Summary — Nepali
AI-generated · not yet verified
The Nepali meaning of each verse is shown below the verse.
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
नमो॑ वा॒चे या चो॑दि॒ता या चानु॑दिता॒ तस्यै॑ वा॒चे नमो॒ नमो॑ वा॒चे नमो॑ वा॒चस्पत॑ये॒ नम॒ ऋषि॑भ्यो मन्त्र॒कृद्भ्यो॒ मन्त्र॑पतिभ्यो॒ मा मामृष॑यो मन्त्र॒कृतो॑ मन्त्र॒पत॑यः॒ परा॑दु॒र्मा-ऽहमृषी᳚-न्मन्त्र॒कृतो॑ मन्त्र॒पती॒-न्परा॑दां-वैँश्वदे॒वीं-वाँच॑मुद्यासग्ं शि॒वामद॑स्ता॒-ञ्जुष्टा᳚-न्दे॒वेभ्य॒-श्शर्म॑ मे॒ द्यौ-श्शर्म॑ पृथि॒वी शर्म॒ विश्व॑मि॒द-ञ्जग॑त् ।
शर्म॑ च॒न्द्रश्च॒ सूर्य॑श्च॒ शर्म॑ ब्रह्मप्रजाप॒ती ॥
भू॒तं-वँ॑दिष्ये॒ भुव॑नं-वँदिष्ये॒ तेजो॑ वदिष्ये॒ यशो॑ वदिष्ये॒ तपो॑ वदिष्ये॒ ब्रह्म॑ वदिष्ये स॒त्यं-वँ॑दिष्ये॒ तस्मा॑ अ॒हमि॒द-मु॑प॒स्तर॑ण॒-मुप॑स्तृण उप॒स्तर॑ण-म्मे प्र॒जायै॑ पशू॒ना-म्भू॑या-दुप॒स्तर॑णम॒ह-म्प्र॒जायै॑ पशू॒ना-म्भू॑यास॒-म्प्राणा॑पानौ मृ॒त्योर्मा॑ पात॒-म्प्राणा॑पानौ॒ मा मा॑ हासिष्ट॒-म्मधु॑ मनिष्ये॒ मधु॑ जनिष्ये॒ मधु॑ वक्ष्यामि॒ मधु॑ वदिष्यामि॒ मधु॑मती-न्दे॒वेभ्यो॒ वाच॑मुद्यासग्ं शुश्रू॒षेण्या᳚-म्मनु॒ष्ये᳚भ्य॒स्त-म्मा॑ दे॒वा अ॑वन्तु शो॒भायै॑ पि॒तरो-ऽनु॑मदन्तु ॥
ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 1 ॥ (अ. 1)
अनुवाकं 2
यु॒ञ्जते॒ मन॑ उ॒त यु॑ञ्जते॒ धियः॑ । विप्रा॒ विप्र॑स्य बृह॒तो वि॑प॒श्चितः॑ । वि होत्रा॑ दधे वयुना॒विदेक॒ इत् । म॒ही दे॒वस्य॑ सवि॒तुः परि॑ष्टुतिः ॥ दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒माद॑दे ॥ अभ्रि॑रसि॒ नारि॑रसि ।
अ॒द्ध्व॒र॒कृ-द्दे॒वेभ्यः॑ । उत्ति॑ष्ठ ब्रह्मणस्पते ॥ 2 ॥
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
namo̭ vā॒ce yā co̭di॒tā yā cānṷditā॒ tasyai̭ vā॒ce namo॒ namo̭ vā॒ce namo̭ vā॒caspata̭ye॒ nama॒ ṛṣi̭bhyo mantra॒kṛdbhyo॒ mantra̭patibhyo॒ mā māmṛṣa̭yo mantra॒kṛto̭ mantra॒pata̭yaḥ॒ parā̭du॒rmā-'hamṛṣī᳚-nmantra॒kṛto̭ mantra॒patī॒-nparā̭dāṃ-vai~śvade॒vīṃ-vā~ca̭mudyāsagṃ śi॒vāmada̭stā॒-ñjuṣṭā᳚-nde॒vebhya॒-śśarma̭ me॒ dyau-śśarma̭ pṛthi॒vī śarma॒ viśva̭mi॒da-ñjaga̭t |
śarma̭ ca॒ndraśca॒ sūrya̭śca॒ śarma̭ brahmaprajāpa॒tī ||
bhū॒taṃ-va~̭diṣye॒ bhuva̭naṃ-va~diṣye॒ tejo̭ vadiṣye॒ yaśo̭ vadiṣye॒ tapo̭ vadiṣye॒ brahma̭ vadiṣye sa॒tyaṃ-va~̭diṣye॒ tasmā̭ a॒hami॒da-mṷpa॒stara̭ṇa॒-mupa̭stṛṇa upa॒stara̭ṇa-mme pra॒jāyai̭ paśū॒nā-mbhṷ̄yā-dupa॒stara̭ṇama॒ha-mpra॒jāyai̭ paśū॒nā-mbhṷ̄yāsa॒-mprāṇā̭pānau mṛ॒tyormā̭ pāta॒-mprāṇā̭pānau॒ mā mā̭ hāsiṣṭa॒-mmadhṷ maniṣye॒ madhṷ janiṣye॒ madhṷ vakṣyāmi॒ madhṷ vadiṣyāmi॒ madhṷmatī-nde॒vebhyo॒ vāca̭mudyāsagṃ śuśrū॒ṣeṇyā᳚-mmanu॒ṣye᳚bhya॒sta-mmā̭ de॒vā a̭vantu śo॒bhāyai̭ pi॒taro-'nṷmadantu ||
oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 1 || (a. 1)
anuvākaṃ 2
yu॒ñjate॒ mana̭ u॒ta yṷñjate॒ dhiyaḥ̭ | viprā॒ vipra̭sya bṛha॒to vi̭pa॒ścitaḥ̭ | vi hotrā̭ dadhe vayunā॒videka॒ it | ma॒hī de॒vasya̭ savi॒tuḥ pari̭ṣṭutiḥ || de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒māda̭de || abhri̭rasi॒ nāri̭rasi |
a॒ddhva॒ra॒kṛ-dde॒vebhyaḥ̭ | utti̭ṣṭha brahmaṇaspate || 2 ||
कृष्ण यजुर्वेदको तैत्तिरीय आरण्यकको चौथो प्रपाठक — प्रवर्ग्य मन्त्रहरू। ॐ, परमात्मालाई नमस्कार, श्री महागणपतिलाई नमस्कार, श्री गुरुहरूलाई नमस्कार। हरिः ॐ। अनुवाक १ जो वाणी बोलिएको छ र जो बोलिएको छैन, त्यस वाणीलाई नमस्कार; वाणीलाई नमस्कार, नमस्कार; वाणीलाई नमस्कार, वाणीका पतिलाई नमस्कार; मन्त्र रच्ने ऋषिहरूलाई नमस्कार, मन्त्रपतिहरूलाई नमस्कार। मन्त्र रच्ने ऋषिहरू र मन्त्रपतिहरूले मलाई परित्याग नगरून्; म पनि मन्त्र रच्ने ऋषिहरू र मन्त्रपतिहरूलाई परित्याग नगरूँ। देवताहरूसँग सम्बन्धित, कल्याणकारी र देवताहरूलाई प्रिय लाग्ने वाणीलाई म उच्चारण गरूँ। द्युलोकले मलाई शर्म (सुख) दियोस्, पृथ्वीले शर्म दियोस्, यो सम्पूर्ण जगत्ले शर्म दियोस्। चन्द्र र सूर्यले शर्म दिऊन्, ब्रह्मा र प्रजापतिले शर्म दिऊन्। भूत (भएको) लाई म वन्दन गर्नेछु, भुवन (जगत्) लाई वन्दन गर्नेछु, तेजलाई भन्नेछु, यशलाई भन्नेछु, तपलाई भन्नेछु, ब्रह्मलाई भन्नेछु, सत्यलाई भन्नेछु। त्यसका लागि म यो उपस्तरण (आसन/छाप्रो) बिछ्याउँछु; उपस्तरण मेरा प्रजा र पशुहरूका लागि होस्; म प्रजा र पशुहरूका लागि उपस्तरण बनूँ। प्राण र अपानले मलाई मृत्युबाट रक्षा गरून्; प्राण र अपानले मलाई त्याग नगरून्। म मधु (मीठो) सोच्नेछु, म मधु जन्माउनेछु, म मधु बोल्नेछु, म मधु भन्नेछु। देवताहरूका लागि मधुमयी वाणी उच्चारण गरूँ, मनुष्यहरूका लागि सुन्नयोग्य वाणी उच्चारण गरूँ; देवताहरूले मलाई रक्षा गरून्, पितृहरूले मेरो शोभाका लागि अनुमोदन गरून्। ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः। (अनुवाक १) अनुवाक २ विद्वान्हरूले मनलाई योजना गर्छन् र बुद्धिलाई पनि योजना गर्छन्; ती विप्रहरूले महान्, सर्वज्ञ विप्र (सविता) को स्तुति गर्छन्। एक मात्र ज्ञानी (सविता) ले होत्राहरूलाई विभाजन गरे। देवता सविताको यो महान् स्तुति हो। हे (अग्नि), देवता सविताको प्रेरणामा, अश्विनीकुमारहरूका बाहुहरूद्वारा र पूषाका हातहरूद्वारा मैले तिमीलाई ग्रहण गरेँ। तिमी अभ्रि (खन्ने औजार) हौ, तिमी नारि (नारी/औजार) हौ; तिमी देवताहरूका लागि अध्वर (यज्ञ) गर्ने हो। हे ब्रह्मणस्पति, उठ। AI
अच्छा॑ वी॒रन्नर्य॑-म्प॒ङ्क्तिरा॑धसम् । दे॒वा य॒ज्ञन्न॑यन्तु नः ॥ देवी᳚ द्यावापृथिवी॒ अनु॑ मे मग्ंसाथाम् । ऋ॒द्ध्यास॑म॒द्य । म॒खस्य॒ शिरः॑ ॥ 3 ॥
acchā̭ vī॒rannarya̭-mpa॒ṅktirā̭dhasam | de॒vā ya॒jñanna̭yantu naḥ || devī᳚ dyāvāpṛthivī॒ anṷ me magṃsāthām | ṛ॒ddhyāsa̭ma॒dya | ma॒khasya॒ śiraḥ̭ || 3 ||
हे देवताहरूका चाहनेवाला (हामी), तपाईंलाई याचना गर्दछौं। उदार दान दिने मरुत्हरू नजिक आउन्। हे इन्द्र, तपाईं हाम्रा सहायक बन्नुहोस्, सधैं साथमा रहनुहोस्। ब्रह्मणस्पति (बृहस्पति) अगाडि आउनुहोस्। देवी सूनृता (वाणी) अगाडि आउनुहोस्। हे वीर, नरहरूले सेवा गर्ने, धन दिने अर्यमालाई प्राप्त गर्न। देवताहरूले हामीलाई यज्ञतर्फ लैजाऊन्। देवी द्यौ र पृथ्वीले मेरो अनुगमन गरून्। आज म समृद्ध होऊँ। यो मख (यज्ञ) को शिर हो। AI
ऋ॒द्ध्यास॑म॒द्य । म॒खस्य॒ शिरः॑ । म॒खाय॑ त्वा । म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे ॥ देवी᳚-र्वम्रीर॒स्य भू॒तस्य॑ प्रथमजा ऋतावरीः ॥ ऋ॒द्ध्यास॑म॒द्य । म॒खस्य॒ शिरः॑ ॥ 4 ॥
ṛ॒ddhyāsa̭ma॒dya | ma॒khasya॒ śiraḥ̭ | ma॒khāya̭ tvā | ma॒khasya̭ tvā śī॒rṣṇe || devī᳚-rvamrīra॒sya bhū॒tasya̭ prathamajā ṛtāvarīḥ || ṛ॒ddhyāsa̭ma॒dya | ma॒khasya॒ śiraḥ̭ || 4 ||
हे मख (यज्ञ), तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। मखको शिरको निम्ति तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। तपाईं पहिले यति मात्र थियौ। आज म समृद्ध होऊँ। यो मखको शिर हो। हे मख, तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। मखको शिरको निम्ति तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। हे देवी वम्री (वालुका) हरू, तपाईंहरू यस भूत (प्राणी) का प्रथम जन्मेका, ऋत (सत्य) लाई धारण गर्ने हुनुहुन्छ। आज म समृद्ध होऊँ। यो मखको शिर हो। AI
ऋ॒द्ध्यास॑म॒द्य । म॒खस्य॒ शिरः॑ । म॒खाय॑ त्वा । म॒खस्य॑ त्वा शी॒र्ष्णे ॥ अ॒ग्नि॒जा अ॑सि प्र॒जाप॑ते॒ रेतः॑ । ऋ॒द्ध्यास॑म॒द्य । म॒खस्य॒ शिरः॑ ॥ 5 ॥
ṛ॒ddhyāsa̭ma॒dya | ma॒khasya॒ śiraḥ̭ | ma॒khāya̭ tvā | ma॒khasya̭ tvā śī॒rṣṇe || a॒gni॒jā a̭si pra॒jāpa̭te॒ retaḥ̭ | ṛ॒ddhyāsa̭ma॒dya | ma॒khasya॒ śiraḥ̭ || 5 ||
हे मख, तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। मखको शिरको निम्ति तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। तपाईं इन्द्रको ओज (शक्ति) हुनुहुन्छ। आज म समृद्ध होऊँ। यो मखको शिर हो। हे मख, तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। मखको शिरको निम्ति तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। तपाईं अग्निबाट उत्पन्न, हे प्रजापति, रेत (वीर्य) हुनुहुन्छ। आज म समृद्ध होऊँ। यो मखको शिर हो। AI
मा-न्धे॑हि॒ मयि॑ धेहि ॥ मधु॑ त्वा मधु॒ला क॑रोतु ।
म॒खस्य॒ शिरो॑-ऽसि ॥ 6 ॥
mā-ndhḙhi॒ mayi̭ dhehi || madhṷ tvā madhu॒lā ka̭rotu |
ma॒khasya॒ śiro̭-'si || 6 ||
हे मख, तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। मखको शिरको निम्ति तपाईंलाई (ग्रहण गर्दछु)। आयु दिनुहोस्, प्राण दिनुहोस्, अपान दिनुहोस्, व्यान दिनुहोस्, चक्षु दिनुहोस्, श्रोत्र दिनुहोस्, मन दिनुहोस्, वाणी दिनुहोस्, आत्मा दिनुहोस्, प्रतिष्ठा दिनुहोस्। मलाई नदिनुहोस्, ममा स्थापित गर्नुहोस्। मधुले तपाईंलाई मधुर बनाओस्। तपाईं मखको शिर हुनुहुन्छ। AI
सूर्य॑स्य॒ हर॑सा श्राय । म॒खो॑-ऽसि ॥ 7 ॥
sūrya̭sya॒ hara̭sā śrāya | ma॒kho̭-'si || 7 ||
तपाईंहरू यज्ञको पद (स्थान) मा स्थित हुनुहुन्छ। गायत्री छन्दले तपाईंलाई (यज्ञका निम्ति) बनाउँछु। त्रिष्टुभ छन्दले तपाईंलाई बनाउँछु। जगती छन्दले तपाईंलाई बनाउँछु। तपाईं मखको रास्ना (कम्मरबन्ध) हुनुहुन्छ। अदितिले तपाईंको बिल (मुख) ग्रहण गरून्। पाङ्क्त छन्दले (ग्रहण गर्दछु)। सूर्यको हरस (तेज) ले श्राय (पक्व) होऊ। तपाईं मख हुनुहुन्छ। AI
(इय॑ति॒ देवी॒रिन्द्र॒स्यौजो᳚-ऽस्यग्नि॒जा अ॒स्यायु॑र्धेहि प्रा॒ण-म्पञ्च॑)
अनुवाकं 3
वृष्णो॒ अश्व॑स्य नि॒ष्पद॑सि । वरु॑णस्त्वा धृ॒तव्र॑त॒ आधू॑पयतु । मि॒त्रावरु॑णयोर्
ध्रु॒वेण॒ धर्म॑णा ॥ अ॒र्चिषे᳚ त्वा । शो॒चिषे᳚ त्वा ।
ज्योति॑षे त्वा । तप॑से त्वा ॥ अ॒भीम-म्म॑हि॒ना दिव᳚म् ।
मि॒त्रो ब॑भूव स॒प्रथाः᳚ । उ॒त श्रव॑सा पृथि॒वीम् ॥ 8 ॥
(iya̭ti॒ devī॒rindra॒syaujo᳚-'syagni॒jā a॒syāyṷrdhehi prā॒ṇa-mpañca̭)
anuvākaṃ 3
vṛṣṇo॒ aśva̭sya ni॒ṣpada̭si | varṷṇastvā dhṛ॒tavra̭ta॒ ādhṷ̄payatu | mi॒trāvarṷṇayor
dhru॒veṇa॒ dharma̭ṇā || a॒rciṣe᳚ tvā | śo॒ciṣe᳚ tvā |
jyoti̭ṣe tvā | tapa̭se tvā || a॒bhīma-mma̭hi॒nā diva᳚m |
mi॒tro ba̭bhūva sa॒prathāḥ᳚ | u॒ta śrava̭sā pṛthi॒vīm || 8 ||
हे पते (रक्षक), हे शिर (शिर), हे ऋतावरी (सत्यवती) देवीहरू, आज म रिद्धि (समृद्धि) प्राप्त गरूँ। तिमी मखको शिर, शिर, शिर छौ। नौ। (अनुवाक २) हे यति (गतिशील) देवीहरू, तिमी इन्द्रको ओज हौ, अग्निबाट उत्पन्न हौ, आयु दिनु, प्राण दिनु। पाँच। अनुवाक ३। तिमी वृष (वृषभ) अश्वको निष्पद (पदचिह्न) छौ। धृतव्रत (अटल व्रत भएको) वरुणले तिमीलाई आधूपयतु (धूपयुक्त गरून्)। मित्र र वरुणको ध्रुव धर्मले। अर्चिष (ज्वाला) को लागि तिमी। शोचिष (दीप्ति) को लागि तिमी। ज्योतिष (प्रकाश) को लागि तिमी। तपस (ताप) को लागि तिमी। उनी महिमाले द्युलोकलाई अभिव्याप्त भए। मित्र सप्रथ (विस्तृत यश भएको) भए। र श्रवस (यश) ले पृथ्वीलाई पनि। ८। AI
श्रवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सिम् । द्यु॒म्नञ्चि॒त्रश्र॑वस्तमम् ॥ सिद्ध्यै᳚ त्वा । दे॒वस्त्वा॑ सवि॒तोद्व॑पतु ।
सु॒पा॒णि-स्स्व॑ङ्गु॒रिः । सु॒बा॒हुरु॒त शक्त्या᳚ ॥ अप॑द्यमानः पृथि॒व्याम् । आशा॒ दिश॒ आ पृ॑ण । उत्ति॑ष्ठ बृ॒ह-न्भ॑व ॥ 9 ॥
śravo̭ de॒vasya̭ sāna॒sim | dyu॒mnañci॒traśra̭vastamam || siddhyai᳚ tvā | de॒vastvā̭ savi॒todva̭patu |
su॒pā॒ṇi-ssva̭ṅgu॒riḥ | su॒bā॒huru॒ta śaktyā᳚ || apa̭dyamānaḥ pṛthi॒vyām | āśā॒ diśa॒ ā pṛ̭ṇa | utti̭ṣṭha bṛ॒ha-nbha̭va || 9 ||
मित्रको, चर्षणीधृत (मनुष्यहरूले धारण गरेको) को। देवताको श्रव (यश), सानसि (धन) लाई। र द्युम्न (धन) र चित्रश्रवस्तम (अत्यन्त विचित्र यश भएको) लाई। सिद्धि (सफलता) को लागि तिमी। देवता सविताले तिमीलाई उद्वपतु (उत्पन्न गरून्)। सुपाणि (राम्रो हात भएको), स्वङ्गुरि (राम्रो औंला भएको)। सुबाहु (राम्रो बाहु भएको) र शक्ति (सामर्थ्य) ले पनि। पृथ्वीमा पद्यमान (स्थिर हुँदै)। आशा र दिशाहरूलाई भर। उठ, हे बृहत (ठूलो), हुनु। ९। AI
इ॒दम॒हम॒मुमा॑मुष्याय॒णं-विँ॒शा प॒शुभि॑-र्ब्रह्मवर्च॒सेन॒ पर्यू॑हामि ।
गा॒य॒त्रेण॑ त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽच्छृ॑णद्मि । त्रैष्टु॑भेन त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽच्छृ॑णद्मि ।
जाग॑तेन त्वा॒ छन्द॒सा ऽऽच्छृ॑णद्मि । छृ॒णत्तु॑ त्वा॒ वाक् । छृ॒णत्तु॒ त्वोर्क् । छृ॒णत्तु॑ त्वा ह॒विः ।
छृ॒न्धि वाच᳚म् । छृ॒न्ध्यूर्ज᳚म् । छृ॒न्धि ह॒विः ॥
देव॑ पुरश्चर स॒घ्यास॑न्त्वा ॥ 10 ॥
i॒dama॒hama॒mumā̭muṣyāya॒ṇaṃ-vi~॒śā pa॒śubhi̭-rbrahmavarca॒sena॒ paryṷ̄hāmi |
gā॒ya॒treṇa̭ tvā॒ chanda॒sā ''cchṛ̭ṇadmi | traiṣṭṷbhena tvā॒ chanda॒sā ''cchṛ̭ṇadmi |
jāga̭tena tvā॒ chanda॒sā ''cchṛ̭ṇadmi | chṛ॒ṇattṷ tvā॒ vāk | chṛ॒ṇattu॒ tvork | chṛ॒ṇattṷ tvā ha॒viḥ |
chṛ॒ndhi vāca᳚m | chṛ॒ndhyūrja᳚m | chṛ॒ndhi ha॒viḥ ||
deva̭ puraścara sa॒ghyāsa̭ntvā || 10 ||
ऊर्ध्व (सीधा) उभिनु, तिमी ध्रुव (स्थिर) छौ। सूर्यको चक्षु (आँखा) ले तिमीलाई अन्वीक्षे (हेर्छु)। ऋजु (सीधा) को लागि तिमी। साधु (भला) को लागि तिमी। सुक्षिति (राम्रो निवास) को लागि तिमी, भूति (समृद्धि) को लागि तिमी। यो मैले अमुक (यो) अमुकायण (अमुकको सन्तान) लाई विशा (प्रवेश) गराउँछु, पशुहरूले र ब्रह्मवर्चस (ब्रह्मतेज) ले पर्यूहामि (व्याप्त गर्छु)। गायत्री छन्दले तिमीलाई आच्छृणद्मि (जोड्छु)। त्रिष्टुभ छन्दले तिमीलाई आच्छृणद्मि। जगती छन्दले तिमीलाई आच्छृणद्मि। वाक (वाणी) ले तिमीलाई छृणत्तु (जोडून्)। ऊर्क (अन्न) ले तिमीलाई छृणत्तु। हवि (आहुति) ले तिमीलाई छृणत्तु। वाकलाई छृन्धि (जोड)। ऊर्जलाई छृन्धि। हविलाई छृन्धि। हे देव, पुरश्चर (अगाडि चल), सघ्यासन (सहायता) तिमी। १०। AI
ब्रह्म॑-न्प्रव॒र्ग्ये॑ण॒ प्रच॑रिष्यामः ।
होत॑-र्घ॒र्मम॒भिष्टु॑हि । अग्नी॒द्रौहि॑णौ पुरो॒डाशा॒वधि॑श्रय । प्रति॑प्रस्थात॒र्विह॑र ।
प्रस्तो॑त॒-स्सामा॑नि गाय ॥ यजु॑र्युक्त॒ग्ं॒ साम॑भि॒राक्त॑खन्त्वा । विश्वै᳚-र्दे॒वैरनु॑मत-म्म॒रुद्भिः॑ । दक्षि॑णाभिः॒ प्रत॑त-म्पारयि॒ष्णुम् ।
स्तुभो॑ वहन्तु सुमन॒स्यमा॑नम् । स नो॒ रुच॑न्धे॒ह्यहृ॑णीयमानः । भूर्भुव॒स्सुवः॑ ।
ओमिन्द्र॑वन्तः॒ प्रच॑रत ॥ 11 ॥
brahma̭-nprava॒rgyḙṇa॒ praca̭riṣyāmaḥ |
hota̭-rgha॒rmama॒bhiṣṭṷhi | agnī॒drauhi̭ṇau puro॒ḍāśā॒vadhi̭śraya | prati̭prasthāta॒rviha̭ra |
prasto̭ta॒-ssāmā̭ni gāya || yajṷryukta॒gṃ॒ sāma̭bhi॒rākta̭khantvā | viśvai᳚-rde॒vairanṷmata-mma॒rudbhiḥ̭ | dakṣi̭ṇābhiḥ॒ prata̭ta-mpārayi॒ṣṇum |
stubho̭ vahantu sumana॒syamā̭nam | sa no॒ ruca̭ndhe॒hyahṛ̭ṇīyamānaḥ | bhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ |
omindra̭vantaḥ॒ praca̭rata || 11 ||
अनुवाक ४। हे ब्रह्मन्, हामी प्रवर्ग्यले प्रचरिष्यामः (प्रवर्ग्य कर्म गर्नेछौं)। हे होत, घर्मको अभिष्टुहि (स्तुति गर)। अग्नी र इन्द्रको हवि (पुरोडाश) लाई अधिश्रय (राख)। हे प्रतिप्रस्थात, विहर (व्यवस्था गर)। हे प्रस्तोत, सामहरू गाऊ। यजुले युक्त, सामहरूले आक्त, खन् (खनिएको) तिमीलाई। सबै देवताहरूले अनुमत (अनुमोदित), मरुतहरूले। दक्षिणाहरूले प्रतत (विस्तृत), पारयिष्णु (पार गराउने) लाई। स्तुभ (स्तुति) हरूले वहन गरून्, सुमनस्यमान (प्रसन्न मन भएको) लाई। उनले हामीलाई रुच (प्रकाश) दिनुहोस्, अहृणीयमान (लज्जित नभएको) हुँदै। भूः भुवः सुवः। ओम्, इन्द्रवन्त (इन्द्रसहित) हुँदै प्रचरत (अगाडि बढ)। ११। AI
ब्रह्म॒-न्प्रच॑रिष्यामः । होत॑-र्घ॒र्मम॒भिष्टु॑हि ॥ य॒माय॑ त्वा म॒खाय॑ त्वा । सूर्य॑स्य॒ हर॑से त्वा ॥ प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा᳚ । मन॑से॒ स्वाहा॑ वा॒चे सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा᳚ । दक्षा॑य॒ स्वाहा॒ क्रत॑वे॒ स्वाहा᳚ । ओज॑से॒ स्वाहा॒ बला॑य॒ स्वाहा᳚ ॥
दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता मद्ध्वा॑-ऽनक्तु ॥ 12 ॥
brahma॒-npraca̭riṣyāmaḥ | hota̭-rgha॒rmama॒bhiṣṭṷhi || ya॒māya̭ tvā ma॒khāya̭ tvā | sūrya̭sya॒ hara̭se tvā || prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāhā̭ 'pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
cakṣṷṣe॒ svāhā॒ śrotrā̭ya॒ svāhā᳚ | mana̭se॒ svāhā̭ vā॒ce sara̭svatyai॒ svāhā᳚ | dakṣā̭ya॒ svāhā॒ krata̭ve॒ svāhā᳚ | oja̭se॒ svāhā॒ balā̭ya॒ svāhā᳚ ||
de॒vastvā̭ savi॒tā maddhvā̭-'naktu || 12 ||
हे ब्रह्मन्, हामी प्रचार गर्नेछौं। हे होतन्, घर्मको स्तुति गर्नु। यमलाई तिमी, मखलाई तिमी। सूर्यको हरिलाई तिमी। प्राणलाई स्वाहा, व्यानलाई स्वाहा, अपानलाई स्वाहा। चक्षुलाई स्वाहा, श्रोत्रलाई स्वाहा। मनलाई स्वाहा, वाणीलाई सरस्वतीलाई स्वाहा। दक्षलाई स्वाहा, क्रतुलाई स्वाहा। ओजलाई स्वाहा, बललाई स्वाहा। देवता सविताले तिमीलाई मधुर बनाऊन्। AI
अ॒ञ्जन्ति॒ य-म्प्र॒थय॑न्तो॒ न विप्राः᳚ । व॒पाव॑न्त॒न्नाग्निना॒ तप॑न्तः ।
पि॒तुर्न पु॒त्र उप॑सि॒ प्रेष्ठः॑ । आ घ॒र्मो अ॒ग्निमृ॒तय॑न्नसादीत् ॥ 13 ॥
a॒ñjanti॒ ya-mpra॒thaya̭nto॒ na viprāḥ᳚ | va॒pāva̭nta॒nnāgninā॒ tapa̭ntaḥ |
pi॒turna pu॒tra upa̭si॒ preṣṭhaḥ̭ | ā gha॒rmo a॒gnimṛ॒taya̭nnasādīt || 13 ||
पृथ्वीलाई तपस्बाट रक्षा गर। तिमी अर्चि हौ, तिमी शोचि हौ, तिमी ज्योति हौ, तिमी तप हौ। संसीद (बस), तिमी महान् छौ। हे देवताहरूका अतिप्रिय अग्ने, प्रकाशमान होऊ। हे अग्ने, रातो धुवाँलाई विस्तार गर, प्रशंसित दर्शनीय ज्योतिलाई प्रसारित गर। जसलाई विप्रहरूले फैलाउँदै अञ्जन गर्छन्, वपा (चरबी) लिएर अग्निले ताप्दै। पिताको पुत्रझैं तिमी निकटतम प्रिय छौ। घर्म (पात्र) ले अग्निलाई ऋतु अनुसार बसाएको छ। AI
आयु॑र्मे दाः । पु॒त्रव॑ती दक्षिण॒तः । इन्द्र॒स्याधि॑पत्ये । प्र॒जा-म्मे॑ दाः । सु॒षदा॑ प॒श्चात् । दे॒वस्य॑ सवि॒तुराधि॑पत्ये । प्रा॒ण-म्मे॑ दाः । आश्रु॑तिरुत्तर॒तः ॥ 14 ॥
āyṷrme dāḥ | pu॒trava̭tī dakṣiṇa॒taḥ | indra॒syādhi̭patye | pra॒jā-mmḙ dāḥ | su॒ṣadā̭ pa॒ścāt | de॒vasya̭ savi॒turādhi̭patye | prā॒ṇa-mmḙ dāḥ | āśrṷtiruttara॒taḥ || 14 ||
अग्निको अधिपत्यमा अगाडिबाट अनाधृष्या (अजेय) छ। मलाई आयु देऊ। इन्द्रको अधिपत्यमा दायाँबाट पुत्रवती छ। मलाई प्रजा देऊ। देवता सविताको अधिपत्यमा पछाडिबाट सुसदा (राम्रोसँग बस्ने) छ। मलाई प्राण देऊ। उत्तरबाट आश्रुति (श्रवण) छ। AI
ब्रह्म॑ मे दाः, क्ष॒त्र-म्मे॑ दाः । तेजो॑ मे धा॒ वर्चो॑ मे धाः । यशो॑ मे धा॒ स्तपो॑ मे धाः ।
मनो॑ मे धाः ॥ मनो॒रश्वा॑-ऽसि॒ भूरि॑पुत्रा ।
विश्वा᳚भ्यो मा ना॒ष्ट्राभ्यः॑ पाहि ॥ 15 ॥
brahma̭ me dāḥ, kṣa॒tra-mmḙ dāḥ | tejo̭ me dhā॒ varco̭ me dhāḥ | yaśo̭ me dhā॒ stapo̭ me dhāḥ |
mano̭ me dhāḥ || mano॒raśvā̭-'si॒ bhūri̭putrā |
viśvā᳚bhyo mā nā॒ṣṭrābhyaḥ̭ pāhi || 15 ||
मित्र र वरुणको अधिपत्यमा मलाई श्रोत्र देऊ। माथिबाट विधृति (धारण गर्ने) छ। बृहस्पतिको अधिपत्यमा मलाई ब्रह्म देऊ, मलाई क्षत्र देऊ। मलाई तेज राख, मलाई वर्च राख। मलाई यश राख, मलाई तप राख। मलाई मन राख। तिमी मनुका अश्व (घोडा) हौ, धेरै पुत्र भएकी। सबै नाष्ट्र (हिंसक शक्ति) हरूबाट मेरो रक्षा गर। AI
तपा॒शग्ंस॑मर॒रुषः॒ पर॑स्य । तपा॑ वसो चिकिता॒नो अ॒चित्तान्॑ । वि ते॑ तिष्ठन्ताम॒जरा॑ अ॒यासः॑ ॥ चितः॑ स्थ परि॒चितः॑ । स्वाहा॑ म॒रुद्भिः॒ परि॑श्रयस्व । मा अ॑सि । प्र॒मा अ॑सि । प्र॒ति॒मा अ॑सि ॥ 16 ॥
tapā॒śagṃsa̭mara॒ruṣaḥ॒ para̭sya | tapā̭ vaso cikitā॒no a॒cittāṋ | vi tḙ tiṣṭhantāma॒jarā̭ a॒yāsaḥ̭ || citaḥ̭ stha pari॒citaḥ̭ | svāhā̭ ma॒rudbhiḥ॒ pari̭śrayasva | mā a̭si | pra॒mā a̭si | pra॒ti॒mā a̭si || 16 ||
मलाई सूपसद (राम्रोसँग नजिक बस्ने) बनाऊ, मलाई हिंसा नगर। हे अग्ने, तपले भित्रका शत्रुहरूलाई जलाऊ। अरूका अररुष (क्रोधरहित) र शंस (स्तुति) लाई तपाऊ। हे वसो, चिकितान (जान्ने) भएर अचित्त (अज्ञानी) हरूलाई तपाऊ। तिम्रा अजरा अयास (जीर्ण नहुने, अथक) हरू विस्तारै स्थिर होऊन्। तिमी चित (चेतन) स्थ (हौ), परिचित (सबैतिर चेतना भएका) हौ। स्वाहा, मरुत्हरूसँग परिश्रय (आश्रय) लेऊ। तिमी मा (नाप) हौ। तिमी प्रमा (प्रमाण) हौ। तिमी प्रतिमा (प्रतिरूप) हौ। AI
दिव॒न्तप॑सस्त्रायस्व । आ॒भि-र्गी॒र्भि-र्यदतो॑ न ऊ॒नम् ।
आप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः । य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ । भू॒यि॒ष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम ॥ शु॒क्रन्ते॑ अ॒न्य-द्य॑ज॒तन्ते॑ अ॒न्यत् ॥ 17 ॥
diva॒ntapa̭sastrāyasva | ā॒bhi-rgī॒rbhi-ryadato̭ na ū॒nam |
āpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ | ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ | bhū॒yi॒ṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || śu॒krantḙ a॒nya-dya̭ja॒tantḙ a॒nyat || 17 ||
तिमी सम्मा (समान मापन) हौ । तिमी विमा (विभिन्न मापन) हौ । तिमी उन्मा (उन्मान) हौ । तिमी अन्तरिक्षको अन्तर्धि (अन्तर्धान) हौ ॥ हे तपस्वी दिव (द्युलोक), हामीलाई रक्षा गर । यी गीतहरूद्वारा जे हाम्रो ऊन (न्यून) छ, त्यसलाई पूर्ण गर । हे हरिवो (हरि अश्व भएका), वर्धमान भई आप्यायय (बढ) । जब तिमी स्तोताहरूका लागि महान गोत्रहरूलाई रुजासि (भत्काउँछौ), तब हामी धेरै भाग पाउनेहरू हौं । तिम्रो एक शुक्र (उज्यालो) छ, अर्को यजत (पूजनीय) छ ॥ १७ ॥ AI
हे विषुरूपे (विषुवत् रूप भएका), तिमी दिन र रात दुई अहनी (अहः) द्युलोक जस्तै छौ । हे स्वधावः (स्वधा भएका), तिमी सबै मायाहरूलाई अवसि (रक्षा गर्छौ) । हे पूषन्, तिम्रो कल्याणकारी रात्रि यहाँ होस् ॥ हे अर्हन् (पूजनीय), तिमी धनु (धनुष) मा सायक (बाण)हरू बिभर्षि (धारण गर्छौ) । हे अर्हन्, तिमी निष्क (स्वर्णाभूषण) र विश्वरूप यजत (पूजनीय) लाई धारण गर्छौ । हे अर्हन्, तिमी विश्वम्भुव (सबैको उत्पत्ति) लाई निदयसे (नष्ट गर्छौ) । हे रुद्र, तिमीभन्दा बलवान् कोही छैन ॥ तिमी गायत्री छौ । तिमी त्रैष्टुभ छौ । तिमी जागत छौ । मधु, मधु, मधु ॥ १८ ॥ AI
अनुवाकं 6
दश॒ प्राची॒र्दश॑ भासि दक्षि॒णा । दश॑ प्र॒तीची॒र्दश॑ भा॒स्युदी॑चीः । दशो॒र्ध्वा भा॑सि सुमन॒स्यमा॑नः । स नो॒ रुच॑न्धे॒ह्यहृ॑णीयमानः ॥
अ॒ग्निष्ट्वा॒ वसु॑भिः पु॒रस्ता᳚-द्रोचयतु गाय॒त्रेण॒ छन्द॑सा । स मा॑ रुचि॒तो रो॑चय ॥ इन्द्र॑स्त्वा रु॒द्रै-र्द॑क्षिण॒तो रो॑चयतु॒ त्रैष्टु॑भेन॒ छन्द॑सा ।
स मा॑ रुचि॒तो रो॑चय । वरु॑णस्त्वा-ऽऽदि॒त्यैः प॒श्चा-द्रो॑चयतु॒ जाग॑तेन॒ छन्द॑सा ।
स मा॑ रुचि॒तो रो॑चय ॥ 19 ॥
anuvākaṃ 6
daśa॒ prācī॒rdaśa̭ bhāsi dakṣi॒ṇā | daśa̭ pra॒tīcī॒rdaśa̭ bhā॒syudī̭cīḥ | daśo॒rdhvā bhā̭si sumana॒syamā̭naḥ | sa no॒ ruca̭ndhe॒hyahṛ̭ṇīyamānaḥ ||
a॒gniṣṭvā॒ vasṷbhiḥ pu॒rastā᳚-drocayatu gāya॒treṇa॒ chanda̭sā | sa mā̭ ruci॒to ro̭caya || indra̭stvā ru॒drai-rda̭kṣiṇa॒to ro̭cayatu॒ traiṣṭṷbhena॒ chanda̭sā |
sa mā̭ ruci॒to ro̭caya | varṷṇastvā-''di॒tyaiḥ pa॒ścā-dro̭cayatu॒ jāga̭tena॒ chanda̭sā |
sa mā̭ ruci॒to ro̭caya || 19 ||
(अनक्त्वसादी, उत्तरतः, पाहि, प्रतिमा असि, यजतं ते अन्यत्, जागतम् असि, एकञ्च) (अध्याय ५) अनुवाक ६ । तिमी दश प्राची (पूर्व दिशा) मा भासि (चम्कन्छौ), दश दक्षिणमा । दश प्रतीची (पश्चिम) मा, दश उदीची (उत्तर) मा भासि । हे सुमनस्यमान (प्रसन्न मन भएका), तिमी दश ऊर्ध्व (माथि) मा भासि । हे अहृणीयमान (लज्जा नभएका), तिमी हामीलाई रुचन् (प्रकाश) देऊ ॥ अग्निले तिमीलाई वसुहरूसँग पूर्वबाट गायत्री छन्दद्वारा रोचयतु (प्रकाशित गरून्) । त्यसरी रुचित (प्रकाशित) भएको मलाई रोचय (प्रकाशित गर) ॥ इन्द्रले तिमीलाई रुद्रहरूसँग दक्षिणबाट त्रैष्टुभ छन्दद्वारा रोचयतु । त्यसरी रुचित भएको मलाई रोचय ॥ वरुणले तिमीलाई आदित्यहरूसँग पश्चिमबाट जागत छन्दद्वारा रोचयतु । त्यसरी रुचित भएको मलाई रोचय ॥ १९ ॥ AI
रो॒चि॒षी॒याह-म्म॑नु॒ष्ये॑षु ॥
सम्रा᳚ड् घर्म रुचि॒तस्त्वं ए॒वेष्वायु॑ष्माग्स्तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒स्य॑सि । रु॒चि॒तो॑-ऽह-म्म॑नु॒ष्ये᳚ष्वायु॑ष्माग्-स्तेज॒स्वी ब्र॑ह्मवर्च॒सी भू॑यासम् ॥ रुग॑सि । रुच॒-म्मयि॑ धेहि ॥ 20 ॥
ro॒ci॒ṣī॒yāha-mma̭nu॒ṣyḙṣu ||
samrā᳚ḍ gharma ruci॒tastvaṃ e॒veṣvāyṷṣmāgsteja॒svī bra̭hmavarca॒sya̭si | ru॒ci॒to̭-'ha-mma̭nu॒ṣye᳚ṣvāyṷṣmāg-steja॒svī bra̭hmavarca॒sī bhṷ̄yāsam || ruga̭si | ruca॒-mmayi̭ dhehi || 20 ||
द्युतान (प्रकाशमान) मारुत (मरुत्सम्बन्धी) ले तिमीलाई मरुत्हरूसँग उत्तरबाट अनुष्टुभ छन्दद्वारा रोचयतु । त्यसरी रुचित भएको मलाई रोचय ॥ बृहस्पतिले तिमीलाई सबै देवताहरूसँग माथिबाट पाङ्क्त छन्दद्वारा रोचयतु । त्यसरी रुचित भएको मलाई रोचय ॥ हे देव घर्म, तिमी रोचित (प्रकाशित) भई देवताहरूमा छौ । म पनि मनुष्यहरूमा रोचिषीय (प्रकाशित होऊँ) ॥ हे सम्राट् घर्म, तिमी रुचित भई देवताहरूमा आयुष्मान्, तेजस्वी र ब्रह्मवर्चसी छौ । म पनि मनुष्यहरूमा रुचित भई आयुष्मान्, तेजस्वी र ब्रह्मवर्चसी भूयासम् (होऊँ) ॥ तिमी रुक् (प्रकाश) छौ । ममा रुच (प्रकाश) स्थापित गर ॥ २० ॥ AI
मम भित्र तेज (रुक्) रहोस् । तिमी पूर्वतिर दश दिशाहरूमा चम्कन्छौ, दक्षिणतिर दशमा, यहाँ (मध्य) दशमा, उत्तरतिर दशमा, र माथि दश दिशाहरूमा प्रसन्न मन भएर चम्कन्छौ । हे सम्राट् (घर्म), तिमीले हामीलाई अन्न र बल दिनुहोस् । हे वाजी (वेगवान्), वाजी (वेगवान् अश्व) का निमित्त शुद्ध होऊ । रोचित (प्रकाशित) घर्म प्रकाशमान होस् ॥ २१ ॥ AI
अप॑श्यङ्गो॒पामनि॑पद्यमानम् । आ च॒ परा॑ च प॒थिभि॒श्चर॑न्तम् । स स॒द्ध्रीची॒-स्स विषू॑ची॒र्वसा॑नः । आ व॑रीवर्ति॒ भुव॑नेष्व॒न्तः ॥ अत्र॑ प्रा॒वीः । मधु॒ माद्ध्वी᳚भ्या॒-म्मधु॒ माधू॑चीभ्याम् । अनु॑ वा-न्दे॒ववी॑तये ॥ सम॒ग्निर॒ग्निना॑ गत । स-न्दे॒वेन॑ सवि॒त्रा । सग्ं सूर्ये॑ण रोचते ॥ 22 ॥
apa̭śyaṅgo॒pāmani̭padyamānam | ā ca॒ parā̭ ca pa॒thibhi॒ścara̭ntam | sa sa॒ddhrīcī॒-ssa viṣṷ̄cī॒rvasā̭naḥ | ā va̭rīvarti॒ bhuva̭neṣva॒ntaḥ || atra̭ prā॒vīḥ | madhu॒ māddhvī᳚bhyā॒-mmadhu॒ mādhṷ̄cībhyām | anṷ vā-nde॒vavī̭taye || sama॒gnira॒gninā̭ gata | sa-nde॒vena̭ savi॒trā | sagṃ sūryḙṇa rocate || 22 ||
अनुवाक ७ मैले गाईहरूको रक्षकलाई देखें, जो कहीं अडिएको छैन, जो बाटाहरूबाट यताउता हिँडिरहेको छ । त्यो सबै दिशाहरूमा फैलिएका वस्त्रहरू धारण गर्दै संसारहरूको भित्र घुमिरहेको छ । यहाँ तिमीले रक्षा गर्यौ । मधु (मीठो) लाई माध्वीहरूका निमित्त, मधुलाई माधूचीहरूका निमित्त । देवताहरूको प्राप्तिका लागि म उनको अनुसरण गर्छु । अग्नि अग्निसँगै गए । देवता सवितासँगै गए । सूर्यसँगै प्रकाशमान हुन्छन् ॥ २२ ॥ AI
सग्ं सूर्ये॑णारोचिष्ट ॥ ध॒र्ता दि॒वो विभा॑सि॒ रज॑सः । पृ॒थि॒व्या ध॒र्ता । उ॒रोर॒न्तरि॑क्षस्य ध॒र्ता । ध॒र्ता दे॒वो दे॒वाना᳚म् । अम॑र्त्यस्तपो॒जाः ॥ हृ॒दे त्वा॒ मन॑से त्वा । दि॒वे त्वा॒ सूर्या॑य त्वा ॥ 23 ॥
sagṃ sūryḙṇārociṣṭa || dha॒rtā di॒vo vibhā̭si॒ raja̭saḥ | pṛ॒thi॒vyā dha॒rtā | u॒rora॒ntari̭kṣasya dha॒rtā | dha॒rtā de॒vo de॒vānā᳚m | ama̭rtyastapo॒jāḥ || hṛ॒de tvā॒ mana̭se tvā | di॒ve tvā॒ sūryā̭ya tvā || 23 ||
स्वाहा । अग्नि तपसा सहित अग्निसँगै गए । देवता सवितासँगै गए । सूर्यसँगै प्रकाशित भए । हे द्युलोकका धारक, तिमी रजस् (अन्तरिक्ष) मा प्रकाशमान छौ । पृथ्वीका धारक, विशाल अन्तरिक्षका धारक, देवताहरूका देवता, अमर, तपबाट उत्पन्न हुने तिमी धारक हौ । हृदयका निमित्त तिमीलाई, मनका निमित्त तिमीलाई, द्युलोकका निमित्त तिमीलाई, सूर्यका निमित्त तिमीलाई ॥ २३ ॥ AI
यस यज्ञलाई माथि उठाऊ । द्युलोकमा देवताहरूका बीच होत्र (हवन) प्रदान गर । हे सम्पूर्ण भूतहरूका पति, सम्पूर्ण भुवनका पति, सम्पूर्ण मनका पति, सम्पूर्ण वचनका पति, सम्पूर्ण तपस्या का पति, सम्पूर्ण ब्रह्मका पति । हे देव घर्म, तिमी देवताहरूका श्रोता छौ, देवताहरूको रक्षा गर । तपबाट उत्पन्न वाणीलाई हामीमा नियन्त्रित गर, जो देवतातर्फ लाग्ने होस् ॥ २४ ॥ AI
पतिः॑ प्र॒जाना᳚म् ॥ मतिः॑ कवी॒नाम् ॥
सन्दे॒वो दे॒वेन॑ सवि॒त्रा-ऽय॑तिष्ट । सग्ं सूर्ये॑णारुक्त ॥ आ॒यु॒र्दास्त्वम॒स्मभ्य॑-ङ्घर्म वर्चो॒दा अ॑सि ॥ पि॒ता नो॑-ऽसि पि॒ता नो॑ बोध ॥ आ॒यु॒र्धास्त॑नू॒धाः प॑यो॒धाः ।
व॒र्चो॒दा व॑रिवो॒दा द्र॑विणो॒दाः ॥ 25 ॥
patiḥ̭ pra॒jānā᳚m || matiḥ̭ kavī॒nām ||
sande॒vo de॒vena̭ savi॒trā-'ya̭tiṣṭa | sagṃ sūryḙṇārukta || ā॒yu॒rdāstvama॒smabhya̭-ṅgharma varco॒dā a̭si || pi॒tā no̭-'si pi॒tā no̭ bodha || ā॒yu॒rdhāsta̭nū॒dhāḥ pa̭yo॒dhāḥ |
va॒rco॒dā va̭rivo॒dā dra̭viṇo॒dāḥ || 25 ||
देवताहरूको गर्भ, मतिहरूको पिता, प्रजाहरूको पति, कविहरूको मति । देवता सवितासँगै देवताका रूपमा स्थित भए । सूर्यसँगै प्रकाशित भए । हे घर्म, तिमीले हामीलाई आयु दिन्छौ, तिमी वर्च (तेज) दिने हौ । तिमी हाम्रा पिता हौ, हे पिता, हामीलाई जान । आयु दिने, शरीर धारण गर्ने, पय (दूध) धारण गर्ने, वर्च (तेज) दिने, वरिवो (धन) दिने, द्रविण (सम्पत्ति) दिने ॥ २५ ॥ AI
त॒-न्द्रा॒विणग्ं॑ हार्दिवा॒नम् । इ॒हैव रा॒तयः॑ सन्तु ॥ त्वष्टी॑मती ते सपेय । सु॒रेता॒ रेतो॒ दधा॑ना ।
वी॒रं-विँ॑देय॒ तव॑ स॒न्दृशि॑ ।
मा-ऽहग्ं रा॒यस्पोषे॑ण॒ वि यो॑षम् ॥ 26 ॥
ta॒-ndrā॒viṇagṃ̭ hārdivā॒nam | i॒haiva rā॒tayaḥ̭ santu || tvaṣṭī̭matī te sapeya | su॒retā॒ reto॒ dadhā̭nā |
vī॒raṃ-vi~̭deya॒ tava̭ sa॒ndṛśi̭ |
mā-'hagṃ rā॒yaspoṣḙṇa॒ vi yo̭ṣam || 26 ||
तिमी अन्तरिक्षमा विशाल र व्यापक छौ। हामीले तिमीलाई आशीर्वादको रूपमा प्राप्त गरेका छौं; मलाई हिंसा नगर। हे अग्नि, तिमी गृहपति हौ र सबै मानवहरूका स्वामी हौ। हे युवा अग्नि, सय पूर्ण आहुतिहरूद्वारा हामीलाई पापबाट रक्षा गर। सय वर्षसम्म समृद्ध हुनेछौं। त्यो धनलाई हृदयमा धारण गर। यहीँ नै रत्नहरू (सम्पत्ति) रहून्। तिम्रो त्वष्टी (सिर्जनशील शक्ति) सहित मैले तिमीलाई सेवन गरें। राम्रो वीर्य धारण गर्दै, तिम्रो दर्शनमा वीर पुत्र प्राप्त गरौं। धनको प्रचुरताले मलाई विनाश नगरोस्। AI
अनुवाकं 8
दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वे । अ॒श्विनो᳚-र्बा॒हुभ्या᳚म् ।
पू॒ष्णो हस्ता᳚भ्या॒मा द॑दे ॥ अदि॑त्यै॒ रास्ना॑-ऽसि । इड॒ एहि॑ । अदि॑त॒ एहि॑ । सर॑स्व॒त्येहि॑ । असा॒वेहि॑ ।
असा॒वेहि॑ । असा॒वेहि॑ ॥ 27 ॥
anuvākaṃ 8
de॒vasya̭ tvā savi॒tuḥ pra̭sa॒ve | a॒śvino᳚-rbā॒hubhyā᳚m |
pū॒ṣṇo hastā᳚bhyā॒mā da̭de || adi̭tyai॒ rāsnā̭-'si | iḍa॒ ehi̭ | adi̭ta॒ ehi̭ | sara̭sva॒tyehi̭ | asā॒vehi̭ |
asā॒vehi̭ | asā॒vehi̭ || 27 ||
देवताको तिमीलाई सविताको प्रेरणामा, अश्विनीकुमारहरूको बाहुहरूद्वारा, पूषाको हातहरूद्वारा मैले ग्रहण गरें। तिमी अदितिको रास्ना (कम्मरबन्ध) छौ। इडा, यहाँ आउ। अदिति, यहाँ आउ। सरस्वती, यहाँ आउ। अमुक, यहाँ आउ। अमुक, यहाँ आउ। अमुक, यहाँ आउ। AI
सर॑स्वति॒ तमि॒ह धात॑वे-ऽकः ॥ उस्र॑ घ॒र्मग्ं शिग्ं॑ष । उस्र॑ घ॒र्म-म्पा॑हि ॥ 28 ॥
sara̭svati॒ tami॒ha dhāta̭ve-'kaḥ || usra̭ gha॒rmagṃ śigṃ̭ṣa | usra̭ gha॒rma-mpā̭hi || 28 ||
तिमी अदितिको उष्णीष (शिरोवस्त्र) छौ। यसको ईडा वायु हो। पूषाले तिमीलाई यहाँ छोडून्। अश्विनीकुमारहरूद्वारा दुह। तिम्रो जुन स्तन शशय (शिशिर) हो, जो सुखदायक छ, जसद्वारा तिमी सबै वाञ्छित वस्तुहरू पुष्ट गर्छौ, जो रत्नदाता, वसुवित् (धन दिने) र सुदत्र (उत्तम दाता) छ, हे सरस्वती, त्यो स्तन यहाँ धारण गर्नका लागि मैले तयार पारें। हे उस्र (गाई), घर्मको स्तुति गर। हे उस्र, घर्मको रक्षा गर। AI
पू॒ष्णे पि॑न्वस्व । बृह॒स्पत॑ये पिन्वस्व । इन्द्रा॑य पिन्वस्व । इन्द्रा॑य पिन्वस्व ॥ 29 ॥
pū॒ṣṇe pi̭nvasva | bṛha॒spata̭ye pinvasva | indrā̭ya pinvasva | indrā̭ya pinvasva || 29 ||
घर्मको स्तुति गर। बृहस्पति तिम्रो नजिक आउन्। तिमीहरू दानवहरूका पेरव (पात्र) हौ। लोहित (रक्त) ले चारैतिर घेरिएका। अश्विनीकुमारहरूका लागि दुह। सरस्वतीका लागि दुह। पूषाका लागि दुह। बृहस्पतिका लागि दुह। इन्द्रका लागि दुह। इन्द्रका लागि दुह। AI
तिमी गायत्री छौ। तिमी त्रिष्टुभ छौ। तिमी जगती छौ। बल र ऊर्जाको भागसहित मेरो नजिक आउ। इन्द्र र अश्विनीकुमारहरूले मधुर सारघ (मधुर पेय) पिऊन्। हे वसुहरू, घर्मको रक्षा गर, हे यज्ञीय देवताहरू, यसलाई स्वाहा गर। हे सूर्य, म तिमीलाई तिम्रो रश्मि (किरण) जो वृष्टि (वर्षा) ल्याउने हो, त्यसका लागि स्वाहा गर्छु। तिमी मधु हवि छौ। सूर्यको ताप ताप। द्यौ र पृथ्वीद्वारा म तिमीलाई परिग्रहण गर्छु। AI
तेजो-ऽनु॒प्रेहि॑ । दि॒वि॒स्पृम्मा मा॑ हिग्ंसीः ।
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒स्पृम्मा मा॑ हिग्ंसीः । पृ॒थि॒वि॒स्पृम्मा मा॑ हिग्ंसीः ।
सुव॑रसि॒ सुव॑र्मे यच्छ ।
दिवं॑-यँच्छ दि॒वो मा॑ पाहि ॥ 31 ॥
tejo-'nu॒prehi̭ | di॒vi॒spṛmmā mā̭ higṃsīḥ |
a॒nta॒ri॒kṣa॒spṛmmā mā̭ higṃsīḥ | pṛ॒thi॒vi॒spṛmmā mā̭ higṃsīḥ |
suva̭rasi॒ suva̭rme yaccha |
divaṃ̭-ya~ccha di॒vo mā̭ pāhi || 31 ||
अन्तरिक्षद्वारा तिमीलाई वशमा गर्छु। देवताहरू र पितृहरूका अनुमति प्राप्त तिमीलाई धारण गर्न म सकूँ। तिमी तेज हौ। तेजस्वी भएर अगाडि बढ। द्युलोकसम्म पुग्ने तिमीले मलाई हिंसा नगर। अन्तरिक्षसम्म पुग्ने तिमीले मलाई हिंसा नगर। पृथ्वीसम्म पुग्ने तिमीले मलाई हिंसा नगर। तिमी स्वर्ग हौ, मलाई स्वर्ग देऊ। द्युलोक देऊ, द्युलोकबाट मेरो रक्षा गर। AI
स॒मु॒द्राय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । स॒लि॒लाय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒ना॒धृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒प्र॒ति॒धृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ ।
अ॒व॒स्यवे᳚ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । दुव॑स्वते त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । शिमि॑द्वते त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा᳚ । अ॒ग्नये᳚ त्वा॒ वसु॑मते॒ स्वाहा᳚ ।
सोमा॑य त्वा रु॒द्रव॑ते॒ स्वाहा᳚ ।
वरु॑णाय त्वा-ऽऽदि॒त्यव॑ते॒ स्वाहा᳚ ॥ 32 ॥
sa॒mu॒drāya̭ tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | sa॒li॒lāya̭ tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒nā॒dhṛ॒ṣyāya̭ tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒pra॒ti॒dhṛ॒ṣyāya̭ tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ |
a॒va॒syave᳚ tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | duva̭svate tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | śimi̭dvate tvā॒ vātā̭ya॒ svāhā᳚ | a॒gnaye᳚ tvā॒ vasṷmate॒ svāhā᳚ |
somā̭ya tvā ru॒drava̭te॒ svāhā᳚ |
varṷṇāya tvā-''di॒tyava̭te॒ svāhā᳚ || 32 ||
समुद्रका लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। जलका लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। अनाधृष्यका लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। अप्रतिधृष्यका लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। अवस्युका लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। दुवस्वान्का लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। शिमिद्वान्का लागि तिमीलाई वायुलाई स्वाहा। वसुमान् अग्निका लागि तिमीलाई स्वाहा। रुद्रवान् सोमका लागि तिमीलाई स्वाहा। आदित्यवान् वरुणका लागि तिमीलाई स्वाहा। AI
स॒वि॒त्रे त्व॑र्भु॒मते॑ विभु॒मते᳚ प्रभु॒मते॒ वाज॑वते॒ स्वाहा᳚ । य॒माय॒ त्वा-ऽङ्गि॑रस्वते पितृ॒मते॒ स्वाहा᳚ ॥ विश्वा॒ आशा॑ दक्षिण॒सत् । विश्वा᳚-न्दे॒वान॑याडि॒ह । स्वाहा॑कृतस्य घ॒र्मस्य॑ । मधोः᳚ पिबतमश्विना ।
स्वाहा॒-ऽग्नये॑ य॒ज्ञिया॑य । शं-यँजु॑र्भिः ॥
अश्वि॑ना घ॒र्म-म्पा॑तग्ं हार्दिवा॒नम् ॥ 33 ॥
sa॒vi॒tre tva̭rbhu॒matḙ vibhu॒mate᳚ prabhu॒mate॒ vāja̭vate॒ svāhā᳚ | ya॒māya॒ tvā-'ṅgi̭rasvate pitṛ॒mate॒ svāhā᳚ || viśvā॒ āśā̭ dakṣiṇa॒sat | viśvā᳚-nde॒vāna̭yāḍi॒ha | svāhā̭kṛtasya gha॒rmasya̭ | madhoḥ᳚ pibatamaśvinā |
svāhā॒-'gnayḙ ya॒jñiyā̭ya | śaṃ-ya~jṷrbhiḥ ||
aśvi̭nā gha॒rma-mpā̭tagṃ hārdivā॒nam || 33 ||
विश्वदेववान् बृहस्पतिका लागि तिमीलाई स्वाहा। अर्भुमान्, विभुमान्, प्रभुमान् र वाजवान् सविताका लागि तिमीलाई स्वाहा। अङ्गिरस्वान् र पितृमान् यमका लागि तिमीलाई स्वाहा। सम्पूर्ण आशाहरू दक्षिणमा बसे। सम्पूर्ण देवताहरूलाई यसैले यहाँ पुर्याए। स्वाहाकृत घर्मको मधु हे अश्विनीहरू, पिउनुहोस्। यज्ञीय अग्निका लागि स्वाहा। शम् यजुहरूद्वारा। अश्विनीहरूले हार्दिवान् घर्म पिए। AI
अह॑-र्दि॒वाभि॑रू॒तिभिः॑ । अनु॑ वा॒-न्द्यावा॑पृथि॒वी अ॑मग्ंसाताम् । त-म्प्रा॒व्यं॑-यँथा॒ वट् । नमो॑ दि॒वे । नमः॑ पृथि॒व्यै ॥ 34 ॥
aha̭-rdi॒vābhi̭rū॒tibhiḥ̭ | anṷ vā॒-ndyāvā̭pṛthi॒vī a̭magṃsātām | ta-mprā॒vyaṃ̭-ya~thā॒ vaṭ | namo̭ di॒ve | namaḥ̭ pṛthi॒vyai || 34 ||
दिन र दिवाका रक्षाहरूद्वारा द्यावापृथिवी दुवैले अनुग्रह गरून्। इन्द्रका लागि स्वाहा। इन्द्रलाई स्वाहा। हे अश्विनीहरू, हार्दिवान् घर्म पिउनुहोस्। दिन र दिवाका रक्षाहरूद्वारा द्यावापृथिवी दुवैले अनुग्रह गरे। त्यसलाई प्राव्य जस्तै। द्युलोकलाई नमस्कार। पृथ्वीलाई नमस्कार। AI
यो यज्ञलाई द्युलोकमा स्थापित गर। यो यज्ञलाई द्युलोकमा स्थापित गर। द्युलोकमा जाऊ। अन्तरिक्षमा जाऊ। पृथ्वीमा जाऊ। पाँचै दिशाहरूमा जाऊ। घर्मपा देवताहरूकहाँ जाऊ। घर्मपा पितृहरूकहाँ जाऊ। AI
अनुवाकं 10
इ॒षे पी॑पिहि । ऊ॒र्जे पी॑पिहि । ब्रह्म॑णे पीपिहि । क्ष॒त्राय॑ पीपिहि । अ॒द्भ्यः पी॑पिहि । ओष॑धीभ्यः पीपिहि । वन॒स्पति॑भ्यः पीपिहि । द्यावा॑पृथि॒वीभ्या᳚-म्पीपिहि । सु॒भू॒ताय॑ पीपिहि । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒साय॑ पीपिहि ॥ 36 ॥
anuvākaṃ 10
i॒ṣe pī̭pihi | ū॒rje pī̭pihi | brahma̭ṇe pīpihi | kṣa॒trāya̭ pīpihi | a॒dbhyaḥ pī̭pihi | oṣa̭dhībhyaḥ pīpihi | vana॒spati̭bhyaḥ pīpihi | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā᳚-mpīpihi | su॒bhū॒tāya̭ pīpihi | bra॒hma॒va॒rca॒sāya̭ pīpihi || 36 ||
(आदित्यवान्का लागि स्वाहा — दिवानलाई पृथ्वीबाट — आठ) (अनुवाक ९) अनुवाक १०: अन्नका लागि पिउ (पान गर); ऊर्जाका लागि पिउ; ब्रह्मका लागि पिउ; क्षत्रका लागि पिउ; जलहरूका लागि पिउ; ओषधिहरूका लागि पिउ; वनस्पतिहरूका लागि पिउ; द्यौ र पृथ्वीका लागि पिउ; सुभूतिका लागि पिउ; ब्रह्मवर्चसका लागि पिउ ॥ ३६ ॥ AI
नेत्त्वा॒ वातः॑ स्क॒न्दया᳚त् ॥ 37 ॥
nettvā॒ vātaḥ̭ ska॒ndayā᳚t || 37 ||
यजमानका लागि पिउ; मेरा लागि, ज्येष्ठताका लागि पिउ ॥ तेजका लागि तिमीलाई; द्युम्न (धन-कीर्ति) का लागि तिमीलाई; इन्द्रियका लागि तिमीलाई; भूतिका लागि तिमीलाई । तिमी धर्म हौ, मेरा लागि सुधर्म हौ, मभित्र बस । ब्रह्महरूलाई धारण गर; क्षत्रहरूलाई धारण गर; विशहरूलाई धारण गर । वायुले तिमीलाई नखसालोस् ॥ ३७ ॥ AI
यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ पू॒ष्णे शर॑से॒ स्वाहा᳚ ।
ग्राव॑भ्य॒-स्स्वाहा᳚ । प्र॒ति॒रेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहा᳚ ।
पि॒तृभ्यो॑ घर्म॒पेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥
रु॒द्राय॑ रु॒द्रहो᳚त्रे॒ स्वाहा᳚ ॥ 38 ॥
yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || pū॒ṣṇe śara̭se॒ svāhā᳚ |
grāva̭bhya॒-ssvāhā᳚ | pra॒ti॒rebhya॒-ssvāhā᳚ | dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒g॒ svāhā᳚ |
pi॒tṛbhyo̭ gharma॒pebhya॒-ssvāhā᳚ ||
ru॒drāya̭ ru॒draho᳚tre॒ svāhā᳚ || 38 ||
अमुक व्यक्तिको प्राणमा तिमीलाई स्थापित गर्छु । उससँगै निरर्थक (विनाश) तर्फ जाऊ । जो हामीलाई द्वेष गर्छ, र जसलाई हामी द्वेष गर्छौं ॥ पूषालाई शर (बाण) का लागि स्वाहा । ग्रावाहरूलाई स्वाहा । प्रतिरेभाहरूलाई स्वाहा । द्यौ र पृथ्वीलाई स्वाहा । घर्मपा पितृहरूलाई स्वाहा ॥ रुद्रलाई, रुद्रहोत्रका लागि स्वाहा ॥ ३८ ॥ AI
दिनले ज्योतिका रूपमा आफ्नो चिह्नद्वारा प्रसन्न होस् । सुज्योतिले ज्योतिका साथ स्वाहा । रात्रिले ज्योतिका रूपमा आफ्नो चिह्नद्वारा प्रसन्न होस् । सुज्योतिले ज्योतिका साथ स्वाहा । तिमीले मलाई दिनबाट पार गराएको छस्, रात्रिबाट मेरो रक्षा गर । हे अग्नि, यो तिम्रो समिधा हो । यसद्वारा प्रज्वलित होऊ । मलाई आयु देऊ । वर्चसले मलाई अभिषेक गर । तिमीले मलाई रात्रिबाट पार गराएको छस्, दिनबाट मेरो रक्षा गर ॥ ३९ ॥ AI
सूर्यो॒ ज्योति॒-र्ज्योति॒-स्सूर्य॒-स्स्वाहा᳚ । भू-स्स्वाहा᳚ । हु॒तग्ं ह॒विः । मधु॑ ह॒विः । इन्द्र॑तमे॒-ऽग्नौ ॥ 40 ॥
sūryo॒ jyoti॒-rjyoti॒-ssūrya॒-ssvāhā᳚ | bhū-ssvāhā᳚ | hu॒tagṃ ha॒viḥ | madhṷ ha॒viḥ | indra̭tame॒-'gnau || 40 ||
हे अग्नि, यो तिम्रो समिधा हो । यसद्वारा प्रज्वलित होऊ । मलाई आयु देऊ । वर्चसले मलाई अभिषेक गर । अग्नि ज्योति हो, ज्योति अग्नि हो, स्वाहा । सूर्य ज्योति हो, ज्योति सूर्य हो, स्वाहा । पृथ्वी, स्वाहा । हुत (अर्पित) हवि । मधु हवि । इन्द्रतम अग्निमा ॥ ४० ॥ AI
मधु॑मतो॒ वाज॑वतः पितु॒मतः॑ । अङ्गि॑रस्वत-स्स्वधा॒विनः॑ । अ॒शी॒महि॑ त्वा॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ स्वाहा᳚ त्वा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मिभ्यः॑ । स्वाहा᳚ त्वा॒ नक्ष॑त्रेभ्यः ॥ 41 ॥
madhṷmato॒ vāja̭vataḥ pitu॒mataḥ̭ | aṅgi̭rasvata-ssvadhā॒vinaḥ̭ | a॒śī॒mahi̭ tvā॒ mā mā̭ higṃsīḥ || svāhā᳚ tvā॒ sūrya̭sya ra॒śmibhyaḥ̭ | svāhā᳚ tvā॒ nakṣa̭trebhyaḥ || 41 ||
तिमी हाम्रा पिता हौ, मलाई हिंसा नगर । हे देवघर्म, हामी तिम्रो भाग पाउन सकौं । मधुमान्, वाजवान्, पितुमान्, अङ्गिरस्वान् र स्वधावान् (भाग) हामी तिमीलाई प्राप्त गरौं, मलाई हिंसा नगर ॥ सूर्यका किरणहरूका लागि तिमीलाई स्वाहा । नक्षत्रहरूका लागि तिमीलाई स्वाहा ॥ ४१ ॥ AI
अनुवाकं 11
घर्म॒ या ते॑ दि॒वि शुक् । या गा॑य॒त्रे छन्द॑सि । या ब्रा᳚ह्म॒णे । या ह॑वि॒र्धाने᳚ । तान्त॑ ए॒तेनाव॑यजे॒ स्वाहा᳚ ॥ घर्म॒ या ते॒-ऽन्तरि॑क्षे॒ शुक् ।
या त्रैष्टु॑भे॒ छन्द॑सि । या रा॑ज॒न्ये᳚ । या-ऽऽग्नी᳚द्ध्रे ।
तान्त॑ ए॒तेनाव॑यजे॒ स्वाहा᳚ ॥ 42 ॥
anuvākaṃ 11
gharma॒ yā tḙ di॒vi śuk | yā gā̭ya॒tre chanda̭si | yā brā᳚hma॒ṇe | yā ha̭vi॒rdhāne᳚ | tānta̭ e॒tenāva̭yaje॒ svāhā᳚ || gharma॒ yā te॒-'ntari̭kṣe॒ śuk |
yā traiṣṭṷbhe॒ chanda̭si | yā rā̭ja॒nye᳚ | yā-''gnī᳚ddhre |
tānta̭ e॒tenāva̭yaje॒ svāhā᳚ || 42 ||
हे घर्म, तिम्रो जुन शुक्र (तेज) स्वर्गमा छ, जुन गायत्री छन्दमा छ, जुन ब्राह्मणमा छ, जुन हविर्धानमा छ — त्यसलाई म यो (आहुति) द्वारा तिम्रो निम्ति अर्पण गर्दछु, स्वाहा। हे घर्म, तिम्रो जुन शुक्र अन्तरिक्षमा छ, जुन त्रिष्टुभ छन्दमा छ, जुन राजन्यमा छ, जुन अग्नीध्रमा छ — त्यसलाई म यो (आहुति) द्वारा तिम्रो निम्ति अर्पण गर्दछु, स्वाहा। AI
हे घर्म, तिम्रो जुन शुक्र (तेज) पृथ्वीमा छ, जुन जगती छन्दमा छ, जुन वैश्यमा छ, जुन सदसमा छ — त्यसलाई म यो (आहुति) द्वारा तिम्रो निम्ति अर्पण गर्दछु, स्वाहा। अग्नि हव्यवाहन (हवि बोक्ने) होऊन् र दान गर्नेलाई सुख दिनुहोस्। हे अनुमति (देवी), तिमी अनुमति हौ, हामीलाई सुखकारी बनाऊ। हाम्रो क्रतु (कर्म) र दक्ष (सामर्थ्य) को निम्ति हामीलाई प्रेरित गर, हाम्रा प्राणहरूलाई तार (रक्षा) गर। स्वर्गको परस्पा (उच्च स्थान) बाट तिमीलाई रक्षा गर; अन्तरिक्षको तनु (शरीर) बाट रक्षा गर; पृथ्वीको धर्मले तिमीलाई (रक्षा गर)। AI
हामी नयाँ सुखको निम्ति (तिम्रो) अनुक्रमण गर्दछौं। ब्रह्मको परस्पा (उच्च स्थान) बाट तिमीलाई रक्षा गर; क्षत्रको तनु (शरीर) बाट रक्षा गर; विश (जनता) को धर्मले (रक्षा गर)। हामी नयाँ सुखको निम्ति (तिम्रो) अनुक्रमण गर्दछौं। प्राणको परस्पा (उच्च स्थान) बाट तिमीलाई रक्षा गर; चक्षुको तनु (शरीर) बाट रक्षा गर; श्रोत्रको धर्मले (रक्षा गर)। हामी नयाँ सुखको निम्ति (तिम्रो) अनुक्रमण गर्दछौं। तिमी वल्गु (सुन्दर) छौ, शंयुधाया (सुख दिने) छौ। AI
चतुः॑ स्रक्ति॒र्नाभि॑र्-ऋ॒तस्य॑ । सदो॑ वि॒श्वायु॒-श्शर्म॑ स॒प्रथाः᳚ । अप॒ द्वेषो॒ अप॒ ह्वरः॑ । अ॒न्यद्व्र॑तस्य सश्चिम । घर्मै॒त-त्ते-ऽन्न॑मे॒त-त्पुरी॑षम् । तेन॒ वर्ध॑स्व॒ चा च॑ प्यायस्व । व॒र्धि॒षी॒महि॑ च व॒यम् । आ च॑ प्यासिषी॒महि॑ ॥ 45 ॥
catuḥ̭ srakti॒rnābhi̭r-ṛ॒tasya̭ | sado̭ vi॒śvāyu॒-śśarma̭ sa॒prathāḥ᳚ | apa॒ dveṣo॒ apa॒ hvaraḥ̭ | a॒nyadvra̭tasya saścima | gharmai॒ta-tte-'nna̭me॒ta-tpurī̭ṣam | tena॒ vardha̭sva॒ cā ca̭ pyāyasva | va॒rdhi॒ṣī॒mahi̭ ca va॒yam | ā ca̭ pyāsiṣī॒mahi̭ || 45 ||
तिमी शिशु (बालक) जनधाया (जनलाई धारण गर्ने) छौ। सुखलाई वहन गर र वरिपरि वहन गर। ऋतको नाभि चार स्रक्ति (कोण) भएको छ। सदस् (सभा) विश्वायु (सबैलाई आयु दिने) छ, शर्म (सुख) सप्रथ (विस्तृत) छ। द्वेष (दुश्मनी) र ह्वर (पाप) लाई टाढा गर। हामी अर्को व्रतको अनुसरण गर्दछौं। हे घर्म, यो तिम्रो अन्न हो, यो तिम्रो पुरीष (मल) हो। यसले बढ़ र पुष्ट हौ। हामी पनि बढ़ौं र पुष्ट होऔं। AI
सं-वँर्च॑सा । स-म्पय॑सा । सङ्गौ॑प॒त्येन॑ । सग्ं रा॒यस्पोषे॑ण ॥ 46 ॥
saṃ-va~rca̭sā | sa-mpaya̭sā | saṅgaṷpa॒tyena̭ | sagṃ rā॒yaspoṣḙṇa || 46 ||
तिमी रन्ति (रमाउने) नामक दिव्य गन्धर्व छौ। तिम्रो त्यो पद्वत् (पैदल) हविर्धान (हवि राख्ने स्थान) हो। अग्नि त्यसका अध्यक्ष हुन्, रुद्र अधिपति हुन्। म आयुले सहित, प्राणले सहित, वर्चस (तेज) ले सहित, पयस (दूध) ले सहित, गौपत्य (गाईको सम्पत्ति) ले सहित, रायस्पोष (धनको पुष्टि) ले सहित (होऊं)। AI
अचि॑क्रद॒द्वृषा॒ हरिः॑ । म॒हा-न्मि॒त्रो न द॑र्श॒तः । सग्ं सूर्ये॑ण रोचते ॥ चिद॑सि समु॒द्रयो॑निः । इन्दु॒-र्दक्षः॑ श्ये॒न ऋ॒तावा᳚ । हिर॑ण्यपक्ष-श्शकु॒नो भु॑र॒ण्युः । म॒हान्-थ्स॒धस्थे᳚ ध्रु॒व आनिष॑त्तः ॥ 47 ॥
aci̭krada॒dvṛṣā॒ hariḥ̭ | ma॒hā-nmi॒tro na da̭rśa॒taḥ | sagṃ sūryḙṇa rocate || cida̭si samu॒drayo̭niḥ | indu॒-rdakṣaḥ̭ śye॒na ṛ॒tāvā᳚ | hira̭ṇyapakṣa-śśaku॒no bhṷra॒ṇyuḥ | ma॒hān-thsa॒dhasthe᳚ dhru॒va āniṣa̭ttaḥ || 47 ||
हे अग्ने, तिमी व्यसौ (व्यसनरहित) छौ। जसले हामीलाई द्वेष गर्दछ र जसलाई हामी द्वेष गर्दछौं, उसलाई नष्ट गर। वृषा हरि (सूर्य)ले चिच्यायो; ठूलो मित्रजस्तै देखिने। सूर्यसँगै चम्किन्छ। तिमी चित् (चेतना) छौ, समुद्रयोनि (समुद्रबाट उत्पन्न) छौ। इन्दु (सोम), दक्ष, श्येन (बाज), ऋतावा (सत्यवान), हिरण्यपक्ष (सुनौलो पखेटा भएको), शकुन (पक्षी), भुरण्यु (जीवनदायी) — महान् सधस्थ (स्थान) मा ध्रुव (स्थिर) भएर बसेको छ। AI
यद्वा॑ घा स॒त्यमु॒त यन्न वि॒द्म ॥ 48 ॥
yadvā̭ ghā sa॒tyamu॒ta yanna vi॒dma || 48 ||
हे सोम, तिमीलाई नमस्कार छ; मलाई हिंसा नगर। विश्वावसु गन्धर्वलाई। आप (जल) हरूले देखे। तिनीहरूले त्यसलाई ऋतेन (सत्यद्वारा) व्याप्त गरे। तिनीहरूलाई इन्द्रले रारहाण (प्रसन्न) भएर अनुसरण गरे। सूर्यको परिधिहरू वरिपरि देखे। विश्वावसु गन्धर्व, दिव्य, रजसो विमान (अन्तरिक्षमा विचरण गर्ने), हामीलाई त्यो गाऊन्। जे सत्य छ र जे हामी जान्दैनौं, त्यो पनि। AI
अपा॑वृणो॒-द्दुरो॒ अश्म॑व्रजानाम् । प्रासा᳚-न्गन्ध॒र्वो अ॒मृता॑नि वोचत् । इन्द्रो॒ दक्ष॒-म्परि॑जानाद॒हीन᳚म् ॥ ए॒तत्त्व-न्दे॑व घर्म दे॒वो दे॒वानुपा॑गाः ।
इ॒दम॒ह-म्म॑नु॒ष्यो॑ मनु॒ष्यान्॑ । सोम॑पी॒थानु॒ मेहि॑ । स॒ह प्र॒जया॑ स॒ह रा॒यस्पोषे॑ण ॥
सु॒मि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय-स्सन्तु ॥ 49 ॥
apā̭vṛṇo॒-dduro॒ aśma̭vrajānām | prāsā᳚-ngandha॒rvo a॒mṛtā̭ni vocat | indro॒ dakṣa॒-mpari̭jānāda॒hīna᳚m || e॒tattva-ndḙva gharma de॒vo de॒vānupā̭gāḥ |
i॒dama॒ha-mma̭nu॒ṣyo̭ manu॒ṣyāṋ | soma̭pī॒thānu॒ mehi̭ | sa॒ha pra॒jayā̭ sa॒ha rā॒yaspoṣḙṇa ||
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu || 49 ||
धियो (बुद्धि) हरूलाई प्रेरित गर्दै, धियोले नै हाम्रो रक्षा गरोस्। नदीहरूको मार्गमा सस्नि (शीघ्रगामी) लाई भेट्टायो। अश्मव्रज (ढुङ्गाको बार) का द्वारहरू खोलिदियो। गन्धर्वले अमृतहरू प्रकट गरे। इन्द्रले दक्षलाई अहीनम् (सर्प) वरिपरि जान्यो। हे देव घर्म, तिमी देवताको रूपमा देवताहरूकहाँ गयौ। म मनुष्यको रूपमा मनुष्यहरूकहाँ गएँ। सोमपीथ (सोमपान) को अनुसरण गर। प्रजा र धनको पोषणसँगै। हाम्रा आप (जल) र ओषधिहरू सुमित्र (सुहृदय) होऊन्। AI
यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम् । दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ उदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् । चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑ र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः ॥ इ॒ममू॒ षु त्यम॒स्मभ्यग्ं॑ स॒निम् । गा॒य॒त्रन्नवी॑याग्ंसम् ।
अग्ने॑ दे॒वेषु॒ प्रवो॑चः ॥ 50 ॥
yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m | ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ || i॒mamū॒ ṣu tyama॒smabhyagṃ̭ sa॒nim | gā॒ya॒trannavī̭yāgṃsam |
agnḙ de॒veṣu॒ pravo̭caḥ || 50 ||
जसले हामीलाई द्वेष गर्दछ र जसलाई हामी द्वेष गर्दछौं, उसलाई दुर्मित्र (कुसुहृद) होऊन्। हामी अन्धकारबाट माथि उठेर उत्तम ज्योतिलाई देख्दै, देवताहरूमाझ देव सूर्यलाई प्राप्त गर्यौं, उत्तम ज्योति। जातवेदस (सर्वज्ञ) देवतालाई केतु (किरण) हरूले माथि लग्छन्, सम्पूर्ण जगत् देख्न सूर्यलाई। देवताहरूको चित्र (विचित्र) अनिक (सेना) उदाए, मित्र, वरुण र अग्निको चक्षु (आँखा)। यो हाम्रा लागि सनि (धन) लाई, नवीयांसम् (नयाँ शक्ति) गायत्र (गाउने) लाई। हे अग्ने, देवताहरूमाझ प्रवोच (प्रशंसा) गर। AI
अनुवाकं 12
म॒ही॒ना-म्पयो॑-ऽसि॒ विहि॑त-न्देव॒त्रा ।
ज्यो॒ति॒र्भा अ॑सि॒ वन॒स्पती॑ना॒मोष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ ।
वा॒जिन॑-न्त्वा वा॒जिनो-ऽव॑ नयामः ।
ऊ॒र्ध्व-म्मनः॑ सुव॒र्गम् ॥ 51 ॥ (अ. 12)
अनुवाकं 13
अस्का॒-न्द्यौः पृ॑थि॒वीम् । अस्का॑नृष॒भो युवा॒ गाः ।
स्क॒न्नेमा विश्वा॒ भुव॑ना । स्क॒न्नो य॒ज्ञः प्रज॑नयतु ॥ अस्का॒नज॑नि॒ प्राज॑नि । आ स्क॒न्नाज्जा॑यते॒ वृषा᳚ ।
स्क॒न्ना-त्प्रज॑निषीमहि ॥ 52 ॥ (अ. 13)
अनुवाकं 14
या पु॒रस्ता᳚-द्वि॒द्युदाप॑तत् । तान्त॑ ए॒तेनाव॑ यजे॒ स्वाहा᳚ । या द॑क्षिण॒तः । या प॒श्चात् । योत्त॑र॒तः । योपरि॑ष्टा-द्वि॒द्युदाप॑तत् । तान्त॑ ए॒तेनाव॑ यजे॒ स्वाहा᳚ ॥ 53 ॥ (अ. 14)
अनुवाकं 15
प्रा॒णाय॒ स्वाहा᳚ व्या॒नाय॒ स्वाहा॑ ऽपा॒नाय॒ स्वाहा᳚ ।
चक्षु॑षे॒ स्वाहा॒ श्रोत्रा॑य॒ स्वाहा᳚ ।
मन॑से॒ स्वाहा॑ वा॒चे सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा᳚ ॥ 54 ॥ (अ. 15)
अनुवाकं 16
पू॒ष्णे स्वाहा॑ पू॒ष्णे शर॑से॒ स्वाहा᳚ ।
पू॒ष्णे प्र॑प॒त्थ्या॑य॒ स्वाहा॑ पू॒ष्णे न॒रन्धि॑षाय॒ स्वाहा᳚ । पू॒ष्णे-ऽङ्घृ॑णये॒ स्वाहा॑ पू॒ष्णे न॒रुणा॑य॒ स्वाहा᳚ ।
पू॒ष्णे सा॑के॒ताय॒ स्वाहा᳚ ॥ 55 ॥ (अ. 16)
अनुवाकं 17
उद॑स्य॒ शुष्मा᳚-द्भा॒नुर्नार्त॒ बिभ॑र्ति । भा॒र-म्पृ॑थि॒वी न भूम॑ । प्र शु॒क्रैतु॑ दे॒वी म॑नी॒षा । अ॒स्म-थ्सुत॑ष्टो॒ रथो॒ न वा॒जी । अर्च॑न्त॒ एके॒ महि॒ साम॑ मन्वत । तेन॒ सूर्य॑मधारयन्न् ।
तेन॒ सूर्य॑मरोचयन्न् । घ॒र्म-श्शिर॒स्तद॒यम॒ग्निः ।
पुरी॑षमसि॒ सम्प्रि॑य-म्प्र॒जया॑ प॒शुभि॑र्भुवत् । प्र॒जापति॑स्त्वा सादयतु । तया॑ दे॒वत॑या ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 56 ॥ (अ. 17)
अनुवाकं 18
यास्ते॑ अग्न आ॒र्द्रा योन॑यो॒ याः कु॑ला॒यिनीः᳚ ।
ये ते॑ अग्न॒ इन्द॑वो॒ या उ॒ नाभ॑यः । यास्ते॑ अग्ने त॒नुव॒ ऊर्जो॒ नाम॑ । ताभि॒स्त्वमु॒भयी॑भि-स्संविँदा॒नः । प्र॒जाभि॑रग्ने॒ द्रवि॑णे॒ह सी॑द ।
प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु । तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 57 ॥ (अ. 18)
अनुवाकं 19
अ॒ग्निर॑सि वैश्वान॒रो॑-ऽसि । सं॒वँ॒थ्स॒रो॑-ऽसि परिवथ्स॒रो॑-ऽसि । इ॒दा॒व॒थ्स॒रो॑-ऽसीदुवथ्स॒रो॑-ऽसि । इ॒द्व॒थ्स॒रो॑-ऽसि वथ्स॒रो॑-ऽसि । तस्य॑ ते वस॒न्त-श्शिरः॑ । ग्री॒ष्मो दक्षि॑णः प॒क्षः । व॒र्॒षाः पुच्छ᳚म् ।
श॒रदुत्त॑रः प॒क्षः । हे॒म॒न्तो मद्ध्य᳚म् । पू॒र्व॒प॒क्षाश्चित॑यः । अ॒प॒र॒प॒क्षाः पुरी॑षम् । अ॒हो॒रा॒त्राणीष्ट॑काः । तस्य॑ ते॒ मासा᳚श्चार्धमा॒साश्च॑ कल्पन्ताम् ।
ऋ॒तव॑स्ते कल्पन्ताम् । सं॒वँ॒थ्स॒रस्ते॑ कल्पताम् ।
अ॒हो॒रा॒त्राणि॑ ते कल्पन्ताम् । एति॒ प्रेति॒ वीति॒ समित्युदिति॑ ।
प्र॒जाप॑तिस्त्वा सादयतु । तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 58 ॥
anuvākaṃ 12
ma॒hī॒nā-mpayo̭-'si॒ vihi̭ta-ndeva॒trā |
jyo॒ti॒rbhā a̭si॒ vana॒spatī̭nā॒moṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ |
vā॒jina̭-ntvā vā॒jino-'va̭ nayāmaḥ |
ū॒rdhva-mmanaḥ̭ suva॒rgam || 51 || (a. 12)
anuvākaṃ 13
askā॒-ndyauḥ pṛ̭thi॒vīm | askā̭nṛṣa॒bho yuvā॒ gāḥ |
ska॒nnemā viśvā॒ bhuva̭nā | ska॒nno ya॒jñaḥ praja̭nayatu || askā॒naja̭ni॒ prāja̭ni | ā ska॒nnājjā̭yate॒ vṛṣā᳚ |
ska॒nnā-tpraja̭niṣīmahi || 52 || (a. 13)
anuvākaṃ 14
yā pu॒rastā᳚-dvi॒dyudāpa̭tat | tānta̭ e॒tenāva̭ yaje॒ svāhā᳚ | yā da̭kṣiṇa॒taḥ | yā pa॒ścāt | yotta̭ra॒taḥ | yopari̭ṣṭā-dvi॒dyudāpa̭tat | tānta̭ e॒tenāva̭ yaje॒ svāhā᳚ || 53 || (a. 14)
anuvākaṃ 15
prā॒ṇāya॒ svāhā᳚ vyā॒nāya॒ svāhā̭ 'pā॒nāya॒ svāhā᳚ |
cakṣṷṣe॒ svāhā॒ śrotrā̭ya॒ svāhā᳚ |
mana̭se॒ svāhā̭ vā॒ce sara̭svatyai॒ svāhā᳚ || 54 || (a. 15)
anuvākaṃ 16
pū॒ṣṇe svāhā̭ pū॒ṣṇe śara̭se॒ svāhā᳚ |
pū॒ṣṇe pra̭pa॒tthyā̭ya॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe na॒randhi̭ṣāya॒ svāhā᳚ | pū॒ṣṇe-'ṅghṛ̭ṇaye॒ svāhā̭ pū॒ṣṇe na॒ruṇā̭ya॒ svāhā᳚ |
pū॒ṣṇe sā̭ke॒tāya॒ svāhā᳚ || 55 || (a. 16)
anuvākaṃ 17
uda̭sya॒ śuṣmā᳚-dbhā॒nurnārta॒ bibha̭rti | bhā॒ra-mpṛ̭thi॒vī na bhūma̭ | pra śu॒kraitṷ de॒vī ma̭nī॒ṣā | a॒sma-thsuta̭ṣṭo॒ ratho॒ na vā॒jī | arca̭nta॒ eke॒ mahi॒ sāma̭ manvata | tena॒ sūrya̭madhārayann |
tena॒ sūrya̭marocayann | gha॒rma-śśira॒stada॒yama॒gniḥ |
purī̭ṣamasi॒ sampri̭ya-mpra॒jayā̭ pa॒śubhi̭rbhuvat | pra॒jāpati̭stvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā 'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 56 || (a. 17)
anuvākaṃ 18
yāstḙ agna ā॒rdrā yona̭yo॒ yāḥ kṷlā॒yinīḥ᳚ |
ye tḙ agna॒ inda̭vo॒ yā u॒ nābha̭yaḥ | yāstḙ agne ta॒nuva॒ ūrjo॒ nāma̭ | tābhi॒stvamu॒bhayī̭bhi-ssaṃvi~dā॒naḥ | pra॒jābhi̭ragne॒ dravi̭ṇe॒ha sī̭da |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 57 || (a. 18)
anuvākaṃ 19
a॒gnira̭si vaiśvāna॒ro̭-'si | saṃ॒va~॒thsa॒ro̭-'si parivathsa॒ro̭-'si | i॒dā॒va॒thsa॒ro̭-'sīduvathsa॒ro̭-'si | i॒dva॒thsa॒ro̭-'si vathsa॒ro̭-'si | tasya̭ te vasa॒nta-śśiraḥ̭ | grī॒ṣmo dakṣi̭ṇaḥ pa॒kṣaḥ | va॒r॒ṣāḥ puccha᳚m |
śa॒radutta̭raḥ pa॒kṣaḥ | he॒ma॒nto maddhya᳚m | pū॒rva॒pa॒kṣāścita̭yaḥ | a॒pa॒ra॒pa॒kṣāḥ purī̭ṣam | a॒ho॒rā॒trāṇīṣṭa̭kāḥ | tasya̭ te॒ māsā᳚ścārdhamā॒sāśca̭ kalpantām |
ṛ॒tava̭ste kalpantām | saṃ॒va~॒thsa॒rastḙ kalpatām |
a॒ho॒rā॒trāṇi̭ te kalpantām | eti॒ preti॒ vīti॒ samityuditi̭ |
pra॒jāpa̭tistvā sādayatu | tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 58 ||
हे अग्नि, जसलाई तिमीले प्रज्वलित गर्यौ, तिनलाई यसले अवयज गर्छु, स्वाहा। धर्मले, शंयुधाले, हामी पिउने इच्छा गर्छौं, पोषणले, निषत्तले, विद्मले, त्वष्टाले च। (अनुवाक ११) अनुवाक १२ तिमी महानताहरूको पय (दूध) हौ, देवताहरूमा विहित। तिमी वनस्पतिहरूको ज्योति हौ, ओषधिहरूको रस हौ। हे वाजिन, हामी वाजिनहरूले तिमीलाई अगाडि लैजान्छौं। मनलाई स्वर्गतिर उठाउँछौं। (अनुवाक १२) अनुवाक १३ आकाश पृथ्वीमा छरियो। युवा वृषभ गाईहरूमा छरियो। यी सम्पूर्ण भूवनहरू छरिए। हाम्रो यज्ञले प्रजनन गरोस्। अजनि छरियो, प्राजनि छरियो। छरिएकोबाट वृषा जन्मन्छ। छरिएकोबाट हामी प्रजनन गरौं। (अनुवाक १३) अनुवाक १४ जुन विद्युत् पूर्वबाट खस्यो, त्यसलाई यसले अवयज गर्छु, स्वाहा। जुन दक्षिणबाट, जुन पश्चिमबाट, जुन उत्तरबाट, जुन माथिबाट विद्युत् खस्यो, त्यसलाई यसले अवयज गर्छु, स्वाहा। (अनुवाक १४) अनुवाक १५ प्राणलाई स्वाहा, व्यानलाई स्वाहा, अपानलाई स्वाहा। चक्षुलाई स्वाहा, श्रोत्रलाई स्वाहा। मनलाई स्वाहा, वाणीलाई सरस्वतीलाई स्वाहा। (अनुवाक १५) अनुवाक १६ पूषालाई स्वाहा, पूषाको शरलाई स्वाहा। पूषाको प्रपत्थ्यलाई स्वाहा, पूषाको नरन्धिषलाई स्वाहा। पूषाको अङ्घृणिलाई स्वाहा, पूषाको नरुणलाई स्वाहा। पूषाको साकेतलाई स्वाहा। (अनुवाक १६) अनुवाक १७ उनको शुष्मबाट भानु (सूर्य) नार्त भएन, बिभर्ति (धारण गर्छ)। पृथ्वीले भार धारण गरेझैं। देवी मनीषा शुक्र (उज्यालो) भएर अगाडि जाओस्। हामीबाट सुतष्ट रथ वाजीझैं। कोहीले महान सामको अर्चन गरे, त्यसले सूर्यलाई धारण गरे। त्यसले सूर्यलाई रोचयन (प्रकाशित) गरे। घर्म शिर हो, त्यो यो अग्नि हो। तिमी पुरीष (मल) हौ, प्रिय सम्प्रिय, प्रजा र पशुहरूले भवतु (होओस्)। प्रजापतिले तिमीलाई सादयतु (स्थापित गरोस्)। त्यो देवताले अङ्गिरस्वत् झैं ध्रुव भएर सीड (बस)। (अनुवाक १७) अनुवाक १८ हे अग्नि, तिम्रा जुन आर्द्र योनिहरू छन्, जुन कुलायिनीहरू छन्। हे अग्नि, तिम्रा जुन इन्दुहरू छन्, जुन नाभिहरू छन्। हे अग्नि, तिम्रा जुन तनुहरू छन्, जसको नाम ऊर्जा हो। ती दुवै प्रकारका तनुहरूले संविदान (मिलेर) प्रजा र द्रविणले यहाँ सीड (बस)। प्रजापतिले तिमीलाई सादयतु। त्यो देवताले अङ्गिरस्वत् झैं ध्रुव भएर सीड। (अनुवाक १८) अनुवाक १९ तिमी अग्नि हौ, वैश्वानर हौ। तिमी संवत्सर हौ, परिवत्सर हौ। तिमी इदावत्सर हौ, इदुवत्सर हौ। तिमी इद्वत्सर हौ, वत्सर हौ। तिम्रो वसन्त शिर हो। ग्रीष्म दक्षिण पक्ष हो। वर्षा पुच्छ हो। शरद उत्तर पक्ष हो। हेमन्त मध्य हो। पूर्व पक्षहरू चिति हुन्। अपर पक्षहरू पुरीष हुन्। अहोरात्रहरू इष्टका हुन्। तिम्रा महिनाहरू र अर्धमासहरू कल्पन्ताम् (समर्थ होऊन्)। ऋतुहरू तिम्रा कल्पन्ताम्। संवत्सर तिम्रा कल्पताम्। अहोरात्रहरू तिम्रा कल्पन्ताम्। एति, प्रेति, वीति, समिति, उदिति। प्रजापतिले तिमीलाई सादयतु। त्यो देवताले अङ्गिरस्वत् झैं ध्रुव भएर सीड। (अनुवाक १९) AI
भूर्भुव॒स्सुवः॑ । ऊ॒र्ध्व ऊ॒ षुण॑ ऊ॒तये᳚ । ऊ॒र्ध्वो नः॑ पा॒ह्यग्ंह॑सः ॥
वि॒धुन्द॑द्रा॒णग्ं सम॑ने बहू॒नाम् । युवा॑न॒ग्ं॒ सन्त॑-म्पलि॒तो ज॑गार । दे॒वस्य॑ पश्य॒ काव्य॑-म्महि॒त्वा-ऽद्या म॒मार॑ । स ह्य॒-स्समा॑न ॥
यदृ॒ते चि॑दभि॒श्रिषः॑ । पु॒रा ज॒र्तृभ्य॑ आ॒तृदः॑ ।
सन्धा॑ता स॒न्धि-म्म॒घवा॑ पुरो॒वसुः॑ ॥ 59 ॥
bhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ | ū॒rdhva ū॒ ṣuṇa̭ ū॒taye᳚ | ū॒rdhvo naḥ̭ pā॒hyagṃha̭saḥ ||
vi॒dhunda̭drā॒ṇagṃ sama̭ne bahū॒nām | yuvā̭na॒gṃ॒ santa̭-mpali॒to ja̭gāra | de॒vasya̭ paśya॒ kāvya̭-mmahi॒tvā-'dyā ma॒māra̭ | sa hya॒-ssamā̭na ||
yadṛ॒te ci̭dabhi॒śriṣaḥ̭ | pu॒rā ja॒rtṛbhya̭ ā॒tṛdaḥ̭ |
sandhā̭tā sa॒ndhi-mma॒ghavā̭ puro॒vasuḥ̭ || 59 ||
भूः, भुवः, सुवः । हे अग्ने, तिम्रा रक्षाका लागि माथि उठ, हामीलाई पापबाट माथि उठाएर रक्षा गर । धेरैको समागममा गर्जने इन्द्रले युवालाई पनि वृद्ध बनाइदिए । हे देवताका दर्शक, उनको काव्यमय महिमा हेर — आज उनी मरे । उनी नै सबैका समान हुन् । जो ऋतबाट पनि अभिषेक गरिएका हुन्, पहिले जीर्ण हुनेहरूका लागि आतृद (रक्षक) हुन् । धनवान् पुरोवसुले सन्धि जोड्नेछन् । AI
मा नो॑ रु॒द्रो निर्-ऋ॑ति॒र्मा नो॒ अस्ता᳚ ।
मा द्यावा॑पृथि॒वी ही॑डिषाताम् ॥ 60 ॥
mā no̭ ru॒dro nir-ṛ̭ti॒rmā no॒ astā᳚ |
mā dyāvā̭pṛthi॒vī hī̭ḍiṣātām || 60 ||
विह्रुत (भाँचिएको) लाई फेरि जोड्नेछ । हे अग्ने, फेरि ऊर्जासहित फर्क, फेरि अन्न र आयुसहित फर्क, फेरि सबैतिरबाट हाम्रो रक्षा गर । धनसहित फर्क, हे अग्ने, धाराले सिञ्चन गर, सबैतिरबाट सबै कुराले भरिएर । हे घर्म, हामीलाई नडगमगाऊ, हामीलाई नडगमगाऊ; हामीलाई न पर (उच्च) मा, न अपर (निम्न) मा, न रज (धूलि) मा पुर्याऊ; हामीलाई अन्धकारको बीचमा नराख; रुद्रका अनुयायीहरूले हामीलाई घेरून् भनेर नहोस् । हामीलाई क्रतु (कर्म) हरूले, हिंसित (पीडित) हुनेहरूले हामीलाई नडसून्; हे सुन्दर नीतिकी देवी, द्वेष गर्नेलाई हामीलाई नत्याग । रुद्रले हामीलाई नहोस्, निर्ऋतिले नहोस्, अस्त (अस्त्र) ले नहोस्; द्यौ र पृथ्वीले हामीलाई नहिंसून् । AI
इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥ तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥
स त्वन्नो॑ अन्गे-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥
उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम् । दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ उदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् । चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑ र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः ॥
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑सेदु॒रिन्द्र᳚म् । प्रि॒यमे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः । अप॑ ध्वा॒न्तमू᳚र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षुः॑ । मु॒मु॒ग्ध्य॑स्मा-न्नि॒धये॑व ब॒द्धान् ॥ 61 ॥
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat ||
sa tvanno̭ ange-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m | ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ ||
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra᳚m | pri॒yamḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ | apa̭ dhvā॒ntamū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣuḥ̭ | mu॒mu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙva ba॒ddhān || 61 ||
हे मित्र र वरुण, यहाँ हामीकहाँ आउनुहोस् र हाम्रो रक्षा गर्नुहोस्। हे सखाहरू, तपाईंहरूले यहाँ हाम्रो कुरा सुन्नुहोस्। आदित्यहरूको प्रेरित शक्ति (हेति) उग्र, सय पासा भएको र विषैली छ — त्यसले हामीलाई वरिपरि घेरोस्। हे वरुण, यो मेरो आह्वान सुन्नुहोस् र आज प्रसन्न हुनुहोस्। मैले तपाईंको शरण चाहेको छु। म ब्रह्मण (मन्त्र) द्वारा तपाईंको स्तुति गर्दै तपाईंकहाँ आउँछु; यजमानले हविष्यले तपाईंको स्तुति गर्छ। हे वरुण, क्रोध नगरी यहाँ जान्नुहोस्; हे उरुशंस, हाम्रो आयु नष्ट नगर्नुहोस्। हे अग्ने, तपाईं वरुण देवताको क्रोध जान्ने भएकाले त्यसलाई हटाउनुहुन्छ। हे यजिष्ठ वह्नि, तपाईं जल्दै शोभायमान हुनुहुन्छ — हामीबाट सम्पूर्ण द्वेषहरू हटाउनुहोस्। हे अग्ने, तपाईं हाम्रा नजिकको रक्षक बन्नुहुन्छ; यो उषाको प्रकाशमा तपाईं सबैभन्दा नजिक हुनुहुन्छ। हे वरुण, प्रसन्न भई हाम्रो यज्ञ ग्रहण गर्नुहोस्; हामीलाई मृडीक (सुख) दिनुहोस्; हे सुहव (राम्ररी आह्वान गरिने), हाम्रा लागि प्रसन्न हुनुहोस्। हे अग्ने, तपाईं अयास (अयस् — ज्ञान/गति) स्वरूप हुनुहुन्छ; अयस् मनले स्थिर भई तपाईंलाई आह्वान गरिएको छ। अयस् (मन) ले हाम्रो अव्य (रक्षा) बोकेको छ; अयस् (मन) ले हामीलाई औषधि प्रदान गरोस्। इष्ट अग्नि आहुत गरिएको छ; स्वाहा गरिएको अग्निले हाम्रो रक्षा गरोस्। देवताहरूलाई यो नमस्कार स्वगा हो। हामी अन्धकारबाट माथि उठ्दै परको ज्योति देख्दै देवताहरूका देवता सूर्यकहाँ पुग्यौं — उत्तम ज्योतिमा। जातवेदस (अग्नि) लाई देवताहरूका केतु (किरण) हरू माथि लग्छन्, सम्पूर्ण जगत् देख्न सूर्यलाई। देवताहरूको चित्र (विचित्र) अनिक (सेना) उदाएको छ — मित्र, वरुण र अग्निको चक्षु (आँखा)। सुपर्ण (गरुड) का वयः (पक्षी) हरू इन्द्रकहाँ पुगे; प्रियमेधा ऋषिहरूले आश्रय खोज्दै। अन्धकारलाई हटाउनुहोस् र दृष्टि प्रदान गर्नुहोस्; खजानामा बाँधिएझैं बाँधिएका हामीलाई मुक्त गर्नुहोस्। AI
भूर्भुव॒स्सुवः॑ । मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒य-म्म॒हत् । मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतुः॑ । मयि॑ धायि सु॒वीर्य᳚म् । त्रिशु॑ग्घ॒र्मो विभा॑तु मे । आकू᳚त्या॒ मन॑सा स॒ह ।
वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह । य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह । ब्रह्म॑णा॒ तेज॑सा स॒ह । क्ष॒त्रेण॒ यश॑सा स॒ह । स॒त्येन॒ तप॑सा स॒ह । तस्य॒ दोह॑मशीमहि ।
तस्य॑ सु॒म्नम॑शीमहि । तस्य॑ भ॒क्षम॑शीमहि ।
तस्य॑ त॒ इन्द्रे॑ण पी॒तस्य॒ मधु॑मतः ।
उप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि ॥ 62 ॥
bhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ | mayi॒ tyadi̭ndri॒ya-mma॒hat | mayi॒ dakṣo॒ mayi॒ kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi su॒vīrya᳚m | triśṷggha॒rmo vibhā̭tu me | ākū᳚tyā॒ mana̭sā sa॒ha |
vi॒rājā॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha | brahma̭ṇā॒ teja̭sā sa॒ha | kṣa॒treṇa॒ yaśa̭sā sa॒ha | sa॒tyena॒ tapa̭sā sa॒ha | tasya॒ doha̭maśīmahi |
tasya̭ su॒mnama̭śīmahi | tasya̭ bha॒kṣama̭śīmahi |
tasya̭ ta॒ indrḙṇa pī॒tasya॒ madhṷmataḥ |
upa̭hūta॒syopa̭hūto bhakṣayāmi || 62 ||
अनुवाक २१ भूः, भुवः, स्वः । त्यो महान् इन्द्रियशक्ति मम भित्र रहोस् । दक्ष मम भित्र रहोस्, क्रतु मम भित्र रहोस् । सुवीर्य मम भित्र स्थापित होस् । तीन शिखा भएको घर्म मेरो लागि प्रकाशित होस् । आकूति र मनससँगै । विराज र ज्योतिसँगै । यज्ञ र पयससँगै । ब्रह्म र तेजससँगै । क्षत्र र यशससँगै । सत्य र तपससँगै । त्यसको दोहन हामीले भोगौं । त्यसको सुम्न (सुख) हामीले भोगौं । त्यसको भक्ष हामीले भोगौं । त्यसको, इन्द्रद्वारा पिइएको, मधुरतायुक्त (रस) को । आह्वान गरिएको (हवि) को, आह्वान गरिएको भएर म भक्षण गर्दछु ॥ ६२ ॥ AI
यास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । क्षुच्च॒ तृष्णा॑ च । अस्नु॒क्चाना॑हुतिश्च । अ॒श॒न॒या च॑ पिपा॒सा च॑ । से॒दिश्चाम॑तिश्च । ए॒तास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ ।
ताभि॑र॒मुङ्ग॑च्छ । यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ 63 ॥ (अ. 22)
अनुवाकं 23
स्निक्च॒ स्नीहि॑तिश्च॒ स्निहि॑तिश्च । उ॒ष्णा च॑ शी॒ता च॑ ।
उ॒ग्रा च॑ भी॒मा च॑ । स॒दाम्नी॑ से॒दिरनि॑रा । ए॒तास्ते॑ अग्ने घो॒रास्त॒नुवः॑ । ताभि॑र॒मुङ्ग॑च्छ । यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ । यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ 64 ॥ (अ. 23)
अनुवाकं 24
धुनि॑श्च ध्वा॒न्तश्च॑ ध्व॒नश्च॑ ध्व॒नयग्ग्॑श्च ।
नि॒लि॒म्पश्च॑ विलि॒म्पश्च॑ विक्षि॒पः ॥ 65 ॥ (अ. 24)
अनुवाकं 25
उ॒ग्रश्च॒ धुनि॑श्च ध्वा॒न्तश्च॑ ध्व॒नश्च॑ ध्व॒नयग्ग्॑श्च । स॒ह॒स॒ह्वाग्श्च॒ सह॑मानश्च॒ सह॑स्वाग्श्च॒ सही॑याग्श्च ।
एत्य॒ प्रेत्य॑ विक्षि॒पः ॥ 66 ॥ (अ. 25)
अनुवाकं 26
अ॒हो॒रा॒त्रे त्वोदी॑रयताम् । अ॒र्ध॒मा॒सास्त्वोदी᳚-ञ्जयन्तु । मासा᳚स्त्वा श्रपयन्तु । ऋ॒तव॑स्त्वा पचन्तु ।
सं॒वँ॒थ्स॒रस्त्वा॑ हन्त्वसौ ॥ 67 ॥ (अ. 26)
अनुवाकं 27
खट् फ-ड्ज॒हि । छि॒न्धी भि॒न्धी ह॒न्धी कट् ।
इति॒ वाचः॑ क्रूरा॒णि ॥ 68 ॥ (अ. 27)
अनुवाकं 28
विगा इ॑न्द्र वि॒चर᳚न्-थ्स्पाशयस्व । स्व॒पन्त॑मिन्द्र पशु॒मन्त॑मिच्छ । वज्रे॑णा॒मु-म्बो॑धय दुर्वि॒दत्र᳚म् । स्व॒प॒तो᳚-ऽस्य॒ प्रह॑र॒ भोज॑नेभ्यः ॥
अग्ने॑ अ॒ग्निना॒ संवँ॑दस्व । मृत्यो॑ मृ॒त्युना॒ संवँ॑दस्व । नम॑स्ते अस्तु भगवः ॥ स॒कृत्ते॑ अग्ने॒ नमः॑ । द्विस्ते॒ नमः॑ । त्रिस्ते॒ नमः॑ । च॒तुस्ते॒ नमः॑ । प॒ञ्च॒कृत्व॑स्ते॒ नमः॑ ।
द॒श॒कृत्व॑स्ते॒ नमः॑ । श॒त॒कृत्व॑स्ते॒ नमः॑ । आ॒स॒ह॒स्र॒कृत्व॑स्ते॒ नमः॑ । अ॒प॒रि॒मि॒त॒कृत्व॑स्ते॒ नमः॑ । नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ 69 ॥
yāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | kṣucca॒ tṛṣṇā̭ ca | asnu॒kcānā̭hutiśca | a॒śa॒na॒yā ca̭ pipā॒sā ca̭ | se॒diścāma̭tiśca | e॒tāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ |
tābhi̭ra॒muṅga̭ccha | yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || 63 || (a. 22)
anuvākaṃ 23
snikca॒ snīhi̭tiśca॒ snihi̭tiśca | u॒ṣṇā ca̭ śī॒tā ca̭ |
u॒grā ca̭ bhī॒mā ca̭ | sa॒dāmnī̭ se॒dirani̭rā | e॒tāstḙ agne gho॒rāsta॒nuvaḥ̭ | tābhi̭ra॒muṅga̭ccha | yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ | yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || 64 || (a. 23)
anuvākaṃ 24
dhuni̭śca dhvā॒ntaśca̭ dhva॒naśca̭ dhva॒nayagg̭śca |
ni॒li॒mpaśca̭ vili॒mpaśca̭ vikṣi॒paḥ || 65 || (a. 24)
anuvākaṃ 25
u॒graśca॒ dhuni̭śca dhvā॒ntaśca̭ dhva॒naśca̭ dhva॒nayagg̭śca | sa॒ha॒sa॒hvāgśca॒ saha̭mānaśca॒ saha̭svāgśca॒ sahī̭yāgśca |
etya॒ pretya̭ vikṣi॒paḥ || 66 || (a. 25)
anuvākaṃ 26
a॒ho॒rā॒tre tvodī̭rayatām | a॒rdha॒mā॒sāstvodī᳚-ñjayantu | māsā᳚stvā śrapayantu | ṛ॒tava̭stvā pacantu |
saṃ॒va~॒thsa॒rastvā̭ hantvasau || 67 || (a. 26)
anuvākaṃ 27
khaṭ pha-ḍja॒hi | chi॒ndhī bhi॒ndhī ha॒ndhī kaṭ |
iti॒ vācaḥ̭ krūrā॒ṇi || 68 || (a. 27)
anuvākaṃ 28
vigā i̭ndra vi॒cara᳚n-thspāśayasva | sva॒panta̭mindra paśu॒manta̭miccha | vajrḙṇā॒mu-mbo̭dhaya durvi॒datra᳚m | sva॒pa॒to᳚-'sya॒ praha̭ra॒ bhoja̭nebhyaḥ ||
agnḙ a॒gninā॒ saṃva~̭dasva | mṛtyo̭ mṛ॒tyunā॒ saṃva~̭dasva | nama̭ste astu bhagavaḥ || sa॒kṛttḙ agne॒ namaḥ̭ | dviste॒ namaḥ̭ | triste॒ namaḥ̭ | ca॒tuste॒ namaḥ̭ | pa॒ñca॒kṛtva̭ste॒ namaḥ̭ |
da॒śa॒kṛtva̭ste॒ namaḥ̭ | śa॒ta॒kṛtva̭ste॒ namaḥ̭ | ā॒sa॒ha॒sra॒kṛtva̭ste॒ namaḥ̭ | a॒pa॒ri॒mi॒ta॒kṛtva̭ste॒ namaḥ̭ | nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || 69 ||
अनुवाक २२ हे अग्नि, तिम्रा जुन घोर तनुहरू छन् — क्षुधा र तृष्णा, अस्नुक् र अनाहुति, अशनाया र पिपासा, सेदि र अमति — हे अग्नि, यी तिम्रा घोर तनुहरू हुन्। तिनैद्वारा त्यसलाई गइपुग, जसले हामीलाई द्वेष गर्दछ, र जसलाई हामी द्वेष गर्दछौं। (अ. २२) अनुवाक २३ स्निक् र स्नीहिति र स्निहिति, उष्णा र शीता, उग्रा र भीमा, सदाम्नी, सेदि र अनिरा — हे अग्नि, यी तिम्रा घोर तनुहरू हुन्। तिनैद्वारा त्यसलाई गइपुग, जसले हामीलाई द्वेष गर्दछ, र जसलाई हामी द्वेष गर्दछौं। (अ. २३) अनुवाक २४ धुनि र ध्वान्त र ध्वन र ध्वनयग्, निलिम्प र विलिम्प र विक्षिप — (यी तिम्रा घोर तनुहरू हुन्)। (अ. २४) अनुवाक २५ उग्र र धुनि र ध्वान्त र ध्वन र ध्वनयग्, सहसह्वाक् र सहमान र सहस्वाक् र सहीयाक्, एती र प्रेती र विक्षिप — (यी तिम्रा घोर तनुहरू हुन्)। (अ. २५) अनुवाक २६ दिन र रातले तिमीलाई उदीरित गरून्। अर्धमासहरूले तिमीलाई उठाऊन्। महिनाहरूले तिमीलाई पकाऊन्। ऋतुहरूले तिमीलाई पकाऊन्। संवत्सरले तिमीलाई मारून् — त्यो (शत्रु)। (अ. २६) अनुवाक २७ खट् फड् — मार। चिन्धि, भिन्धि, हन्धि, कट् — यी वाणीका क्रूर (शब्दहरू) हुन्। (अ. २७) अनुवाक २८ हे इन्द्र, विगा, विचरन् — (शत्रुलाई) सुताऊ। हे इन्द्र, सुतिरहेको पशुयुक्त (शत्रु) लाई खोज। वज्रले त्यस दुर्विदत्रलाई जगाऊ। सुतिरहेको यसलाई भोजनहरूबाट प्रहार गर। हे अग्नि, अग्निद्वारा संवाद गर। हे मृत्यु, मृत्युद्वारा संवाद गर। हे भगवन्, तिमीलाई नमस्कार होस्। हे अग्नि, तिमीलाई एक पटक नमस्कार। तिमीलाई दुई पटक नमस्कार। तिमीलाई तीन पटक नमस्कार। तिमीलाई चार पटक नमस्कार। तिमीलाई पाँच पटक नमस्कार। तिमीलाई दस पटक नमस्कार। तिमीलाई सय पटक नमस्कार। तिमीलाई हजार पटक नमस्कार। तिमीलाई अपरिमित पटक नमस्कार। तिमीलाई नमस्कार होस्, मलाई नहिंस गर। AI
असृ॑-न्मुखो रुधि॒रेणा॒व्य॑क्तः । य॒मस्य॑ दू॒त-श्श्वपा॒-द्विधा॑वसि । गृद्ध्रः॑ सुप॒र्णः कु॒णप॒न्निषे॑वसे ।
य॒मस्य॑ दू॒तः प्रहि॑तो भ॒वस्य॑ चो॒भयोः᳚ ॥ 70 ॥ (अ. 29)
अनुवाकं 30
यदे॒त-द्वृ॑क॒सो भू॒त्वा । वाग् दे᳚व्यभि॒राय॑सि । द्वि॒षन्त॑-म्मे॒-ऽभिरा॑य । त-म्मृ॑त्यो मृ॒त्यवे॑ नय । स आर्त्या-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑तु ॥ 71 ॥ (अ. 30)
अनुवाकं 31
यदी॑षि॒तो यदि॑ वा स्वका॒मी । भ॒येड॑को॒ वद॑ति॒ वाच॑मे॒ताम् । तामि॑न्द्रा॒ग्नी ब्रह्म॑णा संविँदा॒नौ ।
शि॒वाम॒स्मभ्य॑-ङ्कृणुतङ्गृ॒हेषु॑ ॥ 72 ॥ (अ. 31)
अनुवाकं 32
दीर्घ॑मुखि॒ दुर्ह॑णु । मा स्म॑ दक्षिण॒तो व॑दः ।
यदि॑ दक्षिण॒तो वदा᳚-द्द्वि॒षन्त॒-म्मे-ऽव॑ बाधासै ॥ 73 ॥ (अ. 32)
अनुवाकं 33
इ॒त्थादुलू॑क॒ आप॑प्तत् । हि॒र॒ण्या॒क्षो अयो॑मुखः ।
रक्ष॑सान्दू॒त आग॑तः । तमि॒तो ना॑शयाग्ने ॥ 74 ॥ (अ. 33)
अनुवाकं 34
यदे॒त-द्भू॒तान्य॑न्वा॒विश्य॑ । दैवीं॒-वाँचं॑-वँ॒दसि॑ । द्वि॒षतो॑ नः॒ परा॑वद । ता-न्मृ॑त्यो मृ॒त्यवे॑ नय । त आर्त्या-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑न्तु ।
अ॒ग्निना॒-ऽग्नि-स्संवँ॑दताम् ॥ 75 ॥ (अ. 34)
अनुवाकं 35
प्र॒सार्य॑ स॒क्थ्यौ॑ पत॑सि । स॒व्यमक्षि॑ नि॒पेपि॑ च ।
मेह क॑स्यच॒नाम॑मत् ॥ 76 ॥ (अ. 35)
अनुवाकं 36
अत्रि॑णा त्वा क्रिमे हन्मि । कण्वे॑न ज॒मद॑ग्निना ।
वि॒श्वाव॑सो॒-र्ब्रह्म॑णा ह॒तः । क्रिमी॑णा॒ग्ं॒ राजा᳚ ।
अप्ये॑षाग् स्थ॒पति॑र्ह॒तः । अथो॑ मा॒ता-ऽथो॑ पि॒ता ।
अथो᳚ स्थू॒रा अथो᳚ क्षु॒द्राः । अथो॑ कृ॒ष्णा अथो᳚ श्वे॒ताः । अथो॑ आ॒शाति॑का ह॒ताः ।
श्वे॒ताभिः॑ स॒ह सर्वे॑ ह॒ताः ॥ 77 ॥ (अ. 36)
अनुवाकं 37
आह॒राव॑द्य । शृ॒तस्य॑ ह॒विषो॒ यथा᳚ । त-थ्स॒त्यम् ।
यद॒मुं-यँ॒मस्य॒ जम्भ॑योः । आद॑धामि॒ तथा॒ हि तत् । खण्फण्म्रसि॑ ॥ 78 ॥ (अ. 37)
अनुवाकं 38
ब्रह्म॑णा त्वा शपामि । ब्रह्म॑णस्त्वा श॒पथे॑न शपामि । घो॒रेण॑ त्वा॒ भृगू॑णा॒ञ्चक्षु॑षा॒ प्रेक्षे᳚ । रौ॒द्रेण॒ त्वाङ्गि॑रसा॒-म्मन॑सा ध्यायामि ।
अ॒घस्य॑ त्वा॒ धार॑या विद्ध्यामि ।
अध॑रो॒ म-त्प॑द्यस्वासौ ॥ 79 ॥ (अ. 38)
अनुवाकं 39
उत्तु॑द शिमिजावरि । तल्पे॑जे॒ तल्प॒ उत्तु॑द । गि॒रीग्ं रनु॒ प्रवे॑शय । मरी॑ची॒रुप॒ सन्नु॑द ।
याव॑दि॒तः पु॒रस्ता॑दु॒दया॑ति॒ सूर्यः॑ ।
ताव॑दि॒तो॑-ऽमुन्ना॑शय । यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ।
यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ 80 ॥ (अ. 39)
अनुवाकं 40
भूर्भुव॒स्सुवो॒ भूर्भुव॒स्सुवो॒ भूर्भुव॒स्सुवः॑ ।
भुवो᳚-ऽद्धायि॒ भुवो᳚-ऽद्धायि॒ भुवो᳚-ऽद्धायि ।
नृ॒म्णायि नृ॒म्ण-न्नृ॒म्णायि नृ॒म्ण-न्नृ॒म्णायि नृ॒म्णम् । नि॒धा य्यो॑-ऽवायि नि॒धा य्यो॑-ऽवायि नि॒धा य्यो॑-ऽवायि । ए अ॒स्मे अ॒स्मे । सुव॒र्न ज्योतीः᳚ ॥ 81 ॥ (अ. 40)
अनुवाकं 41
पृ॒थि॒वी स॒मित् । ताम॒ग्नि-स्समि॑न्धे । सा-ऽग्निग्ं समि॑न्धे । ताम॒हग्ं समि॑न्धे । सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा । वर्च॑सा श्रि॒या । यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेन॑ । अ॒न्नाद्ये॑न॒ समि॑न्ता॒ग्॒ स्वाहा᳚ ॥
अ॒न्तरि॑क्षग्ं स॒मित् ॥ 82 ॥
asṛ̭-nmukho rudhi॒reṇā॒vya̭ktaḥ | ya॒masya̭ dū॒ta-śśvapā॒-dvidhā̭vasi | gṛddhraḥ̭ supa॒rṇaḥ ku॒ṇapa॒nniṣḙvase |
ya॒masya̭ dū॒taḥ prahi̭to bha॒vasya̭ co॒bhayoḥ᳚ || 70 || (a. 29)
anuvākaṃ 30
yade॒ta-dvṛ̭ka॒so bhū॒tvā | vāg de᳚vyabhi॒rāya̭si | dvi॒ṣanta̭-mme॒-'bhirā̭ya | ta-mmṛ̭tyo mṛ॒tyavḙ naya | sa ārtyā-''rti॒mārccha̭tu || 71 || (a. 30)
anuvākaṃ 31
yadī̭ṣi॒to yadi̭ vā svakā॒mī | bha॒yeḍa̭ko॒ vada̭ti॒ vāca̭me॒tām | tāmi̭ndrā॒gnī brahma̭ṇā saṃvi~dā॒nau |
śi॒vāma॒smabhya̭-ṅkṛṇutaṅgṛ॒heṣṷ || 72 || (a. 31)
anuvākaṃ 32
dīrgha̭mukhi॒ durha̭ṇu | mā sma̭ dakṣiṇa॒to va̭daḥ |
yadi̭ dakṣiṇa॒to vadā᳚-ddvi॒ṣanta॒-mme-'va̭ bādhāsai || 73 || (a. 32)
anuvākaṃ 33
i॒tthādulṷ̄ka॒ āpa̭ptat | hi॒ra॒ṇyā॒kṣo ayo̭mukhaḥ |
rakṣa̭sāndū॒ta āga̭taḥ | tami॒to nā̭śayāgne || 74 || (a. 33)
anuvākaṃ 34
yade॒ta-dbhū॒tānya̭nvā॒viśya̭ | daivīṃ॒-vā~caṃ̭-va~॒dasi̭ | dvi॒ṣato̭ naḥ॒ parā̭vada | tā-nmṛ̭tyo mṛ॒tyavḙ naya | ta ārtyā-''rti॒mārccha̭ntu |
a॒gninā॒-'gni-ssaṃva~̭datām || 75 || (a. 34)
anuvākaṃ 35
pra॒sārya̭ sa॒kthyaṷ pata̭si | sa॒vyamakṣi̭ ni॒pepi̭ ca |
meha ka̭syaca॒nāma̭mat || 76 || (a. 35)
anuvākaṃ 36
atri̭ṇā tvā krime hanmi | kaṇvḙna ja॒mada̭gninā |
vi॒śvāva̭so॒-rbrahma̭ṇā ha॒taḥ | krimī̭ṇā॒gṃ॒ rājā᳚ |
apyḙṣāg stha॒pati̭rha॒taḥ | atho̭ mā॒tā-'tho̭ pi॒tā |
atho᳚ sthū॒rā atho᳚ kṣu॒drāḥ | atho̭ kṛ॒ṣṇā atho᳚ śve॒tāḥ | atho̭ ā॒śāti̭kā ha॒tāḥ |
śve॒tābhiḥ̭ sa॒ha sarvḙ ha॒tāḥ || 77 || (a. 36)
anuvākaṃ 37
āha॒rāva̭dya | śṛ॒tasya̭ ha॒viṣo॒ yathā᳚ | ta-thsa॒tyam |
yada॒muṃ-ya~॒masya॒ jambha̭yoḥ | āda̭dhāmi॒ tathā॒ hi tat | khaṇphaṇmrasi̭ || 78 || (a. 37)
anuvākaṃ 38
brahma̭ṇā tvā śapāmi | brahma̭ṇastvā śa॒pathḙna śapāmi | gho॒reṇa̭ tvā॒ bhṛgṷ̄ṇā॒ñcakṣṷṣā॒ prekṣe᳚ | rau॒dreṇa॒ tvāṅgi̭rasā॒-mmana̭sā dhyāyāmi |
a॒ghasya̭ tvā॒ dhāra̭yā viddhyāmi |
adha̭ro॒ ma-tpa̭dyasvāsau || 79 || (a. 38)
anuvākaṃ 39
uttṷda śimijāvari | talpḙje॒ talpa॒ uttṷda | gi॒rīgṃ ranu॒ pravḙśaya | marī̭cī॒rupa॒ sannṷda |
yāva̭di॒taḥ pu॒rastā̭du॒dayā̭ti॒ sūryaḥ̭ |
tāva̭di॒to̭-'munnā̭śaya | yo᳚-'smā-ndveṣṭi̭ |
yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || 80 || (a. 39)
anuvākaṃ 40
bhūrbhuva॒ssuvo॒ bhūrbhuva॒ssuvo॒ bhūrbhuva॒ssuvaḥ̭ |
bhuvo᳚-'ddhāyi॒ bhuvo᳚-'ddhāyi॒ bhuvo᳚-'ddhāyi |
nṛ॒mṇāyi nṛ॒mṇa-nnṛ॒mṇāyi nṛ॒mṇa-nnṛ॒mṇāyi nṛ॒mṇam | ni॒dhā yyo̭-'vāyi ni॒dhā yyo̭-'vāyi ni॒dhā yyo̭-'vāyi | e a॒sme a॒sme | suva॒rna jyotīḥ᳚ || 81 || (a. 40)
anuvākaṃ 41
pṛ॒thi॒vī sa॒mit | tāma॒gni-ssami̭ndhe | sā-'gnigṃ sami̭ndhe | tāma॒hagṃ sami̭ndhe | sā mā॒ sami̭ddhā | āyṷṣā॒ teja̭sā | varca̭sā śri॒yā | yaśa̭sā brahmavarca॒sena̭ | a॒nnādyḙna॒ sami̭ntā॒g॒ svāhā᳚ ||
a॒ntari̭kṣagṃ sa॒mit || 82 ||
अनुवाक २९ रगतले लिप्त मुख भएको, रगतले अव्यक्त भएको, यमको दूत, श्वानपाद (कुकुरको खुट्टा भएको), तिमी दौडिरहन्छौ । गृध्र र सुपर्ण भएर तिमी मृत शरीरको सेवन गर्छौ । तिमी यम र भव दुवैका पठाइएका दूत हौ । (७०) (अ. २९) अनुवाक ३० यदि यो वृक (ब्वाँसो) भएर दैवी वाणीले अभिमुख भई आउँछस्, हाम्रा द्वेष गर्नेलाई अभिमुख भई आउ, हे मृत्यु, त्यसलाई मृत्युतर्फ लैजा, त्यो आर्तिबाट आर्तिमा पुगोस् । (७१) (अ. ३०) अनुवाक ३१ यदि प्रेरित भएर वा यदि आफ्नै इच्छाले भय उत्पन्न गर्ने प्राणीले यो वाणी बोल्छ, त्यसलाई इन्द्र र अग्निले ब्रह्मसँग मिलेर हाम्रा घरहरूमा कल्याणकारी बनाऊन् । (७२) (अ. ३१) अनुवाक ३२ हे लामो मुख भएको, हे दुर्हणु (दुर्भाषिणी), दक्षिणतिरबाट नबोल । यदि दक्षिणतिरबाट बोल्यो भने हाम्रा द्वेष गर्नेलाई म निस्तेज पारूँ । (७३) (अ. ३२) अनुवाक ३३ यहाँबाट उलूक (लाटोकोसेरो) आएर पुग्यो, सुनौलो आँखा भएको, फलामको मुख भएको । राक्षसहरूको दूत आएको छ, हे अग्नि, त्यसलाई यहाँबाट नष्ट गर । (७४) (अ. ३३) अनुवाक ३४ यदि यो प्राणीहरूमा प्रवेश गरेर दैवी वाणी बोल्छस्, हाम्रा द्वेष गर्नेहरूलाई पर पठाऊ, हे मृत्यु, तिनलाई मृत्युतर्फ लैजा, तिनीहरू आर्तिबाट आर्तिमा पुगून् । अग्निले अग्निसँग संवाद गरोस् । (७५) (अ. ३४) अनुवाक ३५ दुवै तिघ्रा फैलाएर तिमी उड्छस्, बायाँ आँखा चिम्लेर बस्छस्, कसैको नाममा मूत्र विसर्जन गर्छस् । (७६) (अ. ३५) अनुवाक ३६ हे क्रिमि (कीरा), म तिमीलाई अत्रिको मन्त्रले मार्छु, कण्वको मन्त्रले, जमदग्निको मन्त्रले । विश्वावसुको ब्रह्म (मन्त्र) ले तिमी मारिएको छस्, हे क्रिमिहरूका राजा । यो स्थपति (कीराको नाथ) पनि मारिएको छ, अनि माता पनि, अनि पिता पनि, अनि ठूला पनि, अनि साना पनि, अनि काला पनि, अनि सेता पनि, अनि आशातिका (कीरा) पनि मारिएका छन् । सेता कीराहरूसहित सबै मारिएका छन् । (७७) (अ. ३६) अनुवाक ३७ आज पकाइएको हविको जस्तै आहुति ल्याइयो, त्यो सत्य हो । जसरी म त्यसलाई यमका जम्भ (बङ्गारा) हरूमा राख्छु, त्यो त्यसै गरी होस् । तिमी खण्फण् (शब्द) होस् । (७८) (अ. ३७) अनुवाक ३८ म तिमीलाई ब्रह्मले श्राप दिन्छु, ब्रह्मको श्रापले तिमीलाई श्राप दिन्छु । भृगुहरूको घोर दृष्टिले तिमीलाई हेर्छु, अङ्गिराहरूको रौद्र मनले तिमीलाई ध्याउँछु । पापको धाराले तिमीलाई छेड्छु । तिमी मेरो पाउमुनि पर, हे असौ (त्यो शत्रु) । (७९) (अ. ३८) अनुवाक ३९ हे उत्तुद (डस्ने), हे शिमिजावरि, शय्यामा, शय्यामा उत्तुद, पर्वतमा प्रवेश गराऊ, मरीचीहरूलाई नजिक ल्याएर डस । जति बेरसम्म सूर्य यहाँबाट पूर्वतिर उदाउँछ, त्यति बेरसम्म यसलाई यहाँबाट नष्ट गर, जसले हामीलाई द्वेष गर्छ र हामी जसलाई द्वेष गर्छौं । (८०) (अ. ३९) अनुवाक ४० भूः भुवः सुवः, भूः भुवः सुवः, भूः भुवः सुवः । भुवः अद्धायि (भुवः स्थापित भयो), भुवः अद्धायि, भुवः अद्धायि । नृम्णाय (बलका लागि), हे नृम्ण, नृम्णाय, हे नृम्ण, नृम्णाय, हे नृम्ण । निधायि अवायि (निधि स्थापित भयो), निधायि अवायि, निधायि अवायि । ए, हामीमा, हामीमा । सुवः ज्योतिः (स्वर्गको ज्योति) । (८१) (अ. ४०) अनुवाक ४१ पृथ्वी समित् (इन्धन) हो । त्यसलाई अग्निले प्रज्वलित गर्छ । त्यो अग्निलाई प्रज्वलित गर्छ । त्यसलाई म प्रज्वलित गर्छु । त्यो मेरा लागि प्रज्वलित होस्, आयुले, तेजले, वर्चसले, श्रीले, यशले, ब्रह्मवर्चसले, अन्नाद्यले सहित । स्वाहा । अन्तरिक्ष समित् हो । (८२) AI
द्यौ-स्स॒मित् । तामा॑दि॒त्य-स्समि॑न्धे ॥ 83 ॥
dyau-ssa॒mit | tāmā̭di॒tya-ssami̭ndhe || 83 ||
त्यसलाई वायुदेवताले प्रज्वलित गर्छन्। त्यो वायुलाई प्रज्वलित गर्छ। त्यसलाई मैंले प्रज्वलित गर्छु। त्यो मेरो निम्ति प्रज्वलित होस् — आयुले, तेजले, वर्चसले, श्रीले, यशले, ब्रह्मवर्चसले र अन्नाद्यले सहित। स्वाहा। द्युलोक समिधा हो। त्यसलाई आदित्यले प्रज्वलित गर्छन्। AI
भ्रा॒तृ॒व्य॒हा मे॑-ऽसि॒ स्वाहा᳚ ॥ अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒तञ्च॑रिष्यामि ॥ 84 ॥
bhrā॒tṛ॒vya॒hā mḙ-'si॒ svāhā᳚ || agne᳚ vratapate vra॒tañca̭riṣyāmi || 84 ||
त्यसलाई आदित्यले प्रज्वलित गर्छन्। त्यसलाई मैंले प्रज्वलित गर्छु। त्यो मेरो निम्ति प्रज्वलित होस् — आयुले, तेजले, वर्चसले, श्रीले, यशले, ब्रह्मवर्चसले र अन्नाद्यले सहित। स्वाहा। तिमी प्रजापतिसम्बन्धी मेरो समिधा छौ, शत्रुनाशिनी। तिमी मेरो भ्रातृव्यहन्त्री छौ। स्वाहा। हे अग्ने, व्रतपते, मैं व्रतको पालन गर्नेछु। AI
ताम॒हग्ं समि॑न्धे । सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा ॥ 85 ॥
tāma॒hagṃ sami̭ndhe | sā mā॒ sami̭ddhā | āyṷṣā॒ teja̭sā || 85 ||
त्यो मैं सक्नेछु, त्यो मेरो निम्ति सिद्ध होस्। हे वायो व्रतपते, हे आदित्य व्रतपते, हे व्रतहरूका व्रतपते, मैं व्रतको पालन गर्नेछु। त्यो मैं सक्नेछु, त्यो मेरो निम्ति सिद्ध होस्। द्युलोक समिधा हो। त्यसलाई आदित्यले प्रज्वलित गर्छन्। त्यसलाई आदित्यले प्रज्वलित गर्छन्। त्यसलाई मैंले प्रज्वलित गर्छु। त्यो मेरो निम्ति प्रज्वलित होस् — आयुले र तेजले सहित। AI
अ॒न्तरि॑क्षग्ं स॒मित् । तां-वाँ॒यु-स्समि॑न्धे । सा वा॒युग्ं समि॑न्धे । ताम॒हग्ं समि॑न्धे । सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा । वर्च॑सा श्रि॒या ॥ 86 ॥
a॒ntari̭kṣagṃ sa॒mit | tāṃ-vā~॒yu-ssami̭ndhe | sā vā॒yugṃ sami̭ndhe | tāma॒hagṃ sami̭ndhe | sā mā॒ sami̭ddhā | āyṷṣā॒ teja̭sā | varca̭sā śri॒yā || 86 ||
वर्चसले र श्रीले, यशले र ब्रह्मवर्चसले, अन्नाद्यले सहित। स्वाहा। अन्तरिक्ष समिधा हो। त्यसलाई वायुदेवताले प्रज्वलित गर्छन्। त्यो वायुलाई प्रज्वलित गर्छ। त्यसलाई मैंले प्रज्वलित गर्छु। त्यो मेरो निम्ति प्रज्वलित होस् — आयुले, तेजले, वर्चसले र श्रीले सहित। AI
सा मा॒ समि॑द्धा । आयु॑षा॒ तेज॑सा । वर्च॑सा श्रि॒या ।
यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेन॑ ॥ 87 ॥
sā mā॒ sami̭ddhā | āyṷṣā॒ teja̭sā | varca̭sā śri॒yā |
yaśa̭sā brahmavarca॒sena̭ || 87 ||
यशले र ब्रह्मवर्चसले, अन्नाद्यले सहित। स्वाहा। पृथ्वी समिधा हो। त्यसलाई अग्निले प्रज्वलित गर्छन्। त्यो अग्निलाई प्रज्वलित गर्छ। त्यसलाई मैंले प्रज्वलित गर्छु। त्यो मेरो निम्ति प्रज्वलित होस् — आयुले, तेजले, वर्चसले, श्रीले, यशले र ब्रह्मवर्चसले सहित। AI
तद॑शक॒-न्तन्मे॑-ऽराधि । वायो᳚ व्रतप॒ते-ऽग्ने᳚ व्रतपते । व्र॒तानां᳚-व्रँतपते व्र॒तम॑चारिषम् । तद॑शक॒-न्तन्मे॑-ऽराधि ॥ 88 ॥
tada̭śaka॒-ntanmḙ-'rādhi | vāyo᳚ vratapa॒te-'gne᳚ vratapate | vra॒tānāṃ᳚-vra~tapate vra॒tama̭cāriṣam | tada̭śaka॒-ntanmḙ-'rādhi || 88 ||
अन्नाद्यले सहित। स्वाहा। तिमी प्रजापतिसम्बन्धी मेरो समिधा छौ, शत्रुनाशिनी। तिमी मेरो भ्रातृव्यहन्त्री छौ। स्वाहा। हे आदित्य व्रतपते, मैंले व्रतको आचरण गरें। त्यो मैं सकें, त्यो मेरो निम्ति सिद्ध भयो। हे वायो व्रतपते, हे अग्ने व्रतपते, हे व्रतहरूका व्रतपते, मैंले व्रतको आचरण गरें। त्यो मैं सकें, त्यो मेरो निम्ति सिद्ध भयो। AI
अनुवाकं 42
शन्नो॒ वातः॑ पवता-म्मात॒रिश्वा॒ शन्न॑स्तपतु॒ सूर्यः॑ । अहा॑नि॒ श-म्भ॑वन्तु न॒-श्शग्ं रात्रिः॒ प्रति॑धीयताम् ॥ शमु॒षा नो॒ व्यु॑च्छतु॒ शमा॑दि॒त्य उदे॑तु नः । शि॒वा न॒-श्शन्त॑मा भव सुमृडी॒का सर॑स्वति । मा ते॒ व्यो॑म स॒न्दृशि॑ ॥
इडा॑यै॒ वास्त्व॑सि वास्तु॒म-द्वा᳚स्तु॒मन्तो॑ भूयास्म॒ मा वास्तो᳚-श्छिथ्स्मह्य वा॒स्तु-स्स भू॑या॒-द्यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥
प्र॒ति॒ष्ठा-ऽसि॑ प्रति॒ष्ठाव॑न्तो भूयास्म॒ मा प्र॑ति॒ष्ठाया᳚- श्छिथ्स्मह्य प्रति॒ष्ठः
स भू॑या॒-द्यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥ आ वा॑त वाहि भेष॒जम् ँवि वा॑त वाहि॒ यद्रपः॑ ।
त्वग्ं हि वि॒श्वभे॑षजो दे॒वाना᳚-न्दू॒त ईय॑से ॥
द्वावि॒मौ वातौ॑ वात॒ आ सिन्धा॒रा प॑रा॒वतः॑ ॥ 89 ॥
anuvākaṃ 42
śanno॒ vātaḥ̭ pavatā-mmāta॒riśvā॒ śanna̭stapatu॒ sūryaḥ̭ | ahā̭ni॒ śa-mbha̭vantu na॒-śśagṃ rātriḥ॒ prati̭dhīyatām || śamu॒ṣā no॒ vyṷcchatu॒ śamā̭di॒tya udḙtu naḥ | śi॒vā na॒-śśanta̭mā bhava sumṛḍī॒kā sara̭svati | mā te॒ vyo̭ma sa॒ndṛśi̭ ||
iḍā̭yai॒ vāstva̭si vāstu॒ma-dvā᳚stu॒manto̭ bhūyāsma॒ mā vāsto᳚-śchithsmahya vā॒stu-ssa bhṷ̄yā॒-dyo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ ||
pra॒ti॒ṣṭhā-'si̭ prati॒ṣṭhāva̭nto bhūyāsma॒ mā pra̭ti॒ṣṭhāyā᳚- śchithsmahya prati॒ṣṭhaḥ
sa bhṷ̄yā॒-dyo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ || ā vā̭ta vāhi bheṣa॒jam ~vi vā̭ta vāhi॒ yadrapaḥ̭ |
tvagṃ hi vi॒śvabhḙṣajo de॒vānā᳚-ndū॒ta īya̭se ||
dvāvi॒mau vātaṷ vāta॒ ā sindhā॒rā pa̭rā॒vataḥ̭ || 89 ||
वायुले हाम्रो लागि शान्त रूपमा बहोस्, मातरिश्वाले शान्ति दिओस्, सूर्यले हाम्रो लागि शान्त रूपमा तापोस्। दिनहरू हाम्रा लागि शुभ होऊन्, रात्रि हाम्रो लागि शान्त होस्॥ उषाले हाम्रो लागि शान्त रूपमा प्रकाश दिओस्, आदित्यले हाम्रो लागि शान्त रूपमा उदय होस्। हे सरस्वति, तिमी हाम्रा लागि कल्याणकारी, अत्यन्त शान्तिदायी र सुमृडीका (कृपालु) होऊ; तिम्रो व्योम (आकाश) हेर्दा अमङ्गल नहोस्॥ हे इडा, तिमी वास्तु (निवासस्थान) को रूपमा छौ; हामी वास्तुयुक्त (घर भएका) होऔं, वास्तुबाट वञ्चित नहोऔं; जसले हामीलाई द्वेष गर्छ र हामीले जसलाई द्वेष गर्छौं, त्यो वास्तु (निवास) बाट वञ्चित होस्॥ तिमी प्रतिष्ठा (आधार) हौ; हामी प्रतिष्ठायुक्त होऔं, प्रतिष्ठाबाट वञ्चित नहोऔं; जसले हामीलाई द्वेष गर्छ र हामीले जसलाई द्वेष गर्छौं, त्यो प्रतिष्ठाबाट वञ्चित होस्॥ हे वायु, औषधि बोकेर आऊ, हे वायु, जुन रस (जल) छ त्यो बोकेर आऊ। तिमी त सबैका भेषज (औषधि) हौ, देवताहरूका दूत भएर आउँछौ॥ यी दुई वायुहरू — वायु सिन्धुबाट र परावत (टाढा) बाट आउँछन्॥ AI
यद॒दो वा॑त ते गृ॒हे॑-ऽमृत॑स्य नि॒धिर्हि॒तः ।
ततो॑ नो देहि जी॒वसे॒ ततो॑ नो धेहि भेष॒जम् ॥
ततो॑ नो॒ मह॒ आव॑ह॒ वात॒ आवा॑तु भेष॒जम् ।
श॒म्भू-र्म॑यो॒भूर्नो॑ हृ॒दे प्र ण॒ आयूग्ं॑षि तारिषत् ॥ इन्द्र॑स्य गृ॒हो॑-ऽसि॒ त-न्त्वा॒ प्रप॑द्ये॒ सगु॒स्साश्वः॑ । स॒ह यन्मे॒ अस्ति॒ तेन॑ ॥
भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॒ प्रप॑द्ये॒ सुवः॒ प्रप॑द्ये॒ भूर्भुव॒स्सुवः॒ प्रप॑द्ये वा॒युम्
प्रप॒द्ये-ऽना᳚र्ता-न्दे॒वता॒-म्प्रप॒द्ये ऽश्मा॑नमाख॒ण-म्प्रप॑द्ये प्र॒जाप॑तेर्
ब्रह्मको॒श-म्ब्रह्म॒ प्रप॑द्य॒ ओ-म्प्रप॑द्ये ॥
अ॒न्तरि॑क्ष-म्म उ॒र्व॑न्तर॑-म्बृ॒हद॒ग्नयः॒ पर्व॑ताश्च॒ यया॒ वातः॑ स्व॒स्त्या स्व॑स्ति॒मान्तया᳚ स्व॒स्त्या स्व॑स्ति॒ मान॑सानि ॥
प्राणा॑पानौ मृ॒त्योर्मा॑ पात॒-म्प्राणा॑पानौ॒ मा मा॑ हासिष्ट॒-म्मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मय्य॒ग्नि स्तेजो॑ दधातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयीन्द्र॑ इन्द्रि॒य-न्द॑धातु॒ मयि॑ मे॒धा-म्मयि॑ प्र॒जा-म्मयि॒ सूर्यो॒
भ्राजो॑ दधातु ॥ 90 ॥
yada॒do vā̭ta te gṛ॒hḙ-'mṛta̭sya ni॒dhirhi॒taḥ |
tato̭ no dehi jī॒vase॒ tato̭ no dhehi bheṣa॒jam ||
tato̭ no॒ maha॒ āva̭ha॒ vāta॒ āvā̭tu bheṣa॒jam |
śa॒mbhū-rma̭yo॒bhūrno̭ hṛ॒de pra ṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣat || indra̭sya gṛ॒ho̭-'si॒ ta-ntvā॒ prapa̭dye॒ sagu॒ssāśvaḥ̭ | sa॒ha yanme॒ asti॒ tena̭ ||
bhūḥ prapa̭dye॒ bhuvaḥ॒ prapa̭dye॒ suvaḥ॒ prapa̭dye॒ bhūrbhuva॒ssuvaḥ॒ prapa̭dye vā॒yum
prapa॒dye-'nā᳚rtā-nde॒vatā॒-mprapa॒dye 'śmā̭namākha॒ṇa-mprapa̭dye pra॒jāpa̭ter
brahmako॒śa-mbrahma॒ prapa̭dya॒ o-mprapa̭dye ||
a॒ntari̭kṣa-mma u॒rva̭ntara̭-mbṛ॒hada॒gnayaḥ॒ parva̭tāśca॒ yayā॒ vātaḥ̭ sva॒styā sva̭sti॒māntayā᳚ sva॒styā sva̭sti॒ māna̭sāni ||
prāṇā̭pānau mṛ॒tyormā̭ pāta॒-mprāṇā̭pānau॒ mā mā̭ hāsiṣṭa॒-mmayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayya॒gni stejo̭ dadhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayīndra̭ indri॒ya-nda̭dhātu॒ mayi̭ me॒dhā-mmayi̭ pra॒jā-mmayi॒ sūryo॒
bhrājo̭ dadhātu || 90 ||
हे वायु, मेरो दक्षतर्फ अर्को (वायु) बहोस्, अर्को परतर्फ बहोस्, जुन तिम्रो रस हो। हे वायु, जुन अमृतको निधि तिम्रो घरमा राखिएको छ, त्यसबाट हामीलाई जीवनका लागि देऊ, त्यसबाट हामीलाई औषधि देऊ। त्यसबाट हामीलाई महान् (शक्ति) ल्याऊ, वायुले औषधि ल्याओस्। सुख र आरोग्य दिने (वायु) हाम्रो हृदयमा रहोस् र हाम्रा आयुहरू बढाओस्। तिमी इन्द्रको घर छौ, तिमीलाई म प्राप्त गर्छु, गाई र घोडासहित। जे मसँग छ, त्यससँग। म भूः प्राप्त गर्छु, भुवः प्राप्त गर्छु, सुवः प्राप्त गर्छु, भूर्भुवःसुवः प्राप्त गर्छु, वायु प्राप्त गर्छु, अनार्त देवतालाई प्राप्त गर्छु, अश्मानमाखणलाई प्राप्त गर्छु, प्रजापतिको ब्रह्मकोशलाई प्राप्त गर्छु, ब्रह्मलाई प्राप्त गर्छु, ओम् प्राप्त गर्छु। अन्तरिक्ष मेरो उरु (फराकिलो) हो, अन्तर (भित्री) बृहत् हो, अग्नि र पर्वतहरू जसद्वारा वायु कल्याणकारी छ, कल्याणकारी अन्त्य भएको, कल्याणकारी मानसिक (वस्तुहरू)। प्राण र अपानले मृत्युबाट हामीलाई रक्षा गरून्, प्राण र अपानले मलाई त्याग नगरून्, ममा मेधा (बुद्धि) राखून्, ममा प्रजा राखून्, ममा अग्निले तेज राखोस्, ममा मेधा राखोस्, ममा प्रजा राखोस्, ममा इन्द्रले इन्द्रिय राखोस्, ममा मेधा राखोस्, ममा प्रजा राखोस्, ममा सूर्यले भ्राज (कान्ति) राखोस्। AI
कया॑ नश्चि॒त्र आभु॑वदू॒ती स॒दावृ॑ध॒-स्सखा᳚ । कया॒ शचि॑ष्ठया वृ॒ता ॥ कस्त्वा॑ स॒त्यो मदा॑ना॒-म्मग्ंहि॑ष्ठो मथ्स॒दन्ध॑सः ।
दृ॒ढा चि॑दा॒रुजे॒ वसु॑ ॥ अ॒भी षु ण॒-स्सखी॑नामवि॒ता ज॑रितॄ॒णाम् । श॒त-म्भ॑वास्यू॒तिभिः॑ ॥
वयः॑ सुप॒र्णा उप॑सेदु॒रिन्द्र॑-म्प्रि॒यमे॑धा॒ ऋष॑यो॒ नाध॑मानाः ।
अप॑ ध्वा॒न्तमू᳚र्णु॒हि पू॒र्धि चक्षु॑-र्मुमु॒ग्ध्य॑स्मा-न्नि॒धये॑व ब॒द्धान् ॥ 91 ॥
kayā̭ naści॒tra ābhṷvadū॒tī sa॒dāvṛ̭dha॒-ssakhā᳚ | kayā॒ śaci̭ṣṭhayā vṛ॒tā || kastvā̭ sa॒tyo madā̭nā॒-mmagṃhi̭ṣṭho mathsa॒dandha̭saḥ |
dṛ॒ḍhā ci̭dā॒ruje॒ vasṷ || a॒bhī ṣu ṇa॒-ssakhī̭nāmavi॒tā ja̭ritṝ॒ṇām | śa॒ta-mbha̭vāsyū॒tibhiḥ̭ ||
vayaḥ̭ supa॒rṇā upa̭sedu॒rindra̭-mpri॒yamḙdhā॒ ṛṣa̭yo॒ nādha̭mānāḥ |
apa̭ dhvā॒ntamū᳚rṇu॒hi pū॒rdhi cakṣṷ-rmumu॒gdhya̭smā-nni॒dhayḙva ba॒ddhān || 91 ||
हे अश्विनीकुमारहरू, दिव्य ज्योतिहरूद्वारा, रात्रिहरूद्वारा, अरिष्ट (निर्दोष) सौभाग्यहरूद्वारा हामीलाई सबैतिरबाट रक्षा गर्नुहोस्। त्यो मित्र, वरुण, मदिति (इडा), सिन्धु, पृथ्वी र द्युलोकले हामीलाई बढाउन्। कुन चमत्कारी सहायताले, सधैं बढ्ने सखाले हामीलाई प्राप्त गर्यो? कुन सबैभन्दा शक्तिशाली स्तुतिले? कुन सत्य मद (आनन्द) मध्ये सबैभन्दा उदारले तिमीलाई प्राप्त गर्यो? (त्यो) दृढलाई पनि भाँच्ने धन (सोम) लाई। हाम्रा सखाहरूका, स्तुतिकर्ताहरूका रक्षकलाई शीघ्रै प्राप्त गर; तिमी सयौं सहायताहरूले (हाम्रा) हौ। सुन्दर पखेटा भएका पक्षीहरू (ऋषिहरू) इन्द्रकहाँ पुगे, प्रिय मेधा भएका ऋषिहरू, सहायता खोज्दै। अन्धकारलाई हटाऊ, दृष्टि दिनु, हामीलाई बन्धनबाट मुक्त गर, जसरी निधिमा बाँधिएकाहरूलाई। AI
सु॒मि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय-स्सन्तु दुर्मि॒त्रास्तस्मै॑ भूयासु॒-र्यो᳚-ऽस्मान्-द्वेष्टि॒ यञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मः ॥
आपो॒ हि ष्ठा म॑यो॒भुव॒स्ता न॑ ऊ॒र्जे द॑धातन । म॒हे रणा॑य॒ चक्ष॑से ॥ यो वः॑ शि॒वत॑मो॒ रस॒स्तस्य॑ भाजयते॒ह नः॑ । उ॒श॒तीरि॑व मा॒तरः॑ ॥
तस्मा॒ अर॑-ङ्गमाम वो॒ यस्य॒ क्षया॑य॒ जिन्व॑थ ॥ 92 ॥
su॒mi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya-ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryo᳚-'smān-dveṣṭi॒ yañca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmaḥ ||
āpo॒ hi ṣṭhā ma̭yo॒bhuva॒stā na̭ ū॒rje da̭dhātana | ma॒he raṇā̭ya॒ cakṣa̭se || yo vaḥ̭ śi॒vata̭mo॒ rasa॒stasya̭ bhājayate॒ha naḥ̭ | u॒śa॒tīri̭va mā॒taraḥ̭ ||
tasmā॒ ara̭-ṅgamāma vo॒ yasya॒ kṣayā̭ya॒ jinva̭tha || 92 ||
हे देवीहरू, जलहरू हाम्रा आशीर्वादका लागि कल्याणकारी होऊन्, पिउनका लागि पनि शुभ होऊन्। ती हामीमाथि कल्याण र शुभ लिएर बगून्। धनका स्वामी, मनुष्यहरूमा निवास गर्ने जलहरूलाई म औषधिका रूपमा याचना गर्दछु। हाम्रा लागि जल र औषधिहरू सुमित्र (शुभ मित्र) होऊन्; जसले हामीलाई द्वेष गर्दछ र हामीले जसलाई द्वेष गर्दछौं, त्यसका लागि ती दुर्मित्र (अशुभ) होऊन्। हे जलहरू, तिमीहरू नै सुखकारी छौ, हामीलाई बल र ऊर्जा प्रदान गर, ठूलो युद्ध र दर्शनका लागि। तिमीहरूमा जो सबैभन्दा शिव (कल्याणकारी) रस छ, त्यसको हामीलाई यहाँ भागीदार बनाऊ, जस्तै चाहना राख्ने आमाहरूले गर्छिन्। हे जलहरू, जसको निवासका लागि तिमीहरू प्रसन्न गराउँछौ, त्यसतर्फ हामी निर्विघ्न अगाडि बढ्छौं। AI
पृ॒थि॒वी शा॒न्ता सा-ऽग्निना॑ शा॒न्ता सा मे॑ शा॒न्ता शुचग्ं॑ शमयतु ॥ अ॒न्तरि॑क्षग्ं शा॒न्त-न्त-द्वा॒युना॑ शा॒न्त-न्तन्मे॑ शा॒न्तग्ं शुचग्ं॑ शमयतु ।
द्यौ-श्शा॒न्ता सा-ऽऽदि॒त्येन॑ शा॒न्ता सा मे॑ शा॒न्ता शुचग्ं॑ शमयतु ॥ पृ॒थि॒वी शान्ति॑र॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ शान्ति॒-र्द्यौ-श्शान्ति॒-र्दिश॒-श्शान्ति॑ रवान्तरदि॒शा-श्शान्ति॑ र॒ग्नि-श्शान्ति॑-र्वा॒यु-श्शान्ति॑ रादि॒त्य-श्शान्ति॑
श्च॒न्द्रमा॒-श्शान्ति॒-र्नक्ष॑त्राणि॒ शान्ति॒ राप॒-श्शान्ति॒ रोष॑धय॒-श्शान्ति॒-र्वन॒स्पत॑य॒-श्शान्ति॒-र्गौ-श्शान्ति॑ र॒जा शान्ति॒ रश्व॒-श्शान्तिः॒ पुरु॑ष॒-श्शान्ति॒-र्ब्रह्म॒ शान्ति॑-र्ब्राह्म॒ण-श्शान्ति॒-श्शान्ति॑रे॒व शान्ति॒-श्शान्ति॑र्मे अस्तु॒ शान्तिः॑ ॥
तया॒-ऽहग्ं शा॒न्त्या स॑र्वशा॒न्त्या मह्य॑-न्द्वि॒पदे॒ चतु॑ष्पदे च॒ शान्ति॑-ङ्करोमि॒ शान्ति॑र्मे अस्तु॒ शान्तिः॑ ॥
एह॒ श्रीश्च॒ ह्रीश्च॒ धृति॑श्च॒ तपो॑ मे॒धा प्र॑ति॒ष्ठा श्र॒द्धा स॒त्य-न्धर्म॑श्चै॒तानि॒ मोत्ति॑ष्ठन्त॒-मनूत्ति॑ष्ठन्तु॒ मा मा॒ग्॒ श्रीश्च॒ ह्रीश्च॒ धृति॑श्च॒ तपो॑ मे॒धा प्र॑ति॒ष्ठा श्र॒द्धा स॒त्य-न्धर्म॑श्चै॒तानि॑ मा॒ मा हा॑सिषुः ॥
उदायु॑षा स्वा॒युषोदोष॑धीना॒ग्ं॒ रसे॒नो-त्प॒र्जन्य॑स्य॒ शुष्मे॒णोद॑स्था-म॒मृता॒ग्ं॒ अनु॑ ॥ तच्चक्षु॑-र्दे॒वहि॑त-म्पु॒रस्ता᳚ च्छु॒क्रमु॒च्चर॑त् ।
पश्ये॑म श॒रदः॑ श॒त-ञ्जीवे॑म श॒रदः॑ श॒त-न्नन्दा॑म श॒रदः॑ श॒त-म्मोदा॑म श॒रदः॑ श॒त-म्भवा॑म श॒रदः॑ श॒तग्ं शृ॒णवा॑म श॒रदः॑ श॒त-म्प्रब्र॑वाम श॒रदः॑ श॒त मजी॑ता-स्स्याम श॒रदः॑ श॒त-ञ्ज्योक्च॒ सूर्य॑-न्दृ॒शे ॥ 93 ॥
pṛ॒thi॒vī śā॒ntā sā-'gninā̭ śā॒ntā sā mḙ śā॒ntā śucagṃ̭ śamayatu || a॒ntari̭kṣagṃ śā॒nta-nta-dvā॒yunā̭ śā॒nta-ntanmḙ śā॒ntagṃ śucagṃ̭ śamayatu |
dyau-śśā॒ntā sā-''di॒tyena̭ śā॒ntā sā mḙ śā॒ntā śucagṃ̭ śamayatu || pṛ॒thi॒vī śānti̭ra॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ śānti॒-rdyau-śśānti॒-rdiśa॒-śśānti̭ ravāntaradi॒śā-śśānti̭ ra॒gni-śśānti̭-rvā॒yu-śśānti̭ rādi॒tya-śśānti̭
śca॒ndramā॒-śśānti॒-rnakṣa̭trāṇi॒ śānti॒ rāpa॒-śśānti॒ roṣa̭dhaya॒-śśānti॒-rvana॒spata̭ya॒-śśānti॒-rgau-śśānti̭ ra॒jā śānti॒ raśva॒-śśāntiḥ॒ purṷṣa॒-śśānti॒-rbrahma॒ śānti̭-rbrāhma॒ṇa-śśānti॒-śśānti̭re॒va śānti॒-śśānti̭rme astu॒ śāntiḥ̭ ||
tayā॒-'hagṃ śā॒ntyā sa̭rvaśā॒ntyā mahya̭-ndvi॒pade॒ catṷṣpade ca॒ śānti̭-ṅkaromi॒ śānti̭rme astu॒ śāntiḥ̭ ||
eha॒ śrīśca॒ hrīśca॒ dhṛti̭śca॒ tapo̭ me॒dhā pra̭ti॒ṣṭhā śra॒ddhā sa॒tya-ndharma̭ścai॒tāni॒ motti̭ṣṭhanta॒-manūtti̭ṣṭhantu॒ mā mā॒g॒ śrīśca॒ hrīśca॒ dhṛti̭śca॒ tapo̭ me॒dhā pra̭ti॒ṣṭhā śra॒ddhā sa॒tya-ndharma̭ścai॒tāni̭ mā॒ mā hā̭siṣuḥ ||
udāyṷṣā svā॒yuṣodoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rase॒no-tpa॒rjanya̭sya॒ śuṣme॒ṇoda̭sthā-ma॒mṛtā॒gṃ॒ anṷ || taccakṣṷ-rde॒vahi̭ta-mpu॒rastā᳚ cchu॒kramu॒ccara̭t |
paśyḙma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-ñjīvḙma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-nnandā̭ma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-mmodā̭ma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-mbhavā̭ma śa॒radaḥ̭ śa॒tagṃ śṛ॒ṇavā̭ma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-mprabra̭vāma śa॒radaḥ̭ śa॒ta majī̭tā-ssyāma śa॒radaḥ̭ śa॒ta-ñjyokca॒ sūrya̭-ndṛ॒śe || 93 ||
हे जलहरू, तिमीहरूले हामीलाई उत्पन्न गर। पृथ्वी शान्त छ, त्यो अग्निद्वारा शान्त छ, त्यो मेरो लागि शान्त होस्, त्यो शुच (पाप/दुःख) लाई शान्त पारोस्। अन्तरिक्ष शान्त छ, त्यो वायुद्वारा शान्त छ, त्यो मेरो लागि शान्त होस्, त्यो शुचलाई शान्त पारोस्। द्युलोक शान्त छ, त्यो आदित्यद्वारा शान्त छ, त्यो मेरो लागि शान्त होस्, त्यो शुचलाई शान्त पारोस्। पृथ्वी शान्ति हो, अन्तरिक्ष शान्ति हो, द्युलोक शान्ति हो, दिशाहरू शान्ति हुन्, अवान्तर दिशाहरू शान्ति हुन्, अग्नि शान्ति हो, वायु शान्ति हो, आदित्य शान्ति हो, चन्द्रमा शान्ति हो, नक्षत्रहरू शान्ति हुन्, जलहरू शान्ति हुन्, ओषधिहरू शान्ति हुन्, वनस्पतिहरू शान्ति हुन्, गाई शान्ति हो, राजा शान्ति हो, घोडा शान्ति हो, पुरुष शान्ति हो, ब्रह्म शान्ति हो, ब्राह्मण शान्ति हो, शान्ति नै शान्ति हो, मेरो लागि शान्ति होस्, शान्ति। त्यस सर्वव्यापी शान्तिद्वारा मैले मेरा लागि, दुई खुट्टा भएका र चार खुट्टा भएका प्राणीहरूका लागि शान्ति गराउँछु; मेरो लागि शान्ति होस्, शान्ति। यहाँ श्री, ह्री, धृति, तप, मेधा, प्रतिष्ठा, श्रद्धा, सत्य र धर्म आऊन्; यी उठून्, मेरो पछि उठून्; श्री, ह्री, धृति, तप, मेधा, प्रतिष्ठा, श्रद्धा, सत्य र धर्म — यी मलाई त्याग्न नदेऊन्, मलाई छोड्न नदेऊन्। आयुले, आफ्नो आयुले, ओषधिहरूको रसले, पर्जन्यको वेगले म उठें — अमृतताको पछि। त्यो देवताहरूद्वारा स्थापित चक्षु अगाडि उज्यालो भएर उदाएको छ। हामी शरदहरू देखौं, सय शरदसम्म जिऔं, सय शरदसम्म आनन्दित होऔं, सय शरदसम्म हर्षित होऔं, सय शरदसम्म बाँचौं, सय शरदसम्म सुनौं, सय शरदसम्म बोलौं, सय शरदसम्म अजित (अपराजित) होऔं, र धेरै समयसम्म सूर्यलाई देख्न सकौं। AI
सर्व॒मायु॑रयाणि ॥ आ॒भि-र्गी॒र्भि-र्यदतो॑ न ऊ॒नमाप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः ।
य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ भूयिष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम ॥ ब्रह्म॒ प्रावा॑दिष्म॒ तन्नो॒ मा हा॑सीत् ॥ ॐ शान्ति॒-श्शान्ति॒-श्शान्तिः॑ ॥ 94 ॥
sarva॒māyṷrayāṇi || ā॒bhi-rgī॒rbhi-ryadato̭ na ū॒namāpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ bhūyiṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || brahma॒ prāvā̭diṣma॒ tanno॒ mā hā̭sīt || oṃ śānti॒-śśānti॒-śśāntiḥ̭ || 94 ||
जो महान् समुद्रबाट उदय भएर आए, जो शरीरको मध्यभागमा विराजमान छन्, ती वृषभरूप, रक्तवर्ण आँखा भएका, विपश्चित् (ज्ञानी) सूर्यले मलाई मनले पवित्र गरून्। तिमी ब्रह्मको स्रोत हौ, तिमी ब्रह्मको आनी (मथ्ने डोरी) हौ, तिमी ब्रह्मको आवपन (छर्ने साधन) हौ। यो पृथ्वी ब्रह्मद्वारा धारण गरिएकी महान् छिन्; यसले महान् अन्तरिक्ष धारण गरेको छ; यसले देवतासहित द्युलोक र पृथ्वीलाई धारण गरेको छ। जुन मैले जानेको छु, त्यो म धारण गरूँ; मेरो वेद (ज्ञान) मबाट विसर्जित न होस्। मेधा र मनीषा दुवै मभित्र प्रवेश गरून्, भूत र भविष्यलाई प्राप्त गर्नका लागि। म सम्पूर्ण आयु प्राप्त गरूँ, सम्पूर्ण आयु प्राप्त गरूँ। हे हरिवः (स्वर्णमय/हरित अश्व भएका इन्द्र), यी स्तुतिहरूद्वारा जो हाम्रो अपूर्ण छ, त्यसलाई तिमी पूर्ण गर; बढ्दै जाऊ। जब तिमी स्तोताहरूलाई महान् गोत्रहरू प्रदान गर्छौ, तब हामी सबैभन्दा बढी भाग पाउनेहरू बनौं। हामीले ब्रह्मको प्रार्थना गर्यौं, त्यो हामीलाई त्याग्न नदेओस्। ॐ शान्ति, शान्ति, शान्ति। AI
(नमो॑ वा॒चे - ब्रह्म॑-न्प्रव॒र्ग्ये॑ण॒ - मयि॒ रु - ग॒न्तरि॑क्षेण - पि॒ता नो॑-ऽसि - मही॒ना - मुप॑ नो॒ - यदे॒त-द्- भू--र् द्यू॒भि श्चतु॑-र्नवतिः)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके चतुर्थः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
(namo̭ vā॒ce - brahma̭-nprava॒rgyḙṇa॒ - mayi॒ ru - ga॒ntari̭kṣeṇa - pi॒tā no̭-'si - mahī॒nā - mupa̭ no॒ - yade॒ta-d- bhū--r dyū॒bhi ścatṷ-rnavatiḥ)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake caturthaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
(नमः — युञ्जते — वृष्णः अश्वस्य — हे ब्रह्मन्, प्रवर्ग्यद्वारा — हे ब्रह्मन्, हामी प्रचार गर्नेछौं — दश प्राची — गोपालिकालाई देखें — देवस्य — समुद्रा — येषे पीपिहि — हे घर्म, जो तिम्रा — महीनां चत्वारि — यस्कान् — जो पूर्वत: सप्त सप्त — प्राणाय त्रीणि — पूष्णे चत्वारि — उदस्य एकादश — जो तिम्रा सप्त — अग्निः ध्रुवसीः दैका न विंशतिः — भूः ऊर्ध्वः त्रिंशत् — भूः मयि षोडश — जो तिम्रा घोरा नव — स्निक् च अष्टौ — धुनिः च द्वे — उग्रः च त्रीणि — होरात्रे पञ्च — खट् त्रीणि — विगाः सप्तदश — सृन्मुखः चत्वारि — यदेतत् वृकसः पञ्च — यदीषितः चत्वारि — दीर्घमुखि त्रीणि — इत्था च चत्वारि — यदेतत् भूतानि षट् — प्रसार्य त्रीणि अत्रिणा दश — अहरावद्य ब्रह्मणा षट् षट् — उत्तुदा अष्टौ — भूः षट् — पृथिवी अष्ट षष्टिः — शन्नः सप्तपञ्चाशत् द्विचत्वारिंशत् ) (नमः वाचे — हे ब्रह्मन्, प्रवर्ग्यद्वारा — मयि रुक् — अन्तरिक्षेण — तिमी हाम्रा पिता हौ — महीनां — हामीकहाँ आउ — यदेतत् भूः द्युभिः चतुर्नवतिः) ॥ हरिः ॐ ॥ ॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यकको चौथो प्रपाठक समाप्त भयो ॥ AI