स्मान् ॥ र॒थ॒न्त॒रग्ं साम॑भिः पात्व॒स्मा-न्गा॑य॒त्री छन्द॑सां-विँ॒श्वरू॑पा । त्रि॒वृन्नो॑ वि॒ष्ठया॒ स्तोमो॒ अह्नाग्ं॑ समु॒द्रो वात॑ इ॒दमोजः॑ पिपर्तु ॥ उ॒ग्रा दि॒शाम॒भि-भू॑तिर्वयो॒धा-श्शुचिः॑ शु॒क्रे अह॑न्योज॒सीना᳚ । इन्द्राधि॑पतिः पिपृता॒दतो॑ नो॒ महि॑ [ ] 33

क्ष॒त्रं-विँ॒श्वतो॑ धारये॒दम् ॥ बृ॒ह-थ्साम॑ क्षत्र॒भृ-द्वृ॒द्ध वृ॑ष्णिय-न्त्रि॒ष्टुभौजः॑ शुभि॒त मु॒ग्रवी॑रम् । इन्द्र॒ स्तोमे॑न पञ्चद॒शेन॒ मद्ध्य॑मि॒दं-वाँते॑न॒ सग॑रेण रक्ष ॥ प्राची॑ दि॒शाग्ं स॒हय॑शा॒ यश॑स्वती॒ विश्वे॑ देवाः प्रा॒वृषा ऽह्ना॒ग्ं॒ सुव॑र्वती । इ॒द-ङ्क्ष॒त्र-न्दु॒ष्टर॑म॒स्त्वोजो ऽना॑धृष्टग्ं सह॒स्रिय॒ग्ं॒ सह॑स्वत् ॥ वै॒रू॒पे साम॑न्नि॒ह तच्छ॑केम॒ जग॑त्यैनं-विँ॒क्ष्वा वे॑शयामः । विश्वे॑ देवा-स्सप्तद॒शेन॒ [सप्तद॒शेन॑, वर्च॑ इ॒द-ङ्क्ष॒त्रग्ं] 34

वर्च॑ इ॒द-ङ्क्ष॒त्रग्ं स॑लि॒लवा॑तमु॒ग्रम् ॥ ध॒र्त्री दि॒शा-ङ्क्ष॒त्रमि॒द-न्दा॑धारोप॒स्था-ऽऽशा॑ना-म्मि॒त्रव॑द॒स्त्वोजः॑ । मित्रा॑वरुणा श॒रदा-ऽह्ना᳚-ञ्चिकित्नू अ॒स्मै रा॒ष्ट्राय॒ महि॒ शर्म॑ यच्छतम् ॥ वै॒रा॒जे साम॒न्नधि॑ मे मनी॒षा-ऽनु॒ष्टुभा॒ सम्भृ॑तं-वीँ॒र्यग्ं॑ सहः॑ । इ॒द-ङ्क्ष॒त्र-म्मि॒त्रव॑दा॒र्द्रदा॑नु॒ मित्रा॑वरुणा॒ रक्ष॑त॒-माधि॑पत्यैः ॥ स॒म्रा-ड्दि॒शाग्ं स॒हसा᳚म्नी॒ सह॑स्वत्यृ॒तुर्हे॑म॒न्तो वि॒ष्ठया॑ नः पिपर्तु । अ॒व॒स्युवा॑ता [अ॒व॒स्युवा॑ताः, बृ॒ह॒तीर्नु] 35

बृह॒तीर्नु शक्व॑रीरि॒मं-यँ॒ज्ञम॑वन्तु नो घृ॒ताचीः᳚ ॥ सुव॑र्वती सु॒दुघा॑ नः॒ पय॑स्वती दि॒शा-न्दे॒व्य॑वतु नो घृ॒ताची᳚ । त्व-ङ्गो॒पाः पु॑रए॒तोत प॒श्चा-द्बृह॑स्पते॒ याम्यां᳚-युँङ्ग्धि॒ वाच᳚म् ॥ ऊ॒र्ध्वा दि॒शाग्ं रन्ति॒राशौष॑धीनाग्ं संवँथ्स॒रेण॑ सवि॒ता नो॒ अह्ना᳚म् । रे॒व-थ्सामाति॑च्छन्दा उ॒ छन्दो-ऽजा॑त शत्रु-स्स्यो॒ना नो॑ अस्तु ॥ स्तोम॑त्रयस्त्रिग्ंशे॒ भुव॑नस्य पत्नि॒ विव॑स्वद्वाते अ॒भि नो॑ [अ॒भि नः॑, गृ॒णा॒हि॒ ।] 36

गृणाहि । घृ॒तव॑ती सवित॒राधि॑पत्यैः॒ पय॑स्वती॒ रन्ति॒राशा॑ नो अस्तु ॥ ध्रु॒वा दि॒शां-विँष्णु॑प॒त्न्यघो॑रा॒-ऽस्येशा॑ना॒ सह॑सो॒ या म॒नोता᳚ । बृह॒स्पति॑ र्मात॒रिश्वो॒त वा॒यु-स्स॑न्धुवा॒ना वाता॑ अ॒भि नो॑ गृणन्तु ॥ वि॒ष्ट॒भो-न्दि॒वो ध॒रुणः॑ पृथि॒व्या अ॒स्येशा॑ना॒ जग॑तो॒ विष्णु॑पत्नी । वि॒श्वव्य॑चा इ॒षय॑न्ती॒ सुभू॑ति-श्शि॒वा नो॑ अ॒स्त्वदि॑तिरु॒पस्थे᳚ ॥ वै॒श्वा॒न॒रो न॑ ऊ॒त्यापृ॒ष्टो दि॒व्यनु॑ नो॒ ऽद्यानु॑मति॒रन्विद॑नुमते॒ त्व-ङ्कया॑ नश्चि॒त्र आभु॑व॒त्को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते ॥ 37 ॥

(महि॑ - सप्तद॒शेना॑ - ऽव॒स्युवा॑ता - अ॒भि नो - ऽनु॑ न॒ - श्चतु॑र्दश च) (अ. 12)

(र॒श्मिर॑सि॒ - राज्ञ्य॑स्य॒ - य-म्पु॒रो हरि॑केशो॒ - ऽग्निर्मू॒र्ध - न्द्रा॒ग्निभ्यां॒ - बृह॒स्पति॑ - र्भूय॒स्कृद॑ - स्य॒ग्निना॑ विश्वा॒षाट् - प्र॒जाप॑ति॒र्मन॑सा॒ - कृत्ति॑का॒ - मधु॑श्च - स॒मिद्दि॒शां - द्वाद॑श )

(र॒श्मिर॑सि॒ - प्रति॑ धे॒नु- म॑सि स्तनयित्नु॒सनि॑र - स्यादि॒त्यानाग्ं॑ - स॒प्तत्रिग्ं॑शत् )

(र॒श्मिर॑सि॒, को अ॒द्य यु॑ङ्क्ते)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-ञ्चतुर्थ काण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥