ಮುಣ್ಡಕ ಉಪನಿಷದ್ - ಪ್ರಥಮ ಮುಣ್ಡಕ, ಪ್ರಥಮ ಕಾಣ್ಡಃ

Mundaka Upanishad - Prathama Mundaka, Prathama Kandah

📂 Upanishad 🖋️ Kannada script
📄 Download PDF
ಓ-ಮ್ಭ॒ದ್ರ-ಙ್ಕರ್ಣೇ॑ಭಿ-ಶ್ಶೃಣು॒ಯಾಮ॑ ದೇವಾಃ । ಭ॒ದ್ರ-ಮ್ಪ॑ಶ್ಯೇಮಾ॒ಕ್ಷಭಿ॒-ರ್ಯಜ॑ತ್ರಾಃ । ಸ್ಥಿ॒ರೈರಙ್ಗೈ᳚ಸ್ತುಷ್ಟು॒ವಾಗ್ಂ ಸ॑ಸ್ತ॒ನೂಭಿಃ॑ । ವ್ಯಶೇ॑ಮ ದೇ॒ವಹಿ॑ತಂ॒-ಯಁದಾಯುಃ॑ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನ॒ ಇನ್ದ್ರೋ॑ ವೃ॒ದ್ಧಶ್ರ॑ವಾಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನಃ॑ ಪೂ॒ಷಾ ವಿ॒ಶ್ವವೇ॑ದಾಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನ॒ಸ್ತಾರ್ಕ್ಷ್ಯೋ॒ ಅರಿ॑ಷ್ಟನೇಮಿಃ । ಸ್ವ॒ಸ್ತಿ ನೋ॒ ಬೃಹ॒ಸ್ಪತಿ॑-ರ್ದಧಾತು ॥
ಓಂ ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿ॒-ಶ್ಶಾನ್ತಿಃ॑ ॥
॥ ಓ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಣೇ ನಮಃ ॥
॥ ಪ್ರಥಮಮುಣ್ಡಕೇ ಪ್ರಥಮಃ ಖಣ್ಡಃ ॥
ಓ-ಮ್ಬ್ರಹ್ಮಾ ದೇವಾನಾ-ಮ್ಪ್ರಥಮ-ಸ್ಸಮ್ಬಭೂವ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಕರ್ತಾ
ಭುವನಸ್ಯ ಗೋಪ್ತಾ । ಸ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಂ ಸರ್ವವಿದ್ಯಾಪ್ರತಿಷ್ಠಾಮಥರ್ವಾಯ
ಜ್ಯೇಷ್ಠಪುತ್ರಾಯ ಪ್ರಾಹ ॥ 1॥
ಅಥರ್ವಣೇ ಯಾ-ಮ್ಪ್ರವದೇತ ಬ್ರಹ್ಮಾ-ಽಥರ್ವಾ ತಂ
ಪುರೋವಾಚಾಙ್ಗಿರೇ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾಮ್ ।
ಸ ಭಾರದ್ವಾಜಾಯ ಸತ್ಯವಾಹಾಯ ಪ್ರಾಹ
ಭಾರದ್ವಾಜೋ-ಽಙ್ಗಿರಸೇ ಪರಾವರಾಮ್ ॥ 2॥
ಶೌನಕೋ ಹ ವೈ ಮಹಾಶಾಲೋ-ಽಙ್ಗಿರಸಂ-ವಿಁಧಿವದುಪಸನ್ನಃ ಪಪ್ರಚ್ಛ ।
ಕಸ್ಮಿನ್ನು ಭಗವೋ ವಿಜ್ಞಾತೇ ಸರ್ವಮಿದಂ-ವಿಁಜ್ಞಾತ-ಮ್ಭವತೀತಿ ॥ 3॥
ತಸ್ಮೈ ಸ ಹೋವಾಚ ।
ದ್ವೇ ವಿದ್ಯೇ ವೇದಿತವ್ಯೇ ಇತಿ ಹ ಸ್ಮ
ಯದ್ಬ್ರಹ್ಮವಿದೋ ವದನ್ತಿ ಪರಾ ಚೈವಾಪರಾ ಚ ॥ 4॥
ತತ್ರಾಪರಾ ಋಗ್ವೇದೋ ಯಜುರ್ವೇದ-ಸ್ಸಾಮವೇದೋ-ಽಥರ್ವವೇದಃ
ಶಿಕ್ಷಾ ಕಲ್ಪೋ ವ್ಯಾಕರಣ-ನ್ನಿರುಕ್ತ-ಞ್ಛನ್ದೋ ಜ್ಯೋತಿಷಮಿತಿ ।
ಅಥ ಪರಾ ಯಯಾ ತದಕ್ಷರಮಧಿಗಮ್ಯತೇ ॥ 5॥
ಯತ್ತದದ್ರೇಶ್ಯಮಗ್ರಾಹ್ಯಮಗೋತ್ರಮವರ್ಣ-
ಮಚಕ್ಷುಸ್ಶ್ರೋತ್ರ-ನ್ತದಪಾಣಿಪಾದಮ್ ।
ನಿತ್ಯಂ-ವಿಁಭುಂ ಸರ್ವಗತಂ ಸುಸೂಕ್ಷ್ಮಂ
ತದವ್ಯಯಂ-ಯಁದ್ಭೂತಯೋನಿ-ಮ್ಪರಿಪಶ್ಯನ್ತಿ ಧೀರಾಃ ॥ 6॥
ಯಥೋರ್ಣನಾಭಿ-ಸ್ಸೃಜತೇ ಗೃಹ್ಣತೇ ಚ
ಯಥಾ ಪೃಥಿವ್ಯಾಮೋಷಧಯ-ಸ್ಸಮ್ಭವನ್ತಿ ।
ಯಥಾ ಸತಃ ಪುರುಷಾ-ತ್ಕೇಶಲೋಮಾನಿ
ತಥಾ-ಽಕ್ಷರಾ-ಥ್ಸಮ್ಭವತೀಹ ವಿಶ್ವಮ್ ॥ 7॥
ತಪಸಾ ಚೀಯತೇ ಬ್ರಹ್ಮ ತತೋ-ಽನ್ನಮಭಿಜಾಯತೇ ।
ಅನ್ನಾ-ತ್ಪ್ರಾಣೋ ಮನ-ಸ್ಸತ್ಯಂ-ಲೋಁಕಾಃ ಕರ್ಮಸು ಚಾಮೃತಮ್ ॥ 8॥
ಯ-ಸ್ಸರ್ವಜ್ಞ-ಸ್ಸರ್ವವಿದ್ಯಸ್ಯ ಜ್ಞಾನಮಯ-ನ್ತಪಃ ।
ತಸ್ಮಾದೇತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ನಾಮ ರೂಪಮನ್ನ-ಞ್ಚ ಜಾಯತೇ ॥ 9॥
॥ ಇತಿ ಮುಣ್ಡಕೋಪನಿಷದಿ ಪ್ರಥಮಮುಣ್ಡಕೇ ಪ್ರಥಮಃ ಖಣ್ಡಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| o-mbrahmaṇe namaḥ ||
|| prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
o-mbrahmā devānā-mprathama-ssambabhūva viśvasya kartā
bhuvanasya goptā | sa brahmavidyāṃ sarvavidyāpratiṣṭhāmatharvāya
jyeṣṭhaputrāya prāha || 1||
atharvaṇe yā-mpravadeta brahmā-'tharvā taṃ
purovācāṅgire brahmavidyām |
sa bhāradvājāya satyavāhāya prāha
bhāradvājo-'ṅgirase parāvarām || 2||
śaunako ha vai mahāśālo-'ṅgirasaṃ-vi~dhivadupasannaḥ papraccha |
kasminnu bhagavo vijñāte sarvamidaṃ-vi~jñāta-mbhavatīti || 3||
tasmai sa hovāca |
dve vidye veditavye iti ha sma
yadbrahmavido vadanti parā caivāparā ca || 4||
tatrāparā ṛgvedo yajurveda-ssāmavedo-'tharvavedaḥ
śikṣā kalpo vyākaraṇa-nnirukta-ñchando jyotiṣamiti |
atha parā yayā tadakṣaramadhigamyate || 5||
yattadadreśyamagrāhyamagotramavarṇa-
macakṣusśrotra-ntadapāṇipādam |
nityaṃ-vi~bhuṃ sarvagataṃ susūkṣmaṃ
tadavyayaṃ-ya~dbhūtayoni-mparipaśyanti dhīrāḥ || 6||
yathorṇanābhi-ssṛjate gṛhṇate ca
yathā pṛthivyāmoṣadhaya-ssambhavanti |
yathā sataḥ puruṣā-tkeśalomāni
tathā-'kṣarā-thsambhavatīha viśvam || 7||
tapasā cīyate brahma tato-'nnamabhijāyate |
annā-tprāṇo mana-ssatyaṃ-lo~kāḥ karmasu cāmṛtam || 8||
ya-ssarvajña-ssarvavidyasya jñānamaya-ntapaḥ |
tasmādetadbrahma nāma rūpamanna-ñca jāyate || 9||
|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
ओ-म्भ॒द्र-ङ्कर्णे॑भि-श्शृणु॒याम॑ देवाः । भ॒द्र-म्प॑श्येमा॒क्षभि॒-र्यज॑त्राः । स्थि॒रैरङ्गै᳚स्तुष्टु॒वाग्ं स॑स्त॒नूभिः॑ । व्यशे॑म दे॒वहि॑तं॒-यँदायुः॑ । स्व॒स्ति न॒ इन्द्रो॑ वृ॒द्धश्र॑वाः । स्व॒स्ति नः॑ पू॒षा वि॒श्ववे॑दाः । स्व॒स्ति न॒स्तार्क्ष्यो॒ अरि॑ष्टनेमिः । स्व॒स्ति नो॒ बृह॒स्पति॑-र्दधातु ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥
॥ ओ-म्ब्रह्मणे नमः ॥
॥ प्रथममुण्डके प्रथमः खण्डः ॥
ओ-म्ब्रह्मा देवाना-म्प्रथम-स्सम्बभूव विश्वस्य कर्ता
भुवनस्य गोप्ता । स ब्रह्मविद्यां सर्वविद्याप्रतिष्ठामथर्वाय
ज्येष्ठपुत्राय प्राह ॥ 1॥
अथर्वणे या-म्प्रवदेत ब्रह्मा-ऽथर्वा तं
पुरोवाचाङ्गिरे ब्रह्मविद्याम् ।
स भारद्वाजाय सत्यवाहाय प्राह
भारद्वाजो-ऽङ्गिरसे परावराम् ॥ 2॥
शौनको ह वै महाशालो-ऽङ्गिरसं-विँधिवदुपसन्नः पप्रच्छ ।
कस्मिन्नु भगवो विज्ञाते सर्वमिदं-विँज्ञात-म्भवतीति ॥ 3॥
तस्मै स होवाच ।
द्वे विद्ये वेदितव्ये इति ह स्म
यद्ब्रह्मविदो वदन्ति परा चैवापरा च ॥ 4॥
तत्रापरा ऋग्वेदो यजुर्वेद-स्सामवेदो-ऽथर्ववेदः
शिक्षा कल्पो व्याकरण-न्निरुक्त-ञ्छन्दो ज्योतिषमिति ।
अथ परा यया तदक्षरमधिगम्यते ॥ 5॥
यत्तदद्रेश्यमग्राह्यमगोत्रमवर्ण-
मचक्षुस्श्रोत्र-न्तदपाणिपादम् ।
नित्यं-विँभुं सर्वगतं सुसूक्ष्मं
तदव्ययं-यँद्भूतयोनि-म्परिपश्यन्ति धीराः ॥ 6॥
यथोर्णनाभि-स्सृजते गृह्णते च
यथा पृथिव्यामोषधय-स्सम्भवन्ति ।
यथा सतः पुरुषा-त्केशलोमानि
तथा-ऽक्षरा-थ्सम्भवतीह विश्वम् ॥ 7॥
तपसा चीयते ब्रह्म ततो-ऽन्नमभिजायते ।
अन्ना-त्प्राणो मन-स्सत्यं-लोँकाः कर्मसु चामृतम् ॥ 8॥
य-स्सर्वज्ञ-स्सर्वविद्यस्य ज्ञानमय-न्तपः ।
तस्मादेतद्ब्रह्म नाम रूपमन्न-ञ्च जायते ॥ 9॥
॥ इति मुण्डकोपनिषदि प्रथममुण्डके प्रथमः खण्डः ॥
o-mbha॒dra-ṅkarṇḙbhi-śśṛṇu॒yāma̭ devāḥ | bha॒dra-mpa̭śyemā॒kṣabhi॒-ryaja̭trāḥ | sthi॒rairaṅgai᳚stuṣṭu॒vāgṃ sa̭sta॒nūbhiḥ̭ | vyaśḙma de॒vahi̭taṃ॒-ya~dāyuḥ̭ | sva॒sti na॒ indro̭ vṛ॒ddhaśra̭vāḥ | sva॒sti naḥ̭ pū॒ṣā vi॒śvavḙdāḥ | sva॒sti na॒stārkṣyo॒ ari̭ṣṭanemiḥ | sva॒sti no॒ bṛha॒spati̭-rdadhātu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ ||
|| o-mbrahmaṇe namaḥ ||
|| prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
o-mbrahmā devānā-mprathama-ssambabhūva viśvasya kartā
bhuvanasya goptā | sa brahmavidyāṃ sarvavidyāpratiṣṭhāmatharvāya
jyeṣṭhaputrāya prāha || 1||
atharvaṇe yā-mpravadeta brahmā-'tharvā taṃ
purovācāṅgire brahmavidyām |
sa bhāradvājāya satyavāhāya prāha
bhāradvājo-'ṅgirase parāvarām || 2||
śaunako ha vai mahāśālo-'ṅgirasaṃ-vi~dhivadupasannaḥ papraccha |
kasminnu bhagavo vijñāte sarvamidaṃ-vi~jñāta-mbhavatīti || 3||
tasmai sa hovāca |
dve vidye veditavye iti ha sma
yadbrahmavido vadanti parā caivāparā ca || 4||
tatrāparā ṛgvedo yajurveda-ssāmavedo-'tharvavedaḥ
śikṣā kalpo vyākaraṇa-nnirukta-ñchando jyotiṣamiti |
atha parā yayā tadakṣaramadhigamyate || 5||
yattadadreśyamagrāhyamagotramavarṇa-
macakṣusśrotra-ntadapāṇipādam |
nityaṃ-vi~bhuṃ sarvagataṃ susūkṣmaṃ
tadavyayaṃ-ya~dbhūtayoni-mparipaśyanti dhīrāḥ || 6||
yathorṇanābhi-ssṛjate gṛhṇate ca
yathā pṛthivyāmoṣadhaya-ssambhavanti |
yathā sataḥ puruṣā-tkeśalomāni
tathā-'kṣarā-thsambhavatīha viśvam || 7||
tapasā cīyate brahma tato-'nnamabhijāyate |
annā-tprāṇo mana-ssatyaṃ-lo~kāḥ karmasu cāmṛtam || 8||
ya-ssarvajña-ssarvavidyasya jñānamaya-ntapaḥ |
tasmādetadbrahma nāma rūpamanna-ñca jāyate || 9||
|| iti muṇḍakopaniṣadi prathamamuṇḍake prathamaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in