Krishna

2 - স্বাধ্যাযব্রাহ্মণং - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয আরণ্যক পাঠঃ - সহ বৈ

2 - Svadhyayabrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Aranyaka Pathah - Saha Vai

🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে দ্বিতীযঃ প্রপাঠকঃ - স্বাধ্যাযব্রাহ্মণং
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
অনুবাকং 1
সহ॒ বৈ দে॒বানা॒-ঞ্চাসু॑রাণা-ঞ্চ য॒জ্ঞৌ প্রত॑তাবাস্তাং-বঁ॒যগ্গ্​ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কমে᳚ষ্যামো ব॒যমে᳚ষ্যাম॒ ইতি॒ তে-ঽসু॑রা-স্স॒ন্নহ্য॒ সহ॑সৈ॒বাচ॑র-ন্ব্রহ্ম॒চর্যে॑ণ॒ তপ॑সৈব দে॒বাস্তে-ঽসু॑রা অমুহ্য॒গ্গ্॒স্তে ন প্রাজা॑ন॒গ্গ্॒স্তে পরা॑ভব॒ন্তে ন স্ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒ন্, প্রসৃ॑তেন॒ বৈ য॒জ্ঞেন॑ দে॒বা-স্স্ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒-ন্ন প্রসৃ॑তে॒নাসু॑রা॒-ন্পরা॑-ঽভাবয॒ন্ ,প্রসৃ॑তো হ॒ বৈ য॑জ্ঞোপবী॒তিনো॑ য॒জ্ঞো-ঽপ্র॑সৃ॒তো-ঽনু॑পবী॒তিনো॒ যত্কিঞ্চ॑ ব্রাহ্ম॒ণো য॑জ্ঞোপবী॒ত্যধী॑তে॒ যজ॑ত এ॒ব ত-ত্তস্মা᳚-দ্যজ্ঞোপবী॒ত্যে॑বাধী॑যীত যা॒জযে॒-দ্যজে॑ত বা য॒জ্ঞস্য॒ প্রসৃ॑ত্যা॒ , অজি॑নং॒-বাঁসো॑ বা দক্ষিণ॒ত উ॑প॒বীয॒ দক্ষি॑ণ-ম্বা॒হুমুদ্ধ॑র॒তে-ঽব॑ ধত্তে স॒ব্যমিতি॑ যজ্ঞোপবী॒তমে॒তদে॒ব বিপ॑রীত-ম্প্রাচীনাবী॒তগ্ং সং॒​বীঁত॑-ম্মানু॒ষম্ ॥ 1 ॥
অনুবাকং 2
রক্ষাগ্ং॑সি॒ হবা॑ পুরোনুবা॒কে তপো-ঽগ্র॑মতিষ্ঠন্ত॒ তা-ন্প্র॒জাপ॑তি-র্ব॒রেণো॒পাম॑ন্ত্রযত॒ তানি॒ বর॑মবৃণীতাদি॒ত্যো নো॒ যোদ্ধা॒ ইতি॒ তা-ন্প্র॒জাপ॑তি-রব্রবী॒-দ্যোধ॑য॒দ্ধ্বমিতি॒ তস্মা॒দুত্তি॑ষ্ঠন্ত॒গ্ং॒ হবা॒ তানি॒ রক্ষাগ্॑স্যাদি॒ত্যং-যোঁধ॑যন্তি॒ যাব॑দস্ত॒মন্ব॑গা॒-ত্তানি॑ হ॒ বা এ॒তানি॒ রক্ষাগ্ং॑সি গাযত্রি॒যা ঽভি॑মন্ত্রিতে॒নাম্ভ॑সা শাম্যন্তি॒ তদু॑ হ॒ বা এ॒তে ব্র॑হ্মবা॒দিনঃ॑ পূ॒র্বাভি॑মু॒খা-স্স॒ন্ধ্যাযা᳚-ঙ্গাযত্রি॒যা-ঽভি॑মন্ত্রিতা॒ আপ॑ ঊ॒র্ধ্বং-বিঁক্ষি॑পন্তি॒ তা এ॒তা আপো॑ ব॒জ্রীভূ॒ত্বা তানি॒ রক্ষাগ্ং॑সি
ম॒ন্দেহা-ঽরু॑ণে দ্বী॒পে প্রক্ষি॑পন্তি॒ য-ত্প্র॑দক্ষি॒ণ-ম্প্রক্র॑মন্তি॒ তেন॑ পা॒প্মান॒মব॑ ধূন্বন্ত্যু॒দ্যন্ত॑মস্তং॒-যঁন্ত॑মাদি॒ত্য-ম॑ভিদ্ধ্যা॒যন্ কু॒র্ব-ন্ব্রা᳚হ্ম॒ণো বি॒দ্বান্-থ্স॒কল॑-ম্ভ॒দ্রম॑শ্নুতে॒ ঽসাবা॑দি॒ত্যো ব্র॒হ্মেতি॒ ব্রহ্মৈ॒ব স-ন্ব্রহ্মা॒প্যেতি॒ য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥ 2 ॥
অনুবাকং 3
য-দ্দে॑বা দেব॒হেড॑নং॒ (দেব॒হেল॑নং॒) দেবা॑সশ্চকৃ॒মা ব॒যম্ ।
আদি॑ত্যা॒স্তস্মা᳚ন্মা মুঞ্চত॒র্তস্য॒র্তেন॒ মামি॒ত ॥
দেবা॑ জীবনকা॒ম্যা য-দ্বা॒চা-ঽনৃ॑তমূদি॒ম ।
তস্মা᳚ন্ন ই॒হ মু॑ঞ্চত॒ বিশ্বে॑ দেবা-স্স॒জোষ॑সঃ ॥
ঋ॒তেন॑ দ্যাবাপৃথিবী ঋ॒তেন॒ ত্বগ্ং স॑রস্বতি ।
কৃ॒তান্নঃ॑ পা॒হ্যেন॑সো॒ য-ত্কিঞ্চানৃ॑তমূদি॒ম ॥
ই॒ন্দ্রা॒গ্নী মি॒ত্রাবরু॑ণৌ॒ সোমো॑ ধা॒তা বৃহ॒স্পতিঃ॑ ।
তে নো॑ মুঞ্চ॒ন্ত্বেন॑সো॒ যদ॒ন্যকৃ॑তমারি॒ম ॥
স॒জা॒ত॒শ॒গ্ং॒সাদু॒ত জা॑মিশ॒গ্ং॒ সাজ্জ্যায॑স॒-শ্শগ্ংসা॑দু॒ত বা॒ কনী॑যসঃ ।
অনা॑ধৃষ্ট-ন্দে॒বকৃ॑তং॒-যঁদেন॒স্তস্মা॒-ত্ত্বম॒স্মা-ঞ্জা॑তবেদো মুমুগ্ধি ॥
যদ্বা॒চা য-ন্মন॑সা বা॒হুভ্যা॑-মূ॒রুভ্যা॑মষ্ঠী॒বদ্ভ্যা॑ শি॒শ্নৈর্যদনৃ॑ত-ঞ্চকৃ॒মা ব॒যম্ ।
অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সা॒ গার্​হ॑পত্যঃ॒ প্রমু॑ঞ্চতু চকৃ॒ম যানি॑ দুষ্কৃ॒তা ॥
যেন॑ ত্রি॒তো অ॑র্ণ॒বা-ন্নি॑র্ব॒ভূব॒ যেন॒ সূর্য॒-ন্তম॑সো নির্মু॒মোচ॑ ।
যেনেন্দ্রো॒ বিশ্বা॒ অজ॑হা॒দরা॑তী॒স্তেনা॒হ-ঞ্জ্যোতি॑ষা॒ জ্যোতি॑রানশা॒ন আ᳚ক্ষি ॥
য-ত্কুসী॑দ॒মপ্র॑তীত্ত॒-ম্মযে॒হ যেন॑ য॒মস্য॑ নি॒ধিনা॒ চরা॑মি ।
এ॒তত্তদ॑গ্নে অনৃ॒ণো ভ॑বামি॒ জীব॑ন্নে॒ব প্রতি॒ তত্তে॑ দধামি ॥
যন্মযি॑ মা॒তা গর্ভে॑ স॒তি । এন॑শ্চ॒কার॒ যত্পি॒তা । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সঃ ॥ যদা॑ পি॒পেষ॑ মা॒তর॑-ম্পি॒তর᳚ম্ । পু॒ত্রঃ প্রমু॑দিতো॒ ধযন্ন্॑ । অহিগ্ং॑সিতৌ পি॒তরৌ॒ মযা॒ তত্ । তদ॑গ্নে অনৃ॒ণো ভ॑বামি ॥ যদ॒ন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃথি॒বীমু॒ত দ্যাম্ । যন্মা॒তর॑-ম্পি॒তরং॑-বাঁ জিহিগ্ংসি॒ম । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সঃ ॥
যদা॒শসা॑ নি॒শসা॒ যত্প॑রা॒শসা᳚ । যদেন॑শ্চ কৃ॒মা নূত॑নং॒-যঁত্পু॑রা॒ণম্ । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সঃ ॥ অতি॑ক্রামামি দুরি॒তং-যঁদেনঃ॑ । জহা॑মি রি॒প্র-ম্প॑র॒মে স॒ধস্থে᳚ । যত্র॒ যন্তি॑ সু॒কৃতো॒ নাপি॑ দু॒ষ্কৃতঃ॑ । তমারো॑হামি সু॒কৃতা॒-ন্নু লো॒কম্ ॥ ত্রি॒তে দে॒বা অ॑মৃজতৈ॒-তদেনঃ॑ । ত্রি॒ত এ॒তন্ম॑নু॒ষ্যে॑ষু মামৃজে । ততো॑ মা॒ যদি॒ কিঞ্চি॑দান॒শে । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সঃ ॥
দি॒বি জা॒তা অ॒ফ্সু জা॒তাঃ । যা জা॒তা ওষ॑ধীভ্যঃ । অথো॒ যা অ॑গ্নি॒জা আপঃ॑ । তা নঃ॑ শুন্ধন্তু॒ শুন্ধ॑নীঃ ॥ যদাপো॒ নক্ত॑-ন্দুরি॒ত-ঞ্চরা॑ম । যদ্বা॒ দিবা॒ নূত॑নং॒-যঁত্পু॑রা॒ণম্ । হির॑ণ্য-বর্ণা॒স্তত॒ উত্পু॑নীত নঃ ॥ ই॒ম-ম্মে॑ বরুণ শ্রুধী॒ হব॑ম॒দ্যা চ॑ মৃডয । ত্বাম॑ব॒স্যুরা চ॑কে ॥
তত্ত্বা॑ যামি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বন্দ॑মান॒-স্তদা শা᳚স্তে॒ যজ॑মানো হ॒বির্ভিঃ॑ । অহে॑ডমানো বরুণে॒হ বো॒দ্ধ্যুরু॑শস॒ মা ন॒ আযুঃ॒ প্রমো॑ষীঃ ॥ ত্ব-ন্নো॑ অগ্নে॒ বরু॑ণস্য বি॒দ্বা-ন্দে॒বস্য॒ হেডো-ঽব॑ যাসি সীষ্ঠাঃ । যজি॑ষ্ঠো॒ বহ্নি॑ তম॒-শ্শোশু॑চানো॒ বিশ্বা॒ দ্বেষা॑সি॒ প্রমু॑মুগ্ধ্য॒স্মত্ ॥ স ত্বন্নো॑ অগ্নে-ঽব॒মো ভ॑বো॒তী নেদি॑ষ্ঠো অ॒স্যা উ॒ষসো॒ ব্যু॑ষ্টৌ । অব॑ যক্ষ্ব নো॒ বরু॑ণ॒ ররা॑ণো বী॒হি মৃ॑ডী॒ক সু॒হবো॑ ন এধি ॥ ত্বম॑গ্নে অ॒যা-ঽসি॑ । অ॒যা সন্মন॑সা হি॒তঃ । অ॒যা সনঃঅ॒ব্যমূ॑হিষে । অ॒যা নো॑ ধেহি ভেষ॒জম্ । ই॒ষ্টো অ॒গ্নিরাহু॑তঃ । স্বাহা॑কৃতঃ পিপর্তু নঃ । স্ব॒গা দে॒বেভ্য॑ ই॒দ-ন্নমঃ॑ ॥ 3 ॥
(মু॒মু॒গ্ধি॒ স॒প্ত চ॑) (অ. 3)
অনুবাকং 4
যদদী᳚ব্যন্নৃ॒ণম॒হ-ম্ব॒ভূবাদি॑-থ্সন্বা সঞ্জ॒গর॒ জনে᳚ভ্যঃ । অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দিন্দ্র॑শ্চ সং​বিঁদা॒নৌ প্রমু॑ঞ্চতাম্ ॥ যদ্ধস্তা᳚ভ্যা-ঞ্চ॒কর॒ কিল্বি॑ষাণ্য॒ক্ষাণাং᳚-বঁ॒গ্নুমু॑প॒জিঘ্ন॑মানঃ ।
উ॒গ্র॒ম্প॒শ্যা চ॑ রাষ্ট্র॒ভৃচ্চ॒ তান্য॑ফ্স॒রসা॒ বনু॑দত্তা-মৃ॒ণানি॑ ॥ উগ্র॑পংশ্যে॒ রাষ্ট্র॑ভৃ॒-ত্কিল্বি॑ষাণি॒ যদ॒ক্ষবৃ॑ত্ত॒মনু॑দত্তমে॒তত্ ।
নেন্ন॑ ঋ॒ণানৃ॒ণব॒ ইথ্স॑মানো য॒মস্য॑ লো॒কে অধি॑ রজ্জু॒রায॑ ॥ অব॑ তে॒ হেডো॑ বরুণ॒ নমো॑ভি॒রব॑ য॒জ্ঞেভি॑রীমহে হ॒বির্ভিঃ॑ । ক্ষয॑ন্ন॒স্মভ্য॑মসুর প্রচেতো॒ রাজ॒ন্নেনাগ্ং॑সি শিশ্রথঃ কৃ॒তানি॑ ॥ উদু॑ত্ত॒মং-বঁ॑রুণ॒ পাশ॑ম॒স্মদবা॑-ঽধ॒মং-বিঁম॑দ্ধ্য॒মগ্গ্​ শ্র॑থায । অথা॑ ব॒যমা॑দিত্য ব্র॒তে তবা-ঽনা॑গসো॒ অদি॑তযে স্যাম ॥ ই॒ম-ম্মে॑ বরুণ শ্রুধী॒ হব॑ম॒দ্যা চ॑ মৃডয । ত্বাম॑ব॒স্যুরা চ॑কে ॥
তত্ত্বা॑ যামি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বন্দ॑মান॒-স্তদা শা᳚স্তে॒ যজ॑মানো হ॒বির্ভিঃ॑ । অহে॑ডমানো বরুণে॒হ বো॒দ্ধ্যুরু॑শস॒ মা ন॒ আযুঃ॒ প্রমো॑ষীঃ ॥ ত্ব-ন্নো॑ অগ্নে॒ বরু॑ণস্য বি॒দ্বা-ন্দে॒বস্য॒ হেডো-ঽব॑ যাসি সীষ্ঠাঃ । যজি॑ষ্ঠো॒ বহ্নি॑ তম॒-শ্শোশু॑চানো॒ বিশ্বা॒ দ্বেষা॑সি॒ প্রমু॑মুগ্ধ্য॒স্মত্ ॥ স ত্বন্নো॑ অগ্নে-ঽব॒মো ভ॑বো॒তী নেদি॑ষ্ঠো অ॒স্যা উ॒ষসো॒ ব্যু॑ষ্টৌ । অব॑ যক্ষ্ব নো॒ বরু॑ণ॒ ররা॑ণো বী॒হি মৃ॑ডী॒ক সু॒হবো॑ ন এধি ॥ সঙ্কু॑সুকো॒ বিকু॑সুকো নির্-ঋ॒থো যশ্চ॑ নিস্ব॒নঃ । তে-ঽ(1॒)স্ম-দ্যক্ষ্ম॒মনা॑গসো দূ॒রা-দ্দূ॒রম॑চীচতম্ ॥ নির্য॑ক্ষ্মমচীচতে কৃ॒ত্যা-ন্নির্-ঋ॑তি-ঞ্চ । তেন॒ যো-ঽ(1॒)স্মথ্সমৃ॑চ্ছাতৈ॒ তম॑স্মৈ॒ প্রসু॑বামসি ॥ দু॒শ্শ॒গ্ং॒সা॒নু॒শ॒গ্ং॒সাভ্যা᳚-ঙ্ঘ॒ণেনা॑নুঘ॒ণেন॑ চ । তেনা॒ন্যো-ঽ(1)॒স্ম-থ্সমৃ॑চ্ছাতৈ॒ তম॑স্মৈ॒ প্রসু॑বামসি ॥
সং​বঁর্চ॑সা॒ পয॑সা॒ সন্ত॒নূভি॒রগ॑ন্মহি॒ মন॑সা॒ সগ্ং শি॒বেন॑ । ত্বষ্টা॑ নো॒ অত্র॒ বিদ॑ধাতু রা॒যো-ঽনু॑মার্​ষ্টু ত॒ন্বো(1॒) য-দ্বিলি॑ষ্টম্ ॥ 4 ॥
(কৃ॒ত্যা-ন্নির্-ঋ॑তি-ঞ্চ॒ পঞ্চ॑ চ) (অ. 4)
অনুবাকং 5
আযু॑ষ্টে বি॒শ্বতো॑ দধদ॒যম॒গ্নির্বরে᳚ণ্যঃ ।
পুন॑স্তে প্রা॒ণ আযা॑তি॒ পরা॒ যক্ষ্মগ্ং॑ সুবামি তে ॥
আ॒যু॒র্দা অ॑গ্নে হ॒বিষো॑ জুষা॒ণো ঘৃ॒তপ্র॑তীকো ঘৃ॒তযো॑নিরেধি । ঘৃ॒ত-ম্পী॒ত্বা মধু॒ চারু॒ গব্য॑-ম্পি॒তেব॑ পু॒ত্রম॒ভি র॑ক্ষতাদি॒মম্ ॥
ই॒মম॑গ্ন॒ আযু॑ষে॒ বর্চ॑সে কৃধি তি॒গ্মমোজো॑ বরুণ॒ সগ্ংশি॑শাধি । মা॒তেবা᳚স্মা অদিতে॒ শর্ম॑ যচ্ছ॒ বিশ্বে॑ দেবা॒ জর॑দষ্টি॒-র্যথা-ঽস॑ত্ ॥
অগ্ন॒ আযূগ্ং॑ষি পবস॒ আসু॒বোর্জ॒মিষ॑-ঞ্চ নঃ ।
আ॒রে বা॑ধস্ব দু॒চ্ছুনা᳚ম্ ॥ অগ্নে॒ পব॑স্ব॒ স্বপা॑ অ॒স্মে বর্চঃ॑ সু॒বীর্য᳚ম্ । দধ॑-দ্র॒যি-ম্মযি॒ পোষ᳚ম্ ॥ 5.1অ ॥
অ॒গ্নির্-ঋষিঃ॒ পব॑মানঃ॒ পাঞ্চ॑জন্যঃ পু॒রোহি॑তঃ । তমী॑মহে মহাগ॒যম্ ॥ অগ্নে॑ জা॒তা-ন্প্রণু॑দা ন-স্স॒পত্না॒-ন্প্রত্যজা॑তাঞ্জাতবেদো নুদস্ব ।
অ॒স্মে দী॑দিহি সু॒মনা॒ অহে॑ড॒ঞ্ছর্ম॑ন্তে (অহে॑ল॒ঞ্ছর্ম॑ন্তে) স্যাম ত্রি॒বরূ॑থ উ॒দ্ভৌ ॥
সহ॑সা জা॒তা-ন্প্রণু॑দা ন-স্স॒পত্না॒-ন্প্রত্যজা॑তাঞ্জাতবেদো নুদস্ব । অধি॑ নো ব্রূহি সুমন॒স্যমা॑নো ব॒যগ্গ্​ স্যা॑ম॒ প্রণু॑দা ন-স্স॒পত্নান্॑ ॥ অগ্নে॒ যো নো॒-ঽভিতো॒ জনো॒ বৃকো॒ বারো॒ জিঘাগ্ং॑সতি । তাগ্​স্ত্বং-বৃঁ॑ত্রহঞ্জহি॒ বস্ব॒স্মভ্য॒মা ভ॑র ॥ অগ্নে॒ যো নো॑-ঽভি॒দাস॑তি সমা॒নো যশ্চ॒ নিষ্ট্যঃ॑ । তং-বঁ॒যগ্ং স॒মিধ॑-ঙ্কৃ॒ত্বা তুভ্য॑ম॒গ্নে-ঽপি॑দদ্ধ্মসি ॥ 5.1ব্ ॥
যো ন॒-শ্শপা॒দশ॑পতো॒ যশ্চ॑ ন॒-শ্শপ॑ত॒-শ্শপা᳚ত্ ।
উ॒ষাশ্চ॒ তস্মৈ॑ নি॒ম্রুক্চ॒ সর্ব॑-ম্পা॒পগ্ং সমূ॑হতাম্ ॥
যো নঃ॑ স॒পত্নো॒ যো রণো॒ মর্তো॑-ঽভি॒দাস॑তি দেবাঃ ।
ই॒দ্ধ্মস্যে॑ব প্র॒ক্ষায॑তো॒ মা তস্যোচ্ছে॑ষি॒ কিঞ্চ॒ন ॥ যো মান্দ্বেষ্টি॑ জাতবেদো॒ য-ঞ্চা॒হ-ন্দ্বেষ্মি॒ যশ্চ॒ মাম্ । সর্বা॒গ্॒স্তান॑গ্নে॒ সন্দ॑হ॒ যাগ্​শ্চা॒হ-ন্দ্বেষ্মি॒ যে চ॒ মাম্ ॥ যো অ॒স্মভ্য॑মরাতী॒যা-দ্যশ্চ॑ নো॒ দ্বেষ॑তে॒ জনঃ॑ । নিন্দা॒দ্যো অ॒স্মা-ন্দিফ্সা᳚চ্চ॒ সর্বা॒গ্॒স্তান্ম॑ষ্ম॒ষা কু॑রু ॥
সগ্ংশি॑ত-ম্মে॒ ব্রহ্ম॒ সগ্ংশি॑তং-বীঁ॒র্যাম্ (1॒) বল᳚ম্ । সগ্ংশি॑ত-ঙ্ক্ষ॒ত্র-ম্মে॑ জি॒ষ্ণু যস্যা॒হমস্মি॑ পু॒রোহি॑তঃ ॥
উদে॑ষা-ম্বা॒হূ অ॑তির॒মু-দ্বর্চো॒ অথো॒ বল᳚ম্ ।
ক্ষি॒ণোমি॒ ব্রহ্ম॑ণা॒-ঽমিত্রা॒নুন্ন॑যামি॒ স্বাঁ(2) অ॒হম্ ॥ পুন॒র্মনঃ॒ পুন॒রাযু॑র্ম॒ আগা॒-ত্পুন॒শ্চক্ষুঃ॒ পুন॒-শ্শ্রোত্র॑-ম্ম॒ আগা॒ত্
পুনঃ॑ প্রা॒ণঃ পুন॒রাধী॑ত-ম্ম॒ আগা᳚ত্ ।
বৈ॒শ্বা॒ন॒রো মে-ঽদ॑ব্ধস্তনূ॒পা অব॑বাধতা-ন্দুরি॒তানি॒ বিশ্বা᳚ ॥ 5.1চ্ ॥
(পোষং॑ - দদ্ধ্মসি - পু॒রোহি॑তশ্চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 5)
অনুবাকং 6
বৈ॒শ্বা॒ন॒রায॒ প্রতি॑বেদযামো॒ যদী॑নৃ॒ণগ্ং স॑ঙ্গ॒রো দে॒বতা॑সু । স এ॒তা-ন্পাশা᳚-ন্প্র॒মুচ॒-ন্প্রবে॑দ॒ স নো॑ মুঞ্চাতু দুরি॒তাদব॒দ্যাত্ ॥
বৈ॒শ্বা॒ন॒রঃ পব॑যান্নঃ প॒বিত্রৈ॒র্য-থ্স॑ঙ্গ॒র-ম॒ভিধাবা᳚ম্যা॒শাম্ । অনা॑জান॒-ন্মন॑সা॒ যাচ॑মানো॒ যদত্রৈনো॒ অব॒ ত-থ্সু॑বামি ॥
অ॒মী যে সু॒ভগে॑ দি॒বি বি॒চৃতৌ॒ নাম॒ তার॑কে ।
প্রেহামৃত॑স্য যচ্ছতা-মে॒ত-দ্ব॑দ্ধক॒মোচ॑নম্ ॥
বিজি॑হীর্​ষ্ব লো॒কান্ কৃ॑ধি ব॒ন্ধা-ন্মু॑ঞ্চাসি॒ বদ্ধ॑কম্ । যোনে॑রিব॒ প্রচ্যু॑তো॒ গর্ভ॒-স্সর্বা᳚-ন্প॒থো অ॑নুষ্ব ॥
স প্র॑জা॒ন-ন্প্রতি॑গৃভ্ণীত বি॒দ্বা-ন্প্র॒জাপ॑তিঃ প্রথম॒জা ঋ॒তস্য॑ । অ॒স্মাভি॑র্দ॒ত্ত-ঞ্জ॒রসঃ॑ প॒রস্তা॒দচ্ছি॑ন্ন॒-ন্তন্তু॑মনু॒ সঞ্চ॑রেম ॥ 6.1অ ॥
ত॒ত-ন্তন্তু॒মন্বেকে॒ অনু॒ সঞ্চ॑রন্তি॒ যেষা᳚-ন্দ॒ত্ত-ম্পিত্র্য॒মায॑নবত্ । অ॒ব॒ন্ধ্বেকে॒ দদ॑তঃ প্র॒যচ্ছা॒-দ্দাতু॒চ্চে-চ্ছ॒ক্নবা॒গ্ং॒ স-স্স্ব॒র্গ এ॑ষাম্ ॥
আর॑ভেথা॒মনু॒ সগ্ংর॑ভেথাগ্ং সমা॒ন-ম্পন্থা॑মবথো ঘৃ॒তেন॑ । যদ্বা᳚-ম্পূ॒র্ত-ম্পরি॑বিষ্টং॒-যঁদ॒গ্নৌ তস্মৈ॒ গোত্রা॑যে॒হ জাযা॑পতী॒ সগ্ংর॑ভেথাম্ ॥ যদ॒ন্তরি॑ক্ষ-ম্পৃথি॒বীমু॒ত দ্যাং-যঁন্মা॒তর॑-ম্পি॒তরং॑-বাঁ জিহিগ্ংসি॒ম ।
অ॒গ্নির্মা॒ তস্মা॒দেন॑সো॒ গার্​হ॑পত্য॒ উন্নো॑ নেষ-দ্দুরি॒তা যানি॑ চকৃ॒ম ॥ ভূমি॑র্মা॒তা-ঽদি॑তির্নো জ॒নিত্র॒-ম্ভ্রাতা॒ন্তরি॑ক্ষ-ম॒ভিশ॑স্ত এনঃ ।
দ্যৌর্নঃ॑ পি॒তা পি॑তৃ॒যাচ্ছ-ম্ভ॑বাসি জা॒মি মি॒ত্বা মা বি॑বিথ্সি লো॒কাত্ ॥ যত্র॑ সু॒হার্দঃ॑ সু॒কৃতো॒ মদ॑ন্তে বি॒হায॒ রোগ॑-ন্ত॒ন্বা(1)॒গ্গ্॒ স্বাযা᳚ম্ ।
অ॒শ্লো॒ণাঙ্গৈ॒রহ্রু॑তা-স্স্ব॒র্গে তত্র॑ পশ্যেম পি॒তর॑-ঞ্চ পু॒ত্রম্ ॥ যদন্ন॒মদ্ম্যনৃ॑তেন দেবা দা॒স্যন্নদা᳚স্যন্নু॒ত বা॑ করি॒ষ্যন্ন্ ।
য-দ্দে॒বানা॒-ঞ্চক্ষু॒ষ্যাগো॒ অস্তি॒ যদে॒ব কিঞ্চ॑ প্রতিজগ্রা॒হম॒গ্নির্মা॒ তস্মা॑দনৃ॒ণ-ঙ্কৃ॑ণোতু ॥
যদন্ন॒মদ্মি॑ বহু॒ধা বিরূ॑পং॒-বাঁসো॒ হির॑ণ্যমু॒ত গাম॒জামবি᳚ম্ ।
য-দ্দে॒বানা॒-ঞ্চক্ষু॒ষ্যাগো॒ অস্তি॒ যদে॒ব কিঞ্চ॑ প্রতিজগ্রা॒হম॒গ্নির্মা॒ তস্মা॑দনৃ॒ণ-ঙ্কৃ॑ণোতু ॥
য॒ন্মযা॑ মন॑সা বা॒চা॒ কৃ॒ত॒মেনঃ॑ কদা॒চন ।
সর্বস্মা᳚-ন্মেডি॑তো (মেল॑তা) মো॒গ্ধি॒ ত্বগ্ং হি
বেত্থ॑ যথাত॒থম্ ॥ 6.1ব্ ॥
(চ॒রে॒ম॒ - পু॒ত্রগ্ং ষট্চ॑) (অ. 6)
অনুবাকং 7
বাত॑রশনা হ॒ বা ঋষ॑য-শ্শ্রম॒ণা ঊ॒র্ধ্বম॑ন্থি॒নো ব॑ভূবু॒স্তা-নৃষ॑যো॒-ঽর্থ-মা॑য॒গ্গ্॒স্তে নি॒লায॑-মচর॒গ্গ্॒স্তে-ঽনু॑প্রবিশুঃ কূশ্মা॒ণ্ডানি॒ তাগ্​-স্তেষ্বন্ব॑বিন্দ-ঞ্ছ্র॒দ্ধযা॑ চ॒ তপ॑সা চ॒ , তানৃষ॑যো-ঽব্রুবন্ ক॒থা নি॒লায॑-ঞ্চর॒থেতি॒ ত ঋষী॑নব্রুব॒ন্নমো॑ বো-ঽস্তু ভগবন্তো॒-ঽস্মি-ন্ধা᳚ম্নি॒ কেন॑ ব-স্সপর্যা॒মেতি॒ তানৃষ॑যো-ঽব্রুব-ন্প॒বিত্র॑-ন্নো ব্রূত॒ যেনা॑রে॒পসঃ॑ স্যা॒মেতি॒ ত এ॒তানি॑ সূ॒ক্তান্য॑পশ্য॒ন্॒. ,
য-দ্দে॑বা দেব॒হেড॑নং॒ (দেব॒হেল॑নং॒) ঁযদদী᳚ব্যন্নৃ॒ণম॒হ-ম্ব॒ভূবাযু॑ষ্টে বি॒শ্বতো॑
দধ॒দিত্যে॒তৈরাজ্য॑-ঞ্জুহুত বৈশ্বান॒রায॒ প্রতি॑বেদযাম॒ ইত্যুপ॑তিষ্ঠত॒ যদ॑র্বা॒চীন॒মেনো᳚ ভ্রূণহ॒ত্যাযা॒স্তস্মা᳚-ন্মোক্ষ্যদ্ধ্ব॒ ইতি॒ ,ত এ॒তৈর॑জুহবু॒স্তে-ঽরে॒পসো॑-ঽভবন্ কর্মা॒দিষ্বে॒তৈ-র্জু॑হুযা-ত্পূ॒তো দে॑বলো॒কা-ন্থ্সম॑শ্নুতে ॥ 7 ॥
অনুবাকং 8
কূ॒শ্মা॒ণ্ডৈ-র্জু॑হুযা॒-দ্যো-ঽপূ॑ত ইব॒ মন্যে॑ত॒ যথা᳚ স্তে॒নো যথা᳚ ভ্রূণ॒হৈবমে॒ষ ভ॑বতি॒ যো-ঽযোনৌ॒ রেতঃ॑ সি॒ঞ্চতি॒, যদ॑র্বা॒চীন॒মেনো᳚ ভ্রূণহ॒ত্যাযা॒স্তস্মা᳚-ন্মুচ্যতে॒ যাব॒দেনো॑ দী॒ক্ষামুপৈ॑তি দীক্ষি॒ত এ॒তৈ-স্স॑ত॒তি জু॑হোতি সং​বঁথ্স॒র-ন্দী᳚ক্ষি॒তো ভ॑বতি সং​বঁথ্স॒রাদে॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে॒ মাস॑-ন্দীক্ষি॒তো ভ॑বতি॒ যো মাস॒-স্স সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রাদে॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি॒গ্ং॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒তো ভ॑বতি॒ চতু॑র্বিগ্ংশতি-রর্ধমা॒সা-স্সং॑​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রাদে॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে॒ দ্বাদ॑শ॒ রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒তো ভ॑বতি॒ দ্বাদ॑শ॒ মাসা᳚-স্সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রাদে॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে॒ ষড্রাত্রী᳚র্দীক্ষি॒তো ভ॑বতি॒ ষড্বা ঋ॒তবঃ॑ সং​বঁথ্স॒র-স্সং॑​বঁথ্স॒রাদে॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে তি॒স্রো রাত্রী᳚-র্দীক্ষি॒তো ভ॑বতি ত্রি॒পদা॑ গায॒ত্রী গা॑যত্রি॒যা এ॒বাত্মান॑-ম্পুনীতে॒ ন মা॒গ্ং॒সম॑শ্ঞীযা॒ন্ন স্ত্রিয॒মুপে॑যা॒ন্নোপর্যা॑সীত॒ জুগু॑ফ্সে॒তানৃ॑তা॒ত্পযো᳚ ব্রাহ্ম॒ণস্য॑ ব্র॒তং-যঁ॑বা॒গূ রা॑জ॒ন্য॑স্যা॒মিক্ষা॒ বৈশ্য॒স্যাথো॑ সৌ॒ম্যে-ঽপ্য॑দ্ধ্ব॒র এ॒তদ্ব্র॒ত-ম্ব্রূ॑যা॒-দ্যদি॒ মন্যে॑-তোপ॒দস্যা॒মীত্যো॑দ॒ন-ন্ধা॒না-স্সক্তূ᳚-ঙ্ঘৃ॒তমিত্যনু॑ব্রতযেদা॒ত্মনো-ঽনু॑পদাসায ॥ 8 ॥
অনুবাকং 9
অ॒জান্. হ॒ বৈ পৃশ্ঞীগ্॑স্তপ॒স্যমা॑না॒-ন্ব্রহ্ম॑ স্বয॒ম্ভ্ব॑ভ্যান॑র্​ষ॒ত্ত ঋষ॑যো-ঽভব॒-ন্তদৃষী॑ণা-মৃষি॒ত্ব-ন্তা-ন্দে॒বতা॒মুপা॑তিষ্ঠন্ত য॒জ্ঞকা॑মা॒স্ত এ॒ত-ম্ব্র॑হ্ময॒জ্ঞ-ম॑পশ্য॒ন্-তমা-ঽহ॑র॒ন্-তেনা॑যজন্ত॒ যদৃ॒চো-ঽদ্ধ্যগী॑ষত॒ তাঃ পয॑ আহুতযো দে॒বানা॑মভব॒ন্॒. য-দ্যজূগ্ং॑ষি ঘৃ॒তাহু॑তযো॒ য-থ্সামা॑নি॒ সোমা॑হুতযো॒ যদথ॑র্বাঙ্গি॒রসো॒ মদ্ধ্বা॑হুতযো॒ যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণানী॑তিহা॒সান্-পু॑রা॒ণানি॒ কল্পা॒-ন্গাথা॑ নারাশ॒গ্ং॒সীর্মে॑দাহু॒তযো॑ দে॒বানা॑-মভব॒ন্তাভিঃ॒, ক্ষুধ॑-ম্পা॒প্মান॒-মপা᳚ঘ্ন॒-ন্নপ॑হতপাপ্মানো দে॒বা-স্স্ব॒র্গং-লোঁ॒কমা॑য॒-ন্ব্রহ্ম॑ণ॒-স্সাযু॑জ্য॒-মৃষ॑যো-ঽগচ্ছন্ন্ ॥ 9 ॥
অনুবাকং 10
পঞ্চ॒ বা এ॒তে ম॑হায॒জ্ঞা-স্স॑ত॒তি প্রতা॑যন্তে সত॒তি সন্তি॑ষ্ঠন্তে দেবয॒জ্ঞঃ পি॑তৃয॒জ্ঞো ভূ॑তয॒জ্ঞো ম॑নুষ্যয॒জ্ঞো ব্র॑হ্ময॒জ্ঞ ইতি॒ যদ॒গ্নৌ জু॒হোত্য॒পি স॒মিধ॒-ন্ত-দ্দে॑বয॒জ্ঞ-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒ য-ত্পি॒তৃভ্যঃ॑ স্ব॒ধা ক॒রোত্যপ্য॒পস্ত-ত্পি॑তৃয॒জ্ঞ-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒য-দ্ভূ॒তেভ্যো॑ ব॒লিগ্ং হর॑তি॒ ত-দ্ভূ॑তয॒জ্ঞ-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒ যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণেভ্যো-ঽন্ন॒-ন্দদা॑তি॒ তন্ম॑নুষ্যয॒জ্ঞ-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒ যথ্স্বা᳚দ্ধ্যা॒য-মধী॑যী॒-তৈকা॑মপ্যৃ॒চং-যঁজুঃ॒-সাম॑ বা॒ তদ্ব্র॑হ্ময॒জ্ঞ-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒ যদৃ॒চো-ঽধী॑তে॒ পয॑সঃ॒ কূল্যা॑ অস্য পি॒তৄ-ন্থ্স্ব॒ধা অ॒ভিব॑হন্তি॒ য-দ্যজূগ্ং॑ষি ঘৃ॒তস্য॑ কূল্যা॒ য-থ্সামা॑নি॒ সোম॑ এভ্যঃ পবতে॒ যদথ॑র্বাঙ্গি॒রসো॒ মধোঃ᳚ কূল্যা॒ যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণা-নী॑তিহা॒সান্-পু॑রা॒ণানি॒ কল্পা॒-ন্গাথা॑ নারাশ॒গ্ং॒সী-র্মেদ॑সঃ॒ কূল্যা॑ অস্য পি॒তৄন্-থ্স্ব॒ধা অ॒ভিব॑হন্তি॒ যদৃ॒চো-ঽধী॑তে॒ পয॑ আহুতিভিরে॒ব ত-দ্দে॒বাগ্​স্ত॑র্পযতি॒ য-দ্যজূগ্ং॑ষি ঘৃ॒তাহু॑তিভি॒র্য-থ্সামা॑নি॒ সোমা॑হুতিভি॒-র্যদথ॑র্বাঙ্গি॒রসো॒ মদ্ধ্বা॑হুতিভি॒-র্যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণা-নী॑তিহা॒সান্-পু॑রা॒ণানি॒ কল্পা॒-ন্গাথা॑ নারাশ॒গ্ং॒সী-র্মে॑দাহু॒তিভি॑রে॒ব ত-দ্দে॒বাগ্​স্ত॑র্পযতি॒ ত এ॑ন-ন্তৃ॒প্তা আযু॑ষা॒ তেজ॑সা॒ বর্চ॑সা শ্রি॒যা যশ॑সা ব্রহ্মবর্চ॒সেনা॒ন্নাদ্যে॑ন চ তর্পযন্তি ॥ 10 ॥
অনুবাকং 11
ব্র॒হ্ম॒য॒জ্ঞেন॑ য॒ক্ষ্যমা॑ণঃ॒ প্রাচ্যা᳚-ন্দি॒শি গ্রামা॒দছ॑দির্দ॒র্॒শ উদী᳚চ্যা-ম্প্রাগুদী॒চ্যাং-বোঁ॒দিত॑ আদি॒ত্যে দ॑ক্ষিণ॒ত উ॑প॒বীযো॑প॒বিশ্য॒ হস্তা॑বব॒নিজ্য॒ ত্রিরাচা॑মে॒দ্দ্বিঃ প॑রি॒মৃজ্য॑ স॒কৃদু॑প॒স্পৃশ্য॒ শির॒শ্চক্ষু॑ষী॒ নাসি॑কে॒ শ্রোত্রে॒ হৃদ॑যমা॒লভ্য॒ য-ত্ত্রিরা॒চাম॑তি॒ তেন॒ ঋচঃ॑ প্রীণাতি॒ যদ্দ্বিঃ প॑রি॒মৃজ॑তি॒ তেন যজূগ্ং॑ষি॒ য-থ্স॒কৃদু॑প॒স্পৃশ॑তি॒ তেন॒ সামা॑নি॒ (য-থ্স॒ব্য-ম্পা॒ণি পা॒দৌ প্রো॒ক্ষতি॒) যচ্ছির॒শ্চক্ষু॑ষী॒ নাসি॑কে॒ শ্রোত্রে॒ হৃদ॑যমা॒লভ॑তে॒ তেনাথ॑র্বাঙ্গি॒রসো᳚ ব্রাহ্ম॒ণা-নী॑তিহা॒সা-ন্পু॑রা॒ণানি॒ কল্পা॒-ন্গাথা॑ নারাশ॒গ্ং॒সীঃ প্রী॑ণাতি॒ দর্ভা॑ণা-ম্ম॒হদু॑প॒স্তীর্যো॒পস্থ॑-ঙ্কৃ॒ত্বা প্রাংআসী॑ন-স্স্বাদ্ধ্যা॒যমধী॑যীতা॒পাং-বাঁ এ॒ষ ওষ॑ধীনা॒গ্ং॒ রসো॒ য-দ্দ॒র্ভা-স্সর॑সমॆ॒ব ব্রহ্ম॑ কুরুতে দক্ষিণোত্ত॒রৌ পা॒ণী (পা॒দৌ) কৃ॒ত্বা সপ॒বিত্রা॒বোমিতি॒ প্রতি॑পদ্যত এ॒তদ্বৈ যজু॑স্ত্রযীং-বিঁ॒দ্যা-ম্প্রত্যে॒ষা বাগে॒তত্প॑র॒মম॒ক্ষর॒-ন্তদে॒তদৃ॒চা-ঽভ্যু॑ক্তমৃ॒চো অ॒ক্ষরে॑ পর॒মে ব্যো॑ম॒ন্॒. যস্মি॑-ন্দে॒বা অধি॒ বিশ্বে॑ নিষে॒দুর্যস্তন্ন বেদ॒ কিমৃ॒চা ক॑রিষ্যতি॒ য ইত্তদ্বি॒দুস্ত ই॒মে সমা॑সত॒ ইতি॒ ত্রীনে॒ব প্রাযু॑ঙ্ক্ত॒ ভূর্ভুব॒স্স্ব॑রিত্যা॑হৈ॒তদ্বৈ বা॒চ-স্স॒ত্যং-যঁদে॒ব বা॒চ-স্স॒ত্য-ন্ত-ত্প্রাযু॒ঙ্ক্তাথ॑ সাবি॒ত্রী-ঙ্গা॑য॒ত্রী-ন্ত্রিরন্বা॑হ প॒চ্ছো᳚-ঽর্ধর্চ॑শো-ঽনবা॒নগ্ং স॑বি॒তা শ্রিযঃ॑ প্রসবি॒তা শ্রিয॑মে॒বাপ্নো॒ত্ যথো᳚ প্র॒জ্ঞাত॑যৈ॒ব প্র॑তি॒পদা॒ ছন্দাগ্ং॑সি॒ প্রতি॑পদ্যতে ॥ 11 ॥
অনুবাকং 12
গ্রামে॒ মন॑সা স্বাদ্ধ্যা॒যমধী॑যীত॒ দিবা॒ নক্তং॑-বেঁ॒তি হ॑ স্মা॒হ শৌ॒চ আ᳚হ্নে॒য উ॒তার॑ণ্যে॒-ঽবল॑ উ॒ত বা॒চোত তিষ্ঠ॑ন্নু॒ত ব্রজ॑ন্নু॒তাসী॑ন উ॒ত শযা॑নো॒-ঽধীযী॑তৈ॒ব স্বা᳚দ্ধ্যা॒য-ন্তপ॑স্বী॒ পুণ্যো॑ ভবতি॒ য এ॒বং-বিঁ॒দ্বান্-থ্স্বা᳚দ্ধ্যা॒যমধী॑তে॒ নমো॒ ব্রহ্ম॑ণে॒ নমো॑ অস্ত্ব॒গ্নযে॒ নমঃ॑ পৃথি॒ব্যৈ নম॒ ওষ॑ধীভ্যঃ ।
নমো॑ বা॒চে নমো॑ বা॒চস্পত॑যে॒ নমো॒ বিষ্ণ॑বে বৃহ॒তে ক॑রোমি ॥ 12 ॥
অনুবাকং 13
ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে প্র॒বল॒মধী॑যীতা॒সৌ খলু॒ বাবৈষ আ॑দি॒ত্যো যদ্ব্রা᳚হ্ম॒ণস্তস্মা॒ত্তর্​হি॒ তেক্ষ্ণি॑ষ্ঠ-ন্তপতি॒ তদে॒ষা-ঽভ্যু॑ক্তা ॥
চি॒ত্র-ন্দে॒বানা॒মুদ॑গা॒দনী॑ক॒-ঞ্চক্ষু॑র্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যা॒গ্নেঃ ।
আ-ঽপ্রা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒গ্ং॒ সূর্য॑ আ॒ত্মা জগ॑তস্ত॒স্থুষ॒শ্চেতি॒ স বা এ॒ষ য॒জ্ঞ-স্স॒দ্যঃ প্রতা॑যতে স॒দ্য-স্সন্তি॑ষ্ঠতে॒ তস্য॒ প্রাখ্সা॒যম॑বভৃ॒থো নমো॒ ব্রহ্ম॑ণ॒ ইতি॑ পরিধা॒নীযা॒-ন্ত্রিরন্বা॑হা॒প উ॑প॒স্পৃশ্য॑ গৃ॒হানে॑তি॒ ততো॒ যত্কিঞ্চ॒ দদা॑তি॒ সা দক্ষি॑ণা ॥ 13 ॥
অনুবাকং 14
তস্য॒ বা এ॒তস্য॑ য॒জ্ঞস্য॒ মেঘো॑ হবি॒র্ধানং॑-বিঁ॒দ্যুদ॒গ্নির্ব॒র্॒ষগ্ং হ॒বি-স্স্ত॑নযি॒ত্নু-র্ব॑ষট্কা॒রো যদ॑ব॒স্ফূর্জ॑তি॒ সো-ঽনু॑বষট্কা॒রো বা॒যুরা॒ত্মা-ঽমা॑বা॒স্যা᳚ স্বিষ্ট॒কৃদ্য এ॒বং-বিঁ॒দ্বান্মে॒ঘে ব॒র্॒ষতি॑ বি॒দ্যোত॑মানে স্ত॒নয॑ত্যব॒স্ফূর্জ॑তি॒ পব॑মানে বা॒যাব॑মাবা॒স্যা॑যাগ্​ স্বাদ্ধ্যা॒যমধী॑তে॒
তপ॑ এ॒ব তত্ত॑প্যতে॒ তপো॑ হি স্বাদ্ধ্যা॒য ইত্যু॑ত্ত॒ম-ন্নাকগ্ং॑ রোহত্যুত্ত॒ম-স্স॑মা॒নানা᳚-ম্ভবতি॒ যাব॑ন্তগ্ং হ॒ বা ই॒মাং-বিঁ॒ত্তস্য॑ পূ॒র্ণা-ন্দদ॑থ্স্ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ঞ্জ॑যতি॒ তাব॑ন্তং-লোঁ॒ক-ঞ্জ॑যতি॒ ভূযাগ্ং॑স-ঞ্চাক্ষ॒য্য-ঞ্চাপ॑ পুনর্মৃ॒ত্যু-ঞ্জ॑যতি॒ ব্রহ্ম॑ণ॒-স্সাযু॑জ্য-ঙ্গচ্ছতি ॥ 14 ॥
অনুবাকং 15
তস্য॒ বা এ॒তস্য॑ য॒জ্ঞস্য॒ দ্বাব॑নদ্ধ্যা॒যৌ যদা॒-ঽঽত্মা-ঽশুচি॒-র্য-দ্দে॒শ-স্সমৃ॑দ্ধির্দৈব॒তানি॒ য এ॒বং-বিঁ॒দ্বা-ন্ম॑হারা॒ত্র উ॒ষস্যুদি॑তে॒ ব্রজ॒গ্গ্॒স্তিষ্ঠ॒-ন্নাসী॑ন॒-শ্শযা॑নো॒-ঽরণ্যে᳚ গ্রামে॒ বা যাব॑ত্ত॒রসগ্গ্॑ স্বাদ্ধ্যা॒যমধী॑তে॒ সর্বা᳚ন্ ঁলো॒কাঞ্জ॑যতি॒ সর্বা᳚ন্ ঁলো॒কান॑নৃ॒ণো-ঽনু॒ সঞ্চ॑রতি॒ তদে॒ষা-ঽভ্যু॑ক্তা ॥ অ॒নৃ॒ণা অ॒স্মিন্ন॑নৃ॒ণাঃ পর॑স্মিগ্গ্​স্তৃ॒তীযে॑ লো॒কে অ॑নৃ॒ণা-স্স্যা॑ম । যে দে॑ব॒যানা॑ উ॒ত পি॑তৃ॒যাণা॒-স্সর্বা᳚-ন্প॒থো অ॑নৃ॒ণা আক্ষী॑যে॒মেত্য॒গ্নিং-বৈঁ জা॒ত-ম্পা॒প্মা জ॑গ্রাহ॒ তন্দে॒বা আহু॑তীভিঃ পা॒প্মান॒মপা᳚ঘ্ন॒-ন্নাহু॑তীনাং-যঁ॒জ্ঞেন॑ য॒জ্ঞস্য॒ দক্ষি॑ণাভি॒-র্দক্ষি॑ণানা-ম্ব্রাহ্ম॒ণেন॑ ব্রাহ্ম॒ণস্য॒ ছন্দো॑ভি॒-শ্ছন্দ॑সাগ্​ স্বাদ্ধ্যা॒যেনাপ॑হতপাপ্মা স্বাদ্ধ্যা॒যো॑ দে॒বপ॑বিত্রং॒-বাঁ এ॒তত্তং-যোঁ-ঽনূ᳚-থ্সৃ॒জত্যভা॑গো বা॒চি ভ॑ব॒ত্যভা॑গো না॒কে তদে॒ষা-ঽভ্যু॑ক্তা ॥ যস্তি॒ত্যাজ॑ সখি॒বিদ॒গ্ং॒ সখা॑য॒-ন্ন তস্য॑ বা॒চ্যপি॑ ভা॒গো অ॑স্তি । যদীগ্ং॑ শৃ॒ণোত্য॒লকগ্ং॑ শৃণোতি॒ ন হি প্র॒বেদ॑ সুকৃ॒তস্য॒ পন্থা॒মিতি॒ তস্মা᳚-থ্স্বাদ্ধ্যা॒যো-ঽদ্ধ্যে॑ত॒ব্যো॑ যং-যঁ॑-ঙ্ক্র॒তুমধী॑তে॒ তেন॑ তেনাস্যে॒ষ্ট-ম্ভ॑বত্য॒গ্নে-র্বা॒যো-রা॑দি॒ত্যস্য॒ সাযু॑জ্য-ঙ্গচ্ছতি॒ তদে॒ষা-ঽভ্যু॑ক্তা ॥
যে অ॒র্বাংউ॒ত বা॑ পুরা॒ণে বে॒দং-বিঁ॒দ্বাগ্ংস॑ম॒ভিতো॑ বদন্ত্যাদি॒ত্যমে॒ব তে পরি॑বদন্তি॒ সর্বে॑ অ॒গ্নি-ন্দ্বি॒তীয॑-ন্তৃ॒তীয॑-ঞ্চ হ॒গ্ং॒সমিতি॒ যাব॑তী॒র্বৈ দে॒বতা॒স্তা-স্সর্বা॑ বেদ॒বিদি॑ ব্রাহ্ম॒ণে ব॑সন্তি॒ তস্মা᳚-দ্ব্রাহ্ম॒ণেভ্যো॑ বেদ॒বিদ্ভ্যো॑ দি॒বেদি॑বে॒ নম॑স্কুর্যা॒ন্নাশ্লী॒ল-ঙ্কী᳚র্তযেদে॒তা এ॒ব দে॒বতাঃ᳚ প্রীণাতি ॥ 15 ॥
অনুবাকং 16
রিচ্য॑ত ইব॒ বা এ॒ষ প্রেব রি॑চ্যতে॒ যো যা॒জয॑তি॒ প্রতি॑ বা গৃ॒হ্ণাতি॑ যা॒জযি॑ত্বা প্রতিগৃ॒হ্য বা-ঽন॑শ্ন॒ন্ত্রি-স্স্বা᳚দ্ধ্যা॒যং-বেঁ॒দমধী॑যীত ত্রিরা॒ত্রং-বাঁ॑ সাবি॒ত্রী-ঙ্গা॑য॒ত্রী-ম॒ন্বাতি॑রেচযতি॒ বরো॒ দক্ষি॑ণা॒ বরে॑ণৈ॒ব বরগ্গ্॑ স্পৃণোত্যা॒ত্মা হি বরঃ॑ ॥ 16 ॥
অনুবাকং 17
দু॒হে হ॒ বা এ॒ষ ছন্দাগ্ং॑সি॒ যো যা॒জয॑তি॒ স যেন॑ যজ্ঞক্র॒তুনা॑ যা॒জযে॒-থ্সো-ঽর॑ণ্য-ম্প॒রেত্য॑ শুচৌ দে॒শে স্বা᳚দ্ধ্যা॒য-মে॒বৈন॒-মধী॑যন্নাসী॒ত তস্যা॒নশ॑ন-ন্দী॒ক্ষা স্থা॒নমু॑প॒সদ॒ আস॑নগ্ং সু॒ত্যা বাগ্জু॒হূর্মন॑ উপ॒ভৃদ্ধৃ॒তির্ধ্রু॒বা প্রা॒ণো হ॒বি-স্সামা᳚দ্ধ্ব॒র্যু-স্স বা এ॒ষ য॒জ্ঞঃ
প্রা॒ণদ॑ক্ষি॒ণো-ঽন॑ন্তদক্ষিণ॒-স্সমৃ॑দ্ধতরঃ ॥ 17 ॥
অনুবাকং 18
ক॒তি॒ধা-ঽব॑কীর্ণী প্রবি॒শতি॑ চতু॒র্ধেত্যা॑হু-র্ব্রহ্মবা॒দিনো॑ ম॒রুতঃ॑ প্রা॒ণৈরিন্দ্র॒-ম্বলে॑ন॒ বৃহ॒স্পতি॑-ম্ব্রহ্মবর্চ॒সেনা॒গ্নিমে॒বেত॑রেণ॒ সর্বে॑ণ॒ তস্যৈ॒তা-ম্প্রায॑শ্চিত্তিং-বিঁ॒দাঞ্চ॑কার সুদে॒বঃ কা᳚শ্য॒পো যো
ব্র॑হ্মচা॒র্য॑ব॒কিরে॑দমাবা॒স্যা॑যা॒গ্ং॒ রাত্র্যা॑ম॒গ্নি-ম্প্র॒ণীযো॑পসমা॒ধায॒ দ্বিরাজ্য॑স্যোপ॒ঘাত॑-ঞ্জুহোতি॒ কামাব॑কীর্ণো॒-ঽস্ম্যব॑কীর্ণো-ঽস্মি॒ কাম॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒ কামাভি॑দ্রুগ্ধো॒-ঽস্ম্যভি॑দ্রুগ্ধো-ঽস্মি॒ কাম॒ কামা॑য॒ স্বাহেত্য॒মৃতং॒-বাঁ আজ্য॑ম॒মৃত॑মে॒বাত্ম-ন্ধ॑ত্তে হু॒ত্বা প্রয॑তাঞ্জ॒লিঃ কবা॑তির্যঙ্ঙ॒গ্নিম॒ভি ম॑ন্ত্রযেত॒ স-ম্মা॑ সিঞ্চন্তু ম॒রুত॒-স্সমিন্দ্র॒-স্সম্বৃহ॒স্পতিঃ॑ ।
স-ম্মা॒-ঽযম॒গ্নি-স্সি॑ঞ্চ॒ত্বাযু॑ষা চ॒ বলে॑ন॒ চাযু॑ষ্মন্ত-ঙ্করোত॒ মেতি॒ প্রতি॑ হাস্মৈ ম॒রুতঃ॑ প্রা॒ণা-ন্দ॑ধতি॒ প্রতীন্দ্রো॒ বল॒-ম্প্রতি॒ বৃহ॒স্পতি॑-র্ব্রহ্মবর্চ॒স-ম্প্রত্য॒গ্নিরি॒তর॒থ্সর্ব॒গ্ং॒ সর্ব॑তনুর্ভূ॒ত্বা সর্ব॒মাযু॑রেতি॒ ত্রির॒ভিম॑ন্ত্রযেত॒ ত্রিষ॑ত্যা॒ হি দে॒বা যো-ঽপূ॑ত ইব॒ মন্যে॑ত॒ স ই॒ত্থ-ঞ্জু॑হুযাদি॒ত্থ-ম॒ভিম॑ন্ত্রযেত॒ পুনী॑ত এ॒বাত্মান॒-মাযু॑রে॒বাত্ম-ন্ধ॑ত্তে॒ বরো॒ দক্ষি॑ণা॒ বরে॑ণৈ॒ব বরগ্গ্॑ স্পৃণোত্যা॒ত্মা হি বরঃ॑ ॥ 18 ॥
অনুবাকং 19
ভূঃ প্রপ॑দ্যে॒ ভুবঃ॒ প্রপ॑দ্যে॒ স্বঃ॑ প্রপ॑দ্যে॒ ভূর্ভুব॒স্স্বঃ॑ প্রপ॑দ্যে॒ ব্রহ্ম॒ প্রপ॑দ্যে ব্রহ্মকো॒শ-ম্প্রপ॑দ্যে॒-ঽমৃত॒-ম্প্রপ॑দ্যে-ঽমৃতকো॒শ-ম্প্রপ॑দ্যে চতুর্জা॒ল-ম্ব্র॑হ্মকো॒শং-যঁ-ম্মৃ॒ত্যুর্নাব॒পশ্য॑তি॒ ত-ম্প্রপ॑দ্যে দে॒বা-ন্প্রপ॑দ্যে দেবপু॒র-ম্প্রপ॑দ্যে॒ পরী॑বৃতো॒ বরী॑বৃতো॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বর্ম॑ণা॒-ঽহ-ন্তেজ॑সা॒ কশ্য॑পস্য॒ যস্মৈ॒ নম॒স্তচ্ছিরো॒ ধর্মো॑ মূ॒র্ধান॑-ম্ব্র॒হ্মোত্ত॑রা॒ হনু॑র্য॒জ্ঞো-ঽধ॑রা॒ বিষ্ণু॒র্॒ হৃদ॑যগ্ং সং​বঁথ্স॒রঃ প্র॒জন॑নম॒শ্বিনৌ॑ পূর্ব॒পাদা॑ব॒ত্রির্মদ্ধ্য॑-ম্মি॒ত্রাবরু॑ণা বপর॒পাদা॑ব॒গ্নিঃ পুচ্ছ॑স্য প্রথ॒ম-ঙ্কাণ্ড॒-ন্তত॒ ইন্দ্র॒স্ততঃ॑ প্র॒জাপ॑তি॒রভ॑য-ঞ্চতু॒র্থগ্ং স বা এ॒ষ দি॒ব্য-শ্শা᳚ক্ব॒র-শ্শিশু॑মার॒স্তগ্ং হ॒ য এ॒বং-বেঁদাপ॑ পুনর্মৃ॒ত্যু-ঞ্জ॑যতি॒ জয॑তি স্ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ন্নাদ্ধ্বনি॒ প্রমী॑যতে॒ নাফ্সু প্রমী॑যতে॒ নাগ্নৌ প্রমী॑যতে॒ নান॒পত্যঃ॑ প্রমী॒যতে॑ ল॒ঘ্বান্নো॑ ভবতি ধ্রু॒বস্ত্বম॑সি ধ্রু॒বস্য ক্ষি॑তমসি॒ ত্ব-ম্ভূ॒তানা॒মধি॑পতিরসি॒ ত্ব-ম্ভূ॒তানা॒গ্॒ শ্রেষ্ঠো॑-ঽসি॒ ত্বা-ম্ভূ॒তান্যুপ॑প॒র্যাব॑র্তন্তে॒ নম॑স্তে॒ নম॒-স্সর্ব॑-ন্তে॒ নমো॒ নমঃ॑ ॥
[ফাট ভ্হেদম্ - নমো॒ নমঃ॑ শিশুকুমারায॒ নমঃ॑ ] ॥ 19 ॥
অনুবাকং 20
নমঃ॒ প্রাচ্যৈ॑ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নমো দক্ষি॑ণাযৈ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নমঃ॒ প্রতী᳚চ্যৈ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নম॒ উদী᳚চ্যৈ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নম॑ ঊ॒র্ধ্বাযৈ॑ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নমো-ঽধ॑রাযৈ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নমো॑-ঽবান্ত॒রাযৈ॑ দি॒শে যাশ্চ॑ দে॒বতা॑ এ॒তস্যা॒-ম্প্রতি॑বসন্ত্যে॒ তাভ্য॑শ্চ॒ নমো॒ নমো গঙ্গাযমুনযোর্মদ্ধ্যে যে॑ বস॒ন্তি॒ তে মে প্রসন্নাত্মানস্চির-ঞ্জীবিতং-বঁ॑র্ধয॒ন্তি॒ নমো গঙ্গাযমুনযোর্মুনি॑ভ্যশ্চ॒ নমো॒ নমো গঙ্গাযমুনযোর্মুনি॑ভ্যশ্চ॒ নমঃ ॥ 20 ॥
(সহ॒ - রক্ষাগ্ং॑সি॒ - য-দ্দে॑বা-স্স॒প্তদ॑শ॒ - যদদী᳚ব্য॒-ন্পঞ্চ॑দশ॒ - যু॑ষ্টে॒ চতু॑স্ত্রিগ্ংশ-দ্- বৈশ্বান॒রায॒ ষড্বিগ্ং॑শতি॒-র্বাত॑রশনা হ - কুশ্মা॒ণ্ডৈ- র॒জান্. হ॒ - পঞ্চ॑ - ব্রহ্ময॒জ্ঞেন॒ - গ্রামে॑ - ম॒দ্ধ্যন্দি॑নে॒ - তস্য॒ বৈ মেঘ॒ - স্তস্য॒ বৈ দ্বৌ - রিচ্য॑তে - দু॒হে হ॑ - কতি॒ধা-ঽব॑কীর্ণী॒ - ভূ--র্ নমঃ॒ প্রাচ্যৈ॑ বিগ্ংশ॒তিঃ )
(সহ॑ বৈ - মুনি॑ভ্যশ্চ॒ নমঃ )
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয আরণ্যকে দ্বিতীযঃ প্রপাঠক-স্সমাপ্তঃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - svādhyāyabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
saha॒ vai de॒vānā॒-ñcāsṷrāṇā-ñca ya॒jñau prata̭tāvāstāṃ-va~॒yagg​ sva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyāmo va॒yame᳚ṣyāma॒ iti॒ te-'sṷrā-ssa॒nnahya॒ saha̭sai॒vāca̭ra-nbrahma॒caryḙṇa॒ tapa̭saiva de॒vāste-'sṷrā amuhya॒gg॒ste na prājā̭na॒gg॒ste parā̭bhava॒nte na sva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n, prasṛ̭tena॒ vai ya॒jñena̭ de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nna prasṛ̭te॒nāsṷrā॒-nparā̭-'bhāvaya॒n ,prasṛ̭to ha॒ vai ya̭jñopavī॒tino̭ ya॒jño-'pra̭sṛ॒to-'nṷpavī॒tino॒ yatkiñca̭ brāhma॒ṇo ya̭jñopavī॒tyadhī̭te॒ yaja̭ta e॒va ta-ttasmā᳚-dyajñopavī॒tyḙvādhī̭yīta yā॒jaye॒-dyajḙta vā ya॒jñasya॒ prasṛ̭tyā॒ , aji̭naṃ॒-vā~so̭ vā dakṣiṇa॒ta ṷpa॒vīya॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒humuddha̭ra॒te-'va̭ dhatte sa॒vyamiti̭ yajñopavī॒tame॒tade॒va vipa̭rīta-mprācīnāvī॒tagṃ saṃ॒​vī~ta̭-mmānu॒ṣam || 1 ||
anuvākaṃ 2
rakṣāgṃ̭si॒ havā̭ puronuvā॒ke tapo-'gra̭matiṣṭhanta॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rva॒reṇo॒pāma̭ntrayata॒ tāni॒ vara̭mavṛṇītādi॒tyo no॒ yoddhā॒ iti॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rabravī॒-dyodha̭ya॒ddhvamiti॒ tasmā॒dutti̭ṣṭhanta॒gṃ॒ havā॒ tāni॒ rakṣāg̭syādi॒tyaṃ-yo~dha̭yanti॒ yāva̭dasta॒manva̭gā॒-ttāni̭ ha॒ vā e॒tāni॒ rakṣāgṃ̭si gāyatri॒yā 'bhi̭mantrite॒nāmbha̭sā śāmyanti॒ tadṷ ha॒ vā e॒te bra̭hmavā॒dinaḥ̭ pū॒rvābhi̭mu॒khā-ssa॒ndhyāyā᳚-ṅgāyatri॒yā-'bhi̭mantritā॒ āpa̭ ū॒rdhvaṃ-vi~kṣi̭panti॒ tā e॒tā āpo̭ va॒jrībhū॒tvā tāni॒ rakṣāgṃ̭si
ma॒ndehā-'rṷṇe dvī॒pe prakṣi̭panti॒ ya-tpra̭dakṣi॒ṇa-mprakra̭manti॒ tena̭ pā॒pmāna॒mava̭ dhūnvantyu॒dyanta̭mastaṃ॒-ya~nta̭mādi॒tya-ma̭bhiddhyā॒yan ku॒rva-nbrā᳚hma॒ṇo vi॒dvān-thsa॒kala̭-mbha॒drama̭śnute॒ 'sāvā̭di॒tyo bra॒hmeti॒ brahmai॒va sa-nbrahmā॒pyeti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 2 ||
anuvākaṃ 3
ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) devā̭saścakṛ॒mā va॒yam |
ādi̭tyā॒stasmā᳚nmā muñcata॒rtasya॒rtena॒ māmi॒ta ||
devā̭ jīvanakā॒myā ya-dvā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma |
tasmā᳚nna i॒ha mṷñcata॒ viśvḙ devā-ssa॒joṣa̭saḥ ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati |
kṛ॒tānnaḥ̭ pā॒hyena̭so॒ ya-tkiñcānṛ̭tamūdi॒ma ||
i॒ndrā॒gnī mi॒trāvarṷṇau॒ somo̭ dhā॒tā bṛha॒spatiḥ̭ |
te no̭ muñca॒ntvena̭so॒ yada॒nyakṛ̭tamāri॒ma ||
sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta jā̭miśa॒gṃ॒ sājjyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ |
anā̭dhṛṣṭa-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dena॒stasmā॒-ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi ||
yadvā॒cā ya-nmana̭sā bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭maṣṭhī॒vadbhyā̭ śi॒śnairyadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭sā॒ gār​ha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu cakṛ॒ma yāni̭ duṣkṛ॒tā ||
yena̭ tri॒to a̭rṇa॒vā-nni̭rba॒bhūva॒ yena॒ sūrya॒-ntama̭so nirmu॒moca̭ |
yenendro॒ viśvā॒ aja̭hā॒darā̭tī॒stenā॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ jyoti̭rānaśā॒na ā᳚kṣi ||
ya-tkusī̭da॒mapra̭tītta॒-mmaye॒ha yena̭ ya॒masya̭ ni॒dhinā॒ carā̭mi |
e॒tattada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi॒ jīva̭nne॒va prati॒ tattḙ dadhāmi ||
yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti | ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m | pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām | yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||
yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ | yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ | yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam || tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ | tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje | tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||
di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ || yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma | yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || 3 ||
(mu॒mu॒gdhi॒ sa॒pta ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvādi̭-thsanvā sañja॒gara॒ jane᳚bhyaḥ | a॒gnirmā॒ tasmā॒dindra̭śca saṃ​vi~dā॒nau pramṷñcatām || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇya॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒jighna̭mānaḥ |
u॒gra॒mpa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca॒ tānya̭phsa॒rasā॒ vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ || ugra̭paṃśye॒ rāṣṭra̭bhṛ॒-tkilbi̭ṣāṇi॒ yada॒kṣavṛ̭tta॒manṷdattame॒tat |
nenna̭ ṛ॒ṇānṛ॒ṇava॒ ithsa̭māno ya॒masya̭ lo॒ke adhi̭ rajju॒rāya̭ || ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭ddhya॒magg​ śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || saṅkṷsuko॒ vikṷsuko nir-ṛ॒tho yaśca̭ nisva॒naḥ | te-'(1॒)sma-dyakṣma॒manā̭gaso dū॒rā-ddū॒rama̭cīcatam || nirya̭kṣmamacīcate kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca | tena॒ yo-'(1॒)smathsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi || du॒śśa॒gṃ॒sā॒nu॒śa॒gṃ॒sābhyā᳚-ṅgha॒ṇenā̭nugha॒ṇena̭ ca | tenā॒nyo-'(1)॒sma-thsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi ||
saṃ​va~rca̭sā॒ paya̭sā॒ santa॒nūbhi॒raga̭nmahi॒ mana̭sā॒ sagṃ śi॒vena̭ | tvaṣṭā̭ no॒ atra॒ vida̭dhātu rā॒yo-'nṷmār​ṣṭu ta॒nvo(1॒) ya-dvili̭ṣṭam || 4 ||
(kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca॒ pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gnirvare᳚ṇyaḥ |
puna̭ste prā॒ṇa āyā̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te ||
ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam ||
i॒mama̭gna॒ āyṷṣe॒ varca̭se kṛdhi ti॒gmamojo̭ varuṇa॒ sagṃśi̭śādhi | mā॒tevā᳚smā adite॒ śarma̭ yaccha॒ viśvḙ devā॒ jara̭daṣṭi॒-ryathā-'sa̭t ||
agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ āsu॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ |
ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha̭-dra॒yi-mmayi॒ poṣa᳚m || 5.1a ||
a॒gnir-ṛṣiḥ॒ pava̭mānaḥ॒ pāñca̭janyaḥ pu॒rohi̭taḥ | tamī̭mahe mahāga॒yam || agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva |
a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒ñcharma̭nte (ahḙla॒ñcharma̭nte) syāma tri॒varṷ̄tha u॒dbhau ||
saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg​ syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || agne॒ yo no॒-'bhito॒ jano॒ vṛko॒ vāro॒ jighāgṃ̭sati | tāg​stvaṃ-vṛ~̭trahañjahi॒ vasva॒smabhya॒mā bha̭ra || agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti samā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | taṃ-va~॒yagṃ sa॒midha̭-ṅkṛ॒tvā tubhya̭ma॒gne-'pi̭daddhmasi || 5.1b ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pato॒ yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t |
u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca॒ sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇo॒ marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ |
i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭to॒ mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || yo māndveṣṭi̭ jātavedo॒ ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha॒ yāg​ścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarvā॒g॒stānma̭ṣma॒ṣā kṷru ||
sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒ryām (1॒) bala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-mmḙ ji॒ṣṇu yasyā॒hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ ||
udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mu-dvarco॒ atho॒ bala᳚m |
kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ svā~(2) a॒ham || puna॒rmanaḥ॒ puna॒rāyṷrma॒ āgā॒-tpuna॒ścakṣuḥ॒ puna॒-śśrotra̭-mma॒ āgā॒t
punaḥ̭ prā॒ṇaḥ puna॒rādhī̭ta-mma॒ āgā᳚t |
vai॒śvā॒na॒ro me-'da̭bdhastanū॒pā ava̭bādhatā-nduri॒tāni॒ viśvā᳚ || 5.1c ||
(poṣaṃ̭ - daddhmasi - pu॒rohi̭taśca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6
vai॒śvā॒na॒rāya॒ prati̭vedayāmo॒ yadī̭nṛ॒ṇagṃ sa̭ṅga॒ro de॒vatā̭su | sa e॒tā-npāśā᳚-npra॒muca॒-npravḙda॒ sa no̭ muñcātu duri॒tādava॒dyāt ||
vai॒śvā॒na॒raḥ pava̭yānnaḥ pa॒vitrai॒rya-thsa̭ṅga॒ra-ma॒bhidhāvā᳚myā॒śām | anā̭jāna॒-nmana̭sā॒ yāca̭māno॒ yadatraino॒ ava॒ ta-thsṷvāmi ||
a॒mī ye su॒bhagḙ di॒vi vi॒cṛtau॒ nāma॒ tāra̭ke |
prehāmṛta̭sya yacchatā-me॒ta-dba̭ddhaka॒moca̭nam ||
viji̭hīr​ṣva lo॒kān kṛ̭dhi ba॒ndhā-nmṷñcāsi॒ baddha̭kam | yonḙriva॒ pracyṷto॒ garbha॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nuṣva ||
sa pra̭jā॒na-nprati̭gṛbhṇīta vi॒dvā-npra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | a॒smābhi̭rda॒tta-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā॒dacchi̭nna॒-ntantṷmanu॒ sañca̭rema || 6.1a ||
ta॒ta-ntantu॒manveke॒ anu॒ sañca̭ranti॒ yeṣā᳚-nda॒tta-mpitrya॒māya̭navat | a॒ba॒ndhveke॒ dada̭taḥ pra॒yacchā॒-ddātu॒cce-ccha॒knavā॒gṃ॒ sa-ssva॒rga ḙṣām ||
āra̭bhethā॒manu॒ sagṃra̭bhethāgṃ samā॒na-mpanthā̭mavatho ghṛ॒tena̭ | yadvā᳚-mpū॒rta-mpari̭viṣṭaṃ॒-ya~da॒gnau tasmai॒ gotrā̭ye॒ha jāyā̭patī॒ sagṃra̭bhethām || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyāṃ-ya~nmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭so॒ gār​ha̭patya॒ unno̭ neṣa-dduri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma || bhūmi̭rmā॒tā-'di̭tirno ja॒nitra॒-mbhrātā॒ntari̭kṣa-ma॒bhiśa̭sta enaḥ |
dyaurnaḥ̭ pi॒tā pi̭tṛ॒yāccha-mbha̭vāsi jā॒mi mi॒tvā mā vi̭vithsi lo॒kāt || yatra̭ su॒hārdaḥ̭ su॒kṛto॒ mada̭nte vi॒hāya॒ roga̭-nta॒nvā(1)॒gg॒ svāyā᳚m |
a॒ślo॒ṇāṅgai॒rahrṷtā-ssva॒rge tatra̭ paśyema pi॒tara̭-ñca pu॒tram || yadanna॒madmyanṛ̭tena devā dā॒syannadā᳚syannu॒ta vā̭ kari॒ṣyann |
ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||
yadanna॒madmi̭ bahu॒dhā virṷ̄paṃ॒-vā~so॒ hira̭ṇyamu॒ta gāma॒jāmavi᳚m |
ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||
ya॒nmayā̭ mana̭sā vā॒cā॒ kṛ॒ta॒menaḥ̭ kadā॒cana |
sarvasmā᳚-nmeḍi̭to (mela̭tā) mo॒gdhi॒ tvagṃ hi
vettha̭ yathāta॒tham || 6.1b ||
(ca॒re॒ma॒ - pu॒tragṃ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7
vāta̭raśanā ha॒ vā ṛṣa̭ya-śśrama॒ṇā ū॒rdhvama̭nthi॒no ba̭bhūvu॒stā-nṛṣa̭yo॒-'rtha-mā̭ya॒gg॒ste ni॒lāya̭-macara॒gg॒ste-'nṷpraviśuḥ kūśmā॒ṇḍāni॒ tāg​-steṣvanva̭vinda-ñchra॒ddhayā̭ ca॒ tapa̭sā ca॒ , tānṛṣa̭yo-'bruvan ka॒thā ni॒lāya̭-ñcara॒theti॒ ta ṛṣī̭nabruva॒nnamo̭ vo-'stu bhagavanto॒-'smi-ndhā᳚mni॒ kena̭ va-ssaparyā॒meti॒ tānṛṣa̭yo-'bruva-npa॒vitra̭-nno brūta॒ yenā̭re॒pasaḥ̭ syā॒meti॒ ta e॒tāni̭ sū॒ktānya̭paśya॒n॒. ,
ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) ~yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvāyṷṣṭe vi॒śvato̭
dadha॒ditye॒tairājya̭-ñjuhuta vaiśvāna॒rāya॒ prati̭vedayāma॒ ityupa̭tiṣṭhata॒ yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmokṣyaddhva॒ iti॒ ,ta e॒taira̭juhavu॒ste-'re॒paso̭-'bhavan karmā॒diṣve॒tai-rjṷhuyā-tpū॒to dḙvalo॒kā-nthsama̭śnute || 7 ||
anuvākaṃ 8
kū॒śmā॒ṇḍai-rjṷhuyā॒-dyo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ yathā᳚ ste॒no yathā᳚ bhrūṇa॒haivame॒ṣa bha̭vati॒ yo-'yonau॒ retaḥ̭ si॒ñcati॒, yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmucyate॒ yāva॒deno̭ dī॒kṣāmupai̭ti dīkṣi॒ta e॒tai-ssa̭ta॒ti jṷhoti saṃ​va~thsa॒ra-ndī᳚kṣi॒to bha̭vati saṃ​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ māsa̭-ndīkṣi॒to bha̭vati॒ yo māsa॒-ssa saṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ ṣaḍrātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte ti॒sro rātrī᳚-rdīkṣi॒to bha̭vati tri॒padā̭ gāya॒trī gā̭yatri॒yā e॒vātmāna̭-mpunīte॒ na mā॒gṃ॒sama̭śñīyā॒nna striya॒mupḙyā॒nnoparyā̭sīta॒ jugṷphse॒tānṛ̭tā॒tpayo᳚ brāhma॒ṇasya̭ vra॒taṃ-ya~̭vā॒gū rā̭ja॒nya̭syā॒mikṣā॒ vaiśya॒syātho̭ sau॒mye-'pya̭ddhva॒ra e॒tadvra॒ta-mbrṷ̄yā॒-dyadi॒ manyḙ-topa॒dasyā॒mītyo̭da॒na-ndhā॒nā-ssaktū᳚-ṅghṛ॒tamityanṷvratayedā॒tmano-'nṷpadāsāya || 8 ||
anuvākaṃ 9
a॒jān. ha॒ vai pṛśñīg̭stapa॒syamā̭nā॒-nbrahma̭ svaya॒mbhva̭bhyāna̭r​ṣa॒tta ṛṣa̭yo-'bhava॒-ntadṛṣī̭ṇā-mṛṣi॒tva-ntā-nde॒vatā॒mupā̭tiṣṭhanta ya॒jñakā̭mā॒sta e॒ta-mbra̭hmaya॒jña-ma̭paśya॒n-tamā-'ha̭ra॒n-tenā̭yajanta॒ yadṛ॒co-'ddhyagī̭ṣata॒ tāḥ paya̭ āhutayo de॒vānā̭mabhava॒n॒. ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtayo॒ ya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutayo॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutayo॒ yadbrā᳚hma॒ṇānī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīrmḙdāhu॒tayo̭ de॒vānā̭-mabhava॒ntābhiḥ॒, kṣudha̭-mpā॒pmāna॒-mapā᳚ghna॒-nnapa̭hatapāpmāno de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjya॒-mṛṣa̭yo-'gacchann || 9 ||
anuvākaṃ 10
pañca॒ vā e॒te ma̭hāya॒jñā-ssa̭ta॒ti pratā̭yante sata॒ti santi̭ṣṭhante devaya॒jñaḥ pi̭tṛya॒jño bhṷ̄taya॒jño ma̭nuṣyaya॒jño bra̭hmaya॒jña iti॒ yada॒gnau ju॒hotya॒pi sa॒midha॒-nta-ddḙvaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā ka॒rotyapya॒pasta-tpi̭tṛya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ya-dbhū॒tebhyo̭ ba॒ligṃ hara̭ti॒ ta-dbhṷ̄taya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadbrā᳚hma॒ṇebhyo-'nna॒-ndadā̭ti॒ tanma̭nuṣyaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yathsvā᳚ddhyā॒ya-madhī̭yī॒-taikā̭mapyṛ॒caṃ-ya~juḥ॒-sāma̭ vā॒ tadbra̭hmaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝ-nthsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tasya̭ kūlyā॒ ya-thsāmā̭ni॒ soma̭ ebhyaḥ pavate॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ madhoḥ᳚ kūlyā॒ yadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmeda̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝn-thsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭ āhutibhire॒va ta-dde॒vāg​sta̭rpayati॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtibhi॒rya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutibhi॒-ryadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutibhi॒-ryadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmḙdāhu॒tibhi̭re॒va ta-dde॒vāg​sta̭rpayati॒ ta ḙna-ntṛ॒ptā āyṷṣā॒ teja̭sā॒ varca̭sā śri॒yā yaśa̭sā brahmavarca॒senā॒nnādyḙna ca tarpayanti || 10 ||
anuvākaṃ 11
bra॒hma॒ya॒jñena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prācyā᳚-ndi॒śi grāmā॒dacha̭dirda॒r॒śa udī᳚cyā-mprāgudī॒cyāṃ-vo~॒dita̭ ādi॒tye da̭kṣiṇa॒ta ṷpa॒vīyo̭pa॒viśya॒ hastā̭vava॒nijya॒ trirācā̭me॒ddviḥ pa̭ri॒mṛjya̭ sa॒kṛdṷpa॒spṛśya॒ śira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labhya॒ ya-ttrirā॒cāma̭ti॒ tena॒ ṛcaḥ̭ prīṇāti॒ yaddviḥ pa̭ri॒mṛja̭ti॒ tena yajūgṃ̭ṣi॒ ya-thsa॒kṛdṷpa॒spṛśa̭ti॒ tena॒ sāmā̭ni॒ (ya-thsa॒vya-mpā॒ṇi pā॒dau pro॒kṣati॒) yacchira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labha̭te॒ tenātha̭rvāṅgi॒raso᳚ brāhma॒ṇā-nī̭tihā॒sā-npṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīḥ prī̭ṇāti॒ darbhā̭ṇā-mma॒hadṷpa॒stīryo॒pastha̭-ṅkṛ॒tvā prāṃāsī̭na-ssvāddhyā॒yamadhī̭yītā॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ ya-dda॒rbhā-ssara̭samè॒va brahma̭ kurute dakṣiṇotta॒rau pā॒ṇī (pā॒dau) kṛ॒tvā sapa॒vitrā॒vomiti॒ prati̭padyata e॒tadvai yajṷstrayīṃ-vi~॒dyā-mpratye॒ṣā vāge॒tatpa̭ra॒mama॒kṣara॒-ntade॒tadṛ॒cā-'bhyṷktamṛ॒co a॒kṣarḙ para॒me vyo̭ma॒n॒. yasmi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duryastanna veda॒ kimṛ॒cā ka̭riṣyati॒ ya ittadvi॒dusta i॒me samā̭sata॒ iti॒ trīne॒va prāyṷṅkta॒ bhūrbhuva॒ssva̭rityā̭hai॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyaṃ-ya~de॒va vā॒ca-ssa॒tya-nta-tprāyu॒ṅktātha̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ntriranvā̭ha pa॒ccho᳚-'rdharca̭śo-'navā॒nagṃ sa̭vi॒tā śriyaḥ̭ prasavi॒tā śriya̭me॒vāpno॒t yatho᳚ pra॒jñāta̭yai॒va pra̭ti॒padā॒ chandāgṃ̭si॒ prati̭padyate || 11 ||
anuvākaṃ 12
grāme॒ mana̭sā svāddhyā॒yamadhī̭yīta॒ divā॒ naktaṃ̭-ve~॒ti ha̭ smā॒ha śau॒ca ā᳚hne॒ya u॒tāra̭ṇye॒-'bala̭ u॒ta vā॒cota tiṣṭha̭nnu॒ta vraja̭nnu॒tāsī̭na u॒ta śayā̭no॒-'dhīyī̭tai॒va svā᳚ddhyā॒ya-ntapa̭svī॒ puṇyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsvā᳚ddhyā॒yamadhī̭te॒ namo॒ brahma̭ṇe॒ namo̭ astva॒gnaye॒ namaḥ̭ pṛthi॒vyai nama॒ oṣa̭dhībhyaḥ |
namo̭ vā॒ce namo̭ vā॒caspata̭ye॒ namo॒ viṣṇa̭ve bṛha॒te ka̭romi || 12 ||
anuvākaṃ 13
ma॒ddhyandi̭ne pra॒bala॒madhī̭yītā॒sau khalu॒ vāvaiṣa ā̭di॒tyo yadbrā᳚hma॒ṇastasmā॒ttar​hi॒ tekṣṇi̭ṣṭha-ntapati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||
ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ |
ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa॒śceti॒ sa vā e॒ṣa ya॒jña-ssa॒dyaḥ pratā̭yate sa॒dya-ssanti̭ṣṭhate॒ tasya॒ prākhsā॒yama̭vabhṛ॒tho namo॒ brahma̭ṇa॒ iti̭ paridhā॒nīyā॒-ntriranvā̭hā॒pa ṷpa॒spṛśya̭ gṛ॒hānḙti॒ tato॒ yatkiñca॒ dadā̭ti॒ sā dakṣi̭ṇā || 13 ||
anuvākaṃ 14
tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ megho̭ havi॒rdhānaṃ̭-vi~॒dyuda॒gnirva॒r॒ṣagṃ ha॒vi-ssta̭nayi॒tnu-rva̭ṣaṭkā॒ro yada̭va॒sphūrja̭ti॒ so-'nṷvaṣaṭkā॒ro vā॒yurā॒tmā-'mā̭vā॒syā᳚ sviṣṭa॒kṛdya e॒vaṃ-vi~॒dvānme॒ghe va॒r॒ṣati̭ vi॒dyota̭māne sta॒naya̭tyava॒sphūrja̭ti॒ pava̭māne vā॒yāva̭māvā॒syā̭yāg​ svāddhyā॒yamadhī̭te॒
tapa̭ e॒va tatta̭pyate॒ tapo̭ hi svāddhyā॒ya ityṷtta॒ma-nnākagṃ̭ rohatyutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ yāva̭ntagṃ ha॒ vā i॒māṃ-vi~॒ttasya̭ pū॒rṇā-ndada̭thsva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ tāva̭ntaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ bhūyāgṃ̭sa-ñcākṣa॒yya-ñcāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ brahma̭ṇa॒-ssāyṷjya-ṅgacchati || 14 ||
anuvākaṃ 15
tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ dvāva̭naddhyā॒yau yadā॒-''tmā-'śuci॒-rya-dde॒śa-ssamṛ̭ddhirdaiva॒tāni॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nma̭hārā॒tra u॒ṣasyudi̭te॒ vraja॒gg॒stiṣṭha॒-nnāsī̭na॒-śśayā̭no॒-'raṇye᳚ grāme॒ vā yāva̭tta॒rasagg̭ svāddhyā॒yamadhī̭te॒ sarvā᳚n ~lo॒kāñja̭yati॒ sarvā᳚n ~lo॒kāna̭nṛ॒ṇo-'nu॒ sañca̭rati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā || a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭nṛ॒ṇāḥ para̭smigg​stṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma | ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇā॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭ye॒metya॒gniṃ-vai~ jā॒ta-mpā॒pmā ja̭grāha॒ tande॒vā āhṷtībhiḥ pā॒pmāna॒mapā᳚ghna॒-nnāhṷtīnāṃ-ya~॒jñena̭ ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-rdakṣi̭ṇānā-mbrāhma॒ṇena̭ brāhma॒ṇasya॒ chando̭bhi॒-śchanda̭sāg​ svāddhyā॒yenāpa̭hatapāpmā svāddhyā॒yo̭ de॒vapa̭vitraṃ॒-vā~ e॒tattaṃ-yo~-'nū᳚-thsṛ॒jatyabhā̭go vā॒ci bha̭va॒tyabhā̭go nā॒ke tade॒ṣā-'bhyṷktā || yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭ya॒-nna tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti | yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti॒ na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti॒ tasmā᳚-thsvāddhyā॒yo-'ddhyḙta॒vyo̭ yaṃ-ya~̭-ṅkra॒tumadhī̭te॒ tena̭ tenāsye॒ṣṭa-mbha̭vatya॒gne-rvā॒yo-rā̭di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgacchati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||
ye a॒rvāṃu॒ta vā̭ purā॒ṇe ve॒daṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ma॒bhito̭ vadantyādi॒tyame॒va te pari̭vadanti॒ sarvḙ a॒gni-ndvi॒tīya̭-ntṛ॒tīya̭-ñca ha॒gṃ॒samiti॒ yāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stā-ssarvā̭ veda॒vidi̭ brāhma॒ṇe va̭santi॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇebhyo̭ veda॒vidbhyo̭ di॒vedi̭ve॒ nama̭skuryā॒nnāślī॒la-ṅkī᳚rtayede॒tā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || 15 ||
anuvākaṃ 16
ricya̭ta iva॒ vā e॒ṣa preva ri̭cyate॒ yo yā॒jaya̭ti॒ prati̭ vā gṛ॒hṇāti̭ yā॒jayi̭tvā pratigṛ॒hya vā-'na̭śna॒ntri-ssvā᳚ddhyā॒yaṃ-ve~॒damadhī̭yīta trirā॒traṃ-vā~̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ma॒nvāti̭recayati॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 16 ||
anuvākaṃ 17
du॒he ha॒ vā e॒ṣa chandāgṃ̭si॒ yo yā॒jaya̭ti॒ sa yena̭ yajñakra॒tunā̭ yā॒jaye॒-thso-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ śucau de॒śe svā᳚ddhyā॒ya-me॒vaina॒-madhī̭yannāsī॒ta tasyā॒naśa̭na-ndī॒kṣā sthā॒namṷpa॒sada॒ āsa̭nagṃ su॒tyā vāgju॒hūrmana̭ upa॒bhṛddhṛ॒tirdhru॒vā prā॒ṇo ha॒vi-ssāmā᳚ddhva॒ryu-ssa vā e॒ṣa ya॒jñaḥ
prā॒ṇada̭kṣi॒ṇo-'na̭ntadakṣiṇa॒-ssamṛ̭ddhataraḥ || 17 ||
anuvākaṃ 18
ka॒ti॒dhā-'va̭kīrṇī pravi॒śati̭ catu॒rdhetyā̭hu-rbrahmavā॒dino̭ ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇairindra॒-mbalḙna॒ bṛha॒spati̭-mbrahmavarca॒senā॒gnime॒veta̭reṇa॒ sarvḙṇa॒ tasyai॒tā-mprāya̭ścittiṃ-vi~॒dāñca̭kāra sude॒vaḥ kā᳚śya॒po yo
bra̭hmacā॒rya̭va॒kirḙdamāvā॒syā̭yā॒gṃ॒ rātryā̭ma॒gni-mpra॒ṇīyo̭pasamā॒dhāya॒ dvirājya̭syopa॒ghāta̭-ñjuhoti॒ kāmāva̭kīrṇo॒-'smyava̭kīrṇo-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ kāmābhi̭drugdho॒-'smyabhi̭drugdho-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhetya॒mṛtaṃ॒-vā~ ājya̭ma॒mṛta̭me॒vātma-ndha̭tte hu॒tvā praya̭tāñja॒liḥ kavā̭tiryaṅṅa॒gnima॒bhi ma̭ntrayeta॒ sa-mmā̭ siñcantu ma॒ruta॒-ssamindra॒-ssambṛha॒spatiḥ̭ |
sa-mmā॒-'yama॒gni-ssi̭ñca॒tvāyṷṣā ca॒ balḙna॒ cāyṷṣmanta-ṅkarota॒ meti॒ prati̭ hāsmai ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇā-nda̭dhati॒ pratīndro॒ bala॒-mprati॒ bṛha॒spati̭-rbrahmavarca॒sa-mpratya॒gniri॒tara॒thsarva॒gṃ॒ sarva̭tanurbhū॒tvā sarva॒māyṷreti॒ trira॒bhima̭ntrayeta॒ triṣa̭tyā॒ hi de॒vā yo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ sa i॒ttha-ñjṷhuyādi॒ttha-ma॒bhima̭ntrayeta॒ punī̭ta e॒vātmāna॒-māyṷre॒vātma-ndha̭tte॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 18 ||
anuvākaṃ 19
bhūḥ prapa̭dye॒ bhuvaḥ॒ prapa̭dye॒ svaḥ̭ prapa̭dye॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ prapa̭dye॒ brahma॒ prapa̭dye brahmako॒śa-mprapa̭dye॒-'mṛta॒-mprapa̭dye-'mṛtako॒śa-mprapa̭dye caturjā॒la-mbra̭hmako॒śaṃ-ya~-mmṛ॒tyurnāva॒paśya̭ti॒ ta-mprapa̭dye de॒vā-nprapa̭dye devapu॒ra-mprapa̭dye॒ parī̭vṛto॒ varī̭vṛto॒ brahma̭ṇā॒ varma̭ṇā॒-'ha-nteja̭sā॒ kaśya̭pasya॒ yasmai॒ nama॒stacchiro॒ dharmo̭ mū॒rdhāna̭-mbra॒hmotta̭rā॒ hanṷrya॒jño-'dha̭rā॒ viṣṇu॒r॒ hṛda̭yagṃ saṃ​va~thsa॒raḥ pra॒jana̭nama॒śvinaṷ pūrva॒pādā̭va॒trirmaddhya̭-mmi॒trāvarṷṇā vapara॒pādā̭va॒gniḥ puccha̭sya pratha॒ma-ṅkāṇḍa॒-ntata॒ indra॒stataḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒rabha̭ya-ñcatu॒rthagṃ sa vā e॒ṣa di॒vya-śśā᳚kva॒ra-śśiśṷmāra॒stagṃ ha॒ ya e॒vaṃ-ve~dāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ jaya̭ti sva॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāddhvani॒ pramī̭yate॒ nāphsu pramī̭yate॒ nāgnau pramī̭yate॒ nāna॒patyaḥ̭ pramī॒yatḙ la॒ghvānno̭ bhavati dhru॒vastvama̭si dhru॒vasya kṣi̭tamasi॒ tva-mbhū॒tānā॒madhi̭patirasi॒ tva-mbhū॒tānā॒g॒ śreṣṭho̭-'si॒ tvā-mbhū॒tānyupa̭pa॒ryāva̭rtante॒ nama̭ste॒ nama॒-ssarva̭-nte॒ namo॒ namaḥ̭ ||
[phāṭa bhhedam - namo॒ namaḥ̭ śiśukumārāya॒ namaḥ̭ ] || 19 ||
anuvākaṃ 20
namaḥ॒ prācyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo dakṣi̭ṇāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namaḥ॒ pratī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama॒ udī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama̭ ū॒rdhvāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo-'dha̭rāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo̭-'vānta॒rāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormaddhye yḙ vasa॒nti॒ te me prasannātmānascira-ñjīvitaṃ-va~̭rdhaya॒nti॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namaḥ || 20 ||
(saha॒ - rakṣāgṃ̭si॒ - ya-ddḙvā-ssa॒ptada̭śa॒ - yadadī᳚vya॒-npañca̭daśa॒ - yṷṣṭe॒ catṷstrigṃśa-d- vaiśvāna॒rāya॒ ṣaḍvigṃ̭śati॒-rvāta̭raśanā ha - kuśmā॒ṇḍai- ra॒jān. ha॒ - pañca̭ - brahmaya॒jñena॒ - grāmḙ - ma॒ddhyandi̭ne॒ - tasya॒ vai megha॒ - stasya॒ vai dvau - ricya̭te - du॒he ha̭ - kati॒dhā-'va̭kīrṇī॒ - bhū--r namaḥ॒ prācyai̭ vigṃśa॒tiḥ )
(saha̭ vai - muni̭bhyaśca॒ namaḥ )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके द्वितीयः प्रपाठकः - स्वाध्यायब्राह्मणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1
सह॒ वै दे॒वाना॒-ञ्चासु॑राणा-ञ्च य॒ज्ञौ प्रत॑तावास्तां-वँ॒यग्ग्​ स्व॒र्गं-लोँ॒कमे᳚ष्यामो व॒यमे᳚ष्याम॒ इति॒ ते-ऽसु॑रा-स्स॒न्नह्य॒ सह॑सै॒वाच॑र-न्ब्रह्म॒चर्ये॑ण॒ तप॑सैव दे॒वास्ते-ऽसु॑रा अमुह्य॒ग्ग्॒स्ते न प्राजा॑न॒ग्ग्॒स्ते परा॑भव॒न्ते न स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒न्, प्रसृ॑तेन॒ वै य॒ज्ञेन॑ दे॒वा-स्स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्न प्रसृ॑ते॒नासु॑रा॒-न्परा॑-ऽभावय॒न् ,प्रसृ॑तो ह॒ वै य॑ज्ञोपवी॒तिनो॑ य॒ज्ञो-ऽप्र॑सृ॒तो-ऽनु॑पवी॒तिनो॒ यत्किञ्च॑ ब्राह्म॒णो य॑ज्ञोपवी॒त्यधी॑ते॒ यज॑त ए॒व त-त्तस्मा᳚-द्यज्ञोपवी॒त्ये॑वाधी॑यीत या॒जये॒-द्यजे॑त वा य॒ज्ञस्य॒ प्रसृ॑त्या॒ , अजि॑नं॒-वाँसो॑ वा दक्षिण॒त उ॑प॒वीय॒ दक्षि॑ण-म्बा॒हुमुद्ध॑र॒ते-ऽव॑ धत्ते स॒व्यमिति॑ यज्ञोपवी॒तमे॒तदे॒व विप॑रीत-म्प्राचीनावी॒तग्ं सं॒​वीँत॑-म्मानु॒षम् ॥ 1 ॥
अनुवाकं 2
रक्षाग्ं॑सि॒ हवा॑ पुरोनुवा॒के तपो-ऽग्र॑मतिष्ठन्त॒ ता-न्प्र॒जाप॑ति-र्व॒रेणो॒पाम॑न्त्रयत॒ तानि॒ वर॑मवृणीतादि॒त्यो नो॒ योद्धा॒ इति॒ ता-न्प्र॒जाप॑ति-रब्रवी॒-द्योध॑य॒द्ध्वमिति॒ तस्मा॒दुत्ति॑ष्ठन्त॒ग्ं॒ हवा॒ तानि॒ रक्षाग्॑स्यादि॒त्यं-योँध॑यन्ति॒ याव॑दस्त॒मन्व॑गा॒-त्तानि॑ ह॒ वा ए॒तानि॒ रक्षाग्ं॑सि गायत्रि॒या ऽभि॑मन्त्रिते॒नाम्भ॑सा शाम्यन्ति॒ तदु॑ ह॒ वा ए॒ते ब्र॑ह्मवा॒दिनः॑ पू॒र्वाभि॑मु॒खा-स्स॒न्ध्याया᳚-ङ्गायत्रि॒या-ऽभि॑मन्त्रिता॒ आप॑ ऊ॒र्ध्वं-विँक्षि॑पन्ति॒ ता ए॒ता आपो॑ व॒ज्रीभू॒त्वा तानि॒ रक्षाग्ं॑सि
म॒न्देहा-ऽरु॑णे द्वी॒पे प्रक्षि॑पन्ति॒ य-त्प्र॑दक्षि॒ण-म्प्रक्र॑मन्ति॒ तेन॑ पा॒प्मान॒मव॑ धून्वन्त्यु॒द्यन्त॑मस्तं॒-यँन्त॑मादि॒त्य-म॑भिद्ध्या॒यन् कु॒र्व-न्ब्रा᳚ह्म॒णो वि॒द्वान्-थ्स॒कल॑-म्भ॒द्रम॑श्नुते॒ ऽसावा॑दि॒त्यो ब्र॒ह्मेति॒ ब्रह्मै॒व स-न्ब्रह्मा॒प्येति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 2 ॥
अनुवाकं 3
य-द्दे॑वा देव॒हेड॑नं॒ (देव॒हेल॑नं॒) देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम् ।
आदि॑त्या॒स्तस्मा᳚न्मा मुञ्चत॒र्तस्य॒र्तेन॒ मामि॒त ॥
देवा॑ जीवनका॒म्या य-द्वा॒चा-ऽनृ॑तमूदि॒म ।
तस्मा᳚न्न इ॒ह मु॑ञ्चत॒ विश्वे॑ देवा-स्स॒जोष॑सः ॥
ऋ॒तेन॑ द्यावापृथिवी ऋ॒तेन॒ त्वग्ं स॑रस्वति ।
कृ॒तान्नः॑ पा॒ह्येन॑सो॒ य-त्किञ्चानृ॑तमूदि॒म ॥
इ॒न्द्रा॒ग्नी मि॒त्रावरु॑णौ॒ सोमो॑ धा॒ता बृह॒स्पतिः॑ ।
ते नो॑ मुञ्च॒न्त्वेन॑सो॒ यद॒न्यकृ॑तमारि॒म ॥
स॒जा॒त॒श॒ग्ं॒सादु॒त जा॑मिश॒ग्ं॒ साज्ज्याय॑स॒-श्शग्ंसा॑दु॒त वा॒ कनी॑यसः ।
अना॑धृष्ट-न्दे॒वकृ॑तं॒-यँदेन॒स्तस्मा॒-त्त्वम॒स्मा-ञ्जा॑तवेदो मुमुग्धि ॥
यद्वा॒चा य-न्मन॑सा बा॒हुभ्या॑-मू॒रुभ्या॑मष्ठी॒वद्भ्या॑ शि॒श्नैर्यदनृ॑त-ञ्चकृ॒मा व॒यम् ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सा॒ गार्​ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु चकृ॒म यानि॑ दुष्कृ॒ता ॥
येन॑ त्रि॒तो अ॑र्ण॒वा-न्नि॑र्ब॒भूव॒ येन॒ सूर्य॒-न्तम॑सो निर्मु॒मोच॑ ।
येनेन्द्रो॒ विश्वा॒ अज॑हा॒दरा॑ती॒स्तेना॒ह-ञ्ज्योति॑षा॒ ज्योति॑रानशा॒न आ᳚क्षि ॥
य-त्कुसी॑द॒मप्र॑तीत्त॒-म्मये॒ह येन॑ य॒मस्य॑ नि॒धिना॒ चरा॑मि ।
ए॒तत्तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि॒ जीव॑न्ने॒व प्रति॒ तत्ते॑ दधामि ॥
यन्मयि॑ मा॒ता गर्भे॑ स॒ति । एन॑श्च॒कार॒ यत्पि॒ता । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॑ पि॒पेष॑ मा॒तर॑-म्पि॒तर᳚म् । पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धयन्न्॑ । अहिग्ं॑सितौ पि॒तरौ॒ मया॒ तत् । तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्याम् । यन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥
यदा॒शसा॑ नि॒शसा॒ यत्प॑रा॒शसा᳚ । यदेन॑श्च कृ॒मा नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ अति॑क्रामामि दुरि॒तं-यँदेनः॑ । जहा॑मि रि॒प्र-म्प॑र॒मे स॒धस्थे᳚ । यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ । तमारो॑हामि सु॒कृता॒-न्नु लो॒कम् ॥ त्रि॒ते दे॒वा अ॑मृजतै॒-तदेनः॑ । त्रि॒त ए॒तन्म॑नु॒ष्ये॑षु मामृजे । ततो॑ मा॒ यदि॒ किञ्चि॑दान॒शे । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥
दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ताः । या जा॒ता ओष॑धीभ्यः । अथो॒ या अ॑ग्नि॒जा आपः॑ । ता नः॑ शुन्धन्तु॒ शुन्ध॑नीः ॥ यदापो॒ नक्त॑-न्दुरि॒त-ञ्चरा॑म । यद्वा॒ दिवा॒ नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । हिर॑ण्य-वर्णा॒स्तत॒ उत्पु॑नीत नः ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि ॥ त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ 3 ॥
(मु॒मु॒ग्धि॒ स॒प्त च॑) (अ. 3)
अनुवाकं 4
यददी᳚व्यन्नृ॒णम॒ह-म्ब॒भूवादि॑-थ्सन्वा सञ्ज॒गर॒ जने᳚भ्यः । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒दिन्द्र॑श्च सं​विँदा॒नौ प्रमु॑ञ्चताम् ॥ यद्धस्ता᳚भ्या-ञ्च॒कर॒ किल्बि॑षाण्य॒क्षाणां᳚-वँ॒ग्नुमु॑प॒जिघ्न॑मानः ।
उ॒ग्र॒म्प॒श्या च॑ राष्ट्र॒भृच्च॒ तान्य॑फ्स॒रसा॒ वनु॑दत्ता-मृ॒णानि॑ ॥ उग्र॑पंश्ये॒ राष्ट्र॑भृ॒-त्किल्बि॑षाणि॒ यद॒क्षवृ॑त्त॒मनु॑दत्तमे॒तत् ।
नेन्न॑ ऋ॒णानृ॒णव॒ इथ्स॑मानो य॒मस्य॑ लो॒के अधि॑ रज्जु॒राय॑ ॥ अव॑ ते॒ हेडो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ । क्षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेतो॒ राज॒न्नेनाग्ं॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥ उदु॑त्त॒मं-वँ॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑-ऽध॒मं-विँम॑द्ध्य॒मग्ग्​ श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवा-ऽना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥ इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒द्ध्युरु॑शस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषा॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒क सु॒हवो॑ न एधि ॥ सङ्कु॑सुको॒ विकु॑सुको निर्-ऋ॒थो यश्च॑ निस्व॒नः । ते-ऽ(1॒)स्म-द्यक्ष्म॒मना॑गसो दू॒रा-द्दू॒रम॑चीचतम् ॥ निर्य॑क्ष्ममचीचते कृ॒त्या-न्निर्-ऋ॑ति-ञ्च । तेन॒ यो-ऽ(1॒)स्मथ्समृ॑च्छातै॒ तम॑स्मै॒ प्रसु॑वामसि ॥ दु॒श्श॒ग्ं॒सा॒नु॒श॒ग्ं॒साभ्या᳚-ङ्घ॒णेना॑नुघ॒णेन॑ च । तेना॒न्यो-ऽ(1)॒स्म-थ्समृ॑च्छातै॒ तम॑स्मै॒ प्रसु॑वामसि ॥
सं​वँर्च॑सा॒ पय॑सा॒ सन्त॒नूभि॒रग॑न्महि॒ मन॑सा॒ सग्ं शि॒वेन॑ । त्वष्टा॑ नो॒ अत्र॒ विद॑धातु रा॒यो-ऽनु॑मार्​ष्टु त॒न्वो(1॒) य-द्विलि॑ष्टम् ॥ 4 ॥
(कृ॒त्या-न्निर्-ऋ॑ति-ञ्च॒ पञ्च॑ च) (अ. 4)
अनुवाकं 5
आयु॑ष्टे वि॒श्वतो॑ दधद॒यम॒ग्निर्वरे᳚ण्यः ।
पुन॑स्ते प्रा॒ण आया॑ति॒ परा॒ यक्ष्मग्ं॑ सुवामि ते ॥
आ॒यु॒र्दा अ॑ग्ने ह॒विषो॑ जुषा॒णो घृ॒तप्र॑तीको घृ॒तयो॑निरेधि । घृ॒त-म्पी॒त्वा मधु॒ चारु॒ गव्य॑-म्पि॒तेव॑ पु॒त्रम॒भि र॑क्षतादि॒मम् ॥
इ॒मम॑ग्न॒ आयु॑षे॒ वर्च॑से कृधि ति॒ग्ममोजो॑ वरुण॒ सग्ंशि॑शाधि । मा॒तेवा᳚स्मा अदिते॒ शर्म॑ यच्छ॒ विश्वे॑ देवा॒ जर॑दष्टि॒-र्यथा-ऽस॑त् ॥
अग्न॒ आयूग्ं॑षि पवस॒ आसु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः ।
आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ अग्ने॒ पव॑स्व॒ स्वपा॑ अ॒स्मे वर्चः॑ सु॒वीर्य᳚म् । दध॑-द्र॒यि-म्मयि॒ पोष᳚म् ॥ 5.1अ ॥
अ॒ग्निर्-ऋषिः॒ पव॑मानः॒ पाञ्च॑जन्यः पु॒रोहि॑तः । तमी॑महे महाग॒यम् ॥ अग्ने॑ जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व ।
अ॒स्मे दी॑दिहि सु॒मना॒ अहे॑ड॒ञ्छर्म॑न्ते (अहे॑ल॒ञ्छर्म॑न्ते) स्याम त्रि॒वरू॑थ उ॒द्भौ ॥
सह॑सा जा॒ता-न्प्रणु॑दा न-स्स॒पत्ना॒-न्प्रत्यजा॑ताञ्जातवेदो नुदस्व । अधि॑ नो ब्रूहि सुमन॒स्यमा॑नो व॒यग्ग्​ स्या॑म॒ प्रणु॑दा न-स्स॒पत्नान्॑ ॥ अग्ने॒ यो नो॒-ऽभितो॒ जनो॒ वृको॒ वारो॒ जिघाग्ं॑सति । ताग्​स्त्वं-वृँ॑त्रहञ्जहि॒ वस्व॒स्मभ्य॒मा भ॑र ॥ अग्ने॒ यो नो॑-ऽभि॒दास॑ति समा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑ । तं-वँ॒यग्ं स॒मिध॑-ङ्कृ॒त्वा तुभ्य॑म॒ग्ने-ऽपि॑दद्ध्मसि ॥ 5.1ब् ॥
यो न॒-श्शपा॒दश॑पतो॒ यश्च॑ न॒-श्शप॑त॒-श्शपा᳚त् ।
उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॒ सर्व॑-म्पा॒पग्ं समू॑हताम् ॥
यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणो॒ मर्तो॑-ऽभि॒दास॑ति देवाः ।
इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तो॒ मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न ॥ यो मान्द्वेष्टि॑ जातवेदो॒ य-ञ्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम् । सर्वा॒ग्॒स्तान॑ग्ने॒ सन्द॑ह॒ याग्​श्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ ये च॒ माम् ॥ यो अ॒स्मभ्य॑मराती॒या-द्यश्च॑ नो॒ द्वेष॑ते॒ जनः॑ । निन्दा॒द्यो अ॒स्मा-न्दिफ्सा᳚च्च॒ सर्वा॒ग्॒स्तान्म॑ष्म॒षा कु॑रु ॥
सग्ंशि॑त-म्मे॒ ब्रह्म॒ सग्ंशि॑तं-वीँ॒र्याम् (1॒) बल᳚म् । सग्ंशि॑त-ङ्क्ष॒त्र-म्मे॑ जि॒ष्णु यस्या॒हमस्मि॑ पु॒रोहि॑तः ॥
उदे॑षा-म्बा॒हू अ॑तिर॒मु-द्वर्चो॒ अथो॒ बल᳚म् ।
क्षि॒णोमि॒ ब्रह्म॑णा॒-ऽमित्रा॒नुन्न॑यामि॒ स्वाँ(2) अ॒हम् ॥ पुन॒र्मनः॒ पुन॒रायु॑र्म॒ आगा॒-त्पुन॒श्चक्षुः॒ पुन॒-श्श्रोत्र॑-म्म॒ आगा॒त्
पुनः॑ प्रा॒णः पुन॒राधी॑त-म्म॒ आगा᳚त् ।
वै॒श्वा॒न॒रो मे-ऽद॑ब्धस्तनू॒पा अव॑बाधता-न्दुरि॒तानि॒ विश्वा᳚ ॥ 5.1च् ॥
(पोषं॑ - दद्ध्मसि - पु॒रोहि॑तश्च॒त्वारि॑ च) (अ. 5)
अनुवाकं 6
वै॒श्वा॒न॒राय॒ प्रति॑वेदयामो॒ यदी॑नृ॒णग्ं स॑ङ्ग॒रो दे॒वता॑सु । स ए॒ता-न्पाशा᳚-न्प्र॒मुच॒-न्प्रवे॑द॒ स नो॑ मुञ्चातु दुरि॒तादव॒द्यात् ॥
वै॒श्वा॒न॒रः पव॑यान्नः प॒वित्रै॒र्य-थ्स॑ङ्ग॒र-म॒भिधावा᳚म्या॒शाम् । अना॑जान॒-न्मन॑सा॒ याच॑मानो॒ यदत्रैनो॒ अव॒ त-थ्सु॑वामि ॥
अ॒मी ये सु॒भगे॑ दि॒वि वि॒चृतौ॒ नाम॒ तार॑के ।
प्रेहामृत॑स्य यच्छता-मे॒त-द्ब॑द्धक॒मोच॑नम् ॥
विजि॑हीर्​ष्व लो॒कान् कृ॑धि ब॒न्धा-न्मु॑ञ्चासि॒ बद्ध॑कम् । योने॑रिव॒ प्रच्यु॑तो॒ गर्भ॒-स्सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नुष्व ॥
स प्र॑जा॒न-न्प्रति॑गृभ्णीत वि॒द्वा-न्प्र॒जाप॑तिः प्रथम॒जा ऋ॒तस्य॑ । अ॒स्माभि॑र्द॒त्त-ञ्ज॒रसः॑ प॒रस्ता॒दच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑मनु॒ सञ्च॑रेम ॥ 6.1अ ॥
त॒त-न्तन्तु॒मन्वेके॒ अनु॒ सञ्च॑रन्ति॒ येषा᳚-न्द॒त्त-म्पित्र्य॒माय॑नवत् । अ॒ब॒न्ध्वेके॒ दद॑तः प्र॒यच्छा॒-द्दातु॒च्चे-च्छ॒क्नवा॒ग्ं॒ स-स्स्व॒र्ग ए॑षाम् ॥
आर॑भेथा॒मनु॒ सग्ंर॑भेथाग्ं समा॒न-म्पन्था॑मवथो घृ॒तेन॑ । यद्वा᳚-म्पू॒र्त-म्परि॑विष्टं॒-यँद॒ग्नौ तस्मै॒ गोत्रा॑ये॒ह जाया॑पती॒ सग्ंर॑भेथाम् ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्यां-यँन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सो॒ गार्​ह॑पत्य॒ उन्नो॑ नेष-द्दुरि॒ता यानि॑ चकृ॒म ॥ भूमि॑र्मा॒ता-ऽदि॑तिर्नो ज॒नित्र॒-म्भ्राता॒न्तरि॑क्ष-म॒भिश॑स्त एनः ।
द्यौर्नः॑ पि॒ता पि॑तृ॒याच्छ-म्भ॑वासि जा॒मि मि॒त्वा मा वि॑विथ्सि लो॒कात् ॥ यत्र॑ सु॒हार्दः॑ सु॒कृतो॒ मद॑न्ते वि॒हाय॒ रोग॑-न्त॒न्वा(1)॒ग्ग्॒ स्वाया᳚म् ।
अ॒श्लो॒णाङ्गै॒रह्रु॑ता-स्स्व॒र्गे तत्र॑ पश्येम पि॒तर॑-ञ्च पु॒त्रम् ॥ यदन्न॒मद्म्यनृ॑तेन देवा दा॒स्यन्नदा᳚स्यन्नु॒त वा॑ करि॒ष्यन्न् ।
य-द्दे॒वाना॒-ञ्चक्षु॒ष्यागो॒ अस्ति॒ यदे॒व किञ्च॑ प्रतिजग्रा॒हम॒ग्निर्मा॒ तस्मा॑दनृ॒ण-ङ्कृ॑णोतु ॥
यदन्न॒मद्मि॑ बहु॒धा विरू॑पं॒-वाँसो॒ हिर॑ण्यमु॒त गाम॒जामवि᳚म् ।
य-द्दे॒वाना॒-ञ्चक्षु॒ष्यागो॒ अस्ति॒ यदे॒व किञ्च॑ प्रतिजग्रा॒हम॒ग्निर्मा॒ तस्मा॑दनृ॒ण-ङ्कृ॑णोतु ॥
य॒न्मया॑ मन॑सा वा॒चा॒ कृ॒त॒मेनः॑ कदा॒चन ।
सर्वस्मा᳚-न्मेडि॑तो (मेल॑ता) मो॒ग्धि॒ त्वग्ं हि
वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ 6.1ब् ॥
(च॒रे॒म॒ - पु॒त्रग्ं षट्च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7
वात॑रशना ह॒ वा ऋष॑य-श्श्रम॒णा ऊ॒र्ध्वम॑न्थि॒नो ब॑भूवु॒स्ता-नृष॑यो॒-ऽर्थ-मा॑य॒ग्ग्॒स्ते नि॒लाय॑-मचर॒ग्ग्॒स्ते-ऽनु॑प्रविशुः कूश्मा॒ण्डानि॒ ताग्​-स्तेष्वन्व॑विन्द-ञ्छ्र॒द्धया॑ च॒ तप॑सा च॒ , तानृष॑यो-ऽब्रुवन् क॒था नि॒लाय॑-ञ्चर॒थेति॒ त ऋषी॑नब्रुव॒न्नमो॑ वो-ऽस्तु भगवन्तो॒-ऽस्मि-न्धा᳚म्नि॒ केन॑ व-स्सपर्या॒मेति॒ तानृष॑यो-ऽब्रुव-न्प॒वित्र॑-न्नो ब्रूत॒ येना॑रे॒पसः॑ स्या॒मेति॒ त ए॒तानि॑ सू॒क्तान्य॑पश्य॒न्॒. ,
य-द्दे॑वा देव॒हेड॑नं॒ (देव॒हेल॑नं॒) ँयददी᳚व्यन्नृ॒णम॒ह-म्ब॒भूवायु॑ष्टे वि॒श्वतो॑
दध॒दित्ये॒तैराज्य॑-ञ्जुहुत वैश्वान॒राय॒ प्रति॑वेदयाम॒ इत्युप॑तिष्ठत॒ यद॑र्वा॒चीन॒मेनो᳚ भ्रूणह॒त्याया॒स्तस्मा᳚-न्मोक्ष्यद्ध्व॒ इति॒ ,त ए॒तैर॑जुहवु॒स्ते-ऽरे॒पसो॑-ऽभवन् कर्मा॒दिष्वे॒तै-र्जु॑हुया-त्पू॒तो दे॑वलो॒का-न्थ्सम॑श्नुते ॥ 7 ॥
अनुवाकं 8
कू॒श्मा॒ण्डै-र्जु॑हुया॒-द्यो-ऽपू॑त इव॒ मन्ये॑त॒ यथा᳚ स्ते॒नो यथा᳚ भ्रूण॒हैवमे॒ष भ॑वति॒ यो-ऽयोनौ॒ रेतः॑ सि॒ञ्चति॒, यद॑र्वा॒चीन॒मेनो᳚ भ्रूणह॒त्याया॒स्तस्मा᳚-न्मुच्यते॒ याव॒देनो॑ दी॒क्षामुपै॑ति दीक्षि॒त ए॒तै-स्स॑त॒ति जु॑होति सं​वँथ्स॒र-न्दी᳚क्षि॒तो भ॑वति सं​वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ मास॑-न्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ यो मास॒-स्स सं​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ चतु॑र्विग्ंशति॒ग्ं॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ चतु॑र्विग्ंशति-रर्धमा॒सा-स्सं॑​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ द्वाद॑श॒ रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ द्वाद॑श॒ मासा᳚-स्सं​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ षड्रात्री᳚र्दीक्षि॒तो भ॑वति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ सं​वँथ्स॒र-स्सं॑​वँथ्स॒रादे॒वात्मान॑-म्पुनीते ति॒स्रो रात्री᳚-र्दीक्षि॒तो भ॑वति त्रि॒पदा॑ गाय॒त्री गा॑यत्रि॒या ए॒वात्मान॑-म्पुनीते॒ न मा॒ग्ं॒सम॑श्ञीया॒न्न स्त्रिय॒मुपे॑या॒न्नोपर्या॑सीत॒ जुगु॑फ्से॒तानृ॑ता॒त्पयो᳚ ब्राह्म॒णस्य॑ व्र॒तं-यँ॑वा॒गू रा॑ज॒न्य॑स्या॒मिक्षा॒ वैश्य॒स्याथो॑ सौ॒म्ये-ऽप्य॑द्ध्व॒र ए॒तद्व्र॒त-म्ब्रू॑या॒-द्यदि॒ मन्ये॑-तोप॒दस्या॒मीत्यो॑द॒न-न्धा॒ना-स्सक्तू᳚-ङ्घृ॒तमित्यनु॑व्रतयेदा॒त्मनो-ऽनु॑पदासाय ॥ 8 ॥
अनुवाकं 9
अ॒जान्. ह॒ वै पृश्ञीग्॑स्तप॒स्यमा॑ना॒-न्ब्रह्म॑ स्वय॒म्भ्व॑भ्यान॑र्​ष॒त्त ऋष॑यो-ऽभव॒-न्तदृषी॑णा-मृषि॒त्व-न्ता-न्दे॒वता॒मुपा॑तिष्ठन्त य॒ज्ञका॑मा॒स्त ए॒त-म्ब्र॑ह्मय॒ज्ञ-म॑पश्य॒न्-तमा-ऽह॑र॒न्-तेना॑यजन्त॒ यदृ॒चो-ऽद्ध्यगी॑षत॒ ताः पय॑ आहुतयो दे॒वाना॑मभव॒न्॒. य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒ताहु॑तयो॒ य-थ्सामा॑नि॒ सोमा॑हुतयो॒ यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मद्ध्वा॑हुतयो॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णानी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सीर्मे॑दाहु॒तयो॑ दे॒वाना॑-मभव॒न्ताभिः॒, क्षुध॑-म्पा॒प्मान॒-मपा᳚घ्न॒-न्नप॑हतपाप्मानो दे॒वा-स्स्व॒र्गं-लोँ॒कमा॑य॒-न्ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्य॒-मृष॑यो-ऽगच्छन्न् ॥ 9 ॥
अनुवाकं 10
पञ्च॒ वा ए॒ते म॑हाय॒ज्ञा-स्स॑त॒ति प्रता॑यन्ते सत॒ति सन्ति॑ष्ठन्ते देवय॒ज्ञः पि॑तृय॒ज्ञो भू॑तय॒ज्ञो म॑नुष्यय॒ज्ञो ब्र॑ह्मय॒ज्ञ इति॒ यद॒ग्नौ जु॒होत्य॒पि स॒मिध॒-न्त-द्दे॑वय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ य-त्पि॒तृभ्यः॑ स्व॒धा क॒रोत्यप्य॒पस्त-त्पि॑तृय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒य-द्भू॒तेभ्यो॑ ब॒लिग्ं हर॑ति॒ त-द्भू॑तय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णेभ्यो-ऽन्न॒-न्ददा॑ति॒ तन्म॑नुष्यय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यथ्स्वा᳚द्ध्या॒य-मधी॑यी॒-तैका॑मप्यृ॒चं-यँजुः॒-साम॑ वा॒ तद्ब्र॑ह्मय॒ज्ञ-स्सन्ति॑ष्ठते॒ यदृ॒चो-ऽधी॑ते॒ पय॑सः॒ कूल्या॑ अस्य पि॒तॄ-न्थ्स्व॒धा अ॒भिव॑हन्ति॒ य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒तस्य॑ कूल्या॒ य-थ्सामा॑नि॒ सोम॑ एभ्यः पवते॒ यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मधोः᳚ कूल्या॒ यद्ब्रा᳚ह्म॒णा-नी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सी-र्मेद॑सः॒ कूल्या॑ अस्य पि॒तॄन्-थ्स्व॒धा अ॒भिव॑हन्ति॒ यदृ॒चो-ऽधी॑ते॒ पय॑ आहुतिभिरे॒व त-द्दे॒वाग्​स्त॑र्पयति॒ य-द्यजूग्ं॑षि घृ॒ताहु॑तिभि॒र्य-थ्सामा॑नि॒ सोमा॑हुतिभि॒-र्यदथ॑र्वाङ्गि॒रसो॒ मद्ध्वा॑हुतिभि॒-र्यद्ब्रा᳚ह्म॒णा-नी॑तिहा॒सान्-पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सी-र्मे॑दाहु॒तिभि॑रे॒व त-द्दे॒वाग्​स्त॑र्पयति॒ त ए॑न-न्तृ॒प्ता आयु॑षा॒ तेज॑सा॒ वर्च॑सा श्रि॒या यश॑सा ब्रह्मवर्च॒सेना॒न्नाद्ये॑न च तर्पयन्ति ॥ 10 ॥
अनुवाकं 11
ब्र॒ह्म॒य॒ज्ञेन॑ य॒क्ष्यमा॑णः॒ प्राच्या᳚-न्दि॒शि ग्रामा॒दछ॑दिर्द॒र्॒श उदी᳚च्या-म्प्रागुदी॒च्यां-वोँ॒दित॑ आदि॒त्ये द॑क्षिण॒त उ॑प॒वीयो॑प॒विश्य॒ हस्ता॑वव॒निज्य॒ त्रिराचा॑मे॒द्द्विः प॑रि॒मृज्य॑ स॒कृदु॑प॒स्पृश्य॒ शिर॒श्चक्षु॑षी॒ नासि॑के॒ श्रोत्रे॒ हृद॑यमा॒लभ्य॒ य-त्त्रिरा॒चाम॑ति॒ तेन॒ ऋचः॑ प्रीणाति॒ यद्द्विः प॑रि॒मृज॑ति॒ तेन यजूग्ं॑षि॒ य-थ्स॒कृदु॑प॒स्पृश॑ति॒ तेन॒ सामा॑नि॒ (य-थ्स॒व्य-म्पा॒णि पा॒दौ प्रो॒क्षति॒) यच्छिर॒श्चक्षु॑षी॒ नासि॑के॒ श्रोत्रे॒ हृद॑यमा॒लभ॑ते॒ तेनाथ॑र्वाङ्गि॒रसो᳚ ब्राह्म॒णा-नी॑तिहा॒सा-न्पु॑रा॒णानि॒ कल्पा॒-न्गाथा॑ नाराश॒ग्ं॒सीः प्री॑णाति॒ दर्भा॑णा-म्म॒हदु॑प॒स्तीर्यो॒पस्थ॑-ङ्कृ॒त्वा प्रांआसी॑न-स्स्वाद्ध्या॒यमधी॑यीता॒पां-वाँ ए॒ष ओष॑धीना॒ग्ं॒ रसो॒ य-द्द॒र्भा-स्सर॑समॆ॒व ब्रह्म॑ कुरुते दक्षिणोत्त॒रौ पा॒णी (पा॒दौ) कृ॒त्वा सप॒वित्रा॒वोमिति॒ प्रति॑पद्यत ए॒तद्वै यजु॑स्त्रयीं-विँ॒द्या-म्प्रत्ये॒षा वागे॒तत्प॑र॒मम॒क्षर॒-न्तदे॒तदृ॒चा-ऽभ्यु॑क्तमृ॒चो अ॒क्षरे॑ पर॒मे व्यो॑म॒न्॒. यस्मि॑-न्दे॒वा अधि॒ विश्वे॑ निषे॒दुर्यस्तन्न वेद॒ किमृ॒चा क॑रिष्यति॒ य इत्तद्वि॒दुस्त इ॒मे समा॑सत॒ इति॒ त्रीने॒व प्रायु॑ङ्क्त॒ भूर्भुव॒स्स्व॑रित्या॑है॒तद्वै वा॒च-स्स॒त्यं-यँदे॒व वा॒च-स्स॒त्य-न्त-त्प्रायु॒ङ्क्ताथ॑ सावि॒त्री-ङ्गा॑य॒त्री-न्त्रिरन्वा॑ह प॒च्छो᳚-ऽर्धर्च॑शो-ऽनवा॒नग्ं स॑वि॒ता श्रियः॑ प्रसवि॒ता श्रिय॑मे॒वाप्नो॒त् यथो᳚ प्र॒ज्ञात॑यै॒व प्र॑ति॒पदा॒ छन्दाग्ं॑सि॒ प्रति॑पद्यते ॥ 11 ॥
अनुवाकं 12
ग्रामे॒ मन॑सा स्वाद्ध्या॒यमधी॑यीत॒ दिवा॒ नक्तं॑-वेँ॒ति ह॑ स्मा॒ह शौ॒च आ᳚ह्ने॒य उ॒तार॑ण्ये॒-ऽबल॑ उ॒त वा॒चोत तिष्ठ॑न्नु॒त व्रज॑न्नु॒तासी॑न उ॒त शया॑नो॒-ऽधीयी॑तै॒व स्वा᳚द्ध्या॒य-न्तप॑स्वी॒ पुण्यो॑ भवति॒ य ए॒वं-विँ॒द्वान्-थ्स्वा᳚द्ध्या॒यमधी॑ते॒ नमो॒ ब्रह्म॑णे॒ नमो॑ अस्त्व॒ग्नये॒ नमः॑ पृथि॒व्यै नम॒ ओष॑धीभ्यः ।
नमो॑ वा॒चे नमो॑ वा॒चस्पत॑ये॒ नमो॒ विष्ण॑वे बृह॒ते क॑रोमि ॥ 12 ॥
अनुवाकं 13
म॒द्ध्यन्दि॑ने प्र॒बल॒मधी॑यीता॒सौ खलु॒ वावैष आ॑दि॒त्यो यद्ब्रा᳚ह्म॒णस्तस्मा॒त्तर्​हि॒ तेक्ष्णि॑ष्ठ-न्तपति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥
चि॒त्र-न्दे॒वाना॒मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒ग्नेः ।
आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॒श्चेति॒ स वा ए॒ष य॒ज्ञ-स्स॒द्यः प्रता॑यते स॒द्य-स्सन्ति॑ष्ठते॒ तस्य॒ प्राख्सा॒यम॑वभृ॒थो नमो॒ ब्रह्म॑ण॒ इति॑ परिधा॒नीया॒-न्त्रिरन्वा॑हा॒प उ॑प॒स्पृश्य॑ गृ॒हाने॑ति॒ ततो॒ यत्किञ्च॒ ददा॑ति॒ सा दक्षि॑णा ॥ 13 ॥
अनुवाकं 14
तस्य॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ मेघो॑ हवि॒र्धानं॑-विँ॒द्युद॒ग्निर्व॒र्॒षग्ं ह॒वि-स्स्त॑नयि॒त्नु-र्व॑षट्का॒रो यद॑व॒स्फूर्ज॑ति॒ सो-ऽनु॑वषट्का॒रो वा॒युरा॒त्मा-ऽमा॑वा॒स्या᳚ स्विष्ट॒कृद्य ए॒वं-विँ॒द्वान्मे॒घे व॒र्॒षति॑ वि॒द्योत॑माने स्त॒नय॑त्यव॒स्फूर्ज॑ति॒ पव॑माने वा॒याव॑मावा॒स्या॑याग्​ स्वाद्ध्या॒यमधी॑ते॒
तप॑ ए॒व तत्त॑प्यते॒ तपो॑ हि स्वाद्ध्या॒य इत्यु॑त्त॒म-न्नाकग्ं॑ रोहत्युत्त॒म-स्स॑मा॒नाना᳚-म्भवति॒ याव॑न्तग्ं ह॒ वा इ॒मां-विँ॒त्तस्य॑ पू॒र्णा-न्दद॑थ्स्व॒र्गं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति॒ ताव॑न्तं-लोँ॒क-ञ्ज॑यति॒ भूयाग्ं॑स-ञ्चाक्ष॒य्य-ञ्चाप॑ पुनर्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति॒ ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्य-ङ्गच्छति ॥ 14 ॥
अनुवाकं 15
तस्य॒ वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॒ द्वाव॑नद्ध्या॒यौ यदा॒-ऽऽत्मा-ऽशुचि॒-र्य-द्दे॒श-स्समृ॑द्धिर्दैव॒तानि॒ य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्म॑हारा॒त्र उ॒षस्युदि॑ते॒ व्रज॒ग्ग्॒स्तिष्ठ॒-न्नासी॑न॒-श्शया॑नो॒-ऽरण्ये᳚ ग्रामे॒ वा याव॑त्त॒रसग्ग्॑ स्वाद्ध्या॒यमधी॑ते॒ सर्वा᳚न् ँलो॒काञ्ज॑यति॒ सर्वा᳚न् ँलो॒कान॑नृ॒णो-ऽनु॒ सञ्च॑रति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥ अ॒नृ॒णा अ॒स्मिन्न॑नृ॒णाः पर॑स्मिग्ग्​स्तृ॒तीये॑ लो॒के अ॑नृ॒णा-स्स्या॑म । ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणा॒-स्सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नृ॒णा आक्षी॑ये॒मेत्य॒ग्निं-वैँ जा॒त-म्पा॒प्मा ज॑ग्राह॒ तन्दे॒वा आहु॑तीभिः पा॒प्मान॒मपा᳚घ्न॒-न्नाहु॑तीनां-यँ॒ज्ञेन॑ य॒ज्ञस्य॒ दक्षि॑णाभि॒-र्दक्षि॑णाना-म्ब्राह्म॒णेन॑ ब्राह्म॒णस्य॒ छन्दो॑भि॒-श्छन्द॑साग्​ स्वाद्ध्या॒येनाप॑हतपाप्मा स्वाद्ध्या॒यो॑ दे॒वप॑वित्रं॒-वाँ ए॒तत्तं-योँ-ऽनू᳚-थ्सृ॒जत्यभा॑गो वा॒चि भ॑व॒त्यभा॑गो ना॒के तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥ यस्ति॒त्याज॑ सखि॒विद॒ग्ं॒ सखा॑य॒-न्न तस्य॑ वा॒च्यपि॑ भा॒गो अ॑स्ति । यदीग्ं॑ शृ॒णोत्य॒लकग्ं॑ शृणोति॒ न हि प्र॒वेद॑ सुकृ॒तस्य॒ पन्था॒मिति॒ तस्मा᳚-थ्स्वाद्ध्या॒यो-ऽद्ध्ये॑त॒व्यो॑ यं-यँ॑-ङ्क्र॒तुमधी॑ते॒ तेन॑ तेनास्ये॒ष्ट-म्भ॑वत्य॒ग्ने-र्वा॒यो-रा॑दि॒त्यस्य॒ सायु॑ज्य-ङ्गच्छति॒ तदे॒षा-ऽभ्यु॑क्ता ॥
ये अ॒र्वांउ॒त वा॑ पुरा॒णे वे॒दं-विँ॒द्वाग्ंस॑म॒भितो॑ वदन्त्यादि॒त्यमे॒व ते परि॑वदन्ति॒ सर्वे॑ अ॒ग्नि-न्द्वि॒तीय॑-न्तृ॒तीय॑-ञ्च ह॒ग्ं॒समिति॒ याव॑ती॒र्वै दे॒वता॒स्ता-स्सर्वा॑ वेद॒विदि॑ ब्राह्म॒णे व॑सन्ति॒ तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णेभ्यो॑ वेद॒विद्भ्यो॑ दि॒वेदि॑वे॒ नम॑स्कुर्या॒न्नाश्ली॒ल-ङ्की᳚र्तयेदे॒ता ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ 15 ॥
अनुवाकं 16
रिच्य॑त इव॒ वा ए॒ष प्रेव रि॑च्यते॒ यो या॒जय॑ति॒ प्रति॑ वा गृ॒ह्णाति॑ या॒जयि॑त्वा प्रतिगृ॒ह्य वा-ऽन॑श्न॒न्त्रि-स्स्वा᳚द्ध्या॒यं-वेँ॒दमधी॑यीत त्रिरा॒त्रं-वाँ॑ सावि॒त्री-ङ्गा॑य॒त्री-म॒न्वाति॑रेचयति॒ वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णै॒व वरग्ग्॑ स्पृणोत्या॒त्मा हि वरः॑ ॥ 16 ॥
अनुवाकं 17
दु॒हे ह॒ वा ए॒ष छन्दाग्ं॑सि॒ यो या॒जय॑ति॒ स येन॑ यज्ञक्र॒तुना॑ या॒जये॒-थ्सो-ऽर॑ण्य-म्प॒रेत्य॑ शुचौ दे॒शे स्वा᳚द्ध्या॒य-मे॒वैन॒-मधी॑यन्नासी॒त तस्या॒नश॑न-न्दी॒क्षा स्था॒नमु॑प॒सद॒ आस॑नग्ं सु॒त्या वाग्जु॒हूर्मन॑ उप॒भृद्धृ॒तिर्ध्रु॒वा प्रा॒णो ह॒वि-स्सामा᳚द्ध्व॒र्यु-स्स वा ए॒ष य॒ज्ञः
प्रा॒णद॑क्षि॒णो-ऽन॑न्तदक्षिण॒-स्समृ॑द्धतरः ॥ 17 ॥
अनुवाकं 18
क॒ति॒धा-ऽव॑कीर्णी प्रवि॒शति॑ चतु॒र्धेत्या॑हु-र्ब्रह्मवा॒दिनो॑ म॒रुतः॑ प्रा॒णैरिन्द्र॒-म्बले॑न॒ बृह॒स्पति॑-म्ब्रह्मवर्च॒सेना॒ग्निमे॒वेत॑रेण॒ सर्वे॑ण॒ तस्यै॒ता-म्प्राय॑श्चित्तिं-विँ॒दाञ्च॑कार सुदे॒वः का᳚श्य॒पो यो
ब्र॑ह्मचा॒र्य॑व॒किरे॑दमावा॒स्या॑या॒ग्ं॒ रात्र्या॑म॒ग्नि-म्प्र॒णीयो॑पसमा॒धाय॒ द्विराज्य॑स्योप॒घात॑-ञ्जुहोति॒ कामाव॑कीर्णो॒-ऽस्म्यव॑कीर्णो-ऽस्मि॒ काम॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ कामाभि॑द्रुग्धो॒-ऽस्म्यभि॑द्रुग्धो-ऽस्मि॒ काम॒ कामा॑य॒ स्वाहेत्य॒मृतं॒-वाँ आज्य॑म॒मृत॑मे॒वात्म-न्ध॑त्ते हु॒त्वा प्रय॑ताञ्ज॒लिः कवा॑तिर्यङ्ङ॒ग्निम॒भि म॑न्त्रयेत॒ स-म्मा॑ सिञ्चन्तु म॒रुत॒-स्समिन्द्र॒-स्सम्बृह॒स्पतिः॑ ।
स-म्मा॒-ऽयम॒ग्नि-स्सि॑ञ्च॒त्वायु॑षा च॒ बले॑न॒ चायु॑ष्मन्त-ङ्करोत॒ मेति॒ प्रति॑ हास्मै म॒रुतः॑ प्रा॒णा-न्द॑धति॒ प्रतीन्द्रो॒ बल॒-म्प्रति॒ बृह॒स्पति॑-र्ब्रह्मवर्च॒स-म्प्रत्य॒ग्निरि॒तर॒थ्सर्व॒ग्ं॒ सर्व॑तनुर्भू॒त्वा सर्व॒मायु॑रेति॒ त्रिर॒भिम॑न्त्रयेत॒ त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वा यो-ऽपू॑त इव॒ मन्ये॑त॒ स इ॒त्थ-ञ्जु॑हुयादि॒त्थ-म॒भिम॑न्त्रयेत॒ पुनी॑त ए॒वात्मान॒-मायु॑रे॒वात्म-न्ध॑त्ते॒ वरो॒ दक्षि॑णा॒ वरे॑णै॒व वरग्ग्॑ स्पृणोत्या॒त्मा हि वरः॑ ॥ 18 ॥
अनुवाकं 19
भूः प्रप॑द्ये॒ भुवः॒ प्रप॑द्ये॒ स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ भूर्भुव॒स्स्वः॑ प्रप॑द्ये॒ ब्रह्म॒ प्रप॑द्ये ब्रह्मको॒श-म्प्रप॑द्ये॒-ऽमृत॒-म्प्रप॑द्ये-ऽमृतको॒श-म्प्रप॑द्ये चतुर्जा॒ल-म्ब्र॑ह्मको॒शं-यँ-म्मृ॒त्युर्नाव॒पश्य॑ति॒ त-म्प्रप॑द्ये दे॒वा-न्प्रप॑द्ये देवपु॒र-म्प्रप॑द्ये॒ परी॑वृतो॒ वरी॑वृतो॒ ब्रह्म॑णा॒ वर्म॑णा॒-ऽह-न्तेज॑सा॒ कश्य॑पस्य॒ यस्मै॒ नम॒स्तच्छिरो॒ धर्मो॑ मू॒र्धान॑-म्ब्र॒ह्मोत्त॑रा॒ हनु॑र्य॒ज्ञो-ऽध॑रा॒ विष्णु॒र्॒ हृद॑यग्ं सं​वँथ्स॒रः प्र॒जन॑नम॒श्विनौ॑ पूर्व॒पादा॑व॒त्रिर्मद्ध्य॑-म्मि॒त्रावरु॑णा वपर॒पादा॑व॒ग्निः पुच्छ॑स्य प्रथ॒म-ङ्काण्ड॒-न्तत॒ इन्द्र॒स्ततः॑ प्र॒जाप॑ति॒रभ॑य-ञ्चतु॒र्थग्ं स वा ए॒ष दि॒व्य-श्शा᳚क्व॒र-श्शिशु॑मार॒स्तग्ं ह॒ य ए॒वं-वेँदाप॑ पुनर्मृ॒त्यु-ञ्ज॑यति॒ जय॑ति स्व॒र्गं-लोँ॒क-न्नाद्ध्वनि॒ प्रमी॑यते॒ नाफ्सु प्रमी॑यते॒ नाग्नौ प्रमी॑यते॒ नान॒पत्यः॑ प्रमी॒यते॑ ल॒घ्वान्नो॑ भवति ध्रु॒वस्त्वम॑सि ध्रु॒वस्य क्षि॑तमसि॒ त्व-म्भू॒ताना॒मधि॑पतिरसि॒ त्व-म्भू॒ताना॒ग्॒ श्रेष्ठो॑-ऽसि॒ त्वा-म्भू॒तान्युप॑प॒र्याव॑र्तन्ते॒ नम॑स्ते॒ नम॒-स्सर्व॑-न्ते॒ नमो॒ नमः॑ ॥
[फाट भ्हेदम् - नमो॒ नमः॑ शिशुकुमाराय॒ नमः॑ ] ॥ 19 ॥
अनुवाकं 20
नमः॒ प्राच्यै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो दक्षि॑णायै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमः॒ प्रती᳚च्यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॒ उदी᳚च्यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॑ ऊ॒र्ध्वायै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो-ऽध॑रायै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो॑-ऽवान्त॒रायै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्या॒-म्प्रति॑वसन्त्ये॒ ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मद्ध्ये ये॑ वस॒न्ति॒ ते मे प्रसन्नात्मानस्चिर-ञ्जीवितं-वँ॑र्धय॒न्ति॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मुनि॑भ्यश्च॒ नमो॒ नमो गङ्गायमुनयोर्मुनि॑भ्यश्च॒ नमः ॥ 20 ॥
(सह॒ - रक्षाग्ं॑सि॒ - य-द्दे॑वा-स्स॒प्तद॑श॒ - यददी᳚व्य॒-न्पञ्च॑दश॒ - यु॑ष्टे॒ चतु॑स्त्रिग्ंश-द्- वैश्वान॒राय॒ षड्विग्ं॑शति॒-र्वात॑रशना ह - कुश्मा॒ण्डै- र॒जान्. ह॒ - पञ्च॑ - ब्रह्मय॒ज्ञेन॒ - ग्रामे॑ - म॒द्ध्यन्दि॑ने॒ - तस्य॒ वै मेघ॒ - स्तस्य॒ वै द्वौ - रिच्य॑ते - दु॒हे ह॑ - कति॒धा-ऽव॑कीर्णी॒ - भू--र् नमः॒ प्राच्यै॑ विग्ंश॒तिः )
(सह॑ वै - मुनि॑भ्यश्च॒ नमः )
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय आरण्यके द्वितीयः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhakaḥ - svādhyāyabrāhmaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1
saha॒ vai de॒vānā॒-ñcāsṷrāṇā-ñca ya॒jñau prata̭tāvāstāṃ-va~॒yagg​ sva॒rgaṃ-lo~॒kame᳚ṣyāmo va॒yame᳚ṣyāma॒ iti॒ te-'sṷrā-ssa॒nnahya॒ saha̭sai॒vāca̭ra-nbrahma॒caryḙṇa॒ tapa̭saiva de॒vāste-'sṷrā amuhya॒gg॒ste na prājā̭na॒gg॒ste parā̭bhava॒nte na sva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒n, prasṛ̭tena॒ vai ya॒jñena̭ de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nna prasṛ̭te॒nāsṷrā॒-nparā̭-'bhāvaya॒n ,prasṛ̭to ha॒ vai ya̭jñopavī॒tino̭ ya॒jño-'pra̭sṛ॒to-'nṷpavī॒tino॒ yatkiñca̭ brāhma॒ṇo ya̭jñopavī॒tyadhī̭te॒ yaja̭ta e॒va ta-ttasmā᳚-dyajñopavī॒tyḙvādhī̭yīta yā॒jaye॒-dyajḙta vā ya॒jñasya॒ prasṛ̭tyā॒ , aji̭naṃ॒-vā~so̭ vā dakṣiṇa॒ta ṷpa॒vīya॒ dakṣi̭ṇa-mbā॒humuddha̭ra॒te-'va̭ dhatte sa॒vyamiti̭ yajñopavī॒tame॒tade॒va vipa̭rīta-mprācīnāvī॒tagṃ saṃ॒​vī~ta̭-mmānu॒ṣam || 1 ||
anuvākaṃ 2
rakṣāgṃ̭si॒ havā̭ puronuvā॒ke tapo-'gra̭matiṣṭhanta॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rva॒reṇo॒pāma̭ntrayata॒ tāni॒ vara̭mavṛṇītādi॒tyo no॒ yoddhā॒ iti॒ tā-npra॒jāpa̭ti-rabravī॒-dyodha̭ya॒ddhvamiti॒ tasmā॒dutti̭ṣṭhanta॒gṃ॒ havā॒ tāni॒ rakṣāg̭syādi॒tyaṃ-yo~dha̭yanti॒ yāva̭dasta॒manva̭gā॒-ttāni̭ ha॒ vā e॒tāni॒ rakṣāgṃ̭si gāyatri॒yā 'bhi̭mantrite॒nāmbha̭sā śāmyanti॒ tadṷ ha॒ vā e॒te bra̭hmavā॒dinaḥ̭ pū॒rvābhi̭mu॒khā-ssa॒ndhyāyā᳚-ṅgāyatri॒yā-'bhi̭mantritā॒ āpa̭ ū॒rdhvaṃ-vi~kṣi̭panti॒ tā e॒tā āpo̭ va॒jrībhū॒tvā tāni॒ rakṣāgṃ̭si
ma॒ndehā-'rṷṇe dvī॒pe prakṣi̭panti॒ ya-tpra̭dakṣi॒ṇa-mprakra̭manti॒ tena̭ pā॒pmāna॒mava̭ dhūnvantyu॒dyanta̭mastaṃ॒-ya~nta̭mādi॒tya-ma̭bhiddhyā॒yan ku॒rva-nbrā᳚hma॒ṇo vi॒dvān-thsa॒kala̭-mbha॒drama̭śnute॒ 'sāvā̭di॒tyo bra॒hmeti॒ brahmai॒va sa-nbrahmā॒pyeti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 2 ||
anuvākaṃ 3
ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) devā̭saścakṛ॒mā va॒yam |
ādi̭tyā॒stasmā᳚nmā muñcata॒rtasya॒rtena॒ māmi॒ta ||
devā̭ jīvanakā॒myā ya-dvā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma |
tasmā᳚nna i॒ha mṷñcata॒ viśvḙ devā-ssa॒joṣa̭saḥ ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati |
kṛ॒tānnaḥ̭ pā॒hyena̭so॒ ya-tkiñcānṛ̭tamūdi॒ma ||
i॒ndrā॒gnī mi॒trāvarṷṇau॒ somo̭ dhā॒tā bṛha॒spatiḥ̭ |
te no̭ muñca॒ntvena̭so॒ yada॒nyakṛ̭tamāri॒ma ||
sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta jā̭miśa॒gṃ॒ sājjyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ |
anā̭dhṛṣṭa-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dena॒stasmā॒-ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi ||
yadvā॒cā ya-nmana̭sā bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭maṣṭhī॒vadbhyā̭ śi॒śnairyadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭sā॒ gār​ha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu cakṛ॒ma yāni̭ duṣkṛ॒tā ||
yena̭ tri॒to a̭rṇa॒vā-nni̭rba॒bhūva॒ yena॒ sūrya॒-ntama̭so nirmu॒moca̭ |
yenendro॒ viśvā॒ aja̭hā॒darā̭tī॒stenā॒ha-ñjyoti̭ṣā॒ jyoti̭rānaśā॒na ā᳚kṣi ||
ya-tkusī̭da॒mapra̭tītta॒-mmaye॒ha yena̭ ya॒masya̭ ni॒dhinā॒ carā̭mi |
e॒tattada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi॒ jīva̭nne॒va prati॒ tattḙ dadhāmi ||
yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti | ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m | pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām | yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||
yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ | yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ | yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam || tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ | tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje | tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ ||
di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ || yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma | yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || 3 ||
(mu॒mu॒gdhi॒ sa॒pta ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4
yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvādi̭-thsanvā sañja॒gara॒ jane᳚bhyaḥ | a॒gnirmā॒ tasmā॒dindra̭śca saṃ​vi~dā॒nau pramṷñcatām || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇya॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒jighna̭mānaḥ |
u॒gra॒mpa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca॒ tānya̭phsa॒rasā॒ vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ || ugra̭paṃśye॒ rāṣṭra̭bhṛ॒-tkilbi̭ṣāṇi॒ yada॒kṣavṛ̭tta॒manṷdattame॒tat |
nenna̭ ṛ॒ṇānṛ॒ṇava॒ ithsa̭māno ya॒masya̭ lo॒ke adhi̭ rajju॒rāya̭ || ava̭ te॒ heḍo̭ varuṇa॒ namo̭bhi॒rava̭ ya॒jñebhi̭rīmahe ha॒virbhiḥ̭ | kṣaya̭nna॒smabhya̭masura praceto॒ rāja॒nnenāgṃ̭si śiśrathaḥ kṛ॒tāni̭ || udṷtta॒maṃ-va~̭ruṇa॒ pāśa̭ma॒smadavā̭-'dha॒maṃ-vi~ma̭ddhya॒magg​ śra̭thāya | athā̭ va॒yamā̭ditya vra॒te tavā-'nā̭gaso॒ adi̭taye syāma || i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒ddhyurṷśasa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣā̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒ka su॒havo̭ na edhi || saṅkṷsuko॒ vikṷsuko nir-ṛ॒tho yaśca̭ nisva॒naḥ | te-'(1॒)sma-dyakṣma॒manā̭gaso dū॒rā-ddū॒rama̭cīcatam || nirya̭kṣmamacīcate kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca | tena॒ yo-'(1॒)smathsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi || du॒śśa॒gṃ॒sā॒nu॒śa॒gṃ॒sābhyā᳚-ṅgha॒ṇenā̭nugha॒ṇena̭ ca | tenā॒nyo-'(1)॒sma-thsamṛ̭cchātai॒ tama̭smai॒ prasṷvāmasi ||
saṃ​va~rca̭sā॒ paya̭sā॒ santa॒nūbhi॒raga̭nmahi॒ mana̭sā॒ sagṃ śi॒vena̭ | tvaṣṭā̭ no॒ atra॒ vida̭dhātu rā॒yo-'nṷmār​ṣṭu ta॒nvo(1॒) ya-dvili̭ṣṭam || 4 ||
(kṛ॒tyā-nnir-ṛ̭ti-ñca॒ pañca̭ ca) (a. 4)
anuvākaṃ 5
āyṷṣṭe vi॒śvato̭ dadhada॒yama॒gnirvare᳚ṇyaḥ |
puna̭ste prā॒ṇa āyā̭ti॒ parā॒ yakṣmagṃ̭ suvāmi te ||
ā॒yu॒rdā a̭gne ha॒viṣo̭ juṣā॒ṇo ghṛ॒tapra̭tīko ghṛ॒tayo̭niredhi | ghṛ॒ta-mpī॒tvā madhu॒ cāru॒ gavya̭-mpi॒teva̭ pu॒trama॒bhi ra̭kṣatādi॒mam ||
i॒mama̭gna॒ āyṷṣe॒ varca̭se kṛdhi ti॒gmamojo̭ varuṇa॒ sagṃśi̭śādhi | mā॒tevā᳚smā adite॒ śarma̭ yaccha॒ viśvḙ devā॒ jara̭daṣṭi॒-ryathā-'sa̭t ||
agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ āsu॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ |
ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || agne॒ pava̭sva॒ svapā̭ a॒sme varcaḥ̭ su॒vīrya᳚m | dadha̭-dra॒yi-mmayi॒ poṣa᳚m || 5.1a ||
a॒gnir-ṛṣiḥ॒ pava̭mānaḥ॒ pāñca̭janyaḥ pu॒rohi̭taḥ | tamī̭mahe mahāga॒yam || agnḙ jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva |
a॒sme dī̭dihi su॒manā॒ ahḙḍa॒ñcharma̭nte (ahḙla॒ñcharma̭nte) syāma tri॒varṷ̄tha u॒dbhau ||
saha̭sā jā॒tā-npraṇṷdā na-ssa॒patnā॒-npratyajā̭tāñjātavedo nudasva | adhi̭ no brūhi sumana॒syamā̭no va॒yagg​ syā̭ma॒ praṇṷdā na-ssa॒patnāṋ || agne॒ yo no॒-'bhito॒ jano॒ vṛko॒ vāro॒ jighāgṃ̭sati | tāg​stvaṃ-vṛ~̭trahañjahi॒ vasva॒smabhya॒mā bha̭ra || agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti samā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | taṃ-va~॒yagṃ sa॒midha̭-ṅkṛ॒tvā tubhya̭ma॒gne-'pi̭daddhmasi || 5.1b ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pato॒ yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t |
u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca॒ sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇo॒ marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ |
i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭to॒ mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || yo māndveṣṭi̭ jātavedo॒ ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha॒ yāg​ścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || yo a॒smabhya̭marātī॒yā-dyaśca̭ no॒ dveṣa̭te॒ janaḥ̭ | nindā॒dyo a॒smā-ndiphsā᳚cca॒ sarvā॒g॒stānma̭ṣma॒ṣā kṷru ||
sagṃśi̭ta-mme॒ brahma॒ sagṃśi̭taṃ-vī~॒ryām (1॒) bala᳚m | sagṃśi̭ta-ṅkṣa॒tra-mmḙ ji॒ṣṇu yasyā॒hamasmi̭ pu॒rohi̭taḥ ||
udḙṣā-mbā॒hū a̭tira॒mu-dvarco॒ atho॒ bala᳚m |
kṣi॒ṇomi॒ brahma̭ṇā॒-'mitrā॒nunna̭yāmi॒ svā~(2) a॒ham || puna॒rmanaḥ॒ puna॒rāyṷrma॒ āgā॒-tpuna॒ścakṣuḥ॒ puna॒-śśrotra̭-mma॒ āgā॒t
punaḥ̭ prā॒ṇaḥ puna॒rādhī̭ta-mma॒ āgā᳚t |
vai॒śvā॒na॒ro me-'da̭bdhastanū॒pā ava̭bādhatā-nduri॒tāni॒ viśvā᳚ || 5.1c ||
(poṣaṃ̭ - daddhmasi - pu॒rohi̭taśca॒tvāri̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6
vai॒śvā॒na॒rāya॒ prati̭vedayāmo॒ yadī̭nṛ॒ṇagṃ sa̭ṅga॒ro de॒vatā̭su | sa e॒tā-npāśā᳚-npra॒muca॒-npravḙda॒ sa no̭ muñcātu duri॒tādava॒dyāt ||
vai॒śvā॒na॒raḥ pava̭yānnaḥ pa॒vitrai॒rya-thsa̭ṅga॒ra-ma॒bhidhāvā᳚myā॒śām | anā̭jāna॒-nmana̭sā॒ yāca̭māno॒ yadatraino॒ ava॒ ta-thsṷvāmi ||
a॒mī ye su॒bhagḙ di॒vi vi॒cṛtau॒ nāma॒ tāra̭ke |
prehāmṛta̭sya yacchatā-me॒ta-dba̭ddhaka॒moca̭nam ||
viji̭hīr​ṣva lo॒kān kṛ̭dhi ba॒ndhā-nmṷñcāsi॒ baddha̭kam | yonḙriva॒ pracyṷto॒ garbha॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nuṣva ||
sa pra̭jā॒na-nprati̭gṛbhṇīta vi॒dvā-npra॒jāpa̭tiḥ prathama॒jā ṛ॒tasya̭ | a॒smābhi̭rda॒tta-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā॒dacchi̭nna॒-ntantṷmanu॒ sañca̭rema || 6.1a ||
ta॒ta-ntantu॒manveke॒ anu॒ sañca̭ranti॒ yeṣā᳚-nda॒tta-mpitrya॒māya̭navat | a॒ba॒ndhveke॒ dada̭taḥ pra॒yacchā॒-ddātu॒cce-ccha॒knavā॒gṃ॒ sa-ssva॒rga ḙṣām ||
āra̭bhethā॒manu॒ sagṃra̭bhethāgṃ samā॒na-mpanthā̭mavatho ghṛ॒tena̭ | yadvā᳚-mpū॒rta-mpari̭viṣṭaṃ॒-ya~da॒gnau tasmai॒ gotrā̭ye॒ha jāyā̭patī॒ sagṃra̭bhethām || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyāṃ-ya~nmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭so॒ gār​ha̭patya॒ unno̭ neṣa-dduri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma || bhūmi̭rmā॒tā-'di̭tirno ja॒nitra॒-mbhrātā॒ntari̭kṣa-ma॒bhiśa̭sta enaḥ |
dyaurnaḥ̭ pi॒tā pi̭tṛ॒yāccha-mbha̭vāsi jā॒mi mi॒tvā mā vi̭vithsi lo॒kāt || yatra̭ su॒hārdaḥ̭ su॒kṛto॒ mada̭nte vi॒hāya॒ roga̭-nta॒nvā(1)॒gg॒ svāyā᳚m |
a॒ślo॒ṇāṅgai॒rahrṷtā-ssva॒rge tatra̭ paśyema pi॒tara̭-ñca pu॒tram || yadanna॒madmyanṛ̭tena devā dā॒syannadā᳚syannu॒ta vā̭ kari॒ṣyann |
ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||
yadanna॒madmi̭ bahu॒dhā virṷ̄paṃ॒-vā~so॒ hira̭ṇyamu॒ta gāma॒jāmavi᳚m |
ya-dde॒vānā॒-ñcakṣu॒ṣyāgo॒ asti॒ yade॒va kiñca̭ pratijagrā॒hama॒gnirmā॒ tasmā̭danṛ॒ṇa-ṅkṛ̭ṇotu ||
ya॒nmayā̭ mana̭sā vā॒cā॒ kṛ॒ta॒menaḥ̭ kadā॒cana |
sarvasmā᳚-nmeḍi̭to (mela̭tā) mo॒gdhi॒ tvagṃ hi
vettha̭ yathāta॒tham || 6.1b ||
(ca॒re॒ma॒ - pu॒tragṃ ṣaṭca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7
vāta̭raśanā ha॒ vā ṛṣa̭ya-śśrama॒ṇā ū॒rdhvama̭nthi॒no ba̭bhūvu॒stā-nṛṣa̭yo॒-'rtha-mā̭ya॒gg॒ste ni॒lāya̭-macara॒gg॒ste-'nṷpraviśuḥ kūśmā॒ṇḍāni॒ tāg​-steṣvanva̭vinda-ñchra॒ddhayā̭ ca॒ tapa̭sā ca॒ , tānṛṣa̭yo-'bruvan ka॒thā ni॒lāya̭-ñcara॒theti॒ ta ṛṣī̭nabruva॒nnamo̭ vo-'stu bhagavanto॒-'smi-ndhā᳚mni॒ kena̭ va-ssaparyā॒meti॒ tānṛṣa̭yo-'bruva-npa॒vitra̭-nno brūta॒ yenā̭re॒pasaḥ̭ syā॒meti॒ ta e॒tāni̭ sū॒ktānya̭paśya॒n॒. ,
ya-ddḙvā deva॒heḍa̭naṃ॒ (deva॒hela̭naṃ॒) ~yadadī᳚vyannṛ॒ṇama॒ha-mba॒bhūvāyṷṣṭe vi॒śvato̭
dadha॒ditye॒tairājya̭-ñjuhuta vaiśvāna॒rāya॒ prati̭vedayāma॒ ityupa̭tiṣṭhata॒ yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmokṣyaddhva॒ iti॒ ,ta e॒taira̭juhavu॒ste-'re॒paso̭-'bhavan karmā॒diṣve॒tai-rjṷhuyā-tpū॒to dḙvalo॒kā-nthsama̭śnute || 7 ||
anuvākaṃ 8
kū॒śmā॒ṇḍai-rjṷhuyā॒-dyo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ yathā᳚ ste॒no yathā᳚ bhrūṇa॒haivame॒ṣa bha̭vati॒ yo-'yonau॒ retaḥ̭ si॒ñcati॒, yada̭rvā॒cīna॒meno᳚ bhrūṇaha॒tyāyā॒stasmā᳚-nmucyate॒ yāva॒deno̭ dī॒kṣāmupai̭ti dīkṣi॒ta e॒tai-ssa̭ta॒ti jṷhoti saṃ​va~thsa॒ra-ndī᳚kṣi॒to bha̭vati saṃ​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ māsa̭-ndīkṣi॒to bha̭vati॒ yo māsa॒-ssa saṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ catṷrvigṃśati॒gṃ॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ catṷrvigṃśati-rardhamā॒sā-ssaṃ̭​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ dvāda̭śa॒ rātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ dvāda̭śa॒ māsā᳚-ssaṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte॒ ṣaḍrātrī᳚rdīkṣi॒to bha̭vati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ saṃ​va~thsa॒ra-ssaṃ̭​va~thsa॒rāde॒vātmāna̭-mpunīte ti॒sro rātrī᳚-rdīkṣi॒to bha̭vati tri॒padā̭ gāya॒trī gā̭yatri॒yā e॒vātmāna̭-mpunīte॒ na mā॒gṃ॒sama̭śñīyā॒nna striya॒mupḙyā॒nnoparyā̭sīta॒ jugṷphse॒tānṛ̭tā॒tpayo᳚ brāhma॒ṇasya̭ vra॒taṃ-ya~̭vā॒gū rā̭ja॒nya̭syā॒mikṣā॒ vaiśya॒syātho̭ sau॒mye-'pya̭ddhva॒ra e॒tadvra॒ta-mbrṷ̄yā॒-dyadi॒ manyḙ-topa॒dasyā॒mītyo̭da॒na-ndhā॒nā-ssaktū᳚-ṅghṛ॒tamityanṷvratayedā॒tmano-'nṷpadāsāya || 8 ||
anuvākaṃ 9
a॒jān. ha॒ vai pṛśñīg̭stapa॒syamā̭nā॒-nbrahma̭ svaya॒mbhva̭bhyāna̭r​ṣa॒tta ṛṣa̭yo-'bhava॒-ntadṛṣī̭ṇā-mṛṣi॒tva-ntā-nde॒vatā॒mupā̭tiṣṭhanta ya॒jñakā̭mā॒sta e॒ta-mbra̭hmaya॒jña-ma̭paśya॒n-tamā-'ha̭ra॒n-tenā̭yajanta॒ yadṛ॒co-'ddhyagī̭ṣata॒ tāḥ paya̭ āhutayo de॒vānā̭mabhava॒n॒. ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtayo॒ ya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutayo॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutayo॒ yadbrā᳚hma॒ṇānī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīrmḙdāhu॒tayo̭ de॒vānā̭-mabhava॒ntābhiḥ॒, kṣudha̭-mpā॒pmāna॒-mapā᳚ghna॒-nnapa̭hatapāpmāno de॒vā-ssva॒rgaṃ-lo~॒kamā̭ya॒-nbrahma̭ṇa॒-ssāyṷjya॒-mṛṣa̭yo-'gacchann || 9 ||
anuvākaṃ 10
pañca॒ vā e॒te ma̭hāya॒jñā-ssa̭ta॒ti pratā̭yante sata॒ti santi̭ṣṭhante devaya॒jñaḥ pi̭tṛya॒jño bhṷ̄taya॒jño ma̭nuṣyaya॒jño bra̭hmaya॒jña iti॒ yada॒gnau ju॒hotya॒pi sa॒midha॒-nta-ddḙvaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ ya-tpi॒tṛbhyaḥ̭ sva॒dhā ka॒rotyapya॒pasta-tpi̭tṛya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ya-dbhū॒tebhyo̭ ba॒ligṃ hara̭ti॒ ta-dbhṷ̄taya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadbrā᳚hma॒ṇebhyo-'nna॒-ndadā̭ti॒ tanma̭nuṣyaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yathsvā᳚ddhyā॒ya-madhī̭yī॒-taikā̭mapyṛ॒caṃ-ya~juḥ॒-sāma̭ vā॒ tadbra̭hmaya॒jña-ssanti̭ṣṭhate॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝ-nthsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tasya̭ kūlyā॒ ya-thsāmā̭ni॒ soma̭ ebhyaḥ pavate॒ yadatha̭rvāṅgi॒raso॒ madhoḥ᳚ kūlyā॒ yadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmeda̭saḥ॒ kūlyā̭ asya pi॒tṝn-thsva॒dhā a॒bhiva̭hanti॒ yadṛ॒co-'dhī̭te॒ paya̭ āhutibhire॒va ta-dde॒vāg​sta̭rpayati॒ ya-dyajūgṃ̭ṣi ghṛ॒tāhṷtibhi॒rya-thsāmā̭ni॒ somā̭hutibhi॒-ryadatha̭rvāṅgi॒raso॒ maddhvā̭hutibhi॒-ryadbrā᳚hma॒ṇā-nī̭tihā॒sān-pṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sī-rmḙdāhu॒tibhi̭re॒va ta-dde॒vāg​sta̭rpayati॒ ta ḙna-ntṛ॒ptā āyṷṣā॒ teja̭sā॒ varca̭sā śri॒yā yaśa̭sā brahmavarca॒senā॒nnādyḙna ca tarpayanti || 10 ||
anuvākaṃ 11
bra॒hma॒ya॒jñena̭ ya॒kṣyamā̭ṇaḥ॒ prācyā᳚-ndi॒śi grāmā॒dacha̭dirda॒r॒śa udī᳚cyā-mprāgudī॒cyāṃ-vo~॒dita̭ ādi॒tye da̭kṣiṇa॒ta ṷpa॒vīyo̭pa॒viśya॒ hastā̭vava॒nijya॒ trirācā̭me॒ddviḥ pa̭ri॒mṛjya̭ sa॒kṛdṷpa॒spṛśya॒ śira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labhya॒ ya-ttrirā॒cāma̭ti॒ tena॒ ṛcaḥ̭ prīṇāti॒ yaddviḥ pa̭ri॒mṛja̭ti॒ tena yajūgṃ̭ṣi॒ ya-thsa॒kṛdṷpa॒spṛśa̭ti॒ tena॒ sāmā̭ni॒ (ya-thsa॒vya-mpā॒ṇi pā॒dau pro॒kṣati॒) yacchira॒ścakṣṷṣī॒ nāsi̭ke॒ śrotre॒ hṛda̭yamā॒labha̭te॒ tenātha̭rvāṅgi॒raso᳚ brāhma॒ṇā-nī̭tihā॒sā-npṷrā॒ṇāni॒ kalpā॒-ngāthā̭ nārāśa॒gṃ॒sīḥ prī̭ṇāti॒ darbhā̭ṇā-mma॒hadṷpa॒stīryo॒pastha̭-ṅkṛ॒tvā prāṃāsī̭na-ssvāddhyā॒yamadhī̭yītā॒pāṃ-vā~ e॒ṣa oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ raso॒ ya-dda॒rbhā-ssara̭samè॒va brahma̭ kurute dakṣiṇotta॒rau pā॒ṇī (pā॒dau) kṛ॒tvā sapa॒vitrā॒vomiti॒ prati̭padyata e॒tadvai yajṷstrayīṃ-vi~॒dyā-mpratye॒ṣā vāge॒tatpa̭ra॒mama॒kṣara॒-ntade॒tadṛ॒cā-'bhyṷktamṛ॒co a॒kṣarḙ para॒me vyo̭ma॒n॒. yasmi̭-nde॒vā adhi॒ viśvḙ niṣe॒duryastanna veda॒ kimṛ॒cā ka̭riṣyati॒ ya ittadvi॒dusta i॒me samā̭sata॒ iti॒ trīne॒va prāyṷṅkta॒ bhūrbhuva॒ssva̭rityā̭hai॒tadvai vā॒ca-ssa॒tyaṃ-ya~de॒va vā॒ca-ssa॒tya-nta-tprāyu॒ṅktātha̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ntriranvā̭ha pa॒ccho᳚-'rdharca̭śo-'navā॒nagṃ sa̭vi॒tā śriyaḥ̭ prasavi॒tā śriya̭me॒vāpno॒t yatho᳚ pra॒jñāta̭yai॒va pra̭ti॒padā॒ chandāgṃ̭si॒ prati̭padyate || 11 ||
anuvākaṃ 12
grāme॒ mana̭sā svāddhyā॒yamadhī̭yīta॒ divā॒ naktaṃ̭-ve~॒ti ha̭ smā॒ha śau॒ca ā᳚hne॒ya u॒tāra̭ṇye॒-'bala̭ u॒ta vā॒cota tiṣṭha̭nnu॒ta vraja̭nnu॒tāsī̭na u॒ta śayā̭no॒-'dhīyī̭tai॒va svā᳚ddhyā॒ya-ntapa̭svī॒ puṇyo̭ bhavati॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvān-thsvā᳚ddhyā॒yamadhī̭te॒ namo॒ brahma̭ṇe॒ namo̭ astva॒gnaye॒ namaḥ̭ pṛthi॒vyai nama॒ oṣa̭dhībhyaḥ |
namo̭ vā॒ce namo̭ vā॒caspata̭ye॒ namo॒ viṣṇa̭ve bṛha॒te ka̭romi || 12 ||
anuvākaṃ 13
ma॒ddhyandi̭ne pra॒bala॒madhī̭yītā॒sau khalu॒ vāvaiṣa ā̭di॒tyo yadbrā᳚hma॒ṇastasmā॒ttar​hi॒ tekṣṇi̭ṣṭha-ntapati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||
ci॒tra-nde॒vānā॒muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷrmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒gneḥ |
ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa॒śceti॒ sa vā e॒ṣa ya॒jña-ssa॒dyaḥ pratā̭yate sa॒dya-ssanti̭ṣṭhate॒ tasya॒ prākhsā॒yama̭vabhṛ॒tho namo॒ brahma̭ṇa॒ iti̭ paridhā॒nīyā॒-ntriranvā̭hā॒pa ṷpa॒spṛśya̭ gṛ॒hānḙti॒ tato॒ yatkiñca॒ dadā̭ti॒ sā dakṣi̭ṇā || 13 ||
anuvākaṃ 14
tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ megho̭ havi॒rdhānaṃ̭-vi~॒dyuda॒gnirva॒r॒ṣagṃ ha॒vi-ssta̭nayi॒tnu-rva̭ṣaṭkā॒ro yada̭va॒sphūrja̭ti॒ so-'nṷvaṣaṭkā॒ro vā॒yurā॒tmā-'mā̭vā॒syā᳚ sviṣṭa॒kṛdya e॒vaṃ-vi~॒dvānme॒ghe va॒r॒ṣati̭ vi॒dyota̭māne sta॒naya̭tyava॒sphūrja̭ti॒ pava̭māne vā॒yāva̭māvā॒syā̭yāg​ svāddhyā॒yamadhī̭te॒
tapa̭ e॒va tatta̭pyate॒ tapo̭ hi svāddhyā॒ya ityṷtta॒ma-nnākagṃ̭ rohatyutta॒ma-ssa̭mā॒nānā᳚-mbhavati॒ yāva̭ntagṃ ha॒ vā i॒māṃ-vi~॒ttasya̭ pū॒rṇā-ndada̭thsva॒rgaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ tāva̭ntaṃ-lo~॒ka-ñja̭yati॒ bhūyāgṃ̭sa-ñcākṣa॒yya-ñcāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ brahma̭ṇa॒-ssāyṷjya-ṅgacchati || 14 ||
anuvākaṃ 15
tasya॒ vā e॒tasya̭ ya॒jñasya॒ dvāva̭naddhyā॒yau yadā॒-''tmā-'śuci॒-rya-dde॒śa-ssamṛ̭ddhirdaiva॒tāni॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-nma̭hārā॒tra u॒ṣasyudi̭te॒ vraja॒gg॒stiṣṭha॒-nnāsī̭na॒-śśayā̭no॒-'raṇye᳚ grāme॒ vā yāva̭tta॒rasagg̭ svāddhyā॒yamadhī̭te॒ sarvā᳚n ~lo॒kāñja̭yati॒ sarvā᳚n ~lo॒kāna̭nṛ॒ṇo-'nu॒ sañca̭rati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā || a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭nṛ॒ṇāḥ para̭smigg​stṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma | ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇā॒-ssarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭ye॒metya॒gniṃ-vai~ jā॒ta-mpā॒pmā ja̭grāha॒ tande॒vā āhṷtībhiḥ pā॒pmāna॒mapā᳚ghna॒-nnāhṷtīnāṃ-ya~॒jñena̭ ya॒jñasya॒ dakṣi̭ṇābhi॒-rdakṣi̭ṇānā-mbrāhma॒ṇena̭ brāhma॒ṇasya॒ chando̭bhi॒-śchanda̭sāg​ svāddhyā॒yenāpa̭hatapāpmā svāddhyā॒yo̭ de॒vapa̭vitraṃ॒-vā~ e॒tattaṃ-yo~-'nū᳚-thsṛ॒jatyabhā̭go vā॒ci bha̭va॒tyabhā̭go nā॒ke tade॒ṣā-'bhyṷktā || yasti॒tyāja̭ sakhi॒vida॒gṃ॒ sakhā̭ya॒-nna tasya̭ vā॒cyapi̭ bhā॒go a̭sti | yadīgṃ̭ śṛ॒ṇotya॒lakagṃ̭ śṛṇoti॒ na hi pra॒veda̭ sukṛ॒tasya॒ panthā॒miti॒ tasmā᳚-thsvāddhyā॒yo-'ddhyḙta॒vyo̭ yaṃ-ya~̭-ṅkra॒tumadhī̭te॒ tena̭ tenāsye॒ṣṭa-mbha̭vatya॒gne-rvā॒yo-rā̭di॒tyasya॒ sāyṷjya-ṅgacchati॒ tade॒ṣā-'bhyṷktā ||
ye a॒rvāṃu॒ta vā̭ purā॒ṇe ve॒daṃ-vi~॒dvāgṃsa̭ma॒bhito̭ vadantyādi॒tyame॒va te pari̭vadanti॒ sarvḙ a॒gni-ndvi॒tīya̭-ntṛ॒tīya̭-ñca ha॒gṃ॒samiti॒ yāva̭tī॒rvai de॒vatā॒stā-ssarvā̭ veda॒vidi̭ brāhma॒ṇe va̭santi॒ tasmā᳚-dbrāhma॒ṇebhyo̭ veda॒vidbhyo̭ di॒vedi̭ve॒ nama̭skuryā॒nnāślī॒la-ṅkī᳚rtayede॒tā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || 15 ||
anuvākaṃ 16
ricya̭ta iva॒ vā e॒ṣa preva ri̭cyate॒ yo yā॒jaya̭ti॒ prati̭ vā gṛ॒hṇāti̭ yā॒jayi̭tvā pratigṛ॒hya vā-'na̭śna॒ntri-ssvā᳚ddhyā॒yaṃ-ve~॒damadhī̭yīta trirā॒traṃ-vā~̭ sāvi॒trī-ṅgā̭ya॒trī-ma॒nvāti̭recayati॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 16 ||
anuvākaṃ 17
du॒he ha॒ vā e॒ṣa chandāgṃ̭si॒ yo yā॒jaya̭ti॒ sa yena̭ yajñakra॒tunā̭ yā॒jaye॒-thso-'ra̭ṇya-mpa॒retya̭ śucau de॒śe svā᳚ddhyā॒ya-me॒vaina॒-madhī̭yannāsī॒ta tasyā॒naśa̭na-ndī॒kṣā sthā॒namṷpa॒sada॒ āsa̭nagṃ su॒tyā vāgju॒hūrmana̭ upa॒bhṛddhṛ॒tirdhru॒vā prā॒ṇo ha॒vi-ssāmā᳚ddhva॒ryu-ssa vā e॒ṣa ya॒jñaḥ
prā॒ṇada̭kṣi॒ṇo-'na̭ntadakṣiṇa॒-ssamṛ̭ddhataraḥ || 17 ||
anuvākaṃ 18
ka॒ti॒dhā-'va̭kīrṇī pravi॒śati̭ catu॒rdhetyā̭hu-rbrahmavā॒dino̭ ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇairindra॒-mbalḙna॒ bṛha॒spati̭-mbrahmavarca॒senā॒gnime॒veta̭reṇa॒ sarvḙṇa॒ tasyai॒tā-mprāya̭ścittiṃ-vi~॒dāñca̭kāra sude॒vaḥ kā᳚śya॒po yo
bra̭hmacā॒rya̭va॒kirḙdamāvā॒syā̭yā॒gṃ॒ rātryā̭ma॒gni-mpra॒ṇīyo̭pasamā॒dhāya॒ dvirājya̭syopa॒ghāta̭-ñjuhoti॒ kāmāva̭kīrṇo॒-'smyava̭kīrṇo-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ kāmābhi̭drugdho॒-'smyabhi̭drugdho-'smi॒ kāma॒ kāmā̭ya॒ svāhetya॒mṛtaṃ॒-vā~ ājya̭ma॒mṛta̭me॒vātma-ndha̭tte hu॒tvā praya̭tāñja॒liḥ kavā̭tiryaṅṅa॒gnima॒bhi ma̭ntrayeta॒ sa-mmā̭ siñcantu ma॒ruta॒-ssamindra॒-ssambṛha॒spatiḥ̭ |
sa-mmā॒-'yama॒gni-ssi̭ñca॒tvāyṷṣā ca॒ balḙna॒ cāyṷṣmanta-ṅkarota॒ meti॒ prati̭ hāsmai ma॒rutaḥ̭ prā॒ṇā-nda̭dhati॒ pratīndro॒ bala॒-mprati॒ bṛha॒spati̭-rbrahmavarca॒sa-mpratya॒gniri॒tara॒thsarva॒gṃ॒ sarva̭tanurbhū॒tvā sarva॒māyṷreti॒ trira॒bhima̭ntrayeta॒ triṣa̭tyā॒ hi de॒vā yo-'pṷ̄ta iva॒ manyḙta॒ sa i॒ttha-ñjṷhuyādi॒ttha-ma॒bhima̭ntrayeta॒ punī̭ta e॒vātmāna॒-māyṷre॒vātma-ndha̭tte॒ varo॒ dakṣi̭ṇā॒ varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇotyā॒tmā hi varaḥ̭ || 18 ||
anuvākaṃ 19
bhūḥ prapa̭dye॒ bhuvaḥ॒ prapa̭dye॒ svaḥ̭ prapa̭dye॒ bhūrbhuva॒ssvaḥ̭ prapa̭dye॒ brahma॒ prapa̭dye brahmako॒śa-mprapa̭dye॒-'mṛta॒-mprapa̭dye-'mṛtako॒śa-mprapa̭dye caturjā॒la-mbra̭hmako॒śaṃ-ya~-mmṛ॒tyurnāva॒paśya̭ti॒ ta-mprapa̭dye de॒vā-nprapa̭dye devapu॒ra-mprapa̭dye॒ parī̭vṛto॒ varī̭vṛto॒ brahma̭ṇā॒ varma̭ṇā॒-'ha-nteja̭sā॒ kaśya̭pasya॒ yasmai॒ nama॒stacchiro॒ dharmo̭ mū॒rdhāna̭-mbra॒hmotta̭rā॒ hanṷrya॒jño-'dha̭rā॒ viṣṇu॒r॒ hṛda̭yagṃ saṃ​va~thsa॒raḥ pra॒jana̭nama॒śvinaṷ pūrva॒pādā̭va॒trirmaddhya̭-mmi॒trāvarṷṇā vapara॒pādā̭va॒gniḥ puccha̭sya pratha॒ma-ṅkāṇḍa॒-ntata॒ indra॒stataḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒rabha̭ya-ñcatu॒rthagṃ sa vā e॒ṣa di॒vya-śśā᳚kva॒ra-śśiśṷmāra॒stagṃ ha॒ ya e॒vaṃ-ve~dāpa̭ punarmṛ॒tyu-ñja̭yati॒ jaya̭ti sva॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāddhvani॒ pramī̭yate॒ nāphsu pramī̭yate॒ nāgnau pramī̭yate॒ nāna॒patyaḥ̭ pramī॒yatḙ la॒ghvānno̭ bhavati dhru॒vastvama̭si dhru॒vasya kṣi̭tamasi॒ tva-mbhū॒tānā॒madhi̭patirasi॒ tva-mbhū॒tānā॒g॒ śreṣṭho̭-'si॒ tvā-mbhū॒tānyupa̭pa॒ryāva̭rtante॒ nama̭ste॒ nama॒-ssarva̭-nte॒ namo॒ namaḥ̭ ||
[phāṭa bhhedam - namo॒ namaḥ̭ śiśukumārāya॒ namaḥ̭ ] || 19 ||
anuvākaṃ 20
namaḥ॒ prācyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo dakṣi̭ṇāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namaḥ॒ pratī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama॒ udī᳚cyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ nama̭ ū॒rdhvāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo-'dha̭rāyai di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo̭-'vānta॒rāyai̭ di॒śe yāśca̭ de॒vatā̭ e॒tasyā॒-mprati̭vasantye॒ tābhya̭śca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormaddhye yḙ vasa॒nti॒ te me prasannātmānascira-ñjīvitaṃ-va~̭rdhaya॒nti॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namo॒ namo gaṅgāyamunayormuni̭bhyaśca॒ namaḥ || 20 ||
(saha॒ - rakṣāgṃ̭si॒ - ya-ddḙvā-ssa॒ptada̭śa॒ - yadadī᳚vya॒-npañca̭daśa॒ - yṷṣṭe॒ catṷstrigṃśa-d- vaiśvāna॒rāya॒ ṣaḍvigṃ̭śati॒-rvāta̭raśanā ha - kuśmā॒ṇḍai- ra॒jān. ha॒ - pañca̭ - brahmaya॒jñena॒ - grāmḙ - ma॒ddhyandi̭ne॒ - tasya॒ vai megha॒ - stasya॒ vai dvau - ricya̭te - du॒he ha̭ - kati॒dhā-'va̭kīrṇī॒ - bhū--r namaḥ॒ prācyai̭ vigṃśa॒tiḥ )
(saha̭ vai - muni̭bhyaśca॒ namaḥ )
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya āraṇyake dvitīyaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in