કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠકઃ - અચ્છિદ્ર-ઙ્કાણ્ડ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તમ્
ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,
શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥
અચ્છિદ્ર-ઙ્કાણ્ડ-મ્પ્રાયશ્ચિત્તેન મન્ત્રૈશ્ચ યજ્ઞચ્છિદ્રપૂરણાદચ્છિદ્રમુચ્યતે
અનુવાકં 1 - દર્શપૂર્ણમાસેષ્ટિવિષયાણિ કાનિ ચિત્પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
સર્વા॒ન્॒. વા એ॒ષો᳚-ઽગ્નૌ કામા॒-ન્પ્રવે॑શયતિ ।
યો᳚-ઽગ્નીન॑ન્વા॒ધાય॑ વ્ર॒તમુ॒પૈતિ॑ ।
સ યદનિ॑ષ્ટ્વા પ્રયા॒યાત્ । અકા॑મપ્રીતા એન॒-ઙ્કામા॒ નાનુ॒ પ્રયા॑યુઃ । અ॒તે॒જા અ॑વી॒ર્યઃ॑ સ્યાત્ ।
સ જુ॑હુયાત્ । તુભ્ય॒-ન્તા અ॑ઙ્ગિરસ્તમ ।
વિશ્વા᳚-સ્સુક્ષિ॒તયઃ॒ પૃથ॑ક્ ।
અગ્ને॒ કામા॑ય યેમિર॒ ઇતિ॑ ।
કામા॑ને॒વાસ્મિ॑-ન્દધાતિ ॥ 1 ॥
કામ॑પ્રીતા એન॒-ઙ્કામા॒ અનુ॒પ્રયા᳚ન્તિ ।
તે॒જ॒સ્વી વી॒ર્યા॑વા-ન્ભવતિ ॥
સન્ત॑તિ॒ર્વા એ॒ષા ય॒જ્ઞસ્ય॑ ।
યો᳚-ઽગ્નીન॑ન્વા॒ધાય॑ વ્ર॒તમુ॒પૈતિ॑ ।
સ યદુ॒દ્વાય॑તિ । વિચ્છિ॑ત્તિ-રે॒વાસ્ય॒ સા ॥
ત-મ્પ્રાઞ્ચ॑મુ॒દ્ધૃત્ય॑ ।
મન॒સોપ॑તિષ્ઠેત । મનો॒ વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ।
પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો ય॒જ્ઞઃ ॥ 2 ॥
મન॑સૈ॒વ ય॒જ્ઞગ્ં સન્ત॑નોતિ । ભૂરિત્યા॑હ । ભૂ॒તો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । ભૂતિ॑મે॒વોપૈ॑તિ ॥
વિ વા એ॒ષ ઇ॑ન્દ્રિ॒યેણ॑ વી॒ર્યે॑ણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિ॑તાગ્ને-ર॒ગ્નિર॑પ॒ક્ષાય॑તિ । યાવ॒ચ્છમ્ય॑યા પ્ર॒વિદ્ધ્યે᳚ત્ ।
યદિ॒ તાવ॑દપ॒ક્ષાયે᳚ત્ । તગ્ં સમ્ભ॑રેત્ ।
ઇ॒દ-ન્ત॒ એક॑-મ્પ॒ર ઉ॑ત॒ એક᳚મ્ ॥ 3 ॥
તૃ॒તીયે॑ન॒ જ્યોતિ॑ષા॒ સંવિઁ॑શસ્વ । સં॒વેઁશ॑નસ્ત॒નુવૈ॒ ચારુ॑રેધિ ।
પ્રિ॒યે દે॒વાના᳚-મ્પર॒મે જ॒નિત્ર॒ ઇતિ॑ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॒ગ્ં॒ સમ્ભ॑રતિ ।
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ । યદિ॑ પરસ્ત॒-રામ॑પ॒ક્ષાયે᳚ત્ । અ॒નુ॒ પ્ર॒યાયાવ॑સ્યેત્ ।
સો એ॒વ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥
ઓષ॑ધી॒ર્વા એ॒તસ્ય॑ પ॒શૂ-ન્પયઃ॒ પ્રવિ॑શતિ ।
યસ્ય॑ હ॒વિષે॑ વ॒થ્સા અ॒પાકૃ॑તા॒ ધય॑ન્તિ ॥ 4 ॥
તાન્. યદ્દુ॒હ્યાત્ । યા॒તયા᳚મ્ના હ॒વિષા॑ યજેત । યન્ન દુ॒હ્યાત્ । ય॒જ્ઞ॒પ॒રુ-ર॒ન્તરિ॑યાત્ । વા॒ય॒વ્યાં᳚-યઁવા॒ગૂ-ન્નિર્વ॑પેત્ ।
વા॒યુર્વૈ પય॑સઃ પ્રદાપયિ॒તા । સ એ॒વાસ્મૈ॒ પયઃ॒ પ્રદા॑પયતિ । પયો॒ વા ઓષ॑ધયઃ ।
પયઃ॒ પયઃ॑ ।
પય॑સૈ॒વાસ્મૈ॒ પયો-ઽવ॑રુન્ધે ॥ 5 ॥
અથોત્ત॑રસ્મૈ હ॒વિષે॑ વ॒થ્સાન॒પા કુ॑ર્યાત્ ।
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ અ॒ન્ય॒ત॒રાન્. વા એ॒ષ દે॒વા-ન્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ વ્ય॑ર્ધયતિ ।
યે યજ॑માનસ્ય સા॒ય-ઙ્ગૃ॒હમા॒-ગચ્છ॑ન્તિ ।
યસ્ય॑ સાય-ન્દુ॒ગ્ધગ્ં હ॒વિરાર્તિ॑-મા॒ર્ચ્છતિ॑ ।
ઇન્દ્રા॑ય વ્રી॒હીન્નિ॒-રુપ્યો-પ॑વસેત્ । પયો॒ વા ઓષ॑ધયઃ । પય॑ એ॒વારભ્ય॑ ગૃહી॒ત્વો-પ॑વસતિ । યત્પ્રા॒ત-સ્સ્યાત્ । તચ્છૃ॒ત-ઙ્કુ॑ર્યાત્ ॥ 6 ॥
અથેત॑ર ઐ॒ન્દ્રઃ પુ॑રો॒ડાશઃ॑ સ્યાત્ ।
ઇ॒ન્દ્રિ॒યે એ॒વાસ્મૈ॑ સ॒મીચી॑ દધાતિ ।
પયો॒ વા ઓષ॑ધયઃ । પયઃ॒ પયઃ॑ । પય॑સૈ॒વાસ્મૈ॒ પયો-ઽવ॑રુન્ધે ।
અથોત્ત॑રસ્મૈ હ॒વિષે॑ વ॒થ્સાન॒પા કુ॑ર્યાત્ ।
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ ઉ॒ભયા॒ન્॒. વા એ॒ષ દે॒વા-ન્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ વ્ય॑ર્ધયતિ ।
યે યજ॑માનસ્ય સા॒ય-ઞ્ચ॑ પ્રા॒તશ્ચ॑ ગૃ॒હમા॒-ગચ્છ॑ન્તિ । યસ્યો॒ભયગ્ં॑ હ॒વિરાર્તિ॑-મા॒ર્ચ્છતિ॑ ॥ 7 ॥
ઐ॒ન્દ્ર-મ્પઞ્ચ॑શરાવ-મોદ॒ન-ન્નિર્વ॑પેત્ ।
અ॒ગ્નિ-ન્દે॒વતા॑ના-મ્પ્રથ॒મં-યઁ॑જેત્ ।
અ॒ગ્નિમુ॑ખા એ॒વ દે॒વતાઃ᳚ પ્રીણાતિ ।
અ॒ગ્નિં-વાઁ અન્વ॒ન્યા દે॒વતાઃ᳚ ।
ઇન્દ્ર॒મન્વ॒ન્યાઃ । તા એ॒વોભયીઃ᳚ પ્રીણાતિ ।
પયો॒ વા ઓષ॑ધયઃ ।
પયઃ॒ પયઃ॑ । પય॑સૈ॒વાસ્મૈ॒ પયો-ઽવ॑રુન્ધે ।
અથોત્ત॑રસ્મૈ હ॒વિષે॑ વ॒થ્સાન॒પા કુ॑ર્યાત્ ॥ 8 ॥
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ અ॒ર્ધો વા એ॒તસ્ય॑ ય॒જ્ઞસ્ય॑ મીયતે ।
યસ્ય॒ વ્રત્યે-ઽહ॒-ન્પત્ન્ય॑ના-લમ્ભુ॒કા ભવ॑તિ । તામ॑પ॒રુદ્ધ્ય॑ યજેત ।
સર્વે॑ણૈ॒વ ય॒જ્ઞેન॑ યજતે ।
તામિ॒ષ્ટ્વો-પ॑હ્વયેત । અમૂ॒હમ॑સ્મિ ।
સા ત્વમ્ । દ્યૌર॒હમ્ । પૃ॒થિ॒વી ત્વમ્ । સામા॒હમ્ । ઋક્ત્વમ્ । તાવેહિ॒ સમ્ભ॑વાવ । સ॒હ રેતો॑ દધાવહૈ । પુ॒ગ્ં॒સે પુ॒ત્રાય॒ વેત્ત॑વૈ ।
રા॒યસ્પોષા॑ય સુપ્રજા॒સ્ત્વાય॑ સુ॒વીર્યા॒યેતિ॑ ।
અ॒ર્ધ એ॒વૈના॒મુ-પ॑હ્વયતે ।
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ 9 ॥
(દ॒ધા॒તિ॒ - ય॒જ્ઞ - ઉ॑ત॒ એકં॒ - ધય॑ન્તિ - રુન્ધે - કુર્યા - દા॒ર્છ - ત્ય॒પાકુ॑ર્યાત્ - પૃથિ॒વી ત્વમ॒ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 1)
(સર્વા॒ન્॒. વિ વૈ યદિ॑ પરસ્ત॒રામોષ॑ધીરન્ યત॒રાનુ॒ભયા॑ન॒ર્ધો વૈ )
અનુવાકં 2 - અગ્નિહોત્રસામ્નાય્યસાધારણાનિ પ્રાયશ્ચિત્તાનિ
3.7.2.1
યદ્વિ-ષ્ષ॑ણ્ણેન જુહુ॒યાત્ ।
અપ્ર॑જા અપ॒શુર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ ।
યદના॑યતને નિ॒નયે᳚ત્ । અ॒ના॒ય॒ત॒ન-સ્સ્યા᳚ત્ ।
પ્રા॒જા॒પ॒ત્યય॒ર્ચા વ॑લ્મીક-વ॒પાયા॒મ-વ॑નયેત્ । પ્રા॒જા॒પ॒ત્યો વૈ વ॒લ્મીકઃ॑ । ય॒જ્ઞઃ પ્ર॒જાપ॑તિઃ । પ્ર॒જાપ॑તાવે॒વ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ।
ભૂરિત્યા॑હ । ભૂ॒તો વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ॥ 10 ॥
ભૂતિ॑મે॒વોપૈ॑તિ । ત-ત્કૃ॒ત્વા । અ॒ન્યા-ન્દુ॒ગ્ધ્વા પુન॑ર્-હોત॒વ્ય᳚મ્ । સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ યત્કી॒ટા-વ॑પન્નેન જુહુ॒યાત્ ।
અપ્ર॑જા અપ॒શુ-ર્યજ॑માન-સ્સ્યાત્ ।
યદના॑યતને નિ॒નયે᳚ત્ । અ॒ના॒ય॒ત॒ન-સ્સ્યા᳚ત્ ।
મ॒દ્ધ્ય॒મેન॑ પ॒ર્ણેન॑ દ્યાવા-પૃથિ॒વ્ય॑-ય॒ર્ચા-ઽન્તઃ॑ પરિ॒ધિ નિન॑યેત્ ।
દ્યાવા॑પૃથિ॒વ્યો-રે॒વૈન॒ત્-પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥ 11 ॥
તત્કૃ॒ત્વા । અ॒ન્યા-ન્દુ॒ગ્ધ્વા પુન॑ર્-હોત॒વ્ય᳚મ્ । સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ યદવ॑વૃષ્ટેન જુહુ॒યાત્ । અપ॑રૂપ-મસ્યા॒ત્મ-ઞ્જા॑યેત ।
કિ॒લાસો॑ વા॒ સ્યાદ॑ર્શ॒સો વા᳚ । ય-ત્પ્રત્યે॒યાત્ । ય॒જ્ઞં-વિઁચ્છિ॑ન્દ્યાત્ । સ જુ॑હુયાત્ ।
મિ॒ત્રો જના᳚ન્ કલ્પયતિ પ્રજા॒નન્ન્ ॥ 12 ॥
મિ॒ત્રો દા॑ધાર પૃથિ॒વીમુ॒ત દ્યામ્ । મિ॒ત્રઃ કૃ॒ષ્ટીર-નિ॑મિષા॒ ઽભિચ॑ષ્ટે ।
સ॒ત્યાય॑ હ॒વ્ય-ઙ્ઘૃ॒તવ॑-જ્જુહો॒તેતિ॑ । મિ॒ત્રેણૈ॒વૈન॑-ત્કલ્પયતિ । તત્કૃ॒ત્વા । અ॒ન્યા-ન્દુ॒ગ્ધ્વા પુન॑ર્હોત॒વ્ય᳚મ્ ।
સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥
ય-ત્પૂર્વ॑સ્યા॒-માહુ॑ત્યાગ્ં હુ॒તાયા॒-મુત્ત॒રા-ઽઽહુ॑તિ॒-સ્સ્કન્દે᳚ત્ ।
દ્વિ॒પાદ્ભિઃ॑ પ॒શુભિ॒-ર્યજ॑માનો॒ વ્યૃ॑॑દ્ધ્યેત ।
યદુત્ત॑રયા॒ ઽભિજુ॑હુ॒યાત્ ॥ 13 ॥
ચતુ॑ષ્પાદ્ભિઃ પ॒શુભિ॒-ર્યજ॑માનો॒ વ્યૃ॑દ્ધ્યેત ।
યત્ર॒ વેત્થ॑ વનસ્પતે દે॒વાના॒-ઙ્ગુહ્યા॒ નામા॑નિ ।
તત્ર॑ હ॒વ્યાનિ॑ ગામ॒યેતિ॑ વાનસ્પ॒ત્ય-ય॒ર્ચા સ॒મિધ॑-મા॒ધાય॑ । તૂ॒ષ્ણીમે॒વ પુન॑-ર્જુહુયાત્ ।
વન॒સ્પતિ॑નૈ॒વ ય॒જ્ઞસ્યાર્તા॒-ઞ્ચાના᳚ર્તા॒-ઞ્ચાહુ॑તી॒ વિદા॑ધાર । તત્કૃ॒ત્વા । અ॒ન્યા-ન્દુ॒ગ્ધ્વા પુન॑ર્-હોત॒વ્ય᳚મ્ । સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥
યત્પુ॒રા પ્ર॑યા॒જેભ્યઃ॒ પ્રાંઅઙ્ગા॑ર॒-સ્સ્કન્દે᳚ત્ ।
અ॒દ્ધ્વ॒ર્યવે॑ ચ॒ યજ॑માનાય॒ ચાકગ્ગ્॑ સ્યાત્ ॥ 14 ॥
ય-દ્દ॑ક્ષિ॒ણા । બ્ર॒હ્મણે॑ ચ॒ યજ॑માનાય॒ ચાકગ્ગ્॑ સ્યાત્ । ય-ત્પ્ર॒ત્યક્ ।
હોત્રે॑ ચ॒ પત્નિ॑યૈ ચ॒ યજ॑માનાય॒ ચાકગ્ગ્॑ સ્યાત્ ।
યદુદં॑ । અ॒ગ્નીધે॑ ચ પ॒શુભ્ય॑શ્ચ॒ યજ॑માનાય॒ ચાકગ્ગ્॑ સ્યાત્ । યદ॑ભિજુહુ॒યાત્ । રુ॒દ્રો᳚-ઽસ્ય પ॒શૂ-ન્ઘાતુ॑ક-સ્સ્યાત્ ।
યન્નાભિ॑ જુહુ॒યાત્ । અશા᳚ન્તઃ॒ પ્રહ્રિ॑યેત ॥ 15 ॥
સ્રુ॒વસ્ય॒ બુદ્ધ્ને॑નાભિ॒ નિદ॑દ્ધ્યાત્ ।
મા ત॑મો॒ મા ય॒જ્ઞસ્ત॑મ॒ન્મા યજ॑માન-સ્તમત્ ।
નમ॑સ્તે અસ્ત્વાય॒તે । નમો॑ રુદ્ર પરાય॒તે ।
નમો॒ યત્ર॑ નિ॒ષીદ॑સિ ।
અ॒મુ-મ્મા હિગ્ં॑સીર॒મુ-મ્મા હિગ્ં॑સી॒રિતિ॒ યેન॒ સ્કન્દે᳚ત્ ॥ ત-મ્પ્રહ॑રેત્ ।
સ॒હસ્ર॑શૃઙ્ગો વૃષ॒ભો જા॒તવે॑દાઃ । સ્તોમ॑પૃષ્ઠો ઘૃ॒તવા᳚ન્-થ્સુ॒પ્રતી॑કઃ ।
મા નો॑ હાસીન્મેત્થિ॒તો (હાસીર્મેત્થિ॒તો) નેત્ત્વા॒ જહા॑મ ।
ગો॒પો॒ષ-ન્નો॑ વીરપો॒ષ-ઞ્ચ॑ ય॒ચ્છેતિ॑ ।
બ્રહ્મ॑ણૈ॒વૈન॒-મ્પ્રહ॑રતિ । સૈવ તતઃ॒ પ્રાય॑શ્ચિત્તિઃ ॥ 16 ॥
(વૈ પ્ર॒જાપ॑તિઃ - સ્થાપયતિ - પ્રજા॒નન્ - ન॒ભિજુ॑હુ॒યાથ્ - સ્યા᳚-દ્- ધ્રિયેત॒ - જહા॑મ॒ ત્રિણિ॑ ચ) (અ. 2)
(યદ્વિસ્ષ॑ણ્ણેન પ્રાજાપ॒ત્યયા॒ ય-ત્કી॒ટા મ॑દ્ધ્ય॒મેન॒ યદવ॑વૃષ્ટેન॒ ય-ત્પૂર્વ॑સ્યાં॒-યઁ-ત્પુ॒રા પ્ર॑યા॒જેભ્ય॒ પ્રંઙ્ગા॑રો॒ ય-દ્દ॑ક્ષિ॒ણા ય-ત્પ્ર॒ત્યગ્યદુદઙ્ઙ્॑)
અનુવાકં 3 - મુખ્યાગ્ન્યસમ્ભવે-ઽનુકલ્પાઃ હોમાધારાઃ
વિ વા એ॒ષ ઇ॑ન્દ્રિ॒યેણ॑ વી॒ર્યે॑ણર્ધ્યતે ।
યસ્યા-હિ॑તાગ્ને-ર॒ગ્નિ-ર્મ॒થ્યમા॑નો॒ ન જાય॑તે । યત્રા॒ન્ય-મ્પશ્યે᳚ત્ । તત॑ આ॒હૃત્ય॑ હોત॒વ્ય᳚મ્ ।
અ॒ગ્ના-વે॒વાસ્યા᳚-ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ ॥
યદ્ય॒ન્ય-ન્ન વિ॒ન્દેત્ । અ॒જાયાગ્ં॑ હોત॒વ્ય᳚મ્ । આ॒ગ્ને॒યી વા એ॒ષા । યદ॒જા । અ॒ગ્ના-વે॒વાસ્યા᳚-ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ ॥ 17 ॥
અ॒જસ્ય॒ તુ નાશ્ઞી॑યાત્ । યદ॒જસ્યા᳚-શ્ઞી॒યાત્ ।
યામે॒વાગ્ના-વાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યાત્ । તામ॑દ્યાત્ । તસ્મા॑દ॒જસ્ય॒ નાશ્ય᳚મ્ ॥ યદ્ય॒જા-ન્ન વિ॒ન્દેત્ । બ્રા॒હ્મ॒ણસ્ય॒ દક્ષિ॑ણે॒ હસ્તે॑ હોત॒વ્ય᳚મ્ ।
એ॒ષ વા અ॒ગ્નિ ર્વૈ᳚શ્વાન॒રઃ । યદ્બ્રા᳚હ્મ॒ણઃ ।
અ॒ગ્ના-વે॒વાસ્યા᳚-ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ ॥ 18 ॥
બ્રા॒હ્મ॒ણ-ન્તુ વ॑સ॒ત્યૈ॑ નાપ॑રુન્ધ્યાત્ । યદ્બ્રા᳚હ્મ॒ણં-વઁ॑સ॒ત્યા અ॑પરુ॒ન્ધ્યાત્ ।
યસ્મિ॑ન્ને॒-વાગ્નાવાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યાત્ । ત-મ્ભા॑ગ॒ધેયે॑ન॒ વ્ય॑ર્ધયેત્ ।
તસ્મા᳚-દ્બ્રાહ્મ॒ણો વ॑સ॒ત્યૈ॑ નાપ॒રુદ્ધ્યઃ॑ ॥ યદિ॑ બ્રાહ્મ॒ણ-ન્ન વિ॒ન્દેત્ ।
દ॒ર્ભ॒સ્ત॒બેં હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ ।
અ॒ગ્નિ॒વાન્. વૈ દ॑ર્ભસ્ત॒બંઃ ।
અ॒ગ્નાવે॒-વાસ્યા᳚-ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ ।
દ॒ર્ભાગ્સ્તુ નાદ્ધ્યા॑સીત ॥ 19 ॥
યદ્દ॒ર્ભાન॒દ્ધ્યાસી॑ત । યામે॒વાગ્ના-વાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યાત્ । તામદ્ધ્યા॑સીત ।
તસ્મા᳚-દ્દ॒ર્ભા નાદ્ધ્યા॑સિત॒વ્યાઃ᳚ ॥
યદિ॑ દ॒ર્ભાન્ન વિ॒ન્દેત્ । અ॒ફ્સુ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્ ।
આપો॒ વૈ સર્વા॑ દે॒વતાઃ᳚ ।
દે॒વતા᳚સ્વે॒ વાસ્યા᳚-ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ ।
આપ॒સ્તુ ન પરિ॑ચક્ષીત । યદાપઃ॑ પરિ॒ચક્ષી॑ત ॥ 20 ॥
યા મે॒વાફ્સ્વાહુ॑તિ-ઞ્જુહુ॒યાત્ । તા-મ્પરિ॑ચક્ષીત ।
તસ્મા॒દાપો॒ ન પ॑રિ॒ચક્ષ્યાઃ᳚ ॥
મેદ્ધ્યા॑ ચ॒ વા એ॒તસ્યા॑મે॒દ્ધ્યા ચ॑ ત॒નુવૌ॒ સગ્ંસૃ॑જ્યેતે । યસ્યા-હિ॑તાગ્ને-ર॒ન્યૈર॒ગ્નિભિ॑-ર॒ગ્નયઃ॑ સગ્ંસૃ॒જ્યન્તે᳚ । અ॒ગ્નયે॒ વિવિ॑ચયે પુરો॒ડાશ॑-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પેત્ ।
મેદ્ધ્યા᳚-ઞ્ચૈ॒વાસ્યા॑-મે॒દ્ધ્યા-ઞ્ચ॑ ત॒નુવૌ॒ વ્યાવ॑ર્તયતિ ॥ અ॒ગ્નયે᳚ વ્ર॒તપ॑તયે પુરો॒ડાશ॑-મ॒ષ્ટાક॑પાલ॒-ન્નિર્વ॑પેત્ । અ॒ગ્નિમે॒વ વ્ર॒તપ॑તિ॒ગ્ગ્॒ સ્વેન॑ ભાગ॒ધેયે॒-નોપ॑ધાવતિ ।
સ એ॒વૈનં॑-વ્રઁ॒તમા-લ॑ભંયઁતિ ॥ 21 ॥
ગર્ભ॒ગ્ગ્॒ સ્રવ॑ન્તમગ॒દમ॑કઃ । અ॒ગ્નિ-રિન્દ્ર॒-સ્ત્વષ્ટા॒ બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । પૃ॒થિ॒વ્યા-મવ॑ચુશ્ચો-તૈ॒તત્ । નાભિ-પ્રાપ્નો॑તિ॒ નિર્-ઋ॑તિ-મ્પરા॒ચૈઃ ॥
રેતો॒ વા એ॒તદ્વાજિ॑ન॒-માહિ॑તાગ્નેઃ । યદ॑ગ્નિહો॒ત્રમ્ । તદ્યથ્સ્રવે᳚ત્ ।
રેતો᳚-ઽસ્ય॒ વાજિ॑નગ્ગ્ સ્રવેત્ । ગર્ભ॒ગ્ગ્॒ સ્રવ॑ન્તમ-ગ॒દમ॑ક॒-રિત્યા॑હ ।
રેત॑ એ॒વાસ્મિ॒ન્ વાજિ॑ન-ન્દધાતિ ॥ 22 ॥
અ॒ગ્નિરિત્યા॑હ । અ॒ગ્નિર્વૈ રે॑તો॒ધાઃ । રેત॑ એ॒વ તદ્દ॑ધાતિ । ઇન્દ્ર॒ ઇત્યા॑હ । ઇ॒ન્દ્રિ॒ય-મે॒વાસ્મિ॑ન્-દધાતિ । ત્વષ્ટેત્યા॑હ । ત્વષ્ટા॒ વૈ પ॑શૂ॒ના-મ્મિ॑થુ॒નાનાગ્ં॑ રૂપ॒કૃત્ । રૂ॒પમ॒વ પ॒શુષુ॑ દધાતિ । બૃહ॒સ્પતિ॒રિત્યા॑હ ।
બ્રહ્મ॒ વૈ દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॑ । બ્રહ્મ॑ણૈ॒વાસ્મૈ᳚ પ્ર॒જાઃ પ્રજ॑નયતિ ॥
પૃ॒થિ॒વ્યા-મવ॑ચુશ્ચોતૈ॒ત-દિત્યા॑હ ।
અ॒સ્યા-મે॒વૈન॒-ત્પ્રતિ॑ષ્ઠાપયતિ ॥
નાભિ પ્રાપ્નો॑તિ॒ નિર્-ઋ॑તિ-મ્પરા॒ચૈરિત્યા॑હ ।
રક્ષ॑સા॒મપ॑હત્યૈ ॥ 23 ॥
(અ॒જા-ઽગ્નાવે॒વાસ્યા᳚ગ્નિહો॒ત્રગ્ં હુ॒ત-મ્ભ॑વતિ - ભવ - ત્યાસીત - પરિ॒ચક્ષી॑ત - લમ્ભયતિ - દધાતિ - દે॒વાના॒-મ્બૃહ॒સ્પતિઃ॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 3)
(વિ વૈ ય-દ્ય॒ન્યમ॒જાયા᳚-મ્બ્રાહ્મ॒ણસ્ય॑ દર્ભસ્ત॒મ્બે᳚-ઽફ્સુ હો॑ત॒વ્ય᳚મ્)
અનુવાકં 4 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
યાઃ પુ॒રસ્તા᳚-ત્પ્ર॒સ્રવ॑ન્તિ । ઉ॒પરિ॑ષ્ટા-થ્સ॒ર્વત॑શ્ચ॒ યાઃ । તાભી॑ ર॒શ્મિપ॑વિત્રાભિઃ । શ્ર॒દ્ધાં-યઁ॒જ્ઞમાર॑ભે ॥ દેવા॑ ગાતુવિદઃ ।
ગા॒તું-યઁ॒જ્ઞાય॑ વિન્દત । મન॑સ॒સ્પતિ॑ના દે॒વેન॑ । વાતા᳚-દ્ય॒જ્ઞઃ પ્રયુ॑જ્યતામ્ ॥ તૃ॒તીય॑સ્યૈ દિ॒વઃ । ગા॒ય॒ત્રિ॒યા સોમ॒ આભૃ॑તઃ ॥ 24 ॥
સો॒મ॒પી॒થાય॒ સન્ન॑યિતુમ્ । વક॑લ॒-મન્ત॑ર॒માદ॑દે ॥ આપો॑ દેવી-શ્શુ॒દ્ધા-સ્સ્થ॑ । ઇ॒મા પાત્રા॑ણિ શુન્ધત । ઉ॒પા॒ત॒ઙ્ક્યા॑ય દે॒વાના᳚મ્ । પ॒ર્ણ॒વ॒લ્કમુ॒ત શુ॑ન્ધત ॥
પયો॑ ગૃ॒હેષુ॒ પયો॑ અઘ્નિ॒યાસુ॑ ।
પયો॑ વ॒થ્સેષુ॒ પય॒ ઇન્દ્રા॑ય હ॒વિષે᳚ ધ્રિયસ્વ । ગા॒ય॒ત્રી પ॑ર્ણવ॒લ્કેન॑ । પય-સ્સોમ॑-ઙ્કરોત્વિ॒મમ્ ॥ 25 ॥
અ॒ગ્નિ-ઙ્ગૃ॑હ્ણામિ સુ॒રથં॒-યોઁ મ॑યો॒ ભૂઃ ।
ય ઉ॒દ્યન્ત॑મા॒ રોહ॑તિ॒ સૂર્ય॒મહ્ને᳚ ।
આ॒દિ॒ત્ય-ઞ્જ્યોતિ॑ષા॒-ઞ્જ્યોતિ॑રુત્ત॒મમ્ ।
શ્વો ય॒જ્ઞાય॑ રમતા-ન્દે॒વતા᳚ભ્યઃ ॥
વસૂ᳚-ન્રુ॒દ્રાના॑દિ॒ત્યાન્ । ઇન્દ્રે॑ણ સ॒હ દે॒વતાઃ᳚ । તાઃ પૂર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ । સ્વ આ॒યત॑ને મની॒ષયા᳚ ॥ ઇ॒મામૂર્જ॑-મ્પઞ્ચદ॒શીં-યેઁ પ્રવિ॑ષ્ટાઃ । તાન્દે॒વા-ન્પરિ॑ગૃહ્ણામિ॒ પૂર્વઃ॑ ॥ 26 ॥
અ॒ગ્નિર્-હ॑વ્ય॒વાડિ॒હ તાનાવ॑હતુ । પૌ॒ર્ણ॒મા॒સગ્ં હ॒વિરિ॒દમે॑ષા॒-મ્મયિ॑ ।
આ॒મા॒વા॒સ્યગ્ં॑ હ॒વિરિ॒દમે॑ષા॒-મ્મયિ॑ ॥ અ॒ન્ત॒રા-ઽગ્ની પ॒શવઃ॑ । દે॒વ॒સ॒ગ્ં॒ સદ॒માગ॑મન્ન્ । તા-ન્પૂર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ ।
સ્વ આ॒યત॑ને મની॒ષયા᳚ ॥ ઇ॒હ પ્ર॒જા વિ॒શ્વરૂ॑પા રમન્તામ્ । અ॒ગ્નિ-ઙ્ગૃ॒હપ॑તિમ॒ભિ સં॒વઁસા॑નાઃ । તાઃ પૂર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ ॥ 27 ॥
સ્વ આ॒યત॑ને મની॒ષયા᳚ ॥
ઇ॒હ પ॒શવો॑ વિ॒શ્વરૂ॑પા રમન્તામ્ ।
અ॒ગ્નિ-ઙ્ગૃ॒હપ॑તિમ॒ભિ સં॒વઁસા॑નાઃ ।
તા-ન્પૂર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ । સ્વ આ॒યત॑ને મની॒ષયા᳚ ॥ અ॒ય-મ્પિ॑તૃ॒ણામ॒ગ્નિઃ ।
અવા᳚ડ્ઢ॒વ્યા પિ॒તૃભ્ય॒ આ । ત-મ્પૂર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ । અવિ॑ષ-ન્નઃ પિ॒તુ-ઙ્ક॑રત્ ॥ અજ॑સ્ર॒-ન્ત્વાગ્ં સ॑ભાપા॒લાઃ ॥ 28 ॥
વિ॒જ॒યભા॑ગ॒ગ્ં॒ સમિ॑ન્ધતામ્ । અગ્ને॑ દી॒દાય॑ મે સભ્ય । વિજિ॑ત્યૈ શ॒રદઃ॑ શ॒તમ્ ॥ અન્ન॑માવસ॒થીય᳚મ્ । અ॒ભિહ॑રાણિ શ॒રદઃ॑ શ॒તમ્ । આ॒વ॒સ॒થે શ્રિય॒-મ્મન્ત્ર᳚મ્ । અહિ॑ર્બુ॒દ્ધ્નિયો॒ નિય॑ચ્છતુ ॥ ઇ॒દમ॒હ-મ॒ગ્નિ જ્યે᳚ષ્ઠેભ્યઃ । વસુ॑ભ્યો ય॒જ્ઞ-મ્પ્રબ્ર॑વીમિ ।
ઇ॒દમ॒હ-મિન્દ્ર॑ જ્યેષ્ઠેભ્યઃ ॥ 29 ॥
રુ॒દ્રેભ્યો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રબ્ર॑વીમિ । ઇ॒દમ॒હં-વઁરુ॑ણ-જ્યેષ્ઠેભ્યઃ । આ॒દિ॒ત્યેભ્યો॑ ય॒જ્ઞ-મ્પ્રબ્ર॑વીમિ ॥ પય॑સ્વતી॒-રોષ॑ધયઃ ।
પય॑સ્વદ્વી॒રુધા॒-મ્પયઃ॑ । અ॒પા-મ્પય॑સો॒ યત્પયઃ॑ । તેન॒ મામિ॑ન્દ્ર॒ સગ્ંસૃ॑જ ॥
અગ્ને᳚ વ્રતપતે વ્ર॒ત-ઞ્ચ॑રિષ્યામિ ।
તચ્છ॑કેય॒-ન્તન્મે॑ રાદ્ધ્યતામ્ ।
વાયો᳚ વ્રતપત॒ આદિ॑ત્ય વ્રતપતે ॥ 30 ॥
વ્ર॒તાનાં᳚-વ્રઁતપતે વ્ર॒ત-ઞ્ચ॑રિષ્યામિ । તચ્છ॑કેય॒-ન્તન્મે॑ રાદ્ધ્યતામ્ ॥
ઇ॒મા-મ્પ્રાચી॒મુદી॑ચીમ્ । ઇષ॒મૂર્જ॑મ॒ભિ સગ્ગ્સ્કૃ॑તામ્ । બ॒હુ॒પ॒ર્ણામશુ॑ષ્કાગ્રામ્ ।
હરા॑મિ પશુ॒પામ॒હમ્ ॥ યત્કૃષ્ણો॑ રૂ॒પ-ઙ્કૃ॒ત્વા । પ્રાવિ॑શ॒સ્ત્વં-વઁન॒સ્પતીન્॑ ।
તત॒સ્ત્વામે॑કવિગ્ંશતિ॒ધા । સમ્ભ॑રામિ સુસ॒મ્ભૃતા᳚ ॥ 31 ॥
ત્રી-ન્પ॑રિ॒ધીગ્સ્તિ॒સ્ર-સ્સ॒મિધઃ॑ । ય॒જ્ઞાયુ॑રનુસઞ્ચ॒રાન્ ।
ઉ॒પ॒વે॒ષ-મ્મેક્ષ॑ણ॒-ન્ધૃષ્ટિ᳚મ્ । સમ્ભ॑રામિ સુસ॒ભૃન્તા᳚ ॥ યા જા॒તા ઓષ॑ધયઃ । દે॒વેભ્ય॑ સ્ત્રિયુ॒ગ-મ્પુ॒રા । તાસા॒-મ્પર્વ॑ રાદ્ધ્યાસમ્ । પ॒રિ॒સ્ત॒ર-મા॒હરન્ન્॑ ॥
અ॒પા-મ્મેદ્ધ્યં॑-યઁ॒જ્ઞિય᳚મ્ ।
સદે॑વગ્ં શિ॒વમ॑સ્તુ મે ॥ 32 ॥
આ॒ચ્છે॒ત્તા વો॒ મા રિ॑ષમ્ । જીવા॑નિ શ॒રદઃ॑ શ॒તમ્ ॥ અપ॑રિમિતાના॒-મ્પરિ॑મિતાઃ । સન્ન॑હ્યે સુકૃ॒તાય॒કમ્ । એનો॒ મા નિગા᳚-ઙ્કત॒મચ્ચ॒ નાહમ્ । પુન॑રુ॒ત્થાય॑ બહુ॒લા ભ॑વન્તુ ॥ સ॒કૃ॒દા॒ચ્છિ॒ન્ન-મ્બ॒ર્॒હિરૂર્ણા॑મૃદુ ।
સ્યો॒ન-મ્પિ॒તૃભ્ય॑સ્ત્વા ભરામ્ય॒હમ્ । અ॒સ્મિ-ન્થ્સી॑દન્તુ મે પિ॒તરઃ॑ સો॒મ્યાઃ ।
પિ॒તા॒મ॒હાઃ પ્રપિ॑તામહાશ્ચાનુ॒ગૈ-સ્સ॒હ ॥ 33 ॥
ત્રિ॒વૃ-ત્પ॑લા॒શે દ॒ર્ભઃ । ઇયા᳚-ન્પ્રાદે॒શ સ॑મિન્તઃ । ય॒જ્ઞે પ॒વિત્ર॒-મ્પોતૃ॑તમમ્ । પયો॑ હ॒વ્ય-ઙ્ક॑રોતુ મે ॥ ઇ॒મૌ પ્રા॑ણાપા॒નૌ ।
ય॒જ્ઞસ્યાઙ્ગા॑નિ સર્વ॒શઃ । આ॒પ્યા॒યય॑ન્તૌ॒ સઞ્ચ॑રતામ્ । પ॒વિત્રે॑ હવ્ય॒શોધ॑ને ॥
પ॒વિત્રે᳚ સ્થો વૈષ્ણ॒વી । વા॒યુર્વા॒-મ્મન॑સા પુનાતુ ॥ 34 ॥
અ॒ય-મ્પ્રા॒ણશ્ચા॑પા॒નશ્ચ॑ । યજ॑માન॒-મપિ॑ગચ્છતામ્ । ય॒જ્ઞે હ્યભૂ॑તા॒-મ્પોતા॑રૌ ।
પ॒વિત્રે॑ હવ્ય॒શોધ॑ને ॥ ત્વયા॒ વેદિં॑-વિઁવિદુઃ પૃથિ॒વીમ્ । ત્વયા॑ ય॒જ્ઞો જા॑યતે વિશ્વ॒દાનિઃ॑ । અચ્છિ॑દ્રં-યઁ॒જ્ઞમન્વે॑ષિ વિ॒દ્વાન્ ।
ત્વયા॒ હોતા॒ સન્ત॑નોત્યર્ધમા॒સાન્ ॥ ત્ર॒ય॒સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શો॑-ઽસિ॒ તન્તૂ॑નામ્ ।
પ॒વિત્રે॑ણ સ॒હાગ॑હિ ॥ 35 ॥
શિ॒વેયગ્ં રજ્જુ॑રભિ॒ધાની᳚ । અ॒ઘ્નિ॒યા-મુપ॑સેવતામ્ ॥ અપ્ર॑સ્રગ્ંસાય ય॒જ્ઞસ્ય॑ ।
ઉ॒ખે ઉપ॑દધામ્ય॒હમ્ । પ॒શુભિ॒-સ્સન્ની॑ત-મ્બિભૃતામ્ । ઇન્દ્રા॑ય શૃ॒ત-ન્દધિ॑ ॥
ઉ॒પ॒વે॒ષો॑-ઽસિ ય॒જ્ઞાય॑ । ત્વા-મ્પ॑રિવે॒ષ-મ॑ધારયન્ન્ । ઇન્દ્રા॑ય હ॒વિઃ કૃ॒ણ્વન્તઃ॑ ।
શિ॒વ-શ્શ॒ગ્મો ભ॑વાસિ નઃ ॥ 36 ॥
અમૃ॑ન્મય-ન્દેવપા॒ત્રમ્ । ય॒જ્ઞસ્યાયુ॑ષિ॒ પ્રયુ॑જ્યતામ્ । તિ॒રઃ॒ પ॒વિ॒ત્રમતિ॑નીતાઃ ।
આપો॑ ધારય॒ મા-ઽતિ॑ગુઃ ॥ દે॒વેન॑ સવિ॒ત્રોત્પૂ॑તાઃ । વસો॒-સ્સૂર્ય॑સ્ય ર॒શ્મિભિઃ॑ । ગા-ન્દો॑હપવિ॒ત્રે રજ્જુ᳚મ્ । સર્વા॒ પાત્રા॑ણિ શુન્ધત ॥ એ॒તા આચ॑રન્તિ॒ મધુ॑મ॒દ્દુહા॑નાઃ ।
પ્ર॒જાવ॑તી-ર્ય॒શસો॑ વિ॒શ્વરૂ॑પાઃ ॥ 37 ॥
બ॒હ્વી ર્ભવ॑ન્તી॒રુપ॒ જાય॑માનાઃ । ઇ॒હ વ॒ ઇન્દ્રો॑ રમયતુ ગાવઃ ॥ પૂ॒ષા સ્થ॑ ॥ અ॒ય॒ક્ષ્મા વઃ॑ પ્ર॒જયા॒ સગ્ંસૃ॑જામિ ।
રા॒યસ્પોષે॑ણ બહુ॒લા ભવ॑ન્તીઃ । ઊર્જ॒-મ્પયઃ॒ પિન્વ॑માના ઘૃ॒ત-ઞ્ચ॑ ।
જી॒વો જીવ॑ન્તી॒રુપ॑ વ-સ્સદેયમ્ ॥ દ્યૌશ્ચે॒મં-યઁ॒જ્ઞ-મ્પૃ॑થિ॒વી ચ॒ સન્દુ॑હાતામ્ ।
ધા॒તા સોમે॑ન સ॒હ વાતે॑ન વા॒યુઃ । યજ॑માનાય॒ દ્રવિ॑ણ-ન્દધાતુ ॥ 38 ॥
ઉથ્સ॑-ન્દુહન્તિ ક॒લશ॒-ઞ્ચતુ॑ર્બિલમ્ । ઇડા᳚-ન્દે॒વી-મ્મધુ॑મતીગ્ં સુવ॒ર્વિદ᳚મ્ ।
તદિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની જિ॑ન્વતગ્ં સૂ॒નૃતા॑વત્ । ત-દ્યજ॑માન-મમૃત॒ત્વે દ॑ધાતુ ॥
કામ॑ધુક્ષઃ॒ પ્રણો᳚ બ્રૂહિ । ઇન્દ્રા॑ય હ॒વિરિ॑ન્દ્રિ॒યમ્ ॥ અ॒મૂં-યઁસ્યા᳚-ન્દે॒વાના᳚મ્ ।
મ॒નુ॒ષ્યા॑ણા॒-મ્પયો॑ હિ॒તમ્ ॥ બ॒હુ દુ॒ગ્ધીન્દ્રા॑ય દે॒વેભ્યઃ॑ ।
હ॒વ્ય-માપ્યા॑યતા॒-મ્પુનઃ॑ ॥ 39 ॥
વ॒થ્સેભ્યો॑ મનુ॒ષ્યે᳚ભ્યઃ । પુ॒ન॒ર્દો॒હાય॑ કલ્પતામ્ ॥ ય॒જ્ઞસ્ય॒ સન્ત॑તિરસિ ।
ય॒જ્ઞસ્ય॑ ત્વા॒ સન્ત॑તિ॒મનુ॒સન્ત॑નોમિ ॥ અદ॑સ્તમસિ॒ વિષ્ણ॑વે ત્વા ।
ય॒જ્ઞાયાપિ॑ દધામ્ય॒હમ્ । અ॒દ્ભિરરિ॑ક્તેન॒ પાત્રે॑ણ । યાઃ પૂ॒તાઃ પ॑રિ॒શેર॑તે ॥
અ॒ય-મ્પય॒-સ્સોમ॑-ઙ્કૃ॒ત્વા । સ્વાં-યોઁનિ॒-મપિ॑ગચ્છતુ ॥ 40 ॥
પ॒ર્ણ॒વ॒લ્કઃ પ॒વિત્ર᳚મ્ । સૌ॒મ્ય-સ્સોમા॒દ્ધિ નિર્મિ॑તઃ ॥ ઇ॒મૌ પ॒ર્ણ-ઞ્ચ॑ દ॒ર્ભ-ઞ્ચ॑ ।
દે॒વાનાગ્ં॑ હવ્ય॒શોધ॑નૌ । પ્રા॒ત॒ર્વે॒ષાય॑ ગોપાય । વિષ્ણો॑ હ॒વ્યગ્ં હિ રક્ષ॑સિ ॥
ઉ॒ભાવ॒ગ્ની ઉ॑પસ્તૃણ॒તે । દે॒વતા॒ ઉપ॑વસન્તુ મે । અ॒હ-ઙ્ગ્રા॒મ્યા-નુપ॑વસામિ ।
મહ્ય॒-ઙ્ગોપ॑તયે પ॒શૂન્ ॥ 41 ॥
[આભૃ॑ત - ઇ॒મં - ગૃ॑હ્ણામિ॒ પૂર્વ॒ - સ્તાઃ પુર્વઃ॒ પરિ॑ગૃહ્ણામિ - સભાપા॒લા - ઇન્દ્ર॑જ્યેષ્ઠેભ્ય॒-આદિ॑ત્ય વ્રતપતે-સુસ॒ભ્રુન્તા॑ - મે - સ॒હ - પુ॑નાતુ - ગહિ - નો - વિ॒શ્વરૂ॑પા - દધાતુ॒ - પુન॑--ર્ ગચ્છતુ - પ॒શુન્ ] (અ. 4)
યાઃ પુ॒રસ્તા॑દિ॒મામૂર્જ॑મિ॒હ પ્ર॒જા ઇ॒હ પ॒શવો॒-ઽય-મ્પિ॑તૃ॒ણામ॒ગ્નિઃ
અનુવાકં 5 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
દેવા॑ દે॒વેષુ॒ પરા᳚ક્રમદ્ધ્વમ્ । પ્રથ॑મા દ્વિ॒તીયે॑ષુ । દ્વિતી॑યા-સ્તૃ॒તીયે॑ષુ ।
ત્રિરે॑કાદશા ઇ॒હ મા॑-ઽવત । ઇ॒દગ્ં શ॑કેયં॒-યઁદિ॒દ-ઙ્ક॒રોમિ॑ ।
આ॒ત્મા ક॑રોત્વા॒ત્મને᳚ । ઇ॒દ-ઙ્ક॑રિષ્યે ભેષ॒જમ્ । ઇ॒દ-મ્મે॑ વિશ્વભેષજા ।
અશ્વિ॑ના॒ પ્રાવ॑તં-યુઁ॒વમ્ ॥ ઇ॒દમ॒હગ્ં સેના॑યા અ॒ભીત્વ॑ર્યૈ ॥ 42 ॥
મુખ॒મપો॑હામિ ॥ સૂર્ય॑જ્યોતિ॒ ર્વિભા॑હિ । મ॒હ॒ત ઇ॑ન્દ્રિ॒યાય॑ ॥ આપ્યા॑યતા-ઙ્ઘૃ॒તયો॑નિઃ । અ॒ગ્નિર્-હ॒વ્યા-ઽનુ॑મન્યતામ્ ।
ખમ॑ઙ્ક્ષ્વ॒ ત્વચ॑મઙ્ક્ષ્વ । સુ॒રૂ॒પ-ન્ત્વા॑ વસુ॒વિદ᳚મ્ । પ॒શૂ॒ના-ન્તેજ॑સા ।
અ॒ગ્નયે॒ જુષ્ટ॑-મ॒ભિઘા॑રયામિ ॥ સ્યો॒ન-ન્તે॒ સદ॑ન-ઙ્કરોમિ ॥ 43 ॥
ઘૃ॒તસ્ય॒ ધાર॑યા સુ॒શેવ॑-ઙ્કલ્પયામિ ॥
તસ્મિ᳚ન્-થ્સીદા॒મૃતે॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠ ।
વ્રી॒હી॒ણા-મ્મે॑ધ સુમન॒સ્યમા॑નઃ ॥
આ॒ર્દ્રઃ પ્ર॑થસ્નુ॒-ર્ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ।
શૃ॒ત ઉથ્સ્ના॑તિ જનિ॒તા મ॑તી॒નામ્ ॥
યસ્ત॑ આ॒ત્મા પ॒શુષુ॒ પ્રવિ॑ષ્ટઃ ।
દે॒વાનાં᳚-વિઁ॒ષ્ઠામનુ॒ યો વિ॑ત॒સ્થે ।
આ॒ત્મ॒ન્વા-ન્થ્સો॑મ ઘૃ॒તવા॒ન્॒. હિ ભૂ॒ત્વા ।
દે॒વા-ન્ગ॑ચ્છ॒ સુવ॑ર્વિન્દ॒ યજ॑માનાય॒ મહ્ય᳚મ્ ॥ ઇરા॒ ભૂતિઃ॑ પૃથિ॒વ્યૈ રસો॒ મોત્ક્ર॑મીત્ ॥ 44 ॥
દેવાઃ᳚ પિતરઃ॒ પિત॑રો દેવાઃ । યો॑-ઽહમ॑સ્મિ॒ સ સન્. ય॑જે । યસ્યા᳚સ્મિ॒ ન તમ॒ન્તરે॑મિ । સ્વ-મ્મ॑ ઇ॒ષ્ટગ્ગ્ સ્વ-ન્દ॒ત્તમ્ । સ્વ-મ્પૂ॒ર્તગ્ગ્ સ્વગ્ગ્ શ્રા॒ન્તમ્ । સ્વગ્ં હુ॒તમ્ । તસ્ય॑ મે॒-ઽગ્નિ-રુ॑પદ્ર॒ષ્ટા । વા॒યુરુ॑પશ્રો॒તા ।
આ॒દિ॒ત્યો॑-ઽનુખ્યા॒તા । દ્યૌઃ પિ॒તા ॥ 45 ॥
પૃ॒થિ॒વી મા॒તા । પ્ર॒જાપ॑તિ॒ ર્બન્ધુઃ॑ ।
ય એ॒વાસ્મિ॒ સ સન્. ય॑જે ॥ મા ભેર્મા સંવિઁ॑ક્થા॒ મા ત્વા॑ હિગ્ંસિષમ્ । મા તે॒ તેજો-ઽપ॑ક્રમીત્ ।
ભ॒ર॒તમુદ્ધ॑રે॒ મનુ॑ષિઞ્ચ । અ॒વ॒દાના॑નિ તે પ્ર॒ત્યવ॑દાસ્યામિ ।
નમ॑સ્તે અસ્તુ॒ મા મા॑ હિગ્ંસીઃ ॥ યદ॑વ॒દાના॑નિ તે-ઽવ॒દ્યન્ન્ । વિલો॒માકા॑ર્ષમા॒ત્મનઃ॑ ॥ 46 ॥
આજ્યે॑ન॒ પ્રત્ય॑નજ્મ્યેનત્ । તત્ત॒ આપ્યા॑યતા॒-મ્પુનઃ॑ ॥ અજ્યા॑યો યવમા॒ત્રાત્ ।
આ॒વ્યા॒ધા-ત્કૃ॑ત્યતામિ॒દમ્ । મા રૂ॑રુપામ ય॒જ્ઞસ્ય॑ । શુ॒દ્ધગ્ગ્ સ્વિ॑ષ્ટમિ॒દગ્ં હ॒વિઃ ॥ મનુ॑ના દૃ॒ષ્ટા-ઙ્ઘૃ॒તપ॑દીમ્ । મિ॒ત્રાવરુ॑ણસમીરિતામ્ । દ॒ક્ષિ॒ણા॒ર્ધાદસ॑ભિન્ન્દન્ન્ । અવ॑દ્યા-મ્યેક॒તો મુ॑ખામ્ ॥ 47 ॥
ઇડે॑ ભા॒ગ-ઞ્જુ॑ષસ્વ નઃ । જિન્વ॒ ગા જિન્વાર્વ॑તઃ । તસ્યા᳚સ્તે ભક્ષિ॒વાણઃ॑ સ્યામ । સ॒ર્વાત્મા॑ન-સ્સ॒ર્વગ॑ણાઃ ॥ બ્રદ્ધ્ન॒ પિન્વ॑સ્વ ।
દદ॑તો મે॒ મા ક્ષા॑યિ । કુ॒ર્વ॒તો મે॒ મોપ॑દસત્ । દિ॒શા-ઙ્ક્લૃપ્તિ॑રસિ । દિશો॑ મે કલ્પન્તામ્ । કલ્પ॑ન્તા-મ્મે॒ દિશઃ॑ ॥ 48 ॥
દૈવી᳚શ્ચ॒ માનુ॑ષીશ્ચ । અ॒હો॒રા॒ત્રે મે॑ કલ્પેતામ્ । અ॒ર્ધ॒મા॒સા મે॑ કલ્પન્તામ્ । માસા॑ મે કલ્પન્તામ્ । ઋ॒તવો॑ મે કલ્પન્તામ્ । સં॒વઁ॒થ્સ॒રો મે॑ કલ્પતામ્ ।
ક્લૃપ્તિ॑રસિ॒ કલ્પ॑તા-મ્મે ॥
આશા॑ના-ન્ત્વા-ઽઽશાપા॒લેભ્યઃ॑ ।
ચ॒તુર્ભ્યો॑ અ॒મૃતે᳚ભ્યઃ ।
ઇ॒દ-મ્ભૂ॒તસ્યા-દ્ધ્ય॑ક્ષેભ્યઃ ॥ 49 ॥
વિ॒ધેમ॑ હ॒વિષા॑ વ॒યમ્ । ભજ॑તા-મ્ભા॒ગી ભા॒ગમ્ । મા-ઽભા॒ગો-ઽભ॑ક્ત ।
નિર॑ભા॒ગ-મ્ભ॑જામઃ । અ॒પસ્પિ॑ન્વ । ઓષ॑ધીર્જિન્વ । દ્વિ॒પાત્પા॑હિ । ચતુ॑ષ્પાદવ । દિ॒વો વૃષ્ટિ॒મેર॑ય । બ્રા॒હ્મ॒ણાના॑-મિ॒દગ્ં હ॒વિઃ ॥ 50 ॥
સો॒મ્યાનાગ્ં॑ સોમપી॒થિના᳚મ્ । નિર્ભ॒ક્તો બ્રા᳚હ્મણઃ । નેહા-બ્રા᳚હ્મણસ્યાસ્તિ ॥
સમ॑ઙ્ક્તા-મ્બ॒ર॒ઃઇર્-હ॒વિષા॑ ઘૃ॒તેન॑ । સમા॑દિ॒ત્યૈ ર્વસુ॑ભિ॒-સ્સ-મ્મ॒રુદ્ભિઃ॑ ।
સમિન્દ્રે॑ણ॒ વિશ્વે॑ભિ ર્દે॒વેભિ॑રઙ્ક્તામ્ ।
દિ॒વ્ય-ન્નભો॑ ગચ્છતુ॒ ય-થ્સ્વાહા᳚ ॥
ઇ॒ન્દ્રા॒ણી વા॑ વિધ॒વા ભૂ॑યાસમ્ । અદિ॑તિરિવ સુપુ॒ત્રા ।
અ॒સ્થૂ॒રિ ત્વા॑ ગાર્હપત્ય ॥ 51 ॥
ઉપ॒નિષ॑દે સુપ્રજા॒સ્ત્વાય॑ ॥
સ-મ્પત્ની॒ પત્યા॑ સુકૃ॒તેન॑ ગચ્છતામ્ ।
ય॒જ્ઞસ્ય॑ યુ॒ક્તૌ ધુર્યા॑વભૂતામ્ ।
સ॒જા॒ન્ના॒નૌ વિજ॑હતા॒-મરા॑તીઃ ।
દિ॒વિ જ્યોતિ॑ર॒જ-ર॒માર॑ભેતામ્ ॥
દશ॑ તે ત॒નુવો॑ યજ્ઞ ય॒જ્ઞિયાઃ᳚ ।
તાઃ પ્રી॑ણાતુ॒ યજ॑માનો ઘૃ॒તેન॑ । ના॒રિ॒ષ્ઠયોઃ᳚ પ્ર॒શિષ॒મીડ॑માનઃ ।
દે॒વાના॒-ન્દૈવ્યે-ઽપિ॒ યજ॑માનો॒-ઽમૃતો॑-ઽભૂત્ ॥
યં-વાઁ᳚-ન્દે॒વા અ॑કલ્પયન્ન્ ॥ 52 ॥
ઊ॒ર્જો ભા॒ગગ્ં શ॑તક્રતૂ । એ॒તદ્વા॒-ન્તેન॑ પ્રીણાનિ । તેન॑ તૃપ્યતમગ્ંહહૌ ॥ અ॒હ-ન્દે॒વાનાગ્ં॑ સુ॒કૃતા॑મસ્મિ લો॒કે ।
મમે॒દમિ॒ષ્ટ-ન્ન મિથુ॑ ર્ભવાતિ । અ॒હ-ન્ના॑રિ॒ષ્ઠા-વનુ॑યજામિ વિ॒દ્વાન્ ।
યદા᳚ભ્યા॒-મિન્દ્રો॒ અદ॑ધા-દ્ભાગ॒ધેય᳚મ્ ॥ અદા॑રસૃદ્ભવત દેવ સોમ ।
અ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે મ॑રુતો મૃડતા નઃ ।
મા નો॑ વિદદ॒ભિ ભા॒મો અશ॑સ્તિઃ ॥ 53 ॥
મા નો॑ વિદ-દ્વ॒જના॒ દ્વેષ્યા॒ યા ॥
ઋ॒ષ॒ભં-વાઁ॒જિનં॑-વઁ॒યમ્ ।
પૂ॒ર્ણમા॑સં-યઁજામહે । સ નો॑ દોહતાગ્ં સુ॒વીર્ય᳚મ્ । રા॒યસ્પોષગ્ં॑ સહ॒સ્રિણ᳚મ્ । પ્રા॒ણાય॑ સુ॒રાધ॑સે । પૂ॒ર્ણમા॑સાય॒ સ્વાહા᳚ ॥
અ॒મા॒વા॒સ્યા॑ સુ॒ભગા॑ સુ॒શેવા᳚ । ધે॒નુરિ॑વ॒ ભૂય॑ આ॒પ્યાય॑માના । સા નો॑ દોહતાગ્ં સુ॒વીર્ય᳚મ્ । રા॒યસ્પોષગ્ં॑ સહ॒સ્રિણ᳚મ્ ।
અ॒પા॒નાય॑ સુ॒રાધ॑સે । અ॒મા॒વા॒સ્યા॑યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥ અ॒ભિસ્તૃ॑ણીહિ॒ પરિ॑ધેહિ॒ વેદિ᳚મ્ ।
જા॒મિ-મ્મા હિગ્ં॑સીરમુ॒યા શયા॑ના ।
હો॒તૃ॒ષદ॑ના॒ હરિ॑તા-સ્સુ॒વર્ણાઃ᳚ । નિ॒ષ્કા ઇ॒મે યજ॑માનસ્ય બ્ર॒દ્ધ્ને ॥ 54 ॥
(અ॒ભીત્વ॑ર્યૈ - કરોમિ - ક્રમીત્ - પિ॒તા - ઽઽત્મન॑ - એક॒તોમુ॑ખાં - મે॒ દિશો - ઽધ્ય॑ક્ષેભ્યો - હ॒વિ--ર્ ગા॑ર્હપત્યા - કલ્પય॒ - ન્નશ॑સ્તિઃ॒ - સા નો॑ દોહતાગ્ં સુ॒વીર્યગ્ં॑ સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 5)
અનુવાકં 6 - ઐષ્ટિકયાજમાનમન્ત્રાઃ
પરિ॑સ્તૃણીત॒ પરિ॑ધત્તા॒ગ્નિમ્ । પરિ॑હિતો॒-ઽગ્નિ ર્યજ॑માન-મ્ભુનક્તુ । અ॒પાગ્ં રસ॒ ઓષ॑ધીનાગ્ં સુ॒વર્ણઃ॑ । નિ॒ષ્કા ઇ॒મે યજ॑માનસ્ય સન્તુ કામ॒દુઘાઃ᳚ । અ॒મુત્રા॒મુષ્મિ॑ન્ ઁલો॒કે ॥
ભૂપ॑તે॒ ભુવ॑નપતે । મ॒હ॒તો ભૂ॒તસ્ય॑ પતે । બ્ર॒હ્માણ॑-ન્ત્વા વૃણીમહે ॥
અ॒હ-મ્ભૂપ॑તિર॒હ-મ્ભુવ॑નપતિઃ ।
અ॒હ-મ્મ॑હ॒તો ભૂ॒તસ્ય॒ પતિઃ॑ ॥ 55 ॥
દે॒વેન॑ સવિ॒ત્રા પ્રસૂ॑ત॒ આર્ત્વિ॑જ્ય-ઙ્કરિષ્યામિ । દેવ॑ સવિતરે॒ત-ન્ત્વા॑ વૃણતે ।
બૃહ॒સ્પતિ॒-ન્દૈવ્ય॑-મ્બ્ર॒હ્માણ᳚મ્ । તદ॒હ-મ્મન॑સે॒ પ્રબ્ર॑વીમિ । મનો॑ ગાયત્રિ॒યૈ ।
ગા॒ય॒ત્રી ત્રિ॒ષ્ટુભે᳚ । ત્રિ॒ષ્ટુ-બ્જગ॑ત્યૈ । જગ॑ત્યનુ॒ષ્ટુભે᳚ । અ॒નુ॒ષ્ટુ-ક્પ॒ઙ્ક્ત્યૈ । પ॒ઙ્ક્તિઃ પ્ર॒જાપ॑તયે ॥ 56 ॥
પ્ર॒જાપ॑તિ॒ ર્વિશ્વે᳚ભ્યો દે॒વેભ્યઃ॑ । વિશ્વે॑ દે॒વા બૃહ॒સ્પત॑યે । બૃહ॒સ્પતિ॒-ર્બ્રહ્મ॑ણે ।
બ્રહ્મ॒ ભૂર્ભુવ॒-સ્સુવઃ॑ । બૃહ॒સ્પતિ॑ ર્દે॒વાના᳚-મ્બ્ર॒હ્મા । અ॒હ-મ્મ॑નુ॒ષ્યા॑ણામ્ । બૃહ॑સ્પતે ય॒જ્ઞ-ઙ્ગો॑પાય ॥ ઇ॒દ-ન્તસ્મૈ॑ હ॒ર્મ્ય-ઙ્ક॑રોમિ । યો વો॑ દેવા॒શ્ચર॑તિ બ્રહ્મ॒ચર્ય᳚મ્ । મે॒ધા॒વી દિ॒ક્ષુ મન॑સા તપ॒સ્વી ॥ 57 ॥
અ॒ન્તર્દૂ॒તશ્ચ॑રતિ॒ માનુ॑ષીષુ ॥
ચતુઃ॑ શિખણ્ડા યુવ॒તિ-સ્સુ॒પેશાઃ᳚ ।
ઘૃ॒તપ્ર॑તીકા॒ ભુવ॑નસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ । મ॒ર્મૃ॒જ્યમા॑ના મહ॒તે સૌભ॑ગાય ।
મહ્ય॑-ન્ધુક્ષ્વ॒ યજ॑માનાય॒ કામાન્॑ ॥
ભૂમિ॑ ર્ભૂ॒ત્વા મ॑હિ॒માન॑-મ્પુપોષ ।
તતો॑ દે॒વી વ॑ર્ધયતે॒ પયાગ્ં॑સિ ।
ય॒જ્ઞિયા॑ ય॒જ્ઞં-વિઁચ॒યન્તિ॒ શઞ્ચ॑ ।
ઓષ॑ધી॒રાપ॑ ઇ॒હ શક્વ॑રીશ્ચ ॥
યો મા॑ હૃ॒દા મન॑સા॒ યશ્ચ॑ વા॒ચા ॥ 58 ॥
યો બ્રહ્મ॑ણા॒ કર્મ॑ણા॒ દ્વેષ્ટિ॑ દેવાઃ ।
ય-શ્શ્રુ॒તેન॒ હૃદ॑યેનેષ્ણ॒તા ચ॑ ।
તસ્યે᳚ન્દ્ર॒ વજ્રે॑ણ॒ શિર॑શ્છિનદ્મિ ॥
ઊર્ણા॑મૃદુ॒ પ્રથ॑માનગ્ગ્ સ્યો॒નમ્ ।
દે॒વેભ્યો॒ જુષ્ટ॒ગ્ં॒ સદ॑નાય બ॒ર્॒હિઃ । સુ॒વ॒ર્ગે લો॒કે યજ॑માન॒ગ્ં॒ હિ ધે॒હિ ।
મા-ન્નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠે પ॑ર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ॥ ચતુઃ॑ શિખણ્ડા યુવ॒તિ-સ્સુ॒પેશાઃ᳚ ।
ઘૃ॒તપ્ર॑તીકા વ॒યુના॑નિ વસ્તે ।
સા સ્તી॒ર્યમા॑ણા મહ॒તે સૌભ॑ગાય ॥ 59 ॥
સા મે॑ ધુક્ષ્વ॒ યજ॑માનાય॒ કામાન્॑ ।
શિ॒વા ચ॑ મે શ॒ગ્મા ચૈ॑ધિ ।
સ્યો॒ના ચ॑ મે સુ॒ષદા॑ ચૈધિ ।
ઊર્જ॑સ્વતી ચ મે॒ પય॑સ્વતી ચૈધિ ।
ઇષ॒મૂર્જ॑-મ્મે પિન્વસ્વ । બ્રહ્મ॒ તેજો॑ મે પિન્વસ્વ । ક્ષ॒ત્રમોજો॑ મે પિન્વસ્વ ।
વિશ॒-મ્પુષ્ટિ॑-મ્મે પિન્વસ્વ ।
આયુ॑ર॒ન્નાદ્ય॑-મ્મે પિન્વસ્વ ।
પ્ર॒જા-મ્પ॒શૂ-ન્મે॑ પિન્વસ્વ ॥ 60 ॥
અ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞ ઉપ॒ ભૂય॒ ઇન્નુ મે᳚ ।
અવિ॑ક્ષોભાય પરિ॒ધીન્દ॑ધામિ ।
ધ॒ર્તા ધ॒રુણો॒ ધરી॑યાન્ ।
અ॒ગ્નિ ર્દ્વેષાગ્ં॑સિ॒ નિરિ॒તો નુ॑દાતૈ ॥
વિચ્છિ॑નદ્મિ॒ વિધૃ॑તીભ્યાગ્ં સ॒પત્નાન્॑ ।
જા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા॒ન્॒. યે ચ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણાઃ ।
વિ॒શો ય॒ન્ત્રાભ્યાં॒-વિઁધ॑મામ્યેનાન્ । અ॒હગ્ગ્સ્વાના॑-મુત્ત॒મો॑-ઽસાનિ દેવાઃ ।
વિ॒શો ય॒ન્ત્રે નુ॒દમા॑ને॒ અરા॑તિમ્ । વિશ્વ॑-મ્પા॒પ્માન॒મમ॑તિ-ન્દુર્મરા॒યુમ્ ॥ 61 ॥
સીદ॑ન્તી દે॒વી સુ॑કૃ॒તસ્ય॑ લો॒કે ।
ધૃતી᳚ સ્થો॒ વિધૃ॑તી॒ સ્વધૃ॑તી ।
પ્રા॒ણાન્મયિ॑ ધારયતમ્ । પ્ર॒જા-મ્મયિ॑ ધારયતમ્ । પ॒શૂન્મયિ॑ ધારયતમ્ ॥
અ॒ય-મ્પ્ર॑સ્ત॒ર ઉ॒ભય॑સ્ય ધ॒ર્તા ।
ધ॒ર્તા પ્ર॑યા॒જાના॑-મુ॒તાનૂ॑યા॒જાના᳚મ્ ।
સ દા॑ધાર સ॒મિધો॑ વિ॒શ્વરૂ॑પાઃ ।
તસ્મિ॒ન્-થ્સ્રુચો॒ અદ્ધ્યાસા॑દયામિ ॥
આરો॑હ પ॒થો જુ॑હુ દેવ॒યાનાન્॑ ॥ 62 ॥
યત્રર્ષ॑યઃ પ્રથમ॒જા યે પુ॑રા॒ણાઃ । હિર॑ણ્યપક્ષા-ઽજિ॒રા સમ્ભૃ॑તાઙ્ગા ।
વહા॑સિ મા સુ॒કૃતાં॒-યઁત્ર॑ લો॒કાઃ ॥
અવા॒હ-મ્બા॑ધ ઉપ॒ભૃતા॑ સ॒પત્નાન્॑ ।
જા॒તા-ન્ભ્રાતૃ॑વ્યા॒ન્॒. યે ચ॑ જનિ॒ષ્યમા॑ણાઃ । દોહૈ॑ ય॒જ્ઞગ્ં સુ॒દુઘા॑મિવ ધે॒નુમ્ ।
અ॒હમુત્ત॑રો ભૂયાસમ્ । અધ॑રે॒ મથ્સ॒પત્નાઃ᳚ ॥
યો મા॑ વા॒ચા મન॑સા દુર્મરા॒યુઃ ।
હૃ॒દા-ઽરા॑તી॒યા-દ॑ભિ॒દાસ॑-દગ્ને ॥ 63 ॥
ઇ॒દમ॑સ્ય ચિ॒ત્તમધ॑ર-ન્ધ્રુ॒વાયાઃ᳚ । અ॒હમુત્ત॑રો ભૂયાસમ્ । અધ॑રે॒ મથ્સ॒પત્નાઃ᳚ ॥
ઋ॒ષ॒ભો॑-ઽસિ શાક્વ॒રઃ । ઘૃ॒તાચી॑નાગ્ં સૂ॒નુઃ । પ્રિ॒યેણ॒ નામ્ના᳚ પ્રિ॒યે સદ॑સિ સીદ ॥
સ્યો॒નો મે॑ સીદ સુ॒ષદઃ॑ પૃથિ॒વ્યામ્ ।
પ્રથ॑યિ પ્ર॒જયા॑ પ॒શુભિઃ॑ સુવ॒ર્ગે લો॒કે ।
દિ॒વિ સી॑દ પૃથિ॒વ્યા-મ॒ન્તરિ॑ક્ષે ।
અ॒હમુત્ત॑રો ભૂયાસમ્ ॥ 64 ॥
અધ॑રે॒ મથ્સ॒પત્નાઃ᳚ ॥
ઇ॒યગ્ગ્ સ્થા॒લી ઘૃ॒તસ્ય॑ પૂ॒ર્ણા ।
અચ્છિ॑ન્નપયા-શ્શ॒તધા॑ર॒ ઉથ્સઃ॑ ।
મા॒રુ॒તેન॒ શર્મ॑ણા॒ દૈવ્યે॑ન ॥
ય॒જ્ઞો॑-ઽસિ સ॒ર્વતઃ॑ શ્રિ॒તઃ । સ॒ર્વતો॒ મા-મ્ભૂ॒ત-મ્ભ॑વિ॒ષ્ય-ચ્છ્ર॑યતામ્ । શ॒ત-મ્મે॑ સન્ત્વા॒શિષઃ॑ । સ॒હસ્ર॑-મ્મે સન્તુ સૂ॒નૃતાઃ᳚ । ઇરા॑વતીઃ પશુ॒મતીઃ᳚ । પ્ર॒જાપ॑તિરસિ સ॒ર્વતઃ॑ શ્રિ॒તઃ ॥ 65 ॥
સ॒ર્વતો॒ મા-મ્ભૂ॒ત-મ્ભ॑વિ॒ષ્ય-ચ્છ્ર॑યતામ્ । શ॒ત-મ્મે॑ સન્ત્વા॒શિષઃ॑ ।
સ॒હસ્ર॑-મ્મે સન્તુ સૂ॒નૃતાઃ᳚ । ઇરા॑વતીઃ પશુ॒મતીઃ᳚ ॥ ઇ॒દમિ॑ન્દ્રિ॒ય-મ॒મૃતં॑-વીઁ॒ર્ય᳚મ્ । અ॒નેનેન્દ્રા॑ય પ॒શવો॑-ઽચિકિથ્સન્ન્ ।
તેન॑ દેવા અવ॒તોપ॒ મામ્ । ઇ॒હેષ॒મૂર્જં॒-યઁશ॒-સ્સહ॒ ઓજઃ॑ સનેયમ્ । શૃ॒ત-મ્મયિ॑ શ્રયતામ્ ॥ ય-ત્પૃ॑થિ॒વી-મચ॑ર॒ત્તત્-પ્રવિ॑ષ્ટમ્ ॥ 66 ॥
યેનાસિ॑ઞ્ચ॒-દ્બલ॒મિન્દ્રે᳚ પ્ર॒જાપ॑તિઃ ।
ઇ॒દ-ન્તચ્છુ॒ક્ર-મ્મધુ॑ વા॒જિની॑વત્ ।
યેનો॒-પરિ॑ષ્ટા॒દધિ॑નો-ન્મહે॒ન્દ્રમ્ ।
દધિ॒ મા-ન્ધિ॑નોતુ ॥
અ॒યં-વેઁ॒દઃ પૃ॑થિ॒વી-મન્વ॑વિન્દત્ ।
ગુહા॑ સ॒તી-ઙ્ગહ॑ને॒ ગહ્વ॑રેષુ ।
સ વિ॑ન્દતુ॒ યજ॑માનાય લો॒કમ્ ।
અચ્છિ॑દ્રં-યઁ॒જ્ઞ-મ્ભૂરિ॑કર્મા કરોતુ ॥
અ॒યં-યઁ॒જ્ઞ-સ્સમ॑સદદ્ધ॒વિષ્માન્॑ ।
ઋ॒ચા સામ્ના॒ યજુ॑ષા દે॒વતા॑ભિઃ ॥ 67 ॥
તેન॑ લો॒કાન્-થ્સૂર્ય॑વતો જયેમ ।
ઇન્દ્ર॑સ્ય સ॒ખ્ય-મ॑મૃત॒ત્વ-મ॑શ્યામ્ ॥
યો નઃ॒ કની॑ય ઇ॒હ કા॒મયા॑તૈ ।
અ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે યજ॑માનાય॒ મહ્ય᳚મ્ ।
અપ॒ તમિ॑ન્દ્રા॒ગ્ની ભુવ॑નાન્નુદેતામ્ ।
અ॒હ-મ્પ્ર॒જાં-વીઁ॒રવ॑તીં-વિઁદેય ॥
અગ્ને॑ વાજજિત્ । વાજ॑-ન્ત્વા સરિ॒ષ્યન્ત᳚મ્ ।
વાજ॑-ઞ્જે॒ષ્યન્ત᳚મ્ । વા॒જિનં॑-વાઁજ॒જિત᳚મ્ ॥ 68 ॥
વા॒જ॒જિ॒ત્યાયૈ॒ સમ્મા᳚ર્જ્મિ । અ॒ગ્નિમ॑ન્ના॒-દમ॒ન્નાદ્યા॑ય ॥ ઉપ॑હૂતો॒ દ્યૌઃ પિ॒તા ।
ઉપ॒ મા-ન્દ્યૌઃ પિ॒તા હ્વ॑યતામ્ । અ॒ગ્નિ-રાગ્ની᳚દ્ધ્રાત્ । આયુ॑ષે॒ વર્ચ॑સે । જી॒વાત્વૈ પુણ્યા॑ય । ઉપ॑હૂતા પૃથિ॒વી મા॒તા । ઉપ॒ મા-મ્મા॒તા પૃ॑થિ॒વી હ્વ॑યતામ્ । અ॒ગ્નિ-રાગ્ની᳚દ્ધ્રાત્ ॥ 69 ॥
આયુ॑ષે॒ વર્ચ॑સે । જી॒વાત્વૈ પુણ્યા॑ય ॥
મનો॒ જ્યોતિ॑ ર્જુષતા॒માજ્ય᳚મ્ ।
વિચ્છિ॑ન્નં-યઁ॒જ્ઞગ્ં સમિ॒મ-ન્દ॑ધાતુ । બૃહ॒સ્પતિ॑-સ્તનુતામિ॒મ-ન્નઃ॑ ।
વિશ્વે॑ દે॒વા ઇ॒હ મા॑દયન્તામ્ ॥
ય-ન્તે॑ અગ્ન આવૃ॒શ્ચામિ॑ । અ॒હં-વાઁ᳚ ક્ષિપિ॒તશ્ચરન્ન્॑ । પ્ર॒જા-ઞ્ચ॒ તસ્ય॒ મૂલ॑-ઞ્ચ ।
ની॒ચૈર્દે॑વા॒ નિવૃ॑શ્ચત ॥ 70 ॥
અગ્ને॒ યો નો॑-ઽભિ॒દાસ॑તિ । સ॒મા॒નો યશ્ચ॒ નિષ્ટ્યઃ॑ । ઇ॒દ્ધ્મસ્યે॑વ પ્ર॒ક્ષાય॑તઃ ।
મા તસ્યોચ્છે॑ષિ॒ કિઞ્ચ॒ન । યો મા-ન્દ્વેષ્ટિ॑ જાતવેદઃ । ય-ઞ્ચા॒હ-ન્દ્વેષ્મિ॒ યશ્ચ॒ મામ્ । સર્વા॒ગ્॒સ્તાન॑ગ્ને॒ સન્દ॑હ ।
યાગ્શ્ચા॒હ-ન્દ્વેષ્મિ॒ યે ચ॒ મામ્ ॥ અગ્ને॑ વાજજિત્ ।
વાજ॑-ન્ત્વા સસૃ॒વાગ્ંસ᳚મ્ ॥ 71 ॥
વાજ॑-ઞ્જિગિ॒વાગ્ંસ᳚મ્ । વા॒જિનં॑-વાઁજ॒જિત᳚મ્ । વા॒જ॒જિ॒ત્યાયૈ॒ સમ્મા᳚ર્જ્મિ । અ॒ગ્નિ-મ॑ન્ના॒દ-મ॒ન્નાદ્યા॑ય ॥ વેદિ॑ ર્બ॒ર॒ઃઇ-શ્શૃ॒તગ્ં હ॒વિઃ ।
ઇ॒દ્ધ્મઃ પ॑રિ॒ધય॒-સ્સ્રુચઃ॑ । આજ્યં॑-યઁ॒જ્ઞ ઋચો॒ યજુઃ॑ । યા॒જ્યા᳚શ્ચ વષટ્કા॒રાઃ । સ-મ્મે॒ સન્ન॑તયો નમન્તામ્ ।
ઇ॒દ્ધ્મ॒સં॒-નહ॑ને હુ॒તે ॥ 72 ॥
દિ॒વઃ ખીલો-ઽવ॑તતઃ । પૃ॒થિ॒વ્યા અદ્ધ્યુત્થિ॑તઃ । તેના॑ સ॒હસ્ર॑કાણ્ડેન । દ્વિ॒ષન્તગ્ં॑ શોચયામસિ । દ્વિ॒ષન્મે॑ બ॒હુ શો॑ચતુ ।
ઓષ॑ધે॒ મો અ॒હગ્ં શુ॑ચમ્ ॥ યજ્ઞ॒ નમ॑સ્તે યજ્ઞ । નમો॒ નમ॑શ્ચ તે યજ્ઞ । શિ॒વેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ । સ્યો॒નેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ ॥ 73 ॥
સુ॒ભૂ॒તેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સેન॑ મે॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ ।
ય॒જ્ઞસ્યર્ધિ॒મનુ॒ સન્તિ॑ષ્ઠસ્વ । ઉપ॑ તે યજ્ઞ॒ નમઃ॑ । ઉપ॑ તે॒ નમઃ॑ ।
ઉપ॑ તે॒ નમઃ॑ ॥ ત્રિષ્ફ॒લી ક્રિ॒યમા॑ણાનામ્ । યો ન્ય॒ઙ્ગો અ॑વ॒શિષ્ય॑તે ।
રક્ષ॑સા-મ્ભાગ॒ધેય᳚મ્ । આપ॒સ્ત-ત્પ્રવ॑હતાદિ॒તઃ ॥ 74 ॥
ઉ॒લૂખ॑લે॒ મુસ॑લે॒ યચ્ચ॒ શૂર્પે᳚ ।
આ॒શિ॒શ્લેષ॑ દૃ॒ષદિ॒ યત્ક॒પાલે᳚ ।
અ॒વ॒પ્રુષો॑ વિ॒પ્રુષ॒-સ્સંયઁ॑જામિ ।
વિશ્વે॑ દે॒વા હ॒વિરિ॒દ-ઞ્જુ॑ષન્તામ્ ।
ય॒જ્ઞે યા વિ॒પ્રુષ॒-સ્સન્તિ॑ બ॒હ્વીઃ ।
અ॒ગ્નૌ તા-સ્સર્વા॒-સ્સ્વિ॑ષ્ટા॒-સ્સુહુ॑તા જુહોમિ ॥ ઉ॒દ્યન્ન॒દ્ય મિ॑ત્રમહઃ ।
સ॒પત્ના᳚ન્મે અનીનશઃ । દિવૈ॑નાન્. વિ॒દ્યુતા॑ જહિ ।
નિ॒મ્રોચ॒ન્નધ॑રાન્ કૃધિ ॥ 75 ॥
ઉ॒દ્યન્ન॒દ્ય વિ નો॑ ભજ । પિ॒તા પુ॒ત્રેભ્યો॒ યથા᳚ । દી॒ર્ઘા॒યુ॒ત્વસ્ય॑ હેશિષે । તસ્ય॑ નો દેહિ સૂર્ય ॥ ઉ॒દ્યન્ન॒દ્ય મિ॑ત્રમહઃ । આ॒રોહ॒ન્નુત્ત॑રા॒-ન્દિવ᳚મ્ । હૃ॒દ્રો॒ગ-મ્મમ॑ સૂર્ય । હ॒રિ॒માણ॑-ઞ્ચ નાશય ॥ શુકે॑ષુ મે હરિ॒માણ᳚મ્ ।
રો॒પ॒ણાકા॑સુ દદ્ધ્મસિ ॥ 76 ॥
અથો॑ હારિદ્ર॒વેષુ॑ મે । હ॒રિ॒માણ॒-ન્નિદ॑દ્ધ્મસિ ॥ ઉદ॑ગાદ॒ય-મા॑દિ॒ત્યઃ ।
વિશ્વે॑ન॒ સહ॑સા સ॒હ । દ્વિ॒ષન્ત॒-મ્મમ॑ ર॒ન્ધયન્ન્॑ । મો અ॒હ-ન્દ્વિ॑ષ॒તો ર॑ધમ્ ॥
યો ન॒-શ્શપા॒દશ॑પતઃ । યશ્ચ॑ ન॒-શ્શપ॑ત॒-શ્શપા᳚ત્ । ઉ॒ષાશ્ચ॒ તસ્મૈ॑ નિ॒મ્રુક્ચ॑ । સર્વ॑-મ્પા॒પગ્ં સમૂ॑હતામ્ ॥ 77 ॥
યો નઃ॑ સ॒પત્નો॒ યો રણઃ॑ । મર્તો॑-ઽભિ॒દાસ॑તિ દેવાઃ। ઇ॒દ્ધ્મસ્યે॑વ પ્ર॒ક્ષાય॑તઃ ।
મા તસ્યોચ્છે॑ષિ॒ કિઞ્ચ॒ન ॥ અવ॑સૃષ્ટઃ॒ પરા॑પત । શ॒રો બ્રહ્મ॑સગ્ંશિતઃ ।
ગચ્છા॒-ઽમિત્રા॒-ન્પ્રવિ॑શ । મૈષા॒-ઙ્કઞ્ચ॒નોચ્છિ॑ષઃ ॥ 78 ॥
(પતિઃ॑ - પ્ર॒જાપ॑તયે - તપ॒સ્વી - વા॒ચા - સૌભ॑ગાય - પ॒શૂન્મે॑ પિન્વસ્વ - દુર્મરા॒યું - દે॑વ॒યાના॑ - નગ્ને॒ - ઽન્તરિ॑ક્ષે॒-ઽહમુત્ત॑રો ભૂયાસં -પ્ર॒જાપ॑તિરસિ સ॒ર્વતઃ॑ શ્રિ॒તઃ - પ્રવિ॑ષ્ટં - દે॒વતા॑ભિ--ર્ વાજ॒જિતં॑ -
પૃથિ॒વી હ્વ॑યતામ॒ગ્નિરાગ્ની᳚દ્ધ્રા-દ્- વૃશ્ચત - સસૃ॒વાગ્ંસગ્ં॑ - હુ॒તે - સ્યો॒નેન॑ મે॒ સમ્તિ॑ષ્ઠસ્વે॒ - તઃ - કૃ॑ધિ- દધ્મ - સ્યૂહતા - +મ॒ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 6)
અનુવાકં 7 - સોમાઙ્ગ.ભૂતેષુ મન્ત્રેષુ-દીક્ષામારભ્યાગ્નીષોમયિ પશુપર્યન્તે પ્રયોગે શેષભૂતા મન્ત્રાઃ
સક્ષે॒દ-મ્પ॑શ્ય । વિધ॑ર્તરિ॒દ-મ્પ॑શ્ય । નાકે॒દ-મ્પ॑શ્ય । ર॒મતિઃ॒ પનિ॑ષ્ઠા ।
ઋ॒તં-વઁર્ષિ॑ષ્ઠમ્ । અ॒મૃતા॒ યાન્યા॒હુઃ । સૂર્યો॒ વરિ॑ષ્ઠો અ॒ક્ષભિ॒ર્વિભા॑તિ ।
અન॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી દે॒વપુ॑ત્રે ॥ દી॒ક્ષા-ઽસિ॒ તપ॑સો॒ યોનિઃ॑ । તપો॑-ઽસિ॒ બ્રહ્મ॑ણો॒ યોનિઃ॑ ॥ 79 ॥
બ્રહ્મા॑સિ ક્ષ॒ત્રસ્ય॒ યોનિઃ॑ । ક્ષ॒ત્રમ॑સ્યૃ॒તસ્ય॒ યોનિઃ॑ ।
ઋ॒તમ॑સિ॒ ભૂરાર॑ભે । શ્ર॒દ્ધા-મ્મન॑સા । દી॒ક્ષા-ન્તપ॑સા । વિશ્વ॑સ્ય॒ ભુવ॑ન॒સ્યાધિ॑પત્નીમ્ । સર્વે॒ કામા॒ યજ॑માનસ્ય સન્તુ ॥
વાત॑-મ્પ્રા॒ણ-મ્મન॑સા॒-ઽન્વાર॑ભામહે । પ્ર॒જાપ॑તિં॒-યોઁ ભુવ॑નસ્ય ગો॒પાઃ ।
સ નો॑ મૃ॒ત્યોસ્ત્રા॑યતા॒-મ્પાત્વગ્ંહ॑સઃ ॥ 80 ॥
જ્યોગ્જી॒વા જ॒રામ॑શીમહિ ॥ ઇન્દ્ર॑ શાક્વર ગાય॒ત્રી-મ્પ્રપ॑દ્યે । તા-ન્તે॑ યુનજ્મિ । ઇન્દ્ર॑ શાક્વર ત્રિ॒ષ્ટુભ॒-મ્પ્રપ॑દ્યે । તા-ન્તે॑ યુનજ્મિ ।
ઇન્દ્ર॑ શાક્વર॒ જગ॑તી॒-મ્પ્રપ॑દ્યે । તા-ન્તે॑ યુનજ્મિ ।
ઇન્દ્ર॑ શાક્વરાનુ॒ષ્ટુભ॒-મ્પ્રપ॑દ્યે । તા-ન્તે॑ યુનજ્મિ । ઇન્દ્ર॑ શાક્વર પ॒ઙ્ક્તિ-મ્પ્રપ॑દ્યે ॥ 81 ॥
તા-ન્તે॑ યુનજ્મિ ॥ આ-ઽહ-ન્દી॒ક્ષામ॑રુહ-મૃ॒તસ્ય॒ પત્ની᳚મ્ । ગા॒ય॒ત્રેણ॒ છન્દ॑સા॒ બ્રહ્મ॑ણા ચ । ઋ॒તગ્ં સ॒ત્યે॑-ઽધાયિ । સ॒ત્યમૃ॒તે॑-ઽધાયિ ।
ઋ॒ત-ઞ્ચ॑ મે સ॒ત્ય-ઞ્ચા॑ભૂતામ્ । જ્યોતિ॑રભૂવ॒ગ્ં॒ સુવ॑રગમમ્ ।
સુ॒વ॒ર્ગં-લોઁ॒ક-ન્નાક॑સ્ય પૃ॒ષ્ઠમ્ । બ્ર॒દ્ધ્નસ્ય॑ વિ॒ષ્ટપ॑મગમમ્ ॥
પૃ॒થિ॒વી દી॒ક્ષા ॥ 82 ॥
તયા॒-ઽગ્નિ ર્દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ । યયા॒-ઽગ્નિ ર્દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ । તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્દી॒ક્ષા ।
તયા॑ વા॒યુ ર્દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
યયા॑ વા॒યુ ર્દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ । દ્યૌ ર્દી॒ક્ષા ।
તયા॑-ઽઽદિ॒ત્યો દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
યયા॑-ઽઽદિ॒ત્યો દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ॥ 83 ॥
તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ । દિશો॑ દી॒ક્ષા ।
તયા॑ ચ॒ન્દ્રમા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
યયા॑ ચ॒ન્દ્રમા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ ।
આપો॑ દી॒ક્ષા । તયા॒ વરુ॑ણો॒ રાજા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ । યયા॒ વરુ॑ણો॒ રાજા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ । તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ ।
ઓષ॑ધયો દી॒ક્ષા ॥ 84 ॥
તયા॒ સોમો॒ રાજા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ। યયા॒ સોમો॒ રાજા॑ દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ । વાગ્ દી॒ક્ષા ।
તયા᳚ પ્રા॒ણો દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
યયા᳚ પ્રા॒ણો દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒તઃ ।
તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયામિ । પૃ॒થિ॒વી ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષતામ્ ।
અ॒ન્તરિ॑ક્ષ-ન્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષતામ્ ।
દ્યૌસ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષતામ્ ॥ 85 ॥
દિશ॑સ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ । આપ॑સ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ ।
ઓષ॑ધયસ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ । વાક્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષતામ્ ।
ઋચ॑સ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ । સામા॑નિ ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ ।
યજૂગ્ં॑ષિ ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ । અહ॑શ્ચ॒ રાત્રિ॑શ્ચ । કૃ॒ષિશ્ચ॒ વૃષ્ટિ॑શ્ચ । ત્વિષિ॒શ્ચા-પ॑ચિતિશ્ચ ॥ 86 ॥
આપ॒શ્ચૌષ॑ધયશ્ચ । ઊર્ક્ચ॑ સૂ॒નૃતા॑ ચ । તાસ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષન્તામ્ ॥
સ્વે દક્ષે॒ દક્ષ॑પિતે॒હ સી॑દ । દે॒વાનાગ્ં॑ સુ॒મ્નો મ॑હ॒તે રણા॑ય । સ્વા॒સ॒સ્થ-સ્ત॒નુવા॒ સંવિઁ॑શસ્વ । પિ॒તેવૈ॑ધિ સૂ॒નવ॒ આ સુ॒શેવઃ॑ ।
શિ॒વો મા॑ શિ॒વમાવિ॑શ । સ॒ત્ય-મ્મ॑ આ॒ત્મા । શ્ર॒દ્ધા મે ઽક્ષિ॑તિઃ ॥ 87 ॥
તપો॑ મે પ્રતિ॒ષ્ઠા । સ॒વિ॒તૃ-પ્ર॑સૂતા મા॒ દિશો॑ દીક્ષયન્તુ । સ॒ત્યમ॑સ્મિ ॥ અ॒હ-ન્ત્વદ॑સ્મિ॒ મદ॑સિ॒ ત્વમે॒તત્ । મમા॑સિ॒ યોનિ॒સ્તવ॒ યોનિ॑રસ્મિ । મમૈ॒વ સન્વહ॑ હ॒વ્યાન્ય॑ગ્ને ।
પુ॒ત્રઃ પિ॒ત્રે લો॑ક॒કૃ-જ્જા॑તવેદઃ ॥
આ॒જુહ્વા॑ન-સ્સુ॒પ્રતી॑કઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ ।
અગ્ને॒ સ્વાં-યોઁનિ॒માસી॑દ સા॒દ્ધ્યા ।
અ॒સ્મિન્-થ્સ॒ધસ્થે॒ અદ્ધ્યુત્ત॑રસ્મિન્ન્ ॥ 88 ॥
વિશ્વે॑ દેવા॒ યજ॑માનશ્ચ સીદત ॥
એક॑મિ॒ષે વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ।
દ્વે ઊ॒ર્જે વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ।
ત્રીણિ॑ વ્ર॒તાય॒ વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ।
ચ॒ત્વારિ॒ માયો॑ ભવાય॒ વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ।
પઞ્ચ॑ પ॒શુભ્યો॒ વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ । ષડ્રા॒યસ્પોષા॑ય॒ વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ।
સ॒પ્ત સ॒પ્તભ્યો॒ હોત્રા᳚ભ્યો॒ વિષ્ણુ॒સ્ત્વા-ઽન્વે॑તુ ॥
સખા॑ય-સ્સ॒પ્તપ॑દા અભૂમ । સ॒ખ્ય-ન્તે॑ ગમેયમ્ ॥ 89 ॥
સ॒ખ્યાત્તે॒ મા યો॑ષમ્ । સ॒ખ્યાન્મે॒ મા યો᳚ષ્ઠાઃ ॥ સા-ઽસિ॑ સુબ્રહ્મણ્યે ।
તસ્યા᳚સ્તે પૃથિ॒વી પાદઃ॑ । સા-ઽસિ॑ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યા᳚સ્તે॒-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્પાદઃ॑ ।
સા-ઽસિ॑ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યા᳚સ્તે॒ દ્યૌઃ પાદઃ॑ । સા-ઽસિ॑ સુબ્રહ્મણ્યે । તસ્યા᳚સ્તે॒ દિશઃ॒ પાદઃ॑ ॥ 90 ॥
પ॒રો ર॑જાસ્તે પઞ્ચ॒મઃ પાદઃ॑ । સા ન॒ ઇષ॒મૂર્જ॑-ન્ધુક્ષ્વ । તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સ-મ॒ન્નાદ્ય᳚મ્ ॥ વિમિ॑મે ત્વા॒ પય॑સ્વતીમ્ । દે॒વાના᳚-ન્ધે॒નુગ્ં સુ॒દુઘા॒-મન॑પ-સ્ફુરન્તીમ્ । ઇન્દ્ર॒-સ્સોમ॑-મ્પિબતુ ।
ક્ષેમો॑ અસ્તુ નઃ ॥ ઇ॒મા-ન્ન॑રાઃ કૃણુત॒ વેદિ॒મેત્ય॑ । વસુ॑મતીગ્ં રુ॒દ્રવ॑તી-માદિ॒ત્યવ॑તીમ્ ॥ 91 ॥
વર્ષ્મ॑ન્દિ॒વઃ । નાભા॑ પૃથિ॒વ્યાઃ ।
યથા॒-ઽયં-યઁજ॑માનો॒ ન રિષ્યે᳚ત્ ।
દે॒વસ્ય॑ સવિ॒તુ-સ્સ॒વે ॥
ચતુઃ॑ શિખણ્ડા યુવ॒તિ-સ્સુ॒પેશાઃ᳚ ।
ઘૃ॒તપ્ર॑તીકા॒ ભુવ॑નસ્ય॒ મદ્ધ્યે᳚ ।
તસ્યાગ્ં॑ સુપ॒ર્ણાવધિ॒ યૌ નિવિ॑ષ્ટૌ ।
તયો᳚ ર્દે॒વાના॒મધિ॑ ભાગ॒ધેય᳚મ્ ॥
અપ॒ જન્ય॑-મ્ભ॒ય-ન્નુ॑દ । અપ ચ॒ક્રાણિ॑ વર્તય । ગૃ॒હગ્ં સોમ॑સ્ય ગચ્છતમ્ ॥
ન વા ઉ॑વે॒તન્મ્રિ॑યસે॒ ન રિ॑ષ્યસિ ।
દે॒વાગ્ં ઇદે॑ષિ પ॒થિભિઃ॑ સુ॒ગેભિઃ॑ ।
યત્ર॒ યન્તિ॑ સુ॒કૃતો॒ નાપિ॑ દુ॒ષ્કૃતઃ॑ ।
તત્ર॑ ત્વા દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા દ॑ધાતુ ॥ 92 ॥
(બ્રહ્મ॑ણો॒ યોનિ॒ - રગ્ંહ॑સઃ - પ॒ઙ્ક્તિ-મ્પ્રપ॑દ્યે - દી॒ક્ષા - યયો॑-ઽઽદિ॒ત્યો દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષિ॒ત - સ્તયા᳚ ત્વા દી॒ક્ષયા॑ દીક્ષયા॒મ્યોષ॑ધયો દી॒ક્ષા - દ્યૌસ્ત્વા॒ દીક્ષ॑માણ॒મનુ॑ દીક્ષતા॒ - મપ॑ચિતિ॒શ્ચા - ક્ષિ॑તિ॒ - રુત્ત॑રસ્મિન્ - ગમેયં॒ - દિશઃ॒ પાદ॑ - આદિ॒ત્યવ॑તીં - ઁવર્તય॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 7)
અનુવાકં 8 - પશુવિષયા અચ્છિદ્રમન્ત્રાઃ
યદ॒સ્ય પા॒રે રજ॑સઃ । શુ॒ક્ર-ઞ્જ્યોતિ॒-રજા॑યત । તન્નઃ॑ પર્ષ॒દતિ॒ દ્વિષઃ॑ ।
અગ્ને॑ વૈશ્વાનર॒ સ્વાહા᳚ ॥ યસ્મા᳚દ્ભી॒ષા-ઽવા॑શિષ્ઠાઃ । તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ ।
પ્ર॒જાભ્ય॒-સ્સર્વા᳚ભ્યો મૃડ । નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ મી॒ઢુષે᳚ ॥ યસ્મા᳚દ્ભી॒ષા ન્યષ॑દઃ ।
તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ ॥ 93 ॥
પ્ર॒જાભ્ય॒-સ્સર્વા᳚ભ્યો મૃડ । નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ મી॒ઢુષે᳚ ॥ ઉદુ॑સ્ર તિષ્ઠ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠ॒ મા રિ॑ષઃ । મેમં-યઁ॒જ્ઞં-યઁજ॑માન-ઞ્ચ રીરિષઃ । સુ॒વ॒ર્ગે લો॒કે યજ॑માન॒ગ્ં॒ હિ ધે॒હિ । શ-ન્ન॑ એધિ દ્વિ॒પદે॒ શ-ઞ્ચતુ॑ષ્પદે ॥
યસ્મા᳚દ્ભી॒ષા-ઽવે॑પિષ્ઠાઃ પ॒લાયિ॑ષ્ઠા-સ્સ॒મજ્ઞા᳚સ્થાઃ । તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ ।
પ્ર॒જાભ્ય॒-સ્સર્વા᳚ભ્યો મૃડ । નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ મી॒ઢુષે᳚ ॥ 94 ॥
ય ઇ॒દમકઃ॑ । તસ્મૈ॒ નમઃ॑ । તસ્મૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥
ન વા ઉ॑વે॒તન્મ્રિ॑યસે॒ ન રિ॑ષ્યસિ દે॒વાગ્ં ઇદે॑ષિ પ॒થિભિઃ॑ સુ॒ગેભિઃ॑ । હરી॑ તે॒ યુઞ્જા॒ પૃષ॑તી અભૂતા॒મુપા᳚સ્થા-દ્વા॒જી ધુ॒રિ રાસ॑ભસ્ય ॥ । આશા॑ના-ન્ત્વા ઽઽશાપા॒લેભ્યઃ॑ । ચ॒તુર્ભ્યો॑ અ॒મૃતે᳚ભ્યઃ । ઇ॒દ-મ્ભૂ॒તસ્યાધ્ય॑ક્ષેભ્યઃ । વિ॒ધેમ॑ હ॒વિષા॑ વ॒યમ્ ॥
વિશ્વા॒ આશા॒ મધુ॑ના॒ સગ્ંસૃ॑જામિ । અ॒ન॒મી॒વા આપ॒ ઓષ॑ધયો ભવન્તુ । અ॒યં-યઁજ॑માનો॒ મૃધો॒ વ્ય॑સ્યતામ્ । અગૃ॑ભીતાઃ પ॒શવઃ॑ સન્તુ॒ સર્વે᳚ ॥ ॥ ય॒જ્ઞસ્ય॒ હિ સ્થ ઋ॒ત્વિયૌ᳚ ।
ઇન્દ્રા᳚ગ્ની॒ ચેત॑નસ્ય ચ । હુ॒તા॒હુ॒તસ્ય॑ તૃપ્યતમ્ । અહુ॑તસ્ય હુ॒તસ્ય॑ ચ । હુ॒તસ્ય॒ ચાહુ॑તસ્ય ચ । અહુ॑તસ્ય હુ॒તસ્ય॑ ચ । ઇન્દ્રા᳚ગ્ની અ॒સ્ય સોમ॑સ્ય । વી॒ત-મ્પિ॑બત-ઞ્જુ॒ષેથા᳚મ્ ॥
મા યજ॑માન॒-ન્તમો॑ વિદત્ । મર્ત્વિજો॒ મો ઇ॒માઃ પ્ર॒જાઃ । મા ય-સ્સોમ॑મિ॒મ-મ્પિબા᳚ત્ । સગ્ંસૃ॑ષ્ટમુ॒ભય॑-ઙ્કૃ॒તમ્ ॥ 95 ॥
(કૃ॒ધિ॒ - મી॒ઢુષે - ઽહુ॑તસ્ય ચ સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 8)
અનુવાકં 9 - ઉપાંશ્વભિષવા મન્ત્રાઃ
અ॒ના॒ગસ॑સ્ત્વા વ॒યમ્ । ઇન્દ્રે॑ણ॒ પ્રેષિ॑તા॒ ઉપ॑ । વા॒યુષ્ટે॑ અસ્ત્વગ્ંશ॒ભૂઃ । મિ॒ત્રસ્તે॑ અસ્ત્વગ્ંશ॒ભૂઃ । વરુ॑ણસ્તે અસ્ત્વગ્ંશ॒ભૂઃ ॥
અપા᳚-ઙ્ક્ષયા॒ ઋત॑સ્ય ગર્ભાઃ । ભુવ॑નસ્ય ગોપા॒-શ્શ્યેના॑ અતિથયઃ । પર્વ॑તાના-ઙ્કકુભઃ પ્ર॒યુતો॑ નપાતારઃ । વ॒ગ્નુનેન્દ્રગ્ગ્॑ હ્વયત ।
ઘોષે॒ણામી॑-વાગ્શ્ચાતયત ॥ 96 ॥
યુ॒ક્તા-સ્સ્થ॒ વહ॑ત ॥ દે॒વા ગ્રાવા॑ણ॒ ઇન્દુ॒રિન્દ્ર॒ ઇત્ય॑વાદિષુઃ । એન્દ્ર॑મચુચ્યવુઃ પર॒મસ્યાઃ᳚ પરા॒વતઃ॑ । આ-ઽસ્મા-થ્સ॒ધસ્થા᳚ત્ ।
ઓરોર॒ન્તરિ॑ક્ષાત્ । આ સુ॑ભૂ॒તમ॑સુષવુઃ । બ્ર॒હ્મ॒વ॒ર્ચ॒સ-મ્મ॒ આ-ઽસુ॑ષવુઃ ।
સ॒મ॒રે રક્ષાગ્॑સ્યવધિષુઃ । અપ॑હત-મ્બ્રહ્મ॒જ્યસ્ય॑ ॥ વાક્ચ॑ ત્વા॒ મન॑શ્ચ શ્રિણીતામ્ ॥ 97 ॥
પ્રા॒ણશ્ચ॑ ત્વા-ઽપા॒નશ્ચ॑ શ્રીણીતામ્ ।
ચક્ષુ॑શ્ચ ત્વા॒ શ્રોત્ર॑-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ ।
દક્ષ॑શ્ચ ત્વા॒ બલ॑-ઞ્ચ શ્રીણીતામ્ । ઓજ॑શ્ચ ત્વા॒ સહ॑શ્ચ શ્રીણીતામ્ । આયુ॑શ્ચ ત્વા જ॒રા ચ॑ શ્રીણીતામ્ । આ॒ત્મા ચ॑ ત્વા ત॒નૂશ્ચ॑ શ્રીણીતામ્ । શૃ॒તો॑-ઽસિ શૃ॒ત-ઙ્કૃ॑તઃ । શૃ॒તાય॑ ત્વા શૃ॒તેભ્ય॑સ્ત્વા ॥
યમિન્દ્ર॑મા॒હુ ર્વરુ॑ણં॒-યઁમા॒હુઃ । ય-મ્મિ॒ત્રમા॒હુ-ર્યમુ॑ સ॒ત્યમા॒હુઃ ॥ 98 ॥
યો દે॒વાના᳚-ન્દે॒વત॑મસ્તપો॒જાઃ । તસ્મૈ᳚ ત્વા॒ તેભ્ય॑સ્ત્વા ॥ મયિ॒ ત્યદિ॑ન્દ્રિ॒ય-મ્મ॒હત્ । મયિ॒ દક્ષો॒ મયિ॒ ક્રતુઃ॑ । મયિ॑ ધાયિ સુ॒વીર્ય᳚મ્ । ત્રિશુ॑ગ્ઘ॒ર્મો વિભા॑તુ મે । આકૂ᳚ત્યા॒ મન॑સા સ॒હ ।
વિ॒રાજા॒ જ્યોતિ॑ષા સ॒હ । ય॒જ્ઞેન॒ પય॑સા સ॒હ ।
તસ્ય॒ દોહ॑મશીમહિ ॥ 99 ॥
તસ્ય॑ સુ॒મ્નમ॑શીમહિ । તસ્ય॑ ભ॒ક્ષમ॑શીમહિ ।
વાગ્જુ॑ષા॒ણા સોમ॑સ્ય તૃપ્યતુ ॥ મિ॒ત્રો જનાન્॑ યાતયતિ પ્રજા॒ન-ન્મિ॒ત્રો દા॑ધાર પૃથિ॒વીમુ॒ત દ્યામ્ । મિ॒ત્રઃ કૃ॒ષ્ટીરનિ॑મિષા॒-ઽભિ ચ॑ષ્ટે સ॒ત્યાય॑ હ॒વ્ય-ઙ્ઘૃ॒તવ॑-દ્વિધેમ ॥ પ્ર સ મિ॑ત્ર॒ મર્તો॑ અસ્તુ॒ પ્રય॑સ્વા॒ન્. યસ્ત॑ આદિત્ય॒ શિક્ષ॑તિ વ્ર॒તેન॑ । ન હ॑ન્યતે॒ ન જી॑યતે॒ ત્વોતો॒ નૈન॒મગ્ંહો॑ અશ્નો॒ત્યન્તિ॑તો॒ ન દૂ॒રાત્ ॥ ॥ યસ્મા॒ન્ન જા॒તઃ પરો॑ અ॒ન્યો અસ્તિ॑ । ય આ॑વિ॒વેશ॒ ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ ।
પ્ર॒જાપ॑તિઃ પ્ર॒જયા॑ સંવિઁદા॒નઃ ।
ત્રીણિ॒ જ્યોતીગ્ં॑ષિ સચતે॒ સ ષો॑ડ॒શી ॥
એ॒ષ બ્ર॒હ્મા ય ઋ॒ત્વિયઃ॑ ।
ઇન્દ્રો॒ નામ॑ શ્રુ॒તો ગ॒ણે ॥ 100 ॥
પ્ર તે॑ મ॒હે વિ॒દથે॑ ઽશગ્ંસિષ॒ગ્ં॒ હરી᳚ । ય ઋ॒ત્વિયઃ॒ પ્ર તે॑ વન્વે ।
વ॒નુષો॑ હર્ય॒ત-મ્મદ᳚મ્ ॥ ઇન્દ્રો॒ નામ॑ ઘૃ॒ત-ન્ન યઃ । હરિ॑ભિ॒શ્ચારુ॒ સેચ॑તે ।
શ્રુ॒તો ગ॒ણ આ ત્વા॑ વિશન્તુ । હરિ॑વર્પસ॒ગિંરઃ॑ ॥
ઇન્દ્રાધિ॑પ॒તે-ઽધિ॑પતિ॒સ્ત્વ-ન્દે॒વાના॑મસિ । અધિ॑પતિ॒-મ્મામ્ । આયુ॑ષ્મન્તં॒-વઁર્ચ॑સ્વન્ત-મ્મનુ॒ષ્યે॑ષુ કુરુ ॥ 101 ॥
ઇન્દ્ર॑શ્ચ સ॒મ્રા-ડ્વરુ॑ણશ્ચ॒ રાજા᳚ ।
તૌ તે॑ ભ॒ક્ષ-ઞ્ચ॑ક્રતુ॒રગ્ર॑ એ॒તમ્ ।
તયો॒રનુ॑ ભ॒ક્ષ-મ્ભ॑ક્ષયામિ ।
વાગ્જુ॑ષા॒ણા સોમ॑સ્ય તૃપ્યતુ ॥
પ્ર॒જાપ॑તિ ર્વિ॒શ્વક॑ર્મા । તસ્ય॒ મનો॑ દે॒વં-યઁ॒જ્ઞેન॑ રાદ્ધ્યાસમ્ । અ॒ર્થે॒ ગા અ॒સ્ય જ॑હિતઃ । અ॒વ॒સાન॑પતે-ઽવ॒સાન॑-મ્મે વિન્દ ॥
નમો॑ રુ॒દ્રાય॑ વાસ્તો॒ષ્પત॑યે ।
આય॑ને વિ॒દ્રવ॑ણે ॥ 102 ॥
ઉ॒દ્યાને॒ યત્પ॒રાય॑ણે । આ॒વર્ત॑ને વિ॒વર્ત॑ને ।
યો ગો॑પા॒યતિ॒ તગ્ં હુ॑વે ॥
યાન્ય॑પા॒મિત્યા॒-ન્યપ્ર॑તીત્તા॒-ન્યસ્મિ॑ ।
ય॒મસ્ય॑ બ॒લિના॒ ચરા॑મિ ।
ઇ॒હૈવ સન્તઃ॒ પ્રતિ॒ તદ્યા॑તયામઃ ।
જી॒વા જી॒વેભ્યો॒ નિહ॑રામ એનત્ ॥
અ॒નૃ॒ણા અ॒સ્મિન્ન॑-નૃ॒ણાઃ પર॑સ્મિન્ન્ ।
તૃ॒તીયે॑ લો॒કે અ॑નૃ॒ણા-સ્સ્યા॑મ ।
યે દે॑વ॒યાના॑ ઉ॒ત પિ॑તૃ॒યાણાઃ᳚ ॥ 103 ॥
સર્વા᳚-ન્પ॒થો અ॑નૃ॒ણા આક્ષી॑યેમ ॥
ઇ॒દમૂ॒ નુ શ્રેયો॑-ઽવ॒સાન॒-માગ॑ન્મ ।
શિ॒વે નો॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી ઉ॒ભે ઇ॒મે । ગોમ॒દ્ધન॑-વ॒દશ્વ॑વ॒-દૂર્જ॑સ્વત્ ।
સુ॒વીરા॑ વી॒રૈરનુ॒ સઞ્ચ॑રેમ ॥ અ॒ર્કઃ પ॒વિત્ર॒ગ્ં॒ રજ॑સો વિ॒માનઃ॑ ।
પુ॒નાતિ॑ દે॒વાના॒-મ્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ । દ્યાવા॑પૃથિ॒વી પય॑સા સંવિઁદા॒ને ।
ઘૃ॒ત-ન્દુ॑હાતે અ॒મૃત॒-મ્પ્રપી॑ને ॥ પ॒વિત્ર॑મ॒ર્કો રજ॑સો વિ॒માનઃ॑ ।
પુ॒નાતિ॑ દે॒વાના॒-મ્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ ।
સુવ॒ ર્જ્યોતિ॒ ર્યશો॑ મ॒હત્ ।
અ॒શી॒મહિ॑ ગા॒ધમુ॒ત પ્ર॑તિ॒ષ્ઠામ્ ॥ 104 ॥
(ચા॒ત॒ય॒ત॒ - શ્રી॒ણી॒તા॒ગ્ં॒ - સ॒ત્યમા॒હુ - ર॑શીમહિ - ગ॒ણે - કુ॑રુ - વિ॒દ્રવ॑ણે - પિતૃ॒યાણા॑ - અ॒ર્કો રજ॑સો વિ॒માન॒સ્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 9)
અનુવાકં 10 - સૌમિકપ્રાયાશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
ઉદ॑સ્તામ્ફ્સી-થ્સવિ॒તા મિ॒ત્રો અ॑ર્ય॒મા ।
સર્વા॑-ન॒મિત્રા॑-નવધીદ્યુ॒ગેન॑ ।
બૃ॒હન્ત॒-મ્મામ॑કર-દ્વી॒રવ॑ન્તમ્ । ર॒થ॒ન્ત॒રે શ્ર॑યસ્વ॒ સ્વાહા॑ પૃથિ॒વ્યામ્ ।
વા॒મ॒દે॒વ્યે શ્ર॑યસ્વ॒ સ્વાહા॒-ઽન્તરિ॑ક્ષે । બૃ॒હ॒તિ શ્ર॑યસ્વ॒ સ્વાહા॑ દિ॒વિ ।
બૃ॒હ॒તા ત્વોપ॑સ્તભ્નોમિ ॥
આ ત્વા॑ દદે॒ યશ॑સે વી॒ર્યા॑ય ચ ।
અ॒સ્માસ્વ॑-ઘ્નિયા યૂ॒ય-ન્દ॑ધાથેન્દ્રિ॒ય-મ્પયઃ॑ ॥ યસ્તે᳚ દ્ર॒ફ્સો યસ્ત॑ ઉદ॒ર્॒ષઃ ॥ 105 ॥
દૈવ્યઃ॑ કે॒તુ ર્વિશ્વ॒-મ્ભુવ॑ન-માવિ॒વેશ॑ ।
સ નઃ॑ પા॒હ્યરિ॑ષ્ટ્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥
અનુ॑ મા॒ સર્વો॑ ય॒જ્ઞો॑-ઽયમે॑તુ ।
વિશ્વે॑ દે॒વા મ॒રુત॒-સ્સામા॒ર્કઃ ।
આ॒પ્રિય॒ ॑007આ;છન્દાગ્ં॑સિ નિ॒વિદો॒ યજૂગ્ં॑ષિ । અ॒સ્યૈ પૃ॑થિ॒વ્યૈ યદ્ય॒જ્ઞિય᳚મ્ ॥
પ્ર॒જાપ॑તે ર્વર્ત॒નિમનુ॑ વર્તસ્વ ।
અનુ॑ વી॒રૈરનુ॑ રાદ્ધ્યામ॒ ગોભિઃ॑ ।
અન્વશ્વૈ॒રનુ॒ સર્વૈ॑રુ પુ॒ષ્ટૈઃ ।
અનુ॑ પ્ર॒જયા-ઽન્વિ॑ન્દ્રિ॒યેણ॑ ॥ 106 ॥
દે॒વા નો॑ ય॒જ્ઞ-મૃ॑જુ॒ધા ન॑યન્તુ ॥
પ્રતિ॑ ક્ષ॒ત્રે પ્રતિ॑ તિષ્ઠામિ રા॒ષ્ટ્રે ।
પ્રત્યશ્વે॑ષુ॒ પ્રતિ॑તિષ્ઠામિ॒ ગોષુ॑ ।
પ્રતિ॑ પ્ર॒જાયા॒-મ્પ્રતિ॑ તિષ્ઠામિ॒ ભવ્યે᳚ ।
વિશ્વ॑મ॒ન્યા-ઽભિ॑ વાવૃ॒ધે । તદ॒ન્યસ્યા॒-મધિ॑શ્રિ॒તમ્ । દિ॒વે ચ॑ વિ॒શ્વક॑ર્મણે ।
પૃ॒થિ॒વ્યૈ ચા॑કર॒-ન્નમઃ॑ ॥ અસ્કા॒ન્દ્યૌઃ પૃ॑થિ॒વીમ્ । અસ્કા॑નૃષ॒ભો યુવા॒ ગાઃ ॥ 107 ॥
સ્ક॒ન્નેમા વિશ્વા॒ ભુવ॑ના । સ્ક॒ન્નો ય॒જ્ઞઃ પ્રજ॑નયતુ । અસ્કા॒નજ॑નિ॒ પ્રાજ॑નિ ।
આ સ્ક॒ન્નાજ્જા॑યતે॒ વૃષા᳚ । સ્ક॒ન્ના-ત્પ્રજ॑નિષીમહિ ॥ યે દે॒વા યેષા॑મિ॒દ-મ્ભા॑ગ॒ધેય॑-મ્બ॒ભૂવ॑ । યેષા᳚-મ્પ્રયા॒જા ઉ॒તાનૂ॑યા॒જાઃ । ઇન્દ્ર॑જ્યેષ્ઠેભ્યો॒ વરુ॑ણરાજભ્યઃ । અ॒ગ્નિહો॑તૃભ્યો દે॒વેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ॥ ઉ॒ત ત્યા નો॒ દિવા॑ મ॒તિઃ ॥ 108 ॥
અદિ॑તિરૂ॒ત્યા-ઽઽગ॑મત્ । સા શન્તા॑ચી॒ મય॑સ્કરત્ । અપ॒ સ્રિધઃ॑ ॥ ઉ॒ત ત્યા દૈવ્યા॑ ભિ॒ષજા᳚ । શ-ન્ન॑સ્કરતો અ॒શ્વિના᳚ । યૂ॒યાતા॑-મ॒સ્મદ્રપઃ॑ ।
અપ॒ સ્રિધઃ॑ ॥ શમ॒ગ્નિ-ર॒ગ્નિભિ॑સ્કરત્ । શ-ન્ન॑સ્તપતુ॒ સૂર્યઃ॑ । શં-વાઁતો॑ વાત્વર॒પાઃ ॥ 109 ॥
અપ॒ સ્રિધઃ॑ ॥ તદિત્પ॒દ-ન્ન વિચિ॑કેત વિ॒દ્વાન્ ।
યન્મૃ॒તઃ પુન॑ર॒પ્યેતિ॑ જી॒વાન્ । ત્રિ॒વૃદ્ય-દ્ભુવ॑નસ્ય રથ॒વૃત્ । જી॒વો ગર્ભો॒ ન મૃ॒ત-સ્સ જી॑વાત્ ॥ પ્રત્ય॑સ્મૈ॒ પિપી॑ષતે । વિ॒શ્વા॑નિ વિ॒દુષે॑ ભર । અ॒ર॒-ઙ્ગ॒માય॒ જગ્મ॑વે ।
અપ॑શ્ચાદ્દધ્વને॒ નરે᳚ (ઓ-રપ॑શ્ચાદ્દઘ્વને॒ નરે᳚) ॥ ઇન્દુ॒રિન્દુ॒મ-વા॑ગાત્ ।
ઇન્દો॒રિન્દ્રો॑-ઽપાત્ । તસ્ય॑ ત ઇન્દ॒વિન્દ્ર॑-પીતસ્ય॒ મધુ॑મતઃ । ઉપ॑હૂત॒સ્યોપ॑હૂતો ભક્ષયામિ ॥ 110 ॥
(ઉ॒દ॒ર્॒ષ - ઇ॑ન્દ્રિ॒યેણ॒ - ગા - મ॒તિ - ર॑ર॒પા - અ॑ગા॒ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 10)
અનુવાકં 11 - દર્શપૂર્ણમાસપ્રાયશ્ચિત્તમન્ત્રાઃ
બ્રહ્મ॑ પ્રતિ॒ષ્ઠા મન॑સો॒ બ્રહ્મ॑ વા॒ચઃ । બ્રહ્મ॑ ય॒જ્ઞાનાગ્ં॑ હ॒વિષા॒-માજ્ય॑સ્ય ।
અતિ॑રિક્ત॒-ઙ્કર્મ॑ણો॒ યચ્ચ॑ હી॒નમ્ । ય॒જ્ઞઃ પર્વા॑ણિ પ્રતિ॒રન્ને॑તિ ક॒લ્પયન્ન્॑ ।
સ્વાહા॑કૃ॒તા-ઽઽહુ॑તિરેતુ દે॒વાન્ ॥ આશ્રા॑વિતમ॒ત્યાશ્રા॑વિતમ્ ।
વષ॑ટ્કૃત-મ॒ત્યનૂ᳚ક્ત-ઞ્ચ ય॒જ્ઞે ।
અતિ॑રિક્ત॒-ઙ્કર્મ॑ણો॒ યચ્ચ॑ હી॒નમ્ ।
ય॒જ્ઞઃ પર્વા॑ણિ પ્રતિ॒રન્ને॑તિ ક॒લ્પયન્ન્॑ ।
સ્વાહા॑કૃ॒તા-ઽઽહુ॑તિરેતુ દે॒વાન્ ॥ 111 ॥
યદ્વો॑ દેવા અતિપા॒દયા॑નિ । વા॒ચા ચિ॒ત્પ્રય॑ત-ન્દેવ॒ હેડ॑નમ્ । અ॒રા॒યો અ॒સ્માગ્ં અ॒ભિ-દુ॑ચ્છુના॒યતે᳚। અ॒ન્યત્રા॒સ્મ-ન્મ॑રુત॒સ્ત-ન્નિધે॑તન ॥ ત॒ત-મ્મ॒ આપ॒સ્તદુ॑ તાયત॒ પુનઃ॑ । સ્વાદિ॑ષ્ઠા ધી॒તિરુ॒ચથા॑ય શસ્યતે ।
અ॒યગ્ં સ॑મુ॒દ્ર ઉ॒ત વિ॒શ્વભે॑ષજઃ ।
સ્વાહા॑-કૃતસ્ય॒ સમુ॑તૃપ્ણુત ર્ભુવઃ ॥
ઉદ્વ॒ય-ન્તમ॑સ॒સ્પરિ॒ પશ્ય॑ન્તો॒ જ્યોતિ॒રુત્ત॑રમ્ । દે॒વ-ન્દે॑વ॒ત્રા સૂર્ય॒મગ॑ન્મ॒ જ્યોતિ॑રુત્ત॒મમ્ ॥ ।
ઉદુ॒ ત્ય-ઞ્જા॒તવે॑દસ-ન્દે॒વં-વઁ॑હન્તિ કે॒તવઃ॑ । દૃ॒શે વિશ્વા॑ય॒ સૂર્ય᳚મ્ ॥ ચિ॒ત્ર-ન્દે॒વાના॒-મુદ॑ગા॒દની॑ક॒-ઞ્ચક્ષુ॑-ર્મિ॒ત્રસ્ય॒ વરુ॑ણસ્યા॒-ઽગ્નેઃ । આ-ઽ પ્રા॒ દ્યાવા॑પૃથિ॒વી અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒ગ્ં॒ સૂર્ય॑ આ॒ત્મા જગ॑તસ્ત॒સ્થુષ॑શ્ચ ॥ ॥ 112 ॥
ઇ॒મ-મ્મે॑ વરુણ શ્રુધી॒ હવ॑મ॒દ્યા ચ॑ મૃડય । ત્વામ॑વ॒સ્યુરા ચ॑કે ॥ તત્ત્વા॑ યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒-સ્તદા શા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ । અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒ધ્યુરુ॑શગ્ંસ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥ ।
ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ વરુ॑ણસ્ય વિ॒દ્વા-ન્દે॒વસ્ય॒ હેડો-ઽવ॑ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિ॑ષ્ઠો॒ વહ્નિ॑ તમ॒-શ્શોશુ॑ચાનો॒ વિશ્વા॒ દ્વેષાગ્ં॑સિ॒ પ્રમુ॑મુગ્ધ્ય॒સ્મત્ ॥
સ ત્વન્નો॑ અગ્ને-ઽવ॒મો ભ॑વો॒તી નેદિ॑ષ્ઠો અ॒સ્યા ઉ॒ષસો॒ વ્યુ॑ષ્ટૌ । અવ॑ યક્ષ્વ નો॒ વરુ॑ણ॒ગ્ં॒ રરા॑ણો વી॒હિ મૃ॑ડી॒કગ્ં સુ॒હવો॑ ન એધિ ॥ । ત્વમ॑ગ્ને અ॒યા-ઽસિ॑ । અ॒યા સન્મન॑સા હિ॒તઃ । અ॒યા સનઃઅ॒વ્યમૂ॑હિષે । અ॒યા નો॑ ધેહિ ભેષ॒જમ્ । ઇ॒ષ્ટો અ॒ગ્નિરાહુ॑તઃ । સ્વાહા॑કૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વ॒ગા દે॒વેભ્ય॑ ઇ॒દ-ન્નમઃ॑ ॥ પ્રજા॑પતે॒ ન ત્વદે॒તાન્ય॒ન્યો વિશ્વા॑ જા॒તાનિ॒ પરિ॒ તા બ॑ભૂવ । યત્કા॑માસ્તે જુહુ॒મસ્તન્નો॑ અસ્તુ વ॒યગ્ગ્ સ્યા॑મ॒ પત॑યો રયી॒ણામ્ ॥ ॥ ઇ॒મ-ઞ્જી॒વેભ્યઃ॑ પરિ॒ધિ-ન્દ॑ધામિ । મૈષા-ન્નુ॑ ગા॒દપ॑રો॒ અર્ધ॑મે॒તમ્ । શ॒ત-ઞ્જી॑વન્તુ શ॒રદઃ॑ પુરૂ॒ચીઃ । તિ॒રો મૃ॒ત્યુ-ન્દ॑ધતા॒-મ્પર્વ॑તેન ॥
ઇ॒ષ્ટેભ્ય॒-સ્સ્વાહા॒ વષ॒ડનિ॑ષ્ટેભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । ભે॒ષ॒જ-ન્દુરિ॑ષ્ટ્યૈ॒ સ્વાહા॒ નિષ્કૃ॑ત્યૈ॒ સ્વાહા᳚ । દૌરા᳚ર્ધ્યૈ॒ સ્વાહા॒ દૈવી᳚ભ્ય-સ્ત॒નૂભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ॥ 113 ॥
ઋદ્ધ્યૈ॒ સ્વાહા॒ સમૃ॑દ્ધ્યૈ॒ સ્વાહા᳚ ॥
યત॑ ઇન્દ્ર॒ ભયા॑મહે ।
તતો॑ નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃધિ । મઘ॑વઞ્છ॒ગ્ધિ તવ॒ તન્ન॑ ઊ॒તયે᳚ । વિ દ્વિષો॒ વિ મૃધો॑ જહિ ॥ સ્વ॒સ્તિ॒દા વિ॒શસ્પતિઃ॑ । વૃ॒ત્ર॒હા વિમૃધો॑ વ॒શી । વૃષેન્દ્રઃ॑ પુ॒ર એ॑તુ નઃ । સ્વ॒સ્તિ॒દા અ॑ભય-ઙ્ક॒રઃ ॥ આ॒ભિ ર્ગી॒ર્ભિ ર્યદતો॑ ન ઊ॒નમ્ ॥ 114 ॥
આપ્યા॑યય હરિવો॒ વર્ધ॑માનઃ ।
ય॒દા સ્તો॒તૃભ્યો॒ મહિ॑ ગો॒ત્રા રુ॒જાસિ॑ ।
ભૂ॒યિ॒ષ્ઠ॒ભાજો॒ અધ॑ તે સ્યામ ॥ અના᳚જ્ઞાતં॒-યઁદાજ્ઞા॑તમ્ । ય॒જ્ઞસ્ય॑ ક્રિ॒યતે॒ મિથુ॑ । અગ્ને॒ તદ॑સ્ય કલ્પય । ત્વગ્ં હિ વેત્થ॑ યથાત॒થમ્ ॥ પુરુ॑ષ સમ્મિતો ય॒જ્ઞઃ । ય॒જ્ઞઃ પુરુ॑ષ સમ્મિતઃ । અગ્ને॒ તદ॑સ્ય કલ્પય ।
ત્વગ્ં હિ વેત્થ॑ યથાત॒થમ્ ॥ ય-ત્પા॑ક॒ત્રા મન॑સા દી॒નદ॑ક્ષા॒ ન । ય॒જ્ઞસ્ય॑ મ॒ન્વતે॒ મર્તા॑સઃ । અ॒ગ્નિષ્ટદ્ધોતા᳚ કૃતુ॒વિદ્વિ॑જા॒નન્ન્ ।
યજિ॑ષ્ઠો દે॒વાગ્ં ઋ॑તુ॒શો ય॑જાતિ ॥ 115 ॥
(દે॒વાગ્ - શ્ચિ॒ત્રં - ત॒નૂભ્ય॒-સ્સ્વાહો॒ - નં - પુરુ॑ષસમ્મિ॒તો-ઽગ્ને॒ તદ॑સ્ય કલ્પય॒ પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 11)
અનુવાકં 12 - અગ્નિષ્ટોમાદૌ યજમાનજપ્યા મન્ત્રવિશેષાઃ
યદ્દે॑વા દેવ॒હેડ॑નમ્ । દેવા॑સશ્ચકૃ॒મા વ॒યમ્ । આદિ॑ત્યા॒-સ્તસ્મા᳚ન્મા મુઞ્ચત ।
ઋ॒તસ્ય॒ર્તેન॒ મામુ॒ત ॥ દેવા॑ જીવનકા॒મ્યા યત્ । વા॒ચા-ઽનૃ॑તમૂદિ॒મ । અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ । ગાર્હ॑પત્યઃ॒ પ્રમુ॑ઞ્ચતુ । દુ॒રિ॒તા યાનિ॑ ચકૃ॒મ । ક॒રોતુ॒ મામ॑ને॒ નસ᳚મ્ ॥ 116 ॥
ઋ॒તેન॑ દ્યાવાપૃથિવી । ઋ॒તેન॒ ત્વગ્ં સ॑રસ્વતિ । ઋ॒તાન્મા॑ મુઞ્ચ॒તાગ્ંહ॑સઃ । યદ॒ન્ય કૃ॑તમારિ॒મ ॥ સ॒જા॒ત॒શ॒ગ્ં॒સાદુ॒ત વા॑ જામિશ॒ગ્ં॒સાત્ । જ્યાય॑સ॒-શ્શગ્ંસા॑દુ॒ત વા॒ કની॑યસઃ । અના᳚જ્ઞાત-ન્દે॒વકૃ॑તં॒-યઁદેનઃ॑ । તસ્મા॒ત્ત્વમ॒સ્મા-ઞ્જા॑તવેદો મુમુગ્ધિ ॥ યદ્વા॒ચા યન્મન॑સા । બા॒હુભ્યા॑-મૂ॒રુભ્યા॑-મષ્ઠી॒વદ્ભ્યા᳚મ્ ॥ 117 ॥
શિ॒શ્ઞૈ ર્યદનૃ॑ત-ઞ્ચકૃ॒મા વ॒યમ્ । અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ યદ્ધસ્તા᳚ભ્યા-ઞ્ચ॒કર॒ કિલ્બિ॑ષાણિ । અ॒ક્ષાણાં᳚-વઁ॒ગ્નુમુ॑પ॒ જિઘ્ન॑માનઃ । દૂ॒રે॒પ॒શ્યા ચ॑ રાષ્ટ્ર॒ભૃચ્ચ॑ । તાન્ય॑ફ્સ॒રસા॒-વનુ॑દત્તા-મૃ॒ણાનિ॑ ॥
અદી᳚વ્યન્નૃ॒ણં-યઁદ॒હ-ઞ્ચ॒કાર॑ । યદ્વા-ઽદા᳚સ્યન્-થ્સઞ્જ॒ગારા॒ જને᳚ભ્યઃ ।
અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ યન્મયિ॑ મા॒તા ગર્ભે॑ સ॒તિ ॥ 118 ॥
એન॑શ્ચ॒કાર॒ યત્પિ॒તા । અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ યદા॑ પિ॒પેષ॑ મા॒તર॑-મ્પિ॒તર᳚મ્ ।
પુ॒ત્રઃ પ્રમુ॑દિતો॒ ધયન્ન્॑ । અહિગ્ં॑સિતૌ પિ॒તરૌ॒ મયા॒ તત્ । તદ॑ગ્ને અનૃ॒ણો ભ॑વામિ ॥ યદ॒ન્તરિ॑ક્ષ-મ્પૃથિ॒વીમુ॒ત દ્યામ્ ।
યન્મા॒તર॑-મ્પિ॒તરં॑-વાઁ જિહિગ્ંસિ॒મ ।
અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ યદા॒શસા॑ નિ॒શસા॒ યત્પ॑રા॒શસા᳚ ॥ 119 ॥
યદેન॑શ્ચ કૃ॒મા નૂત॑નં॒-યઁત્પુ॑રા॒ણમ્ । અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ અતિ॑ક્રામામિ દુરિ॒તં-યઁદેનઃ॑ । જહા॑મિ રિ॒પ્ર-મ્પ॑ર॒મે સ॒ધસ્થે᳚ ।
યત્ર॒ યન્તિ॑ સુ॒કૃતો॒ નાપિ॑ દુ॒ષ્કૃતઃ॑ । તમારો॑હામિ સુ॒કૃતા॒-ન્નુ લો॒કમ્ ॥
ત્રિ॒તે દે॒વા અ॑મૃજતૈ॒-તદેનઃ॑ ।
ત્રિ॒ત એ॒તન્મ॑નુ॒ષ્યે॑ષુ મામૃજે ।
તતો॑ મા॒ યદિ॒ કિઞ્ચિ॑દાન॒શે ।
અ॒ગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ ॥ 120 ॥
ગાર્હ॑પત્યઃ॒ પ્રમુ॑ઞ્ચતુ । દુ॒રિ॒તા યાનિ॑ ચકૃ॒મ । ક॒રોતુ॒ મામ॑ને॒નસ᳚મ્ ॥ દિ॒વિ જા॒તા અ॒ફ્સુ જા॒તાઃ । યા જા॒તા ઓષ॑ધીભ્યઃ । અથો॒ યા અ॑ગ્નિ॒જા આપઃ॑ । તા નઃ॑ શુન્ધન્તુ॒ શુન્ધ॑નીઃ ॥
યદાપો॒ નક્ત॑-ન્દુરિ॒ત-ઞ્ચરા॑મ ।
યદ્વા॒ દિવા॒ નૂત॑નં॒-યઁત્પુ॑રા॒ણમ્ ।
હિર॑ણ્ય-વર્ણા॒સ્તત॒ ઉત્પુ॑નીત નઃ ॥
ઇ॒મ-મ્મે॑ વરુણ શ્રુધી॒ હવ॑મ॒દ્યા ચ॑ મૃડય । ત્વામ॑વ॒સ્યુરા ચ॑કે ॥
તત્ત્વા॑ યામિ॒ બ્રહ્મ॑ણા॒ વન્દ॑માન॒-સ્તદા શા᳚સ્તે॒ યજ॑માનો હ॒વિર્ભિઃ॑ । અહે॑ડમાનો વરુણે॒હ બો॒ધ્યુરુ॑શગ્ંસ॒ મા ન॒ આયુઃ॒ પ્રમો॑ષીઃ ॥ । ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ વરુ॑ણસ્ય વિ॒દ્વા-ન્દે॒વસ્ય॒ હેડો-ઽવ॑ યાસિ સીષ્ઠાઃ । યજિ॑ષ્ઠો॒ વહ્નિ॑ તમ॒-શ્શોશુ॑ચાનો॒ વિશ્વા॒ દ્વેષાગ્ં॑સિ॒ પ્રમુ॑મુગ્ધ્ય॒સ્મત્ ॥ સ ત્વન્નો॑ અગ્ને-ઽવ॒મો ભ॑વો॒તી નેદિ॑ષ્ઠો અ॒સ્યા ઉ॒ષસો॒ વ્યુ॑ષ્ટૌ । અવ॑ યક્ષ્વ નો॒ વરુ॑ણ॒ગ્ં॒ રરા॑ણો વી॒હિ મૃ॑ડી॒કગ્ં સુ॒હવો॑ ન એધિ ॥ । ત્વમ॑ગ્ને અ॒યા-ઽસિ॑ । અ॒યા સન્મન॑સા હિ॒તઃ । અ॒યા સનઃઅ॒વ્યમૂ॑હિષે । અ॒યા નો॑ ધેહિ ભેષ॒જમ્ । ઇ॒ષ્ટો અ॒ગ્નિરાહુ॑તઃ । સ્વાહા॑કૃતઃ પિપર્તુ નઃ । સ્વ॒ગા દે॒વેભ્ય॑ ઇ॒દ-ન્નમઃ॑ ॥ ॥ 121 ॥
(અ॒ને॒નસ॑ - મષ્ઠી॒વદ્ભ્યાગ્ં॑ - સ॒તિ - પ॑રા॒શસા॑-ઽઽન॒શે᳚ - ઽગ્નિર્મા॒ તસ્મા॒દેન॑સઃ - પુનીત ન॒સ્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 12)
(ય-દ્દે॑વા॒ ગાર્હ॑પત્યો॒ યદ્ધસ્તા᳚ભ્યાં॒-યઁન્મયિ॑ મા॒તા યદા॑પિ॒પેષ॒
ઁયદ॒ન્તરિ॑ક્ષં॒-યઁદા॒શસા-ઽતિ॑ક્રામામિ ત્રિ॒તે દે॒વા દિ॒વિ જા॒તા અ॒ફ્સુ જા॒તા યદાપ॑ ઇ॒મ-મ્મે॑ વરુણા॒ તત્ત્વા॑ યામિ॒ ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ સ ત્વ-ન્નો॑ અગ્ને॒ ત્વમ॑ગ્ને અ॒યા-ઽસિ॑)
અનુવાકં 13 - અવભૃથે કર્મણિ ઋજીષપ્રોક્ષણમન્ત્રાઃ
યત્તે॒ ગ્રાવ્.ણ્ણા॑ ચિચ્છિ॒દુ-સ્સો॑મ રાજન્ન્ ।
પ્રિ॒યાણ્યઙ્ગા॑નિ॒ સ્વધિ॑તા॒ પરૂગ્ં॑ષિ । તથ્સન્ધ॒-થ્સ્વાજ્યે॑નો॒ત વ॑ર્ધયસ્વ ।
અ॒ના॒ગસો॒ અધ॒મિથ્સ॒ક્ષંયેઁ॑મ ॥ યત્તે॒ ગ્રાવા॑ બા॒હુચ્યુ॑તો॒ અચુ॑ચ્યવુઃ ।
નરો॒ યત્તે॑ દુદુ॒હુ ર્દક્ષિ॑ણેન ।
તત્ત॒ આપ્યા॑યતા॒-ન્તત્તે᳚ । નિષ્ટ્યા॑યતા-ન્દેવ
સોમ ॥ યત્તે॒ ત્વચ॑-મ્બિભિ॒દુર્યચ્ચ॒ યોનિ᳚મ્ ।
યદા॒સ્થાના॒-ત્પ્રચ્યુ॑તો॒ વેન॑સિ॒ ત્મના᳚ ॥ 122 ॥
ત્વયા॒ તથ્સો॑મ ગુ॒પ્તમ॑સ્તુ નઃ ।
સા નઃ॑ સ॒ધાં-ઽસ॑ત્પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ॥
અહા॒ચ્છરી॑ર॒-મ્પય॑સા સ॒મેત્ય॑ । અ॒ન્યો᳚-ઽન્યો ભવતિ॒ વર્ણો॑ અસ્ય । તસ્મિ॑ન્ વ॒યમુપ॑હૂતા॒સ્તવ॑ સ્મઃ । આ નો॑ ભજ॒ સદ॑સિ વિ॒શ્વરૂ॑પે ॥
નૃ॒ચક્ષા॒-સ્સોમ॑ ઉ॒ત શુ॒શ્રુગ॑સ્તુ ।
મા નો॒ વિહા॑સી॒દ્ગિર॑ આવૃણા॒નઃ ।
અના॑ગા-સ્ત॒નુવો॑ વાવૃધા॒નઃ ।
આ નો॑ રૂ॒પં-વઁ॑હતુ॒ જાય॑માનઃ ॥ 123 ॥
ઉપ॑ક્ષરન્તિ જુ॒હ્વો॑ ઘૃ॒તેન॑ । પ્રિ॒યાણ્યઙ્ગા॑નિ॒ તવ॑ વ॒ર્ધય॑ન્તીઃ । તસ્મૈ॑ તે સોમ॒ નમ॒ ઇદ્વષ॑ટ્ચ । ઉપ॑ મા રાજન્-થ્સુકૃ॒તે હ્વ॑યસ્વ ॥
સ-મ્પ્રા॑ણાપા॒નાભ્યા॒ગ્ં॒ સમુ॒ ચક્ષુ॑ષા॒ ત્વમ્ । સગ્ગ્ શ્રોત્રે॑ણ ગચ્છસ્વ સોમ રાજન્ન્ ।
યત્ત॒ આસ્થિ॑ત॒ગ્ં॒ શમુ॒ તત્તે॑ અસ્તુ । જા॒ની॒તાન્નઃ॑ સ॒ગમ્મ॑ને પથી॒નામ્ ॥ એ॒ત-ઞ્જા॑નીતાત્પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ । વૃકા᳚-સ્સધસ્થા વિ॒દ રૂ॒પમ॑સ્ય ॥ 124 ॥
યદા॒ગચ્છા᳚-ત્પ॒થિભિ॑ ર્દેવ॒યાનૈઃ᳚ । ઇ॒ષ્ટા॒પૂ॒ર્તે કૃ॑ણુતા-દા॒વિર॑સ્મૈ ॥
અરિ॑ષ્ટો રાજન્નગ॒દઃ પરે॑હિ । નમ॑સ્તે અસ્તુ॒ ચક્ષ॑સે રઘૂય॒તે । નાક॒મારો॑હ સ॒હ યજ॑માનેન । સૂર્ય॑-ઙ્ગચ્છતાત્પર॒મે વ્યો॑મન્ન્ ॥
અભૂ᳚દ્દે॒વ-સ્સ॑વિ॒તા વન્દ્યો॒ નુ નઃ॑ । ઇ॒દાની॒મહ્ન॑ ઉપ॒વાચ્યો॒ નૃભિઃ॑ ।
વિ યો રત્ના॒ ભજ॑તિ માન॒વેભ્યઃ॑ । શ્રેષ્ઠ॑-ન્નો॒ અત્ર॒ દ્રવિ॑ણં॒-યઁથા॒ દધ॑ત્ ॥
ઉપ॑ નો મિત્રાવરુણા-વિ॒હાવ॑તમ્ । અ॒ન્વાદી᳚દ્ધ્યા-થામિ॒હ નઃ॑ સખાયા । આ॒દિ॒ત્યાના॒-મ્પ્રસિ॑તિર્-હે॒તિઃ । ઉ॒ગ્રા શ॒તાપા᳚ષ્ઠા ઘ॒વિષા॒ પરિ॑ણો વૃણક્તુ ॥
આ પ્યા॑યસ્વ॒ સમॆ॑તુ તે વિ॒શ્વતઃ॑ સોમ॒ વૃષ્ણિ॑યમ્ । ભવા॒ વાજ॑સ્ય સઙ્ગ॒થે ॥ સ-ન્તે॒ પયાગ્ં॑સિ॒ સમુ॑ યન્તુ॒ વાજા॒-સ્સં-વૃઁષ્ણિ॑યા-ન્યભિમાતિ॒ષાહઃ॑ । આ॒પ્યાય॑માનો અ॒મૃતા॑ય સોમ દિ॒વિ શ્રવાગ્॑સ્યુત્ત॒માનિ॑ ધિષ્વ ॥ ॥ 125 ॥
(ત્મના॒ - જાય॑માનો - ઽસ્ય॒ - દધ॒-ત્પઞ્ચ॑ ચ) (અ. 13)
અનુવાકં 14 - અવભૃથે કર્મણિ સેચનાદિમન્ત્રાઃ
યદ્દિ॑દી॒ક્ષે મન॑સા॒ યચ્ચ॑ વા॒ચા । યદ્વા᳚ પ્રા॒ણૈશ્ચક્ષુ॑ષા॒ યચ્ચ॒ શ્રોત્રે॑ણ ।
યદ્રેત॑સા મિથુ॒નેના-પ્યા॒ત્મના᳚ ।
અ॒દ્ભ્યો લો॒કા દ॑ધિ॒રે તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ।
શુ॒ક્રા દી॒ક્ષાયૈ॒ તપ॑સો વિ॒મોચ॑નીઃ ।
આપો॑ વિમો॒ક્ત્રી ર્મયિ॒ તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ॥
યદૃ॒ચા સામ્ના॒ યજુ॑ષા । પ॒શૂ॒ના-ઞ્ચર્મ॑ન્. હ॒વિષા॑ દિદી॒ક્ષે ।
યચ્છન્દો॑ભિ॒-રોષ॑ધીભિ॒-ર્વન॒સ્પતૌ᳚ ।
અ॒દ્ભ્યો લો॒કા દ॑ધિ॒રે (દ॑ધિરે॒) તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ॥ 126 ॥
શુ॒ક્રા દી॒ક્ષાયૈ॒ તપ॑સો વિ॒મોચ॑નીઃ ।
આપો॑ વિમો॒ક્ત્રી ર્મયિ॒ તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ॥
યેન॒ બ્રહ્મ॒ યેન॑ ક્ષ॒ત્રમ્ । યેને᳚ન્દ્રા॒ગ્ની પ્ર॒જાપ॑તિ॒-સ્સોમો॒ વરુ॑ણો॒ યેન॒ રાજા᳚ ।
વિશ્વે॑ દે॒વા ઋષ॑યો॒ યેન॑ પ્રા॒ણાઃ ।
અ॒દ્ભ્યો લો॒કા દ॑ધિરે॒ તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ।
શુ॒ક્રા દી॒ક્ષાયૈ॒ તપ॑સો વિ॒મોચ॑નીઃ ।
આપો॑ વિમો॒ક્ત્રી ર્મયિ॒ તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒યમ્ ॥
અ॒પા-મ્પુષ્પ॑મ॒સ્યો-ષ॑ધીના॒ગ્ં॒ રસઃ॑ । સોમ॑સ્ય પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ ॥ 127 ॥
અ॒ગ્નેઃ પ્રિ॒યત॑મગ્ં હ॒વિ-સ્સ્વાહા᳚ ॥ અ॒પા-મ્પુષ્પ॑-મ॒સ્યોષ॑ધીના॒ગ્ં॒ રસઃ॑ ।
સોમ॑સ્ય પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ । ઇન્દ્ર॑સ્ય પ્રિ॒યત॑મગ્ં હ॒વિ-સ્સ્વાહા᳚ । અ॒પા-મ્પુષ્પ॑મ॒સ્યો-ષ॑ધીના॒ગ્ં॒ રસઃ॑ । સોમ॑સ્ય પ્રિ॒ય-ન્ધામ॑ ।
વિશ્વે॑ષા-ન્દે॒વાના᳚-મ્પ્રિ॒યત॑મગ્ં હ॒વિ-સ્સ્વાહા᳚ ॥ વ॒યગ્ં સો॑મ વ્ર॒તે તવ॑ ।
મન॑સ્ત॒નૂષુ॒ પિપ્ર॑તઃ । પ્ર॒જાવ॑ન્તો અશીમહિ ॥ 128 ॥
દે॒વેભ્યઃ॑ પિ॒તૃભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । સો॒મ્યેભ્યઃ॑ પિ॒તૃભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ । ક॒વ્યેભ્યઃ॑ પિ॒તૃભ્ય॒-સ્સ્વાહા᳚ ॥ દેવા॑સ ઇ॒હ મા॑દયદ્ધ્વમ્ ।
સોમ્યા॑સ ઇ॒હ મા॑દયદ્ધ્વમ્ । કવ્યા॑સ ઇ॒હ મા॑દયદ્ધ્વમ્ ॥ અન॑ન્તરિતાઃ પિ॒તરઃ॑ સો॒મ્યા-સ્સો॑મપી॒થાત્ ॥ અપૈ॑તુ મૃ॒ત્યુર॒મૃત॑-ન્ન॒ આગન્ન્॑ । વૈ॒વ॒સ્વ॒તો નો॒ અભ॑ય-ઙ્કૃણોતુ ।
પ॒ર્ણં-વઁન॒સ્પતે॑રિવ ॥ 129 ॥
અ॒ભિ નઃ॑ શીયતાગ્ં ર॒યિઃ । સચ॑તા-ન્ન॒-શ્શચી॒પતિઃ॑ ॥ પર॑-મ્મૃત્યો॒ અનુ॒પરે॑હિ॒ પન્થા᳚મ્ । યસ્તે॒ સ્વ ઇત॑રો દેવ॒યાના᳚ત્ । ચક્ષુ॑ષ્મતે શૃણ્વ॒તે તે᳚ બ્રવીમિ । મા નઃ॑ પ્ર॒જાગ્ં રી॑રિષો॒ મોત વી॒રાન્ ॥ ઇ॒દમૂ॒ નુ શ્રેયો॑-ઽવ॒સાન॒-માગ॑ન્મ । યદ્ગો॒જિ-દ્ધ॑ન॒જિ-દ॑શ્વ॒જિદ્યત્ ।
પ॒ર્ણં-વઁન॒સ્પતે॑રિવ । અ॒ભિ નઃ॑ શીયતાગ્ં ર॒યિઃ । સચ॑તા-ન્ન॒-શ્શચી॒પતિઃ॑ ॥ 130 ॥
(વન॒સ્પતા॑વ॒દ્ભ્યો લો॒કા દ॑ધિરે॒ તેજ॑ ઇન્દ્રિ॒ય-ન્ધામા॑ - શીમહી - વા॒ - ભિ નઃ॑ શીયતાગ્ં ર॒યિરેક॑-ઞ્ચ) (અ. 14)
(સર્વા॒ન્॒. - ય-દ્વિષ્ષ॑ણ્ણેન॒ - વિ વૈ - યાઃ પુ॒રસ્તા॒-દ્- દેવા॑ દે॒વેષુ॒ - પરિ॑સ્તણિત॒ - સક્ષે॒દં - ઁયદ॒સ્ય પા॒રે॑ - ઽના॒ગસ॒ - ઉદ॑સ્તા-મ્ફ્સી॒-દ્- બ્રહ્મ॑ પ્રતિ॒ષ્ઠા - ય-દ્દે॑વ॒ - યત્તે॒ ગ્રાવ.ણ્ણા॒ - ય-દ્દિ॑દી॒ક્ષે ચતુ॑ર્દશ)
(સર્વા॒ન્ - ભૂતિ॑મે॒વ - યામે॒વાફ્સ્વાહુ॑તિમ્ - ઁવ્ર॒તાનાં᳚ - પર્ણવ॒લ્કઃ - સો॒મ્યાના॑ - મ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે - ઽગ્ને॒ યો નો॒ - જ્યોગ્જી॒વાઃ - પ॒રોર॑જાસ્તે॒ - પ્ર તે॑ મ॒હે - બ્રહ્મ॑ પ્રતિ॒ષ્ઠા - ગાર્હ॑પત્યા સ્ત્રિ॒ગ્ં॒શદુ॑ત્તરશ॒તં)
(સર્વા॒ન્॒. વૈ - શચી॒પતિઃ॑)
॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥
॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે સપ્તમઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittena mantraiśca yajñacchidrapūraṇādacchidramucyate
anuvākaṃ 1 - darśapūrṇamāseṣṭiviṣayāṇi kāni citprāyaścittāni
sarvā॒n॒. vā e॒ṣo᳚-'gnau kāmā॒-npravḙśayati |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadani̭ṣṭvā prayā॒yāt | akā̭maprītā ena॒-ṅkāmā॒ nānu॒ prayā̭yuḥ | a॒te॒jā a̭vī॒ryaḥ̭ syāt |
sa jṷhuyāt | tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama |
viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k |
agne॒ kāmā̭ya yemira॒ iti̭ |
kāmā̭ne॒vāsmi̭-ndadhāti || 1 ||
kāma̭prītā ena॒-ṅkāmā॒ anu॒prayā᳚nti |
te॒ja॒svī vī॒ryā̭vā-nbhavati ||
santa̭ti॒rvā e॒ṣā ya॒jñasya̭ |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadu॒dvāya̭ti | vicchi̭tti-re॒vāsya॒ sā ||
ta-mprāñca̭mu॒ddhṛtya̭ |
mana॒sopa̭tiṣṭheta | mano॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ |
prā॒jā॒pa॒tyo ya॒jñaḥ || 2 ||
mana̭sai॒va ya॒jñagṃ santa̭noti | bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ | bhūti̭me॒vopai̭ti ||
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gnira̭pa॒kṣāya̭ti | yāva॒cchamya̭yā pra॒viddhye᳚t |
yadi॒ tāva̭dapa॒kṣāye᳚t | tagṃ sambha̭ret |
i॒da-nta॒ eka̭-mpa॒ra ṷta॒ eka᳚m || 3 ||
tṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃvi~̭śasva | saṃ॒ve~śa̭nasta॒nuvai॒ cārṷredhi |
pri॒ye de॒vānā᳚-mpara॒me ja॒nitra॒ iti̭ | brahma̭ṇai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ | yadi̭ parasta॒-rāma̭pa॒kṣāye᳚t | a॒nu॒ pra॒yāyāva̭syet |
so e॒va tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
oṣa̭dhī॒rvā e॒tasya̭ pa॒śū-npayaḥ॒ pravi̭śati |
yasya̭ ha॒viṣḙ va॒thsā a॒pākṛ̭tā॒ dhaya̭nti || 4 ||
tān. yaddu॒hyāt | yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | yanna du॒hyāt | ya॒jña॒pa॒ru-ra॒ntari̭yāt | vā॒ya॒vyāṃ᳚-ya~vā॒gū-nnirva̭pet |
vā॒yurvai paya̭saḥ pradāpayi॒tā | sa e॒vāsmai॒ payaḥ॒ pradā̭payati | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ |
paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe || 5 ||
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒nya॒ta॒rān. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ṅgṛ॒hamā॒-gaccha̭nti |
yasya̭ sāya-ndu॒gdhagṃ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ |
indrā̭ya vrī॒hīnni॒-rupyo-pa̭vaset | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | paya̭ e॒vārabhya̭ gṛhī॒tvo-pa̭vasati | yatprā॒ta-ssyāt | tacchṛ॒ta-ṅkṷryāt || 6 ||
atheta̭ra ai॒ndraḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ syāt |
i॒ndri॒ye e॒vāsmai̭ sa॒mīcī̭ dadhāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || u॒bhayā॒n॒. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ñca̭ prā॒taśca̭ gṛ॒hamā॒-gaccha̭nti | yasyo॒bhayagṃ̭ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ || 7 ||
ai॒ndra-mpañca̭śarāva-moda॒na-nnirva̭pet |
a॒gni-nde॒vatā̭nā-mpratha॒maṃ-ya~̭jet |
a॒gnimṷkhā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti |
a॒gniṃ-vā~ anva॒nyā de॒vatāḥ᳚ |
indra॒manva॒nyāḥ | tā e॒vobhayīḥ᳚ prīṇāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt || 8 ||
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒rdho vā e॒tasya̭ ya॒jñasya̭ mīyate |
yasya॒ vratye-'ha॒-npatnya̭nā-lambhu॒kā bhava̭ti | tāma̭pa॒ruddhya̭ yajeta |
sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate |
tāmi॒ṣṭvo-pa̭hvayeta | amū॒hama̭smi |
sā tvam | dyaura॒ham | pṛ॒thi॒vī tvam | sāmā॒ham | ṛktvam | tāvehi॒ sambha̭vāva | sa॒ha reto̭ dadhāvahai | pu॒gṃ॒se pu॒trāya॒ vetta̭vai |
rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā॒yeti̭ |
a॒rdha e॒vainā॒mu-pa̭hvayate |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 9 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ya॒jña - ṷta॒ ekaṃ॒ - dhaya̭nti - rundhe - kuryā - dā॒rcha - tya॒pākṷryāt - pṛthi॒vī tvama॒ṣṭau ca̭) (a. 1)
(sarvā॒n॒. vi vai yadi̭ parasta॒rāmoṣa̭dhīran yata॒rānu॒bhayā̭na॒rdho vai )
anuvākaṃ 2 - agnihotrasāmnāyyasādhāraṇāni prāyaścittāni
3.7.2.1
yadvi-ṣṣa̭ṇṇena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śuryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā va̭lmīka-va॒pāyā॒ma-va̭nayet | prā॒jā॒pa॒tyo vai va॒lmīkaḥ̭ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati |
bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ || 10 ||
bhūti̭me॒vopai̭ti | ta-tkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yatkī॒ṭā-va̭pannena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ dyāvā-pṛthi॒vya̭-ya॒rcā-'ntaḥ̭ pari॒dhi nina̭yet |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-re॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 11 ||
tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yadava̭vṛṣṭena juhu॒yāt | apa̭rūpa-masyā॒tma-ñjā̭yeta |
ki॒lāso̭ vā॒ syāda̭rśa॒so vā᳚ | ya-tpratye॒yāt | ya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | sa jṷhuyāt |
mi॒tro janā᳚n kalpayati prajā॒nann || 12 ||
mi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīra-ni̭miṣā॒ 'bhica̭ṣṭe |
sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-jjuho॒teti̭ | mi॒treṇai॒vaina̭-tkalpayati | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭rhota॒vya᳚m |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
ya-tpūrva̭syā॒-māhṷtyāgṃ hu॒tāyā॒-mutta॒rā-''hṷti॒-sskande᳚t |
dvi॒pādbhiḥ̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭̭ddhyeta |
yadutta̭rayā॒ 'bhijṷhu॒yāt || 13 ||
catṷṣpādbhiḥ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭ddhyeta |
yatra॒ vettha̭ vanaspate de॒vānā॒-ṅguhyā॒ nāmā̭ni |
tatra̭ ha॒vyāni̭ gāma॒yeti̭ vānaspa॒tya-ya॒rcā sa॒midha̭-mā॒dhāya̭ | tū॒ṣṇīme॒va puna̭-rjuhuyāt |
vana॒spati̭nai॒va ya॒jñasyārtā॒-ñcānā᳚rtā॒-ñcāhṷtī॒ vidā̭dhāra | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
yatpu॒rā pra̭yā॒jebhyaḥ॒ prāṃaṅgā̭ra॒-sskande᳚t |
a॒ddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt || 14 ||
ya-dda̭kṣi॒ṇā | bra॒hmaṇḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | ya-tpra॒tyak |
hotrḙ ca॒ patni̭yai ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt |
yadudaṃ̭ | a॒gnīdhḙ ca pa॒śubhya̭śca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | yada̭bhijuhu॒yāt | ru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyāt |
yannābhi̭ juhu॒yāt | aśā᳚ntaḥ॒ prahri̭yeta || 15 ||
sru॒vasya॒ buddhnḙnābhi॒ nida̭ddhyāt |
mā ta̭mo॒ mā ya॒jñasta̭ma॒nmā yaja̭māna-stamat |
nama̭ste astvāya॒te | namo̭ rudra parāya॒te |
namo॒ yatra̭ ni॒ṣīda̭si |
a॒mu-mmā higṃ̭sīra॒mu-mmā higṃ̭sī॒riti॒ yena॒ skande᳚t || ta-mpraha̭ret |
sa॒hasra̭śṛṅgo vṛṣa॒bho jā॒tavḙdāḥ | stoma̭pṛṣṭho ghṛ॒tavā᳚n-thsu॒pratī̭kaḥ |
mā no̭ hāsīnmetthi॒to (hāsīrmetthi॒to) nettvā॒ jahā̭ma |
go॒po॒ṣa-nno̭ vīrapo॒ṣa-ñca̭ ya॒ccheti̭ |
brahma̭ṇai॒vaina॒-mpraha̭rati | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 16 ||
(vai pra॒jāpa̭tiḥ - sthāpayati - prajā॒nan - na॒bhijṷhu॒yāth - syā᳚-d- dhriyeta॒ - jahā̭ma॒ triṇi̭ ca) (a. 2)
(yadvisṣa̭ṇṇena prājāpa॒tyayā॒ ya-tkī॒ṭā ma̭ddhya॒mena॒ yadava̭vṛṣṭena॒ ya-tpūrva̭syāṃ॒-ya~-tpu॒rā pra̭yā॒jebhya॒ praṃṅgā̭ro॒ ya-dda̭kṣi॒ṇā ya-tpra॒tyagyadudaṅṋ̇)
anuvākaṃ 3 - mukhyāgnyasambhave-'nukalpāḥ homādhārāḥ
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gni-rma॒thyamā̭no॒ na jāya̭te | yatrā॒nya-mpaśye᳚t | tata̭ ā॒hṛtya̭ hota॒vya᳚m |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati ||
yadya॒nya-nna vi॒ndet | a॒jāyāgṃ̭ hota॒vya᳚m | ā॒gne॒yī vā e॒ṣā | yada॒jā | a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 17 ||
a॒jasya॒ tu nāśñī̭yāt | yada॒jasyā᳚-śñī॒yāt |
yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāma̭dyāt | tasmā̭da॒jasya॒ nāśya᳚m || yadya॒jā-nna vi॒ndet | brā॒hma॒ṇasya॒ dakṣi̭ṇe॒ hastḙ hota॒vya᳚m |
e॒ṣa vā a॒gni rvai᳚śvāna॒raḥ | yadbrā᳚hma॒ṇaḥ |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 18 ||
brā॒hma॒ṇa-ntu va̭sa॒tyai̭ nāpa̭rundhyāt | yadbrā᳚hma॒ṇaṃ-va~̭sa॒tyā a̭paru॒ndhyāt |
yasmi̭nne॒-vāgnāvāhṷti-ñjuhu॒yāt | ta-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayet |
tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo va̭sa॒tyai̭ nāpa॒ruddhyaḥ̭ || yadi̭ brāhma॒ṇa-nna vi॒ndet |
da॒rbha॒sta॒beṃ ho̭ta॒vya᳚m |
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒baṃḥ |
a॒gnāve॒-vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
da॒rbhāgstu nāddhyā̭sīta || 19 ||
yadda॒rbhāna॒ddhyāsī̭ta | yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāmaddhyā̭sīta |
tasmā᳚-dda॒rbhā nāddhyā̭sita॒vyāḥ᳚ ||
yadi̭ da॒rbhānna vi॒ndet | a॒phsu ho̭ta॒vya᳚m |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā᳚sve॒ vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
āpa॒stu na pari̭cakṣīta | yadāpaḥ̭ pari॒cakṣī̭ta || 20 ||
yā me॒vāphsvāhṷti-ñjuhu॒yāt | tā-mpari̭cakṣīta |
tasmā॒dāpo॒ na pa̭ri॒cakṣyāḥ᳚ ||
meddhyā̭ ca॒ vā e॒tasyā̭me॒ddhyā ca̭ ta॒nuvau॒ sagṃsṛ̭jyete | yasyā-hi̭tāgne-ra॒nyaira॒gnibhi̭-ra॒gnayaḥ̭ sagṃsṛ॒jyante᳚ | a॒gnaye॒ vivi̭caye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
meddhyā᳚-ñcai॒vāsyā̭-me॒ddhyā-ñca̭ ta॒nuvau॒ vyāva̭rtayati || a॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet | a॒gnime॒va vra॒tapa̭ti॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheye॒-nopa̭dhāvati |
sa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā-la̭bhaṃya~ti || 21 ||
garbha॒gg॒ srava̭ntamaga॒dama̭kaḥ | a॒gni-rindra॒-stvaṣṭā॒ bṛha॒spatiḥ̭ | pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuśco-tai॒tat | nābhi-prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ ||
reto॒ vā e॒tadvāji̭na॒-māhi̭tāgneḥ | yada̭gniho॒tram | tadyathsrave᳚t |
reto᳚-'sya॒ vāji̭nagg sravet | garbha॒gg॒ srava̭ntama-ga॒dama̭ka॒-rityā̭ha |
reta̭ e॒vāsmi॒n vāji̭na-ndadhāti || 22 ||
a॒gnirityā̭ha | a॒gnirvai rḙto॒dhāḥ | reta̭ e॒va tadda̭dhāti | indra॒ ityā̭ha | i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭n-dadhāti | tvaṣṭetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pama॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | bṛha॒spati॒rityā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati ||
pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuścotai॒ta-dityā̭ha |
a॒syā-me॒vaina॒-tprati̭ṣṭhāpayati ||
nābhi prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒cairityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 23 ||
(a॒jā-'gnāve॒vāsyā᳚gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati - bhava - tyāsīta - pari॒cakṣī̭ta - lambhayati - dadhāti - de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ॒ pañca̭ ca) (a. 3)
(vi vai ya-dya॒nyama॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇasya̭ darbhasta॒mbe᳚-'phsu ho̭ta॒vya᳚m)
anuvākaṃ 4 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
yāḥ pu॒rastā᳚-tpra॒srava̭nti | u॒pari̭ṣṭā-thsa॒rvata̭śca॒ yāḥ | tābhī̭ ra॒śmipa̭vitrābhiḥ | śra॒ddhāṃ-ya~॒jñamāra̭bhe || devā̭ gātuvidaḥ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ vindata | mana̭sa॒spati̭nā de॒vena̭ | vātā᳚-dya॒jñaḥ prayṷjyatām || tṛ॒tīya̭syai di॒vaḥ | gā॒ya॒tri॒yā soma॒ ābhṛ̭taḥ || 24 ||
so॒ma॒pī॒thāya॒ sanna̭yitum | vaka̭la॒-manta̭ra॒māda̭de || āpo̭ devī-śśu॒ddhā-sstha̭ | i॒mā pātrā̭ṇi śundhata | u॒pā॒ta॒ṅkyā̭ya de॒vānā᳚m | pa॒rṇa॒va॒lkamu॒ta śṷndhata ||
payo̭ gṛ॒heṣu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ |
payo̭ va॒thseṣu॒ paya॒ indrā̭ya ha॒viṣe᳚ dhriyasva | gā॒ya॒trī pa̭rṇava॒lkena̭ | paya-ssoma̭-ṅkarotvi॒mam || 25 ||
a॒gni-ṅgṛ̭hṇāmi su॒rathaṃ॒-yo~ ma̭yo॒ bhūḥ |
ya u॒dyanta̭mā॒ roha̭ti॒ sūrya॒mahne᳚ |
ā॒di॒tya-ñjyoti̭ṣā॒-ñjyoti̭rutta॒mam |
śvo ya॒jñāya̭ ramatā-nde॒vatā᳚bhyaḥ ||
vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyān | indrḙṇa sa॒ha de॒vatāḥ᳚ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒māmūrja̭-mpañcada॒śīṃ-ye~ pravi̭ṣṭāḥ | tānde॒vā-npari̭gṛhṇāmi॒ pūrvaḥ̭ || 26 ||
a॒gnir-ha̭vya॒vāḍi॒ha tānāva̭hatu | pau॒rṇa॒mā॒sagṃ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ |
ā॒mā॒vā॒syagṃ̭ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ || a॒nta॒rā-'gnī pa॒śavaḥ̭ | de॒va॒sa॒gṃ॒ sada॒māga̭mann | tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi |
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒ha pra॒jā vi॒śvarṷ̄pā ramantām | a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi || 27 ||
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ ||
i॒ha pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā ramantām |
a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ |
tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || a॒ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ |
avā᳚ḍḍha॒vyā pi॒tṛbhya॒ ā | ta-mpūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅka̭rat || aja̭sra॒-ntvāgṃ sa̭bhāpā॒lāḥ || 28 ||
vi॒ja॒yabhā̭ga॒gṃ॒ sami̭ndhatām | agnḙ dī॒dāya̭ me sabhya | viji̭tyai śa॒radaḥ̭ śa॒tam || anna̭māvasa॒thīya᳚m | a॒bhiha̭rāṇi śa॒radaḥ̭ śa॒tam | ā॒va॒sa॒the śriya॒-mmantra᳚m | ahi̭rbu॒ddhniyo॒ niya̭cchatu || i॒dama॒ha-ma॒gni jye᳚ṣṭhebhyaḥ | vasṷbhyo ya॒jña-mprabra̭vīmi |
i॒dama॒ha-mindra̭ jyeṣṭhebhyaḥ || 29 ||
ru॒drebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi | i॒dama॒haṃ-va~rṷṇa-jyeṣṭhebhyaḥ | ā॒di॒tyebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi || paya̭svatī॒-roṣa̭dhayaḥ |
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpayaḥ̭ | tena॒ māmi̭ndra॒ sagṃsṛ̭ja ||
agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi |
taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām |
vāyo᳚ vratapata॒ ādi̭tya vratapate || 30 ||
vra॒tānāṃ᳚-vra~tapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi | taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām ||
i॒mā-mprācī॒mudī̭cīm | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saggskṛ̭tām | ba॒hu॒pa॒rṇāmaśṷṣkāgrām |
harā̭mi paśu॒pāma॒ham || yatkṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | prāvi̭śa॒stvaṃ-va~na॒spatīṋ |
tata॒stvāmḙkavigṃśati॒dhā | sambha̭rāmi susa॒mbhṛtā᳚ || 31 ||
trī-npa̭ri॒dhīgsti॒sra-ssa॒midhaḥ̭ | ya॒jñāyṷranusañca॒rān |
u॒pa॒ve॒ṣa-mmekṣa̭ṇa॒-ndhṛṣṭi᳚m | sambha̭rāmi susa॒bhṛntā᳚ || yā jā॒tā oṣa̭dhayaḥ | de॒vebhya̭ striyu॒ga-mpu॒rā | tāsā॒-mparva̭ rāddhyāsam | pa॒ri॒sta॒ra-mā॒haranṋ ||
a॒pā-mmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya᳚m |
sadḙvagṃ śi॒vama̭stu me || 32 ||
ā॒cche॒ttā vo॒ mā ri̭ṣam | jīvā̭ni śa॒radaḥ̭ śa॒tam || apa̭rimitānā॒-mpari̭mitāḥ | sanna̭hye sukṛ॒tāya॒kam | eno॒ mā nigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāham | puna̭ru॒tthāya̭ bahu॒lā bha̭vantu || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hirūrṇā̭mṛdu |
syo॒na-mpi॒tṛbhya̭stvā bharāmya॒ham | a॒smi-nthsī̭dantu me pi॒taraḥ̭ so॒myāḥ |
pi॒tā॒ma॒hāḥ prapi̭tāmahāścānu॒gai-ssa॒ha || 33 ||
tri॒vṛ-tpa̭lā॒śe da॒rbhaḥ | iyā᳚-nprāde॒śa sa̭mintaḥ | ya॒jñe pa॒vitra॒-mpotṛ̭tamam | payo̭ ha॒vya-ṅka̭rotu me || i॒mau prā̭ṇāpā॒nau |
ya॒jñasyāṅgā̭ni sarva॒śaḥ | ā॒pyā॒yaya̭ntau॒ sañca̭ratām | pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne ||
pa॒vitre᳚ stho vaiṣṇa॒vī | vā॒yurvā॒-mmana̭sā punātu || 34 ||
a॒ya-mprā॒ṇaścā̭pā॒naśca̭ | yaja̭māna॒-mapi̭gacchatām | ya॒jñe hyabhṷ̄tā॒-mpotā̭rau |
pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne || tvayā॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | tvayā̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāniḥ̭ | acchi̭draṃ-ya~॒jñamanvḙṣi vi॒dvān |
tvayā॒ hotā॒ santa̭notyardhamā॒sān || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śo̭-'si॒ tantṷ̄nām |
pa॒vitrḙṇa sa॒hāga̭hi || 35 ||
śi॒veyagṃ rajjṷrabhi॒dhānī᳚ | a॒ghni॒yā-mupa̭sevatām || apra̭sragṃsāya ya॒jñasya̭ |
u॒khe upa̭dadhāmya॒ham | pa॒śubhi॒-ssannī̭ta-mbibhṛtām | indrā̭ya śṛ॒ta-ndadhi̭ ||
u॒pa॒ve॒ṣo̭-'si ya॒jñāya̭ | tvā-mpa̭rive॒ṣa-ma̭dhārayann | indrā̭ya ha॒viḥ kṛ॒ṇvantaḥ̭ |
śi॒va-śśa॒gmo bha̭vāsi naḥ || 36 ||
amṛ̭nmaya-ndevapā॒tram | ya॒jñasyāyṷṣi॒ prayṷjyatām | ti॒raḥ॒ pa॒vi॒tramati̭nītāḥ |
āpo̭ dhāraya॒ mā-'ti̭guḥ || de॒vena̭ savi॒trotpṷ̄tāḥ | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ | gā-ndo̭hapavi॒tre rajju᳚m | sarvā॒ pātrā̭ṇi śundhata || e॒tā āca̭ranti॒ madhṷma॒dduhā̭nāḥ |
pra॒jāva̭tī-rya॒śaso̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ || 37 ||
ba॒hvī rbhava̭ntī॒rupa॒ jāya̭mānāḥ | i॒ha va॒ indro̭ ramayatu gāvaḥ || pū॒ṣā stha̭ || a॒ya॒kṣmā vaḥ̭ pra॒jayā॒ sagṃsṛ̭jāmi |
rā॒yaspoṣḙṇa bahu॒lā bhava̭ntīḥ | ūrja॒-mpayaḥ॒ pinva̭mānā ghṛ॒ta-ñca̭ |
jī॒vo jīva̭ntī॒rupa̭ va-ssadeyam || dyauśce॒maṃ-ya~॒jña-mpṛ̭thi॒vī ca॒ sandṷhātām |
dhā॒tā somḙna sa॒ha vātḙna vā॒yuḥ | yaja̭mānāya॒ dravi̭ṇa-ndadhātu || 38 ||
uthsa̭-nduhanti ka॒laśa॒-ñcatṷrbilam | iḍā᳚-nde॒vī-mmadhṷmatīgṃ suva॒rvida᳚m |
tadi̭ndrā॒gnī ji̭nvatagṃ sū॒nṛtā̭vat | ta-dyaja̭māna-mamṛta॒tve da̭dhātu ||
kāma̭dhukṣaḥ॒ praṇo᳚ brūhi | indrā̭ya ha॒viri̭ndri॒yam || a॒mūṃ-ya~syā᳚-nde॒vānā᳚m |
ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒-mpayo̭ hi॒tam || ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyaḥ̭ |
ha॒vya-māpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || 39 ||
va॒thsebhyo̭ manu॒ṣye᳚bhyaḥ | pu॒na॒rdo॒hāya̭ kalpatām || ya॒jñasya॒ santa̭tirasi |
ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭ti॒manu॒santa̭nomi || ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve tvā |
ya॒jñāyāpi̭ dadhāmya॒ham | a॒dbhirari̭ktena॒ pātrḙṇa | yāḥ pū॒tāḥ pa̭ri॒śera̭te ||
a॒ya-mpaya॒-ssoma̭-ṅkṛ॒tvā | svāṃ-yo~ni॒-mapi̭gacchatu || 40 ||
pa॒rṇa॒va॒lkaḥ pa॒vitra᳚m | sau॒mya-ssomā॒ddhi nirmi̭taḥ || i॒mau pa॒rṇa-ñca̭ da॒rbha-ñca̭ |
de॒vānāgṃ̭ havya॒śodha̭nau | prā॒ta॒rve॒ṣāya̭ gopāya | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ hi rakṣa̭si ||
u॒bhāva॒gnī ṷpastṛṇa॒te | de॒vatā॒ upa̭vasantu me | a॒ha-ṅgrā॒myā-nupa̭vasāmi |
mahya॒-ṅgopa̭taye pa॒śūn || 41 ||
[ābhṛ̭ta - i॒maṃ - gṛ̭hṇāmi॒ pūrva॒ - stāḥ purvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi - sabhāpā॒lā - indra̭jyeṣṭhebhya॒-ādi̭tya vratapate-susa॒bhruntā̭ - me - sa॒ha - pṷnātu - gahi - no - vi॒śvarṷ̄pā - dadhātu॒ - puna̭--r gacchatu - pa॒śun ] (a. 4)
yāḥ pu॒rastā̭di॒māmūrja̭mi॒ha pra॒jā i॒ha pa॒śavo॒-'ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ
anuvākaṃ 5 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
devā̭ de॒veṣu॒ parā᳚kramaddhvam | pratha̭mā dvi॒tīyḙṣu | dvitī̭yā-stṛ॒tīyḙṣu |
trirḙkādaśā i॒ha mā̭-'vata | i॒dagṃ śa̭keyaṃ॒-ya~di॒da-ṅka॒romi̭ |
ā॒tmā ka̭rotvā॒tmane᳚ | i॒da-ṅka̭riṣye bheṣa॒jam | i॒da-mmḙ viśvabheṣajā |
aśvi̭nā॒ prāva̭taṃ-yu~॒vam || i॒dama॒hagṃ senā̭yā a॒bhītva̭ryai || 42 ||
mukha॒mapo̭hāmi || sūrya̭jyoti॒ rvibhā̭hi | ma॒ha॒ta i̭ndri॒yāya̭ || āpyā̭yatā-ṅghṛ॒tayo̭niḥ | a॒gnir-ha॒vyā-'nṷmanyatām |
khama̭ṅkṣva॒ tvaca̭maṅkṣva | su॒rū॒pa-ntvā̭ vasu॒vida᳚m | pa॒śū॒nā-nteja̭sā |
a॒gnaye॒ juṣṭa̭-ma॒bhighā̭rayāmi || syo॒na-nte॒ sada̭na-ṅkaromi || 43 ||
ghṛ॒tasya॒ dhāra̭yā su॒śeva̭-ṅkalpayāmi ||
tasmi᳚n-thsīdā॒mṛte॒ prati̭tiṣṭha |
vrī॒hī॒ṇā-mmḙdha sumana॒syamā̭naḥ ||
ā॒rdraḥ pra̭thasnu॒-rbhuva̭nasya go॒pāḥ |
śṛ॒ta uthsnā̭ti jani॒tā ma̭tī॒nām ||
yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ |
de॒vānāṃ᳚-vi~॒ṣṭhāmanu॒ yo vi̭ta॒sthe |
ā॒tma॒nvā-nthso̭ma ghṛ॒tavā॒n॒. hi bhū॒tvā |
de॒vā-nga̭ccha॒ suva̭rvinda॒ yaja̭mānāya॒ mahya᳚m || irā॒ bhūtiḥ̭ pṛthi॒vyai raso॒ motkra̭mīt || 44 ||
devāḥ᳚ pitaraḥ॒ pita̭ro devāḥ | yo̭-'hama̭smi॒ sa san. ya̭je | yasyā᳚smi॒ na tama॒ntarḙmi | sva-mma̭ i॒ṣṭagg sva-nda॒ttam | sva-mpū॒rtagg svagg śrā॒ntam | svagṃ hu॒tam | tasya̭ me॒-'gni-rṷpadra॒ṣṭā | vā॒yurṷpaśro॒tā |
ā॒di॒tyo̭-'nukhyā॒tā | dyauḥ pi॒tā || 45 ||
pṛ॒thi॒vī mā॒tā | pra॒jāpa̭ti॒ rbandhuḥ̭ |
ya e॒vāsmi॒ sa san. ya̭je || mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣam | mā te॒ tejo-'pa̭kramīt |
bha॒ra॒tamuddha̭re॒ manṷṣiñca | a॒va॒dānā̭ni te pra॒tyava̭dāsyāmi |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || yada̭va॒dānā̭ni te-'va॒dyann | vilo॒mākā̭rṣamā॒tmanaḥ̭ || 46 ||
ājyḙna॒ pratya̭najmyenat | tatta॒ āpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || ajyā̭yo yavamā॒trāt |
ā॒vyā॒dhā-tkṛ̭tyatāmi॒dam | mā rṷ̄rupāma ya॒jñasya̭ | śu॒ddhagg svi̭ṣṭami॒dagṃ ha॒viḥ || manṷnā dṛ॒ṣṭā-ṅghṛ॒tapa̭dīm | mi॒trāvarṷṇasamīritām | da॒kṣi॒ṇā॒rdhādasa̭bhinndann | ava̭dyā-myeka॒to mṷkhām || 47 ||
iḍḙ bhā॒ga-ñjṷṣasva naḥ | jinva॒ gā jinvārva̭taḥ | tasyā᳚ste bhakṣi॒vāṇaḥ̭ syāma | sa॒rvātmā̭na-ssa॒rvaga̭ṇāḥ || braddhna॒ pinva̭sva |
dada̭to me॒ mā kṣā̭yi | ku॒rva॒to me॒ mopa̭dasat | di॒śā-ṅklṛpti̭rasi | diśo̭ me kalpantām | kalpa̭ntā-mme॒ diśaḥ̭ || 48 ||
daivī᳚śca॒ mānṷṣīśca | a॒ho॒rā॒tre mḙ kalpetām | a॒rdha॒mā॒sā mḙ kalpantām | māsā̭ me kalpantām | ṛ॒tavo̭ me kalpantām | saṃ॒va~॒thsa॒ro mḙ kalpatām |
klṛpti̭rasi॒ kalpa̭tā-mme ||
āśā̭nā-ntvā-''śāpā॒lebhyaḥ̭ |
ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ |
i॒da-mbhū॒tasyā-ddhya̭kṣebhyaḥ || 49 ||
vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam | bhaja̭tā-mbhā॒gī bhā॒gam | mā-'bhā॒go-'bha̭kta |
nira̭bhā॒ga-mbha̭jāmaḥ | a॒paspi̭nva | oṣa̭dhīrjinva | dvi॒pātpā̭hi | catṷṣpādava | di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya | brā॒hma॒ṇānā̭-mi॒dagṃ ha॒viḥ || 50 ||
so॒myānāgṃ̭ somapī॒thinā᳚m | nirbha॒kto brā᳚hmaṇaḥ | nehā-brā᳚hmaṇasyāsti ||
sama̭ṅktā-mba॒ra॒ḥir-ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | samā̭di॒tyai rvasṷbhi॒-ssa-mma॒rudbhiḥ̭ |
samindrḙṇa॒ viśvḙbhi rde॒vebhi̭raṅktām |
di॒vya-nnabho̭ gacchatu॒ ya-thsvāhā᳚ ||
i॒ndrā॒ṇī vā̭ vidha॒vā bhṷ̄yāsam | adi̭tiriva supu॒trā |
a॒sthū॒ri tvā̭ gārhapatya || 51 ||
upa॒niṣa̭de suprajā॒stvāya̭ ||
sa-mpatnī॒ patyā̭ sukṛ॒tena̭ gacchatām |
ya॒jñasya̭ yu॒ktau dhuryā̭vabhūtām |
sa॒jā॒nnā॒nau vija̭hatā॒-marā̭tīḥ |
di॒vi jyoti̭ra॒ja-ra॒māra̭bhetām ||
daśa̭ te ta॒nuvo̭ yajña ya॒jñiyāḥ᳚ |
tāḥ prī̭ṇātu॒ yaja̭māno ghṛ॒tena̭ | nā॒ri॒ṣṭhayoḥ᳚ pra॒śiṣa॒mīḍa̭mānaḥ |
de॒vānā॒-ndaivye-'pi॒ yaja̭māno॒-'mṛto̭-'bhūt ||
yaṃ-vā~᳚-nde॒vā a̭kalpayann || 52 ||
ū॒rjo bhā॒gagṃ śa̭takratū | e॒tadvā॒-ntena̭ prīṇāni | tena̭ tṛpyatamagṃhahau || a॒ha-nde॒vānāgṃ̭ su॒kṛtā̭masmi lo॒ke |
mame॒dami॒ṣṭa-nna mithṷ rbhavāti | a॒ha-nnā̭ri॒ṣṭhā-vanṷyajāmi vi॒dvān |
yadā᳚bhyā॒-mindro॒ ada̭dhā-dbhāga॒dheya᳚m || adā̭rasṛdbhavata deva soma |
a॒smin. ya॒jñe ma̭ruto mṛḍatā naḥ |
mā no̭ vidada॒bhi bhā॒mo aśa̭stiḥ || 53 ||
mā no̭ vida-dva॒janā॒ dveṣyā॒ yā ||
ṛ॒ṣa॒bhaṃ-vā~॒jinaṃ̭-va~॒yam |
pū॒rṇamā̭saṃ-ya~jāmahe | sa no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m | prā॒ṇāya̭ su॒rādha̭se | pū॒rṇamā̭sāya॒ svāhā᳚ ||
a॒mā॒vā॒syā̭ su॒bhagā̭ su॒śevā᳚ | dhe॒nuri̭va॒ bhūya̭ ā॒pyāya̭mānā | sā no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m |
a॒pā॒nāya̭ su॒rādha̭se | a॒mā॒vā॒syā̭yai॒ svāhā᳚ || a॒bhistṛ̭ṇīhi॒ pari̭dhehi॒ vedi᳚m |
jā॒mi-mmā higṃ̭sīramu॒yā śayā̭nā |
ho॒tṛ॒ṣada̭nā॒ hari̭tā-ssu॒varṇāḥ᳚ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya bra॒ddhne || 54 ||
(a॒bhītva̭ryai - karomi - kramīt - pi॒tā - ''tmana̭ - eka॒tomṷkhāṃ - me॒ diśo - 'dhya̭kṣebhyo - ha॒vi--r gā̭rhapatyā - kalpaya॒ - nnaśa̭stiḥ॒ - sā no̭ dohatāgṃ su॒vīryagṃ̭ sa॒pta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
pari̭stṛṇīta॒ pari̭dhattā॒gnim | pari̭hito॒-'gni ryaja̭māna-mbhunaktu | a॒pāgṃ rasa॒ oṣa̭dhīnāgṃ su॒varṇaḥ̭ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya santu kāma॒dughāḥ᳚ | a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke ||
bhūpa̭te॒ bhuva̭napate | ma॒ha॒to bhū॒tasya̭ pate | bra॒hmāṇa̭-ntvā vṛṇīmahe ||
a॒ha-mbhūpa̭tira॒ha-mbhuva̭napatiḥ |
a॒ha-mma̭ha॒to bhū॒tasya॒ patiḥ̭ || 55 ||
de॒vena̭ savi॒trā prasṷ̄ta॒ ārtvi̭jya-ṅkariṣyāmi | deva̭ savitare॒ta-ntvā̭ vṛṇate |
bṛha॒spati॒-ndaivya̭-mbra॒hmāṇa᳚m | tada॒ha-mmana̭se॒ prabra̭vīmi | mano̭ gāyatri॒yai |
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubhe᳚ | tri॒ṣṭu-bjaga̭tyai | jaga̭tyanu॒ṣṭubhe᳚ | a॒nu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyai | pa॒ṅktiḥ pra॒jāpa̭taye || 56 ||
pra॒jāpa̭ti॒ rviśve᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ | viśvḙ de॒vā bṛha॒spata̭ye | bṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇe |
brahma॒ bhūrbhuva॒-ssuvaḥ̭ | bṛha॒spati̭ rde॒vānā᳚-mbra॒hmā | a॒ha-mma̭nu॒ṣyā̭ṇām | bṛha̭spate ya॒jña-ṅgo̭pāya || i॒da-ntasmai̭ ha॒rmya-ṅka̭romi | yo vo̭ devā॒ścara̭ti brahma॒carya᳚m | me॒dhā॒vī di॒kṣu mana̭sā tapa॒svī || 57 ||
a॒ntardū॒taśca̭rati॒ mānṷṣīṣu ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya |
mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ ||
bhūmi̭ rbhū॒tvā ma̭hi॒māna̭-mpupoṣa |
tato̭ de॒vī va̭rdhayate॒ payāgṃ̭si |
ya॒jñiyā̭ ya॒jñaṃ-vi~ca॒yanti॒ śañca̭ |
oṣa̭dhī॒rāpa̭ i॒ha śakva̭rīśca ||
yo mā̭ hṛ॒dā mana̭sā॒ yaśca̭ vā॒cā || 58 ||
yo brahma̭ṇā॒ karma̭ṇā॒ dveṣṭi̭ devāḥ |
ya-śśru॒tena॒ hṛda̭yeneṣṇa॒tā ca̭ |
tasye᳚ndra॒ vajrḙṇa॒ śira̭śchinadmi ||
ūrṇā̭mṛdu॒ pratha̭mānagg syo॒nam |
de॒vebhyo॒ juṣṭa॒gṃ॒ sada̭nāya ba॒r॒hiḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi |
mā-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe pa̭ra॒me vyo̭mann || catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā va॒yunā̭ni vaste |
sā stī॒ryamā̭ṇā maha॒te saubha̭gāya || 59 ||
sā mḙ dhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ |
śi॒vā ca̭ me śa॒gmā cai̭dhi |
syo॒nā ca̭ me su॒ṣadā̭ caidhi |
ūrja̭svatī ca me॒ paya̭svatī caidhi |
iṣa॒mūrja̭-mme pinvasva | brahma॒ tejo̭ me pinvasva | kṣa॒tramojo̭ me pinvasva |
viśa॒-mpuṣṭi̭-mme pinvasva |
āyṷra॒nnādya̭-mme pinvasva |
pra॒jā-mpa॒śū-nmḙ pinvasva || 60 ||
a॒smin. ya॒jña upa॒ bhūya॒ innu me᳚ |
avi̭kṣobhāya pari॒dhīnda̭dhāmi |
dha॒rtā dha॒ruṇo॒ dharī̭yān |
a॒gni rdveṣāgṃ̭si॒ niri॒to nṷdātai ||
vicchi̭nadmi॒ vidhṛ̭tībhyāgṃ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ |
vi॒śo ya॒ntrābhyāṃ॒-vi~dha̭māmyenān | a॒haggsvānā̭-mutta॒mo̭-'sāni devāḥ |
vi॒śo ya॒ntre nu॒damā̭ne॒ arā̭tim | viśva̭-mpā॒pmāna॒mama̭ti-ndurmarā॒yum || 61 ||
sīda̭ntī de॒vī sṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke |
dhṛtī᳚ stho॒ vidhṛ̭tī॒ svadhṛ̭tī |
prā॒ṇānmayi̭ dhārayatam | pra॒jā-mmayi̭ dhārayatam | pa॒śūnmayi̭ dhārayatam ||
a॒ya-mpra̭sta॒ra u॒bhaya̭sya dha॒rtā |
dha॒rtā pra̭yā॒jānā̭-mu॒tānṷ̄yā॒jānā᳚m |
sa dā̭dhāra sa॒midho̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ |
tasmi॒n-thsruco॒ addhyāsā̭dayāmi ||
āro̭ha pa॒tho jṷhu deva॒yānāṋ || 62 ||
yatrarṣa̭yaḥ prathama॒jā ye pṷrā॒ṇāḥ | hira̭ṇyapakṣā-'ji॒rā sambhṛ̭tāṅgā |
vahā̭si mā su॒kṛtāṃ॒-ya~tra̭ lo॒kāḥ ||
avā॒ha-mbā̭dha upa॒bhṛtā̭ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ | dohai̭ ya॒jñagṃ su॒dughā̭miva dhe॒num |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
yo mā̭ vā॒cā mana̭sā durmarā॒yuḥ |
hṛ॒dā-'rā̭tī॒yā-da̭bhi॒dāsa̭-dagne || 63 ||
i॒dama̭sya ci॒ttamadha̭ra-ndhru॒vāyāḥ᳚ | a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
ṛ॒ṣa॒bho̭-'si śākva॒raḥ | ghṛ॒tācī̭nāgṃ sū॒nuḥ | pri॒yeṇa॒ nāmnā᳚ pri॒ye sada̭si sīda ||
syo॒no mḙ sīda su॒ṣadaḥ̭ pṛthi॒vyām |
pratha̭yi pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ suva॒rge lo॒ke |
di॒vi sī̭da pṛthi॒vyā-ma॒ntari̭kṣe |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam || 64 ||
adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
i॒yagg sthā॒lī ghṛ॒tasya̭ pū॒rṇā |
acchi̭nnapayā-śśa॒tadhā̭ra॒ uthsaḥ̭ |
mā॒ru॒tena॒ śarma̭ṇā॒ daivyḙna ||
ya॒jño̭-'si sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ | sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ | sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ | pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ || 65 ||
sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ |
sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ || i॒dami̭ndri॒ya-ma॒mṛtaṃ̭-vī~॒rya᳚m | a॒nenendrā̭ya pa॒śavo̭-'cikithsann |
tena̭ devā ava॒topa॒ mām | i॒heṣa॒mūrjaṃ॒-ya~śa॒-ssaha॒ ojaḥ̭ saneyam | śṛ॒ta-mmayi̭ śrayatām || ya-tpṛ̭thi॒vī-maca̭ra॒ttat-pravi̭ṣṭam || 66 ||
yenāsi̭ñca॒-dbala॒mindre᳚ pra॒jāpa̭tiḥ |
i॒da-ntacchu॒kra-mmadhṷ vā॒jinī̭vat |
yeno॒-pari̭ṣṭā॒dadhi̭no-nmahe॒ndram |
dadhi॒ mā-ndhi̭notu ||
a॒yaṃ-ve~॒daḥ pṛ̭thi॒vī-manva̭vindat |
guhā̭ sa॒tī-ṅgaha̭ne॒ gahva̭reṣu |
sa vi̭ndatu॒ yaja̭mānāya lo॒kam |
acchi̭draṃ-ya~॒jña-mbhūri̭karmā karotu ||
a॒yaṃ-ya~॒jña-ssama̭sadaddha॒viṣmāṋ |
ṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā de॒vatā̭bhiḥ || 67 ||
tena̭ lo॒kān-thsūrya̭vato jayema |
indra̭sya sa॒khya-ma̭mṛta॒tva-ma̭śyām ||
yo naḥ॒ kanī̭ya i॒ha kā॒mayā̭tai |
a॒smin. ya॒jñe yaja̭mānāya॒ mahya᳚m |
apa॒ tami̭ndrā॒gnī bhuva̭nānnudetām |
a॒ha-mpra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya ||
agnḙ vājajit | vāja̭-ntvā sari॒ṣyanta᳚m |
vāja̭-ñje॒ṣyanta᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m || 68 ||
vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gnima̭nnā॒-dama॒nnādyā̭ya || upa̭hūto॒ dyauḥ pi॒tā |
upa॒ mā-ndyauḥ pi॒tā hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt | āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya | upa̭hūtā pṛthi॒vī mā॒tā | upa॒ mā-mmā॒tā pṛ̭thi॒vī hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt || 69 ||
āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya ||
mano॒ jyoti̭ rjuṣatā॒mājya᳚m |
vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭-stanutāmi॒ma-nnaḥ̭ |
viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām ||
ya-ntḙ agna āvṛ॒ścāmi̭ | a॒haṃ-vā~᳚ kṣipi॒taścaranṋ | pra॒jā-ñca॒ tasya॒ mūla̭-ñca |
nī॒cairdḙvā॒ nivṛ̭ścata || 70 ||
agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti | sa॒mā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na | yo mā-ndveṣṭi̭ jātavedaḥ | ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha |
yāgścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || agnḙ vājajit |
vāja̭-ntvā sasṛ॒vāgṃsa᳚m || 71 ||
vāja̭-ñjigi॒vāgṃsa᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m | vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gni-ma̭nnā॒da-ma॒nnādyā̭ya || vedi̭ rba॒ra॒ḥi-śśṛ॒tagṃ ha॒viḥ |
i॒ddhmaḥ pa̭ri॒dhaya॒-ssrucaḥ̭ | ājyaṃ̭-ya~॒jña ṛco॒ yajuḥ̭ | yā॒jyā᳚śca vaṣaṭkā॒rāḥ | sa-mme॒ sanna̭tayo namantām |
i॒ddhma॒saṃ॒-naha̭ne hu॒te || 72 ||
di॒vaḥ khīlo-'va̭tataḥ | pṛ॒thi॒vyā addhyutthi̭taḥ | tenā̭ sa॒hasra̭kāṇḍena | dvi॒ṣantagṃ̭ śocayāmasi | dvi॒ṣanmḙ ba॒hu śo̭catu |
oṣa̭dhe॒ mo a॒hagṃ śṷcam || yajña॒ nama̭ste yajña | namo॒ nama̭śca te yajña | śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva || 73 ||
su॒bhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | bra॒hma॒va॒rca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva |
ya॒jñasyardhi॒manu॒ santi̭ṣṭhasva | upa̭ te yajña॒ namaḥ̭ | upa̭ te॒ namaḥ̭ |
upa̭ te॒ namaḥ̭ || triṣpha॒lī kri॒yamā̭ṇānām | yo nya॒ṅgo a̭va॒śiṣya̭te |
rakṣa̭sā-mbhāga॒dheya᳚m | āpa॒sta-tprava̭hatādi॒taḥ || 74 ||
u॒lūkha̭le॒ musa̭le॒ yacca॒ śūrpe᳚ |
ā॒śi॒śleṣa̭ dṛ॒ṣadi॒ yatka॒pāle᳚ |
a॒va॒pruṣo̭ vi॒pruṣa॒-ssaṃya~̭jāmi |
viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām |
ya॒jñe yā vi॒pruṣa॒-ssanti̭ ba॒hvīḥ |
a॒gnau tā-ssarvā॒-ssvi̭ṣṭā॒-ssuhṷtā juhomi || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ |
sa॒patnā᳚nme anīnaśaḥ | divai̭nān. vi॒dyutā̭ jahi |
ni॒mroca॒nnadha̭rān kṛdhi || 75 ||
u॒dyanna॒dya vi no̭ bhaja | pi॒tā pu॒trebhyo॒ yathā᳚ | dī॒rghā॒yu॒tvasya̭ heśiṣe | tasya̭ no dehi sūrya || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ | ā॒roha॒nnutta̭rā॒-ndiva᳚m | hṛ॒dro॒ga-mmama̭ sūrya | ha॒ri॒māṇa̭-ñca nāśaya || śukḙṣu me hari॒māṇa᳚m |
ro॒pa॒ṇākā̭su daddhmasi || 76 ||
atho̭ hāridra॒veṣṷ me | ha॒ri॒māṇa॒-nnida̭ddhmasi || uda̭gāda॒ya-mā̭di॒tyaḥ |
viśvḙna॒ saha̭sā sa॒ha | dvi॒ṣanta॒-mmama̭ ra॒ndhayanṋ | mo a॒ha-ndvi̭ṣa॒to ra̭dham ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pataḥ | yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t | u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca̭ | sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām || 77 ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇaḥ̭ | marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ| i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || ava̭sṛṣṭaḥ॒ parā̭pata | śa॒ro brahma̭sagṃśitaḥ |
gacchā॒-'mitrā॒-npravi̭śa | maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || 78 ||
(patiḥ̭ - pra॒jāpa̭taye - tapa॒svī - vā॒cā - saubha̭gāya - pa॒śūnmḙ pinvasva - durmarā॒yuṃ - dḙva॒yānā̭ - nagne॒ - 'ntari̭kṣe॒-'hamutta̭ro bhūyāsaṃ -pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ - pravi̭ṣṭaṃ - de॒vatā̭bhi--r vāja॒jitaṃ̭ -
pṛthi॒vī hva̭yatāma॒gnirāgnī᳚ddhrā-d- vṛścata - sasṛ॒vāgṃsagṃ̭ - hu॒te - syo॒nena̭ me॒ samti̭ṣṭhasve॒ - taḥ - kṛ̭dhi- dadhma - syūhatā - +ma॒ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - somāṅga.bhūteṣu mantreṣu-dīkṣāmārabhyāgnīṣomayi paśuparyante prayoge śeṣabhūtā mantrāḥ
sakṣe॒da-mpa̭śya | vidha̭rtari॒da-mpa̭śya | nāke॒da-mpa̭śya | ra॒matiḥ॒ pani̭ṣṭhā |
ṛ॒taṃ-va~rṣi̭ṣṭham | a॒mṛtā॒ yānyā॒huḥ | sūryo॒ vari̭ṣṭho a॒kṣabhi॒rvibhā̭ti |
ana॒ dyāvā̭pṛthi॒vī de॒vapṷtre || dī॒kṣā-'si॒ tapa̭so॒ yoniḥ̭ | tapo̭-'si॒ brahma̭ṇo॒ yoniḥ̭ || 79 ||
brahmā̭si kṣa॒trasya॒ yoniḥ̭ | kṣa॒trama̭syṛ॒tasya॒ yoniḥ̭ |
ṛ॒tama̭si॒ bhūrāra̭bhe | śra॒ddhā-mmana̭sā | dī॒kṣā-ntapa̭sā | viśva̭sya॒ bhuva̭na॒syādhi̭patnīm | sarve॒ kāmā॒ yaja̭mānasya santu ||
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒-'nvāra̭bhāmahe | pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sa no̭ mṛ॒tyostrā̭yatā॒-mpātvagṃha̭saḥ || 80 ||
jyogjī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || indra̭ śākvara gāya॒trī-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara tri॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvara॒ jaga̭tī॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvarānu॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara pa॒ṅkti-mprapa̭dye || 81 ||
tā-ntḙ yunajmi || ā-'ha-ndī॒kṣāma̭ruha-mṛ॒tasya॒ patnī᳚m | gā॒ya॒treṇa॒ chanda̭sā॒ brahma̭ṇā ca | ṛ॒tagṃ sa॒tyḙ-'dhāyi | sa॒tyamṛ॒tḙ-'dhāyi |
ṛ॒ta-ñca̭ me sa॒tya-ñcā̭bhūtām | jyoti̭rabhūva॒gṃ॒ suva̭ragamam |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭham | bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭magamam ||
pṛ॒thi॒vī dī॒kṣā || 82 ||
tayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | a॒ntari̭kṣa-ndī॒kṣā |
tayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | dyau rdī॒kṣā |
tayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ || 83 ||
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | diśo̭ dī॒kṣā |
tayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
āpo̭ dī॒kṣā | tayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
oṣa̭dhayo dī॒kṣā || 84 ||
tayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ| yayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | vāg dī॒kṣā |
tayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | pṛ॒thi॒vī tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
a॒ntari̭kṣa-ntvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām || 85 ||
diśa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | āpa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
oṣa̭dhayastvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | vāktvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
ṛca̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | sāmā̭ni tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
yajūgṃ̭ṣi tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | aha̭śca॒ rātri̭śca | kṛ॒ṣiśca॒ vṛṣṭi̭śca | tviṣi॒ścā-pa̭citiśca || 86 ||
āpa॒ścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sū॒nṛtā̭ ca | tāstvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām ||
sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da | de॒vānāgṃ̭ su॒mno ma̭ha॒te raṇā̭ya | svā॒sa॒stha-sta॒nuvā॒ saṃvi~̭śasva | pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevaḥ̭ |
śi॒vo mā̭ śi॒vamāvi̭śa | sa॒tya-mma̭ ā॒tmā | śra॒ddhā me 'kṣi̭tiḥ || 87 ||
tapo̭ me prati॒ṣṭhā | sa॒vi॒tṛ-pra̭sūtā mā॒ diśo̭ dīkṣayantu | sa॒tyama̭smi || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne |
pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ ||
ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā᳚t |
agne॒ svāṃ-yo~ni॒māsī̭da sā॒ddhyā |
a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasminn || 88 ||
viśvḙ devā॒ yaja̭mānaśca sīdata ||
eka̭mi॒ṣe viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
dve ū॒rje viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
trīṇi̭ vra॒tāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
ca॒tvāri॒ māyo̭ bhavāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
pañca̭ pa॒śubhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu | ṣaḍrā॒yaspoṣā̭ya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
sa॒pta sa॒ptabhyo॒ hotrā᳚bhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu ||
sakhā̭ya-ssa॒ptapa̭dā abhūma | sa॒khya-ntḙ gameyam || 89 ||
sa॒khyātte॒ mā yo̭ṣam | sa॒khyānme॒ mā yo᳚ṣṭhāḥ || sā-'si̭ subrahmaṇye |
tasyā᳚ste pṛthi॒vī pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒-'ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ |
sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ dyauḥ pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ diśaḥ॒ pādaḥ̭ || 90 ||
pa॒ro ra̭jāste pañca॒maḥ pādaḥ̭ | sā na॒ iṣa॒mūrja̭-ndhukṣva | teja̭ indri॒yam | bra॒hma॒va॒rca॒sa-ma॒nnādya᳚m || vimi̭me tvā॒ paya̭svatīm | de॒vānā᳚-ndhe॒nugṃ su॒dughā॒-mana̭pa-sphurantīm | indra॒-ssoma̭-mpibatu |
kṣemo̭ astu naḥ || i॒mā-nna̭rāḥ kṛṇuta॒ vedi॒metya̭ | vasṷmatīgṃ ru॒drava̭tī-mādi॒tyava̭tīm || 91 ||
varṣma̭ndi॒vaḥ | nābhā̭ pṛthi॒vyāḥ |
yathā॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒ na riṣye᳚t |
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ |
tasyāgṃ̭ supa॒rṇāvadhi॒ yau nivi̭ṣṭau |
tayo᳚ rde॒vānā॒madhi̭ bhāga॒dheya᳚m ||
apa॒ janya̭-mbha॒ya-nnṷda | apa ca॒krāṇi̭ vartaya | gṛ॒hagṃ soma̭sya gacchatam ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi |
de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ |
tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || 92 ||
(brahma̭ṇo॒ yoni॒ - ragṃha̭saḥ - pa॒ṅkti-mprapa̭dye - dī॒kṣā - yayo̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒ta - stayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayā॒myoṣa̭dhayo dī॒kṣā - dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatā॒ - mapa̭citi॒ścā - kṣi̭ti॒ - rutta̭rasmin - gameyaṃ॒ - diśaḥ॒ pāda̭ - ādi॒tyava̭tīṃ - ~vartaya॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - paśuviṣayā acchidramantrāḥ
yada॒sya pā॒re raja̭saḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-rajā̭yata | tannaḥ̭ parṣa॒dati॒ dviṣaḥ̭ |
agnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vā̭śiṣṭhāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā nyaṣa̭daḥ |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi || 93 ||
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || udṷsra tiṣṭha॒ prati̭tiṣṭha॒ mā ri̭ṣaḥ | memaṃ-ya~॒jñaṃ-ya~ja̭māna-ñca rīriṣaḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi | śa-nna̭ edhi dvi॒pade॒ śa-ñcatṷṣpade ||
yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vḙpiṣṭhāḥ pa॒lāyi̭ṣṭhā-ssa॒majñā᳚sthāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || 94 ||
ya i॒damakaḥ̭ | tasmai॒ namaḥ̭ | tasmai॒ svāhā᳚ ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || | āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam ||
viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatām | agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || || ya॒jñasya॒ hi stha ṛ॒tviyau᳚ |
indrā᳚gnī॒ ceta̭nasya ca | hu॒tā॒hu॒tasya̭ tṛpyatam | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | hu॒tasya॒ cāhṷtasya ca | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | indrā᳚gnī a॒sya soma̭sya | vī॒ta-mpi̭bata-ñju॒ṣethā᳚m ||
mā yaja̭māna॒-ntamo̭ vidat | martvijo॒ mo i॒māḥ pra॒jāḥ | mā ya-ssoma̭mi॒ma-mpibā᳚t | sagṃsṛ̭ṣṭamu॒bhaya̭-ṅkṛ॒tam || 95 ||
(kṛ॒dhi॒ - mī॒ḍhuṣe - 'hṷtasya ca sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - upāṃśvabhiṣavā mantrāḥ
a॒nā॒gasa̭stvā va॒yam | indrḙṇa॒ preṣi̭tā॒ upa̭ | vā॒yuṣṭḙ astvagṃśa॒bhūḥ | mi॒trastḙ astvagṃśa॒bhūḥ | varṷṇaste astvagṃśa॒bhūḥ ||
apā᳚-ṅkṣayā॒ ṛta̭sya garbhāḥ | bhuva̭nasya gopā॒-śśyenā̭ atithayaḥ | parva̭tānā-ṅkakubhaḥ pra॒yuto̭ napātāraḥ | va॒gnunendragg̭ hvayata |
ghoṣe॒ṇāmī̭-vāgścātayata || 96 ||
yu॒ktā-sstha॒ vaha̭ta || de॒vā grāvā̭ṇa॒ indu॒rindra॒ itya̭vādiṣuḥ | endra̭macucyavuḥ para॒masyāḥ᳚ parā॒vataḥ̭ | ā-'smā-thsa॒dhasthā᳚t |
orora॒ntari̭kṣāt | ā sṷbhū॒tama̭suṣavuḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sa-mma॒ ā-'sṷṣavuḥ |
sa॒ma॒re rakṣāg̭syavadhiṣuḥ | apa̭hata-mbrahma॒jyasya̭ || vākca̭ tvā॒ mana̭śca śriṇītām || 97 ||
prā॒ṇaśca̭ tvā-'pā॒naśca̭ śrīṇītām |
cakṣṷśca tvā॒ śrotra̭-ñca śrīṇītām |
dakṣa̭śca tvā॒ bala̭-ñca śrīṇītām | oja̭śca tvā॒ saha̭śca śrīṇītām | āyṷśca tvā ja॒rā ca̭ śrīṇītām | ā॒tmā ca̭ tvā ta॒nūśca̭ śrīṇītām | śṛ॒to̭-'si śṛ॒ta-ṅkṛ̭taḥ | śṛ॒tāya̭ tvā śṛ॒tebhya̭stvā ||
yamindra̭mā॒hu rvarṷṇaṃ॒-ya~mā॒huḥ | ya-mmi॒tramā॒hu-ryamṷ sa॒tyamā॒huḥ || 98 ||
yo de॒vānā᳚-nde॒vata̭mastapo॒jāḥ | tasmai᳚ tvā॒ tebhya̭stvā || mayi॒ tyadi̭ndri॒ya-mma॒hat | mayi॒ dakṣo॒ mayi॒ kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi su॒vīrya᳚m | triśṷggha॒rmo vibhā̭tu me | ākū᳚tyā॒ mana̭sā sa॒ha |
vi॒rājā॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha |
tasya॒ doha̭maśīmahi || 99 ||
tasya̭ su॒mnama̭śīmahi | tasya̭ bha॒kṣama̭śīmahi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema || pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n. yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || yasmā॒nna jā॒taḥ paro̭ a॒nyo asti̭ | ya ā̭vi॒veśa॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ |
trīṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi sacate॒ sa ṣo̭ḍa॒śī ||
e॒ṣa bra॒hmā ya ṛ॒tviyaḥ̭ |
indro॒ nāma̭ śru॒to ga॒ṇe || 100 ||
pra tḙ ma॒he vi॒dathḙ 'śagṃsiṣa॒gṃ॒ harī᳚ | ya ṛ॒tviyaḥ॒ pra tḙ vanve |
va॒nuṣo̭ harya॒ta-mmada᳚m || indro॒ nāma̭ ghṛ॒ta-nna yaḥ | hari̭bhi॒ścāru॒ seca̭te |
śru॒to ga॒ṇa ā tvā̭ viśantu | hari̭varpasa॒giṃraḥ̭ ||
indrādhi̭pa॒te-'dhi̭pati॒stva-nde॒vānā̭masi | adhi̭pati॒-mmām | āyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru || 101 ||
indra̭śca sa॒mrā-ḍvarṷṇaśca॒ rājā᳚ |
tau tḙ bha॒kṣa-ñca̭kratu॒ragra̭ e॒tam |
tayo॒ranṷ bha॒kṣa-mbha̭kṣayāmi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu ||
pra॒jāpa̭ti rvi॒śvaka̭rmā | tasya॒ mano̭ de॒vaṃ-ya~॒jñena̭ rāddhyāsam | a॒rthe॒ gā a॒sya ja̭hitaḥ | a॒va॒sāna̭pate-'va॒sāna̭-mme vinda ||
namo̭ ru॒drāya̭ vāsto॒ṣpata̭ye |
āya̭ne vi॒drava̭ṇe || 102 ||
u॒dyāne॒ yatpa॒rāya̭ṇe | ā॒varta̭ne vi॒varta̭ne |
yo go̭pā॒yati॒ tagṃ hṷve ||
yānya̭pā॒mityā॒-nyapra̭tīttā॒-nyasmi̭ |
ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi |
i॒haiva santaḥ॒ prati॒ tadyā̭tayāmaḥ |
jī॒vā jī॒vebhyo॒ niha̭rāma enat ||
a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭-nṛ॒ṇāḥ para̭sminn |
tṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma |
ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇāḥ᳚ || 103 ||
sarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭yema ||
i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma |
śi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒bhe i॒me | goma॒ddhana̭-va॒daśva̭va॒-dūrja̭svat |
su॒vīrā̭ vī॒rairanu॒ sañca̭rema || a॒rkaḥ pa॒vitra॒gṃ॒ raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā saṃvi~dā॒ne |
ghṛ॒ta-ndṷhāte a॒mṛta॒-mprapī̭ne || pa॒vitra̭ma॒rko raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
suva॒ rjyoti॒ ryaśo̭ ma॒hat |
a॒śī॒mahi̭ gā॒dhamu॒ta pra̭ti॒ṣṭhām || 104 ||
(cā॒ta॒ya॒ta॒ - śrī॒ṇī॒tā॒gṃ॒ - sa॒tyamā॒hu - ra̭śīmahi - ga॒ṇe - kṷru - vi॒drava̭ṇe - pitṛ॒yāṇā̭ - a॒rko raja̭so vi॒māna॒strīṇi̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - saumikaprāyāścittamantrāḥ
uda̭stāmphsī-thsavi॒tā mi॒tro a̭rya॒mā |
sarvā̭-na॒mitrā̭-navadhīdyu॒gena̭ |
bṛ॒hanta॒-mmāma̭kara-dvī॒rava̭ntam | ra॒tha॒nta॒re śra̭yasva॒ svāhā̭ pṛthi॒vyām |
vā॒ma॒de॒vye śra̭yasva॒ svāhā॒-'ntari̭kṣe | bṛ॒ha॒ti śra̭yasva॒ svāhā̭ di॒vi |
bṛ॒ha॒tā tvopa̭stabhnomi ||
ā tvā̭ dade॒ yaśa̭se vī॒ryā̭ya ca |
a॒smāsva̭-ghniyā yū॒ya-nda̭dhāthendri॒ya-mpayaḥ̭ || yaste᳚ dra॒phso yasta̭ uda॒r॒ṣaḥ || 105 ||
daivyaḥ̭ ke॒tu rviśva॒-mbhuva̭na-māvi॒veśa̭ |
sa naḥ̭ pā॒hyari̭ṣṭyai॒ svāhā᳚ ||
anṷ mā॒ sarvo̭ ya॒jño̭-'yamḙtu |
viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒-ssāmā॒rkaḥ |
ā॒priya॒ ̭007ā;chandāgṃ̭si ni॒vido॒ yajūgṃ̭ṣi | a॒syai pṛ̭thi॒vyai yadya॒jñiya᳚m ||
pra॒jāpa̭te rvarta॒nimanṷ vartasva |
anṷ vī॒rairanṷ rāddhyāma॒ gobhiḥ̭ |
anvaśvai॒ranu॒ sarvai̭ru pu॒ṣṭaiḥ |
anṷ pra॒jayā-'nvi̭ndri॒yeṇa̭ || 106 ||
de॒vā no̭ ya॒jña-mṛ̭ju॒dhā na̭yantu ||
prati̭ kṣa॒tre prati̭ tiṣṭhāmi rā॒ṣṭre |
pratyaśvḙṣu॒ prati̭tiṣṭhāmi॒ goṣṷ |
prati̭ pra॒jāyā॒-mprati̭ tiṣṭhāmi॒ bhavye᳚ |
viśva̭ma॒nyā-'bhi̭ vāvṛ॒dhe | tada॒nyasyā॒-madhi̭śri॒tam | di॒ve ca̭ vi॒śvaka̭rmaṇe |
pṛ॒thi॒vyai cā̭kara॒-nnamaḥ̭ || askā॒ndyauḥ pṛ̭thi॒vīm | askā̭nṛṣa॒bho yuvā॒ gāḥ || 107 ||
ska॒nnemā viśvā॒ bhuva̭nā | ska॒nno ya॒jñaḥ praja̭nayatu | askā॒naja̭ni॒ prāja̭ni |
ā ska॒nnājjā̭yate॒ vṛṣā᳚ | ska॒nnā-tpraja̭niṣīmahi || ye de॒vā yeṣā̭mi॒da-mbhā̭ga॒dheya̭-mba॒bhūva̭ | yeṣā᳚-mprayā॒jā u॒tānṷ̄yā॒jāḥ | indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyaḥ | a॒gniho̭tṛbhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || u॒ta tyā no॒ divā̭ ma॒tiḥ || 108 ||
adi̭tirū॒tyā-''ga̭mat | sā śantā̭cī॒ maya̭skarat | apa॒ sridhaḥ̭ || u॒ta tyā daivyā̭ bhi॒ṣajā᳚ | śa-nna̭skarato a॒śvinā᳚ | yū॒yātā̭-ma॒smadrapaḥ̭ |
apa॒ sridhaḥ̭ || śama॒gni-ra॒gnibhi̭skarat | śa-nna̭stapatu॒ sūryaḥ̭ | śaṃ-vā~to̭ vātvara॒pāḥ || 109 ||
apa॒ sridhaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān |
yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || pratya̭smai॒ pipī̭ṣate | vi॒śvā̭ni vi॒duṣḙ bhara | a॒ra॒-ṅga॒māya॒ jagma̭ve |
apa̭ścāddadhvane॒ nare᳚ (o-rapa̭ścāddaghvane॒ nare᳚) || indu॒rindu॒ma-vā̭gāt |
indo॒rindro̭-'pāt | tasya̭ ta inda॒vindra̭-pītasya॒ madhṷmataḥ | upa̭hūta॒syopa̭hūto bhakṣayāmi || 110 ||
(u॒da॒r॒ṣa - i̭ndri॒yeṇa॒ - gā - ma॒ti - ra̭ra॒pā - a̭gā॒trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - darśapūrṇamāsaprāyaścittamantrāḥ
brahma̭ prati॒ṣṭhā mana̭so॒ brahma̭ vā॒caḥ | brahma̭ ya॒jñānāgṃ̭ ha॒viṣā॒-mājya̭sya |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam | ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || āśrā̭vitama॒tyāśrā̭vitam |
vaṣa̭ṭkṛta-ma॒tyanū᳚kta-ñca ya॒jñe |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam |
ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || 111 ||
yadvo̭ devā atipā॒dayā̭ni | vā॒cā ci॒tpraya̭ta-ndeva॒ heḍa̭nam | a॒rā॒yo a॒smāgṃ a॒bhi-dṷcchunā॒yate᳚| a॒nyatrā॒sma-nma̭ruta॒sta-nnidhḙtana || ta॒ta-mma॒ āpa॒stadṷ tāyata॒ punaḥ̭ | svādi̭ṣṭhā dhī॒tiru॒cathā̭ya śasyate |
a॒yagṃ sa̭mu॒dra u॒ta vi॒śvabhḙṣajaḥ |
svāhā̭-kṛtasya॒ samṷtṛpṇuta rbhuvaḥ ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || |
udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-' prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || || 112 ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || |
tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat ||
sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || i॒ma-ñjī॒vebhyaḥ̭ pari॒dhi-nda̭dhāmi | maiṣā-nnṷ gā॒dapa̭ro॒ ardha̭me॒tam | śa॒ta-ñjī̭vantu śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ | ti॒ro mṛ॒tyu-nda̭dhatā॒-mparva̭tena ||
i॒ṣṭebhya॒-ssvāhā॒ vaṣa॒ḍani̭ṣṭebhya॒-ssvāhā᳚ | bhe॒ṣa॒ja-nduri̭ṣṭyai॒ svāhā॒ niṣkṛ̭tyai॒ svāhā᳚ | daurā᳚rdhyai॒ svāhā॒ daivī᳚bhya-sta॒nūbhya॒-ssvāhā᳚ || 113 ||
ṛddhyai॒ svāhā॒ samṛ̭ddhyai॒ svāhā᳚ ||
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi | magha̭vañcha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye᳚ | vi dviṣo॒ vi mṛdho̭ jahi || sva॒sti॒dā vi॒śaspatiḥ̭ | vṛ॒tra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu naḥ | sva॒sti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || ā॒bhi rgī॒rbhi ryadato̭ na ū॒nam || 114 ||
āpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ |
bhū॒yi॒ṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || anā᳚jñātaṃ॒-ya~dājñā̭tam | ya॒jñasya̭ kri॒yate॒ mithṷ | agne॒ tada̭sya kalpaya | tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || purṷṣa sammito ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ purṷṣa sammitaḥ | agne॒ tada̭sya kalpaya |
tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || ya-tpā̭ka॒trā mana̭sā dī॒nada̭kṣā॒ na | ya॒jñasya̭ ma॒nvate॒ martā̭saḥ | a॒gniṣṭaddhotā᳚ kṛtu॒vidvi̭jā॒nann |
yaji̭ṣṭho de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śo ya̭jāti || 115 ||
(de॒vāg - ści॒traṃ - ta॒nūbhya॒-ssvāho॒ - naṃ - purṷṣasammi॒to-'gne॒ tada̭sya kalpaya॒ pañca̭ ca) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - agniṣṭomādau yajamānajapyā mantraviśeṣāḥ
yaddḙvā deva॒heḍa̭nam | devā̭saścakṛ॒mā va॒yam | ādi̭tyā॒-stasmā᳚nmā muñcata |
ṛ॒tasya॒rtena॒ māmu॒ta || devā̭ jīvanakā॒myā yat | vā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ | gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒ nasa᳚m || 116 ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī | ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati | ṛ॒tānmā̭ muñca॒tāgṃha̭saḥ | yada॒nya kṛ̭tamāri॒ma || sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta vā̭ jāmiśa॒gṃ॒sāt | jyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ | anā᳚jñāta-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~denaḥ̭ | tasmā॒ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi || yadvā॒cā yanmana̭sā | bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭-maṣṭhī॒vadbhyā᳚m || 117 ||
śi॒śñai ryadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇi | a॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒ jighna̭mānaḥ | dū॒re॒pa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca̭ | tānya̭phsa॒rasā॒-vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ ||
adī᳚vyannṛ॒ṇaṃ-ya~da॒ha-ñca॒kāra̭ | yadvā-'dā᳚syan-thsañja॒gārā॒ jane᳚bhyaḥ |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti || 118 ||
ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m |
pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām |
yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ || 119 ||
yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam ||
tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ |
tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje |
tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || 120 ||
gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒nasa᳚m || di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ ||
yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma |
yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam |
hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || | tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || || 121 ||
(a॒ne॒nasa̭ - maṣṭhī॒vadbhyāgṃ̭ - sa॒ti - pa̭rā॒śasā̭-''na॒śe᳚ - 'gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ - punīta na॒strīṇi̭ ca) (a. 12)
(ya-ddḙvā॒ gārha̭patyo॒ yaddhastā᳚bhyāṃ॒-ya~nmayi̭ mā॒tā yadā̭pi॒peṣa॒
~yada॒ntari̭kṣaṃ॒-ya~dā॒śasā-'ti̭krāmāmi tri॒te de॒vā di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tā yadāpa̭ i॒ma-mmḙ varuṇā॒ tattvā̭ yāmi॒ tva-nno̭ agne॒ sa tva-nno̭ agne॒ tvama̭gne a॒yā-'si̭)
anuvākaṃ 13 - avabhṛthe karmaṇi ṛjīṣaprokṣaṇamantrāḥ
yatte॒ grāv.ṇṇā̭ cicchi॒du-sso̭ma rājann |
pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ svadhi̭tā॒ parūgṃ̭ṣi | tathsandha॒-thsvājyḙno॒ta va̭rdhayasva |
a॒nā॒gaso॒ adha॒mithsa॒kṣaṃye~̭ma || yatte॒ grāvā̭ bā॒hucyṷto॒ acṷcyavuḥ |
naro॒ yattḙ dudu॒hu rdakṣi̭ṇena |
tatta॒ āpyā̭yatā॒-ntatte᳚ | niṣṭyā̭yatā-ndeva
soma || yatte॒ tvaca̭-mbibhi॒duryacca॒ yoni᳚m |
yadā॒sthānā॒-tpracyṷto॒ vena̭si॒ tmanā᳚ || 122 ||
tvayā॒ tathso̭ma gu॒ptama̭stu naḥ |
sā naḥ̭ sa॒dhāṃ-'sa̭tpara॒me vyo̭mann ||
ahā॒ccharī̭ra॒-mpaya̭sā sa॒metya̭ | a॒nyo᳚-'nyo bhavati॒ varṇo̭ asya | tasmi̭n va॒yamupa̭hūtā॒stava̭ smaḥ | ā no̭ bhaja॒ sada̭si vi॒śvarṷ̄pe ||
nṛ॒cakṣā॒-ssoma̭ u॒ta śu॒śruga̭stu |
mā no॒ vihā̭sī॒dgira̭ āvṛṇā॒naḥ |
anā̭gā-sta॒nuvo̭ vāvṛdhā॒naḥ |
ā no̭ rū॒paṃ-va~̭hatu॒ jāya̭mānaḥ || 123 ||
upa̭kṣaranti ju॒hvo̭ ghṛ॒tena̭ | pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ tava̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | tasmai̭ te soma॒ nama॒ idvaṣa̭ṭca | upa̭ mā rājan-thsukṛ॒te hva̭yasva ||
sa-mprā̭ṇāpā॒nābhyā॒gṃ॒ samu॒ cakṣṷṣā॒ tvam | sagg śrotrḙṇa gacchasva soma rājann |
yatta॒ āsthi̭ta॒gṃ॒ śamu॒ tattḙ astu | jā॒nī॒tānnaḥ̭ sa॒gamma̭ne pathī॒nām || e॒ta-ñjā̭nītātpara॒me vyo̭mann | vṛkā᳚-ssadhasthā vi॒da rū॒pama̭sya || 124 ||
yadā॒gacchā᳚-tpa॒thibhi̭ rdeva॒yānaiḥ᳚ | i॒ṣṭā॒pū॒rte kṛ̭ṇutā-dā॒vira̭smai ||
ari̭ṣṭo rājannaga॒daḥ parḙhi | nama̭ste astu॒ cakṣa̭se raghūya॒te | nāka॒māro̭ha sa॒ha yaja̭mānena | sūrya̭-ṅgacchatātpara॒me vyo̭mann ||
abhū᳚dde॒va-ssa̭vi॒tā vandyo॒ nu naḥ̭ | i॒dānī॒mahna̭ upa॒vācyo॒ nṛbhiḥ̭ |
vi yo ratnā॒ bhaja̭ti māna॒vebhyaḥ̭ | śreṣṭha̭-nno॒ atra॒ dravi̭ṇaṃ॒-ya~thā॒ dadha̭t ||
upa̭ no mitrāvaruṇā-vi॒hāva̭tam | a॒nvādī᳚ddhyā-thāmi॒ha naḥ̭ sakhāyā | ā॒di॒tyānā॒-mprasi̭tir-he॒tiḥ | u॒grā śa॒tāpā᳚ṣṭhā gha॒viṣā॒ pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ā pyā̭yasva॒ samḙ̀tu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || || 125 ||
(tmanā॒ - jāya̭māno - 'sya॒ - dadha॒-tpañca̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - avabhṛthe karmaṇi secanādimantrāḥ
yaddi̭dī॒kṣe mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | yadvā᳚ prā॒ṇaiścakṣṷṣā॒ yacca॒ śrotrḙṇa |
yadreta̭sā mithu॒nenā-pyā॒tmanā᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yadṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā | pa॒śū॒nā-ñcarma̭n. ha॒viṣā̭ didī॒kṣe |
yacchando̭bhi॒-roṣa̭dhībhi॒-rvana॒spatau᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re (da̭dhire॒) teja̭ indri॒yam || 126 ||
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yena॒ brahma॒ yena̭ kṣa॒tram | yene᳚ndrā॒gnī pra॒jāpa̭ti॒-ssomo॒ varṷṇo॒ yena॒ rājā᳚ |
viśvḙ de॒vā ṛṣa̭yo॒ yena̭ prā॒ṇāḥ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ || 127 ||
a॒gneḥ pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || a॒pā-mpuṣpa̭-ma॒syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ |
soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ | indra̭sya pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ | a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ |
viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || va॒yagṃ so̭ma vra॒te tava̭ |
mana̭sta॒nūṣu॒ pipra̭taḥ | pra॒jāva̭nto aśīmahi || 128 ||
de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | so॒myebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | ka॒vyebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ || devā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam |
somyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam | kavyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam || ana̭ntaritāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myā-sso̭mapī॒thāt || apai̭tu mṛ॒tyura॒mṛta̭-nna॒ āganṋ | vai॒va॒sva॒to no॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva || 129 ||
a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || para̭-mmṛtyo॒ anu॒parḙhi॒ panthā᳚m | yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t | cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma | yadgo॒ji-ddha̭na॒ji-da̭śva॒jidyat |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva | a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 130 ||
(vana॒spatā̭va॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒ya-ndhāmā̭ - śīmahī - vā॒ - bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yireka̭-ñca) (a. 14)
(sarvā॒n॒. - ya-dviṣṣa̭ṇṇena॒ - vi vai - yāḥ pu॒rastā॒-d- devā̭ de॒veṣu॒ - pari̭staṇita॒ - sakṣe॒daṃ - ~yada॒sya pā॒rḙ - 'nā॒gasa॒ - uda̭stā-mphsī॒-d- brahma̭ prati॒ṣṭhā - ya-ddḙva॒ - yatte॒ grāva.ṇṇā॒ - ya-ddi̭dī॒kṣe catṷrdaśa)
(sarvā॒n - bhūti̭me॒va - yāme॒vāphsvāhṷtim - ~vra॒tānāṃ᳚ - parṇava॒lkaḥ - so॒myānā̭ - ma॒smin. ya॒jñe - 'gne॒ yo no॒ - jyogjī॒vāḥ - pa॒rora̭jāste॒ - pra tḙ ma॒he - brahma̭ prati॒ṣṭhā - gārha̭patyā stri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒taṃ)
(sarvā॒n॒. vai - śacī॒patiḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके सप्तमः प्रपाठकः - अच्छिद्र-ङ्काण्ड-म्प्रायश्चित्तम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अच्छिद्र-ङ्काण्ड-म्प्रायश्चित्तेन मन्त्रैश्च यज्ञच्छिद्रपूरणादच्छिद्रमुच्यते
अनुवाकं 1 - दर्शपूर्णमासेष्टिविषयाणि कानि चित्प्रायश्चित्तानि
सर्वा॒न्॒. वा ए॒षो᳚-ऽग्नौ कामा॒-न्प्रवे॑शयति ।
यो᳚-ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑ ।
स यदनि॑ष्ट्वा प्रया॒यात् । अका॑मप्रीता एन॒-ङ्कामा॒ नानु॒ प्रया॑युः । अ॒ते॒जा अ॑वी॒र्यः॑ स्यात् ।
स जु॑हुयात् । तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम ।
विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् ।
अग्ने॒ कामा॑य येमिर॒ इति॑ ।
कामा॑ने॒वास्मि॑-न्दधाति ॥ 1 ॥
काम॑प्रीता एन॒-ङ्कामा॒ अनु॒प्रया᳚न्ति ।
ते॒ज॒स्वी वी॒र्या॑वा-न्भवति ॥
सन्त॑ति॒र्वा ए॒षा य॒ज्ञस्य॑ ।
यो᳚-ऽग्नीन॑न्वा॒धाय॑ व्र॒तमु॒पैति॑ ।
स यदु॒द्वाय॑ति । विच्छि॑त्ति-रे॒वास्य॒ सा ॥
त-म्प्राञ्च॑मु॒द्धृत्य॑ ।
मन॒सोप॑तिष्ठेत । मनो॒ वै प्र॒जाप॑तिः ।
प्रा॒जा॒प॒त्यो य॒ज्ञः ॥ 2 ॥
मन॑सै॒व य॒ज्ञग्ं सन्त॑नोति । भूरित्या॑ह । भू॒तो वै प्र॒जाप॑तिः । भूति॑मे॒वोपै॑ति ॥
वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णर्ध्यते ।
यस्या-हि॑ताग्ने-र॒ग्निर॑प॒क्षाय॑ति । याव॒च्छम्य॑या प्र॒विद्ध्ये᳚त् ।
यदि॒ ताव॑दप॒क्षाये᳚त् । तग्ं सम्भ॑रेत् ।
इ॒द-न्त॒ एक॑-म्प॒र उ॑त॒ एक᳚म् ॥ 3 ॥
तृ॒तीये॑न॒ ज्योति॑षा॒ संविँ॑शस्व । सं॒वेँश॑नस्त॒नुवै॒ चारु॑रेधि ।
प्रि॒ये दे॒वाना᳚-म्पर॒मे ज॒नित्र॒ इति॑ । ब्रह्म॑णै॒वैन॒ग्ं॒ सम्भ॑रति ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः । यदि॑ परस्त॒-राम॑प॒क्षाये᳚त् । अ॒नु॒ प्र॒यायाव॑स्येत् ।
सो ए॒व ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
ओष॑धी॒र्वा ए॒तस्य॑ प॒शू-न्पयः॒ प्रवि॑शति ।
यस्य॑ ह॒विषे॑ व॒थ्सा अ॒पाकृ॑ता॒ धय॑न्ति ॥ 4 ॥
तान्. यद्दु॒ह्यात् । या॒तया᳚म्ना ह॒विषा॑ यजेत । यन्न दु॒ह्यात् । य॒ज्ञ॒प॒रु-र॒न्तरि॑यात् । वा॒य॒व्यां᳚-यँवा॒गू-न्निर्व॑पेत् ।
वा॒युर्वै पय॑सः प्रदापयि॒ता । स ए॒वास्मै॒ पयः॒ प्रदा॑पयति । पयो॒ वा ओष॑धयः ।
पयः॒ पयः॑ ।
पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ॥ 5 ॥
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ अ॒न्य॒त॒रान्. वा ए॒ष दे॒वा-न्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयति ।
ये यज॑मानस्य सा॒य-ङ्गृ॒हमा॒-गच्छ॑न्ति ।
यस्य॑ साय-न्दु॒ग्धग्ं ह॒विरार्ति॑-मा॒र्च्छति॑ ।
इन्द्रा॑य व्री॒हीन्नि॒-रुप्यो-प॑वसेत् । पयो॒ वा ओष॑धयः । पय॑ ए॒वारभ्य॑ गृही॒त्वो-प॑वसति । यत्प्रा॒त-स्स्यात् । तच्छृ॒त-ङ्कु॑र्यात् ॥ 6 ॥
अथेत॑र ऐ॒न्द्रः पु॑रो॒डाशः॑ स्यात् ।
इ॒न्द्रि॒ये ए॒वास्मै॑ स॒मीची॑ दधाति ।
पयो॒ वा ओष॑धयः । पयः॒ पयः॑ । पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ।
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ उ॒भया॒न्॒. वा ए॒ष दे॒वा-न्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयति ।
ये यज॑मानस्य सा॒य-ञ्च॑ प्रा॒तश्च॑ गृ॒हमा॒-गच्छ॑न्ति । यस्यो॒भयग्ं॑ ह॒विरार्ति॑-मा॒र्च्छति॑ ॥ 7 ॥
ऐ॒न्द्र-म्पञ्च॑शराव-मोद॒न-न्निर्व॑पेत् ।
अ॒ग्नि-न्दे॒वता॑ना-म्प्रथ॒मं-यँ॑जेत् ।
अ॒ग्निमु॑खा ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ।
अ॒ग्निं-वाँ अन्व॒न्या दे॒वताः᳚ ।
इन्द्र॒मन्व॒न्याः । ता ए॒वोभयीः᳚ प्रीणाति ।
पयो॒ वा ओष॑धयः ।
पयः॒ पयः॑ । पय॑सै॒वास्मै॒ पयो-ऽव॑रुन्धे ।
अथोत्त॑रस्मै ह॒विषे॑ व॒थ्सान॒पा कु॑र्यात् ॥ 8 ॥
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ अ॒र्धो वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञस्य॑ मीयते ।
यस्य॒ व्रत्ये-ऽह॒-न्पत्न्य॑ना-लम्भु॒का भव॑ति । ताम॑प॒रुद्ध्य॑ यजेत ।
सर्वे॑णै॒व य॒ज्ञेन॑ यजते ।
तामि॒ष्ट्वो-प॑ह्वयेत । अमू॒हम॑स्मि ।
सा त्वम् । द्यौर॒हम् । पृ॒थि॒वी त्वम् । सामा॒हम् । ऋक्त्वम् । तावेहि॒ सम्भ॑वाव । स॒ह रेतो॑ दधावहै । पु॒ग्ं॒से पु॒त्राय॒ वेत्त॑वै ।
रा॒यस्पोषा॑य सुप्रजा॒स्त्वाय॑ सु॒वीर्या॒येति॑ ।
अ॒र्ध ए॒वैना॒मु-प॑ह्वयते ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ 9 ॥
(द॒धा॒ति॒ - य॒ज्ञ - उ॑त॒ एकं॒ - धय॑न्ति - रुन्धे - कुर्या - दा॒र्छ - त्य॒पाकु॑र्यात् - पृथि॒वी त्वम॒ष्टौ च॑) (अ. 1)
(सर्वा॒न्॒. वि वै यदि॑ परस्त॒रामोष॑धीरन् यत॒रानु॒भया॑न॒र्धो वै )
अनुवाकं 2 - अग्निहोत्रसाम्नाय्यसाधारणानि प्रायश्चित्तानि
3.7.2.1
यद्वि-ष्ष॑ण्णेन जुहु॒यात् ।
अप्र॑जा अप॒शुर्यज॑मान-स्स्यात् ।
यदना॑यतने नि॒नये᳚त् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् ।
प्रा॒जा॒प॒त्यय॒र्चा व॑ल्मीक-व॒पाया॒म-व॑नयेत् । प्रा॒जा॒प॒त्यो वै व॒ल्मीकः॑ । य॒ज्ञः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑तावे॒व य॒ज्ञ-म्प्रति॑ष्ठापयति ।
भूरित्या॑ह । भू॒तो वै प्र॒जाप॑तिः ॥ 10 ॥
भूति॑मे॒वोपै॑ति । त-त्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ यत्की॒टा-व॑पन्नेन जुहु॒यात् ।
अप्र॑जा अप॒शु-र्यज॑मान-स्स्यात् ।
यदना॑यतने नि॒नये᳚त् । अ॒ना॒य॒त॒न-स्स्या᳚त् ।
म॒द्ध्य॒मेन॑ प॒र्णेन॑ द्यावा-पृथि॒व्य॑-य॒र्चा-ऽन्तः॑ परि॒धि निन॑येत् ।
द्यावा॑पृथि॒व्यो-रे॒वैन॒त्-प्रति॑ष्ठापयति ॥ 11 ॥
तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ यदव॑वृष्टेन जुहु॒यात् । अप॑रूप-मस्या॒त्म-ञ्जा॑येत ।
कि॒लासो॑ वा॒ स्याद॑र्श॒सो वा᳚ । य-त्प्रत्ये॒यात् । य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्यात् । स जु॑हुयात् ।
मि॒त्रो जना᳚न् कल्पयति प्रजा॒नन्न् ॥ 12 ॥
मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीर-नि॑मिषा॒ ऽभिच॑ष्टे ।
स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-ज्जुहो॒तेति॑ । मि॒त्रेणै॒वैन॑-त्कल्पयति । तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्होत॒व्य᳚म् ।
सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
य-त्पूर्व॑स्या॒-माहु॑त्याग्ं हु॒ताया॒-मुत्त॒रा-ऽऽहु॑ति॒-स्स्कन्दे᳚त् ।
द्वि॒पाद्भिः॑ प॒शुभि॒-र्यज॑मानो॒ व्यृ॑॑द्ध्येत ।
यदुत्त॑रया॒ ऽभिजु॑हु॒यात् ॥ 13 ॥
चतु॑ष्पाद्भिः प॒शुभि॒-र्यज॑मानो॒ व्यृ॑द्ध्येत ।
यत्र॒ वेत्थ॑ वनस्पते दे॒वाना॒-ङ्गुह्या॒ नामा॑नि ।
तत्र॑ ह॒व्यानि॑ गाम॒येति॑ वानस्प॒त्य-य॒र्चा स॒मिध॑-मा॒धाय॑ । तू॒ष्णीमे॒व पुन॑-र्जुहुयात् ।
वन॒स्पति॑नै॒व य॒ज्ञस्यार्ता॒-ञ्चाना᳚र्ता॒-ञ्चाहु॑ती॒ विदा॑धार । तत्कृ॒त्वा । अ॒न्या-न्दु॒ग्ध्वा पुन॑र्-होत॒व्य᳚म् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥
यत्पु॒रा प्र॑या॒जेभ्यः॒ प्रांअङ्गा॑र॒-स्स्कन्दे᳚त् ।
अ॒द्ध्व॒र्यवे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् ॥ 14 ॥
य-द्द॑क्षि॒णा । ब्र॒ह्मणे॑ च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् । य-त्प्र॒त्यक् ।
होत्रे॑ च॒ पत्नि॑यै च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् ।
यदुदं॑ । अ॒ग्नीधे॑ च प॒शुभ्य॑श्च॒ यज॑मानाय॒ चाकग्ग्॑ स्यात् । यद॑भिजुहु॒यात् । रु॒द्रो᳚-ऽस्य प॒शू-न्घातु॑क-स्स्यात् ।
यन्नाभि॑ जुहु॒यात् । अशा᳚न्तः॒ प्रह्रि॑येत ॥ 15 ॥
स्रु॒वस्य॒ बुद्ध्ने॑नाभि॒ निद॑द्ध्यात् ।
मा त॑मो॒ मा य॒ज्ञस्त॑म॒न्मा यज॑मान-स्तमत् ।
नम॑स्ते अस्त्वाय॒ते । नमो॑ रुद्र पराय॒ते ।
नमो॒ यत्र॑ नि॒षीद॑सि ।
अ॒मु-म्मा हिग्ं॑सीर॒मु-म्मा हिग्ं॑सी॒रिति॒ येन॒ स्कन्दे᳚त् ॥ त-म्प्रह॑रेत् ।
स॒हस्र॑शृङ्गो वृष॒भो जा॒तवे॑दाः । स्तोम॑पृष्ठो घृ॒तवा᳚न्-थ्सु॒प्रती॑कः ।
मा नो॑ हासीन्मेत्थि॒तो (हासीर्मेत्थि॒तो) नेत्त्वा॒ जहा॑म ।
गो॒पो॒ष-न्नो॑ वीरपो॒ष-ञ्च॑ य॒च्छेति॑ ।
ब्रह्म॑णै॒वैन॒-म्प्रह॑रति । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः ॥ 16 ॥
(वै प्र॒जाप॑तिः - स्थापयति - प्रजा॒नन् - न॒भिजु॑हु॒याथ् - स्या᳚-द्- ध्रियेत॒ - जहा॑म॒ त्रिणि॑ च) (अ. 2)
(यद्विस्ष॑ण्णेन प्राजाप॒त्यया॒ य-त्की॒टा म॑द्ध्य॒मेन॒ यदव॑वृष्टेन॒ य-त्पूर्व॑स्यां॒-यँ-त्पु॒रा प्र॑या॒जेभ्य॒ प्रंङ्गा॑रो॒ य-द्द॑क्षि॒णा य-त्प्र॒त्यग्यदुदङ्ङ्॑)
अनुवाकं 3 - मुख्याग्न्यसम्भवे-ऽनुकल्पाः होमाधाराः
वि वा ए॒ष इ॑न्द्रि॒येण॑ वी॒र्ये॑णर्ध्यते ।
यस्या-हि॑ताग्ने-र॒ग्नि-र्म॒थ्यमा॑नो॒ न जाय॑ते । यत्रा॒न्य-म्पश्ये᳚त् । तत॑ आ॒हृत्य॑ होत॒व्य᳚म् ।
अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥
यद्य॒न्य-न्न वि॒न्देत् । अ॒जायाग्ं॑ होत॒व्य᳚म् । आ॒ग्ने॒यी वा ए॒षा । यद॒जा । अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥ 17 ॥
अ॒जस्य॒ तु नाश्ञी॑यात् । यद॒जस्या᳚-श्ञी॒यात् ।
यामे॒वाग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । ताम॑द्यात् । तस्मा॑द॒जस्य॒ नाश्य᳚म् ॥ यद्य॒जा-न्न वि॒न्देत् । ब्रा॒ह्म॒णस्य॒ दक्षि॑णे॒ हस्ते॑ होत॒व्य᳚म् ।
ए॒ष वा अ॒ग्नि र्वै᳚श्वान॒रः । यद्ब्रा᳚ह्म॒णः ।
अ॒ग्ना-वे॒वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ॥ 18 ॥
ब्रा॒ह्म॒ण-न्तु व॑स॒त्यै॑ नाप॑रुन्ध्यात् । यद्ब्रा᳚ह्म॒णं-वँ॑स॒त्या अ॑परु॒न्ध्यात् ।
यस्मि॑न्ने॒-वाग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । त-म्भा॑ग॒धेये॑न॒ व्य॑र्धयेत् ।
तस्मा᳚-द्ब्राह्म॒णो व॑स॒त्यै॑ नाप॒रुद्ध्यः॑ ॥ यदि॑ ब्राह्म॒ण-न्न वि॒न्देत् ।
द॒र्भ॒स्त॒बें हो॑त॒व्य᳚म् ।
अ॒ग्नि॒वान्. वै द॑र्भस्त॒बंः ।
अ॒ग्नावे॒-वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ।
द॒र्भाग्स्तु नाद्ध्या॑सीत ॥ 19 ॥
यद्द॒र्भान॒द्ध्यासी॑त । यामे॒वाग्ना-वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । तामद्ध्या॑सीत ।
तस्मा᳚-द्द॒र्भा नाद्ध्या॑सित॒व्याः᳚ ॥
यदि॑ द॒र्भान्न वि॒न्देत् । अ॒फ्सु हो॑त॒व्य᳚म् ।
आपो॒ वै सर्वा॑ दे॒वताः᳚ ।
दे॒वता᳚स्वे॒ वास्या᳚-ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति ।
आप॒स्तु न परि॑चक्षीत । यदापः॑ परि॒चक्षी॑त ॥ 20 ॥
या मे॒वाफ्स्वाहु॑ति-ञ्जुहु॒यात् । ता-म्परि॑चक्षीत ।
तस्मा॒दापो॒ न प॑रि॒चक्ष्याः᳚ ॥
मेद्ध्या॑ च॒ वा ए॒तस्या॑मे॒द्ध्या च॑ त॒नुवौ॒ सग्ंसृ॑ज्येते । यस्या-हि॑ताग्ने-र॒न्यैर॒ग्निभि॑-र॒ग्नयः॑ सग्ंसृ॒ज्यन्ते᳚ । अ॒ग्नये॒ विवि॑चये पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेत् ।
मेद्ध्या᳚-ञ्चै॒वास्या॑-मे॒द्ध्या-ञ्च॑ त॒नुवौ॒ व्याव॑र्तयति ॥ अ॒ग्नये᳚ व्र॒तप॑तये पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पेत् । अ॒ग्निमे॒व व्र॒तप॑ति॒ग्ग्॒ स्वेन॑ भाग॒धेये॒-नोप॑धावति ।
स ए॒वैनं॑-व्रँ॒तमा-ल॑भंयँति ॥ 21 ॥
गर्भ॒ग्ग्॒ स्रव॑न्तमग॒दम॑कः । अ॒ग्नि-रिन्द्र॒-स्त्वष्टा॒ बृह॒स्पतिः॑ । पृ॒थि॒व्या-मव॑चुश्चो-तै॒तत् । नाभि-प्राप्नो॑ति॒ निर्-ऋ॑ति-म्परा॒चैः ॥
रेतो॒ वा ए॒तद्वाजि॑न॒-माहि॑ताग्नेः । यद॑ग्निहो॒त्रम् । तद्यथ्स्रवे᳚त् ।
रेतो᳚-ऽस्य॒ वाजि॑नग्ग् स्रवेत् । गर्भ॒ग्ग्॒ स्रव॑न्तम-ग॒दम॑क॒-रित्या॑ह ।
रेत॑ ए॒वास्मि॒न् वाजि॑न-न्दधाति ॥ 22 ॥
अ॒ग्निरित्या॑ह । अ॒ग्निर्वै रे॑तो॒धाः । रेत॑ ए॒व तद्द॑धाति । इन्द्र॒ इत्या॑ह । इ॒न्द्रि॒य-मे॒वास्मि॑न्-दधाति । त्वष्टेत्या॑ह । त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृत् । रू॒पम॒व प॒शुषु॑ दधाति । बृह॒स्पति॒रित्या॑ह ।
ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति ॥
पृ॒थि॒व्या-मव॑चुश्चोतै॒त-दित्या॑ह ।
अ॒स्या-मे॒वैन॒-त्प्रति॑ष्ठापयति ॥
नाभि प्राप्नो॑ति॒ निर्-ऋ॑ति-म्परा॒चैरित्या॑ह ।
रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै ॥ 23 ॥
(अ॒जा-ऽग्नावे॒वास्या᳚ग्निहो॒त्रग्ं हु॒त-म्भ॑वति - भव - त्यासीत - परि॒चक्षी॑त - लम्भयति - दधाति - दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॒ पञ्च॑ च) (अ. 3)
(वि वै य-द्य॒न्यम॒जाया᳚-म्ब्राह्म॒णस्य॑ दर्भस्त॒म्बे᳚-ऽफ्सु हो॑त॒व्य᳚म्)
अनुवाकं 4 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
याः पु॒रस्ता᳚-त्प्र॒स्रव॑न्ति । उ॒परि॑ष्टा-थ्स॒र्वत॑श्च॒ याः । ताभी॑ र॒श्मिप॑वित्राभिः । श्र॒द्धां-यँ॒ज्ञमार॑भे ॥ देवा॑ गातुविदः ।
गा॒तुं-यँ॒ज्ञाय॑ विन्दत । मन॑स॒स्पति॑ना दे॒वेन॑ । वाता᳚-द्य॒ज्ञः प्रयु॑ज्यताम् ॥ तृ॒तीय॑स्यै दि॒वः । गा॒य॒त्रि॒या सोम॒ आभृ॑तः ॥ 24 ॥
सो॒म॒पी॒थाय॒ सन्न॑यितुम् । वक॑ल॒-मन्त॑र॒माद॑दे ॥ आपो॑ देवी-श्शु॒द्धा-स्स्थ॑ । इ॒मा पात्रा॑णि शुन्धत । उ॒पा॒त॒ङ्क्या॑य दे॒वाना᳚म् । प॒र्ण॒व॒ल्कमु॒त शु॑न्धत ॥
पयो॑ गृ॒हेषु॒ पयो॑ अघ्नि॒यासु॑ ।
पयो॑ व॒थ्सेषु॒ पय॒ इन्द्रा॑य ह॒विषे᳚ ध्रियस्व । गा॒य॒त्री प॑र्णव॒ल्केन॑ । पय-स्सोम॑-ङ्करोत्वि॒मम् ॥ 25 ॥
अ॒ग्नि-ङ्गृ॑ह्णामि सु॒रथं॒-योँ म॑यो॒ भूः ।
य उ॒द्यन्त॑मा॒ रोह॑ति॒ सूर्य॒मह्ने᳚ ।
आ॒दि॒त्य-ञ्ज्योति॑षा॒-ञ्ज्योति॑रुत्त॒मम् ।
श्वो य॒ज्ञाय॑ रमता-न्दे॒वता᳚भ्यः ॥
वसू᳚-न्रु॒द्राना॑दि॒त्यान् । इन्द्रे॑ण स॒ह दे॒वताः᳚ । ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ इ॒मामूर्ज॑-म्पञ्चद॒शीं-येँ प्रवि॑ष्टाः । तान्दे॒वा-न्परि॑गृह्णामि॒ पूर्वः॑ ॥ 26 ॥
अ॒ग्निर्-ह॑व्य॒वाडि॒ह तानाव॑हतु । पौ॒र्ण॒मा॒सग्ं ह॒विरि॒दमे॑षा॒-म्मयि॑ ।
आ॒मा॒वा॒स्यग्ं॑ ह॒विरि॒दमे॑षा॒-म्मयि॑ ॥ अ॒न्त॒रा-ऽग्नी प॒शवः॑ । दे॒व॒स॒ग्ं॒ सद॒माग॑मन्न् । ता-न्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि ।
स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ इ॒ह प्र॒जा वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम् । अ॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिम॒भि सं॒वँसा॑नाः । ताः पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि ॥ 27 ॥
स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥
इ॒ह प॒शवो॑ वि॒श्वरू॑पा रमन्ताम् ।
अ॒ग्नि-ङ्गृ॒हप॑तिम॒भि सं॒वँसा॑नाः ।
ता-न्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । स्व आ॒यत॑ने मनी॒षया᳚ ॥ अ॒य-म्पि॑तृ॒णाम॒ग्निः ।
अवा᳚ड्ढ॒व्या पि॒तृभ्य॒ आ । त-म्पूर्वः॒ परि॑गृह्णामि । अवि॑ष-न्नः पि॒तु-ङ्क॑रत् ॥ अज॑स्र॒-न्त्वाग्ं स॑भापा॒लाः ॥ 28 ॥
वि॒ज॒यभा॑ग॒ग्ं॒ समि॑न्धताम् । अग्ने॑ दी॒दाय॑ मे सभ्य । विजि॑त्यै श॒रदः॑ श॒तम् ॥ अन्न॑मावस॒थीय᳚म् । अ॒भिह॑राणि श॒रदः॑ श॒तम् । आ॒व॒स॒थे श्रिय॒-म्मन्त्र᳚म् । अहि॑र्बु॒द्ध्नियो॒ निय॑च्छतु ॥ इ॒दम॒ह-म॒ग्नि ज्ये᳚ष्ठेभ्यः । वसु॑भ्यो य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि ।
इ॒दम॒ह-मिन्द्र॑ ज्येष्ठेभ्यः ॥ 29 ॥
रु॒द्रेभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि । इ॒दम॒हं-वँरु॑ण-ज्येष्ठेभ्यः । आ॒दि॒त्येभ्यो॑ य॒ज्ञ-म्प्रब्र॑वीमि ॥ पय॑स्वती॒-रोष॑धयः ।
पय॑स्वद्वी॒रुधा॒-म्पयः॑ । अ॒पा-म्पय॑सो॒ यत्पयः॑ । तेन॒ मामि॑न्द्र॒ सग्ंसृ॑ज ॥
अग्ने᳚ व्रतपते व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि ।
तच्छ॑केय॒-न्तन्मे॑ राद्ध्यताम् ।
वायो᳚ व्रतपत॒ आदि॑त्य व्रतपते ॥ 30 ॥
व्र॒तानां᳚-व्रँतपते व्र॒त-ञ्च॑रिष्यामि । तच्छ॑केय॒-न्तन्मे॑ राद्ध्यताम् ॥
इ॒मा-म्प्राची॒मुदी॑चीम् । इष॒मूर्ज॑म॒भि सग्ग्स्कृ॑ताम् । ब॒हु॒प॒र्णामशु॑ष्काग्राम् ।
हरा॑मि पशु॒पाम॒हम् ॥ यत्कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा । प्रावि॑श॒स्त्वं-वँन॒स्पतीन्॑ ।
तत॒स्त्वामे॑कविग्ंशति॒धा । सम्भ॑रामि सुस॒म्भृता᳚ ॥ 31 ॥
त्री-न्प॑रि॒धीग्स्ति॒स्र-स्स॒मिधः॑ । य॒ज्ञायु॑रनुसञ्च॒रान् ।
उ॒प॒वे॒ष-म्मेक्ष॑ण॒-न्धृष्टि᳚म् । सम्भ॑रामि सुस॒भृन्ता᳚ ॥ या जा॒ता ओष॑धयः । दे॒वेभ्य॑ स्त्रियु॒ग-म्पु॒रा । तासा॒-म्पर्व॑ राद्ध्यासम् । प॒रि॒स्त॒र-मा॒हरन्न्॑ ॥
अ॒पा-म्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय᳚म् ।
सदे॑वग्ं शि॒वम॑स्तु मे ॥ 32 ॥
आ॒च्छे॒त्ता वो॒ मा रि॑षम् । जीवा॑नि श॒रदः॑ श॒तम् ॥ अप॑रिमिताना॒-म्परि॑मिताः । सन्न॑ह्ये सुकृ॒ताय॒कम् । एनो॒ मा निगा᳚-ङ्कत॒मच्च॒ नाहम् । पुन॑रु॒त्थाय॑ बहु॒ला भ॑वन्तु ॥ स॒कृ॒दा॒च्छि॒न्न-म्ब॒र्॒हिरूर्णा॑मृदु ।
स्यो॒न-म्पि॒तृभ्य॑स्त्वा भराम्य॒हम् । अ॒स्मि-न्थ्सी॑दन्तु मे पि॒तरः॑ सो॒म्याः ।
पि॒ता॒म॒हाः प्रपि॑तामहाश्चानु॒गै-स्स॒ह ॥ 33 ॥
त्रि॒वृ-त्प॑ला॒शे द॒र्भः । इया᳚-न्प्रादे॒श स॑मिन्तः । य॒ज्ञे प॒वित्र॒-म्पोतृ॑तमम् । पयो॑ ह॒व्य-ङ्क॑रोतु मे ॥ इ॒मौ प्रा॑णापा॒नौ ।
य॒ज्ञस्याङ्गा॑नि सर्व॒शः । आ॒प्या॒यय॑न्तौ॒ सञ्च॑रताम् । प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने ॥
प॒वित्रे᳚ स्थो वैष्ण॒वी । वा॒युर्वा॒-म्मन॑सा पुनातु ॥ 34 ॥
अ॒य-म्प्रा॒णश्चा॑पा॒नश्च॑ । यज॑मान॒-मपि॑गच्छताम् । य॒ज्ञे ह्यभू॑ता॒-म्पोता॑रौ ।
प॒वित्रे॑ हव्य॒शोध॑ने ॥ त्वया॒ वेदिं॑-विँविदुः पृथि॒वीम् । त्वया॑ य॒ज्ञो जा॑यते विश्व॒दानिः॑ । अच्छि॑द्रं-यँ॒ज्ञमन्वे॑षि वि॒द्वान् ।
त्वया॒ होता॒ सन्त॑नोत्यर्धमा॒सान् ॥ त्र॒य॒स्त्रि॒ग्ं॒शो॑-ऽसि॒ तन्तू॑नाम् ।
प॒वित्रे॑ण स॒हाग॑हि ॥ 35 ॥
शि॒वेयग्ं रज्जु॑रभि॒धानी᳚ । अ॒घ्नि॒या-मुप॑सेवताम् ॥ अप्र॑स्रग्ंसाय य॒ज्ञस्य॑ ।
उ॒खे उप॑दधाम्य॒हम् । प॒शुभि॒-स्सन्नी॑त-म्बिभृताम् । इन्द्रा॑य शृ॒त-न्दधि॑ ॥
उ॒प॒वे॒षो॑-ऽसि य॒ज्ञाय॑ । त्वा-म्प॑रिवे॒ष-म॑धारयन्न् । इन्द्रा॑य ह॒विः कृ॒ण्वन्तः॑ ।
शि॒व-श्श॒ग्मो भ॑वासि नः ॥ 36 ॥
अमृ॑न्मय-न्देवपा॒त्रम् । य॒ज्ञस्यायु॑षि॒ प्रयु॑ज्यताम् । ति॒रः॒ प॒वि॒त्रमति॑नीताः ।
आपो॑ धारय॒ मा-ऽति॑गुः ॥ दे॒वेन॑ सवि॒त्रोत्पू॑ताः । वसो॒-स्सूर्य॑स्य र॒श्मिभिः॑ । गा-न्दो॑हपवि॒त्रे रज्जु᳚म् । सर्वा॒ पात्रा॑णि शुन्धत ॥ ए॒ता आच॑रन्ति॒ मधु॑म॒द्दुहा॑नाः ।
प्र॒जाव॑ती-र्य॒शसो॑ वि॒श्वरू॑पाः ॥ 37 ॥
ब॒ह्वी र्भव॑न्ती॒रुप॒ जाय॑मानाः । इ॒ह व॒ इन्द्रो॑ रमयतु गावः ॥ पू॒षा स्थ॑ ॥ अ॒य॒क्ष्मा वः॑ प्र॒जया॒ सग्ंसृ॑जामि ।
रा॒यस्पोषे॑ण बहु॒ला भव॑न्तीः । ऊर्ज॒-म्पयः॒ पिन्व॑माना घृ॒त-ञ्च॑ ।
जी॒वो जीव॑न्ती॒रुप॑ व-स्सदेयम् ॥ द्यौश्चे॒मं-यँ॒ज्ञ-म्पृ॑थि॒वी च॒ सन्दु॑हाताम् ।
धा॒ता सोमे॑न स॒ह वाते॑न वा॒युः । यज॑मानाय॒ द्रवि॑ण-न्दधातु ॥ 38 ॥
उथ्स॑-न्दुहन्ति क॒लश॒-ञ्चतु॑र्बिलम् । इडा᳚-न्दे॒वी-म्मधु॑मतीग्ं सुव॒र्विद᳚म् ।
तदि॑न्द्रा॒ग्नी जि॑न्वतग्ं सू॒नृता॑वत् । त-द्यज॑मान-ममृत॒त्वे द॑धातु ॥
काम॑धुक्षः॒ प्रणो᳚ ब्रूहि । इन्द्रा॑य ह॒विरि॑न्द्रि॒यम् ॥ अ॒मूं-यँस्या᳚-न्दे॒वाना᳚म् ।
म॒नु॒ष्या॑णा॒-म्पयो॑ हि॒तम् ॥ ब॒हु दु॒ग्धीन्द्रा॑य दे॒वेभ्यः॑ ।
ह॒व्य-माप्या॑यता॒-म्पुनः॑ ॥ 39 ॥
व॒थ्सेभ्यो॑ मनु॒ष्ये᳚भ्यः । पु॒न॒र्दो॒हाय॑ कल्पताम् ॥ य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑तिरसि ।
य॒ज्ञस्य॑ त्वा॒ सन्त॑ति॒मनु॒सन्त॑नोमि ॥ अद॑स्तमसि॒ विष्ण॑वे त्वा ।
य॒ज्ञायापि॑ दधाम्य॒हम् । अ॒द्भिररि॑क्तेन॒ पात्रे॑ण । याः पू॒ताः प॑रि॒शेर॑ते ॥
अ॒य-म्पय॒-स्सोम॑-ङ्कृ॒त्वा । स्वां-योँनि॒-मपि॑गच्छतु ॥ 40 ॥
प॒र्ण॒व॒ल्कः प॒वित्र᳚म् । सौ॒म्य-स्सोमा॒द्धि निर्मि॑तः ॥ इ॒मौ प॒र्ण-ञ्च॑ द॒र्भ-ञ्च॑ ।
दे॒वानाग्ं॑ हव्य॒शोध॑नौ । प्रा॒त॒र्वे॒षाय॑ गोपाय । विष्णो॑ ह॒व्यग्ं हि रक्ष॑सि ॥
उ॒भाव॒ग्नी उ॑पस्तृण॒ते । दे॒वता॒ उप॑वसन्तु मे । अ॒ह-ङ्ग्रा॒म्या-नुप॑वसामि ।
मह्य॒-ङ्गोप॑तये प॒शून् ॥ 41 ॥
[आभृ॑त - इ॒मं - गृ॑ह्णामि॒ पूर्व॒ - स्ताः पुर्वः॒ परि॑गृह्णामि - सभापा॒ला - इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्य॒-आदि॑त्य व्रतपते-सुस॒भ्रुन्ता॑ - मे - स॒ह - पु॑नातु - गहि - नो - वि॒श्वरू॑पा - दधातु॒ - पुन॑--र् गच्छतु - प॒शुन् ] (अ. 4)
याः पु॒रस्ता॑दि॒मामूर्ज॑मि॒ह प्र॒जा इ॒ह प॒शवो॒-ऽय-म्पि॑तृ॒णाम॒ग्निः
अनुवाकं 5 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
देवा॑ दे॒वेषु॒ परा᳚क्रमद्ध्वम् । प्रथ॑मा द्वि॒तीये॑षु । द्विती॑या-स्तृ॒तीये॑षु ।
त्रिरे॑कादशा इ॒ह मा॑-ऽवत । इ॒दग्ं श॑केयं॒-यँदि॒द-ङ्क॒रोमि॑ ।
आ॒त्मा क॑रोत्वा॒त्मने᳚ । इ॒द-ङ्क॑रिष्ये भेष॒जम् । इ॒द-म्मे॑ विश्वभेषजा ।
अश्वि॑ना॒ प्राव॑तं-युँ॒वम् ॥ इ॒दम॒हग्ं सेना॑या अ॒भीत्व॑र्यै ॥ 42 ॥
मुख॒मपो॑हामि ॥ सूर्य॑ज्योति॒ र्विभा॑हि । म॒ह॒त इ॑न्द्रि॒याय॑ ॥ आप्या॑यता-ङ्घृ॒तयो॑निः । अ॒ग्निर्-ह॒व्या-ऽनु॑मन्यताम् ।
खम॑ङ्क्ष्व॒ त्वच॑मङ्क्ष्व । सु॒रू॒प-न्त्वा॑ वसु॒विद᳚म् । प॒शू॒ना-न्तेज॑सा ।
अ॒ग्नये॒ जुष्ट॑-म॒भिघा॑रयामि ॥ स्यो॒न-न्ते॒ सद॑न-ङ्करोमि ॥ 43 ॥
घृ॒तस्य॒ धार॑या सु॒शेव॑-ङ्कल्पयामि ॥
तस्मि᳚न्-थ्सीदा॒मृते॒ प्रति॑तिष्ठ ।
व्री॒ही॒णा-म्मे॑ध सुमन॒स्यमा॑नः ॥
आ॒र्द्रः प्र॑थस्नु॒-र्भुव॑नस्य गो॒पाः ।
शृ॒त उथ्स्ना॑ति जनि॒ता म॑ती॒नाम् ॥
यस्त॑ आ॒त्मा प॒शुषु॒ प्रवि॑ष्टः ।
दे॒वानां᳚-विँ॒ष्ठामनु॒ यो वि॑त॒स्थे ।
आ॒त्म॒न्वा-न्थ्सो॑म घृ॒तवा॒न्॒. हि भू॒त्वा ।
दे॒वा-न्ग॑च्छ॒ सुव॑र्विन्द॒ यज॑मानाय॒ मह्य᳚म् ॥ इरा॒ भूतिः॑ पृथि॒व्यै रसो॒ मोत्क्र॑मीत् ॥ 44 ॥
देवाः᳚ पितरः॒ पित॑रो देवाः । यो॑-ऽहम॑स्मि॒ स सन्. य॑जे । यस्या᳚स्मि॒ न तम॒न्तरे॑मि । स्व-म्म॑ इ॒ष्टग्ग् स्व-न्द॒त्तम् । स्व-म्पू॒र्तग्ग् स्वग्ग् श्रा॒न्तम् । स्वग्ं हु॒तम् । तस्य॑ मे॒-ऽग्नि-रु॑पद्र॒ष्टा । वा॒युरु॑पश्रो॒ता ।
आ॒दि॒त्यो॑-ऽनुख्या॒ता । द्यौः पि॒ता ॥ 45 ॥
पृ॒थि॒वी मा॒ता । प्र॒जाप॑ति॒ र्बन्धुः॑ ।
य ए॒वास्मि॒ स सन्. य॑जे ॥ मा भेर्मा संविँ॑क्था॒ मा त्वा॑ हिग्ंसिषम् । मा ते॒ तेजो-ऽप॑क्रमीत् ।
भ॒र॒तमुद्ध॑रे॒ मनु॑षिञ्च । अ॒व॒दाना॑नि ते प्र॒त्यव॑दास्यामि ।
नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिग्ंसीः ॥ यद॑व॒दाना॑नि ते-ऽव॒द्यन्न् । विलो॒माका॑र्षमा॒त्मनः॑ ॥ 46 ॥
आज्ये॑न॒ प्रत्य॑नज्म्येनत् । तत्त॒ आप्या॑यता॒-म्पुनः॑ ॥ अज्या॑यो यवमा॒त्रात् ।
आ॒व्या॒धा-त्कृ॑त्यतामि॒दम् । मा रू॑रुपाम य॒ज्ञस्य॑ । शु॒द्धग्ग् स्वि॑ष्टमि॒दग्ं ह॒विः ॥ मनु॑ना दृ॒ष्टा-ङ्घृ॒तप॑दीम् । मि॒त्रावरु॑णसमीरिताम् । द॒क्षि॒णा॒र्धादस॑भिन्न्दन्न् । अव॑द्या-म्येक॒तो मु॑खाम् ॥ 47 ॥
इडे॑ भा॒ग-ञ्जु॑षस्व नः । जिन्व॒ गा जिन्वार्व॑तः । तस्या᳚स्ते भक्षि॒वाणः॑ स्याम । स॒र्वात्मा॑न-स्स॒र्वग॑णाः ॥ ब्रद्ध्न॒ पिन्व॑स्व ।
दद॑तो मे॒ मा क्षा॑यि । कु॒र्व॒तो मे॒ मोप॑दसत् । दि॒शा-ङ्क्लृप्ति॑रसि । दिशो॑ मे कल्पन्ताम् । कल्प॑न्ता-म्मे॒ दिशः॑ ॥ 48 ॥
दैवी᳚श्च॒ मानु॑षीश्च । अ॒हो॒रा॒त्रे मे॑ कल्पेताम् । अ॒र्ध॒मा॒सा मे॑ कल्पन्ताम् । मासा॑ मे कल्पन्ताम् । ऋ॒तवो॑ मे कल्पन्ताम् । सं॒वँ॒थ्स॒रो मे॑ कल्पताम् ।
क्लृप्ति॑रसि॒ कल्प॑ता-म्मे ॥
आशा॑ना-न्त्वा-ऽऽशापा॒लेभ्यः॑ ।
च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः ।
इ॒द-म्भू॒तस्या-द्ध्य॑क्षेभ्यः ॥ 49 ॥
वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् । भज॑ता-म्भा॒गी भा॒गम् । मा-ऽभा॒गो-ऽभ॑क्त ।
निर॑भा॒ग-म्भ॑जामः । अ॒पस्पि॑न्व । ओष॑धीर्जिन्व । द्वि॒पात्पा॑हि । चतु॑ष्पादव । दि॒वो वृष्टि॒मेर॑य । ब्रा॒ह्म॒णाना॑-मि॒दग्ं ह॒विः ॥ 50 ॥
सो॒म्यानाग्ं॑ सोमपी॒थिना᳚म् । निर्भ॒क्तो ब्रा᳚ह्मणः । नेहा-ब्रा᳚ह्मणस्यास्ति ॥
सम॑ङ्क्ता-म्ब॒र॒ःइर्-ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ । समा॑दि॒त्यै र्वसु॑भि॒-स्स-म्म॒रुद्भिः॑ ।
समिन्द्रे॑ण॒ विश्वे॑भि र्दे॒वेभि॑रङ्क्ताम् ।
दि॒व्य-न्नभो॑ गच्छतु॒ य-थ्स्वाहा᳚ ॥
इ॒न्द्रा॒णी वा॑ विध॒वा भू॑यासम् । अदि॑तिरिव सुपु॒त्रा ।
अ॒स्थू॒रि त्वा॑ गार्हपत्य ॥ 51 ॥
उप॒निष॑दे सुप्रजा॒स्त्वाय॑ ॥
स-म्पत्नी॒ पत्या॑ सुकृ॒तेन॑ गच्छताम् ।
य॒ज्ञस्य॑ यु॒क्तौ धुर्या॑वभूताम् ।
स॒जा॒न्ना॒नौ विज॑हता॒-मरा॑तीः ।
दि॒वि ज्योति॑र॒ज-र॒मार॑भेताम् ॥
दश॑ ते त॒नुवो॑ यज्ञ य॒ज्ञियाः᳚ ।
ताः प्री॑णातु॒ यज॑मानो घृ॒तेन॑ । ना॒रि॒ष्ठयोः᳚ प्र॒शिष॒मीड॑मानः ।
दे॒वाना॒-न्दैव्ये-ऽपि॒ यज॑मानो॒-ऽमृतो॑-ऽभूत् ॥
यं-वाँ᳚-न्दे॒वा अ॑कल्पयन्न् ॥ 52 ॥
ऊ॒र्जो भा॒गग्ं श॑तक्रतू । ए॒तद्वा॒-न्तेन॑ प्रीणानि । तेन॑ तृप्यतमग्ंहहौ ॥ अ॒ह-न्दे॒वानाग्ं॑ सु॒कृता॑मस्मि लो॒के ।
ममे॒दमि॒ष्ट-न्न मिथु॑ र्भवाति । अ॒ह-न्ना॑रि॒ष्ठा-वनु॑यजामि वि॒द्वान् ।
यदा᳚भ्या॒-मिन्द्रो॒ अद॑धा-द्भाग॒धेय᳚म् ॥ अदा॑रसृद्भवत देव सोम ।
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे म॑रुतो मृडता नः ।
मा नो॑ विदद॒भि भा॒मो अश॑स्तिः ॥ 53 ॥
मा नो॑ विद-द्व॒जना॒ द्वेष्या॒ या ॥
ऋ॒ष॒भं-वाँ॒जिनं॑-वँ॒यम् ।
पू॒र्णमा॑सं-यँजामहे । स नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्य᳚म् । रा॒यस्पोषग्ं॑ सह॒स्रिण᳚म् । प्रा॒णाय॑ सु॒राध॑से । पू॒र्णमा॑साय॒ स्वाहा᳚ ॥
अ॒मा॒वा॒स्या॑ सु॒भगा॑ सु॒शेवा᳚ । धे॒नुरि॑व॒ भूय॑ आ॒प्याय॑माना । सा नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्य᳚म् । रा॒यस्पोषग्ं॑ सह॒स्रिण᳚म् ।
अ॒पा॒नाय॑ सु॒राध॑से । अ॒मा॒वा॒स्या॑यै॒ स्वाहा᳚ ॥ अ॒भिस्तृ॑णीहि॒ परि॑धेहि॒ वेदि᳚म् ।
जा॒मि-म्मा हिग्ं॑सीरमु॒या शया॑ना ।
हो॒तृ॒षद॑ना॒ हरि॑ता-स्सु॒वर्णाः᳚ । नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य ब्र॒द्ध्ने ॥ 54 ॥
(अ॒भीत्व॑र्यै - करोमि - क्रमीत् - पि॒ता - ऽऽत्मन॑ - एक॒तोमु॑खां - मे॒ दिशो - ऽध्य॑क्षेभ्यो - ह॒वि--र् गा॑र्हपत्या - कल्पय॒ - न्नश॑स्तिः॒ - सा नो॑ दोहताग्ं सु॒वीर्यग्ं॑ स॒प्त च॑) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - ऐष्टिकयाजमानमन्त्राः
परि॑स्तृणीत॒ परि॑धत्ता॒ग्निम् । परि॑हितो॒-ऽग्नि र्यज॑मान-म्भुनक्तु । अ॒पाग्ं रस॒ ओष॑धीनाग्ं सु॒वर्णः॑ । नि॒ष्का इ॒मे यज॑मानस्य सन्तु काम॒दुघाः᳚ । अ॒मुत्रा॒मुष्मि॑न् ँलो॒के ॥
भूप॑ते॒ भुव॑नपते । म॒ह॒तो भू॒तस्य॑ पते । ब्र॒ह्माण॑-न्त्वा वृणीमहे ॥
अ॒ह-म्भूप॑तिर॒ह-म्भुव॑नपतिः ।
अ॒ह-म्म॑ह॒तो भू॒तस्य॒ पतिः॑ ॥ 55 ॥
दे॒वेन॑ सवि॒त्रा प्रसू॑त॒ आर्त्वि॑ज्य-ङ्करिष्यामि । देव॑ सवितरे॒त-न्त्वा॑ वृणते ।
बृह॒स्पति॒-न्दैव्य॑-म्ब्र॒ह्माण᳚म् । तद॒ह-म्मन॑से॒ प्रब्र॑वीमि । मनो॑ गायत्रि॒यै ।
गा॒य॒त्री त्रि॒ष्टुभे᳚ । त्रि॒ष्टु-ब्जग॑त्यै । जग॑त्यनु॒ष्टुभे᳚ । अ॒नु॒ष्टु-क्प॒ङ्क्त्यै । प॒ङ्क्तिः प्र॒जाप॑तये ॥ 56 ॥
प्र॒जाप॑ति॒ र्विश्वे᳚भ्यो दे॒वेभ्यः॑ । विश्वे॑ दे॒वा बृह॒स्पत॑ये । बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णे ।
ब्रह्म॒ भूर्भुव॒-स्सुवः॑ । बृह॒स्पति॑ र्दे॒वाना᳚-म्ब्र॒ह्मा । अ॒ह-म्म॑नु॒ष्या॑णाम् । बृह॑स्पते य॒ज्ञ-ङ्गो॑पाय ॥ इ॒द-न्तस्मै॑ ह॒र्म्य-ङ्क॑रोमि । यो वो॑ देवा॒श्चर॑ति ब्रह्म॒चर्य᳚म् । मे॒धा॒वी दि॒क्षु मन॑सा तप॒स्वी ॥ 57 ॥
अ॒न्तर्दू॒तश्च॑रति॒ मानु॑षीषु ॥
चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ । म॒र्मृ॒ज्यमा॑ना मह॒ते सौभ॑गाय ।
मह्य॑-न्धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ॥
भूमि॑ र्भू॒त्वा म॑हि॒मान॑-म्पुपोष ।
ततो॑ दे॒वी व॑र्धयते॒ पयाग्ं॑सि ।
य॒ज्ञिया॑ य॒ज्ञं-विँच॒यन्ति॒ शञ्च॑ ।
ओष॑धी॒राप॑ इ॒ह शक्व॑रीश्च ॥
यो मा॑ हृ॒दा मन॑सा॒ यश्च॑ वा॒चा ॥ 58 ॥
यो ब्रह्म॑णा॒ कर्म॑णा॒ द्वेष्टि॑ देवाः ।
य-श्श्रु॒तेन॒ हृद॑येनेष्ण॒ता च॑ ।
तस्ये᳚न्द्र॒ वज्रे॑ण॒ शिर॑श्छिनद्मि ॥
ऊर्णा॑मृदु॒ प्रथ॑मानग्ग् स्यो॒नम् ।
दे॒वेभ्यो॒ जुष्ट॒ग्ं॒ सद॑नाय ब॒र्॒हिः । सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ग्ं॒ हि धे॒हि ।
मा-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठे प॑र॒मे व्यो॑मन्न् ॥ चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका व॒युना॑नि वस्ते ।
सा स्ती॒र्यमा॑णा मह॒ते सौभ॑गाय ॥ 59 ॥
सा मे॑ धुक्ष्व॒ यज॑मानाय॒ कामान्॑ ।
शि॒वा च॑ मे श॒ग्मा चै॑धि ।
स्यो॒ना च॑ मे सु॒षदा॑ चैधि ।
ऊर्ज॑स्वती च मे॒ पय॑स्वती चैधि ।
इष॒मूर्ज॑-म्मे पिन्वस्व । ब्रह्म॒ तेजो॑ मे पिन्वस्व । क्ष॒त्रमोजो॑ मे पिन्वस्व ।
विश॒-म्पुष्टि॑-म्मे पिन्वस्व ।
आयु॑र॒न्नाद्य॑-म्मे पिन्वस्व ।
प्र॒जा-म्प॒शू-न्मे॑ पिन्वस्व ॥ 60 ॥
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञ उप॒ भूय॒ इन्नु मे᳚ ।
अवि॑क्षोभाय परि॒धीन्द॑धामि ।
ध॒र्ता ध॒रुणो॒ धरी॑यान् ।
अ॒ग्नि र्द्वेषाग्ं॑सि॒ निरि॒तो नु॑दातै ॥
विच्छि॑नद्मि॒ विधृ॑तीभ्याग्ं स॒पत्नान्॑ ।
जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या॒न्॒. ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः ।
वि॒शो य॒न्त्राभ्यां॒-विँध॑माम्येनान् । अ॒हग्ग्स्वाना॑-मुत्त॒मो॑-ऽसानि देवाः ।
वि॒शो य॒न्त्रे नु॒दमा॑ने॒ अरा॑तिम् । विश्व॑-म्पा॒प्मान॒मम॑ति-न्दुर्मरा॒युम् ॥ 61 ॥
सीद॑न्ती दे॒वी सु॑कृ॒तस्य॑ लो॒के ।
धृती᳚ स्थो॒ विधृ॑ती॒ स्वधृ॑ती ।
प्रा॒णान्मयि॑ धारयतम् । प्र॒जा-म्मयि॑ धारयतम् । प॒शून्मयि॑ धारयतम् ॥
अ॒य-म्प्र॑स्त॒र उ॒भय॑स्य ध॒र्ता ।
ध॒र्ता प्र॑या॒जाना॑-मु॒तानू॑या॒जाना᳚म् ।
स दा॑धार स॒मिधो॑ वि॒श्वरू॑पाः ।
तस्मि॒न्-थ्स्रुचो॒ अद्ध्यासा॑दयामि ॥
आरो॑ह प॒थो जु॑हु देव॒यानान्॑ ॥ 62 ॥
यत्रर्ष॑यः प्रथम॒जा ये पु॑रा॒णाः । हिर॑ण्यपक्षा-ऽजि॒रा सम्भृ॑ताङ्गा ।
वहा॑सि मा सु॒कृतां॒-यँत्र॑ लो॒काः ॥
अवा॒ह-म्बा॑ध उप॒भृता॑ स॒पत्नान्॑ ।
जा॒ता-न्भ्रातृ॑व्या॒न्॒. ये च॑ जनि॒ष्यमा॑णाः । दोहै॑ य॒ज्ञग्ं सु॒दुघा॑मिव धे॒नुम् ।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् । अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
यो मा॑ वा॒चा मन॑सा दुर्मरा॒युः ।
हृ॒दा-ऽरा॑ती॒या-द॑भि॒दास॑-दग्ने ॥ 63 ॥
इ॒दम॑स्य चि॒त्तमध॑र-न्ध्रु॒वायाः᳚ । अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् । अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
ऋ॒ष॒भो॑-ऽसि शाक्व॒रः । घृ॒ताची॑नाग्ं सू॒नुः । प्रि॒येण॒ नाम्ना᳚ प्रि॒ये सद॑सि सीद ॥
स्यो॒नो मे॑ सीद सु॒षदः॑ पृथि॒व्याम् ।
प्रथ॑यि प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ सुव॒र्गे लो॒के ।
दि॒वि सी॑द पृथि॒व्या-म॒न्तरि॑क्षे ।
अ॒हमुत्त॑रो भूयासम् ॥ 64 ॥
अध॑रे॒ मथ्स॒पत्नाः᳚ ॥
इ॒यग्ग् स्था॒ली घृ॒तस्य॑ पू॒र्णा ।
अच्छि॑न्नपया-श्श॒तधा॑र॒ उथ्सः॑ ।
मा॒रु॒तेन॒ शर्म॑णा॒ दैव्ये॑न ॥
य॒ज्ञो॑-ऽसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः । स॒र्वतो॒ मा-म्भू॒त-म्भ॑वि॒ष्य-च्छ्र॑यताम् । श॒त-म्मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑ । स॒हस्र॑-म्मे सन्तु सू॒नृताः᳚ । इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚ । प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः ॥ 65 ॥
स॒र्वतो॒ मा-म्भू॒त-म्भ॑वि॒ष्य-च्छ्र॑यताम् । श॒त-म्मे॑ सन्त्वा॒शिषः॑ ।
स॒हस्र॑-म्मे सन्तु सू॒नृताः᳚ । इरा॑वतीः पशु॒मतीः᳚ ॥ इ॒दमि॑न्द्रि॒य-म॒मृतं॑-वीँ॒र्य᳚म् । अ॒नेनेन्द्रा॑य प॒शवो॑-ऽचिकिथ्सन्न् ।
तेन॑ देवा अव॒तोप॒ माम् । इ॒हेष॒मूर्जं॒-यँश॒-स्सह॒ ओजः॑ सनेयम् । शृ॒त-म्मयि॑ श्रयताम् ॥ य-त्पृ॑थि॒वी-मच॑र॒त्तत्-प्रवि॑ष्टम् ॥ 66 ॥
येनासि॑ञ्च॒-द्बल॒मिन्द्रे᳚ प्र॒जाप॑तिः ।
इ॒द-न्तच्छु॒क्र-म्मधु॑ वा॒जिनी॑वत् ।
येनो॒-परि॑ष्टा॒दधि॑नो-न्महे॒न्द्रम् ।
दधि॒ मा-न्धि॑नोतु ॥
अ॒यं-वेँ॒दः पृ॑थि॒वी-मन्व॑विन्दत् ।
गुहा॑ स॒ती-ङ्गह॑ने॒ गह्व॑रेषु ।
स वि॑न्दतु॒ यज॑मानाय लो॒कम् ।
अच्छि॑द्रं-यँ॒ज्ञ-म्भूरि॑कर्मा करोतु ॥
अ॒यं-यँ॒ज्ञ-स्सम॑सदद्ध॒विष्मान्॑ ।
ऋ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा दे॒वता॑भिः ॥ 67 ॥
तेन॑ लो॒कान्-थ्सूर्य॑वतो जयेम ।
इन्द्र॑स्य स॒ख्य-म॑मृत॒त्व-म॑श्याम् ॥
यो नः॒ कनी॑य इ॒ह का॒मया॑तै ।
अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे यज॑मानाय॒ मह्य᳚म् ।
अप॒ तमि॑न्द्रा॒ग्नी भुव॑नान्नुदेताम् ।
अ॒ह-म्प्र॒जां-वीँ॒रव॑तीं-विँदेय ॥
अग्ने॑ वाजजित् । वाज॑-न्त्वा सरि॒ष्यन्त᳚म् ।
वाज॑-ञ्जे॒ष्यन्त᳚म् । वा॒जिनं॑-वाँज॒जित᳚म् ॥ 68 ॥
वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सम्मा᳚र्ज्मि । अ॒ग्निम॑न्ना॒-दम॒न्नाद्या॑य ॥ उप॑हूतो॒ द्यौः पि॒ता ।
उप॒ मा-न्द्यौः पि॒ता ह्व॑यताम् । अ॒ग्नि-राग्नी᳚द्ध्रात् । आयु॑षे॒ वर्च॑से । जी॒वात्वै पुण्या॑य । उप॑हूता पृथि॒वी मा॒ता । उप॒ मा-म्मा॒ता पृ॑थि॒वी ह्व॑यताम् । अ॒ग्नि-राग्नी᳚द्ध्रात् ॥ 69 ॥
आयु॑षे॒ वर्च॑से । जी॒वात्वै पुण्या॑य ॥
मनो॒ ज्योति॑ र्जुषता॒माज्य᳚म् ।
विच्छि॑न्नं-यँ॒ज्ञग्ं समि॒म-न्द॑धातु । बृह॒स्पति॑-स्तनुतामि॒म-न्नः॑ ।
विश्वे॑ दे॒वा इ॒ह मा॑दयन्ताम् ॥
य-न्ते॑ अग्न आवृ॒श्चामि॑ । अ॒हं-वाँ᳚ क्षिपि॒तश्चरन्न्॑ । प्र॒जा-ञ्च॒ तस्य॒ मूल॑-ञ्च ।
नी॒चैर्दे॑वा॒ निवृ॑श्चत ॥ 70 ॥
अग्ने॒ यो नो॑-ऽभि॒दास॑ति । स॒मा॒नो यश्च॒ निष्ट्यः॑ । इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः ।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न । यो मा-न्द्वेष्टि॑ जातवेदः । य-ञ्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ यश्च॒ माम् । सर्वा॒ग्॒स्तान॑ग्ने॒ सन्द॑ह ।
याग्श्चा॒ह-न्द्वेष्मि॒ ये च॒ माम् ॥ अग्ने॑ वाजजित् ।
वाज॑-न्त्वा ससृ॒वाग्ंस᳚म् ॥ 71 ॥
वाज॑-ञ्जिगि॒वाग्ंस᳚म् । वा॒जिनं॑-वाँज॒जित᳚म् । वा॒ज॒जि॒त्यायै॒ सम्मा᳚र्ज्मि । अ॒ग्नि-म॑न्ना॒द-म॒न्नाद्या॑य ॥ वेदि॑ र्ब॒र॒ःइ-श्शृ॒तग्ं ह॒विः ।
इ॒द्ध्मः प॑रि॒धय॒-स्स्रुचः॑ । आज्यं॑-यँ॒ज्ञ ऋचो॒ यजुः॑ । या॒ज्या᳚श्च वषट्का॒राः । स-म्मे॒ सन्न॑तयो नमन्ताम् ।
इ॒द्ध्म॒सं॒-नह॑ने हु॒ते ॥ 72 ॥
दि॒वः खीलो-ऽव॑ततः । पृ॒थि॒व्या अद्ध्युत्थि॑तः । तेना॑ स॒हस्र॑काण्डेन । द्वि॒षन्तग्ं॑ शोचयामसि । द्वि॒षन्मे॑ ब॒हु शो॑चतु ।
ओष॑धे॒ मो अ॒हग्ं शु॑चम् ॥ यज्ञ॒ नम॑स्ते यज्ञ । नमो॒ नम॑श्च ते यज्ञ । शि॒वेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व । स्यो॒नेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ॥ 73 ॥
सु॒भू॒तेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सेन॑ मे॒ सन्ति॑ष्ठस्व ।
य॒ज्ञस्यर्धि॒मनु॒ सन्ति॑ष्ठस्व । उप॑ ते यज्ञ॒ नमः॑ । उप॑ ते॒ नमः॑ ।
उप॑ ते॒ नमः॑ ॥ त्रिष्फ॒ली क्रि॒यमा॑णानाम् । यो न्य॒ङ्गो अ॑व॒शिष्य॑ते ।
रक्ष॑सा-म्भाग॒धेय᳚म् । आप॒स्त-त्प्रव॑हतादि॒तः ॥ 74 ॥
उ॒लूख॑ले॒ मुस॑ले॒ यच्च॒ शूर्पे᳚ ।
आ॒शि॒श्लेष॑ दृ॒षदि॒ यत्क॒पाले᳚ ।
अ॒व॒प्रुषो॑ वि॒प्रुष॒-स्संयँ॑जामि ।
विश्वे॑ दे॒वा ह॒विरि॒द-ञ्जु॑षन्ताम् ।
य॒ज्ञे या वि॒प्रुष॒-स्सन्ति॑ ब॒ह्वीः ।
अ॒ग्नौ ता-स्सर्वा॒-स्स्वि॑ष्टा॒-स्सुहु॑ता जुहोमि ॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः ।
स॒पत्ना᳚न्मे अनीनशः । दिवै॑नान्. वि॒द्युता॑ जहि ।
नि॒म्रोच॒न्नध॑रान् कृधि ॥ 75 ॥
उ॒द्यन्न॒द्य वि नो॑ भज । पि॒ता पु॒त्रेभ्यो॒ यथा᳚ । दी॒र्घा॒यु॒त्वस्य॑ हेशिषे । तस्य॑ नो देहि सूर्य ॥ उ॒द्यन्न॒द्य मि॑त्रमहः । आ॒रोह॒न्नुत्त॑रा॒-न्दिव᳚म् । हृ॒द्रो॒ग-म्मम॑ सूर्य । ह॒रि॒माण॑-ञ्च नाशय ॥ शुके॑षु मे हरि॒माण᳚म् ।
रो॒प॒णाका॑सु दद्ध्मसि ॥ 76 ॥
अथो॑ हारिद्र॒वेषु॑ मे । ह॒रि॒माण॒-न्निद॑द्ध्मसि ॥ उद॑गाद॒य-मा॑दि॒त्यः ।
विश्वे॑न॒ सह॑सा स॒ह । द्वि॒षन्त॒-म्मम॑ र॒न्धयन्न्॑ । मो अ॒ह-न्द्वि॑ष॒तो र॑धम् ॥
यो न॒-श्शपा॒दश॑पतः । यश्च॑ न॒-श्शप॑त॒-श्शपा᳚त् । उ॒षाश्च॒ तस्मै॑ नि॒म्रुक्च॑ । सर्व॑-म्पा॒पग्ं समू॑हताम् ॥ 77 ॥
यो नः॑ स॒पत्नो॒ यो रणः॑ । मर्तो॑-ऽभि॒दास॑ति देवाः। इ॒द्ध्मस्ये॑व प्र॒क्षाय॑तः ।
मा तस्योच्छे॑षि॒ किञ्च॒न ॥ अव॑सृष्टः॒ परा॑पत । श॒रो ब्रह्म॑सग्ंशितः ।
गच्छा॒-ऽमित्रा॒-न्प्रवि॑श । मैषा॒-ङ्कञ्च॒नोच्छि॑षः ॥ 78 ॥
(पतिः॑ - प्र॒जाप॑तये - तप॒स्वी - वा॒चा - सौभ॑गाय - प॒शून्मे॑ पिन्वस्व - दुर्मरा॒युं - दे॑व॒याना॑ - नग्ने॒ - ऽन्तरि॑क्षे॒-ऽहमुत्त॑रो भूयासं -प्र॒जाप॑तिरसि स॒र्वतः॑ श्रि॒तः - प्रवि॑ष्टं - दे॒वता॑भि--र् वाज॒जितं॑ -
पृथि॒वी ह्व॑यताम॒ग्निराग्नी᳚द्ध्रा-द्- वृश्चत - ससृ॒वाग्ंसग्ं॑ - हु॒ते - स्यो॒नेन॑ मे॒ सम्ति॑ष्ठस्वे॒ - तः - कृ॑धि- दध्म - स्यूहता - +म॒ष्टौ च॑) (अ. 6)
अनुवाकं 7 - सोमाङ्ग.भूतेषु मन्त्रेषु-दीक्षामारभ्याग्नीषोमयि पशुपर्यन्ते प्रयोगे शेषभूता मन्त्राः
सक्षे॒द-म्प॑श्य । विध॑र्तरि॒द-म्प॑श्य । नाके॒द-म्प॑श्य । र॒मतिः॒ पनि॑ष्ठा ।
ऋ॒तं-वँर्षि॑ष्ठम् । अ॒मृता॒ यान्या॒हुः । सूर्यो॒ वरि॑ष्ठो अ॒क्षभि॒र्विभा॑ति ।
अन॒ द्यावा॑पृथि॒वी दे॒वपु॑त्रे ॥ दी॒क्षा-ऽसि॒ तप॑सो॒ योनिः॑ । तपो॑-ऽसि॒ ब्रह्म॑णो॒ योनिः॑ ॥ 79 ॥
ब्रह्मा॑सि क्ष॒त्रस्य॒ योनिः॑ । क्ष॒त्रम॑स्यृ॒तस्य॒ योनिः॑ ।
ऋ॒तम॑सि॒ भूरार॑भे । श्र॒द्धा-म्मन॑सा । दी॒क्षा-न्तप॑सा । विश्व॑स्य॒ भुव॑न॒स्याधि॑पत्नीम् । सर्वे॒ कामा॒ यज॑मानस्य सन्तु ॥
वात॑-म्प्रा॒ण-म्मन॑सा॒-ऽन्वार॑भामहे । प्र॒जाप॑तिं॒-योँ भुव॑नस्य गो॒पाः ।
स नो॑ मृ॒त्योस्त्रा॑यता॒-म्पात्वग्ंह॑सः ॥ 80 ॥
ज्योग्जी॒वा ज॒राम॑शीमहि ॥ इन्द्र॑ शाक्वर गाय॒त्री-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि । इन्द्र॑ शाक्वर त्रि॒ष्टुभ॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि ।
इन्द्र॑ शाक्वर॒ जग॑ती॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि ।
इन्द्र॑ शाक्वरानु॒ष्टुभ॒-म्प्रप॑द्ये । ता-न्ते॑ युनज्मि । इन्द्र॑ शाक्वर प॒ङ्क्ति-म्प्रप॑द्ये ॥ 81 ॥
ता-न्ते॑ युनज्मि ॥ आ-ऽह-न्दी॒क्षाम॑रुह-मृ॒तस्य॒ पत्नी᳚म् । गा॒य॒त्रेण॒ छन्द॑सा॒ ब्रह्म॑णा च । ऋ॒तग्ं स॒त्ये॑-ऽधायि । स॒त्यमृ॒ते॑-ऽधायि ।
ऋ॒त-ञ्च॑ मे स॒त्य-ञ्चा॑भूताम् । ज्योति॑रभूव॒ग्ं॒ सुव॑रगमम् ।
सु॒व॒र्गं-लोँ॒क-न्नाक॑स्य पृ॒ष्ठम् । ब्र॒द्ध्नस्य॑ वि॒ष्टप॑मगमम् ॥
पृ॒थि॒वी दी॒क्षा ॥ 82 ॥
तया॒-ऽग्नि र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । यया॒-ऽग्नि र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । अ॒न्तरि॑क्ष-न्दी॒क्षा ।
तया॑ वा॒यु र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑ वा॒यु र्दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । द्यौ र्दी॒क्षा ।
तया॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ॥ 83 ॥
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । दिशो॑ दी॒क्षा ।
तया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया॑ च॒न्द्रमा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि ।
आपो॑ दी॒क्षा । तया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । यया॒ वरु॑णो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः । तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि ।
ओष॑धयो दी॒क्षा ॥ 84 ॥
तया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः। यया॒ सोमो॒ राजा॑ दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । वाग् दी॒क्षा ।
तया᳚ प्रा॒णो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
यया᳚ प्रा॒णो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒तः ।
तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षयामि । पृ॒थि॒वी त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
अ॒न्तरि॑क्ष-न्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
द्यौस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ॥ 85 ॥
दिश॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । आप॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ।
ओष॑धयस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । वाक्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षताम् ।
ऋच॑स्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । सामा॑नि त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ।
यजूग्ं॑षि त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् । अह॑श्च॒ रात्रि॑श्च । कृ॒षिश्च॒ वृष्टि॑श्च । त्विषि॒श्चा-प॑चितिश्च ॥ 86 ॥
आप॒श्चौष॑धयश्च । ऊर्क्च॑ सू॒नृता॑ च । तास्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षन्ताम् ॥
स्वे दक्षे॒ दक्ष॑पिते॒ह सी॑द । दे॒वानाग्ं॑ सु॒म्नो म॑ह॒ते रणा॑य । स्वा॒स॒स्थ-स्त॒नुवा॒ संविँ॑शस्व । पि॒तेवै॑धि सू॒नव॒ आ सु॒शेवः॑ ।
शि॒वो मा॑ शि॒वमावि॑श । स॒त्य-म्म॑ आ॒त्मा । श्र॒द्धा मे ऽक्षि॑तिः ॥ 87 ॥
तपो॑ मे प्रति॒ष्ठा । स॒वि॒तृ-प्र॑सूता मा॒ दिशो॑ दीक्षयन्तु । स॒त्यम॑स्मि ॥ अ॒ह-न्त्वद॑स्मि॒ मद॑सि॒ त्वमे॒तत् । ममा॑सि॒ योनि॒स्तव॒ योनि॑रस्मि । ममै॒व सन्वह॑ ह॒व्यान्य॑ग्ने ।
पु॒त्रः पि॒त्रे लो॑क॒कृ-ज्जा॑तवेदः ॥
आ॒जुह्वा॑न-स्सु॒प्रती॑कः पु॒रस्ता᳚त् ।
अग्ने॒ स्वां-योँनि॒मासी॑द सा॒द्ध्या ।
अ॒स्मिन्-थ्स॒धस्थे॒ अद्ध्युत्त॑रस्मिन्न् ॥ 88 ॥
विश्वे॑ देवा॒ यज॑मानश्च सीदत ॥
एक॑मि॒षे विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
द्वे ऊ॒र्जे विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
त्रीणि॑ व्र॒ताय॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
च॒त्वारि॒ मायो॑ भवाय॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
पञ्च॑ प॒शुभ्यो॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु । षड्रा॒यस्पोषा॑य॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ।
स॒प्त स॒प्तभ्यो॒ होत्रा᳚भ्यो॒ विष्णु॒स्त्वा-ऽन्वे॑तु ॥
सखा॑य-स्स॒प्तप॑दा अभूम । स॒ख्य-न्ते॑ गमेयम् ॥ 89 ॥
स॒ख्यात्ते॒ मा यो॑षम् । स॒ख्यान्मे॒ मा यो᳚ष्ठाः ॥ सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये ।
तस्या᳚स्ते पृथि॒वी पादः॑ । सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्पादः॑ ।
सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒ द्यौः पादः॑ । सा-ऽसि॑ सुब्रह्मण्ये । तस्या᳚स्ते॒ दिशः॒ पादः॑ ॥ 90 ॥
प॒रो र॑जास्ते पञ्च॒मः पादः॑ । सा न॒ इष॒मूर्ज॑-न्धुक्ष्व । तेज॑ इन्द्रि॒यम् । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म॒न्नाद्य᳚म् ॥ विमि॑मे त्वा॒ पय॑स्वतीम् । दे॒वाना᳚-न्धे॒नुग्ं सु॒दुघा॒-मन॑प-स्फुरन्तीम् । इन्द्र॒-स्सोम॑-म्पिबतु ।
क्षेमो॑ अस्तु नः ॥ इ॒मा-न्न॑राः कृणुत॒ वेदि॒मेत्य॑ । वसु॑मतीग्ं रु॒द्रव॑ती-मादि॒त्यव॑तीम् ॥ 91 ॥
वर्ष्म॑न्दि॒वः । नाभा॑ पृथि॒व्याः ।
यथा॒-ऽयं-यँज॑मानो॒ न रिष्ये᳚त् ।
दे॒वस्य॑ सवि॒तु-स्स॒वे ॥
चतुः॑ शिखण्डा युव॒ति-स्सु॒पेशाः᳚ ।
घृ॒तप्र॑तीका॒ भुव॑नस्य॒ मद्ध्ये᳚ ।
तस्याग्ं॑ सुप॒र्णावधि॒ यौ निवि॑ष्टौ ।
तयो᳚ र्दे॒वाना॒मधि॑ भाग॒धेय᳚म् ॥
अप॒ जन्य॑-म्भ॒य-न्नु॑द । अप च॒क्राणि॑ वर्तय । गृ॒हग्ं सोम॑स्य गच्छतम् ॥
न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि ।
दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ ।
यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ ।
तत्र॑ त्वा दे॒व-स्स॑वि॒ता द॑धातु ॥ 92 ॥
(ब्रह्म॑णो॒ योनि॒ - रग्ंह॑सः - प॒ङ्क्ति-म्प्रप॑द्ये - दी॒क्षा - ययो॑-ऽऽदि॒त्यो दी॒क्षया॑ दीक्षि॒त - स्तया᳚ त्वा दी॒क्षया॑ दीक्षया॒म्योष॑धयो दी॒क्षा - द्यौस्त्वा॒ दीक्ष॑माण॒मनु॑ दीक्षता॒ - मप॑चिति॒श्चा - क्षि॑ति॒ - रुत्त॑रस्मिन् - गमेयं॒ - दिशः॒ पाद॑ - आदि॒त्यव॑तीं - ँवर्तय॒ पञ्च॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - पशुविषया अच्छिद्रमन्त्राः
यद॒स्य पा॒रे रज॑सः । शु॒क्र-ञ्ज्योति॒-रजा॑यत । तन्नः॑ पर्ष॒दति॒ द्विषः॑ ।
अग्ने॑ वैश्वानर॒ स्वाहा᳚ ॥ यस्मा᳚द्भी॒षा-ऽवा॑शिष्ठाः । ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ यस्मा᳚द्भी॒षा न्यष॑दः ।
ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ॥ 93 ॥
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ उदु॑स्र तिष्ठ॒ प्रति॑तिष्ठ॒ मा रि॑षः । मेमं-यँ॒ज्ञं-यँज॑मान-ञ्च रीरिषः । सु॒व॒र्गे लो॒के यज॑मान॒ग्ं॒ हि धे॒हि । श-न्न॑ एधि द्वि॒पदे॒ श-ञ्चतु॑ष्पदे ॥
यस्मा᳚द्भी॒षा-ऽवे॑पिष्ठाः प॒लायि॑ष्ठा-स्स॒मज्ञा᳚स्थाः । ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि ।
प्र॒जाभ्य॒-स्सर्वा᳚भ्यो मृड । नमो॑ रु॒द्राय॑ मी॒ढुषे᳚ ॥ 94 ॥
य इ॒दमकः॑ । तस्मै॒ नमः॑ । तस्मै॒ स्वाहा᳚ ॥
न वा उ॑वे॒तन्म्रि॑यसे॒ न रि॑ष्यसि दे॒वाग्ं इदे॑षि प॒थिभिः॑ सु॒गेभिः॑ । हरी॑ ते॒ युञ्जा॒ पृष॑ती अभूता॒मुपा᳚स्था-द्वा॒जी धु॒रि रास॑भस्य ॥ । आशा॑ना-न्त्वा ऽऽशापा॒लेभ्यः॑ । च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः । इ॒द-म्भू॒तस्याध्य॑क्षेभ्यः । वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥
विश्वा॒ आशा॒ मधु॑ना॒ सग्ंसृ॑जामि । अ॒न॒मी॒वा आप॒ ओष॑धयो भवन्तु । अ॒यं-यँज॑मानो॒ मृधो॒ व्य॑स्यताम् । अगृ॑भीताः प॒शवः॑ सन्तु॒ सर्वे᳚ ॥ ॥ य॒ज्ञस्य॒ हि स्थ ऋ॒त्वियौ᳚ ।
इन्द्रा᳚ग्नी॒ चेत॑नस्य च । हु॒ता॒हु॒तस्य॑ तृप्यतम् । अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च । हु॒तस्य॒ चाहु॑तस्य च । अहु॑तस्य हु॒तस्य॑ च । इन्द्रा᳚ग्नी अ॒स्य सोम॑स्य । वी॒त-म्पि॑बत-ञ्जु॒षेथा᳚म् ॥
मा यज॑मान॒-न्तमो॑ विदत् । मर्त्विजो॒ मो इ॒माः प्र॒जाः । मा य-स्सोम॑मि॒म-म्पिबा᳚त् । सग्ंसृ॑ष्टमु॒भय॑-ङ्कृ॒तम् ॥ 95 ॥
(कृ॒धि॒ - मी॒ढुषे - ऽहु॑तस्य च स॒प्त च॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - उपांश्वभिषवा मन्त्राः
अ॒ना॒गस॑स्त्वा व॒यम् । इन्द्रे॑ण॒ प्रेषि॑ता॒ उप॑ । वा॒युष्टे॑ अस्त्वग्ंश॒भूः । मि॒त्रस्ते॑ अस्त्वग्ंश॒भूः । वरु॑णस्ते अस्त्वग्ंश॒भूः ॥
अपा᳚-ङ्क्षया॒ ऋत॑स्य गर्भाः । भुव॑नस्य गोपा॒-श्श्येना॑ अतिथयः । पर्व॑ताना-ङ्ककुभः प्र॒युतो॑ नपातारः । व॒ग्नुनेन्द्रग्ग्॑ ह्वयत ।
घोषे॒णामी॑-वाग्श्चातयत ॥ 96 ॥
यु॒क्ता-स्स्थ॒ वह॑त ॥ दे॒वा ग्रावा॑ण॒ इन्दु॒रिन्द्र॒ इत्य॑वादिषुः । एन्द्र॑मचुच्यवुः पर॒मस्याः᳚ परा॒वतः॑ । आ-ऽस्मा-थ्स॒धस्था᳚त् ।
ओरोर॒न्तरि॑क्षात् । आ सु॑भू॒तम॑सुषवुः । ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒स-म्म॒ आ-ऽसु॑षवुः ।
स॒म॒रे रक्षाग्॑स्यवधिषुः । अप॑हत-म्ब्रह्म॒ज्यस्य॑ ॥ वाक्च॑ त्वा॒ मन॑श्च श्रिणीताम् ॥ 97 ॥
प्रा॒णश्च॑ त्वा-ऽपा॒नश्च॑ श्रीणीताम् ।
चक्षु॑श्च त्वा॒ श्रोत्र॑-ञ्च श्रीणीताम् ।
दक्ष॑श्च त्वा॒ बल॑-ञ्च श्रीणीताम् । ओज॑श्च त्वा॒ सह॑श्च श्रीणीताम् । आयु॑श्च त्वा ज॒रा च॑ श्रीणीताम् । आ॒त्मा च॑ त्वा त॒नूश्च॑ श्रीणीताम् । शृ॒तो॑-ऽसि शृ॒त-ङ्कृ॑तः । शृ॒ताय॑ त्वा शृ॒तेभ्य॑स्त्वा ॥
यमिन्द्र॑मा॒हु र्वरु॑णं॒-यँमा॒हुः । य-म्मि॒त्रमा॒हु-र्यमु॑ स॒त्यमा॒हुः ॥ 98 ॥
यो दे॒वाना᳚-न्दे॒वत॑मस्तपो॒जाः । तस्मै᳚ त्वा॒ तेभ्य॑स्त्वा ॥ मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒य-म्म॒हत् । मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतुः॑ । मयि॑ धायि सु॒वीर्य᳚म् । त्रिशु॑ग्घ॒र्मो विभा॑तु मे । आकू᳚त्या॒ मन॑सा स॒ह ।
वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह । य॒ज्ञेन॒ पय॑सा स॒ह ।
तस्य॒ दोह॑मशीमहि ॥ 99 ॥
तस्य॑ सु॒म्नम॑शीमहि । तस्य॑ भ॒क्षम॑शीमहि ।
वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु ॥ मि॒त्रो जनान्॑ यातयति प्रजा॒न-न्मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒-ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-द्विधेम ॥ प्र स मि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्. यस्त॑ आदित्य॒ शिक्ष॑ति व्र॒तेन॑ । न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मग्ंहो॑ अश्नो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात् ॥ ॥ यस्मा॒न्न जा॒तः परो॑ अ॒न्यो अस्ति॑ । य आ॑वि॒वेश॒ भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
प्र॒जाप॑तिः प्र॒जया॑ संविँदा॒नः ।
त्रीणि॒ ज्योतीग्ं॑षि सचते॒ स षो॑ड॒शी ॥
ए॒ष ब्र॒ह्मा य ऋ॒त्वियः॑ ।
इन्द्रो॒ नाम॑ श्रु॒तो ग॒णे ॥ 100 ॥
प्र ते॑ म॒हे वि॒दथे॑ ऽशग्ंसिष॒ग्ं॒ हरी᳚ । य ऋ॒त्वियः॒ प्र ते॑ वन्वे ।
व॒नुषो॑ हर्य॒त-म्मद᳚म् ॥ इन्द्रो॒ नाम॑ घृ॒त-न्न यः । हरि॑भि॒श्चारु॒ सेच॑ते ।
श्रु॒तो ग॒ण आ त्वा॑ विशन्तु । हरि॑वर्पस॒गिंरः॑ ॥
इन्द्राधि॑प॒ते-ऽधि॑पति॒स्त्व-न्दे॒वाना॑मसि । अधि॑पति॒-म्माम् । आयु॑ष्मन्तं॒-वँर्च॑स्वन्त-म्मनु॒ष्ये॑षु कुरु ॥ 101 ॥
इन्द्र॑श्च स॒म्रा-ड्वरु॑णश्च॒ राजा᳚ ।
तौ ते॑ भ॒क्ष-ञ्च॑क्रतु॒रग्र॑ ए॒तम् ।
तयो॒रनु॑ भ॒क्ष-म्भ॑क्षयामि ।
वाग्जु॑षा॒णा सोम॑स्य तृप्यतु ॥
प्र॒जाप॑ति र्वि॒श्वक॑र्मा । तस्य॒ मनो॑ दे॒वं-यँ॒ज्ञेन॑ राद्ध्यासम् । अ॒र्थे॒ गा अ॒स्य ज॑हितः । अ॒व॒सान॑पते-ऽव॒सान॑-म्मे विन्द ॥
नमो॑ रु॒द्राय॑ वास्तो॒ष्पत॑ये ।
आय॑ने वि॒द्रव॑णे ॥ 102 ॥
उ॒द्याने॒ यत्प॒राय॑णे । आ॒वर्त॑ने वि॒वर्त॑ने ।
यो गो॑पा॒यति॒ तग्ं हु॑वे ॥
यान्य॑पा॒मित्या॒-न्यप्र॑तीत्ता॒-न्यस्मि॑ ।
य॒मस्य॑ ब॒लिना॒ चरा॑मि ।
इ॒हैव सन्तः॒ प्रति॒ तद्या॑तयामः ।
जी॒वा जी॒वेभ्यो॒ निह॑राम एनत् ॥
अ॒नृ॒णा अ॒स्मिन्न॑-नृ॒णाः पर॑स्मिन्न् ।
तृ॒तीये॑ लो॒के अ॑नृ॒णा-स्स्या॑म ।
ये दे॑व॒याना॑ उ॒त पि॑तृ॒याणाः᳚ ॥ 103 ॥
सर्वा᳚-न्प॒थो अ॑नृ॒णा आक्षी॑येम ॥
इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑-ऽव॒सान॒-माग॑न्म ।
शि॒वे नो॒ द्यावा॑पृथि॒वी उ॒भे इ॒मे । गोम॒द्धन॑-व॒दश्व॑व॒-दूर्ज॑स्वत् ।
सु॒वीरा॑ वी॒रैरनु॒ सञ्च॑रेम ॥ अ॒र्कः प॒वित्र॒ग्ं॒ रज॑सो वि॒मानः॑ ।
पु॒नाति॑ दे॒वाना॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । द्यावा॑पृथि॒वी पय॑सा संविँदा॒ने ।
घृ॒त-न्दु॑हाते अ॒मृत॒-म्प्रपी॑ने ॥ प॒वित्र॑म॒र्को रज॑सो वि॒मानः॑ ।
पु॒नाति॑ दे॒वाना॒-म्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ ।
सुव॒ र्ज्योति॒ र्यशो॑ म॒हत् ।
अ॒शी॒महि॑ गा॒धमु॒त प्र॑ति॒ष्ठाम् ॥ 104 ॥
(चा॒त॒य॒त॒ - श्री॒णी॒ता॒ग्ं॒ - स॒त्यमा॒हु - र॑शीमहि - ग॒णे - कु॑रु - वि॒द्रव॑णे - पितृ॒याणा॑ - अ॒र्को रज॑सो वि॒मान॒स्त्रीणि॑ च) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - सौमिकप्रायाश्चित्तमन्त्राः
उद॑स्ताम्फ्सी-थ्सवि॒ता मि॒त्रो अ॑र्य॒मा ।
सर्वा॑-न॒मित्रा॑-नवधीद्यु॒गेन॑ ।
बृ॒हन्त॒-म्माम॑कर-द्वी॒रव॑न्तम् । र॒थ॒न्त॒रे श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ पृथि॒व्याम् ।
वा॒म॒दे॒व्ये श्र॑यस्व॒ स्वाहा॒-ऽन्तरि॑क्षे । बृ॒ह॒ति श्र॑यस्व॒ स्वाहा॑ दि॒वि ।
बृ॒ह॒ता त्वोप॑स्तभ्नोमि ॥
आ त्वा॑ ददे॒ यश॑से वी॒र्या॑य च ।
अ॒स्मास्व॑-घ्निया यू॒य-न्द॑धाथेन्द्रि॒य-म्पयः॑ ॥ यस्ते᳚ द्र॒फ्सो यस्त॑ उद॒र्॒षः ॥ 105 ॥
दैव्यः॑ के॒तु र्विश्व॒-म्भुव॑न-मावि॒वेश॑ ।
स नः॑ पा॒ह्यरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
अनु॑ मा॒ सर्वो॑ य॒ज्ञो॑-ऽयमे॑तु ।
विश्वे॑ दे॒वा म॒रुत॒-स्सामा॒र्कः ।
आ॒प्रिय॒ ॑007आ;छन्दाग्ं॑सि नि॒विदो॒ यजूग्ं॑षि । अ॒स्यै पृ॑थि॒व्यै यद्य॒ज्ञिय᳚म् ॥
प्र॒जाप॑ते र्वर्त॒निमनु॑ वर्तस्व ।
अनु॑ वी॒रैरनु॑ राद्ध्याम॒ गोभिः॑ ।
अन्वश्वै॒रनु॒ सर्वै॑रु पु॒ष्टैः ।
अनु॑ प्र॒जया-ऽन्वि॑न्द्रि॒येण॑ ॥ 106 ॥
दे॒वा नो॑ य॒ज्ञ-मृ॑जु॒धा न॑यन्तु ॥
प्रति॑ क्ष॒त्रे प्रति॑ तिष्ठामि रा॒ष्ट्रे ।
प्रत्यश्वे॑षु॒ प्रति॑तिष्ठामि॒ गोषु॑ ।
प्रति॑ प्र॒जाया॒-म्प्रति॑ तिष्ठामि॒ भव्ये᳚ ।
विश्व॑म॒न्या-ऽभि॑ वावृ॒धे । तद॒न्यस्या॒-मधि॑श्रि॒तम् । दि॒वे च॑ वि॒श्वक॑र्मणे ।
पृ॒थि॒व्यै चा॑कर॒-न्नमः॑ ॥ अस्का॒न्द्यौः पृ॑थि॒वीम् । अस्का॑नृष॒भो युवा॒ गाः ॥ 107 ॥
स्क॒न्नेमा विश्वा॒ भुव॑ना । स्क॒न्नो य॒ज्ञः प्रज॑नयतु । अस्का॒नज॑नि॒ प्राज॑नि ।
आ स्क॒न्नाज्जा॑यते॒ वृषा᳚ । स्क॒न्ना-त्प्रज॑निषीमहि ॥ ये दे॒वा येषा॑मि॒द-म्भा॑ग॒धेय॑-म्ब॒भूव॑ । येषा᳚-म्प्रया॒जा उ॒तानू॑या॒जाः । इन्द्र॑ज्येष्ठेभ्यो॒ वरु॑णराजभ्यः । अ॒ग्निहो॑तृभ्यो दे॒वेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ उ॒त त्या नो॒ दिवा॑ म॒तिः ॥ 108 ॥
अदि॑तिरू॒त्या-ऽऽग॑मत् । सा शन्ता॑ची॒ मय॑स्करत् । अप॒ स्रिधः॑ ॥ उ॒त त्या दैव्या॑ भि॒षजा᳚ । श-न्न॑स्करतो अ॒श्विना᳚ । यू॒याता॑-म॒स्मद्रपः॑ ।
अप॒ स्रिधः॑ ॥ शम॒ग्नि-र॒ग्निभि॑स्करत् । श-न्न॑स्तपतु॒ सूर्यः॑ । शं-वाँतो॑ वात्वर॒पाः ॥ 109 ॥
अप॒ स्रिधः॑ ॥ तदित्प॒द-न्न विचि॑केत वि॒द्वान् ।
यन्मृ॒तः पुन॑र॒प्येति॑ जी॒वान् । त्रि॒वृद्य-द्भुव॑नस्य रथ॒वृत् । जी॒वो गर्भो॒ न मृ॒त-स्स जी॑वात् ॥ प्रत्य॑स्मै॒ पिपी॑षते । वि॒श्वा॑नि वि॒दुषे॑ भर । अ॒र॒-ङ्ग॒माय॒ जग्म॑वे ।
अप॑श्चाद्दध्वने॒ नरे᳚ (ओ-रप॑श्चाद्दघ्वने॒ नरे᳚) ॥ इन्दु॒रिन्दु॒म-वा॑गात् ।
इन्दो॒रिन्द्रो॑-ऽपात् । तस्य॑ त इन्द॒विन्द्र॑-पीतस्य॒ मधु॑मतः । उप॑हूत॒स्योप॑हूतो भक्षयामि ॥ 110 ॥
(उ॒द॒र्॒ष - इ॑न्द्रि॒येण॒ - गा - म॒ति - र॑र॒पा - अ॑गा॒त्रीणि॑ च) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - दर्शपूर्णमासप्रायश्चित्तमन्त्राः
ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा मन॑सो॒ ब्रह्म॑ वा॒चः । ब्रह्म॑ य॒ज्ञानाग्ं॑ ह॒विषा॒-माज्य॑स्य ।
अति॑रिक्त॒-ङ्कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम् । य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पयन्न्॑ ।
स्वाहा॑कृ॒ता-ऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान् ॥ आश्रा॑वितम॒त्याश्रा॑वितम् ।
वष॑ट्कृत-म॒त्यनू᳚क्त-ञ्च य॒ज्ञे ।
अति॑रिक्त॒-ङ्कर्म॑णो॒ यच्च॑ ही॒नम् ।
य॒ज्ञः पर्वा॑णि प्रति॒रन्ने॑ति क॒ल्पयन्न्॑ ।
स्वाहा॑कृ॒ता-ऽऽहु॑तिरेतु दे॒वान् ॥ 111 ॥
यद्वो॑ देवा अतिपा॒दया॑नि । वा॒चा चि॒त्प्रय॑त-न्देव॒ हेड॑नम् । अ॒रा॒यो अ॒स्माग्ं अ॒भि-दु॑च्छुना॒यते᳚। अ॒न्यत्रा॒स्म-न्म॑रुत॒स्त-न्निधे॑तन ॥ त॒त-म्म॒ आप॒स्तदु॑ तायत॒ पुनः॑ । स्वादि॑ष्ठा धी॒तिरु॒चथा॑य शस्यते ।
अ॒यग्ं स॑मु॒द्र उ॒त वि॒श्वभे॑षजः ।
स्वाहा॑-कृतस्य॒ समु॑तृप्णुत र्भुवः ॥
उद्व॒य-न्तम॑स॒स्परि॒ पश्य॑न्तो॒ ज्योति॒रुत्त॑रम् । दे॒व-न्दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम् ॥ ।
उदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः । आ-ऽ प्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥ ॥ 112 ॥
इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥ तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ ।
त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥
स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ । त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ प्रजा॑पते॒ न त्वदे॒तान्य॒न्यो विश्वा॑ जा॒तानि॒ परि॒ ता ब॑भूव । यत्का॑मास्ते जुहु॒मस्तन्नो॑ अस्तु व॒यग्ग् स्या॑म॒ पत॑यो रयी॒णाम् ॥ ॥ इ॒म-ञ्जी॒वेभ्यः॑ परि॒धि-न्द॑धामि । मैषा-न्नु॑ गा॒दप॑रो॒ अर्ध॑मे॒तम् । श॒त-ञ्जी॑वन्तु श॒रदः॑ पुरू॒चीः । ति॒रो मृ॒त्यु-न्द॑धता॒-म्पर्व॑तेन ॥
इ॒ष्टेभ्य॒-स्स्वाहा॒ वष॒डनि॑ष्टेभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । भे॒ष॒ज-न्दुरि॑ष्ट्यै॒ स्वाहा॒ निष्कृ॑त्यै॒ स्वाहा᳚ । दौरा᳚र्ध्यै॒ स्वाहा॒ दैवी᳚भ्य-स्त॒नूभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ 113 ॥
ऋद्ध्यै॒ स्वाहा॒ समृ॑द्ध्यै॒ स्वाहा᳚ ॥
यत॑ इन्द्र॒ भया॑महे ।
ततो॑ नो॒ अभ॑य-ङ्कृधि । मघ॑वञ्छ॒ग्धि तव॒ तन्न॑ ऊ॒तये᳚ । वि द्विषो॒ वि मृधो॑ जहि ॥ स्व॒स्ति॒दा वि॒शस्पतिः॑ । वृ॒त्र॒हा विमृधो॑ व॒शी । वृषेन्द्रः॑ पु॒र ए॑तु नः । स्व॒स्ति॒दा अ॑भय-ङ्क॒रः ॥ आ॒भि र्गी॒र्भि र्यदतो॑ न ऊ॒नम् ॥ 114 ॥
आप्या॑यय हरिवो॒ वर्ध॑मानः ।
य॒दा स्तो॒तृभ्यो॒ महि॑ गो॒त्रा रु॒जासि॑ ।
भू॒यि॒ष्ठ॒भाजो॒ अध॑ ते स्याम ॥ अना᳚ज्ञातं॒-यँदाज्ञा॑तम् । य॒ज्ञस्य॑ क्रि॒यते॒ मिथु॑ । अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय । त्वग्ं हि वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ पुरु॑ष सम्मितो य॒ज्ञः । य॒ज्ञः पुरु॑ष सम्मितः । अग्ने॒ तद॑स्य कल्पय ।
त्वग्ं हि वेत्थ॑ यथात॒थम् ॥ य-त्पा॑क॒त्रा मन॑सा दी॒नद॑क्षा॒ न । य॒ज्ञस्य॑ म॒न्वते॒ मर्ता॑सः । अ॒ग्निष्टद्धोता᳚ कृतु॒विद्वि॑जा॒नन्न् ।
यजि॑ष्ठो दे॒वाग्ं ऋ॑तु॒शो य॑जाति ॥ 115 ॥
(दे॒वाग् - श्चि॒त्रं - त॒नूभ्य॒-स्स्वाहो॒ - नं - पुरु॑षसम्मि॒तो-ऽग्ने॒ तद॑स्य कल्पय॒ पञ्च॑ च) (अ. 11)
अनुवाकं 12 - अग्निष्टोमादौ यजमानजप्या मन्त्रविशेषाः
यद्दे॑वा देव॒हेड॑नम् । देवा॑सश्चकृ॒मा व॒यम् । आदि॑त्या॒-स्तस्मा᳚न्मा मुञ्चत ।
ऋ॒तस्य॒र्तेन॒ मामु॒त ॥ देवा॑ जीवनका॒म्या यत् । वा॒चा-ऽनृ॑तमूदि॒म । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः । गार्ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु । दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म । क॒रोतु॒ माम॑ने॒ नस᳚म् ॥ 116 ॥
ऋ॒तेन॑ द्यावापृथिवी । ऋ॒तेन॒ त्वग्ं स॑रस्वति । ऋ॒तान्मा॑ मुञ्च॒ताग्ंह॑सः । यद॒न्य कृ॑तमारि॒म ॥ स॒जा॒त॒श॒ग्ं॒सादु॒त वा॑ जामिश॒ग्ं॒सात् । ज्याय॑स॒-श्शग्ंसा॑दु॒त वा॒ कनी॑यसः । अना᳚ज्ञात-न्दे॒वकृ॑तं॒-यँदेनः॑ । तस्मा॒त्त्वम॒स्मा-ञ्जा॑तवेदो मुमुग्धि ॥ यद्वा॒चा यन्मन॑सा । बा॒हुभ्या॑-मू॒रुभ्या॑-मष्ठी॒वद्भ्या᳚म् ॥ 117 ॥
शि॒श्ञै र्यदनृ॑त-ञ्चकृ॒मा व॒यम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यद्धस्ता᳚भ्या-ञ्च॒कर॒ किल्बि॑षाणि । अ॒क्षाणां᳚-वँ॒ग्नुमु॑प॒ जिघ्न॑मानः । दू॒रे॒प॒श्या च॑ राष्ट्र॒भृच्च॑ । तान्य॑फ्स॒रसा॒-वनु॑दत्ता-मृ॒णानि॑ ॥
अदी᳚व्यन्नृ॒णं-यँद॒ह-ञ्च॒कार॑ । यद्वा-ऽदा᳚स्यन्-थ्सञ्ज॒गारा॒ जने᳚भ्यः ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यन्मयि॑ मा॒ता गर्भे॑ स॒ति ॥ 118 ॥
एन॑श्च॒कार॒ यत्पि॒ता । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॑ पि॒पेष॑ मा॒तर॑-म्पि॒तर᳚म् ।
पु॒त्रः प्रमु॑दितो॒ धयन्न्॑ । अहिग्ं॑सितौ पि॒तरौ॒ मया॒ तत् । तद॑ग्ने अनृ॒णो भ॑वामि ॥ यद॒न्तरि॑क्ष-म्पृथि॒वीमु॒त द्याम् ।
यन्मा॒तर॑-म्पि॒तरं॑-वाँ जिहिग्ंसि॒म ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ यदा॒शसा॑ नि॒शसा॒ यत्प॑रा॒शसा᳚ ॥ 119 ॥
यदेन॑श्च कृ॒मा नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् । अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ अति॑क्रामामि दुरि॒तं-यँदेनः॑ । जहा॑मि रि॒प्र-म्प॑र॒मे स॒धस्थे᳚ ।
यत्र॒ यन्ति॑ सु॒कृतो॒ नापि॑ दु॒ष्कृतः॑ । तमारो॑हामि सु॒कृता॒-न्नु लो॒कम् ॥
त्रि॒ते दे॒वा अ॑मृजतै॒-तदेनः॑ ।
त्रि॒त ए॒तन्म॑नु॒ष्ये॑षु मामृजे ।
ततो॑ मा॒ यदि॒ किञ्चि॑दान॒शे ।
अ॒ग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः ॥ 120 ॥
गार्ह॑पत्यः॒ प्रमु॑ञ्चतु । दु॒रि॒ता यानि॑ चकृ॒म । क॒रोतु॒ माम॑ने॒नस᳚म् ॥ दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ताः । या जा॒ता ओष॑धीभ्यः । अथो॒ या अ॑ग्नि॒जा आपः॑ । ता नः॑ शुन्धन्तु॒ शुन्ध॑नीः ॥
यदापो॒ नक्त॑-न्दुरि॒त-ञ्चरा॑म ।
यद्वा॒ दिवा॒ नूत॑नं॒-यँत्पु॑रा॒णम् ।
हिर॑ण्य-वर्णा॒स्तत॒ उत्पु॑नीत नः ॥
इ॒म-म्मे॑ वरुण श्रुधी॒ हव॑म॒द्या च॑ मृडय । त्वाम॑व॒स्युरा च॑के ॥
तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वन्द॑मान॒-स्तदा शा᳚स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑डमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शग्ंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्रमो॑षीः ॥ । त्व-न्नो॑ अग्ने॒ वरु॑णस्य वि॒द्वा-न्दे॒वस्य॒ हेडो-ऽव॑ यासि सीष्ठाः । यजि॑ष्ठो॒ वह्नि॑ तम॒-श्शोशु॑चानो॒ विश्वा॒ द्वेषाग्ं॑सि॒ प्रमु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥ स त्वन्नो॑ अग्ने-ऽव॒मो भ॑वो॒ती नेदि॑ष्ठो अ॒स्या उ॒षसो॒ व्यु॑ष्टौ । अव॑ यक्ष्व नो॒ वरु॑ण॒ग्ं॒ ररा॑णो वी॒हि मृ॑डी॒कग्ं सु॒हवो॑ न एधि ॥ । त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑ । अ॒या सन्मन॑सा हि॒तः । अ॒या सनःअ॒व्यमू॑हिषे । अ॒या नो॑ धेहि भेष॒जम् । इ॒ष्टो अ॒ग्निराहु॑तः । स्वाहा॑कृतः पिपर्तु नः । स्व॒गा दे॒वेभ्य॑ इ॒द-न्नमः॑ ॥ ॥ 121 ॥
(अ॒ने॒नस॑ - मष्ठी॒वद्भ्याग्ं॑ - स॒ति - प॑रा॒शसा॑-ऽऽन॒शे᳚ - ऽग्निर्मा॒ तस्मा॒देन॑सः - पुनीत न॒स्त्रीणि॑ च) (अ. 12)
(य-द्दे॑वा॒ गार्ह॑पत्यो॒ यद्धस्ता᳚भ्यां॒-यँन्मयि॑ मा॒ता यदा॑पि॒पेष॒
ँयद॒न्तरि॑क्षं॒-यँदा॒शसा-ऽति॑क्रामामि त्रि॒ते दे॒वा दि॒वि जा॒ता अ॒फ्सु जा॒ता यदाप॑ इ॒म-म्मे॑ वरुणा॒ तत्त्वा॑ यामि॒ त्व-न्नो॑ अग्ने॒ स त्व-न्नो॑ अग्ने॒ त्वम॑ग्ने अ॒या-ऽसि॑)
अनुवाकं 13 - अवभृथे कर्मणि ऋजीषप्रोक्षणमन्त्राः
यत्ते॒ ग्राव्.ण्णा॑ चिच्छि॒दु-स्सो॑म राजन्न् ।
प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ स्वधि॑ता॒ परूग्ं॑षि । तथ्सन्ध॒-थ्स्वाज्ये॑नो॒त व॑र्धयस्व ।
अ॒ना॒गसो॒ अध॒मिथ्स॒क्षंयेँ॑म ॥ यत्ते॒ ग्रावा॑ बा॒हुच्यु॑तो॒ अचु॑च्यवुः ।
नरो॒ यत्ते॑ दुदु॒हु र्दक्षि॑णेन ।
तत्त॒ आप्या॑यता॒-न्तत्ते᳚ । निष्ट्या॑यता-न्देव
सोम ॥ यत्ते॒ त्वच॑-म्बिभि॒दुर्यच्च॒ योनि᳚म् ।
यदा॒स्थाना॒-त्प्रच्यु॑तो॒ वेन॑सि॒ त्मना᳚ ॥ 122 ॥
त्वया॒ तथ्सो॑म गु॒प्तम॑स्तु नः ।
सा नः॑ स॒धां-ऽस॑त्पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥
अहा॒च्छरी॑र॒-म्पय॑सा स॒मेत्य॑ । अ॒न्यो᳚-ऽन्यो भवति॒ वर्णो॑ अस्य । तस्मि॑न् व॒यमुप॑हूता॒स्तव॑ स्मः । आ नो॑ भज॒ सद॑सि वि॒श्वरू॑पे ॥
नृ॒चक्षा॒-स्सोम॑ उ॒त शु॒श्रुग॑स्तु ।
मा नो॒ विहा॑सी॒द्गिर॑ आवृणा॒नः ।
अना॑गा-स्त॒नुवो॑ वावृधा॒नः ।
आ नो॑ रू॒पं-वँ॑हतु॒ जाय॑मानः ॥ 123 ॥
उप॑क्षरन्ति जु॒ह्वो॑ घृ॒तेन॑ । प्रि॒याण्यङ्गा॑नि॒ तव॑ व॒र्धय॑न्तीः । तस्मै॑ ते सोम॒ नम॒ इद्वष॑ट्च । उप॑ मा राजन्-थ्सुकृ॒ते ह्व॑यस्व ॥
स-म्प्रा॑णापा॒नाभ्या॒ग्ं॒ समु॒ चक्षु॑षा॒ त्वम् । सग्ग् श्रोत्रे॑ण गच्छस्व सोम राजन्न् ।
यत्त॒ आस्थि॑त॒ग्ं॒ शमु॒ तत्ते॑ अस्तु । जा॒नी॒तान्नः॑ स॒गम्म॑ने पथी॒नाम् ॥ ए॒त-ञ्जा॑नीतात्पर॒मे व्यो॑मन्न् । वृका᳚-स्सधस्था वि॒द रू॒पम॑स्य ॥ 124 ॥
यदा॒गच्छा᳚-त्प॒थिभि॑ र्देव॒यानैः᳚ । इ॒ष्टा॒पू॒र्ते कृ॑णुता-दा॒विर॑स्मै ॥
अरि॑ष्टो राजन्नग॒दः परे॑हि । नम॑स्ते अस्तु॒ चक्ष॑से रघूय॒ते । नाक॒मारो॑ह स॒ह यज॑मानेन । सूर्य॑-ङ्गच्छतात्पर॒मे व्यो॑मन्न् ॥
अभू᳚द्दे॒व-स्स॑वि॒ता वन्द्यो॒ नु नः॑ । इ॒दानी॒मह्न॑ उप॒वाच्यो॒ नृभिः॑ ।
वि यो रत्ना॒ भज॑ति मान॒वेभ्यः॑ । श्रेष्ठ॑-न्नो॒ अत्र॒ द्रवि॑णं॒-यँथा॒ दध॑त् ॥
उप॑ नो मित्रावरुणा-वि॒हाव॑तम् । अ॒न्वादी᳚द्ध्या-थामि॒ह नः॑ सखाया । आ॒दि॒त्याना॒-म्प्रसि॑तिर्-हे॒तिः । उ॒ग्रा श॒तापा᳚ष्ठा घ॒विषा॒ परि॑णो वृणक्तु ॥
आ प्या॑यस्व॒ समॆ॑तु ते वि॒श्वतः॑ सोम॒ वृष्णि॑यम् । भवा॒ वाज॑स्य सङ्ग॒थे ॥ स-न्ते॒ पयाग्ं॑सि॒ समु॑ यन्तु॒ वाजा॒-स्सं-वृँष्णि॑या-न्यभिमाति॒षाहः॑ । आ॒प्याय॑मानो अ॒मृता॑य सोम दि॒वि श्रवाग्॑स्युत्त॒मानि॑ धिष्व ॥ ॥ 125 ॥
(त्मना॒ - जाय॑मानो - ऽस्य॒ - दध॒-त्पञ्च॑ च) (अ. 13)
अनुवाकं 14 - अवभृथे कर्मणि सेचनादिमन्त्राः
यद्दि॑दी॒क्षे मन॑सा॒ यच्च॑ वा॒चा । यद्वा᳚ प्रा॒णैश्चक्षु॑षा॒ यच्च॒ श्रोत्रे॑ण ।
यद्रेत॑सा मिथु॒नेना-प्या॒त्मना᳚ ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे तेज॑ इन्द्रि॒यम् ।
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
यदृ॒चा साम्ना॒ यजु॑षा । प॒शू॒ना-ञ्चर्म॑न्. ह॒विषा॑ दिदी॒क्षे ।
यच्छन्दो॑भि॒-रोष॑धीभि॒-र्वन॒स्पतौ᳚ ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धि॒रे (द॑धिरे॒) तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥ 126 ॥
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
येन॒ ब्रह्म॒ येन॑ क्ष॒त्रम् । येने᳚न्द्रा॒ग्नी प्र॒जाप॑ति॒-स्सोमो॒ वरु॑णो॒ येन॒ राजा᳚ ।
विश्वे॑ दे॒वा ऋष॑यो॒ येन॑ प्रा॒णाः ।
अ॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ।
शु॒क्रा दी॒क्षायै॒ तप॑सो वि॒मोच॑नीः ।
आपो॑ विमो॒क्त्री र्मयि॒ तेज॑ इन्द्रि॒यम् ॥
अ॒पा-म्पुष्प॑म॒स्यो-ष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ । सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ ॥ 127 ॥
अ॒ग्नेः प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ ॥ अ॒पा-म्पुष्प॑-म॒स्योष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ ।
सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ । इन्द्र॑स्य प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ । अ॒पा-म्पुष्प॑म॒स्यो-ष॑धीना॒ग्ं॒ रसः॑ । सोम॑स्य प्रि॒य-न्धाम॑ ।
विश्वे॑षा-न्दे॒वाना᳚-म्प्रि॒यत॑मग्ं ह॒वि-स्स्वाहा᳚ ॥ व॒यग्ं सो॑म व्र॒ते तव॑ ।
मन॑स्त॒नूषु॒ पिप्र॑तः । प्र॒जाव॑न्तो अशीमहि ॥ 128 ॥
दे॒वेभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । सो॒म्येभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ । क॒व्येभ्यः॑ पि॒तृभ्य॒-स्स्वाहा᳚ ॥ देवा॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् ।
सोम्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् । कव्या॑स इ॒ह मा॑दयद्ध्वम् ॥ अन॑न्तरिताः पि॒तरः॑ सो॒म्या-स्सो॑मपी॒थात् ॥ अपै॑तु मृ॒त्युर॒मृत॑-न्न॒ आगन्न्॑ । वै॒व॒स्व॒तो नो॒ अभ॑य-ङ्कृणोतु ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑रिव ॥ 129 ॥
अ॒भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिः । सच॑ता-न्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ पर॑-म्मृत्यो॒ अनु॒परे॑हि॒ पन्था᳚म् । यस्ते॒ स्व इत॑रो देव॒याना᳚त् । चक्षु॑ष्मते शृण्व॒ते ते᳚ ब्रवीमि । मा नः॑ प्र॒जाग्ं री॑रिषो॒ मोत वी॒रान् ॥ इ॒दमू॒ नु श्रेयो॑-ऽव॒सान॒-माग॑न्म । यद्गो॒जि-द्ध॑न॒जि-द॑श्व॒जिद्यत् ।
प॒र्णं-वँन॒स्पते॑रिव । अ॒भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिः । सच॑ता-न्न॒-श्शची॒पतिः॑ ॥ 130 ॥
(वन॒स्पता॑व॒द्भ्यो लो॒का द॑धिरे॒ तेज॑ इन्द्रि॒य-न्धामा॑ - शीमही - वा॒ - भि नः॑ शीयताग्ं र॒यिरेक॑-ञ्च) (अ. 14)
(सर्वा॒न्॒. - य-द्विष्ष॑ण्णेन॒ - वि वै - याः पु॒रस्ता॒-द्- देवा॑ दे॒वेषु॒ - परि॑स्तणित॒ - सक्षे॒दं - ँयद॒स्य पा॒रे॑ - ऽना॒गस॒ - उद॑स्ता-म्फ्सी॒-द्- ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा - य-द्दे॑व॒ - यत्ते॒ ग्राव.ण्णा॒ - य-द्दि॑दी॒क्षे चतु॑र्दश)
(सर्वा॒न् - भूति॑मे॒व - यामे॒वाफ्स्वाहु॑तिम् - ँव्र॒तानां᳚ - पर्णव॒ल्कः - सो॒म्याना॑ - म॒स्मिन्. य॒ज्ञे - ऽग्ने॒ यो नो॒ - ज्योग्जी॒वाः - प॒रोर॑जास्ते॒ - प्र ते॑ म॒हे - ब्रह्म॑ प्रति॒ष्ठा - गार्ह॑पत्या स्त्रि॒ग्ं॒शदु॑त्तरश॒तं)
(सर्वा॒न्॒. वै - शची॒पतिः॑)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके सप्तमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhakaḥ - acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
acchidra-ṅkāṇḍa-mprāyaścittena mantraiśca yajñacchidrapūraṇādacchidramucyate
anuvākaṃ 1 - darśapūrṇamāseṣṭiviṣayāṇi kāni citprāyaścittāni
sarvā॒n॒. vā e॒ṣo᳚-'gnau kāmā॒-npravḙśayati |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadani̭ṣṭvā prayā॒yāt | akā̭maprītā ena॒-ṅkāmā॒ nānu॒ prayā̭yuḥ | a॒te॒jā a̭vī॒ryaḥ̭ syāt |
sa jṷhuyāt | tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama |
viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k |
agne॒ kāmā̭ya yemira॒ iti̭ |
kāmā̭ne॒vāsmi̭-ndadhāti || 1 ||
kāma̭prītā ena॒-ṅkāmā॒ anu॒prayā᳚nti |
te॒ja॒svī vī॒ryā̭vā-nbhavati ||
santa̭ti॒rvā e॒ṣā ya॒jñasya̭ |
yo᳚-'gnīna̭nvā॒dhāya̭ vra॒tamu॒paiti̭ |
sa yadu॒dvāya̭ti | vicchi̭tti-re॒vāsya॒ sā ||
ta-mprāñca̭mu॒ddhṛtya̭ |
mana॒sopa̭tiṣṭheta | mano॒ vai pra॒jāpa̭tiḥ |
prā॒jā॒pa॒tyo ya॒jñaḥ || 2 ||
mana̭sai॒va ya॒jñagṃ santa̭noti | bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ | bhūti̭me॒vopai̭ti ||
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gnira̭pa॒kṣāya̭ti | yāva॒cchamya̭yā pra॒viddhye᳚t |
yadi॒ tāva̭dapa॒kṣāye᳚t | tagṃ sambha̭ret |
i॒da-nta॒ eka̭-mpa॒ra ṷta॒ eka᳚m || 3 ||
tṛ॒tīyḙna॒ jyoti̭ṣā॒ saṃvi~̭śasva | saṃ॒ve~śa̭nasta॒nuvai॒ cārṷredhi |
pri॒ye de॒vānā᳚-mpara॒me ja॒nitra॒ iti̭ | brahma̭ṇai॒vaina॒gṃ॒ sambha̭rati |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ | yadi̭ parasta॒-rāma̭pa॒kṣāye᳚t | a॒nu॒ pra॒yāyāva̭syet |
so e॒va tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
oṣa̭dhī॒rvā e॒tasya̭ pa॒śū-npayaḥ॒ pravi̭śati |
yasya̭ ha॒viṣḙ va॒thsā a॒pākṛ̭tā॒ dhaya̭nti || 4 ||
tān. yaddu॒hyāt | yā॒tayā᳚mnā ha॒viṣā̭ yajeta | yanna du॒hyāt | ya॒jña॒pa॒ru-ra॒ntari̭yāt | vā॒ya॒vyāṃ᳚-ya~vā॒gū-nnirva̭pet |
vā॒yurvai paya̭saḥ pradāpayi॒tā | sa e॒vāsmai॒ payaḥ॒ pradā̭payati | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ |
paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe || 5 ||
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒nya॒ta॒rān. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ṅgṛ॒hamā॒-gaccha̭nti |
yasya̭ sāya-ndu॒gdhagṃ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ |
indrā̭ya vrī॒hīnni॒-rupyo-pa̭vaset | payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | paya̭ e॒vārabhya̭ gṛhī॒tvo-pa̭vasati | yatprā॒ta-ssyāt | tacchṛ॒ta-ṅkṷryāt || 6 ||
atheta̭ra ai॒ndraḥ pṷro॒ḍāśaḥ̭ syāt |
i॒ndri॒ye e॒vāsmai̭ sa॒mīcī̭ dadhāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ | payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || u॒bhayā॒n॒. vā e॒ṣa de॒vā-nbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayati |
ye yaja̭mānasya sā॒ya-ñca̭ prā॒taśca̭ gṛ॒hamā॒-gaccha̭nti | yasyo॒bhayagṃ̭ ha॒virārti̭-mā॒rcchati̭ || 7 ||
ai॒ndra-mpañca̭śarāva-moda॒na-nnirva̭pet |
a॒gni-nde॒vatā̭nā-mpratha॒maṃ-ya~̭jet |
a॒gnimṷkhā e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti |
a॒gniṃ-vā~ anva॒nyā de॒vatāḥ᳚ |
indra॒manva॒nyāḥ | tā e॒vobhayīḥ᳚ prīṇāti |
payo॒ vā oṣa̭dhayaḥ |
payaḥ॒ payaḥ̭ | paya̭sai॒vāsmai॒ payo-'va̭rundhe |
athotta̭rasmai ha॒viṣḙ va॒thsāna॒pā kṷryāt || 8 ||
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || a॒rdho vā e॒tasya̭ ya॒jñasya̭ mīyate |
yasya॒ vratye-'ha॒-npatnya̭nā-lambhu॒kā bhava̭ti | tāma̭pa॒ruddhya̭ yajeta |
sarvḙṇai॒va ya॒jñena̭ yajate |
tāmi॒ṣṭvo-pa̭hvayeta | amū॒hama̭smi |
sā tvam | dyaura॒ham | pṛ॒thi॒vī tvam | sāmā॒ham | ṛktvam | tāvehi॒ sambha̭vāva | sa॒ha reto̭ dadhāvahai | pu॒gṃ॒se pu॒trāya॒ vetta̭vai |
rā॒yaspoṣā̭ya suprajā॒stvāya̭ su॒vīryā॒yeti̭ |
a॒rdha e॒vainā॒mu-pa̭hvayate |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 9 ||
(da॒dhā॒ti॒ - ya॒jña - ṷta॒ ekaṃ॒ - dhaya̭nti - rundhe - kuryā - dā॒rcha - tya॒pākṷryāt - pṛthi॒vī tvama॒ṣṭau ca̭) (a. 1)
(sarvā॒n॒. vi vai yadi̭ parasta॒rāmoṣa̭dhīran yata॒rānu॒bhayā̭na॒rdho vai )
anuvākaṃ 2 - agnihotrasāmnāyyasādhāraṇāni prāyaścittāni
3.7.2.1
yadvi-ṣṣa̭ṇṇena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śuryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
prā॒jā॒pa॒tyaya॒rcā va̭lmīka-va॒pāyā॒ma-va̭nayet | prā॒jā॒pa॒tyo vai va॒lmīkaḥ̭ | ya॒jñaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭tāve॒va ya॒jña-mprati̭ṣṭhāpayati |
bhūrityā̭ha | bhū॒to vai pra॒jāpa̭tiḥ || 10 ||
bhūti̭me॒vopai̭ti | ta-tkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yatkī॒ṭā-va̭pannena juhu॒yāt |
apra̭jā apa॒śu-ryaja̭māna-ssyāt |
yadanā̭yatane ni॒naye᳚t | a॒nā॒ya॒ta॒na-ssyā᳚t |
ma॒ddhya॒mena̭ pa॒rṇena̭ dyāvā-pṛthi॒vya̭-ya॒rcā-'ntaḥ̭ pari॒dhi nina̭yet |
dyāvā̭pṛthi॒vyo-re॒vaina॒t-prati̭ṣṭhāpayati || 11 ||
tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || yadava̭vṛṣṭena juhu॒yāt | apa̭rūpa-masyā॒tma-ñjā̭yeta |
ki॒lāso̭ vā॒ syāda̭rśa॒so vā᳚ | ya-tpratye॒yāt | ya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyāt | sa jṷhuyāt |
mi॒tro janā᳚n kalpayati prajā॒nann || 12 ||
mi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīra-ni̭miṣā॒ 'bhica̭ṣṭe |
sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-jjuho॒teti̭ | mi॒treṇai॒vaina̭-tkalpayati | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭rhota॒vya᳚m |
saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
ya-tpūrva̭syā॒-māhṷtyāgṃ hu॒tāyā॒-mutta॒rā-''hṷti॒-sskande᳚t |
dvi॒pādbhiḥ̭ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭̭ddhyeta |
yadutta̭rayā॒ 'bhijṷhu॒yāt || 13 ||
catṷṣpādbhiḥ pa॒śubhi॒-ryaja̭māno॒ vyṛ̭ddhyeta |
yatra॒ vettha̭ vanaspate de॒vānā॒-ṅguhyā॒ nāmā̭ni |
tatra̭ ha॒vyāni̭ gāma॒yeti̭ vānaspa॒tya-ya॒rcā sa॒midha̭-mā॒dhāya̭ | tū॒ṣṇīme॒va puna̭-rjuhuyāt |
vana॒spati̭nai॒va ya॒jñasyārtā॒-ñcānā᳚rtā॒-ñcāhṷtī॒ vidā̭dhāra | tatkṛ॒tvā | a॒nyā-ndu॒gdhvā puna̭r-hota॒vya᳚m | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ ||
yatpu॒rā pra̭yā॒jebhyaḥ॒ prāṃaṅgā̭ra॒-sskande᳚t |
a॒ddhva॒ryavḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt || 14 ||
ya-dda̭kṣi॒ṇā | bra॒hmaṇḙ ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | ya-tpra॒tyak |
hotrḙ ca॒ patni̭yai ca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt |
yadudaṃ̭ | a॒gnīdhḙ ca pa॒śubhya̭śca॒ yaja̭mānāya॒ cākagg̭ syāt | yada̭bhijuhu॒yāt | ru॒dro᳚-'sya pa॒śū-nghātṷka-ssyāt |
yannābhi̭ juhu॒yāt | aśā᳚ntaḥ॒ prahri̭yeta || 15 ||
sru॒vasya॒ buddhnḙnābhi॒ nida̭ddhyāt |
mā ta̭mo॒ mā ya॒jñasta̭ma॒nmā yaja̭māna-stamat |
nama̭ste astvāya॒te | namo̭ rudra parāya॒te |
namo॒ yatra̭ ni॒ṣīda̭si |
a॒mu-mmā higṃ̭sīra॒mu-mmā higṃ̭sī॒riti॒ yena॒ skande᳚t || ta-mpraha̭ret |
sa॒hasra̭śṛṅgo vṛṣa॒bho jā॒tavḙdāḥ | stoma̭pṛṣṭho ghṛ॒tavā᳚n-thsu॒pratī̭kaḥ |
mā no̭ hāsīnmetthi॒to (hāsīrmetthi॒to) nettvā॒ jahā̭ma |
go॒po॒ṣa-nno̭ vīrapo॒ṣa-ñca̭ ya॒ccheti̭ |
brahma̭ṇai॒vaina॒-mpraha̭rati | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ || 16 ||
(vai pra॒jāpa̭tiḥ - sthāpayati - prajā॒nan - na॒bhijṷhu॒yāth - syā᳚-d- dhriyeta॒ - jahā̭ma॒ triṇi̭ ca) (a. 2)
(yadvisṣa̭ṇṇena prājāpa॒tyayā॒ ya-tkī॒ṭā ma̭ddhya॒mena॒ yadava̭vṛṣṭena॒ ya-tpūrva̭syāṃ॒-ya~-tpu॒rā pra̭yā॒jebhya॒ praṃṅgā̭ro॒ ya-dda̭kṣi॒ṇā ya-tpra॒tyagyadudaṅṋ̇)
anuvākaṃ 3 - mukhyāgnyasambhave-'nukalpāḥ homādhārāḥ
vi vā e॒ṣa i̭ndri॒yeṇa̭ vī॒ryḙṇardhyate |
yasyā-hi̭tāgne-ra॒gni-rma॒thyamā̭no॒ na jāya̭te | yatrā॒nya-mpaśye᳚t | tata̭ ā॒hṛtya̭ hota॒vya᳚m |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati ||
yadya॒nya-nna vi॒ndet | a॒jāyāgṃ̭ hota॒vya᳚m | ā॒gne॒yī vā e॒ṣā | yada॒jā | a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 17 ||
a॒jasya॒ tu nāśñī̭yāt | yada॒jasyā᳚-śñī॒yāt |
yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāma̭dyāt | tasmā̭da॒jasya॒ nāśya᳚m || yadya॒jā-nna vi॒ndet | brā॒hma॒ṇasya॒ dakṣi̭ṇe॒ hastḙ hota॒vya᳚m |
e॒ṣa vā a॒gni rvai᳚śvāna॒raḥ | yadbrā᳚hma॒ṇaḥ |
a॒gnā-ve॒vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati || 18 ||
brā॒hma॒ṇa-ntu va̭sa॒tyai̭ nāpa̭rundhyāt | yadbrā᳚hma॒ṇaṃ-va~̭sa॒tyā a̭paru॒ndhyāt |
yasmi̭nne॒-vāgnāvāhṷti-ñjuhu॒yāt | ta-mbhā̭ga॒dheyḙna॒ vya̭rdhayet |
tasmā᳚-dbrāhma॒ṇo va̭sa॒tyai̭ nāpa॒ruddhyaḥ̭ || yadi̭ brāhma॒ṇa-nna vi॒ndet |
da॒rbha॒sta॒beṃ ho̭ta॒vya᳚m |
a॒gni॒vān. vai da̭rbhasta॒baṃḥ |
a॒gnāve॒-vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
da॒rbhāgstu nāddhyā̭sīta || 19 ||
yadda॒rbhāna॒ddhyāsī̭ta | yāme॒vāgnā-vāhṷti-ñjuhu॒yāt | tāmaddhyā̭sīta |
tasmā᳚-dda॒rbhā nāddhyā̭sita॒vyāḥ᳚ ||
yadi̭ da॒rbhānna vi॒ndet | a॒phsu ho̭ta॒vya᳚m |
āpo॒ vai sarvā̭ de॒vatāḥ᳚ |
de॒vatā᳚sve॒ vāsyā᳚-gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati |
āpa॒stu na pari̭cakṣīta | yadāpaḥ̭ pari॒cakṣī̭ta || 20 ||
yā me॒vāphsvāhṷti-ñjuhu॒yāt | tā-mpari̭cakṣīta |
tasmā॒dāpo॒ na pa̭ri॒cakṣyāḥ᳚ ||
meddhyā̭ ca॒ vā e॒tasyā̭me॒ddhyā ca̭ ta॒nuvau॒ sagṃsṛ̭jyete | yasyā-hi̭tāgne-ra॒nyaira॒gnibhi̭-ra॒gnayaḥ̭ sagṃsṛ॒jyante᳚ | a॒gnaye॒ vivi̭caye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet |
meddhyā᳚-ñcai॒vāsyā̭-me॒ddhyā-ñca̭ ta॒nuvau॒ vyāva̭rtayati || a॒gnaye᳚ vra॒tapa̭taye puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pet | a॒gnime॒va vra॒tapa̭ti॒gg॒ svena̭ bhāga॒dheye॒-nopa̭dhāvati |
sa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā-la̭bhaṃya~ti || 21 ||
garbha॒gg॒ srava̭ntamaga॒dama̭kaḥ | a॒gni-rindra॒-stvaṣṭā॒ bṛha॒spatiḥ̭ | pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuśco-tai॒tat | nābhi-prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ ||
reto॒ vā e॒tadvāji̭na॒-māhi̭tāgneḥ | yada̭gniho॒tram | tadyathsrave᳚t |
reto᳚-'sya॒ vāji̭nagg sravet | garbha॒gg॒ srava̭ntama-ga॒dama̭ka॒-rityā̭ha |
reta̭ e॒vāsmi॒n vāji̭na-ndadhāti || 22 ||
a॒gnirityā̭ha | a॒gnirvai rḙto॒dhāḥ | reta̭ e॒va tadda̭dhāti | indra॒ ityā̭ha | i॒ndri॒ya-me॒vāsmi̭n-dadhāti | tvaṣṭetyā̭ha | tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛt | rū॒pama॒va pa॒śuṣṷ dadhāti | bṛha॒spati॒rityā̭ha |
brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati ||
pṛ॒thi॒vyā-mava̭cuścotai॒ta-dityā̭ha |
a॒syā-me॒vaina॒-tprati̭ṣṭhāpayati ||
nābhi prāpno̭ti॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒cairityā̭ha |
rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai || 23 ||
(a॒jā-'gnāve॒vāsyā᳚gniho॒tragṃ hu॒ta-mbha̭vati - bhava - tyāsīta - pari॒cakṣī̭ta - lambhayati - dadhāti - de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ॒ pañca̭ ca) (a. 3)
(vi vai ya-dya॒nyama॒jāyā᳚-mbrāhma॒ṇasya̭ darbhasta॒mbe᳚-'phsu ho̭ta॒vya᳚m)
anuvākaṃ 4 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
yāḥ pu॒rastā᳚-tpra॒srava̭nti | u॒pari̭ṣṭā-thsa॒rvata̭śca॒ yāḥ | tābhī̭ ra॒śmipa̭vitrābhiḥ | śra॒ddhāṃ-ya~॒jñamāra̭bhe || devā̭ gātuvidaḥ |
gā॒tuṃ-ya~॒jñāya̭ vindata | mana̭sa॒spati̭nā de॒vena̭ | vātā᳚-dya॒jñaḥ prayṷjyatām || tṛ॒tīya̭syai di॒vaḥ | gā॒ya॒tri॒yā soma॒ ābhṛ̭taḥ || 24 ||
so॒ma॒pī॒thāya॒ sanna̭yitum | vaka̭la॒-manta̭ra॒māda̭de || āpo̭ devī-śśu॒ddhā-sstha̭ | i॒mā pātrā̭ṇi śundhata | u॒pā॒ta॒ṅkyā̭ya de॒vānā᳚m | pa॒rṇa॒va॒lkamu॒ta śṷndhata ||
payo̭ gṛ॒heṣu॒ payo̭ aghni॒yāsṷ |
payo̭ va॒thseṣu॒ paya॒ indrā̭ya ha॒viṣe᳚ dhriyasva | gā॒ya॒trī pa̭rṇava॒lkena̭ | paya-ssoma̭-ṅkarotvi॒mam || 25 ||
a॒gni-ṅgṛ̭hṇāmi su॒rathaṃ॒-yo~ ma̭yo॒ bhūḥ |
ya u॒dyanta̭mā॒ roha̭ti॒ sūrya॒mahne᳚ |
ā॒di॒tya-ñjyoti̭ṣā॒-ñjyoti̭rutta॒mam |
śvo ya॒jñāya̭ ramatā-nde॒vatā᳚bhyaḥ ||
vasū᳚-nru॒drānā̭di॒tyān | indrḙṇa sa॒ha de॒vatāḥ᳚ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒māmūrja̭-mpañcada॒śīṃ-ye~ pravi̭ṣṭāḥ | tānde॒vā-npari̭gṛhṇāmi॒ pūrvaḥ̭ || 26 ||
a॒gnir-ha̭vya॒vāḍi॒ha tānāva̭hatu | pau॒rṇa॒mā॒sagṃ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ |
ā॒mā॒vā॒syagṃ̭ ha॒viri॒damḙṣā॒-mmayi̭ || a॒nta॒rā-'gnī pa॒śavaḥ̭ | de॒va॒sa॒gṃ॒ sada॒māga̭mann | tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi |
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || i॒ha pra॒jā vi॒śvarṷ̄pā ramantām | a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ | tāḥ pūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi || 27 ||
sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ ||
i॒ha pa॒śavo̭ vi॒śvarṷ̄pā ramantām |
a॒gni-ṅgṛ॒hapa̭tima॒bhi saṃ॒va~sā̭nāḥ |
tā-npūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | sva ā॒yata̭ne manī॒ṣayā᳚ || a॒ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ |
avā᳚ḍḍha॒vyā pi॒tṛbhya॒ ā | ta-mpūrvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi | avi̭ṣa-nnaḥ pi॒tu-ṅka̭rat || aja̭sra॒-ntvāgṃ sa̭bhāpā॒lāḥ || 28 ||
vi॒ja॒yabhā̭ga॒gṃ॒ sami̭ndhatām | agnḙ dī॒dāya̭ me sabhya | viji̭tyai śa॒radaḥ̭ śa॒tam || anna̭māvasa॒thīya᳚m | a॒bhiha̭rāṇi śa॒radaḥ̭ śa॒tam | ā॒va॒sa॒the śriya॒-mmantra᳚m | ahi̭rbu॒ddhniyo॒ niya̭cchatu || i॒dama॒ha-ma॒gni jye᳚ṣṭhebhyaḥ | vasṷbhyo ya॒jña-mprabra̭vīmi |
i॒dama॒ha-mindra̭ jyeṣṭhebhyaḥ || 29 ||
ru॒drebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi | i॒dama॒haṃ-va~rṷṇa-jyeṣṭhebhyaḥ | ā॒di॒tyebhyo̭ ya॒jña-mprabra̭vīmi || paya̭svatī॒-roṣa̭dhayaḥ |
paya̭svadvī॒rudhā॒-mpayaḥ̭ | a॒pā-mpaya̭so॒ yatpayaḥ̭ | tena॒ māmi̭ndra॒ sagṃsṛ̭ja ||
agne᳚ vratapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi |
taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām |
vāyo᳚ vratapata॒ ādi̭tya vratapate || 30 ||
vra॒tānāṃ᳚-vra~tapate vra॒ta-ñca̭riṣyāmi | taccha̭keya॒-ntanmḙ rāddhyatām ||
i॒mā-mprācī॒mudī̭cīm | iṣa॒mūrja̭ma॒bhi saggskṛ̭tām | ba॒hu॒pa॒rṇāmaśṷṣkāgrām |
harā̭mi paśu॒pāma॒ham || yatkṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā | prāvi̭śa॒stvaṃ-va~na॒spatīṋ |
tata॒stvāmḙkavigṃśati॒dhā | sambha̭rāmi susa॒mbhṛtā᳚ || 31 ||
trī-npa̭ri॒dhīgsti॒sra-ssa॒midhaḥ̭ | ya॒jñāyṷranusañca॒rān |
u॒pa॒ve॒ṣa-mmekṣa̭ṇa॒-ndhṛṣṭi᳚m | sambha̭rāmi susa॒bhṛntā᳚ || yā jā॒tā oṣa̭dhayaḥ | de॒vebhya̭ striyu॒ga-mpu॒rā | tāsā॒-mparva̭ rāddhyāsam | pa॒ri॒sta॒ra-mā॒haranṋ ||
a॒pā-mmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya᳚m |
sadḙvagṃ śi॒vama̭stu me || 32 ||
ā॒cche॒ttā vo॒ mā ri̭ṣam | jīvā̭ni śa॒radaḥ̭ śa॒tam || apa̭rimitānā॒-mpari̭mitāḥ | sanna̭hye sukṛ॒tāya॒kam | eno॒ mā nigā᳚-ṅkata॒macca॒ nāham | puna̭ru॒tthāya̭ bahu॒lā bha̭vantu || sa॒kṛ॒dā॒cchi॒nna-mba॒r॒hirūrṇā̭mṛdu |
syo॒na-mpi॒tṛbhya̭stvā bharāmya॒ham | a॒smi-nthsī̭dantu me pi॒taraḥ̭ so॒myāḥ |
pi॒tā॒ma॒hāḥ prapi̭tāmahāścānu॒gai-ssa॒ha || 33 ||
tri॒vṛ-tpa̭lā॒śe da॒rbhaḥ | iyā᳚-nprāde॒śa sa̭mintaḥ | ya॒jñe pa॒vitra॒-mpotṛ̭tamam | payo̭ ha॒vya-ṅka̭rotu me || i॒mau prā̭ṇāpā॒nau |
ya॒jñasyāṅgā̭ni sarva॒śaḥ | ā॒pyā॒yaya̭ntau॒ sañca̭ratām | pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne ||
pa॒vitre᳚ stho vaiṣṇa॒vī | vā॒yurvā॒-mmana̭sā punātu || 34 ||
a॒ya-mprā॒ṇaścā̭pā॒naśca̭ | yaja̭māna॒-mapi̭gacchatām | ya॒jñe hyabhṷ̄tā॒-mpotā̭rau |
pa॒vitrḙ havya॒śodha̭ne || tvayā॒ vediṃ̭-vi~viduḥ pṛthi॒vīm | tvayā̭ ya॒jño jā̭yate viśva॒dāniḥ̭ | acchi̭draṃ-ya~॒jñamanvḙṣi vi॒dvān |
tvayā॒ hotā॒ santa̭notyardhamā॒sān || tra॒ya॒stri॒gṃ॒śo̭-'si॒ tantṷ̄nām |
pa॒vitrḙṇa sa॒hāga̭hi || 35 ||
śi॒veyagṃ rajjṷrabhi॒dhānī᳚ | a॒ghni॒yā-mupa̭sevatām || apra̭sragṃsāya ya॒jñasya̭ |
u॒khe upa̭dadhāmya॒ham | pa॒śubhi॒-ssannī̭ta-mbibhṛtām | indrā̭ya śṛ॒ta-ndadhi̭ ||
u॒pa॒ve॒ṣo̭-'si ya॒jñāya̭ | tvā-mpa̭rive॒ṣa-ma̭dhārayann | indrā̭ya ha॒viḥ kṛ॒ṇvantaḥ̭ |
śi॒va-śśa॒gmo bha̭vāsi naḥ || 36 ||
amṛ̭nmaya-ndevapā॒tram | ya॒jñasyāyṷṣi॒ prayṷjyatām | ti॒raḥ॒ pa॒vi॒tramati̭nītāḥ |
āpo̭ dhāraya॒ mā-'ti̭guḥ || de॒vena̭ savi॒trotpṷ̄tāḥ | vaso॒-ssūrya̭sya ra॒śmibhiḥ̭ | gā-ndo̭hapavi॒tre rajju᳚m | sarvā॒ pātrā̭ṇi śundhata || e॒tā āca̭ranti॒ madhṷma॒dduhā̭nāḥ |
pra॒jāva̭tī-rya॒śaso̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ || 37 ||
ba॒hvī rbhava̭ntī॒rupa॒ jāya̭mānāḥ | i॒ha va॒ indro̭ ramayatu gāvaḥ || pū॒ṣā stha̭ || a॒ya॒kṣmā vaḥ̭ pra॒jayā॒ sagṃsṛ̭jāmi |
rā॒yaspoṣḙṇa bahu॒lā bhava̭ntīḥ | ūrja॒-mpayaḥ॒ pinva̭mānā ghṛ॒ta-ñca̭ |
jī॒vo jīva̭ntī॒rupa̭ va-ssadeyam || dyauśce॒maṃ-ya~॒jña-mpṛ̭thi॒vī ca॒ sandṷhātām |
dhā॒tā somḙna sa॒ha vātḙna vā॒yuḥ | yaja̭mānāya॒ dravi̭ṇa-ndadhātu || 38 ||
uthsa̭-nduhanti ka॒laśa॒-ñcatṷrbilam | iḍā᳚-nde॒vī-mmadhṷmatīgṃ suva॒rvida᳚m |
tadi̭ndrā॒gnī ji̭nvatagṃ sū॒nṛtā̭vat | ta-dyaja̭māna-mamṛta॒tve da̭dhātu ||
kāma̭dhukṣaḥ॒ praṇo᳚ brūhi | indrā̭ya ha॒viri̭ndri॒yam || a॒mūṃ-ya~syā᳚-nde॒vānā᳚m |
ma॒nu॒ṣyā̭ṇā॒-mpayo̭ hi॒tam || ba॒hu du॒gdhīndrā̭ya de॒vebhyaḥ̭ |
ha॒vya-māpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || 39 ||
va॒thsebhyo̭ manu॒ṣye᳚bhyaḥ | pu॒na॒rdo॒hāya̭ kalpatām || ya॒jñasya॒ santa̭tirasi |
ya॒jñasya̭ tvā॒ santa̭ti॒manu॒santa̭nomi || ada̭stamasi॒ viṣṇa̭ve tvā |
ya॒jñāyāpi̭ dadhāmya॒ham | a॒dbhirari̭ktena॒ pātrḙṇa | yāḥ pū॒tāḥ pa̭ri॒śera̭te ||
a॒ya-mpaya॒-ssoma̭-ṅkṛ॒tvā | svāṃ-yo~ni॒-mapi̭gacchatu || 40 ||
pa॒rṇa॒va॒lkaḥ pa॒vitra᳚m | sau॒mya-ssomā॒ddhi nirmi̭taḥ || i॒mau pa॒rṇa-ñca̭ da॒rbha-ñca̭ |
de॒vānāgṃ̭ havya॒śodha̭nau | prā॒ta॒rve॒ṣāya̭ gopāya | viṣṇo̭ ha॒vyagṃ hi rakṣa̭si ||
u॒bhāva॒gnī ṷpastṛṇa॒te | de॒vatā॒ upa̭vasantu me | a॒ha-ṅgrā॒myā-nupa̭vasāmi |
mahya॒-ṅgopa̭taye pa॒śūn || 41 ||
[ābhṛ̭ta - i॒maṃ - gṛ̭hṇāmi॒ pūrva॒ - stāḥ purvaḥ॒ pari̭gṛhṇāmi - sabhāpā॒lā - indra̭jyeṣṭhebhya॒-ādi̭tya vratapate-susa॒bhruntā̭ - me - sa॒ha - pṷnātu - gahi - no - vi॒śvarṷ̄pā - dadhātu॒ - puna̭--r gacchatu - pa॒śun ] (a. 4)
yāḥ pu॒rastā̭di॒māmūrja̭mi॒ha pra॒jā i॒ha pa॒śavo॒-'ya-mpi̭tṛ॒ṇāma॒gniḥ
anuvākaṃ 5 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
devā̭ de॒veṣu॒ parā᳚kramaddhvam | pratha̭mā dvi॒tīyḙṣu | dvitī̭yā-stṛ॒tīyḙṣu |
trirḙkādaśā i॒ha mā̭-'vata | i॒dagṃ śa̭keyaṃ॒-ya~di॒da-ṅka॒romi̭ |
ā॒tmā ka̭rotvā॒tmane᳚ | i॒da-ṅka̭riṣye bheṣa॒jam | i॒da-mmḙ viśvabheṣajā |
aśvi̭nā॒ prāva̭taṃ-yu~॒vam || i॒dama॒hagṃ senā̭yā a॒bhītva̭ryai || 42 ||
mukha॒mapo̭hāmi || sūrya̭jyoti॒ rvibhā̭hi | ma॒ha॒ta i̭ndri॒yāya̭ || āpyā̭yatā-ṅghṛ॒tayo̭niḥ | a॒gnir-ha॒vyā-'nṷmanyatām |
khama̭ṅkṣva॒ tvaca̭maṅkṣva | su॒rū॒pa-ntvā̭ vasu॒vida᳚m | pa॒śū॒nā-nteja̭sā |
a॒gnaye॒ juṣṭa̭-ma॒bhighā̭rayāmi || syo॒na-nte॒ sada̭na-ṅkaromi || 43 ||
ghṛ॒tasya॒ dhāra̭yā su॒śeva̭-ṅkalpayāmi ||
tasmi᳚n-thsīdā॒mṛte॒ prati̭tiṣṭha |
vrī॒hī॒ṇā-mmḙdha sumana॒syamā̭naḥ ||
ā॒rdraḥ pra̭thasnu॒-rbhuva̭nasya go॒pāḥ |
śṛ॒ta uthsnā̭ti jani॒tā ma̭tī॒nām ||
yasta̭ ā॒tmā pa॒śuṣu॒ pravi̭ṣṭaḥ |
de॒vānāṃ᳚-vi~॒ṣṭhāmanu॒ yo vi̭ta॒sthe |
ā॒tma॒nvā-nthso̭ma ghṛ॒tavā॒n॒. hi bhū॒tvā |
de॒vā-nga̭ccha॒ suva̭rvinda॒ yaja̭mānāya॒ mahya᳚m || irā॒ bhūtiḥ̭ pṛthi॒vyai raso॒ motkra̭mīt || 44 ||
devāḥ᳚ pitaraḥ॒ pita̭ro devāḥ | yo̭-'hama̭smi॒ sa san. ya̭je | yasyā᳚smi॒ na tama॒ntarḙmi | sva-mma̭ i॒ṣṭagg sva-nda॒ttam | sva-mpū॒rtagg svagg śrā॒ntam | svagṃ hu॒tam | tasya̭ me॒-'gni-rṷpadra॒ṣṭā | vā॒yurṷpaśro॒tā |
ā॒di॒tyo̭-'nukhyā॒tā | dyauḥ pi॒tā || 45 ||
pṛ॒thi॒vī mā॒tā | pra॒jāpa̭ti॒ rbandhuḥ̭ |
ya e॒vāsmi॒ sa san. ya̭je || mā bhermā saṃvi~̭kthā॒ mā tvā̭ higṃsiṣam | mā te॒ tejo-'pa̭kramīt |
bha॒ra॒tamuddha̭re॒ manṷṣiñca | a॒va॒dānā̭ni te pra॒tyava̭dāsyāmi |
nama̭ste astu॒ mā mā̭ higṃsīḥ || yada̭va॒dānā̭ni te-'va॒dyann | vilo॒mākā̭rṣamā॒tmanaḥ̭ || 46 ||
ājyḙna॒ pratya̭najmyenat | tatta॒ āpyā̭yatā॒-mpunaḥ̭ || ajyā̭yo yavamā॒trāt |
ā॒vyā॒dhā-tkṛ̭tyatāmi॒dam | mā rṷ̄rupāma ya॒jñasya̭ | śu॒ddhagg svi̭ṣṭami॒dagṃ ha॒viḥ || manṷnā dṛ॒ṣṭā-ṅghṛ॒tapa̭dīm | mi॒trāvarṷṇasamīritām | da॒kṣi॒ṇā॒rdhādasa̭bhinndann | ava̭dyā-myeka॒to mṷkhām || 47 ||
iḍḙ bhā॒ga-ñjṷṣasva naḥ | jinva॒ gā jinvārva̭taḥ | tasyā᳚ste bhakṣi॒vāṇaḥ̭ syāma | sa॒rvātmā̭na-ssa॒rvaga̭ṇāḥ || braddhna॒ pinva̭sva |
dada̭to me॒ mā kṣā̭yi | ku॒rva॒to me॒ mopa̭dasat | di॒śā-ṅklṛpti̭rasi | diśo̭ me kalpantām | kalpa̭ntā-mme॒ diśaḥ̭ || 48 ||
daivī᳚śca॒ mānṷṣīśca | a॒ho॒rā॒tre mḙ kalpetām | a॒rdha॒mā॒sā mḙ kalpantām | māsā̭ me kalpantām | ṛ॒tavo̭ me kalpantām | saṃ॒va~॒thsa॒ro mḙ kalpatām |
klṛpti̭rasi॒ kalpa̭tā-mme ||
āśā̭nā-ntvā-''śāpā॒lebhyaḥ̭ |
ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ |
i॒da-mbhū॒tasyā-ddhya̭kṣebhyaḥ || 49 ||
vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam | bhaja̭tā-mbhā॒gī bhā॒gam | mā-'bhā॒go-'bha̭kta |
nira̭bhā॒ga-mbha̭jāmaḥ | a॒paspi̭nva | oṣa̭dhīrjinva | dvi॒pātpā̭hi | catṷṣpādava | di॒vo vṛṣṭi॒mera̭ya | brā॒hma॒ṇānā̭-mi॒dagṃ ha॒viḥ || 50 ||
so॒myānāgṃ̭ somapī॒thinā᳚m | nirbha॒kto brā᳚hmaṇaḥ | nehā-brā᳚hmaṇasyāsti ||
sama̭ṅktā-mba॒ra॒ḥir-ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ | samā̭di॒tyai rvasṷbhi॒-ssa-mma॒rudbhiḥ̭ |
samindrḙṇa॒ viśvḙbhi rde॒vebhi̭raṅktām |
di॒vya-nnabho̭ gacchatu॒ ya-thsvāhā᳚ ||
i॒ndrā॒ṇī vā̭ vidha॒vā bhṷ̄yāsam | adi̭tiriva supu॒trā |
a॒sthū॒ri tvā̭ gārhapatya || 51 ||
upa॒niṣa̭de suprajā॒stvāya̭ ||
sa-mpatnī॒ patyā̭ sukṛ॒tena̭ gacchatām |
ya॒jñasya̭ yu॒ktau dhuryā̭vabhūtām |
sa॒jā॒nnā॒nau vija̭hatā॒-marā̭tīḥ |
di॒vi jyoti̭ra॒ja-ra॒māra̭bhetām ||
daśa̭ te ta॒nuvo̭ yajña ya॒jñiyāḥ᳚ |
tāḥ prī̭ṇātu॒ yaja̭māno ghṛ॒tena̭ | nā॒ri॒ṣṭhayoḥ᳚ pra॒śiṣa॒mīḍa̭mānaḥ |
de॒vānā॒-ndaivye-'pi॒ yaja̭māno॒-'mṛto̭-'bhūt ||
yaṃ-vā~᳚-nde॒vā a̭kalpayann || 52 ||
ū॒rjo bhā॒gagṃ śa̭takratū | e॒tadvā॒-ntena̭ prīṇāni | tena̭ tṛpyatamagṃhahau || a॒ha-nde॒vānāgṃ̭ su॒kṛtā̭masmi lo॒ke |
mame॒dami॒ṣṭa-nna mithṷ rbhavāti | a॒ha-nnā̭ri॒ṣṭhā-vanṷyajāmi vi॒dvān |
yadā᳚bhyā॒-mindro॒ ada̭dhā-dbhāga॒dheya᳚m || adā̭rasṛdbhavata deva soma |
a॒smin. ya॒jñe ma̭ruto mṛḍatā naḥ |
mā no̭ vidada॒bhi bhā॒mo aśa̭stiḥ || 53 ||
mā no̭ vida-dva॒janā॒ dveṣyā॒ yā ||
ṛ॒ṣa॒bhaṃ-vā~॒jinaṃ̭-va~॒yam |
pū॒rṇamā̭saṃ-ya~jāmahe | sa no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m | prā॒ṇāya̭ su॒rādha̭se | pū॒rṇamā̭sāya॒ svāhā᳚ ||
a॒mā॒vā॒syā̭ su॒bhagā̭ su॒śevā᳚ | dhe॒nuri̭va॒ bhūya̭ ā॒pyāya̭mānā | sā no̭ dohatāgṃ su॒vīrya᳚m | rā॒yaspoṣagṃ̭ saha॒sriṇa᳚m |
a॒pā॒nāya̭ su॒rādha̭se | a॒mā॒vā॒syā̭yai॒ svāhā᳚ || a॒bhistṛ̭ṇīhi॒ pari̭dhehi॒ vedi᳚m |
jā॒mi-mmā higṃ̭sīramu॒yā śayā̭nā |
ho॒tṛ॒ṣada̭nā॒ hari̭tā-ssu॒varṇāḥ᳚ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya bra॒ddhne || 54 ||
(a॒bhītva̭ryai - karomi - kramīt - pi॒tā - ''tmana̭ - eka॒tomṷkhāṃ - me॒ diśo - 'dhya̭kṣebhyo - ha॒vi--r gā̭rhapatyā - kalpaya॒ - nnaśa̭stiḥ॒ - sā no̭ dohatāgṃ su॒vīryagṃ̭ sa॒pta ca̭) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - aiṣṭikayājamānamantrāḥ
pari̭stṛṇīta॒ pari̭dhattā॒gnim | pari̭hito॒-'gni ryaja̭māna-mbhunaktu | a॒pāgṃ rasa॒ oṣa̭dhīnāgṃ su॒varṇaḥ̭ | ni॒ṣkā i॒me yaja̭mānasya santu kāma॒dughāḥ᳚ | a॒mutrā॒muṣmi̭n ~lo॒ke ||
bhūpa̭te॒ bhuva̭napate | ma॒ha॒to bhū॒tasya̭ pate | bra॒hmāṇa̭-ntvā vṛṇīmahe ||
a॒ha-mbhūpa̭tira॒ha-mbhuva̭napatiḥ |
a॒ha-mma̭ha॒to bhū॒tasya॒ patiḥ̭ || 55 ||
de॒vena̭ savi॒trā prasṷ̄ta॒ ārtvi̭jya-ṅkariṣyāmi | deva̭ savitare॒ta-ntvā̭ vṛṇate |
bṛha॒spati॒-ndaivya̭-mbra॒hmāṇa᳚m | tada॒ha-mmana̭se॒ prabra̭vīmi | mano̭ gāyatri॒yai |
gā॒ya॒trī tri॒ṣṭubhe᳚ | tri॒ṣṭu-bjaga̭tyai | jaga̭tyanu॒ṣṭubhe᳚ | a॒nu॒ṣṭu-kpa॒ṅktyai | pa॒ṅktiḥ pra॒jāpa̭taye || 56 ||
pra॒jāpa̭ti॒ rviśve᳚bhyo de॒vebhyaḥ̭ | viśvḙ de॒vā bṛha॒spata̭ye | bṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇe |
brahma॒ bhūrbhuva॒-ssuvaḥ̭ | bṛha॒spati̭ rde॒vānā᳚-mbra॒hmā | a॒ha-mma̭nu॒ṣyā̭ṇām | bṛha̭spate ya॒jña-ṅgo̭pāya || i॒da-ntasmai̭ ha॒rmya-ṅka̭romi | yo vo̭ devā॒ścara̭ti brahma॒carya᳚m | me॒dhā॒vī di॒kṣu mana̭sā tapa॒svī || 57 ||
a॒ntardū॒taśca̭rati॒ mānṷṣīṣu ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ | ma॒rmṛ॒jyamā̭nā maha॒te saubha̭gāya |
mahya̭-ndhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ ||
bhūmi̭ rbhū॒tvā ma̭hi॒māna̭-mpupoṣa |
tato̭ de॒vī va̭rdhayate॒ payāgṃ̭si |
ya॒jñiyā̭ ya॒jñaṃ-vi~ca॒yanti॒ śañca̭ |
oṣa̭dhī॒rāpa̭ i॒ha śakva̭rīśca ||
yo mā̭ hṛ॒dā mana̭sā॒ yaśca̭ vā॒cā || 58 ||
yo brahma̭ṇā॒ karma̭ṇā॒ dveṣṭi̭ devāḥ |
ya-śśru॒tena॒ hṛda̭yeneṣṇa॒tā ca̭ |
tasye᳚ndra॒ vajrḙṇa॒ śira̭śchinadmi ||
ūrṇā̭mṛdu॒ pratha̭mānagg syo॒nam |
de॒vebhyo॒ juṣṭa॒gṃ॒ sada̭nāya ba॒r॒hiḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi |
mā-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭhe pa̭ra॒me vyo̭mann || catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā va॒yunā̭ni vaste |
sā stī॒ryamā̭ṇā maha॒te saubha̭gāya || 59 ||
sā mḙ dhukṣva॒ yaja̭mānāya॒ kāmāṋ |
śi॒vā ca̭ me śa॒gmā cai̭dhi |
syo॒nā ca̭ me su॒ṣadā̭ caidhi |
ūrja̭svatī ca me॒ paya̭svatī caidhi |
iṣa॒mūrja̭-mme pinvasva | brahma॒ tejo̭ me pinvasva | kṣa॒tramojo̭ me pinvasva |
viśa॒-mpuṣṭi̭-mme pinvasva |
āyṷra॒nnādya̭-mme pinvasva |
pra॒jā-mpa॒śū-nmḙ pinvasva || 60 ||
a॒smin. ya॒jña upa॒ bhūya॒ innu me᳚ |
avi̭kṣobhāya pari॒dhīnda̭dhāmi |
dha॒rtā dha॒ruṇo॒ dharī̭yān |
a॒gni rdveṣāgṃ̭si॒ niri॒to nṷdātai ||
vicchi̭nadmi॒ vidhṛ̭tībhyāgṃ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ |
vi॒śo ya॒ntrābhyāṃ॒-vi~dha̭māmyenān | a॒haggsvānā̭-mutta॒mo̭-'sāni devāḥ |
vi॒śo ya॒ntre nu॒damā̭ne॒ arā̭tim | viśva̭-mpā॒pmāna॒mama̭ti-ndurmarā॒yum || 61 ||
sīda̭ntī de॒vī sṷkṛ॒tasya̭ lo॒ke |
dhṛtī᳚ stho॒ vidhṛ̭tī॒ svadhṛ̭tī |
prā॒ṇānmayi̭ dhārayatam | pra॒jā-mmayi̭ dhārayatam | pa॒śūnmayi̭ dhārayatam ||
a॒ya-mpra̭sta॒ra u॒bhaya̭sya dha॒rtā |
dha॒rtā pra̭yā॒jānā̭-mu॒tānṷ̄yā॒jānā᳚m |
sa dā̭dhāra sa॒midho̭ vi॒śvarṷ̄pāḥ |
tasmi॒n-thsruco॒ addhyāsā̭dayāmi ||
āro̭ha pa॒tho jṷhu deva॒yānāṋ || 62 ||
yatrarṣa̭yaḥ prathama॒jā ye pṷrā॒ṇāḥ | hira̭ṇyapakṣā-'ji॒rā sambhṛ̭tāṅgā |
vahā̭si mā su॒kṛtāṃ॒-ya~tra̭ lo॒kāḥ ||
avā॒ha-mbā̭dha upa॒bhṛtā̭ sa॒patnāṋ |
jā॒tā-nbhrātṛ̭vyā॒n॒. ye ca̭ jani॒ṣyamā̭ṇāḥ | dohai̭ ya॒jñagṃ su॒dughā̭miva dhe॒num |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
yo mā̭ vā॒cā mana̭sā durmarā॒yuḥ |
hṛ॒dā-'rā̭tī॒yā-da̭bhi॒dāsa̭-dagne || 63 ||
i॒dama̭sya ci॒ttamadha̭ra-ndhru॒vāyāḥ᳚ | a॒hamutta̭ro bhūyāsam | adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
ṛ॒ṣa॒bho̭-'si śākva॒raḥ | ghṛ॒tācī̭nāgṃ sū॒nuḥ | pri॒yeṇa॒ nāmnā᳚ pri॒ye sada̭si sīda ||
syo॒no mḙ sīda su॒ṣadaḥ̭ pṛthi॒vyām |
pratha̭yi pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ suva॒rge lo॒ke |
di॒vi sī̭da pṛthi॒vyā-ma॒ntari̭kṣe |
a॒hamutta̭ro bhūyāsam || 64 ||
adha̭re॒ mathsa॒patnāḥ᳚ ||
i॒yagg sthā॒lī ghṛ॒tasya̭ pū॒rṇā |
acchi̭nnapayā-śśa॒tadhā̭ra॒ uthsaḥ̭ |
mā॒ru॒tena॒ śarma̭ṇā॒ daivyḙna ||
ya॒jño̭-'si sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ | sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ | sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ | pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ || 65 ||
sa॒rvato॒ mā-mbhū॒ta-mbha̭vi॒ṣya-cchra̭yatām | śa॒ta-mmḙ santvā॒śiṣaḥ̭ |
sa॒hasra̭-mme santu sū॒nṛtāḥ᳚ | irā̭vatīḥ paśu॒matīḥ᳚ || i॒dami̭ndri॒ya-ma॒mṛtaṃ̭-vī~॒rya᳚m | a॒nenendrā̭ya pa॒śavo̭-'cikithsann |
tena̭ devā ava॒topa॒ mām | i॒heṣa॒mūrjaṃ॒-ya~śa॒-ssaha॒ ojaḥ̭ saneyam | śṛ॒ta-mmayi̭ śrayatām || ya-tpṛ̭thi॒vī-maca̭ra॒ttat-pravi̭ṣṭam || 66 ||
yenāsi̭ñca॒-dbala॒mindre᳚ pra॒jāpa̭tiḥ |
i॒da-ntacchu॒kra-mmadhṷ vā॒jinī̭vat |
yeno॒-pari̭ṣṭā॒dadhi̭no-nmahe॒ndram |
dadhi॒ mā-ndhi̭notu ||
a॒yaṃ-ve~॒daḥ pṛ̭thi॒vī-manva̭vindat |
guhā̭ sa॒tī-ṅgaha̭ne॒ gahva̭reṣu |
sa vi̭ndatu॒ yaja̭mānāya lo॒kam |
acchi̭draṃ-ya~॒jña-mbhūri̭karmā karotu ||
a॒yaṃ-ya~॒jña-ssama̭sadaddha॒viṣmāṋ |
ṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā de॒vatā̭bhiḥ || 67 ||
tena̭ lo॒kān-thsūrya̭vato jayema |
indra̭sya sa॒khya-ma̭mṛta॒tva-ma̭śyām ||
yo naḥ॒ kanī̭ya i॒ha kā॒mayā̭tai |
a॒smin. ya॒jñe yaja̭mānāya॒ mahya᳚m |
apa॒ tami̭ndrā॒gnī bhuva̭nānnudetām |
a॒ha-mpra॒jāṃ-vī~॒rava̭tīṃ-vi~deya ||
agnḙ vājajit | vāja̭-ntvā sari॒ṣyanta᳚m |
vāja̭-ñje॒ṣyanta᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m || 68 ||
vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gnima̭nnā॒-dama॒nnādyā̭ya || upa̭hūto॒ dyauḥ pi॒tā |
upa॒ mā-ndyauḥ pi॒tā hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt | āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya | upa̭hūtā pṛthi॒vī mā॒tā | upa॒ mā-mmā॒tā pṛ̭thi॒vī hva̭yatām | a॒gni-rāgnī᳚ddhrāt || 69 ||
āyṷṣe॒ varca̭se | jī॒vātvai puṇyā̭ya ||
mano॒ jyoti̭ rjuṣatā॒mājya᳚m |
vicchi̭nnaṃ-ya~॒jñagṃ sami॒ma-nda̭dhātu | bṛha॒spati̭-stanutāmi॒ma-nnaḥ̭ |
viśvḙ de॒vā i॒ha mā̭dayantām ||
ya-ntḙ agna āvṛ॒ścāmi̭ | a॒haṃ-vā~᳚ kṣipi॒taścaranṋ | pra॒jā-ñca॒ tasya॒ mūla̭-ñca |
nī॒cairdḙvā॒ nivṛ̭ścata || 70 ||
agne॒ yo no̭-'bhi॒dāsa̭ti | sa॒mā॒no yaśca॒ niṣṭyaḥ̭ | i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na | yo mā-ndveṣṭi̭ jātavedaḥ | ya-ñcā॒ha-ndveṣmi॒ yaśca॒ mām | sarvā॒g॒stāna̭gne॒ sanda̭ha |
yāgścā॒ha-ndveṣmi॒ ye ca॒ mām || agnḙ vājajit |
vāja̭-ntvā sasṛ॒vāgṃsa᳚m || 71 ||
vāja̭-ñjigi॒vāgṃsa᳚m | vā॒jinaṃ̭-vā~ja॒jita᳚m | vā॒ja॒ji॒tyāyai॒ sammā᳚rjmi | a॒gni-ma̭nnā॒da-ma॒nnādyā̭ya || vedi̭ rba॒ra॒ḥi-śśṛ॒tagṃ ha॒viḥ |
i॒ddhmaḥ pa̭ri॒dhaya॒-ssrucaḥ̭ | ājyaṃ̭-ya~॒jña ṛco॒ yajuḥ̭ | yā॒jyā᳚śca vaṣaṭkā॒rāḥ | sa-mme॒ sanna̭tayo namantām |
i॒ddhma॒saṃ॒-naha̭ne hu॒te || 72 ||
di॒vaḥ khīlo-'va̭tataḥ | pṛ॒thi॒vyā addhyutthi̭taḥ | tenā̭ sa॒hasra̭kāṇḍena | dvi॒ṣantagṃ̭ śocayāmasi | dvi॒ṣanmḙ ba॒hu śo̭catu |
oṣa̭dhe॒ mo a॒hagṃ śṷcam || yajña॒ nama̭ste yajña | namo॒ nama̭śca te yajña | śi॒vena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | syo॒nena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva || 73 ||
su॒bhū॒tena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva | bra॒hma॒va॒rca॒sena̭ me॒ santi̭ṣṭhasva |
ya॒jñasyardhi॒manu॒ santi̭ṣṭhasva | upa̭ te yajña॒ namaḥ̭ | upa̭ te॒ namaḥ̭ |
upa̭ te॒ namaḥ̭ || triṣpha॒lī kri॒yamā̭ṇānām | yo nya॒ṅgo a̭va॒śiṣya̭te |
rakṣa̭sā-mbhāga॒dheya᳚m | āpa॒sta-tprava̭hatādi॒taḥ || 74 ||
u॒lūkha̭le॒ musa̭le॒ yacca॒ śūrpe᳚ |
ā॒śi॒śleṣa̭ dṛ॒ṣadi॒ yatka॒pāle᳚ |
a॒va॒pruṣo̭ vi॒pruṣa॒-ssaṃya~̭jāmi |
viśvḙ de॒vā ha॒viri॒da-ñjṷṣantām |
ya॒jñe yā vi॒pruṣa॒-ssanti̭ ba॒hvīḥ |
a॒gnau tā-ssarvā॒-ssvi̭ṣṭā॒-ssuhṷtā juhomi || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ |
sa॒patnā᳚nme anīnaśaḥ | divai̭nān. vi॒dyutā̭ jahi |
ni॒mroca॒nnadha̭rān kṛdhi || 75 ||
u॒dyanna॒dya vi no̭ bhaja | pi॒tā pu॒trebhyo॒ yathā᳚ | dī॒rghā॒yu॒tvasya̭ heśiṣe | tasya̭ no dehi sūrya || u॒dyanna॒dya mi̭tramahaḥ | ā॒roha॒nnutta̭rā॒-ndiva᳚m | hṛ॒dro॒ga-mmama̭ sūrya | ha॒ri॒māṇa̭-ñca nāśaya || śukḙṣu me hari॒māṇa᳚m |
ro॒pa॒ṇākā̭su daddhmasi || 76 ||
atho̭ hāridra॒veṣṷ me | ha॒ri॒māṇa॒-nnida̭ddhmasi || uda̭gāda॒ya-mā̭di॒tyaḥ |
viśvḙna॒ saha̭sā sa॒ha | dvi॒ṣanta॒-mmama̭ ra॒ndhayanṋ | mo a॒ha-ndvi̭ṣa॒to ra̭dham ||
yo na॒-śśapā॒daśa̭pataḥ | yaśca̭ na॒-śśapa̭ta॒-śśapā᳚t | u॒ṣāśca॒ tasmai̭ ni॒mrukca̭ | sarva̭-mpā॒pagṃ samṷ̄hatām || 77 ||
yo naḥ̭ sa॒patno॒ yo raṇaḥ̭ | marto̭-'bhi॒dāsa̭ti devāḥ| i॒ddhmasyḙva pra॒kṣāya̭taḥ |
mā tasyocchḙṣi॒ kiñca॒na || ava̭sṛṣṭaḥ॒ parā̭pata | śa॒ro brahma̭sagṃśitaḥ |
gacchā॒-'mitrā॒-npravi̭śa | maiṣā॒-ṅkañca॒nocchi̭ṣaḥ || 78 ||
(patiḥ̭ - pra॒jāpa̭taye - tapa॒svī - vā॒cā - saubha̭gāya - pa॒śūnmḙ pinvasva - durmarā॒yuṃ - dḙva॒yānā̭ - nagne॒ - 'ntari̭kṣe॒-'hamutta̭ro bhūyāsaṃ -pra॒jāpa̭tirasi sa॒rvataḥ̭ śri॒taḥ - pravi̭ṣṭaṃ - de॒vatā̭bhi--r vāja॒jitaṃ̭ -
pṛthi॒vī hva̭yatāma॒gnirāgnī᳚ddhrā-d- vṛścata - sasṛ॒vāgṃsagṃ̭ - hu॒te - syo॒nena̭ me॒ samti̭ṣṭhasve॒ - taḥ - kṛ̭dhi- dadhma - syūhatā - +ma॒ṣṭau ca̭) (a. 6)
anuvākaṃ 7 - somāṅga.bhūteṣu mantreṣu-dīkṣāmārabhyāgnīṣomayi paśuparyante prayoge śeṣabhūtā mantrāḥ
sakṣe॒da-mpa̭śya | vidha̭rtari॒da-mpa̭śya | nāke॒da-mpa̭śya | ra॒matiḥ॒ pani̭ṣṭhā |
ṛ॒taṃ-va~rṣi̭ṣṭham | a॒mṛtā॒ yānyā॒huḥ | sūryo॒ vari̭ṣṭho a॒kṣabhi॒rvibhā̭ti |
ana॒ dyāvā̭pṛthi॒vī de॒vapṷtre || dī॒kṣā-'si॒ tapa̭so॒ yoniḥ̭ | tapo̭-'si॒ brahma̭ṇo॒ yoniḥ̭ || 79 ||
brahmā̭si kṣa॒trasya॒ yoniḥ̭ | kṣa॒trama̭syṛ॒tasya॒ yoniḥ̭ |
ṛ॒tama̭si॒ bhūrāra̭bhe | śra॒ddhā-mmana̭sā | dī॒kṣā-ntapa̭sā | viśva̭sya॒ bhuva̭na॒syādhi̭patnīm | sarve॒ kāmā॒ yaja̭mānasya santu ||
vāta̭-mprā॒ṇa-mmana̭sā॒-'nvāra̭bhāmahe | pra॒jāpa̭tiṃ॒-yo~ bhuva̭nasya go॒pāḥ |
sa no̭ mṛ॒tyostrā̭yatā॒-mpātvagṃha̭saḥ || 80 ||
jyogjī॒vā ja॒rāma̭śīmahi || indra̭ śākvara gāya॒trī-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara tri॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvara॒ jaga̭tī॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi |
indra̭ śākvarānu॒ṣṭubha॒-mprapa̭dye | tā-ntḙ yunajmi | indra̭ śākvara pa॒ṅkti-mprapa̭dye || 81 ||
tā-ntḙ yunajmi || ā-'ha-ndī॒kṣāma̭ruha-mṛ॒tasya॒ patnī᳚m | gā॒ya॒treṇa॒ chanda̭sā॒ brahma̭ṇā ca | ṛ॒tagṃ sa॒tyḙ-'dhāyi | sa॒tyamṛ॒tḙ-'dhāyi |
ṛ॒ta-ñca̭ me sa॒tya-ñcā̭bhūtām | jyoti̭rabhūva॒gṃ॒ suva̭ragamam |
su॒va॒rgaṃ-lo~॒ka-nnāka̭sya pṛ॒ṣṭham | bra॒ddhnasya̭ vi॒ṣṭapa̭magamam ||
pṛ॒thi॒vī dī॒kṣā || 82 ||
tayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒-'gni rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | a॒ntari̭kṣa-ndī॒kṣā |
tayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ vā॒yu rdī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | dyau rdī॒kṣā |
tayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ || 83 ||
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | diśo̭ dī॒kṣā |
tayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā̭ ca॒ndramā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
āpo̭ dī॒kṣā | tayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | yayā॒ varṷṇo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ | tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi |
oṣa̭dhayo dī॒kṣā || 84 ||
tayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ| yayā॒ somo॒ rājā̭ dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | vāg dī॒kṣā |
tayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
yayā᳚ prā॒ṇo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒taḥ |
tayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayāmi | pṛ॒thi॒vī tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
a॒ntari̭kṣa-ntvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām || 85 ||
diśa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | āpa̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
oṣa̭dhayastvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | vāktvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatām |
ṛca̭stvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | sāmā̭ni tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām |
yajūgṃ̭ṣi tvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām | aha̭śca॒ rātri̭śca | kṛ॒ṣiśca॒ vṛṣṭi̭śca | tviṣi॒ścā-pa̭citiśca || 86 ||
āpa॒ścauṣa̭dhayaśca | ūrkca̭ sū॒nṛtā̭ ca | tāstvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣantām ||
sve dakṣe॒ dakṣa̭pite॒ha sī̭da | de॒vānāgṃ̭ su॒mno ma̭ha॒te raṇā̭ya | svā॒sa॒stha-sta॒nuvā॒ saṃvi~̭śasva | pi॒tevai̭dhi sū॒nava॒ ā su॒śevaḥ̭ |
śi॒vo mā̭ śi॒vamāvi̭śa | sa॒tya-mma̭ ā॒tmā | śra॒ddhā me 'kṣi̭tiḥ || 87 ||
tapo̭ me prati॒ṣṭhā | sa॒vi॒tṛ-pra̭sūtā mā॒ diśo̭ dīkṣayantu | sa॒tyama̭smi || a॒ha-ntvada̭smi॒ mada̭si॒ tvame॒tat | mamā̭si॒ yoni॒stava॒ yoni̭rasmi | mamai॒va sanvaha̭ ha॒vyānya̭gne |
pu॒traḥ pi॒tre lo̭ka॒kṛ-jjā̭tavedaḥ ||
ā॒juhvā̭na-ssu॒pratī̭kaḥ pu॒rastā᳚t |
agne॒ svāṃ-yo~ni॒māsī̭da sā॒ddhyā |
a॒smin-thsa॒dhasthe॒ addhyutta̭rasminn || 88 ||
viśvḙ devā॒ yaja̭mānaśca sīdata ||
eka̭mi॒ṣe viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
dve ū॒rje viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
trīṇi̭ vra॒tāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
ca॒tvāri॒ māyo̭ bhavāya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
pañca̭ pa॒śubhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu | ṣaḍrā॒yaspoṣā̭ya॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu |
sa॒pta sa॒ptabhyo॒ hotrā᳚bhyo॒ viṣṇu॒stvā-'nvḙtu ||
sakhā̭ya-ssa॒ptapa̭dā abhūma | sa॒khya-ntḙ gameyam || 89 ||
sa॒khyātte॒ mā yo̭ṣam | sa॒khyānme॒ mā yo᳚ṣṭhāḥ || sā-'si̭ subrahmaṇye |
tasyā᳚ste pṛthi॒vī pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒-'ntari̭kṣa॒-mpādaḥ̭ |
sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ dyauḥ pādaḥ̭ | sā-'si̭ subrahmaṇye | tasyā᳚ste॒ diśaḥ॒ pādaḥ̭ || 90 ||
pa॒ro ra̭jāste pañca॒maḥ pādaḥ̭ | sā na॒ iṣa॒mūrja̭-ndhukṣva | teja̭ indri॒yam | bra॒hma॒va॒rca॒sa-ma॒nnādya᳚m || vimi̭me tvā॒ paya̭svatīm | de॒vānā᳚-ndhe॒nugṃ su॒dughā॒-mana̭pa-sphurantīm | indra॒-ssoma̭-mpibatu |
kṣemo̭ astu naḥ || i॒mā-nna̭rāḥ kṛṇuta॒ vedi॒metya̭ | vasṷmatīgṃ ru॒drava̭tī-mādi॒tyava̭tīm || 91 ||
varṣma̭ndi॒vaḥ | nābhā̭ pṛthi॒vyāḥ |
yathā॒-'yaṃ-ya~ja̭māno॒ na riṣye᳚t |
de॒vasya̭ savi॒tu-ssa॒ve ||
catuḥ̭ śikhaṇḍā yuva॒ti-ssu॒peśāḥ᳚ |
ghṛ॒tapra̭tīkā॒ bhuva̭nasya॒ maddhye᳚ |
tasyāgṃ̭ supa॒rṇāvadhi॒ yau nivi̭ṣṭau |
tayo᳚ rde॒vānā॒madhi̭ bhāga॒dheya᳚m ||
apa॒ janya̭-mbha॒ya-nnṷda | apa ca॒krāṇi̭ vartaya | gṛ॒hagṃ soma̭sya gacchatam ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi |
de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ |
tatra̭ tvā de॒va-ssa̭vi॒tā da̭dhātu || 92 ||
(brahma̭ṇo॒ yoni॒ - ragṃha̭saḥ - pa॒ṅkti-mprapa̭dye - dī॒kṣā - yayo̭-''di॒tyo dī॒kṣayā̭ dīkṣi॒ta - stayā᳚ tvā dī॒kṣayā̭ dīkṣayā॒myoṣa̭dhayo dī॒kṣā - dyaustvā॒ dīkṣa̭māṇa॒manṷ dīkṣatā॒ - mapa̭citi॒ścā - kṣi̭ti॒ - rutta̭rasmin - gameyaṃ॒ - diśaḥ॒ pāda̭ - ādi॒tyava̭tīṃ - ~vartaya॒ pañca̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - paśuviṣayā acchidramantrāḥ
yada॒sya pā॒re raja̭saḥ | śu॒kra-ñjyoti॒-rajā̭yata | tannaḥ̭ parṣa॒dati॒ dviṣaḥ̭ |
agnḙ vaiśvānara॒ svāhā᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vā̭śiṣṭhāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || yasmā᳚dbhī॒ṣā nyaṣa̭daḥ |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi || 93 ||
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || udṷsra tiṣṭha॒ prati̭tiṣṭha॒ mā ri̭ṣaḥ | memaṃ-ya~॒jñaṃ-ya~ja̭māna-ñca rīriṣaḥ | su॒va॒rge lo॒ke yaja̭māna॒gṃ॒ hi dhe॒hi | śa-nna̭ edhi dvi॒pade॒ śa-ñcatṷṣpade ||
yasmā᳚dbhī॒ṣā-'vḙpiṣṭhāḥ pa॒lāyi̭ṣṭhā-ssa॒majñā᳚sthāḥ | tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi |
pra॒jābhya॒-ssarvā᳚bhyo mṛḍa | namo̭ ru॒drāya̭ mī॒ḍhuṣe᳚ || 94 ||
ya i॒damakaḥ̭ | tasmai॒ namaḥ̭ | tasmai॒ svāhā᳚ ||
na vā ṷve॒tanmri̭yase॒ na ri̭ṣyasi de॒vāgṃ idḙṣi pa॒thibhiḥ̭ su॒gebhiḥ̭ | harī̭ te॒ yuñjā॒ pṛṣa̭tī abhūtā॒mupā᳚sthā-dvā॒jī dhu॒ri rāsa̭bhasya || | āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam ||
viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatām | agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || || ya॒jñasya॒ hi stha ṛ॒tviyau᳚ |
indrā᳚gnī॒ ceta̭nasya ca | hu॒tā॒hu॒tasya̭ tṛpyatam | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | hu॒tasya॒ cāhṷtasya ca | ahṷtasya hu॒tasya̭ ca | indrā᳚gnī a॒sya soma̭sya | vī॒ta-mpi̭bata-ñju॒ṣethā᳚m ||
mā yaja̭māna॒-ntamo̭ vidat | martvijo॒ mo i॒māḥ pra॒jāḥ | mā ya-ssoma̭mi॒ma-mpibā᳚t | sagṃsṛ̭ṣṭamu॒bhaya̭-ṅkṛ॒tam || 95 ||
(kṛ॒dhi॒ - mī॒ḍhuṣe - 'hṷtasya ca sa॒pta ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - upāṃśvabhiṣavā mantrāḥ
a॒nā॒gasa̭stvā va॒yam | indrḙṇa॒ preṣi̭tā॒ upa̭ | vā॒yuṣṭḙ astvagṃśa॒bhūḥ | mi॒trastḙ astvagṃśa॒bhūḥ | varṷṇaste astvagṃśa॒bhūḥ ||
apā᳚-ṅkṣayā॒ ṛta̭sya garbhāḥ | bhuva̭nasya gopā॒-śśyenā̭ atithayaḥ | parva̭tānā-ṅkakubhaḥ pra॒yuto̭ napātāraḥ | va॒gnunendragg̭ hvayata |
ghoṣe॒ṇāmī̭-vāgścātayata || 96 ||
yu॒ktā-sstha॒ vaha̭ta || de॒vā grāvā̭ṇa॒ indu॒rindra॒ itya̭vādiṣuḥ | endra̭macucyavuḥ para॒masyāḥ᳚ parā॒vataḥ̭ | ā-'smā-thsa॒dhasthā᳚t |
orora॒ntari̭kṣāt | ā sṷbhū॒tama̭suṣavuḥ | bra॒hma॒va॒rca॒sa-mma॒ ā-'sṷṣavuḥ |
sa॒ma॒re rakṣāg̭syavadhiṣuḥ | apa̭hata-mbrahma॒jyasya̭ || vākca̭ tvā॒ mana̭śca śriṇītām || 97 ||
prā॒ṇaśca̭ tvā-'pā॒naśca̭ śrīṇītām |
cakṣṷśca tvā॒ śrotra̭-ñca śrīṇītām |
dakṣa̭śca tvā॒ bala̭-ñca śrīṇītām | oja̭śca tvā॒ saha̭śca śrīṇītām | āyṷśca tvā ja॒rā ca̭ śrīṇītām | ā॒tmā ca̭ tvā ta॒nūśca̭ śrīṇītām | śṛ॒to̭-'si śṛ॒ta-ṅkṛ̭taḥ | śṛ॒tāya̭ tvā śṛ॒tebhya̭stvā ||
yamindra̭mā॒hu rvarṷṇaṃ॒-ya~mā॒huḥ | ya-mmi॒tramā॒hu-ryamṷ sa॒tyamā॒huḥ || 98 ||
yo de॒vānā᳚-nde॒vata̭mastapo॒jāḥ | tasmai᳚ tvā॒ tebhya̭stvā || mayi॒ tyadi̭ndri॒ya-mma॒hat | mayi॒ dakṣo॒ mayi॒ kratuḥ̭ | mayi̭ dhāyi su॒vīrya᳚m | triśṷggha॒rmo vibhā̭tu me | ākū᳚tyā॒ mana̭sā sa॒ha |
vi॒rājā॒ jyoti̭ṣā sa॒ha | ya॒jñena॒ paya̭sā sa॒ha |
tasya॒ doha̭maśīmahi || 99 ||
tasya̭ su॒mnama̭śīmahi | tasya̭ bha॒kṣama̭śīmahi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema || pra sa mi̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n. yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśno॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || || yasmā॒nna jā॒taḥ paro̭ a॒nyo asti̭ | ya ā̭vi॒veśa॒ bhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jayā̭ saṃvi~dā॒naḥ |
trīṇi॒ jyotīgṃ̭ṣi sacate॒ sa ṣo̭ḍa॒śī ||
e॒ṣa bra॒hmā ya ṛ॒tviyaḥ̭ |
indro॒ nāma̭ śru॒to ga॒ṇe || 100 ||
pra tḙ ma॒he vi॒dathḙ 'śagṃsiṣa॒gṃ॒ harī᳚ | ya ṛ॒tviyaḥ॒ pra tḙ vanve |
va॒nuṣo̭ harya॒ta-mmada᳚m || indro॒ nāma̭ ghṛ॒ta-nna yaḥ | hari̭bhi॒ścāru॒ seca̭te |
śru॒to ga॒ṇa ā tvā̭ viśantu | hari̭varpasa॒giṃraḥ̭ ||
indrādhi̭pa॒te-'dhi̭pati॒stva-nde॒vānā̭masi | adhi̭pati॒-mmām | āyṷṣmantaṃ॒-va~rca̭svanta-mmanu॒ṣyḙṣu kuru || 101 ||
indra̭śca sa॒mrā-ḍvarṷṇaśca॒ rājā᳚ |
tau tḙ bha॒kṣa-ñca̭kratu॒ragra̭ e॒tam |
tayo॒ranṷ bha॒kṣa-mbha̭kṣayāmi |
vāgjṷṣā॒ṇā soma̭sya tṛpyatu ||
pra॒jāpa̭ti rvi॒śvaka̭rmā | tasya॒ mano̭ de॒vaṃ-ya~॒jñena̭ rāddhyāsam | a॒rthe॒ gā a॒sya ja̭hitaḥ | a॒va॒sāna̭pate-'va॒sāna̭-mme vinda ||
namo̭ ru॒drāya̭ vāsto॒ṣpata̭ye |
āya̭ne vi॒drava̭ṇe || 102 ||
u॒dyāne॒ yatpa॒rāya̭ṇe | ā॒varta̭ne vi॒varta̭ne |
yo go̭pā॒yati॒ tagṃ hṷve ||
yānya̭pā॒mityā॒-nyapra̭tīttā॒-nyasmi̭ |
ya॒masya̭ ba॒linā॒ carā̭mi |
i॒haiva santaḥ॒ prati॒ tadyā̭tayāmaḥ |
jī॒vā jī॒vebhyo॒ niha̭rāma enat ||
a॒nṛ॒ṇā a॒sminna̭-nṛ॒ṇāḥ para̭sminn |
tṛ॒tīyḙ lo॒ke a̭nṛ॒ṇā-ssyā̭ma |
ye dḙva॒yānā̭ u॒ta pi̭tṛ॒yāṇāḥ᳚ || 103 ||
sarvā᳚-npa॒tho a̭nṛ॒ṇā ākṣī̭yema ||
i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma |
śi॒ve no॒ dyāvā̭pṛthi॒vī u॒bhe i॒me | goma॒ddhana̭-va॒daśva̭va॒-dūrja̭svat |
su॒vīrā̭ vī॒rairanu॒ sañca̭rema || a॒rkaḥ pa॒vitra॒gṃ॒ raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | dyāvā̭pṛthi॒vī paya̭sā saṃvi~dā॒ne |
ghṛ॒ta-ndṷhāte a॒mṛta॒-mprapī̭ne || pa॒vitra̭ma॒rko raja̭so vi॒mānaḥ̭ |
pu॒nāti̭ de॒vānā॒-mbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ |
suva॒ rjyoti॒ ryaśo̭ ma॒hat |
a॒śī॒mahi̭ gā॒dhamu॒ta pra̭ti॒ṣṭhām || 104 ||
(cā॒ta॒ya॒ta॒ - śrī॒ṇī॒tā॒gṃ॒ - sa॒tyamā॒hu - ra̭śīmahi - ga॒ṇe - kṷru - vi॒drava̭ṇe - pitṛ॒yāṇā̭ - a॒rko raja̭so vi॒māna॒strīṇi̭ ca) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - saumikaprāyāścittamantrāḥ
uda̭stāmphsī-thsavi॒tā mi॒tro a̭rya॒mā |
sarvā̭-na॒mitrā̭-navadhīdyu॒gena̭ |
bṛ॒hanta॒-mmāma̭kara-dvī॒rava̭ntam | ra॒tha॒nta॒re śra̭yasva॒ svāhā̭ pṛthi॒vyām |
vā॒ma॒de॒vye śra̭yasva॒ svāhā॒-'ntari̭kṣe | bṛ॒ha॒ti śra̭yasva॒ svāhā̭ di॒vi |
bṛ॒ha॒tā tvopa̭stabhnomi ||
ā tvā̭ dade॒ yaśa̭se vī॒ryā̭ya ca |
a॒smāsva̭-ghniyā yū॒ya-nda̭dhāthendri॒ya-mpayaḥ̭ || yaste᳚ dra॒phso yasta̭ uda॒r॒ṣaḥ || 105 ||
daivyaḥ̭ ke॒tu rviśva॒-mbhuva̭na-māvi॒veśa̭ |
sa naḥ̭ pā॒hyari̭ṣṭyai॒ svāhā᳚ ||
anṷ mā॒ sarvo̭ ya॒jño̭-'yamḙtu |
viśvḙ de॒vā ma॒ruta॒-ssāmā॒rkaḥ |
ā॒priya॒ ̭007ā;chandāgṃ̭si ni॒vido॒ yajūgṃ̭ṣi | a॒syai pṛ̭thi॒vyai yadya॒jñiya᳚m ||
pra॒jāpa̭te rvarta॒nimanṷ vartasva |
anṷ vī॒rairanṷ rāddhyāma॒ gobhiḥ̭ |
anvaśvai॒ranu॒ sarvai̭ru pu॒ṣṭaiḥ |
anṷ pra॒jayā-'nvi̭ndri॒yeṇa̭ || 106 ||
de॒vā no̭ ya॒jña-mṛ̭ju॒dhā na̭yantu ||
prati̭ kṣa॒tre prati̭ tiṣṭhāmi rā॒ṣṭre |
pratyaśvḙṣu॒ prati̭tiṣṭhāmi॒ goṣṷ |
prati̭ pra॒jāyā॒-mprati̭ tiṣṭhāmi॒ bhavye᳚ |
viśva̭ma॒nyā-'bhi̭ vāvṛ॒dhe | tada॒nyasyā॒-madhi̭śri॒tam | di॒ve ca̭ vi॒śvaka̭rmaṇe |
pṛ॒thi॒vyai cā̭kara॒-nnamaḥ̭ || askā॒ndyauḥ pṛ̭thi॒vīm | askā̭nṛṣa॒bho yuvā॒ gāḥ || 107 ||
ska॒nnemā viśvā॒ bhuva̭nā | ska॒nno ya॒jñaḥ praja̭nayatu | askā॒naja̭ni॒ prāja̭ni |
ā ska॒nnājjā̭yate॒ vṛṣā᳚ | ska॒nnā-tpraja̭niṣīmahi || ye de॒vā yeṣā̭mi॒da-mbhā̭ga॒dheya̭-mba॒bhūva̭ | yeṣā᳚-mprayā॒jā u॒tānṷ̄yā॒jāḥ | indra̭jyeṣṭhebhyo॒ varṷṇarājabhyaḥ | a॒gniho̭tṛbhyo de॒vebhya॒-ssvāhā᳚ || u॒ta tyā no॒ divā̭ ma॒tiḥ || 108 ||
adi̭tirū॒tyā-''ga̭mat | sā śantā̭cī॒ maya̭skarat | apa॒ sridhaḥ̭ || u॒ta tyā daivyā̭ bhi॒ṣajā᳚ | śa-nna̭skarato a॒śvinā᳚ | yū॒yātā̭-ma॒smadrapaḥ̭ |
apa॒ sridhaḥ̭ || śama॒gni-ra॒gnibhi̭skarat | śa-nna̭stapatu॒ sūryaḥ̭ | śaṃ-vā~to̭ vātvara॒pāḥ || 109 ||
apa॒ sridhaḥ̭ || taditpa॒da-nna vici̭keta vi॒dvān |
yanmṛ॒taḥ puna̭ra॒pyeti̭ jī॒vān | tri॒vṛdya-dbhuva̭nasya ratha॒vṛt | jī॒vo garbho॒ na mṛ॒ta-ssa jī̭vāt || pratya̭smai॒ pipī̭ṣate | vi॒śvā̭ni vi॒duṣḙ bhara | a॒ra॒-ṅga॒māya॒ jagma̭ve |
apa̭ścāddadhvane॒ nare᳚ (o-rapa̭ścāddaghvane॒ nare᳚) || indu॒rindu॒ma-vā̭gāt |
indo॒rindro̭-'pāt | tasya̭ ta inda॒vindra̭-pītasya॒ madhṷmataḥ | upa̭hūta॒syopa̭hūto bhakṣayāmi || 110 ||
(u॒da॒r॒ṣa - i̭ndri॒yeṇa॒ - gā - ma॒ti - ra̭ra॒pā - a̭gā॒trīṇi̭ ca) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - darśapūrṇamāsaprāyaścittamantrāḥ
brahma̭ prati॒ṣṭhā mana̭so॒ brahma̭ vā॒caḥ | brahma̭ ya॒jñānāgṃ̭ ha॒viṣā॒-mājya̭sya |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam | ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || āśrā̭vitama॒tyāśrā̭vitam |
vaṣa̭ṭkṛta-ma॒tyanū᳚kta-ñca ya॒jñe |
ati̭rikta॒-ṅkarma̭ṇo॒ yacca̭ hī॒nam |
ya॒jñaḥ parvā̭ṇi prati॒rannḙti ka॒lpayanṋ |
svāhā̭kṛ॒tā-''hṷtiretu de॒vān || 111 ||
yadvo̭ devā atipā॒dayā̭ni | vā॒cā ci॒tpraya̭ta-ndeva॒ heḍa̭nam | a॒rā॒yo a॒smāgṃ a॒bhi-dṷcchunā॒yate᳚| a॒nyatrā॒sma-nma̭ruta॒sta-nnidhḙtana || ta॒ta-mma॒ āpa॒stadṷ tāyata॒ punaḥ̭ | svādi̭ṣṭhā dhī॒tiru॒cathā̭ya śasyate |
a॒yagṃ sa̭mu॒dra u॒ta vi॒śvabhḙṣajaḥ |
svāhā̭-kṛtasya॒ samṷtṛpṇuta rbhuvaḥ ||
udva॒ya-ntama̭sa॒spari॒ paśya̭nto॒ jyoti॒rutta̭ram | de॒va-ndḙva॒trā sūrya॒maga̭nma॒ jyoti̭rutta॒mam || |
udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-' prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || || 112 ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke || tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || |
tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat ||
sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || prajā̭pate॒ na tvade॒tānya॒nyo viśvā̭ jā॒tāni॒ pari॒ tā ba̭bhūva | yatkā̭māste juhu॒mastanno̭ astu va॒yagg syā̭ma॒ pata̭yo rayī॒ṇām || || i॒ma-ñjī॒vebhyaḥ̭ pari॒dhi-nda̭dhāmi | maiṣā-nnṷ gā॒dapa̭ro॒ ardha̭me॒tam | śa॒ta-ñjī̭vantu śa॒radaḥ̭ purū॒cīḥ | ti॒ro mṛ॒tyu-nda̭dhatā॒-mparva̭tena ||
i॒ṣṭebhya॒-ssvāhā॒ vaṣa॒ḍani̭ṣṭebhya॒-ssvāhā᳚ | bhe॒ṣa॒ja-nduri̭ṣṭyai॒ svāhā॒ niṣkṛ̭tyai॒ svāhā᳚ | daurā᳚rdhyai॒ svāhā॒ daivī᳚bhya-sta॒nūbhya॒-ssvāhā᳚ || 113 ||
ṛddhyai॒ svāhā॒ samṛ̭ddhyai॒ svāhā᳚ ||
yata̭ indra॒ bhayā̭mahe |
tato̭ no॒ abha̭ya-ṅkṛdhi | magha̭vañcha॒gdhi tava॒ tanna̭ ū॒taye᳚ | vi dviṣo॒ vi mṛdho̭ jahi || sva॒sti॒dā vi॒śaspatiḥ̭ | vṛ॒tra॒hā vimṛdho̭ va॒śī | vṛṣendraḥ̭ pu॒ra ḙtu naḥ | sva॒sti॒dā a̭bhaya-ṅka॒raḥ || ā॒bhi rgī॒rbhi ryadato̭ na ū॒nam || 114 ||
āpyā̭yaya harivo॒ vardha̭mānaḥ |
ya॒dā sto॒tṛbhyo॒ mahi̭ go॒trā ru॒jāsi̭ |
bhū॒yi॒ṣṭha॒bhājo॒ adha̭ te syāma || anā᳚jñātaṃ॒-ya~dājñā̭tam | ya॒jñasya̭ kri॒yate॒ mithṷ | agne॒ tada̭sya kalpaya | tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || purṷṣa sammito ya॒jñaḥ | ya॒jñaḥ purṷṣa sammitaḥ | agne॒ tada̭sya kalpaya |
tvagṃ hi vettha̭ yathāta॒tham || ya-tpā̭ka॒trā mana̭sā dī॒nada̭kṣā॒ na | ya॒jñasya̭ ma॒nvate॒ martā̭saḥ | a॒gniṣṭaddhotā᳚ kṛtu॒vidvi̭jā॒nann |
yaji̭ṣṭho de॒vāgṃ ṛ̭tu॒śo ya̭jāti || 115 ||
(de॒vāg - ści॒traṃ - ta॒nūbhya॒-ssvāho॒ - naṃ - purṷṣasammi॒to-'gne॒ tada̭sya kalpaya॒ pañca̭ ca) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - agniṣṭomādau yajamānajapyā mantraviśeṣāḥ
yaddḙvā deva॒heḍa̭nam | devā̭saścakṛ॒mā va॒yam | ādi̭tyā॒-stasmā᳚nmā muñcata |
ṛ॒tasya॒rtena॒ māmu॒ta || devā̭ jīvanakā॒myā yat | vā॒cā-'nṛ̭tamūdi॒ma | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ | gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒ nasa᳚m || 116 ||
ṛ॒tena̭ dyāvāpṛthivī | ṛ॒tena॒ tvagṃ sa̭rasvati | ṛ॒tānmā̭ muñca॒tāgṃha̭saḥ | yada॒nya kṛ̭tamāri॒ma || sa॒jā॒ta॒śa॒gṃ॒sādu॒ta vā̭ jāmiśa॒gṃ॒sāt | jyāya̭sa॒-śśagṃsā̭du॒ta vā॒ kanī̭yasaḥ | anā᳚jñāta-nde॒vakṛ̭taṃ॒-ya~denaḥ̭ | tasmā॒ttvama॒smā-ñjā̭tavedo mumugdhi || yadvā॒cā yanmana̭sā | bā॒hubhyā̭-mū॒rubhyā̭-maṣṭhī॒vadbhyā᳚m || 117 ||
śi॒śñai ryadanṛ̭ta-ñcakṛ॒mā va॒yam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yaddhastā᳚bhyā-ñca॒kara॒ kilbi̭ṣāṇi | a॒kṣāṇāṃ᳚-va~॒gnumṷpa॒ jighna̭mānaḥ | dū॒re॒pa॒śyā ca̭ rāṣṭra॒bhṛcca̭ | tānya̭phsa॒rasā॒-vanṷdattā-mṛ॒ṇāni̭ ||
adī᳚vyannṛ॒ṇaṃ-ya~da॒ha-ñca॒kāra̭ | yadvā-'dā᳚syan-thsañja॒gārā॒ jane᳚bhyaḥ |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yanmayi̭ mā॒tā garbhḙ sa॒ti || 118 ||
ena̭śca॒kāra॒ yatpi॒tā | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā̭ pi॒peṣa̭ mā॒tara̭-mpi॒tara᳚m |
pu॒traḥ pramṷdito॒ dhayanṋ | ahigṃ̭sitau pi॒tarau॒ mayā॒ tat | tada̭gne anṛ॒ṇo bha̭vāmi || yada॒ntari̭kṣa-mpṛthi॒vīmu॒ta dyām |
yanmā॒tara̭-mpi॒taraṃ̭-vā~ jihigṃsi॒ma |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || yadā॒śasā̭ ni॒śasā॒ yatpa̭rā॒śasā᳚ || 119 ||
yadena̭śca kṛ॒mā nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam | a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || ati̭krāmāmi duri॒taṃ-ya~denaḥ̭ | jahā̭mi ri॒pra-mpa̭ra॒me sa॒dhasthe᳚ |
yatra॒ yanti̭ su॒kṛto॒ nāpi̭ du॒ṣkṛtaḥ̭ | tamāro̭hāmi su॒kṛtā॒-nnu lo॒kam ||
tri॒te de॒vā a̭mṛjatai॒-tadenaḥ̭ |
tri॒ta e॒tanma̭nu॒ṣyḙṣu māmṛje |
tato̭ mā॒ yadi॒ kiñci̭dāna॒śe |
a॒gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ || 120 ||
gārha̭patyaḥ॒ pramṷñcatu | du॒ri॒tā yāni̭ cakṛ॒ma | ka॒rotu॒ māma̭ne॒nasa᳚m || di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tāḥ | yā jā॒tā oṣa̭dhībhyaḥ | atho॒ yā a̭gni॒jā āpaḥ̭ | tā naḥ̭ śundhantu॒ śundha̭nīḥ ||
yadāpo॒ nakta̭-nduri॒ta-ñcarā̭ma |
yadvā॒ divā॒ nūta̭naṃ॒-ya~tpṷrā॒ṇam |
hira̭ṇya-varṇā॒stata॒ utpṷnīta naḥ ||
i॒ma-mmḙ varuṇa śrudhī॒ hava̭ma॒dyā ca̭ mṛḍaya | tvāma̭va॒syurā ca̭ke ||
tattvā̭ yāmi॒ brahma̭ṇā॒ vanda̭māna॒-stadā śā᳚ste॒ yaja̭māno ha॒virbhiḥ̭ | ahḙḍamāno varuṇe॒ha bo॒dhyurṷśagṃsa॒ mā na॒ āyuḥ॒ pramo̭ṣīḥ || | tva-nno̭ agne॒ varṷṇasya vi॒dvā-nde॒vasya॒ heḍo-'va̭ yāsi sīṣṭhāḥ | yaji̭ṣṭho॒ vahni̭ tama॒-śśośṷcāno॒ viśvā॒ dveṣāgṃ̭si॒ pramṷmugdhya॒smat || sa tvanno̭ agne-'va॒mo bha̭vo॒tī nedi̭ṣṭho a॒syā u॒ṣaso॒ vyṷṣṭau | ava̭ yakṣva no॒ varṷṇa॒gṃ॒ rarā̭ṇo vī॒hi mṛ̭ḍī॒kagṃ su॒havo̭ na edhi || | tvama̭gne a॒yā-'si̭ | a॒yā sanmana̭sā hi॒taḥ | a॒yā sanaḥa॒vyamṷ̄hiṣe | a॒yā no̭ dhehi bheṣa॒jam | i॒ṣṭo a॒gnirāhṷtaḥ | svāhā̭kṛtaḥ pipartu naḥ | sva॒gā de॒vebhya̭ i॒da-nnamaḥ̭ || || 121 ||
(a॒ne॒nasa̭ - maṣṭhī॒vadbhyāgṃ̭ - sa॒ti - pa̭rā॒śasā̭-''na॒śe᳚ - 'gnirmā॒ tasmā॒dena̭saḥ - punīta na॒strīṇi̭ ca) (a. 12)
(ya-ddḙvā॒ gārha̭patyo॒ yaddhastā᳚bhyāṃ॒-ya~nmayi̭ mā॒tā yadā̭pi॒peṣa॒
~yada॒ntari̭kṣaṃ॒-ya~dā॒śasā-'ti̭krāmāmi tri॒te de॒vā di॒vi jā॒tā a॒phsu jā॒tā yadāpa̭ i॒ma-mmḙ varuṇā॒ tattvā̭ yāmi॒ tva-nno̭ agne॒ sa tva-nno̭ agne॒ tvama̭gne a॒yā-'si̭)
anuvākaṃ 13 - avabhṛthe karmaṇi ṛjīṣaprokṣaṇamantrāḥ
yatte॒ grāv.ṇṇā̭ cicchi॒du-sso̭ma rājann |
pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ svadhi̭tā॒ parūgṃ̭ṣi | tathsandha॒-thsvājyḙno॒ta va̭rdhayasva |
a॒nā॒gaso॒ adha॒mithsa॒kṣaṃye~̭ma || yatte॒ grāvā̭ bā॒hucyṷto॒ acṷcyavuḥ |
naro॒ yattḙ dudu॒hu rdakṣi̭ṇena |
tatta॒ āpyā̭yatā॒-ntatte᳚ | niṣṭyā̭yatā-ndeva
soma || yatte॒ tvaca̭-mbibhi॒duryacca॒ yoni᳚m |
yadā॒sthānā॒-tpracyṷto॒ vena̭si॒ tmanā᳚ || 122 ||
tvayā॒ tathso̭ma gu॒ptama̭stu naḥ |
sā naḥ̭ sa॒dhāṃ-'sa̭tpara॒me vyo̭mann ||
ahā॒ccharī̭ra॒-mpaya̭sā sa॒metya̭ | a॒nyo᳚-'nyo bhavati॒ varṇo̭ asya | tasmi̭n va॒yamupa̭hūtā॒stava̭ smaḥ | ā no̭ bhaja॒ sada̭si vi॒śvarṷ̄pe ||
nṛ॒cakṣā॒-ssoma̭ u॒ta śu॒śruga̭stu |
mā no॒ vihā̭sī॒dgira̭ āvṛṇā॒naḥ |
anā̭gā-sta॒nuvo̭ vāvṛdhā॒naḥ |
ā no̭ rū॒paṃ-va~̭hatu॒ jāya̭mānaḥ || 123 ||
upa̭kṣaranti ju॒hvo̭ ghṛ॒tena̭ | pri॒yāṇyaṅgā̭ni॒ tava̭ va॒rdhaya̭ntīḥ | tasmai̭ te soma॒ nama॒ idvaṣa̭ṭca | upa̭ mā rājan-thsukṛ॒te hva̭yasva ||
sa-mprā̭ṇāpā॒nābhyā॒gṃ॒ samu॒ cakṣṷṣā॒ tvam | sagg śrotrḙṇa gacchasva soma rājann |
yatta॒ āsthi̭ta॒gṃ॒ śamu॒ tattḙ astu | jā॒nī॒tānnaḥ̭ sa॒gamma̭ne pathī॒nām || e॒ta-ñjā̭nītātpara॒me vyo̭mann | vṛkā᳚-ssadhasthā vi॒da rū॒pama̭sya || 124 ||
yadā॒gacchā᳚-tpa॒thibhi̭ rdeva॒yānaiḥ᳚ | i॒ṣṭā॒pū॒rte kṛ̭ṇutā-dā॒vira̭smai ||
ari̭ṣṭo rājannaga॒daḥ parḙhi | nama̭ste astu॒ cakṣa̭se raghūya॒te | nāka॒māro̭ha sa॒ha yaja̭mānena | sūrya̭-ṅgacchatātpara॒me vyo̭mann ||
abhū᳚dde॒va-ssa̭vi॒tā vandyo॒ nu naḥ̭ | i॒dānī॒mahna̭ upa॒vācyo॒ nṛbhiḥ̭ |
vi yo ratnā॒ bhaja̭ti māna॒vebhyaḥ̭ | śreṣṭha̭-nno॒ atra॒ dravi̭ṇaṃ॒-ya~thā॒ dadha̭t ||
upa̭ no mitrāvaruṇā-vi॒hāva̭tam | a॒nvādī᳚ddhyā-thāmi॒ha naḥ̭ sakhāyā | ā॒di॒tyānā॒-mprasi̭tir-he॒tiḥ | u॒grā śa॒tāpā᳚ṣṭhā gha॒viṣā॒ pari̭ṇo vṛṇaktu ||
ā pyā̭yasva॒ samḙ̀tu te vi॒śvataḥ̭ soma॒ vṛṣṇi̭yam | bhavā॒ vāja̭sya saṅga॒the || sa-nte॒ payāgṃ̭si॒ samṷ yantu॒ vājā॒-ssaṃ-vṛ~ṣṇi̭yā-nyabhimāti॒ṣāhaḥ̭ | ā॒pyāya̭māno a॒mṛtā̭ya soma di॒vi śravāg̭syutta॒māni̭ dhiṣva || || 125 ||
(tmanā॒ - jāya̭māno - 'sya॒ - dadha॒-tpañca̭ ca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - avabhṛthe karmaṇi secanādimantrāḥ
yaddi̭dī॒kṣe mana̭sā॒ yacca̭ vā॒cā | yadvā᳚ prā॒ṇaiścakṣṷṣā॒ yacca॒ śrotrḙṇa |
yadreta̭sā mithu॒nenā-pyā॒tmanā᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yadṛ॒cā sāmnā॒ yajṷṣā | pa॒śū॒nā-ñcarma̭n. ha॒viṣā̭ didī॒kṣe |
yacchando̭bhi॒-roṣa̭dhībhi॒-rvana॒spatau᳚ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhi॒re (da̭dhire॒) teja̭ indri॒yam || 126 ||
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
yena॒ brahma॒ yena̭ kṣa॒tram | yene᳚ndrā॒gnī pra॒jāpa̭ti॒-ssomo॒ varṷṇo॒ yena॒ rājā᳚ |
viśvḙ de॒vā ṛṣa̭yo॒ yena̭ prā॒ṇāḥ |
a॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒yam |
śu॒krā dī॒kṣāyai॒ tapa̭so vi॒moca̭nīḥ |
āpo̭ vimo॒ktrī rmayi॒ teja̭ indri॒yam ||
a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ || 127 ||
a॒gneḥ pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || a॒pā-mpuṣpa̭-ma॒syoṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ |
soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ | indra̭sya pri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ | a॒pā-mpuṣpa̭ma॒syo-ṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rasaḥ̭ | soma̭sya pri॒ya-ndhāma̭ |
viśvḙṣā-nde॒vānā᳚-mpri॒yata̭magṃ ha॒vi-ssvāhā᳚ || va॒yagṃ so̭ma vra॒te tava̭ |
mana̭sta॒nūṣu॒ pipra̭taḥ | pra॒jāva̭nto aśīmahi || 128 ||
de॒vebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | so॒myebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ | ka॒vyebhyaḥ̭ pi॒tṛbhya॒-ssvāhā᳚ || devā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam |
somyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam | kavyā̭sa i॒ha mā̭dayaddhvam || ana̭ntaritāḥ pi॒taraḥ̭ so॒myā-sso̭mapī॒thāt || apai̭tu mṛ॒tyura॒mṛta̭-nna॒ āganṋ | vai॒va॒sva॒to no॒ abha̭ya-ṅkṛṇotu |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva || 129 ||
a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || para̭-mmṛtyo॒ anu॒parḙhi॒ panthā᳚m | yaste॒ sva ita̭ro deva॒yānā᳚t | cakṣṷṣmate śṛṇva॒te te᳚ bravīmi | mā naḥ̭ pra॒jāgṃ rī̭riṣo॒ mota vī॒rān || i॒damū॒ nu śreyo̭-'va॒sāna॒-māga̭nma | yadgo॒ji-ddha̭na॒ji-da̭śva॒jidyat |
pa॒rṇaṃ-va~na॒spatḙriva | a॒bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yiḥ | saca̭tā-nna॒-śśacī॒patiḥ̭ || 130 ||
(vana॒spatā̭va॒dbhyo lo॒kā da̭dhire॒ teja̭ indri॒ya-ndhāmā̭ - śīmahī - vā॒ - bhi naḥ̭ śīyatāgṃ ra॒yireka̭-ñca) (a. 14)
(sarvā॒n॒. - ya-dviṣṣa̭ṇṇena॒ - vi vai - yāḥ pu॒rastā॒-d- devā̭ de॒veṣu॒ - pari̭staṇita॒ - sakṣe॒daṃ - ~yada॒sya pā॒rḙ - 'nā॒gasa॒ - uda̭stā-mphsī॒-d- brahma̭ prati॒ṣṭhā - ya-ddḙva॒ - yatte॒ grāva.ṇṇā॒ - ya-ddi̭dī॒kṣe catṷrdaśa)
(sarvā॒n - bhūti̭me॒va - yāme॒vāphsvāhṷtim - ~vra॒tānāṃ᳚ - parṇava॒lkaḥ - so॒myānā̭ - ma॒smin. ya॒jñe - 'gne॒ yo no॒ - jyogjī॒vāḥ - pa॒rora̭jāste॒ - pra tḙ ma॒he - brahma̭ prati॒ṣṭhā - gārha̭patyā stri॒gṃ॒śadṷttaraśa॒taṃ)
(sarvā॒n॒. vai - śacī॒patiḥ̭)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake saptamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gujarati script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.