2 - Svadhyayabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Saha Vai — Devanagari Script

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके द्वितीयः प्रपाठकः - स्वाध्यायब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1

सह॒ वै दे॒वाना॒-ञ्चासु॑राणा-ञ्च य॒ज्ञौ प्रत॑तावास्तां-वँ॒यग्ग् स्व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यामो व॒यमे᳚ष्याम॒ इति॒ ते-ऽसु॑रा-स्स॒न्नह्य॒ सह॑सै॒वाच॑र-न्ब्रह्म॒चर्ये॑ण॒ तप॑सैव दे॒वास्ते-ऽसु॑रा अमुह्य॒ग्ग्॒स्ते न प्राजा॑न॒ग्ग्॒स्ते परा॑भव॒न्ते न स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्, प्रसृ॑तेन॒ वै य॒ज्ञेन॑ दे॒वा-स्स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्न प्रसृ॑ते॒नासु॑रा॒-न्परा॑-ऽभावय॒न् ,प्रसृ॑तो ह॒ वै य॑ज्ञोपवी॒तिनो॑ य॒ज्ञो-ऽप्र॑सृ॒तो-ऽनु॑पवी॒तिनो॒ यत्किञ्च॑ ब्राह्म॒णो य॑ज्ञोपवी॒त्यधी॑ते॒ यज॑त ए॒व त-त्तस्मा᳚-द्यज्ञोपवी॒त्ये॑वाधी॑यीत या॒जये॒-द्यजे॑त वा य॒ज्ञस्य॒ प्रसृ॑त्या॒ , अजि॑नं॒-वाँसो॑ वा दक्षिण॒त उ॑प॒वीय॒ दक्षि॑ण-म्बा॒हुमुद्ध॑र॒ते-ऽव॑ धत्ते स॒व्यमिति॑ यज्ञोपवी॒तमे॒तदे॒व विप॑रीत-म्प्राचीनावी॒तग्ं सं॒वीँत॑-म्मानु॒षम् ॥ 1 ॥

अनुवाकं 2

रक्षाग्ं॑सि॒ हवा॑ पुरोनुवा॒के तपो-ऽग्र॑मतिष्ठन्त॒ ता-न्प्र॒जाप॑ति-र्व॒रेणो॒पाम॑न्त्रयत॒ तानि॒ वर॑मवृणीतादि॒त्यो नो॒ योद्धा॒ इति॒ ता-न्प्र॒जाप॑ति-रब्रवी॒-द्योध॑य॒द्ध्वमिति॒ तस्मा॒दुत्ति॑ष्ठन्त॒ग्ं॒ हवा॒ तानि॒ रक्षाग्॑स्यादि॒त्यं-योँध॑यन्ति॒ याव॑दस्त॒मन्व॑गा॒-त्तानि॑ ह॒ वा ए॒तानि॒ रक्षाग्ं॑सि गायत्रि॒या ऽभि॑मन्त्रिते॒नाम्भ॑सा शाम्यन्ति॒ तदु॑ ह॒ वा ए॒ते ब्र॑ह्मवा॒दिनः॑ पू॒र्वाभि॑मु॒खा-स्स॒न्ध्याया᳚-ङ्गायत्रि॒या-ऽभि॑मन्त्रिता॒ आप॑ ऊ॒र्ध्वं-विँक्षि॑पन्ति॒ ता ए॒ता आपो॑ व॒ज्रीभू॒त्वा तानि॒ रक्षाग्ं॑सि

म॒न्देहा-ऽरु॑णे द्वी॒पे प्रक्षि॑पन्ति॒ य-त्प्र॑दक्षि॒ण-म्प्रक्र॑मन्ति॒ तेन॑ पा॒प्मान॒मव॑ धून्वन्त्यु॒द्यन्त॑मस्तं॒-यँन्त॑मादि॒त्य-म॑भिद्ध्या॒यन् कु॒र्व-न्ब्रा᳚ह्म॒णो वि॒द्वान्-थ्स॒कल॑-म्भ॒द्रम॑श्नुते॒ ऽसावा॑दि॒त्यो ब्र॒ह्मेति॒ ब्रह्मै॒व स-न्ब्रह्मा॒प्येति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 2 ॥

अनुवाकं 3

य-द्दे॑वा देव॒हेड॑नं॒ (देव॒हेल॑नं॒) देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम् ।

आदि॑त्या॒स्तस्मा᳚न्मा मुञ्चत॒र्तस्य॒र्तेन॒ मामि॒त ॥

देवा॑ जीवनका॒म्या य-द्वा॒चा-ऽनृ॑तमूदि॒म ।

तस्मा᳚न्न इ॒ह मु॑ञ्चत॒ विश्वे॑ देवा-स्स॒जोष॑सः ॥

ऋ॒तेन॑ द्यावापृथिवी ऋ॒तेन॒ त्वग्ं स॑रस्वति ।

कृ॒तान्नः॑ पा॒ह्येन॑सो॒ य-त्किञ्चानृ॑तमूदि॒म ॥

इ॒न्द्रा॒ग्नी मि॒त्रावरु॑णौ॒ सोमो॑ धा॒ता बृह॒स्पतिः॑ ।

ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सो॒ यद॒न्यकृ॑तमारि॒म ॥

स॒जा॒त॒श॒ग्ं॒सादु॒त जा॑मिश॒ग्ं॒ साज्ज्याय॑स॒-श्शग्ंसा॑दु॒त वा॒ कनी॑यसः ।

अना॑धृष्ट-न्दे॒वकृ॑तं॒-यँदेन॒स्तस्मा॒-त्त्वम॒स्मा-ञ्जा॑तवेदो मुमुग्धि ॥

यद्वा॒चा य-न्मन॑सा बा॒हुभ्या॑-मू॒रुभ्या॑मष्ठी॒वद्भ्या॑ शि॒श्नैर्यदनृ॑त-ञ्चकृ॒मा व॒यम् ।

अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सा॒ गार्ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु चकृ॒म यानि॑ दुष्कृ॒ता ॥

येन॑ त्रि॒तो अ॑र्ण॒वा-न्नि॑र्ब॒भूव॒ येन॒ सूर्य॒-न्तम॑सो निर्मु॒मोच॑ ।

येनेन्द्रो॒ विश्वा॒ अज॑हा॒दरा॑ती॒स्तेना॒ह-ञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑रानशा॒न आ᳚क्षि ॥

य-त्कुसी॑द॒मप्र॑तीत्त॒-म्मये॒ह येन॑ य॒मस्य॑ नि॒धिना॒ चरा॑मि ।

ए॒तत्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि॒ जीव॑न्ने॒व प्रति॒ तत्ते॑ दधामि ॥

यन्मयि॑ मा॒ता गर्भे॑ स॒ति । एन॑श्च॒कार॒ यत्पि॒ता । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॑ पि॒पेष॑ मा॒तर॑-म्पि॒तर᳚म् । पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धयन्न्॑ । अहिग्ं॑सितौ पि॒तरौ॒ मया॒ तत् । तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्याम् । यन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥

यदा॒शसा॑ नि॒शसा॒ यत्प॑रा॒शसा᳚ । यदेन॑श्च कृ॒मा नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ अति॑क्रामामि दुरि॒तं-यँदेनः॑ । जहा॑मि रि॒प्र-म्प॑र॒मे स॒धस्थे᳚ । यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ । तमारो॑हामि सु॒कृता॒-न्नु लो॒कम् ॥ त्रि॒ते दे॒वा अ॑मृजतै॒-तदेनः॑ । त्रि॒त ए॒तन्म॑नु॒ष्ये॑षु मामृजे । ततो॑ मा॒ यदि॒ किञ्चि॑दान॒शे । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥

दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ताः । या जा॒ता ओष॑धीभ्यः । अथो॒ या अ॑ग्नि॒जा आपः॑ । ता नः॑ शुन्धन्तु॒ शुन्ध॑नीः ॥ यदापो॒ नक्त॑-न्दुरि॒त-ञ्चरा॑म । यद्वा॒ दिवा॒ नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । हिर॑ण्य-वर्णा॒स्तत॒ उत्पु॑नीत नः ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥

तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि ॥ त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ 3 ॥

(मु॒मु॒ग्धि॒ स॒प्त च॑) (अ. 3)

अनुवाकं 4

यददी᳚व्यन्नृ॒णम॒ह-म्ब॒भूवादि॑-थ्सन्वा सञ्ज॒गर॒ जने᳚भ्यः । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒दिन्द्र॑श्च संविँदा॒नौ प्रमु॑ञ्चताम् ॥ यद्धस्ता᳚भ्या-ञ्च॒कर॒ किल्बि॑षाण्य॒क्षाणां᳚-वँ॒ग्नुमु॑प॒जिघ्न॑मानः ।

उ॒ग्र॒म्प॒श्या च॑ राष्ट्र॒भृच्च॒ तान्य॑फ्स॒रसा॒ वनु॑दत्ता-मृ॒णानि॑ ॥ उग्र॑पंश्ये॒ राष्ट्र॑भृ॒-त्किल्बि॑षाणि॒ यद॒क्षवृ॑त्त॒मनु॑दत्तमे॒तत् ।

नेन्न॑ ऋ॒णानृ॒णव॒ इथ्स॑मानो य॒मस्य॑ लो॒के अधि॑ रज्जु॒राय॑ ॥ अव॑ ते॒ हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ । क्षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेनाग्ं॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं-विँम॑द्ध्य॒मग्ग् श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवा-ऽना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥

तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि ॥ सङ्कु॑सुको॒ विकु॑सुको निर्-ऋ॒थो यश्च॑ निस्व॒नः । ते-ऽ(1॒)स्म-द्यक्ष्म॒मना॑गसो दू॒रा-द्दू॒रम॑चीचतम् ॥ निर्य॑क्ष्ममचीचते कृ॒त्या-न्निर्-ऋ॑ति-ञ्च । तेन॒ यो-ऽ(1॒)स्मथ्समृ॑च्छातै॒ तम॑स्मै॒ प्रसु॑वामसि ॥ दु॒श्श॒ग्ं॒सा॒नु॒श॒ग्ं॒साभ्या᳚-ङ्घ॒णेना॑नुघ॒णेन॑ च । तेना॒न्यो-ऽ(1)॒स्म-थ्समृ॑च्छातै॒ तम॑स्मै॒ प्रसु॑वामसि ॥

संवँर्च॑सा॒ पय॑सा॒ सन्त॒नूभि॒रग॑न्महि॒ मन॑सा॒ सग्ं शि॒वेन॑ । त्वष्टा॑ नो॒ अत्र॒ विद॑धातु रा॒यो-ऽनु॑मार्ष्टु त॒न्वो(1॒) य-द्विलि॑ष्टम् ॥ 4 ॥

(कृ॒त्या-न्निर्-ऋ॑ति-ञ्च॒ पञ्च॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5

आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्निर्वरे᳚ण्यः ।

पुन॑स्ते प्रा॒ण आया॑ति॒ परा॒ यक्ष्मग्ं॑ सुवामि ते ॥

आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मम् ॥

इ॒मम॑ग्न॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से कृधि ति॒ग्ममोजो॑ वरुण॒ सग्ंशि॑शाधि । मा॒तेवा᳚स्मा अदिते॒ शर्म॑ यच्छ॒ विश्वे॑ देवा॒ जर॑दष्टि॒-र्यथा-ऽस॑त् ॥

अग्न॒ आयूग्ं॑षि पवस॒ आसु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः ।

आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॑-द्र॒यि-म्मयि॒ पोष᳚म् ॥ 5.1अ ॥

अ॒ग्निर्-ऋषिः॒ पव॑मानः॒ पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः । तमी॑महे महाग॒यम् ॥ अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व ।

अ॒स्मे दी॑दिहि सु॒मना॒ अहे॑ड॒ञ्छर्म॑न्ते (अहे॑ल॒ञ्छर्म॑न्ते) स्याम त्रि॒वरू॑थ उ॒द्भौ ॥

सह॑सा जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अधि॑ नो ब्रूहि सुमन॒स्यमा॑नो व॒यग्ग् स्या॑म॒ प्रणु॑दा न-स्स॒पत्नान्॑ ॥ अग्ने॒ यो नो॒-ऽभितो॒ जनो॒ वृको॒ वारो॒ जिघाग्ं॑सति । ताग्स्त्वं-वृँ॑त्रहञ्जहि॒ वस्व॒स्मभ्य॒मा भ॑र ॥ अग्ने॒ यो नो॑-ऽभि॒दास॑ति समा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑ । तं-वँ॒यग्ं स॒मिध॑-ङ्कृ॒त्वा तुभ्य॑म॒ग्ने-ऽपि॑दद्ध्मसि ॥ 5.1ब् ॥

यो न॒-श्शपा॒दश॑पतो॒ यश्च॑ न॒-श्शप॑त॒-श्शपा᳚त् ।

उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॒ सर्व॑-म्पा॒पग्ं समू॑हताम् ॥

यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणो॒ मर्तो॑-ऽभि॒दास॑ति देवाः ।

इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तो॒ मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न ॥ यो मान्द्वेष्टि॑ जातवेदो॒ य-ञ्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम् । सर्वा॒ग्॒स्तान॑ग्ने॒ सन्द॑ह॒ याग्श्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ ये च॒ माम् ॥ यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒या-द्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जनः॑ । निन्दा॒द्यो अ॒स्मा-न्दिफ्सा᳚च्च॒ सर्वा॒ग्॒स्तान्म॑ष्म॒षा कु॑रु ॥

सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्म॒ सग्ंशि॑तं-वीँ॒र्याम् (1॒) बल᳚म् । सग्ंशि॑त-ङ्क्ष॒त्र-म्मे॑ जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः ॥

उदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मु-द्वर्चो॒ अथो॒ बल᳚म् ।

क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒-ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ(2) अ॒हम् ॥ पुन॒र्मनः॒ पुन॒रायु॑र्म॒ आगा॒-त्पुन॒श्चक्षुः॒ पुन॒-श्श्रोत्र॑-म्म॒ आगा॒त्

पुनः॑ प्रा॒णः पुन॒राधी॑त-म्म॒ आगा᳚त् ।

वै॒श्वा॒न॒रो मे-ऽद॑ब्धस्तनू॒पा अव॑बाधता-न्दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ ॥ 5.1च् ॥

(पोषं॑ - दद्ध्मसि - पु॒रोहि॑तश्च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)

अनुवाकं 6

वै॒श्वा॒न॒राय॒ प्रति॑वेदयामो॒ यदी॑नृ॒णग्ं स॑ङ्ग॒रो दे॒वता॑सु । स ए॒ता-न्पाशा᳚-न्प्र॒मुच॒-न्प्रवे॑द॒ स नो॑ मुञ्चातु दुरि॒तादव॒द्यात् ॥

वै॒श्वा॒न॒रः पव॑यान्नः प॒वित्रै॒र्य-थ्स॑ङ्ग॒र-म॒भिधावा᳚म्या॒शाम् । अना॑जान॒-न्मन॑सा॒ याच॑मानो॒ यदत्रैनो॒ अव॒ त-थ्सु॑वामि ॥

अ॒मी ये सु॒भगे॑ दि॒वि वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के ।

प्रेहामृत॑स्य यच्छता-मे॒त-द्ब॑द्धक॒मोच॑नम् ॥

विजि॑हीर्ष्व लो॒कान् कृ॑धि ब॒न्धा-न्मु॑ञ्चासि॒ बद्ध॑कम् । योने॑रिव॒ प्रच्यु॑तो॒ गर्भ॒-स्सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नुष्व ॥

स प्र॑जा॒न-न्प्रति॑गृभ्णीत वि॒द्वा-न्प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । अ॒स्माभि॑र्द॒त्त-ञ्ज॒रसः॑ प॒रस्ता॒दच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑मनु॒ सञ्च॑रेम ॥ 6.1अ ॥

त॒त-न्तन्तु॒मन्वेके॒ अनु॒ सञ्च॑रन्ति॒ येषा᳚-न्द॒त्त-म्पित्र्य॒माय॑नवत् । अ॒ब॒न्ध्वेके॒ दद॑तः प्र॒यच्छा॒-द्दातु॒च्चे-च्छ॒क्नवा॒ग्ं॒ स-स्स्व॒र्ग ए॑षाम् ॥

आर॑भेथा॒मनु॒ सग्ंर॑भेथाग्ं समा॒न-म्पन्था॑मवथो घृ॒तेन॑ । यद्वा᳚-म्पू॒र्त-म्परि॑विष्टं॒-यँद॒ग्नौ तस्मै॒ गोत्रा॑ये॒ह जाया॑पती॒ सग्ंर॑भेथाम् ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्यां-यँन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म ।

अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒ गार्ह॑पत्य॒ उन्नो॑ नेष-द्दुरि॒ता यानि॑ चकृ॒म ॥ भूमि॑र्मा॒ता-ऽदि॑तिर्नो ज॒नित्र॒-म्भ्राता॒न्तरि॑क्ष-म॒भिश॑स्त एनः ।

द्यौर्नः॑ पि॒ता पि॑तृ॒याच्छ-म्भ॑वासि जा॒मि मि॒त्वा मा वि॑विथ्सि लो॒कात् ॥ यत्र॑ सु॒हार्दः॑ सु॒कृतो॒ मद॑न्ते वि॒हाय॒ रोग॑-न्त॒न्वा(1)॒ग्ग्॒ स्वाया᳚म् ।

अ॒श्लो॒णाङ्गै॒रह्रु॑ता-स्स्व॒र्गे तत्र॑ पश्येम पि॒तर॑-ञ्च पु॒त्रम् ॥ यदन्न॒मद्म्यनृ॑तेन देवा दा॒स्यन्नदा᳚स्यन्नु॒त वा॑ करि॒ष्यन्न् ।

य-द्दे॒वाना॒-ञ्चक्षु॒ष्यागो॒ अस्ति॒ यदे॒व किञ्च॑ प्रतिजग्रा॒हम॒ग्निर्मा॒ तस्मा॑दनृ॒ण-ङ्कृ॑णोतु ॥

यदन्न॒मद्मि॑ बहु॒धा विरू॑पं॒-वाँसो॒ हिर॑ण्यमु॒त गाम॒जामवि᳚म् ।

य॒न्मया॑ मन॑सा वा॒चा॒ कृ॒त॒मेनः॑ कदा॒चन ।

सर्वस्मा᳚-न्मेडि॑तो (मेल॑ता) मो॒ग्धि॒ त्वग्ं हि

वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ 6.1ब् ॥

(च॒रे॒म॒ - पु॒त्रग्ं षट्च॑) (अ. 6)

अनुवाकं 7

वात॑रशना ह॒ वा ऋष॑य-श्श्रम॒णा ऊ॒र्ध्वम॑न्थि॒नो ब॑भूवु॒स्ता-नृष॑यो॒-ऽर्थ-मा॑य॒ग्ग्॒स्ते नि॒लाय॑-मचर॒ग्ग्॒स्ते-ऽनु॑प्रविशुः कूश्मा॒ण्डानि॒ ताग्-स्तेष्वन्व॑विन्द-ञ्छ्र॒द्धया॑ च॒ तप॑सा च॒ , तानृष॑यो-ऽब्रुवन् क॒था नि॒लाय॑-ञ्चर॒थेति॒ त ऋषी॑नब्रुव॒न्नमो॑ वो-ऽस्तु भगवन्तो॒-ऽस्मि-न्धा᳚म्नि॒ केन॑ व-स्सपर्या॒मेति॒ तानृष॑यो-ऽब्रुव-न्प॒वित्र॑-न्नो ब्रूत॒ येना॑रे॒पसः॑ स्या॒मेति॒ त ए॒तानि॑ सू॒क्तान्य॑पश्य॒न्॒. ,

य-द्दे॑वा देव॒हेड॑नं॒ (देव॒हेल॑नं॒) ँयददी᳚व्यन्नृ॒णम॒ह-म्ब॒भूवायु॑ष्टे वि॒श्वतो॑

दध॒दित्ये॒तैराज्य॑-ञ्जुहुत वैश्वान॒राय॒ प्रति॑वेदयाम॒ इत्युप॑तिष्ठत॒ यद॑र्वा॒चीन॒मेनो᳚ भ्रूणह॒त्याया॒स्तस्मा᳚-न्मोक्ष्यद्ध्व॒ इति॒ ,त ए॒तैर॑जुहवु॒स्ते-ऽरे॒पसो॑-ऽभवन् कर्मा॒दिष्वे॒तै-र्जु॑हुया-त्पू॒तो दे॑वलो॒का-न्थ्सम॑श्नुते ॥ 7 ॥

अनुवाकं 8

कू॒श्मा॒ण्डै-र्जु॑हुया॒-द्यो-ऽपू॑त इव॒ मन्ये॑त॒ यथा᳚ स्ते॒नो यथा᳚ भ्रूण॒हैवमे॒ष भ॑वति॒ यो-ऽयोनौ॒ रेतः॑ सि॒ञ्चति॒, यद॑र्वा॒चीन॒मेनो᳚ भ्रूणह॒त्याया॒स्तस्मा᳚-न्मुच्यते॒ याव॒देनो॑ दी॒क्षामुपै॑ति दीक्षि॒त ए॒तै-स्स॑त॒ति जु॑होति संवँथ्स॒र-न्दी᳚क्षि॒तो भ॑वति संवँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ मास॑-न्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ यो मास॒-स्स संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ चतु॑र्विग्ंशति॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ चतु॑र्विग्ंशति-रर्धमा॒सा-स्सं॑वँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ द्वाद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ षड्रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ संवँथ्स॒र-स्सं॑वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते ति॒स्रो रात्री᳚-र्दीक्षि॒तो भ॑वति त्रि॒पदा॑ गाय॒त्री गा॑यत्रि॒या ए॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ न मा॒ग्ं॒सम॑श्ञीया॒न्न स्त्रिय॒मुपे॑या॒न्नोपर्या॑सीत॒ जुगु॑फ्से॒तानृ॑ता॒त्पयो᳚ ब्राह्म॒णस्य॑ व्र॒तं-यँ॑वा॒गू रा॑ज॒न्य॑स्या॒मिक्षा॒ वैश्य॒स्याथो॑ सौ॒म्ये-ऽप्य॑द्ध्व॒र ए॒तद्व्र॒त-म्ब्रू॑या॒-द्यदि॒ मन्ये॑-तोप॒दस्या॒मीत्यो॑द॒न-न्धा॒ना-स्सक्तू᳚-ङ्घृ॒तमित्यनु॑व्रतयेदा॒त्मनो-ऽनु॑पदासाय ॥ 8 ॥

अनुवाकं 9

अ॒जान्. ह॒ वै पृश्ञीग्॑स्तप॒स्यमा॑ना॒-न्ब्रह्म॑ स्वय॒म्भ्व॑भ्यान॑र्ष॒त्त ऋष॑यो-ऽभव॒-न्तदृषी॑णा-मृषि॒त्व-न्ता-न्दे॒वता॒मुपा॑तिष्ठन्त य॒ज्ञका॑मा॒स्त ए॒त-म्ब्र॑ह्मय॒ज्ञ-म॑पश्य॒न्-तमा-ऽह॑र॒न्-तेना॑यजन्त॒ यदृ॒चो-ऽद्ध्यगी॑षत॒ ताः पय॑ आहुतयो दे॒वाना॑मभव॒न्॒. य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒ताहु॑तयो॒ य-थ्सामा॑नि॒ सोमा॑हुतयो॒ यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मद्ध्वा॑हुतयो॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णानी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सीर्मे॑दाहु॒तयो॑ दे॒वाना॑-मभव॒न्ताभिः॒, क्षुध॑-म्पा॒प्मान॒-मपा᳚घ्न॒-न्नप॑हतपाप्मानो दे॒वा-स्स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्य॒-मृष॑यो-ऽगच्छन्न् ॥ 9 ॥

अनुवाकं 10

पञ्च॒ वा ए॒ते म॑हाय॒ज्ञा-स्स॑त॒ति प्रता॑यन्ते सत॒ति सन्ति॑ष्ठन्ते देवय॒ज्ञः पि॑तृय॒ज्ञो भू॑तय॒ज्ञो म॑नुष्यय॒ज्ञो ब्र॑ह्मय॒ज्ञ इति॒ यद॒ग्नौ जु॒होत्य॒पि स॒मिध॒-न्त-द्दे॑वय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धा क॒रोत्यप्य॒पस्त-त्पि॑तृय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒य-द्भू॒तेभ्यो॑ ब॒लिग्ं हर॑ति॒ त-द्भू॑तय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णेभ्यो-ऽन्न॒-न्ददा॑ति॒ तन्म॑नुष्यय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यथ्स्वा᳚द्ध्या॒य-मधी॑यी॒-तैका॑मप्यृ॒चं-यँजुः॒-साम॑ वा॒ तद्ब्र॑ह्मय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यदृ॒चो-ऽधी॑ते॒ पय॑सः॒ कूल्या॑ अस्य पि॒तॄ-न्थ्स्व॒धा अ॒भिव॑हन्ति॒ य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒तस्य॑ कूल्या॒ य-थ्सामा॑नि॒ सोम॑ एभ्यः पवते॒ यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मधोः᳚ कूल्या॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णा-नी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सी-र्मेद॑सः॒ कूल्या॑ अस्य पि॒तॄन्-थ्स्व॒धा अ॒भिव॑हन्ति॒ यदृ॒चो-ऽधी॑ते॒ पय॑ आहुतिभिरे॒व त-द्दे॒वाग्स्त॑र्पयति॒ य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒ताहु॑तिभि॒र्य-थ्सामा॑नि॒ सोमा॑हुतिभि॒-र्यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मद्ध्वा॑हुतिभि॒-र्यद्ब्रा᳚ह्म॒णा-नी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सी-र्मे॑दाहु॒तिभि॑रे॒व त-द्दे॒वाग्स्त॑र्पयति॒ त ए॑न-न्तृ॒प्ता आयु॑षा॒ तेज॑सा॒ वर्च॑सा श्रि॒या यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेना॒न्नाद्ये॑न च तर्पयन्ति ॥ 10 ॥

अनुवाकं 11

ब्र॒ह्म॒य॒ज्ञेन॑ य॒क्ष्यमा॑णः॒ प्राच्या᳚-न्दि॒शि ग्रामा॒दछ॑दिर्द॒र्॒श उदी᳚च्या-म्प्रागुदी॒च्यां-वोँ॒दित॑ आदि॒त्ये द॑क्षिण॒त उ॑प॒वीयो॑प॒विश्य॒ हस्ता॑वव॒निज्य॒ त्रिराचा॑मे॒द्द्विः प॑रि॒मृज्य॑ स॒कृदु॑प॒स्पृश्य॒ शिर॒श्चक्षु॑षी॒ नासि॑के॒ श्रोत्रे॒ हृद॑यमा॒लभ्य॒ य-त्त्रिरा॒चाम॑ति॒ तेन॒ ऋचः॑ प्रीणाति॒ यद्द्विः प॑रि॒मृज॑ति॒ तेन यजूग्ं॑षि॒ य-थ्स॒कृदु॑प॒स्पृश॑ति॒ तेन॒ सामा॑नि॒ (य-थ्स॒व्य-म्पा॒णि पा॒दौ प्रो॒क्षति॒) यच्छिर॒श्चक्षु॑षी॒ नासि॑के॒ श्रोत्रे॒ हृद॑यमा॒लभ॑ते॒ तेनाथ॑र्वाङ्गि॒रसो᳚ ब्राह्म॒णा-नी॑तिहा॒सा-न्पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सीः प्री॑णाति॒ दर्भा॑णा-म्म॒हदु॑प॒स्तीर्यो॒पस्थ॑-ङ्कृ॒त्वा प्रांआसी॑न-स्स्वाद्ध्या॒यमधी॑यीता॒पां-वाँ ए॒ष ओष॑धीना॒ग्ं॒ रसो॒ य-द्द॒र्भा-स्सर॑समॆ॒व ब्रह्म॑ कुरुते दक्षिणोत्त॒रौ पा॒णी (पा॒दौ) कृ॒त्वा सप॒वित्रा॒वोमिति॒ प्रति॑पद्यत ए॒तद्वै यजु॑स्त्रयीं-विँ॒द्या-म्प्रत्ये॒षा वागे॒तत्प॑र॒मम॒क्षर॒-न्तदे॒तदृ॒चा-ऽभ्यु॑क्तमृ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्॒. यस्मि॑-न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुर्यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत्तद्वि॒दुस्त इ॒मे समा॑सत॒ इति॒ त्रीने॒व प्रायु॑ङ्क्त॒ भूर्भुव॒स्स्व॑रित्या॑है॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यं-यँदे॒व वा॒च-स्स॒त्य-न्त-त्प्रायु॒ङ्क्ताथ॑ सावि॒त्री-ङ्गा॑य॒त्री-न्त्रिरन्वा॑ह प॒च्छो᳚-ऽर्धर्च॑शो-ऽनवा॒नग्ं स॑वि॒ता श्रियः॑ प्रसवि॒ता श्रिय॑मे॒वाप्नो॒त् यथो᳚ प्र॒ज्ञात॑यै॒व प्र॑ति॒पदा॒ छन्दाग्ं॑सि॒ प्रति॑पद्यते ॥ 11 ॥

अनुवाकं 12

ग्रामे॒ मन॑सा स्वाद्ध्या॒यमधी॑यीत॒ दिवा॒ नक्तं॑-वेँ॒ति ह॑ स्मा॒ह शौ॒च आ᳚ह्ने॒य उ॒तार॑ण्ये॒-ऽबल॑ उ॒त वा॒चोत तिष्ठ॑न्नु॒त व्रज॑न्नु॒तासी॑न उ॒त शया॑नो॒-ऽधीयी॑तै॒व स्वा᳚द्ध्या॒य-न्तप॑स्वी॒ पुण्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्स्वा᳚द्ध्या॒यमधी॑ते॒ नमो॒ ब्रह्म॑णे॒ नमो॑ अस्त्व॒ग्नये॒ नमः॑ पृथि॒व्यै नम॒ ओष॑धीभ्यः ।

नमो॑ वा॒चे नमो॑ वा॒चस्पत॑ये॒ नमो॒ विष्ण॑वे बृह॒ते क॑रोमि ॥ 12 ॥

अनुवाकं 13

म॒द्ध्यन्दि॑ने प्र॒बल॒मधी॑यीता॒सौ खलु॒ वावैष आ॑दि॒त्यो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मा॒त्तर्हि॒ तेक्ष्णि॑ष्ठ-न्तपति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥

चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।

आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॒श्चेति॒ स वा ए॒ष य॒ज्ञ-स्स॒द्यः प्रता॑यते स॒द्य-स्सन्ति॑ष्ठते॒ तस्य॒ प्राख्सा॒यम॑वभृ॒थो नमो॒ ब्रह्म॑ण॒ इति॑ परिधा॒नीया॒-न्त्रिरन्वा॑हा॒प उ॑प॒स्पृश्य॑ गृ॒हाने॑ति॒ ततो॒ यत्किञ्च॒ ददा॑ति॒ सा दक्षि॑णा ॥ 13 ॥

अनुवाकं 14

तस्य॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ मेघो॑ हवि॒र्धानं॑-विँ॒द्युद॒ग्निर्व॒र्॒षग्ं ह॒वि-स्स्त॑नयि॒त्नु-र्व॑षट्का॒रो यद॑व॒स्फूर्ज॑ति॒ सो-ऽनु॑वषट्का॒रो वा॒युरा॒त्मा-ऽमा॑वा॒स्या᳚ स्विष्ट॒कृद्य ए॒वं-विँ॒द्वान्मे॒घे व॒र्॒षति॑ वि॒द्योत॑माने स्त॒नय॑त्यव॒स्फूर्ज॑ति॒ पव॑माने वा॒याव॑मावा॒स्या॑याग् स्वाद्ध्या॒यमधी॑ते॒

तप॑ ए॒व तत्त॑प्यते॒ तपो॑ हि स्वाद्ध्या॒य इत्यु॑त्त॒म-न्नाकग्ं॑ रोहत्युत्त॒म-स्स॑मा॒नाना᳚-म्भवति॒ याव॑न्तग्ं ह॒ वा इ॒मां-विँ॒त्तस्य॑ पू॒र्णा-न्दद॑थ्स्व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति॒ ताव॑न्तं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति॒ भूयाग्ं॑स-ञ्चाक्ष॒य्य-ञ्चाप॑ पुनर्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति॒ ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ 14 ॥

अनुवाकं 15

तस्य॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ द्वाव॑नद्ध्या॒यौ यदा॒-ऽऽत्मा-ऽशुचि॒-र्य-द्दे॒श-स्समृ॑द्धिर्दैव॒तानि॒ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्म॑हारा॒त्र उ॒षस्युदि॑ते॒ व्रज॒ग्ग्॒स्तिष्ठ॒-न्नासी॑न॒-श्शया॑नो॒-ऽरण्ये᳚ ग्रामे॒ वा याव॑त्त॒रसग्ग्॑ स्वाद्ध्या॒यमधी॑ते॒ सर्वा᳚न् ँलो॒काञ्ज॑यति॒ सर्वा᳚न् ँलो॒कान॑नृ॒णो-ऽनु॒ सञ्च॑रति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥ अ॒नृ॒णा अ॒स्मिन्न॑नृ॒णाः पर॑स्मिग्ग्स्तृ॒तीये॑ लो॒के अ॑नृ॒णा-स्स्या॑म । ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणा॒-स्सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नृ॒णा आक्षी॑ये॒मेत्य॒ग्निं-वैँ जा॒त-म्पा॒प्मा ज॑ग्राह॒ तन्दे॒वा आहु॑तीभिः पा॒प्मान॒मपा᳚घ्न॒-न्नाहु॑तीनां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाभि॒-र्दक्षि॑णाना-म्ब्राह्म॒णेन॑ ब्राह्म॒णस्य॒ छन्दो॑भि॒-श्छन्द॑साग् स्वाद्ध्या॒येनाप॑हतपाप्मा स्वाद्ध्या॒यो॑ दे॒वप॑वित्रं॒-वाँ ए॒तत्तं-योँ-ऽनू᳚-थ्सृ॒जत्यभा॑गो वा॒चि भ॑व॒त्यभा॑गो ना॒के तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥ यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विद॒ग्ं॒ सखा॑य॒-न्न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति । यदीग्ं॑ शृ॒णोत्य॒लकग्ं॑ शृणोति॒ न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॒ तस्मा᳚-थ्स्वाद्ध्या॒यो-ऽद्ध्ये॑त॒व्यो॑ यं-यँ॑-ङ्क्र॒तुमधी॑ते॒ तेन॑ तेनास्ये॒ष्ट-म्भ॑वत्य॒ग्ने-र्वा॒यो-रा॑दि॒त्यस्य॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥

ये अ॒र्वांउ॒त वा॑ पुरा॒णे वे॒दं-विँ॒द्वाग्ंस॑म॒भितो॑ वदन्त्यादि॒त्यमे॒व ते परि॑वदन्ति॒ सर्वे॑ अ॒ग्नि-न्द्वि॒तीय॑-न्तृ॒तीय॑-ञ्च ह॒ग्ं॒समिति॒ याव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ता-स्सर्वा॑ वेद॒विदि॑ ब्राह्म॒णे व॑सन्ति॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णेभ्यो॑ वेद॒विद्भ्यो॑ दि॒वेदि॑वे॒ नम॑स्कुर्या॒न्नाश्ली॒ल-ङ्की᳚र्तयेदे॒ता ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ 15 ॥

अनुवाकं 16

रिच्य॑त इव॒ वा ए॒ष प्रेव रि॑च्यते॒ यो या॒जय॑ति॒ प्रति॑ वा गृ॒ह्णाति॑ या॒जयि॑त्वा प्रतिगृ॒ह्य वा-ऽन॑श्न॒न्त्रि-स्स्वा᳚द्ध्या॒यं-वेँ॒दमधी॑यीत त्रिरा॒त्रं-वाँ॑ सावि॒त्री-ङ्गा॑य॒त्री-म॒न्वाति॑रेचयति॒ वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णै॒व वरग्ग्॑ स्पृणोत्या॒त्मा हि वरः॑ ॥ 16 ॥

अनुवाकं 17

दु॒हे ह॒ वा ए॒ष छन्दाग्ं॑सि॒ यो या॒जय॑ति॒ स येन॑ यज्ञक्र॒तुना॑ या॒जये॒-थ्सो-ऽर॑ण्य-म्प॒रेत्य॑ शुचौ दे॒शे स्वा᳚द्ध्या॒य-मे॒वैन॒-मधी॑यन्नासी॒त तस्या॒नश॑न-न्दी॒क्षा स्था॒नमु॑प॒सद॒ आस॑नग्ं सु॒त्या वाग्जु॒हूर्मन॑ उप॒भृद्धृ॒तिर्ध्रु॒वा प्रा॒णो ह॒वि-स्सामा᳚द्ध्व॒र्यु-स्स वा ए॒ष य॒ज्ञः

प्रा॒णद॑क्षि॒णो-ऽन॑न्तदक्षिण॒-स्समृ॑द्धतरः ॥ 17 ॥

अनुवाकं 18

क॒ति॒धा-ऽव॑कीर्णी प्रवि॒शति॑ चतु॒र्धेत्या॑हु-र्ब्रह्मवा॒दिनो॑ म॒रुतः॑ प्रा॒णैरिन्द्र॒-म्बले॑न॒ बृह॒स्पति॑-म्ब्रह्मवर्च॒सेना॒ग्निमे॒वेत॑रेण॒ सर्वे॑ण॒ तस्यै॒ता-म्प्राय॑श्चित्तिं-विँ॒दाञ्च॑कार सुदे॒वः का᳚श्य॒पो यो

ब्र॑ह्मचा॒र्य॑व॒किरे॑दमावा॒स्या॑या॒ग्ं॒ रात्र्या॑म॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॒ द्विराज्य॑स्योप॒घात॑-ञ्जुहोति॒ कामाव॑कीर्णो॒-ऽस्म्यव॑कीर्णो-ऽस्मि॒ काम॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ कामाभि॑द्रुग्धो॒-ऽस्म्यभि॑द्रुग्धो-ऽस्मि॒ काम॒ कामा॑य॒ स्वाहेत्य॒मृतं॒-वाँ आज्य॑म॒मृत॑मे॒वात्म-न्ध॑त्ते हु॒त्वा प्रय॑ताञ्ज॒लिः कवा॑तिर्यङ्ङ॒ग्निम॒भि म॑न्त्रयेत॒ स-म्मा॑ सिञ्चन्तु म॒रुत॒-स्समिन्द्र॒-स्सम्बृह॒स्पतिः॑ ।

स-म्मा॒-ऽयम॒ग्नि-स्सि॑ञ्च॒त्वायु॑षा च॒ बले॑न॒ चायु॑ष्मन्त-ङ्करोत॒ मेति॒ प्रति॑ हास्मै म॒रुतः॑ प्रा॒णा-न्द॑धति॒ प्रतीन्द्रो॒ बल॒-म्प्रति॒ बृह॒स्पति॑-र्ब्रह्मवर्च॒स-म्प्रत्य॒ग्निरि॒तर॒थ्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑तनुर्भू॒त्वा सर्व॒मायु॑रेति॒ त्रिर॒भिम॑न्त्रयेत॒ त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वा यो-ऽपू॑त इव॒ मन्ये॑त॒ स इ॒त्थ-ञ्जु॑हुयादि॒त्थ-म॒भिम॑न्त्रयेत॒ पुनी॑त ए॒वात्मान॒-मायु॑रे॒वात्म-न्ध॑त्ते॒ वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णै॒व वरग्ग्॑ स्पृणोत्या॒त्मा हि वरः॑ ॥ 18 ॥

अनुवाकं 19

भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॒ प्रप॑द्ये॒ स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ भूर्भुव॒स्स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ ब्रह्म॒ प्रप॑द्ये ब्रह्मको॒श-म्प्रप॑द्ये॒-ऽमृत॒-म्प्रप॑द्ये-ऽमृतको॒श-म्प्रप॑द्ये चतुर्जा॒ल-म्ब्र॑ह्मको॒शं-यँ-म्मृ॒त्युर्नाव॒पश्य॑ति॒ त-म्प्रप॑द्ये दे॒वा-न्प्रप॑द्ये देवपु॒र-म्प्रप॑द्ये॒ परी॑वृतो॒ वरी॑वृतो॒ ब्रह्म॑णा॒ वर्म॑णा॒-ऽह-न्तेज॑सा॒ कश्य॑पस्य॒ यस्मै॒ नम॒स्तच्छिरो॒ धर्मो॑ मू॒र्धान॑-म्ब्र॒ह्मोत्त॑रा॒ हनु॑र्य॒ज्ञो-ऽध॑रा॒ विष्णु॒र्॒ हृद॑यग्ं संवँथ्स॒रः प्र॒जन॑नम॒श्विनौ॑ पूर्व॒पादा॑व॒त्रिर्मद्ध्य॑-म्मि॒त्रावरु॑णा वपर॒पादा॑व॒ग्निः पुच्छ॑स्य प्रथ॒म-ङ्काण्ड॒-न्तत॒ इन्द्र॒स्ततः॑ प्र॒जाप॑ति॒रभ॑य-ञ्चतु॒र्थग्ं स वा ए॒ष दि॒व्य-श्शा᳚क्व॒र-श्शिशु॑मार॒स्तग्ं ह॒ य ए॒वं-वेँदाप॑ पुनर्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति॒ जय॑ति स्व॒र्गं-लोँ॒क-न्नाद्ध्वनि॒ प्रमी॑यते॒ नाफ्सु प्रमी॑यते॒ नाग्नौ प्रमी॑यते॒ नान॒पत्यः॑ प्रमी॒यते॑ ल॒घ्वान्नो॑ भवति ध्रु॒वस्त्वम॑सि ध्रु॒वस्य क्षि॑तमसि॒ त्व-म्भू॒ताना॒मधि॑पतिरसि॒ त्व-म्भू॒ताना॒ग्॒ श्रेष्ठो॑-ऽसि॒ त्वा-म्भू॒तान्युप॑प॒र्याव॑र्तन्ते॒ नम॑स्ते॒ नम॒-स्सर्व॑-न्ते॒ नमो॒ नमः॑ ॥

[फाट भ्हेदम् - नमो॒ नमः॑ शिशुकुमाराय॒ नमः॑ ] ॥ 19 ॥

अनुवाकं 20

नमः॒ प्राच्यै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो दक्षि॑णायै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमः॒ प्रती᳚च्यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॒ उदी᳚च्यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॑ ऊ॒र्ध्वायै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो-ऽध॑रायै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो॑-ऽवान्त॒रायै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मद्ध्ये ये॑ वस॒न्ति॒ ते मे प्रसन्नात्मानस्चिर-ञ्जीवितं-वँ॑र्धय॒न्ति॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मुनि॑भ्यश्च॒ नमो॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मुनि॑भ्यश्च॒ नमः ॥ 20 ॥

(सह॒ - रक्षाग्ं॑सि॒ - य-द्दे॑वा-स्स॒प्तद॑श॒ - यददी᳚व्य॒-न्पञ्च॑दश॒ - यु॑ष्टे॒ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्- वैश्वान॒राय॒ षड्विग्ं॑शति॒-र्वात॑रशना ह - कुश्मा॒ण्डै- र॒जान्. ह॒ - पञ्च॑ - ब्रह्मय॒ज्ञेन॒ - ग्रामे॑ - म॒द्ध्यन्दि॑ने॒ - तस्य॒ वै मेघ॒ - स्तस्य॒ वै द्वौ - रिच्य॑ते - दु॒हे ह॑ - कति॒धा-ऽव॑कीर्णी॒ - भू--र् नमः॒ प्राच्यै॑ विग्ंश॒तिः )

(सह॑ वै - मुनि॑भ्यश्च॒ नमः )

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके द्वितीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - svādhyāyabrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1

saha॒ vai de॒vānā॒-ñcāsṷrāṇā-ñca ya॒jñau prata̭tāvāstāṃ-va~॒yagg sva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyāmo va॒yame᳚ṣyāma॒ iti॒ te-'sṷrā-ssa॒nnahya॒ saha̭sai॒vāca̭ra-nbrahma॒caryḙṇa॒ tapa̭saiva de॒vāste-'sṷrā amuhya॒gg॒ste na prājā̭na॒gg॒ste parā̭bhava॒nte na sva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n, prasṛ̭tena॒ vai ya॒jñena̭ de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nna prasṛ̭te॒nāsṷrā॒-nparā̭-'bhāvaya॒n ,prasṛ̭to ha॒ vai ya̭jñopavī॒tino̭ ya॒jño-'pra̭sṛ॒to-'nṷpavī॒tino॒ yatkiñca̭ brāhma॒ṇo ya̭jñopavī॒tyadhī̭te॒ yaja̭ta e॒va ta-ttasmā᳚-dyajñopavī॒tyḙvādhī̭yīta yā॒jaye॒-dyajḙta vā ya॒jñasya॒ prasṛ̭tyā॒ , aji̭naṃ॒-vā~so̭ vā dakṣiṇa॒ta ṷpa॒vīya॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒humuddha̭ra॒te-'va̭ dhatte sa॒vyamiti̭ yajñopavī॒tame॒tade॒va vipa̭rīta-mprācīnāvī॒tagṃ saṃ॒vī~ta̭-mmānu॒ṣam || 1 ||

anuvākaṃ 2

rakṣāgṃ̭si॒ havā̭ puronuvā॒ke tapo-'gra̭matiṣṭhanta॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rva॒reṇo॒pāma̭ntrayata॒ tāni॒ vara̭mavṛṇītādi॒tyo no॒ yoddhā॒ iti॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rabravī॒-dyodha̭ya॒ddhvamiti॒ tasmā॒dutti̭ṣṭhanta॒gṃ॒ havā॒ tāni॒ rakṣāg̭syādi॒tyaṃ-yo~dha̭yanti॒ yāva̭dasta॒manva̭gā॒-ttāni̭ ha॒ vā e॒tāni॒ rakṣāgṃ̭si gāyatri॒yā 'bhi̭mantrite॒nāmbha̭sā śāmyanti॒ tadṷ ha॒ vā e॒te bra̭hmavā॒dinaḥ̭ pū॒rvābhi̭mu॒khā-ssa॒ndhyāyā᳚-ṅgāyatri॒yā-'bhi̭mantritā॒ āpa̭ ū॒rdhvaṃ-vi~kṣi̭panti॒ tā e॒tā āpo̭ va॒jrībhū॒tvā tāni॒ rakṣāgṃ̭si

ma॒ndehā-'rṷṇe dvī॒pe prakṣi̭panti॒ ya-tpra̭dakṣi॒ṇa-mprakra̭manti॒ tena̭ pā॒pmāna॒mava̭ dhūnvantyu॒dyanta̭mastaṃ॒-ya~nta̭mādi॒tya-ma̭bhiddhyā॒yan ku॒rva-nbrā᳚hma॒ṇo vi॒dvān-thsa॒kala̭-mbha॒drama̭śnute॒ 'sāvā̭di॒tyo bra॒hmeti॒ brahmai॒va sa-nbrahmā॒pyeti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 2 ||

anuvākaṃ 3

ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) devā̭saścakṛ॒mā va॒yam |

ādi̭tyā॒stasmā᳚nmā muñcata॒rtasya॒rtena॒ māmi॒ta ||

devā̭ jīvanakā॒myā ya-dvā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma |

tasmā᳚nna i॒ha mṷñcata॒ viśvḙ devā-ssa॒joṣa̭saḥ ||

ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati |

kṛ॒tānnaḥ̭ pā॒hyena̭so॒ ya-tkiñcānṛ̭tamūdi॒ma ||

i॒ndrā॒gnī mi॒trāvarṷṇau॒ somo̭ dhā॒tā bṛha॒spatiḥ̭ |

te no̭ muñca॒ntvena̭so॒ yada॒nyakṛ̭tamāri॒ma ||

sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta jā̭miśa॒gṃ॒ sājjyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ |

anā̭dhṛṣṭa-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dena॒stasmā॒-ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi ||

yadvā॒cā ya-nmana̭sā bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭maṣṭhī॒vadbhyā̭ śi॒śnairyadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam |

a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭sā॒ gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu cakṛ॒ma yāni̭ duṣkṛ॒tā ||

yena̭ tri॒to a̭rṇa॒vā-nni̭rba॒bhūva॒ yena॒ sūrya॒-ntama̭so nirmu॒moca̭ |

yenendro॒ viśvā॒ aja̭hā॒darā̭tī॒stenā॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ jyoti̭rānaśā॒na ā᳚kṣi ||

ya-tkusī̭da॒mapra̭tītta॒-mmaye॒ha yena̭ ya॒masya̭ ni॒dhinā॒ carā̭mi |

e॒tattada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi॒ jīva̭nne॒va prati॒ tattḙ dadhāmi ||

yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti | ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m | pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām | yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||

yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ | yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ | yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam || tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ | tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje | tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||

di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ || yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma | yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||

tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || 3 ||

(mu॒mu॒gdhi॒ sa॒pta ca̭) (a. 3)

anuvākaṃ 4

yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvādi̭-thsanvā sañja॒gara॒ jane᳚bhyaḥ | a॒gnirmā॒ tasmā॒dindra̭śca saṃvi~dā॒nau pramṷñcatām || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇya॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒jighna̭mānaḥ |

u॒gra॒mpa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca॒ tānya̭phsa॒rasā॒ vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ || ugra̭paṃśye॒ rāṣṭra̭bhṛ॒-tkilbi̭ṣāṇi॒ yada॒kṣavṛ̭tta॒manṷdattame॒tat |

nenna̭ ṛ॒ṇānṛ॒ṇava॒ ithsa̭māno ya॒masya̭ lo॒ke adhi̭ rajju॒rāya̭ || ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭ddhya॒magg śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||

tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || saṅkṷsuko॒ vikṷsuko nir-ṛ॒tho yaśca̭ nisva॒naḥ | te-'(1॒)sma-dyakṣma॒manā̭gaso dū॒rā-ddū॒rama̭cīcatam || nirya̭kṣmamacīcate kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca | tena॒ yo-'(1॒)smathsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi || du॒śśa॒gṃ॒sā॒nu॒śa॒gṃ॒sābhyā᳚-ṅgha॒ṇenā̭nugha॒ṇena̭ ca | tenā॒nyo-'(1)॒sma-thsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi ||

saṃva~rca̭sā॒ paya̭sā॒ santa॒nūbhi॒raga̭nmahi॒ mana̭sā॒ sagṃ śi॒vena̭ | tvaṣṭā̭ no॒ atra॒ vida̭dhātu rā॒yo-'nṷmārṣṭu ta॒nvo(1॒) ya-dvili̭ṣṭam || 4 ||

(kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca॒ pañca̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5

āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gnirvare᳚ṇyaḥ |

puna̭ste prā॒ṇa āyā̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te ||

ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam ||

i॒mama̭gna॒ āyṷṣe॒ varca̭se kṛdhi ti॒gmamojo̭ varuṇa॒ sagṃśi̭śādhi | mā॒tevā᳚smā adite॒ śarma̭ yaccha॒ viśvḙ devā॒ jara̭daṣṭi॒-ryathā-'sa̭t ||

agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ āsu॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ |

ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha̭-dra॒yi-mmayi॒ poṣa᳚m || 5.1a ||

a॒gnir-ṛṣiḥ॒ pava̭mānaḥ॒ pāñca̭janyaḥ pu॒rohi̭taḥ | tamī̭mahe mahāga॒yam || agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva |

a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒ñcharma̭nte (ahḙla॒ñcharma̭nte) syāma tri॒varṷ̄tha u॒dbhau ||

saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || agne॒ yo no॒-'bhito॒ jano॒ vṛko॒ vāro॒ jighāgṃ̭sati | tāgstvaṃ-vṛ~̭trahañjahi॒ vasva॒smabhya॒mā bha̭ra || agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti samā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | taṃ-va~॒yagṃ sa॒midha̭-ṅkṛ॒tvā tubhya̭ma॒gne-'pi̭daddhmasi || 5.1b ||

yo na॒-śśapā॒daśa̭pato॒ yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t |

u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca॒ sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām ||

yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇo॒ marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ |

i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭to॒ mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || yo māndveṣṭi̭ jātavedo॒ ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha॒ yāgścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarvā॒g॒stānma̭ṣma॒ṣā kṷru ||

sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒ryām (1॒) bala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-mmḙ ji॒ṣṇu yasyā॒hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ ||

udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mu-dvarco॒ atho॒ bala᳚m |

kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ svā~(2) a॒ham || puna॒rmanaḥ॒ puna॒rāyṷrma॒ āgā॒-tpuna॒ścakṣuḥ॒ puna॒-śśrotra̭-mma॒ āgā॒t

punaḥ̭ prā॒ṇaḥ puna॒rādhī̭ta-mma॒ āgā᳚t |

vai॒śvā॒na॒ro me-'da̭bdhastanū॒pā ava̭bādhatā-nduri॒tāni॒ viśvā᳚ || 5.1c ||

(poṣaṃ̭ - daddhmasi - pu॒rohi̭taśca॒tvāri̭ ca) (a. 5)

anuvākaṃ 6

vai॒śvā॒na॒rāya॒ prati̭vedayāmo॒ yadī̭nṛ॒ṇagṃ sa̭ṅga॒ro de॒vatā̭su | sa e॒tā-npāśā᳚-npra॒muca॒-npravḙda॒ sa no̭ muñcātu duri॒tādava॒dyāt ||

vai॒śvā॒na॒raḥ pava̭yānnaḥ pa॒vitrai॒rya-thsa̭ṅga॒ra-ma॒bhidhāvā᳚myā॒śām | anā̭jāna॒-nmana̭sā॒ yāca̭māno॒ yadatraino॒ ava॒ ta-thsṷvāmi ||

a॒mī ye su॒bhagḙ di॒vi vi॒cṛtau॒ nāma॒ tāra̭ke |

prehāmṛta̭sya yacchatā-me॒ta-dba̭ddhaka॒moca̭nam ||

viji̭hīrṣva lo॒kān kṛ̭dhi ba॒ndhā-nmṷñcāsi॒ baddha̭kam | yonḙriva॒ pracyṷto॒ garbha॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nuṣva ||

sa pra̭jā॒na-nprati̭gṛbhṇīta vi॒dvā-npra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | a॒smābhi̭rda॒tta-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā॒dacchi̭nna॒-ntantṷmanu॒ sañca̭rema || 6.1a ||

ta॒ta-ntantu॒manveke॒ anu॒ sañca̭ranti॒ yeṣā᳚-nda॒tta-mpitrya॒māya̭navat | a॒ba॒ndhveke॒ dada̭taḥ pra॒yacchā॒-ddātu॒cce-ccha॒knavā॒gṃ॒ sa-ssva॒rga ḙṣām ||

āra̭bhethā॒manu॒ sagṃra̭bhethāgṃ samā॒na-mpanthā̭mavatho ghṛ॒tena̭ | yadvā᳚-mpū॒rta-mpari̭viṣṭaṃ॒-ya~da॒gnau tasmai॒ gotrā̭ye॒ha jāyā̭patī॒ sagṃra̭bhethām || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyāṃ-ya~nmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |

a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭so॒ gārha̭patya॒ unno̭ neṣa-dduri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma || bhūmi̭rmā॒tā-'di̭tirno ja॒nitra॒-mbhrātā॒ntari̭kṣa-ma॒bhiśa̭sta enaḥ |

dyaurnaḥ̭ pi॒tā pi̭tṛ॒yāccha-mbha̭vāsi jā॒mi mi॒tvā mā vi̭vithsi lo॒kāt || yatra̭ su॒hārdaḥ̭ su॒kṛto॒ mada̭nte vi॒hāya॒ roga̭-nta॒nvā(1)॒gg॒ svāyā᳚m |

a॒ślo॒ṇāṅgai॒rahrṷtā-ssva॒rge tatra̭ paśyema pi॒tara̭-ñca pu॒tram || yadanna॒madmyanṛ̭tena devā dā॒syannadā᳚syannu॒ta vā̭ kari॒ṣyann |

ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||

yadanna॒madmi̭ bahu॒dhā virṷ̄paṃ॒-vā~so॒ hira̭ṇyamu॒ta gāma॒jāmavi᳚m |

ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||

ya॒nmayā̭ mana̭sā vā॒cā॒ kṛ॒ta॒menaḥ̭ kadā॒cana |

sarvasmā᳚-nmeḍi̭to (mela̭tā) mo॒gdhi॒ tvagṃ hi

vettha̭ yathāta॒tham || 6.1b ||

(ca॒re॒ma॒ - pu॒tragṃ ṣaṭca̭) (a. 6)

anuvākaṃ 7

vāta̭raśanā ha॒ vā ṛṣa̭ya-śśrama॒ṇā ū॒rdhvama̭nthi॒no ba̭bhūvu॒stā-nṛṣa̭yo॒-'rtha-mā̭ya॒gg॒ste ni॒lāya̭-macara॒gg॒ste-'nṷpraviśuḥ kūśmā॒ṇḍāni॒ tāg-steṣvanva̭vinda-ñchra॒ddhayā̭ ca॒ tapa̭sā ca॒ , tānṛṣa̭yo-'bruvan ka॒thā ni॒lāya̭-ñcara॒theti॒ ta ṛṣī̭nabruva॒nnamo̭ vo-'stu bhagavanto॒-'smi-ndhā᳚mni॒ kena̭ va-ssaparyā॒meti॒ tānṛṣa̭yo-'bruva-npa॒vitra̭-nno brūta॒ yenā̭re॒pasaḥ̭ syā॒meti॒ ta e॒tāni̭ sū॒ktānya̭paśya॒n॒. ,

ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) ~yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvāyṷṣṭe vi॒śvato̭

dadha॒ditye॒tairājya̭-ñjuhuta vaiśvāna॒rāya॒ prati̭vedayāma॒ ityupa̭tiṣṭhata॒ yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmokṣyaddhva॒ iti॒ ,ta e॒taira̭juhavu॒ste-'re॒paso̭-'bhavan karmā॒diṣve॒tai-rjṷhuyā-tpū॒to dḙvalo॒kā-nthsama̭śnute || 7 ||

anuvākaṃ 8

kū॒śmā॒ṇḍai-rjṷhuyā॒-dyo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ yathā᳚ ste॒no yathā᳚ bhrūṇa॒haivame॒ṣa bha̭vati॒ yo-'yonau॒ retaḥ̭ si॒ñcati॒, yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmucyate॒ yāva॒deno̭ dī॒kṣāmupai̭ti dīkṣi॒ta e॒tai-ssa̭ta॒ti jṷhoti saṃva~thsa॒ra-ndī᳚kṣi॒to bha̭vati saṃva~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ māsa̭-ndīkṣi॒to bha̭vati॒ yo māsa॒-ssa saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ ṣaḍrātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃva~thsa॒ra-ssaṃ̭va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte ti॒sro rātrī᳚-rdīkṣi॒to bha̭vati tri॒padā̭ gāya॒trī gā̭yatri॒yā e॒vātmāna̭-mpunīte॒ na mā॒gṃ॒sama̭śñīyā॒nna striya॒mupḙyā॒nnoparyā̭sīta॒ jugṷphse॒tānṛ̭tā॒tpayo᳚ brāhma॒ṇasya̭ vra॒taṃ-ya~̭vā॒gū rā̭ja॒nya̭syā॒mikṣā॒ vaiśya॒syātho̭ sau॒mye-'pya̭ddhva॒ra e॒tadvra॒ta-mbrṷ̄yā॒-dyadi॒ manyḙ-topa॒dasyā॒mītyo̭da॒na-ndhā॒nā-ssaktū᳚-ṅghṛ॒tamityanṷvratayedā॒tmano-'nṷpadāsāya || 8 ||

anuvākaṃ 9

a॒jān. ha॒ vai pṛśñīg̭stapa॒syamā̭nā॒-nbrahma̭ svaya॒mbhva̭bhyāna̭rṣa॒tta ṛṣa̭yo-'bhava॒-ntadṛṣī̭ṇā-mṛṣi॒tva-ntā-nde॒vatā॒mupā̭tiṣṭhanta ya॒jñakā̭mā॒sta e॒ta-mbra̭hmaya॒jña-ma̭paśya॒n-tamā-'ha̭ra॒n-tenā̭yajanta॒ yadṛ॒co-'ddhyagī̭ṣata॒ tāḥ paya̭ āhutayo de॒vānā̭mabhava॒n॒. ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtayo॒ ya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutayo॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutayo॒ yadbrā᳚hma॒ṇānī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīrmḙdāhu॒tayo̭ de॒vānā̭-mabhava॒ntābhiḥ॒, kṣudha̭-mpā॒pmāna॒-mapā᳚ghna॒-nnapa̭hatapāpmāno de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjya॒-mṛṣa̭yo-'gacchann || 9 ||

anuvākaṃ 10

pañca॒ vā e॒te ma̭hāya॒jñā-ssa̭ta॒ti pratā̭yante sata॒ti santi̭ṣṭhante devaya॒jñaḥ pi̭tṛya॒jño bhṷ̄taya॒jño ma̭nuṣyaya॒jño bra̭hmaya॒jña iti॒ yada॒gnau ju॒hotya॒pi sa॒midha॒-nta-ddḙvaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā ka॒rotyapya॒pasta-tpi̭tṛya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ya-dbhū॒tebhyo̭ ba॒ligṃ hara̭ti॒ ta-dbhṷ̄taya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadbrā᳚hma॒ṇebhyo-'nna॒-ndadā̭ti॒ tanma̭nuṣyaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yathsvā᳚ddhyā॒ya-madhī̭yī॒-taikā̭mapyṛ॒caṃ-ya~juḥ॒-sāma̭ vā॒ tadbra̭hmaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝ-nthsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tasya̭ kūlyā॒ ya-thsāmā̭ni॒ soma̭ ebhyaḥ pavate॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ madhoḥ᳚ kūlyā॒ yadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmeda̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝn-thsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭ āhutibhire॒va ta-dde॒vāgsta̭rpayati॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtibhi॒rya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutibhi॒-ryadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutibhi॒-ryadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmḙdāhu॒tibhi̭re॒va ta-dde॒vāgsta̭rpayati॒ ta ḙna-ntṛ॒ptā āyṷṣā॒ teja̭sā॒ varca̭sā śri॒yā yaśa̭sā brahmavarca॒senā॒nnādyḙna ca tarpayanti || 10 ||

anuvākaṃ 11

bra॒hma॒ya॒jñena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prācyā᳚-ndi॒śi grāmā॒dacha̭dirda॒r॒śa udī᳚cyā-mprāgudī॒cyāṃ-vo~॒dita̭ ādi॒tye da̭kṣiṇa॒ta ṷpa॒vīyo̭pa॒viśya॒ hastā̭vava॒nijya॒ trirācā̭me॒ddviḥ pa̭ri॒mṛjya̭ sa॒kṛdṷpa॒spṛśya॒ śira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labhya॒ ya-ttrirā॒cāma̭ti॒ tena॒ ṛcaḥ̭ prīṇāti॒ yaddviḥ pa̭ri॒mṛja̭ti॒ tena yajūgṃ̭ṣi॒ ya-thsa॒kṛdṷpa॒spṛśa̭ti॒ tena॒ sāmā̭ni॒ (ya-thsa॒vya-mpā॒ṇi pā॒dau pro॒kṣati॒) yacchira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labha̭te॒ tenātha̭rvāṅgi॒raso᳚ brāhma॒ṇā-nī̭tihā॒sā-npṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīḥ prī̭ṇāti॒ darbhā̭ṇā-mma॒hadṷpa॒stīryo॒pastha̭-ṅkṛ॒tvā prāṃāsī̭na-ssvāddhyā॒yamadhī̭yītā॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ ya-dda॒rbhā-ssara̭samè॒va brahma̭ kurute dakṣiṇotta॒rau pā॒ṇī (pā॒dau) kṛ॒tvā sapa॒vitrā॒vomiti॒ prati̭padyata e॒tadvai yajṷstrayīṃ-vi~॒dyā-mpratye॒ṣā vāge॒tatpa̭ra॒mama॒kṣara॒-ntade॒tadṛ॒cā-'bhyṷktamṛ॒co a॒kṣarḙ para॒me vyo̭ma॒n॒. yasmi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duryastanna veda॒ kimṛ॒cā ka̭riṣyati॒ ya ittadvi॒dusta i॒me samā̭sata॒ iti॒ trīne॒va prāyṷṅkta॒ bhūrbhuva॒ssva̭rityā̭hai॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyaṃ-ya~de॒va vā॒ca-ssa॒tya-nta-tprāyu॒ṅktātha̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ntriranvā̭ha pa॒ccho᳚-'rdharca̭śo-'navā॒nagṃ sa̭vi॒tā śriyaḥ̭ prasavi॒tā śriya̭me॒vāpno॒t yatho᳚ pra॒jñāta̭yai॒va pra̭ti॒padā॒ chandāgṃ̭si॒ prati̭padyate || 11 ||

anuvākaṃ 12

grāme॒ mana̭sā svāddhyā॒yamadhī̭yīta॒ divā॒ naktaṃ̭-ve~॒ti ha̭ smā॒ha śau॒ca ā᳚hne॒ya u॒tāra̭ṇye॒-'bala̭ u॒ta vā॒cota tiṣṭha̭nnu॒ta vraja̭nnu॒tāsī̭na u॒ta śayā̭no॒-'dhīyī̭tai॒va svā᳚ddhyā॒ya-ntapa̭svī॒ puṇyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsvā᳚ddhyā॒yamadhī̭te॒ namo॒ brahma̭ṇe॒ namo̭ astva॒gnaye॒ namaḥ̭ pṛthi॒vyai nama॒ oṣa̭dhībhyaḥ |

namo̭ vā॒ce namo̭ vā॒caspata̭ye॒ namo॒ viṣṇa̭ve bṛha॒te ka̭romi || 12 ||

anuvākaṃ 13

ma॒ddhyandi̭ne pra॒bala॒madhī̭yītā॒sau khalu॒ vāvaiṣa ā̭di॒tyo yadbrā᳚hma॒ṇastasmā॒ttarhi॒ tekṣṇi̭ṣṭha-ntapati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||

ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ |

ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa॒śceti॒ sa vā e॒ṣa ya॒jña-ssa॒dyaḥ pratā̭yate sa॒dya-ssanti̭ṣṭhate॒ tasya॒ prākhsā॒yama̭vabhṛ॒tho namo॒ brahma̭ṇa॒ iti̭ paridhā॒nīyā॒-ntriranvā̭hā॒pa ṷpa॒spṛśya̭ gṛ॒hānḙti॒ tato॒ yatkiñca॒ dadā̭ti॒ sā dakṣi̭ṇā || 13 ||

anuvākaṃ 14

tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ megho̭ havi॒rdhānaṃ̭-vi~॒dyuda॒gnirva॒r॒ṣagṃ ha॒vi-ssta̭nayi॒tnu-rva̭ṣaṭkā॒ro yada̭va॒sphūrja̭ti॒ so-'nṷvaṣaṭkā॒ro vā॒yurā॒tmā-'mā̭vā॒syā᳚ sviṣṭa॒kṛdya e॒vaṃ-vi~॒dvānme॒ghe va॒r॒ṣati̭ vi॒dyota̭māne sta॒naya̭tyava॒sphūrja̭ti॒ pava̭māne vā॒yāva̭māvā॒syā̭yāg svāddhyā॒yamadhī̭te॒

tapa̭ e॒va tatta̭pyate॒ tapo̭ hi svāddhyā॒ya ityṷtta॒ma-nnākagṃ̭ rohatyutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ yāva̭ntagṃ ha॒ vā i॒māṃ-vi~॒ttasya̭ pū॒rṇā-ndada̭thsva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ tāva̭ntaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ bhūyāgṃ̭sa-ñcākṣa॒yya-ñcāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ brahma̭ṇa॒-ssāyṷjya-ṅgacchati || 14 ||

anuvākaṃ 15

tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ dvāva̭naddhyā॒yau yadā॒-''tmā-'śuci॒-rya-dde॒śa-ssamṛ̭ddhirdaiva॒tāni॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nma̭hārā॒tra u॒ṣasyudi̭te॒ vraja॒gg॒stiṣṭha॒-nnāsī̭na॒-śśayā̭no॒-'raṇye᳚ grāme॒ vā yāva̭tta॒rasagg̭ svāddhyā॒yamadhī̭te॒ sarvā᳚n ~lo॒kāñja̭yati॒ sarvā᳚n ~lo॒kāna̭nṛ॒ṇo-'nu॒ sañca̭rati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā || a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭nṛ॒ṇāḥ para̭smiggstṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma | ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇā॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭ye॒metya॒gniṃ-vai~ jā॒ta-mpā॒pmā ja̭grāha॒ tande॒vā āhṷtībhiḥ pā॒pmāna॒mapā᳚ghna॒-nnāhṷtīnāṃ-ya~॒jñena̭ ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-rdakṣi̭ṇānā-mbrāhma॒ṇena̭ brāhma॒ṇasya॒ chando̭bhi॒-śchanda̭sāg svāddhyā॒yenāpa̭hatapāpmā svāddhyā॒yo̭ de॒vapa̭vitraṃ॒-vā~ e॒tattaṃ-yo~-'nū᳚-thsṛ॒jatyabhā̭go vā॒ci bha̭va॒tyabhā̭go nā॒ke tade॒ṣā-'bhyṷktā || yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭ya॒-nna tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti | yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti॒ na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti॒ tasmā᳚-thsvāddhyā॒yo-'ddhyḙta॒vyo̭ yaṃ-ya~̭-ṅkra॒tumadhī̭te॒ tena̭ tenāsye॒ṣṭa-mbha̭vatya॒gne-rvā॒yo-rā̭di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgacchati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||

ye a॒rvāṃu॒ta vā̭ purā॒ṇe ve॒daṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ma॒bhito̭ vadantyādi॒tyame॒va te pari̭vadanti॒ sarvḙ a॒gni-ndvi॒tīya̭-ntṛ॒tīya̭-ñca ha॒gṃ॒samiti॒ yāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stā-ssarvā̭ veda॒vidi̭ brāhma॒ṇe va̭santi॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇebhyo̭ veda॒vidbhyo̭ di॒vedi̭ve॒ nama̭skuryā॒nnāślī॒la-ṅkī᳚rtayede॒tā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || 15 ||

anuvākaṃ 16

ricya̭ta iva॒ vā e॒ṣa preva ri̭cyate॒ yo yā॒jaya̭ti॒ prati̭ vā gṛ॒hṇāti̭ yā॒jayi̭tvā pratigṛ॒hya vā-'na̭śna॒ntri-ssvā᳚ddhyā॒yaṃ-ve~॒damadhī̭yīta trirā॒traṃ-vā~̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ma॒nvāti̭recayati॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 16 ||

anuvākaṃ 17

du॒he ha॒ vā e॒ṣa chandāgṃ̭si॒ yo yā॒jaya̭ti॒ sa yena̭ yajñakra॒tunā̭ yā॒jaye॒-thso-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ śucau de॒śe svā᳚ddhyā॒ya-me॒vaina॒-madhī̭yannāsī॒ta tasyā॒naśa̭na-ndī॒kṣā sthā॒namṷpa॒sada॒ āsa̭nagṃ su॒tyā vāgju॒hūrmana̭ upa॒bhṛddhṛ॒tirdhru॒vā prā॒ṇo ha॒vi-ssāmā᳚ddhva॒ryu-ssa vā e॒ṣa ya॒jñaḥ

prā॒ṇada̭kṣi॒ṇo-'na̭ntadakṣiṇa॒-ssamṛ̭ddhataraḥ || 17 ||

anuvākaṃ 18

ka॒ti॒dhā-'va̭kīrṇī pravi॒śati̭ catu॒rdhetyā̭hu-rbrahmavā॒dino̭ ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇairindra॒-mbalḙna॒ bṛha॒spati̭-mbrahmavarca॒senā॒gnime॒veta̭reṇa॒ sarvḙṇa॒ tasyai॒tā-mprāya̭ścittiṃ-vi~॒dāñca̭kāra sude॒vaḥ kā᳚śya॒po yo

bra̭hmacā॒rya̭va॒kirḙdamāvā॒syā̭yā॒gṃ॒ rātryā̭ma॒gni-mpra॒ṇīyo̭pasamā॒dhāya॒ dvirājya̭syopa॒ghāta̭-ñjuhoti॒ kāmāva̭kīrṇo॒-'smyava̭kīrṇo-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ kāmābhi̭drugdho॒-'smyabhi̭drugdho-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhetya॒mṛtaṃ॒-vā~ ājya̭ma॒mṛta̭me॒vātma-ndha̭tte hu॒tvā praya̭tāñja॒liḥ kavā̭tiryaṅṅa॒gnima॒bhi ma̭ntrayeta॒ sa-mmā̭ siñcantu ma॒ruta॒-ssamindra॒-ssambṛha॒spatiḥ̭ |

sa-mmā॒-'yama॒gni-ssi̭ñca॒tvāyṷṣā ca॒ balḙna॒ cāyṷṣmanta-ṅkarota॒ meti॒ prati̭ hāsmai ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇā-nda̭dhati॒ pratīndro॒ bala॒-mprati॒ bṛha॒spati̭-rbrahmavarca॒sa-mpratya॒gniri॒tara॒thsarva॒gṃ॒ sarva̭tanurbhū॒tvā sarva॒māyṷreti॒ trira॒bhima̭ntrayeta॒ triṣa̭tyā॒ hi de॒vā yo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ sa i॒ttha-ñjṷhuyādi॒ttha-ma॒bhima̭ntrayeta॒ punī̭ta e॒vātmāna॒-māyṷre॒vātma-ndha̭tte॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 18 ||

anuvākaṃ 19

bhūḥ prapa̭dye॒ bhuvaḥ॒ prapa̭dye॒ svaḥ̭ prapa̭dye॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ prapa̭dye॒ brahma॒ prapa̭dye brahmako॒śa-mprapa̭dye॒-'mṛta॒-mprapa̭dye-'mṛtako॒śa-mprapa̭dye caturjā॒la-mbra̭hmako॒śaṃ-ya~-mmṛ॒tyurnāva॒paśya̭ti॒ ta-mprapa̭dye de॒vā-nprapa̭dye devapu॒ra-mprapa̭dye॒ parī̭vṛto॒ varī̭vṛto॒ brahma̭ṇā॒ varma̭ṇā॒-'ha-nteja̭sā॒ kaśya̭pasya॒ yasmai॒ nama॒stacchiro॒ dharmo̭ mū॒rdhāna̭-mbra॒hmotta̭rā॒ hanṷrya॒jño-'dha̭rā॒ viṣṇu॒r॒ hṛda̭yagṃ saṃva~thsa॒raḥ pra॒jana̭nama॒śvinaṷ pūrva॒pādā̭va॒trirmaddhya̭-mmi॒trāvarṷṇā vapara॒pādā̭va॒gniḥ puccha̭sya pratha॒ma-ṅkāṇḍa॒-ntata॒ indra॒stataḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒rabha̭ya-ñcatu॒rthagṃ sa vā e॒ṣa di॒vya-śśā᳚kva॒ra-śśiśṷmāra॒stagṃ ha॒ ya e॒vaṃ-ve~dāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ jaya̭ti sva॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāddhvani॒ pramī̭yate॒ nāphsu pramī̭yate॒ nāgnau pramī̭yate॒ nāna॒patyaḥ̭ pramī॒yatḙ la॒ghvānno̭ bhavati dhru॒vastvama̭si dhru॒vasya kṣi̭tamasi॒ tva-mbhū॒tānā॒madhi̭patirasi॒ tva-mbhū॒tānā॒g॒ śreṣṭho̭-'si॒ tvā-mbhū॒tānyupa̭pa॒ryāva̭rtante॒ nama̭ste॒ nama॒-ssarva̭-nte॒ namo॒ namaḥ̭ ||

[phāṭa bhhedam - namo॒ namaḥ̭ śiśukumārāya॒ namaḥ̭ ] || 19 ||

anuvākaṃ 20

namaḥ॒ prācyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo dakṣi̭ṇāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namaḥ॒ pratī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama॒ udī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama̭ ū॒rdhvāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo-'dha̭rāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo̭-'vānta॒rāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormaddhye yḙ vasa॒nti॒ te me prasannātmānascira-ñjīvitaṃ-va~̭rdhaya॒nti॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namaḥ || 20 ||

(saha॒ - rakṣāgṃ̭si॒ - ya-ddḙvā-ssa॒ptada̭śa॒ - yadadī᳚vya॒-npañca̭daśa॒ - yṷṣṭe॒ catṷstrigṃśa-d- vaiśvāna॒rāya॒ ṣaḍvigṃ̭śati॒-rvāta̭raśanā ha - kuśmā॒ṇḍai- ra॒jān. ha॒ - pañca̭ - brahmaya॒jñena॒ - grāmḙ - ma॒ddhyandi̭ne॒ - tasya॒ vai megha॒ - stasya॒ vai dvau - ricya̭te - du॒he ha̭ - kati॒dhā-'va̭kīrṇī॒ - bhū--r namaḥ॒ prācyai̭ vigṃśa॒tiḥ )

(saha̭ vai - muni̭bhyaśca॒ namaḥ )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)