Brahma Samhita — Kannada Script

ಈಶ್ವರಃ ಪರಮಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಸಚ್ಚಿದಾನನ್ದವಿಗ್ರಹಃ ।

ಅನಾದಿರಾದಿರ್ಗೋವಿನ್ದಃ ಸರ್ವಕಾರಣಕಾರಣಮ್ ॥ 1 ॥

ಸಹಸ್ರಪತ್ರಕಮಲಂ ಗೋಕುಲಾಖ್ಯಂ ಮಹತ್ಪದಮ್ ।

ತತ್ಕರ್ಣಿಕಾರಂ ತದ್ಧಾಮ ತದನನ್ತಾಶಸಮ್ಭವಮ್ ॥ 2 ॥

ಕರ್ಣಿಕಾರಂ ಮಹದ್ಯನ್ತ್ರಂ ಷಟ್ಕೋಣಂ ವಜ್ರಕೀಲಕಮ್

ಷಡಙ್ಗ ಷಟ್ಪದೀಸ್ಥಾನಂ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಪುರುಷೇಣ ಚ ।

ಪ್ರೇಮಾನನ್ದಮಹಾನನ್ದರಸೇನಾವಸ್ಥಿತಂ ಹಿ ಯತ್

ಜ್ಯೋತೀರೂಪೇಣ ಮನುನಾ ಕಾಮಬೀಜೇನ ಸಙ್ಗತಮ್ ॥ 3 ॥

ತತ್ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ತದಂಶಾನಾಂ ತತ್ಪತ್ರಾಣಿ ಶ್ರಿಯಾಮಪಿ ॥ 4 ॥

ಚತುರಸ್ರಂ ತತ್ಪರಿತಃ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಾಖ್ಯಮದ್ಭುತಮ್ ।

ಚತುರಸ್ರಂ ಚತುರ್ಮೂರ್ತೇಶ್ಚತುರ್ಧಾಮ ಚತುಷ್ಕೃತಮ್ ।

ಚತುರ್ಭಿಃ ಪುರುಷಾರ್ಥೈಶ್ಚ ಚತುರ್ಭಿರ್ಹೇತುಭಿರ್ವೃತಮ್ ।

ಶೂಲೈರ್ದಶಭಿರಾನದ್ಧಮೂರ್ಧ್ವಾಧೋ ದಿಗ್ವಿದಿಕ್ಷ್ವಪಿ ।

ಅಷ್ಟಭಿರ್ನಿಧಿಭಿರ್ಜುಷ್ಟಮಷ್ಟಭಿಃ ಸಿದ್ಧಿಭಿಸ್ತಥಾ ।

ಮನುರೂಪೈಶ್ಚ ದಶಭಿರ್ದಿಕ್ಪಾಲೈಃ ಪರಿತೋ ವೃತಮ್ ।

ಶ್ಯಾಮೈರ್ಗೌರೈಶ್ಚ ರಕ್ತೈಶ್ಚ ಶುಕ್ಲೈಶ್ಚ ಪಾರ್ಷದರ್ಷಭೈಃ ।

ಶೋಭಿತಂ ಶಕ್ತಿಭಿಸ್ತಾಭಿರದ್ಭುತಾಭಿಃ ಸಮನ್ತತಃ ॥ 5 ॥

ಏವಂ ಜ್ಯೋತಿರ್ಮಯೋ ದೇವಃ ಸದಾನನ್ದಂ ಪರಾತ್ಪರಃ ।

ಆತ್ಮಾರಾಮಸ್ಯ ತಸ್ಯಾಸ್ತಿ ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ನ ಸಮಾಗಮಃ ॥ 6 ॥

ಮಾಯಯಾಽರಮಮಾಣಸ್ಯ ನ ವಿಯೋಗಸ್ತಯಾ ಸಹ ।

ಆತ್ಮನಾ ರಮಯಾ ರೇಮೇ ತ್ಯಕ್ತಕಾಲಂ ಸಿಸೃಕ್ಷಯಾ ॥ 7 ॥

ನಿಯತಿಃ ಸಾ ರಮಾದೇವೀ ತತ್ಪ್ರಿಯಾ ತದ್ವಶಂ ತದಾ ।

ತಲ್ಲಿಙ್ಗಂ ಭಗವಾನ್ ಶಮ್ಭುರ್ಜೋತಿರೂಪಃ ಸನಾತನಃ ।

ಯಾ ಯೋನಿಃ ಸಾಪರಾಶಕ್ತಿಃ ಕಾಮೋ ಬೀಜಂ ಮಹದ್ಧರೇಃ ॥ 8 ॥

ಲಿಙ್ಗಯೋನ್ಯಾತ್ಮಿಕಾ ಜಾತಾ ಇಮಾ ಮಾಹೇಶ್ವರೀ ಪ್ರಜಾಃ ॥ 9 ॥

ಶಕ್ತಿಮಾನ್ ಪುರುಷಃ ಸೋಽಯಂ ಲಿಙ್ಗರೂಪೀ ಮಹೇಶ್ವರಃ ।

ತಸ್ಮಿನ್ನಾವಿರಭೂಲ್ಲಿಙ್ಗೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣುರ್ಜಗತ್ಪತಿಃ ॥ 10 ॥

ಸಹಸ್ರಶೀರ್ಷಾ ಪುರುಷಃ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಸಹಸ್ರಪಾತ್ ।

ಸಹಸ್ರಬಾಹುರ್ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಸಹಸ್ರಾಂಶಃ ಸಹಸ್ರಸೂಃ ॥ 11 ॥

ನಾರಾಯಣಃ ಸ ಭಗವಾನಾಪಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಸನಾತನಾತ್ ।

ಆವಿರಾಸೀತ್ಕಾರಣಾರ್ಣೋ ನಿಧಿಃ ಸಙ್ಕರ್ಷಣಾತ್ಮಕಃ ।

ಯೋಗನಿದ್ರಾಂ ಗತಸ್ತಸ್ಮಿನ್ ಸಹಸ್ರಾಂಶಃ ಸ್ವಯಂ ಮಹಾನ್ ॥ 12 ॥

ತದ್ರೋಮಬಿಲ ಜಾಲೇಷು ಬೀಜಂ ಸಙ್ಕರ್ಷಣಸ್ಯ ಚ ।

ಹೈಮಾನ್ಯಣ್ಡಾನಿ ಜಾತಾನಿ ಮಹಾಭೂತಾವೃತಾನಿ ತು ॥ 13 ॥

ಪ್ರತ್ಯಣ್ಡಮೇವಮೇಕಾಂಶಾದೇಕಾಂಶಾದ್ವಿಶತಿ ಸ್ವಯಮ್ ।

ಸಹಸ್ರಮೂರ್ಧಾ ವಿಶ್ವಾತ್ಮಾ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಃ ಸನಾತನಃ ॥ 14 ॥

ವಾಮಾಙ್ಗಾದಸೃಜದ್ವಿಷ್ಣುಂ ದಕ್ಷಿಣಾಙ್ಗಾತ್ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್ ।

ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಙ್ಗಮಯಂ ಶಮ್ಭುಂ ಕೂರ್ಚದೇಶಾದವಾಸೃಜತ್ ॥ 15 ॥

ಅಹಙ್ಕಾರಾತ್ಮಕಂ ವಿಶ್ವಂ ತಸ್ಮಾದೇತದ್ವ್ಯಜಾಯತ ॥ 16 ॥

ಅಥ ತೈಸ್ತ್ರಿವಿಧೈರ್ವೇಶೈರ್ಲೀಲಾಮುದ್ವಹತಃ ಕಿಲ ।

ಯೋಗನಿದ್ರಾ ಭಗವತೀ ತಸ್ಯ ಶ್ರೀರಿವ ಸಙ್ಗತಾ ॥ 17 ॥

ಸಸೃಕ್ಷಾಯಾಂ ತತೋ ನಾಭೇಸ್ತಸ್ಯ ಪದ್ಮಂ ವಿನಿರ್ಯಯೌ ।

ತನ್ನಾಲಂ ಹೇಮನಲಿನಂ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ಲೋಕಮದ್ಭುತಮ್ ॥ 18 ॥

ತತ್ತ್ವಾನಿ ಪೂರ್ವರೂಢಾನಿ ಕಾರಣಾನಿ ಪರಸ್ಪರಮ್ ।

ಸಮವಾಯಾಪ್ರಯೋಗಾಚ್ಚ ವಿಭಿನ್ನಾನಿ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ।

ಚಿಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ಸಜ್ಜಮಾನೋಽಥ ಭಗವಾನಾದಿಪೂರುಷಃ ।

ಯೋಜಯನ್ಮಾಯಯಾ ದೇವೋ ಯೋಗನಿದ್ರಾಮಕಲ್ಪಯತ್ ॥ 19 ॥

ಯೋಜಯಿತ್ವಾ ತು ತಾನ್ಯೇವ ಪ್ರವಿವೇಶ ಸ್ವಯಂ ಗುಹಾಮ್ ।

ಗುಹಾಂ ಪ್ರವಿಷ್ಟೇ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತು ಜೀವಾತ್ಮಾ ಪ್ರತಿಬುಧ್ಯತೇ ॥ 20 ॥

ಸ ನಿತ್ಯೋ ನಿತ್ಯಸಮ್ಬನ್ಧಃ ಪ್ರಕೃತಿಶ್ಚ ಪರೈವ ಸಾ ॥ 21 ॥

ಏವಂ ಸರ್ವಾತ್ಮಸಮ್ಬನ್ಧಂ ನಾಭ್ಯಾಂ ಪದ್ಮಂ ಹರೇರಭೂತ್ ।

ತತ್ರ ಬ್ರಹ್ಮಾಭವದ್ಭೂಯಶ್ಚತುರ್ವೇದೀ ಚತುರ್ಮುಖಃ ॥ 22 ॥

ಸ ಜಾತೋ ಭಗವಚ್ಛಕ್ತ್ಯಾ ತತ್ಕಾಲಂ ಕಿಲ ಚೋದಿತಃ ।

ಸಿಸೃಕ್ಷಾಯಾಂ ಮತಿಂ ಚಕ್ರೇ ಪೂರ್ವಸಂಸ್ಕಾರಸಂಸ್ಕೃತಃ ।

ದದರ್ಶ ಕೇವಲಂ ಧ್ವಾನ್ತಂ ನಾನ್ಯತ್ಕಿಮಪಿ ಸರ್ವತಃ ॥ 23 ॥

ಉವಾಚ ಪುರತಸ್ತಸ್ಮೈ ತಸ್ಯ ದಿವ್ಯಾ ಸರಸ್ವತೀ ।

ಕಾಮಃ ಕೃಷ್ಣಾಯ ಗೋವಿನ್ದ ಹೇ ಗೋಪೀಜನ ಇತ್ಯಪಿ ।

ವಲ್ಲಭಾಯ ಪ್ರಿಯಾ ವಹ್ನೇರ್ಮನ್ತ್ರಂ ತೇ ದಾಸ್ಯತಿ ಪ್ರಿಯಮ್ ॥ 24 ॥

ತಪಸ್ತ್ವಂ ತಪ ಏತೇನ ತವ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವಿಷ್ಯತಿ ॥ 25 ॥

ಅಥ ತೇಪೇ ಸ ಸುಚಿರಂ ಪ್ರೀಣನ್ ಗೋವಿನ್ದಮವ್ಯಯಮ್ ।

ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಪತಿಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಗೋಲೋಕಸ್ಥಂ ಪರಾತ್ಪರಮ್ ।

ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ಗುಣರೂಪಿಣ್ಯಾ ರೂಪಿಣ್ಯಾ ಪರ್ಯುಪಾಸಿತಮ್ ।

ಸಹಸ್ರದಲಸಮ್ಪನ್ನೇ ಕೋಟಿಕಿಞ್ಜಲ್ಕಬೃಂಹಿತೇ ।

ಭೂಮಿಶ್ಚಿನ್ತಾಮಣಿಸ್ತತ್ರ ಕರ್ಣಿಕಾರೇ ಮಹಾಸನೇ ।

ಸಮಾಸೀನಂ ಚಿದಾನನ್ದಂ ಜ್ಯೋತಿರೂಪಂ ಸನಾತನಮ್ ।

ಶಬ್ದಬ್ರಹ್ಮಮಯಂ ವೇಣುಂ ವಾದಯನ್ತಂ ಮುಖಾಮ್ಬುಜೇ ।

ವಿಲಾಸಿನೀಗಣವೃತಂ ಸ್ವೈಃ ಸ್ವೈರಂಶೈರಭಿಷ್ಟುತಮ್ ॥ 26 ॥

ಅಥ ವೇಣುನಿನಾದಸ್ಯ ತ್ರಯೀಮೂರ್ತಿಮಯೀ ಗತಿಃ ।

ಸ್ಫುರನ್ತೀ ಪ್ರವಿವೇಶಾಶು ಮುಖಾಬ್ಜಾನಿ ಸ್ವಯಮ್ಭುವಃ ।

ಗಾಯತ್ರೀಂ ಗಾಯತಸ್ತಸ್ಮಾದಧಿಗತ್ಯ ಸರೋಜಜಃ ।

ಸಂಸ್ಕೃತಶ್ಚಾದಿಗುರುಣಾ ದ್ವಿಜತಾಮಗಮತ್ತತಃ ॥ 27 ॥

ತ್ರಯ್ಯಾ ಪ್ರಬುದ್ಧೋಽಥ ವಿಧಿರ್ವಿಜ್ಞಾತತತ್ತ್ವಸಾಗರಃ ।

ತುಷ್ಟಾವ ವೇದಸಾರೇಣ ಸ್ತೋತ್ರೇಣಾನೇನ ಕೇಶವಮ್ ॥ 28 ॥

ಚಿನ್ತಾಮಣಿಪ್ರಕರಸದ್ಮಸು ಕಲ್ಪವೃಕ್ಷ

ಲಕ್ಷಾವೃತೇಷು ಸುರಭೀರಭಿಪಾಲಯನ್ತಮ್ ।

ಲಕ್ಷ್ಮೀಸಹಸ್ರಶತಸಮ್ಭ್ರಮಸೇವ್ಯಮಾನಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 29 ॥

ವೇಣುಂ ಕ್ವಣನ್ತಮರವಿನ್ದದಲಾಯತಾಕ್ಷಂ

ಬರ್ಹಾವತಂಸಮಸಿತಾಮ್ಬುದಸುನ್ದರಾಙ್ಗಮ್ ।

ಕನ್ದರ್ಪಕೋಟಿಕಮನೀಯವಿಶೇಷಶೋಭಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 30 ॥

ಆಲೋಲಚನ್ದ್ರಕಲಸದ್ವನಮಾಲ್ಯವಂಶೀ-

-ರತ್ನಾಙ್ಗದಂ ಪ್ರಣಯಕೇಲಿಕಲಾವಿಲಾಸಮ್ ।

ಶ್ಯಾಮಂ ತ್ರಿಭಙ್ಗಲಲಿತಂ ನಿಯತಪ್ರಕಾಶಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 31 ॥

ಅಙ್ಗಾನಿ ಯಸ್ಯ ಸಕಲೇನ್ದ್ರಿಯವೃತ್ತಿಮನ್ತಿ

ಪಶ್ಯನ್ತಿ ಪಾನ್ತಿ ಕಲಯನ್ತಿ ಚಿರಂ ಜಗನ್ತಿ ।

ಆನನ್ದಚಿನ್ಮಯಸದುಜ್ಜ್ವಲವಿಗ್ರಹಸ್ಯ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 32 ॥

ಅದ್ವೈತಮಚ್ಯುತಮನಾದಿಮನನ್ತರೂಪಂ

ಆದ್ಯಂ ಪುರಾಣಪುರುಷಂ ನವಯೌವನಂ ಚ ।

ವೇದೇಷು ದುರ್ಲಭಮದುರ್ಲಭಮಾತ್ಮಭಕ್ತೌ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 33 ॥

ಪನ್ಥಾಸ್ತು ಕೋಟಿಶತವತ್ಸರಸಮ್ಪ್ರಗಮ್ಯೋ

ವಾಯೋರಥಾಪಿ ಮನಸೋ ಮುನಿಪುಙ್ಗವಾನಾಮ್ ।

ಸೋಽಪ್ಯಸ್ತಿ ಯತ್ಪ್ರಪದಸೀಮ್ನ್ಯವಿಚಿನ್ತ್ಯತತ್ತ್ವೇ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 34 ॥

ಏಕೋಽಪ್ಯಸೌ ರಚಯಿತುಂ ಜಗದಣ್ಡಕೋಟಿಂ

ಯಚ್ಛಕ್ತಿರಸ್ತಿ ಜಗದಣ್ಡಚಯಾ ಯದನ್ತಃ ।

ಅಣ್ಡಾನ್ತರಸ್ಥಪರಮಾಣುಚಯಾನ್ತರಸ್ಥಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 35 ॥

ಯದ್ಭಾವಭಾವಿತಧಿಯೋ ಮನುಜಾಸ್ತಥೈವ

ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ರೂಪಮಹಿಮಾಸನಯಾನಭೂಷಾಃ ।

ಸೂಕ್ತೈರ್ಯಮೇವ ನಿಗಮಪ್ರಥಿತೈಃ ಸ್ತುವನ್ತಿ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 36 ॥

ಆನನ್ದಚಿನ್ಮಯರಸಪ್ರತಿಭಾವಿತಾಭಿ-

-ಸ್ತಾಭಿರ್ಯ ಏವ ನಿಜರೂಪತಯಾ ಕಲಾಭಿಃ ।

ಗೋಲೋಕ ಏವ ನಿವಸತ್ಯಖಿಲಾತ್ಮಭೂತೋ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 37 ॥

ಪ್ರೇಮಾಞ್ಜನಚ್ಛುರಿತಭಕ್ತಿವಿಲೋಚನೇನ

ಸನ್ತಃ ಸದೈವ ಹೃದಯೇಷು ವಿಲೋಕಯನ್ತಿ ।

ಯಂ ಶ್ಯಾಮಸುನ್ದರಮಚಿನ್ತ್ಯಗುಣಸ್ವರೂಪಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 38 ॥

ರಾಮಾದಿಮೂರ್ತಿಷು ಕಲಾನಿಯಮೇನ ತಿಷ್ಠನ್

ನಾನಾವತಾರಮಕರೋದ್ಭುವನೇಷು ಕಿನ್ತು ।

ಕೃಷ್ಣಃ ಸ್ವಯಂ ಸಮಭವತ್ಪರಮಃ ಪುಮಾನ್ ಯೋ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 39 ॥

ಯಸ್ಯ ಪ್ರಭಾ ಪ್ರಭವತೋ ಜಗದಣ್ಡಕೋಟಿ-

-ಕೋಟಿಷ್ವಶೇಷವಸುಧಾದಿ ವಿಭೂತಿಭಿನ್ನಮ್ ।

ತದ್ಬ್ರಹ್ಮ ನಿಷ್ಕಲಮನನ್ತಮಶೇಷಭೂತಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 40 ॥

ಮಾಯಾ ಹಿ ಯಸ್ಯ ಜಗದಣ್ಡಶತಾನಿ ಸೂತೇ

ತ್ರೈಗುಣ್ಯತದ್ವಿಷಯವೇದವಿತಾಯಮಾನಾ ।

ಸತ್ತ್ವಾವಲಮ್ಬಿಪರಸತ್ತ್ವಂ ವಿಶುದ್ಧಸತ್ತ್ವಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 41 ॥

ಆನನ್ದಚಿನ್ಮಯರಸಾತ್ಮತಯಾ ಮನಃಸು

ಯಃ ಪ್ರಾಣಿನಾಂ ಪ್ರತಿಫಲನ್ ಸ್ಮರತಾಮುಪೇತ್ಯ ।

ಲೀಲಾಯಿತೇನ ಭುವನಾನಿ ಜಯತ್ಯಜಸ್ರಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 42 ॥

ಗೋಲೋಕನಾಮ್ನಿ ನಿಜಧಾಮ್ನಿ ತಲೇ ಚ ತಸ್ಯ

ದೇವಿ ಮಹೇಶಹರಿಧಾಮಸು ತೇಷು ತೇಷು ।

ತೇ ತೇ ಪ್ರಭಾವನಿಚಯಾ ವಿಹಿತಾಶ್ಚ ಯೇನ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 43 ॥

ಸೃಷ್ಟಿಸ್ಥಿತಿಪ್ರಲಯಸಾಧನಶಕ್ತಿರೇಕಾ

ಛಾಯೇವ ಯಸ್ಯ ಭುವನಾನಿ ಬಿಭರ್ತಿ ದುರ್ಗಾ ।

ಇಚ್ಛಾನುರೂಪಮಪಿ ಯಸ್ಯ ಚ ಚೇಷ್ಟತೇ ಸಾ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 44 ॥

ಕ್ಷೀರಂ ಯಥಾ ದಧಿ ವಿಕಾರವಿಶೇಷಯೋಗಾತ್

ಸಞ್ಜಾಯತೇ ನ ಹಿ ತತಃ ಪೃಥಗಸ್ತಿ ಹೇತೋಃ ।

ಯಃ ಶಮ್ಭುತಾಮಪಿ ತಥಾ ಸಮುಪೈತಿ ಕಾರ್ಯಾ-

-ದ್ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 45 ॥

ದೀಪಾರ್ಚಿರೇವ ಹಿ ದಶಾನ್ತರಮಭ್ಯುಪೇತ್ಯ

ದೀಪಾಯತೇ ವಿವೃತಹೇತುಸಮಾನಧರ್ಮಾ ।

ಯಸ್ತಾದೃಗೇವ ಹಿ ಚ ವಿಷ್ಣುತಯಾ ವಿಭಾತಿ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 46 ॥

ಯಃ ಕಾರಣಾರ್ಣವಜಲೇ ಭಜತಿ ಸ್ಮ ಯೋಗ-

-ನಿದ್ರಾಮನನ್ತಜಗದಣ್ಡಸರೋಮಕೂಪಃ ।

ಆಧಾರಶಕ್ತಿಮವಲಮ್ಬ್ಯ ಪರಾಂ ಸ್ವಮೂರ್ತಿಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 47 ॥

ಯಸ್ಯೈಕನಿಶ್ವಸಿತಕಾಲಮಥಾವಲಮ್ಬ್ಯ

ಜೀವನ್ತಿ ಲೋಮಬಿಲಜಾ ಜಗದಣ್ಡನಾಥಾಃ ।

ವಿಷ್ಣುರ್ಮಹಾನ್ ಸ ಇಹ ಯಸ್ಯ ಕಲಾವಿಶೇಷೋ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 48 ॥

ಭಾಸ್ವಾನ್ ಯಥಾಶ್ಮಶಕಲೇಷು ನಿಜೇಷು ತೇಜಃ

ಸ್ವೀಯಂ ಕಿಯತ್ಪ್ರಕಟಯತ್ಯಪಿ ತದ್ವದತ್ರ ।

ಬ್ರಹ್ಮಾ ಯ ಏಷ ಜಗದಣ್ಡವಿಧಾನಕರ್ತಾ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 49 ॥

ಯತ್ಪಾದಪಲ್ಲವಯುಗಂ ವಿನಿಧಾಯ ಕುಮ್ಭ-

-ದ್ವನ್ದ್ವೇ ಪ್ರಣಾಮಸಮಯೇ ಸ ಗಣಾಧಿರಾಜಃ ।

ವಿಘ್ನಾನ್ ವಿಹನ್ತುಮಲಮಸ್ಯ ಜಗತ್ತ್ರಯಸ್ಯ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 50 ॥

ಅಗ್ನಿರ್ಮಹೀ ಗಗನಮಮ್ಬು ಮರುದ್ದಿಶಶ್ಚ

ಕಾಲಸ್ತಥಾತ್ಮಮನಸೀತಿ ಜಗತ್ತ್ರಯಾಣಿ ।

ಯಸ್ಮಾದ್ಭವನ್ತಿ ವಿಭವನ್ತಿ ವಿಶನ್ತಿ ಯಂ ಚ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 51 ॥

ಯಚ್ಚಕ್ಷುರೇಷ ಸವಿತಾ ಸಕಲಗ್ರಹಾಣಾಂ

ರಾಜಾ ಸಮಸ್ತಸುರಮೂರ್ತಿರಶೇಷತೇಜಾಃ ।

ಯಸ್ಯಾಜ್ಞಯಾ ಭ್ರಮತಿ ಸಮ್ಭೃತಕಾಲಚಕ್ರೋ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 52 ॥

ಧರ್ಮೋಽಥ ಪಾಪನಿಚಯಃ ಶ್ರುತಯಸ್ತಪಾಂಸಿ

ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಕೀಟಪತಗಾವಧಯಶ್ಚ ಜೀವಾಃ ।

ಯದ್ದತಮಾತ್ರವಿಭವಪ್ರಕಟಪ್ರಭಾವಾ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 53 ॥

ಯಸ್ತ್ವಿನ್ದ್ರಗೋಪಮಥವೇನ್ದ್ರಮಹೋ ಸ್ವಕರ್ಮ-

-ಬನ್ಧಾನುರೂಪಫಲಭಾಜನಮಾತನೋತಿ ।

ಕರ್ಮಾಣಿ ನಿರ್ದಹತಿ ಕಿನ್ತು ಚ ಭಕ್ತಿಭಾಜಾಂ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 54 ॥

ಯಂ ಕ್ರೋಧಕಾಮಸಹಜಪ್ರಣಯಾದಿಭೀತಿ-

-ವಾತ್ಸಲ್ಯಮೋಹಗುರುಗೌರವಸೇವ್ಯಭಾವೈಃ ।

ಸಞ್ಚಿನ್ತ್ಯ ತಸ್ಯ ಸದೃಶೀಂ ತನುಮಾಪುರೇತೇ

ಗೋವಿನ್ದಮಾದಿಪುರುಷಂ ತಮಹಂ ಭಜಾಮಿ ॥ 55 ॥

ಶ್ರಿಯಃ ಕಾನ್ತಾಃ ಕಾನ್ತಃ ಪರಮಪುರುಷಃ ಕಲ್ಪತರವೋ

ದ್ರುಮಾ ಭೂಮಿಶ್ಚಿನ್ತಾಮಣಿಗಣಮಯಿ ತೋಯಮಮೃತಮ್ ।

ಕಥಾ ಗಾನಂ ನಾಟ್ಯಂ ಗಮನಮಪಿ ವಂಶೀ ಪ್ರಿಯಸಖಿ

ಚಿದಾನನ್ದಂ ಜ್ಯೋತಿಃ ಪರಮಪಿ ತದಾಸ್ವಾದ್ಯಮಪಿ ಚ ।

ಸ ಯತ್ರ ಕ್ಷೀರಾಬ್ಧಿಃ ಸ್ರವತಿ ಸುರಭೀಭ್ಯಶ್ಚ ಸುಮಹಾನ್

ನಿಮೇಷಾರ್ಧಾಖ್ಯೋ ವಾ ವ್ರಜತಿ ನ ಹಿ ಯತ್ರಾಪಿ ಸಮಯಃ ।

ಭಜೇ ಶ್ವೇತದ್ವೀಪಂ ತಮಹಮಿಹ ಗೋಲೋಕಮಿತಿ ಯಂ

ವಿದನ್ತಸ್ತೇ ಸನ್ತಃ ಕ್ಷಿತಿವಿರಲಚಾರಾಃ ಕತಿಪಯೇ ॥ 56 ॥

ಅಥೋವಾಚ ಮಹಾವಿಷ್ಣುರ್ಭಗವನ್ತಂ ಪ್ರಜಾಪತಿಮ್ ।

ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಮಹತ್ತ್ವವಿಜ್ಞಾನೇ ಪ್ರಜಾಸರ್ಗೇ ಚ ಚೇನ್ಮತಿಃ ।

ಪಞ್ಚಶ್ಲೋಕೀಮಿಮಾಂ ವಿದ್ಯಾಂ ವತ್ಸ ದತ್ತಾಂ ನಿಬೋಧ ಮೇ ॥ 57 ॥

ಪ್ರಬುದ್ಧೇ ಜ್ಞಾನಭಕ್ತಿಭ್ಯಾಮಾತ್ಮನ್ಯಾನನ್ದಚಿನ್ಮಯೀ ।

ಉದೇತ್ಯನುತ್ತಮಾ ಭಕ್ತಿರ್ಭಗವತ್ಪ್ರೇಮಲಕ್ಷಣಾ ॥ 58 ॥

ಪ್ರಮಾಣೈಸ್ತತ್ ಸದಾಚಾರೈಸ್ತದಭ್ಯಾಸೈರ್ನಿರನ್ತರಮ್ ।

ಬೋಧಯನಾತ್ಮನಾತ್ಮಾನಂ ಭಕ್ತಿಮಪ್ಯುತ್ತಮಾಂ ಲಭೇತ್ ॥ 59 ॥

ಯಸ್ಯಾಃ ಶ್ರೇಯಸ್ಕರಂ ನಾಸ್ತಿ ಯಯಾ ನಿರ್ವೃತಿಮಾಪ್ನುಯಾತ್ ।

ಯಾ ಸಾಧಯತಿ ಮಾಮೇವ ಭಕ್ತಿಂ ತಾಮೇವ ಸಾಧಯೇತ್ ॥ 60 ॥

ಧರ್ಮಾನನ್ಯಾನ್ ಪರಿತ್ಯಜ್ಯ ಮಾಮೇಕಂ ಭಜ ವಿಶ್ವಸನ್ ।

ಯಾದೃಶೀ ಯಾದೃಶೀ ಶ್ರದ್ಧಾ ಸಿದ್ಧಿರ್ಭವತಿ ತಾದೃಶೀ ।

ಕುರ್ವನ್ನಿರನ್ತರಂ ಕರ್ಮ ಲೋಕೋಽಯಮನುವರ್ತತೇ ।

ತೇನೈವ ಕರ್ಮಣಾ ಧ್ಯಾಯನ್ಮಾಂ ಪರಾಂ ಭಕ್ತಿಮಿಚ್ಛತಿ ॥ 61 ॥

ಅಹಂ ಹಿ ವಿಶ್ವಸ್ಯ ಚರಾಚರಸ್ಯ

ಬೀಜಂ ಪ್ರಧಾನಂ ಪ್ರಕೃತಿಃ ಪುಮಾಂಶ್ಚ ।

ಮಯಾಹಿತಂ ತೇಜ ಇದಂ ಬಿಭರ್ಷಿ

ವಿಧೇ ವಿಧೇಹಿ ತ್ವಮಥೋ ಜಗನ್ತಿ ॥ 62 ॥

ಇತಿ ಶ್ರೀ ಬ್ರಹ್ಮ ಸಂಹಿತಾ ಸಮ್ಪೂರ್ಣಮ್ ।

Roman (IAST) Transliteration

īśvaraḥ paramaḥ kṛṣṇaḥ saccidānandavigrahaḥ |

anādirādirgovindaḥ sarvakāraṇakāraṇam || 1 ||

sahasrapatrakamalaṃ gokulākhyaṃ mahatpadam |

tatkarṇikāraṃ taddhāma tadanantāśasambhavam || 2 ||

karṇikāraṃ mahadyantraṃ ṣaṭkoṇaṃ vajrakīlakam

ṣaḍaṅga ṣaṭpadīsthānaṃ prakṛtyā puruṣeṇa ca |

premānandamahānandarasenāvasthitaṃ hi yat

jyotīrūpeṇa manunā kāmabījena saṅgatam || 3 ||

tatkiñjalkaṃ tadaṃśānāṃ tatpatrāṇi śriyāmapi || 4 ||

caturasraṃ tatparitaḥ śvetadvīpākhyamadbhutam |

caturasraṃ caturmūrteścaturdhāma catuṣkṛtam |

caturbhiḥ puruṣārthaiśca caturbhirhetubhirvṛtam |

śūlairdaśabhirānaddhamūrdhvādho digvidikṣvapi |

aṣṭabhirnidhibhirjuṣṭamaṣṭabhiḥ siddhibhistathā |

manurūpaiśca daśabhirdikpālaiḥ parito vṛtam |

śyāmairgauraiśca raktaiśca śuklaiśca pārṣadarṣabhaiḥ |

śobhitaṃ śaktibhistābhiradbhutābhiḥ samantataḥ || 5 ||

evaṃ jyotirmayo devaḥ sadānandaṃ parātparaḥ |

ātmārāmasya tasyāsti prakṛtyā na samāgamaḥ || 6 ||

māyayā'ramamāṇasya na viyogastayā saha |

ātmanā ramayā reme tyaktakālaṃ sisṛkṣayā || 7 ||

niyatiḥ sā ramādevī tatpriyā tadvaśaṃ tadā |

talliṅgaṃ bhagavān śambhurjotirūpaḥ sanātanaḥ |

yā yoniḥ sāparāśaktiḥ kāmo bījaṃ mahaddhareḥ || 8 ||

liṅgayonyātmikā jātā imā māheśvarī prajāḥ || 9 ||

śaktimān puruṣaḥ so'yaṃ liṅgarūpī maheśvaraḥ |

tasminnāvirabhūlliṅge mahāviṣṇurjagatpatiḥ || 10 ||

sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |

sahasrabāhurviśvātmā sahasrāṃśaḥ sahasrasūḥ || 11 ||

nārāyaṇaḥ sa bhagavānāpastasmātsanātanāt |

āvirāsītkāraṇārṇo nidhiḥ saṅkarṣaṇātmakaḥ |

yoganidrāṃ gatastasmin sahasrāṃśaḥ svayaṃ mahān || 12 ||

tadromabila jāleṣu bījaṃ saṅkarṣaṇasya ca |

haimānyaṇḍāni jātāni mahābhūtāvṛtāni tu || 13 ||

pratyaṇḍamevamekāṃśādekāṃśādviśati svayam |

sahasramūrdhā viśvātmā mahāviṣṇuḥ sanātanaḥ || 14 ||

vāmāṅgādasṛjadviṣṇuṃ dakṣiṇāṅgātprajāpatim |

jyotirliṅgamayaṃ śambhuṃ kūrcadeśādavāsṛjat || 15 ||

ahaṅkārātmakaṃ viśvaṃ tasmādetadvyajāyata || 16 ||

atha taistrividhairveśairlīlāmudvahataḥ kila |

yoganidrā bhagavatī tasya śrīriva saṅgatā || 17 ||

sasṛkṣāyāṃ tato nābhestasya padmaṃ viniryayau |

tannālaṃ hemanalinaṃ brahmaṇo lokamadbhutam || 18 ||

tattvāni pūrvarūḍhāni kāraṇāni parasparam |

samavāyāprayogācca vibhinnāni pṛthak pṛthak |

cicchaktyā sajjamāno'tha bhagavānādipūruṣaḥ |

yojayanmāyayā devo yoganidrāmakalpayat || 19 ||

yojayitvā tu tānyeva praviveśa svayaṃ guhām |

guhāṃ praviṣṭe tasmiṃstu jīvātmā pratibudhyate || 20 ||

sa nityo nityasambandhaḥ prakṛtiśca paraiva sā || 21 ||

evaṃ sarvātmasambandhaṃ nābhyāṃ padmaṃ harerabhūt |

tatra brahmābhavadbhūyaścaturvedī caturmukhaḥ || 22 ||

sa jāto bhagavacchaktyā tatkālaṃ kila coditaḥ |

sisṛkṣāyāṃ matiṃ cakre pūrvasaṃskārasaṃskṛtaḥ |

dadarśa kevalaṃ dhvāntaṃ nānyatkimapi sarvataḥ || 23 ||

uvāca puratastasmai tasya divyā sarasvatī |

kāmaḥ kṛṣṇāya govinda he gopījana ityapi |

vallabhāya priyā vahnermantraṃ te dāsyati priyam || 24 ||

tapastvaṃ tapa etena tava siddhirbhaviṣyati || 25 ||

atha tepe sa suciraṃ prīṇan govindamavyayam |

śvetadvīpapatiṃ kṛṣṇaṃ golokasthaṃ parātparam |

prakṛtyā guṇarūpiṇyā rūpiṇyā paryupāsitam |

sahasradalasampanne koṭikiñjalkabṛṃhite |

bhūmiścintāmaṇistatra karṇikāre mahāsane |

samāsīnaṃ cidānandaṃ jyotirūpaṃ sanātanam |

śabdabrahmamayaṃ veṇuṃ vādayantaṃ mukhāmbuje |

vilāsinīgaṇavṛtaṃ svaiḥ svairaṃśairabhiṣṭutam || 26 ||

atha veṇuninādasya trayīmūrtimayī gatiḥ |

sphurantī praviveśāśu mukhābjāni svayambhuvaḥ |

gāyatrīṃ gāyatastasmādadhigatya sarojajaḥ |

saṃskṛtaścādiguruṇā dvijatāmagamattataḥ || 27 ||

trayyā prabuddho'tha vidhirvijñātatattvasāgaraḥ |

tuṣṭāva vedasāreṇa stotreṇānena keśavam || 28 ||

cintāmaṇiprakarasadmasu kalpavṛkṣa

lakṣāvṛteṣu surabhīrabhipālayantam |

lakṣmīsahasraśatasambhramasevyamānaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 29 ||

veṇuṃ kvaṇantamaravindadalāyatākṣaṃ

barhāvataṃsamasitāmbudasundarāṅgam |

kandarpakoṭikamanīyaviśeṣaśobhaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 30 ||

ālolacandrakalasadvanamālyavaṃśī-

-ratnāṅgadaṃ praṇayakelikalāvilāsam |

śyāmaṃ tribhaṅgalalitaṃ niyataprakāśaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 31 ||

aṅgāni yasya sakalendriyavṛttimanti

paśyanti pānti kalayanti ciraṃ jaganti |

ānandacinmayasadujjvalavigrahasya

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 32 ||

advaitamacyutamanādimanantarūpaṃ

ādyaṃ purāṇapuruṣaṃ navayauvanaṃ ca |

vedeṣu durlabhamadurlabhamātmabhaktau

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 33 ||

panthāstu koṭiśatavatsarasampragamyo

vāyorathāpi manaso munipuṅgavānām |

so'pyasti yatprapadasīmnyavicintyatattve

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 34 ||

eko'pyasau racayituṃ jagadaṇḍakoṭiṃ

yacchaktirasti jagadaṇḍacayā yadantaḥ |

aṇḍāntarasthaparamāṇucayāntarasthaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 35 ||

yadbhāvabhāvitadhiyo manujāstathaiva

samprāpya rūpamahimāsanayānabhūṣāḥ |

sūktairyameva nigamaprathitaiḥ stuvanti

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 36 ||

ānandacinmayarasapratibhāvitābhi-

-stābhirya eva nijarūpatayā kalābhiḥ |

goloka eva nivasatyakhilātmabhūto

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 37 ||

premāñjanacchuritabhaktivilocanena

santaḥ sadaiva hṛdayeṣu vilokayanti |

yaṃ śyāmasundaramacintyaguṇasvarūpaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 38 ||

rāmādimūrtiṣu kalāniyamena tiṣṭhan

nānāvatāramakarodbhuvaneṣu kintu |

kṛṣṇaḥ svayaṃ samabhavatparamaḥ pumān yo

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 39 ||

yasya prabhā prabhavato jagadaṇḍakoṭi-

-koṭiṣvaśeṣavasudhādi vibhūtibhinnam |

tadbrahma niṣkalamanantamaśeṣabhūtaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 40 ||

māyā hi yasya jagadaṇḍaśatāni sūte

traiguṇyatadviṣayavedavitāyamānā |

sattvāvalambiparasattvaṃ viśuddhasattvaṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 41 ||

ānandacinmayarasātmatayā manaḥsu

yaḥ prāṇināṃ pratiphalan smaratāmupetya |

līlāyitena bhuvanāni jayatyajasraṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 42 ||

golokanāmni nijadhāmni tale ca tasya

devi maheśaharidhāmasu teṣu teṣu |

te te prabhāvanicayā vihitāśca yena

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 43 ||

sṛṣṭisthitipralayasādhanaśaktirekā

chāyeva yasya bhuvanāni bibharti durgā |

icchānurūpamapi yasya ca ceṣṭate sā

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 44 ||

kṣīraṃ yathā dadhi vikāraviśeṣayogāt

sañjāyate na hi tataḥ pṛthagasti hetoḥ |

yaḥ śambhutāmapi tathā samupaiti kāryā-

-dgovindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 45 ||

dīpārcireva hi daśāntaramabhyupetya

dīpāyate vivṛtahetusamānadharmā |

yastādṛgeva hi ca viṣṇutayā vibhāti

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 46 ||

yaḥ kāraṇārṇavajale bhajati sma yoga-

-nidrāmanantajagadaṇḍasaromakūpaḥ |

ādhāraśaktimavalambya parāṃ svamūrtiṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 47 ||

yasyaikaniśvasitakālamathāvalambya

jīvanti lomabilajā jagadaṇḍanāthāḥ |

viṣṇurmahān sa iha yasya kalāviśeṣo

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 48 ||

bhāsvān yathāśmaśakaleṣu nijeṣu tejaḥ

svīyaṃ kiyatprakaṭayatyapi tadvadatra |

brahmā ya eṣa jagadaṇḍavidhānakartā

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 49 ||

yatpādapallavayugaṃ vinidhāya kumbha-

-dvandve praṇāmasamaye sa gaṇādhirājaḥ |

vighnān vihantumalamasya jagattrayasya

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 50 ||

agnirmahī gaganamambu maruddiśaśca

kālastathātmamanasīti jagattrayāṇi |

yasmādbhavanti vibhavanti viśanti yaṃ ca

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 51 ||

yaccakṣureṣa savitā sakalagrahāṇāṃ

rājā samastasuramūrtiraśeṣatejāḥ |

yasyājñayā bhramati sambhṛtakālacakro

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 52 ||

dharmo'tha pāpanicayaḥ śrutayastapāṃsi

brahmādikīṭapatagāvadhayaśca jīvāḥ |

yaddatamātravibhavaprakaṭaprabhāvā

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 53 ||

yastvindragopamathavendramaho svakarma-

-bandhānurūpaphalabhājanamātanoti |

karmāṇi nirdahati kintu ca bhaktibhājāṃ

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 54 ||

yaṃ krodhakāmasahajapraṇayādibhīti-

-vātsalyamohagurugauravasevyabhāvaiḥ |

sañcintya tasya sadṛśīṃ tanumāpurete

govindamādipuruṣaṃ tamahaṃ bhajāmi || 55 ||

śriyaḥ kāntāḥ kāntaḥ paramapuruṣaḥ kalpataravo

drumā bhūmiścintāmaṇigaṇamayi toyamamṛtam |

kathā gānaṃ nāṭyaṃ gamanamapi vaṃśī priyasakhi

cidānandaṃ jyotiḥ paramapi tadāsvādyamapi ca |

sa yatra kṣīrābdhiḥ sravati surabhībhyaśca sumahān

nimeṣārdhākhyo vā vrajati na hi yatrāpi samayaḥ |

bhaje śvetadvīpaṃ tamahamiha golokamiti yaṃ

vidantaste santaḥ kṣitiviralacārāḥ katipaye || 56 ||

athovāca mahāviṣṇurbhagavantaṃ prajāpatim |

brahman mahattvavijñāne prajāsarge ca cenmatiḥ |

pañcaślokīmimāṃ vidyāṃ vatsa dattāṃ nibodha me || 57 ||

prabuddhe jñānabhaktibhyāmātmanyānandacinmayī |

udetyanuttamā bhaktirbhagavatpremalakṣaṇā || 58 ||

pramāṇaistat sadācāraistadabhyāsairnirantaram |

bodhayanātmanātmānaṃ bhaktimapyuttamāṃ labhet || 59 ||

yasyāḥ śreyaskaraṃ nāsti yayā nirvṛtimāpnuyāt |

yā sādhayati māmeva bhaktiṃ tāmeva sādhayet || 60 ||

dharmānanyān parityajya māmekaṃ bhaja viśvasan |

yādṛśī yādṛśī śraddhā siddhirbhavati tādṛśī |

kurvannirantaraṃ karma loko'yamanuvartate |

tenaiva karmaṇā dhyāyanmāṃ parāṃ bhaktimicchati || 61 ||

ahaṃ hi viśvasya carācarasya

bījaṃ pradhānaṃ prakṛtiḥ pumāṃśca |

mayāhitaṃ teja idaṃ bibharṣi

vidhe vidhehi tvamatho jaganti || 62 ||

iti śrī brahma saṃhitā sampūrṇam |

Sanskrit — Devanagari (original)

ईश्वरः परमः कृष्णः सच्चिदानन्दविग्रहः ।

अनादिरादिर्गोविन्दः सर्वकारणकारणम् ॥ 1 ॥

सहस्रपत्रकमलं गोकुलाख्यं महत्पदम् ।

तत्कर्णिकारं तद्धाम तदनन्ताशसम्भवम् ॥ 2 ॥

कर्णिकारं महद्यन्त्रं षट्कोणं वज्रकीलकम्

षडङ्ग षट्पदीस्थानं प्रकृत्या पुरुषेण च ।

प्रेमानन्दमहानन्दरसेनावस्थितं हि यत्

ज्योतीरूपेण मनुना कामबीजेन सङ्गतम् ॥ 3 ॥

तत्किञ्जल्कं तदंशानां तत्पत्राणि श्रियामपि ॥ 4 ॥

चतुरस्रं तत्परितः श्वेतद्वीपाख्यमद्भुतम् ।

चतुरस्रं चतुर्मूर्तेश्चतुर्धाम चतुष्कृतम् ।

चतुर्भिः पुरुषार्थैश्च चतुर्भिर्हेतुभिर्वृतम् ।

शूलैर्दशभिरानद्धमूर्ध्वाधो दिग्विदिक्ष्वपि ।

अष्टभिर्निधिभिर्जुष्टमष्टभिः सिद्धिभिस्तथा ।

मनुरूपैश्च दशभिर्दिक्पालैः परितो वृतम् ।

श्यामैर्गौरैश्च रक्तैश्च शुक्लैश्च पार्षदर्षभैः ।

शोभितं शक्तिभिस्ताभिरद्भुताभिः समन्ततः ॥ 5 ॥

एवं ज्योतिर्मयो देवः सदानन्दं परात्परः ।

आत्मारामस्य तस्यास्ति प्रकृत्या न समागमः ॥ 6 ॥

माययाऽरममाणस्य न वियोगस्तया सह ।

आत्मना रमया रेमे त्यक्तकालं सिसृक्षया ॥ 7 ॥

नियतिः सा रमादेवी तत्प्रिया तद्वशं तदा ।

तल्लिङ्गं भगवान् शम्भुर्जोतिरूपः सनातनः ।

या योनिः सापराशक्तिः कामो बीजं महद्धरेः ॥ 8 ॥

लिङ्गयोन्यात्मिका जाता इमा माहेश्वरी प्रजाः ॥ 9 ॥

शक्तिमान् पुरुषः सोऽयं लिङ्गरूपी महेश्वरः ।

तस्मिन्नाविरभूल्लिङ्गे महाविष्णुर्जगत्पतिः ॥ 10 ॥

सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।

सहस्रबाहुर्विश्वात्मा सहस्रांशः सहस्रसूः ॥ 11 ॥

नारायणः स भगवानापस्तस्मात्सनातनात् ।

आविरासीत्कारणार्णो निधिः सङ्कर्षणात्मकः ।

योगनिद्रां गतस्तस्मिन् सहस्रांशः स्वयं महान् ॥ 12 ॥

तद्रोमबिल जालेषु बीजं सङ्कर्षणस्य च ।

हैमान्यण्डानि जातानि महाभूतावृतानि तु ॥ 13 ॥

प्रत्यण्डमेवमेकांशादेकांशाद्विशति स्वयम् ।

सहस्रमूर्धा विश्वात्मा महाविष्णुः सनातनः ॥ 14 ॥

वामाङ्गादसृजद्विष्णुं दक्षिणाङ्गात्प्रजापतिम् ।

ज्योतिर्लिङ्गमयं शम्भुं कूर्चदेशादवासृजत् ॥ 15 ॥

अहङ्कारात्मकं विश्वं तस्मादेतद्व्यजायत ॥ 16 ॥

अथ तैस्त्रिविधैर्वेशैर्लीलामुद्वहतः किल ।

योगनिद्रा भगवती तस्य श्रीरिव सङ्गता ॥ 17 ॥

ससृक्षायां ततो नाभेस्तस्य पद्मं विनिर्ययौ ।

तन्नालं हेमनलिनं ब्रह्मणो लोकमद्भुतम् ॥ 18 ॥

तत्त्वानि पूर्वरूढानि कारणानि परस्परम् ।

समवायाप्रयोगाच्च विभिन्नानि पृथक् पृथक् ।

चिच्छक्त्या सज्जमानोऽथ भगवानादिपूरुषः ।

योजयन्मायया देवो योगनिद्रामकल्पयत् ॥ 19 ॥

योजयित्वा तु तान्येव प्रविवेश स्वयं गुहाम् ।

गुहां प्रविष्टे तस्मिंस्तु जीवात्मा प्रतिबुध्यते ॥ 20 ॥

स नित्यो नित्यसम्बन्धः प्रकृतिश्च परैव सा ॥ 21 ॥

एवं सर्वात्मसम्बन्धं नाभ्यां पद्मं हरेरभूत् ।

तत्र ब्रह्माभवद्भूयश्चतुर्वेदी चतुर्मुखः ॥ 22 ॥

स जातो भगवच्छक्त्या तत्कालं किल चोदितः ।

सिसृक्षायां मतिं चक्रे पूर्वसंस्कारसंस्कृतः ।

ददर्श केवलं ध्वान्तं नान्यत्किमपि सर्वतः ॥ 23 ॥

उवाच पुरतस्तस्मै तस्य दिव्या सरस्वती ।

कामः कृष्णाय गोविन्द हे गोपीजन इत्यपि ।

वल्लभाय प्रिया वह्नेर्मन्त्रं ते दास्यति प्रियम् ॥ 24 ॥

तपस्त्वं तप एतेन तव सिद्धिर्भविष्यति ॥ 25 ॥

अथ तेपे स सुचिरं प्रीणन् गोविन्दमव्ययम् ।

श्वेतद्वीपपतिं कृष्णं गोलोकस्थं परात्परम् ।

प्रकृत्या गुणरूपिण्या रूपिण्या पर्युपासितम् ।

सहस्रदलसम्पन्ने कोटिकिञ्जल्कबृंहिते ।

भूमिश्चिन्तामणिस्तत्र कर्णिकारे महासने ।

समासीनं चिदानन्दं ज्योतिरूपं सनातनम् ।

शब्दब्रह्ममयं वेणुं वादयन्तं मुखाम्बुजे ।

विलासिनीगणवृतं स्वैः स्वैरंशैरभिष्टुतम् ॥ 26 ॥

अथ वेणुनिनादस्य त्रयीमूर्तिमयी गतिः ।

स्फुरन्ती प्रविवेशाशु मुखाब्जानि स्वयम्भुवः ।

गायत्रीं गायतस्तस्मादधिगत्य सरोजजः ।

संस्कृतश्चादिगुरुणा द्विजतामगमत्ततः ॥ 27 ॥

त्रय्या प्रबुद्धोऽथ विधिर्विज्ञाततत्त्वसागरः ।

तुष्टाव वेदसारेण स्तोत्रेणानेन केशवम् ॥ 28 ॥

चिन्तामणिप्रकरसद्मसु कल्पवृक्ष

लक्षावृतेषु सुरभीरभिपालयन्तम् ।

लक्ष्मीसहस्रशतसम्भ्रमसेव्यमानं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 29 ॥

वेणुं क्वणन्तमरविन्ददलायताक्षं

बर्हावतंसमसिताम्बुदसुन्दराङ्गम् ।

कन्दर्पकोटिकमनीयविशेषशोभं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 30 ॥

आलोलचन्द्रकलसद्वनमाल्यवंशी-

-रत्नाङ्गदं प्रणयकेलिकलाविलासम् ।

श्यामं त्रिभङ्गललितं नियतप्रकाशं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 31 ॥

अङ्गानि यस्य सकलेन्द्रियवृत्तिमन्ति

पश्यन्ति पान्ति कलयन्ति चिरं जगन्ति ।

आनन्दचिन्मयसदुज्ज्वलविग्रहस्य

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 32 ॥

अद्वैतमच्युतमनादिमनन्तरूपं

आद्यं पुराणपुरुषं नवयौवनं च ।

वेदेषु दुर्लभमदुर्लभमात्मभक्तौ

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 33 ॥

पन्थास्तु कोटिशतवत्सरसम्प्रगम्यो

वायोरथापि मनसो मुनिपुङ्गवानाम् ।

सोऽप्यस्ति यत्प्रपदसीम्न्यविचिन्त्यतत्त्वे

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 34 ॥

एकोऽप्यसौ रचयितुं जगदण्डकोटिं

यच्छक्तिरस्ति जगदण्डचया यदन्तः ।

अण्डान्तरस्थपरमाणुचयान्तरस्थं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 35 ॥

यद्भावभावितधियो मनुजास्तथैव

सम्प्राप्य रूपमहिमासनयानभूषाः ।

सूक्तैर्यमेव निगमप्रथितैः स्तुवन्ति

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 36 ॥

आनन्दचिन्मयरसप्रतिभाविताभि-

-स्ताभिर्य एव निजरूपतया कलाभिः ।

गोलोक एव निवसत्यखिलात्मभूतो

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 37 ॥

प्रेमाञ्जनच्छुरितभक्तिविलोचनेन

सन्तः सदैव हृदयेषु विलोकयन्ति ।

यं श्यामसुन्दरमचिन्त्यगुणस्वरूपं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 38 ॥

रामादिमूर्तिषु कलानियमेन तिष्ठन्

नानावतारमकरोद्भुवनेषु किन्तु ।

कृष्णः स्वयं समभवत्परमः पुमान् यो

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 39 ॥

यस्य प्रभा प्रभवतो जगदण्डकोटि-

-कोटिष्वशेषवसुधादि विभूतिभिन्नम् ।

तद्ब्रह्म निष्कलमनन्तमशेषभूतं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 40 ॥

माया हि यस्य जगदण्डशतानि सूते

त्रैगुण्यतद्विषयवेदवितायमाना ।

सत्त्वावलम्बिपरसत्त्वं विशुद्धसत्त्वं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 41 ॥

आनन्दचिन्मयरसात्मतया मनःसु

यः प्राणिनां प्रतिफलन् स्मरतामुपेत्य ।

लीलायितेन भुवनानि जयत्यजस्रं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 42 ॥

गोलोकनाम्नि निजधाम्नि तले च तस्य

देवि महेशहरिधामसु तेषु तेषु ।

ते ते प्रभावनिचया विहिताश्च येन

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 43 ॥

सृष्टिस्थितिप्रलयसाधनशक्तिरेका

छायेव यस्य भुवनानि बिभर्ति दुर्गा ।

इच्छानुरूपमपि यस्य च चेष्टते सा

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 44 ॥

क्षीरं यथा दधि विकारविशेषयोगात्

सञ्जायते न हि ततः पृथगस्ति हेतोः ।

यः शम्भुतामपि तथा समुपैति कार्या-

-द्गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 45 ॥

दीपार्चिरेव हि दशान्तरमभ्युपेत्य

दीपायते विवृतहेतुसमानधर्मा ।

यस्तादृगेव हि च विष्णुतया विभाति

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 46 ॥

यः कारणार्णवजले भजति स्म योग-

-निद्रामनन्तजगदण्डसरोमकूपः ।

आधारशक्तिमवलम्ब्य परां स्वमूर्तिं

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 47 ॥

यस्यैकनिश्वसितकालमथावलम्ब्य

जीवन्ति लोमबिलजा जगदण्डनाथाः ।

विष्णुर्महान् स इह यस्य कलाविशेषो

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 48 ॥

भास्वान् यथाश्मशकलेषु निजेषु तेजः

स्वीयं कियत्प्रकटयत्यपि तद्वदत्र ।

ब्रह्मा य एष जगदण्डविधानकर्ता

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 49 ॥

यत्पादपल्लवयुगं विनिधाय कुम्भ-

-द्वन्द्वे प्रणामसमये स गणाधिराजः ।

विघ्नान् विहन्तुमलमस्य जगत्त्रयस्य

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 50 ॥

अग्निर्मही गगनमम्बु मरुद्दिशश्च

कालस्तथात्ममनसीति जगत्त्रयाणि ।

यस्माद्भवन्ति विभवन्ति विशन्ति यं च

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 51 ॥

यच्चक्षुरेष सविता सकलग्रहाणां

राजा समस्तसुरमूर्तिरशेषतेजाः ।

यस्याज्ञया भ्रमति सम्भृतकालचक्रो

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 52 ॥

धर्मोऽथ पापनिचयः श्रुतयस्तपांसि

ब्रह्मादिकीटपतगावधयश्च जीवाः ।

यद्दतमात्रविभवप्रकटप्रभावा

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 53 ॥

यस्त्विन्द्रगोपमथवेन्द्रमहो स्वकर्म-

-बन्धानुरूपफलभाजनमातनोति ।

कर्माणि निर्दहति किन्तु च भक्तिभाजां

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 54 ॥

यं क्रोधकामसहजप्रणयादिभीति-

-वात्सल्यमोहगुरुगौरवसेव्यभावैः ।

सञ्चिन्त्य तस्य सदृशीं तनुमापुरेते

गोविन्दमादिपुरुषं तमहं भजामि ॥ 55 ॥

श्रियः कान्ताः कान्तः परमपुरुषः कल्पतरवो

द्रुमा भूमिश्चिन्तामणिगणमयि तोयममृतम् ।

कथा गानं नाट्यं गमनमपि वंशी प्रियसखि

चिदानन्दं ज्योतिः परमपि तदास्वाद्यमपि च ।

स यत्र क्षीराब्धिः स्रवति सुरभीभ्यश्च सुमहान्

निमेषार्धाख्यो वा व्रजति न हि यत्रापि समयः ।

भजे श्वेतद्वीपं तमहमिह गोलोकमिति यं

विदन्तस्ते सन्तः क्षितिविरलचाराः कतिपये ॥ 56 ॥

अथोवाच महाविष्णुर्भगवन्तं प्रजापतिम् ।

ब्रह्मन् महत्त्वविज्ञाने प्रजासर्गे च चेन्मतिः ।

पञ्चश्लोकीमिमां विद्यां वत्स दत्तां निबोध मे ॥ 57 ॥

प्रबुद्धे ज्ञानभक्तिभ्यामात्मन्यानन्दचिन्मयी ।

उदेत्यनुत्तमा भक्तिर्भगवत्प्रेमलक्षणा ॥ 58 ॥

प्रमाणैस्तत् सदाचारैस्तदभ्यासैर्निरन्तरम् ।

बोधयनात्मनात्मानं भक्तिमप्युत्तमां लभेत् ॥ 59 ॥

यस्याः श्रेयस्करं नास्ति यया निर्वृतिमाप्नुयात् ।

या साधयति मामेव भक्तिं तामेव साधयेत् ॥ 60 ॥

धर्मानन्यान् परित्यज्य मामेकं भज विश्वसन् ।

यादृशी यादृशी श्रद्धा सिद्धिर्भवति तादृशी ।

कुर्वन्निरन्तरं कर्म लोकोऽयमनुवर्तते ।

तेनैव कर्मणा ध्यायन्मां परां भक्तिमिच्छति ॥ 61 ॥

अहं हि विश्वस्य चराचरस्य

बीजं प्रधानं प्रकृतिः पुमांश्च ।

मयाहितं तेज इदं बिभर्षि

विधे विधेहि त्वमथो जगन्ति ॥ 62 ॥

इति श्री ब्रह्म संहिता सम्पूर्णम् ।