(ഋ.10.121)
ഹി॒ര॒ണ്യ॒ഗ॒ര്ഭ-സ്സമ॑വര്ത॒താഗ്രേ॑ ഭൂ॒തസ്യ॑ ജാ॒തഃ പതി॒രേക॑ ആസീത് ।
1
സ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീ-ന്ദ്യാമു॒തേമാ-ങ്കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 1
യ ആ॑ത്മ॒ദാ ബ॑ല॒ദാ യസ്യ॒ വിശ്വ॑ ഉ॒പാസ॑തേ പ്ര॒ശിഷം॒-യഁസ്യ॑ ദേ॒വാഃ ।
2
യസ്യ॑ ഛാ॒യാമൃതം॒-യഁസ്യ॑ മൃ॒ത്യുഃ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 2
യഃ പ്രാ॑ണ॒തോ നി॑മിഷ॒തോ മ॑ഹി॒ത്വൈക॒ ഇദ്രാജാ॒ ജഗ॑തോ ബ॒ഭൂവ॑ ।
3
യ ഈശേ॑ അ॒സ്യ ദ്വി॒പദ॒ശ്ചതു॑ഷ്പദഃ॒ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 3
യസ്യേ॒മേ ഹി॒മവ॑ന്തോ മഹി॒ത്വാ യസ്യ॑ സമു॒ദ്രം ര॒സയാ॑ സ॒ഹാഹുഃ ।
4
യസ്യേ॒മാഃ പ്ര॒ദിശോ॒ യസ്യ॑ ബാ॒ഹൂ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 4
യേന॒ ദ്യൌരു॒ഗ്രാ പൃ॑ഥി॒വീ ച॑ ദൃ॒ല്ഹാ യേന॒ സ്വഃ॑ സ്തഭി॒തം-യേഁന॒ നാകഃ॑ ।
5
യോ അ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ രജ॑സോ വി॒മാനഃ॒ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 5
യ-ങ്ക്രന്ദ॑സീ॒ അവ॑സാ തസ്തഭാ॒നേ അ॒ഭ്യൈക്ഷേ॑താ॒-മ്മന॑സാ॒ രേജ॑മാനേ ।
6
യത്രാധി॒ സൂര॒ ഉദി॑തോ വി॒ഭാതി॒ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 6
ആപോ॑ ഹ॒ യദ്ബൃ॑ഹ॒തീര്വിശ്വ॒മായ॒-ന്ഗര്ഭ॒-ന്ദധാ॑നാ ജ॒നയ॑ന്തീര॒ഗ്നിമ് ।
7
തതോ॑ ദേ॒വാനാം॒ സമ॑വര്ത॒താസു॒രേകഃ॒ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 7
യശ്ചി॒ദാപോ॑ മഹി॒നാ പ॒ര്യപ॑ശ്യ॒ദ്ദക്ഷ॒-ന്ദധാ॑നാ ജ॒നയ॑ന്തീര്യ॒ജ്ഞമ് ।
8
യോ ദേ॒വേഷ്വിധി॑ ദേ॒വ ഏക॒ ആസീ॒ത്കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 8
മാ നോ॑ ഹിംസീജ്ജനി॒താ യഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാ യോ വാ॒ ദിവം॑ സ॒ത്യധ॑ര്മാ ജ॒ജാന॑ ।
9
യശ്ചാ॒പശ്ച॒ന്ദ്രാ ബൃ॑ഹ॒തീര്ജ॒ജാന॒ കസ്മൈ॑ ദേ॒വായ॑ ഹ॒വിഷാ॑ വിധേമ ॥ 9
പ്രജാ॑പതേ॒ ന ത്വദേ॒താന്യ॒ന്യോ വിശ്വാ॑ ജാ॒താനി॒ പരി॒ താ ബ॑ഭൂവ ।
10
യത്കാ॑മാസ്തേ ജുഹു॒മസ്തന്നോ॑ അസ്തു വ॒യം സ്യാ॑മ॒ പത॑യോ രയീ॒ണാമ് ॥ 10
Roman (IAST) Transliteration
(ṛ.10.121)
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt |
sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyāmu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 1
ya ā̭tma॒dā ba̭la॒dā yasya॒ viśva̭ u॒pāsa̭te pra॒śiṣaṃ॒-ya~sya̭ de॒vāḥ |
yasya̭ chā॒yāmṛtaṃ॒-ya~sya̭ mṛ॒tyuḥ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 2
yaḥ prā̭ṇa॒to ni̭miṣa॒to ma̭hi॒tvaika॒ idrājā॒ jaga̭to ba॒bhūva̭ |
ya īśḙ a॒sya dvi॒pada॒ścatṷṣpadaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 3
yasye॒me hi॒mava̭nto mahi॒tvā yasya̭ samu॒draṃ ra॒sayā̭ sa॒hāhuḥ |
yasye॒māḥ pra॒diśo॒ yasya̭ bā॒hū kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 4
yena॒ dyauru॒grā pṛ̭thi॒vī ca̭ dṛ॒lhā yena॒ svaḥ̭ stabhi॒taṃ-ye~na॒ nākaḥ̭ |
yo a॒ntari̭kṣe॒ raja̭so vi॒mānaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 5
ya-ṅkranda̭sī॒ ava̭sā tastabhā॒ne a॒bhyaikṣḙtā॒-mmana̭sā॒ reja̭māne |
yatrādhi॒ sūra॒ udi̭to vi॒bhāti॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 6
āpo̭ ha॒ yadbṛ̭ha॒tīrviśva॒māya॒-ngarbha॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim |
tato̭ de॒vānāṃ॒ sama̭varta॒tāsu॒rekaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 7
yaści॒dāpo̭ mahi॒nā pa॒ryapa̭śya॒ddakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīrya॒jñam |
yo de॒veṣvidhi̭ de॒va eka॒ āsī॒tkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 8
mā no̭ hiṃsījjani॒tā yaḥ pṛ̭thi॒vyā yo vā॒ divaṃ̭ sa॒tyadha̭rmā ja॒jāna̭ |
yaścā॒paśca॒ndrā bṛ̭ha॒tīrja॒jāna॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 9
prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva |
yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yaṃ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 10
Sanskrit — Devanagari (original)
(ऋ.10.121)
हि॒र॒ण्य॒ग॒र्भ-स्सम॑वर्त॒ताग्रे॑ भू॒तस्य॑ जा॒तः पति॒रेक॑ आसीत् ।
स दा॑धार पृथि॒वी-न्द्यामु॒तेमा-ङ्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 1
य आ॑त्म॒दा ब॑ल॒दा यस्य॒ विश्व॑ उ॒पास॑ते प्र॒शिषं॒-यँस्य॑ दे॒वाः ।
यस्य॑ छा॒यामृतं॒-यँस्य॑ मृ॒त्युः कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 2
यः प्रा॑ण॒तो नि॑मिष॒तो म॑हि॒त्वैक॒ इद्राजा॒ जग॑तो ब॒भूव॑ ।
य ईशे॑ अ॒स्य द्वि॒पद॒श्चतु॑ष्पदः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 3
यस्ये॒मे हि॒मव॑न्तो महि॒त्वा यस्य॑ समु॒द्रं र॒सया॑ स॒हाहुः ।
यस्ये॒माः प्र॒दिशो॒ यस्य॑ बा॒हू कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 4
येन॒ द्यौरु॒ग्रा पृ॑थि॒वी च॑ दृ॒ल्हा येन॒ स्वः॑ स्तभि॒तं-येँन॒ नाकः॑ ।
यो अ॒न्तरि॑क्षे॒ रज॑सो वि॒मानः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 5
य-ङ्क्रन्द॑सी॒ अव॑सा तस्तभा॒ने अ॒भ्यैक्षे॑ता॒-म्मन॑सा॒ रेज॑माने ।
यत्राधि॒ सूर॒ उदि॑तो वि॒भाति॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 6
आपो॑ ह॒ यद्बृ॑ह॒तीर्विश्व॒माय॒-न्गर्भ॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर॒ग्निम् ।
ततो॑ दे॒वानां॒ सम॑वर्त॒तासु॒रेकः॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 7
यश्चि॒दापो॑ महि॒ना प॒र्यप॑श्य॒द्दक्ष॒-न्दधा॑ना ज॒नय॑न्तीर्य॒ज्ञम् ।
यो दे॒वेष्विधि॑ दे॒व एक॒ आसी॒त्कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 8
मा नो॑ हिंसीज्जनि॒ता यः पृ॑थि॒व्या यो वा॒ दिवं॑ स॒त्यध॑र्मा ज॒जान॑ ।
यश्चा॒पश्च॒न्द्रा बृ॑ह॒तीर्ज॒जान॒ कस्मै॑ दे॒वाय॑ ह॒विषा॑ विधेम ॥ 9
प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव ।
यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यं स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ 10
(ṛ.10.121)
hi॒ra॒ṇya॒ga॒rbha-ssama̭varta॒tāgrḙ bhū॒tasya̭ jā॒taḥ pati॒reka̭ āsīt |
sa dā̭dhāra pṛthi॒vī-ndyāmu॒temā-ṅkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 1
ya ā̭tma॒dā ba̭la॒dā yasya॒ viśva̭ u॒pāsa̭te pra॒śiṣaṃ॒-ya~sya̭ de॒vāḥ |
yasya̭ chā॒yāmṛtaṃ॒-ya~sya̭ mṛ॒tyuḥ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 2
yaḥ prā̭ṇa॒to ni̭miṣa॒to ma̭hi॒tvaika॒ idrājā॒ jaga̭to ba॒bhūva̭ |
ya īśḙ a॒sya dvi॒pada॒ścatṷṣpadaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 3
yasye॒me hi॒mava̭nto mahi॒tvā yasya̭ samu॒draṃ ra॒sayā̭ sa॒hāhuḥ |
yasye॒māḥ pra॒diśo॒ yasya̭ bā॒hū kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 4
yena॒ dyauru॒grā pṛ̭thi॒vī ca̭ dṛ॒lhā yena॒ svaḥ̭ stabhi॒taṃ-ye~na॒ nākaḥ̭ |
yo a॒ntari̭kṣe॒ raja̭so vi॒mānaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 5
ya-ṅkranda̭sī॒ ava̭sā tastabhā॒ne a॒bhyaikṣḙtā॒-mmana̭sā॒ reja̭māne |
yatrādhi॒ sūra॒ udi̭to vi॒bhāti॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 6
āpo̭ ha॒ yadbṛ̭ha॒tīrviśva॒māya॒-ngarbha॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīra॒gnim |
tato̭ de॒vānāṃ॒ sama̭varta॒tāsu॒rekaḥ॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 7
yaści॒dāpo̭ mahi॒nā pa॒ryapa̭śya॒ddakṣa॒-ndadhā̭nā ja॒naya̭ntīrya॒jñam |
yo de॒veṣvidhi̭ de॒va eka॒ āsī॒tkasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 8
mā no̭ hiṃsījjani॒tā yaḥ pṛ̭thi॒vyā yo vā॒ divaṃ̭ sa॒tyadha̭rmā ja॒jāna̭ |
yaścā॒paśca॒ndrā bṛ̭ha॒tīrja॒jāna॒ kasmai̭ de॒vāya̭ ha॒viṣā̭ vidhema || 9
prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva |
yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yaṃ syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || 10
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.