3.6 - Pashuhautram - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anjanti Tvamadhvare — Gujarati Script

કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠકઃ - પશુહૌત્રમ્

ઓ-ન્નમઃ પરમાત્મને, શ્રી મહાગણપતયે નમઃ,

શ્રી ગુરુભ્યો નમઃ । હ॒રિઃ॒ ઓમ્ ॥

અનુવાકં 1 - યૂપસંસ્કારાઃ

અ॒ઞ્જન્તિ॒ ત્વામ॑દ્ધ્વ॒રે દે॑વ॒યન્તઃ॑ । વન॑સ્પતે॒ મધુ॑ના॒ દૈવ્યે॑ન । યદૂ॒ર્ધ્વસ્તિ॑ષ્ઠા॒-દ્દ્રવિ॑ણે॒હ ધ॑ત્તાત્ । યદ્વા॒ ક્ષયો॑ મા॒તુર॒સ્યા ઉ॒પસ્થે᳚ ॥ ઉચ્છ્ર॑યસ્વ વનસ્પતે । વર્ષ્મ॑-ન્પૃથિ॒વ્યા અધિ॑ । સુમિ॑તી મી॒યમા॑નઃ ।

વર્ચો॑ધા ય॒જ્ઞવા॑હસે ॥ સમિ॑દ્ધસ્ય॒ શ્રય॑માણઃ પુ॒રસ્તા᳚ત્ । બ્રહ્મ॑ વન્વા॒નો અ॒જરગ્ં॑ સુ॒વીર᳚મ્ ॥ 1 ॥

આ॒રે અ॒સ્મદમ॑તિ॒-મ્બાધ॑માનઃ । ઉચ્છ્ર॑યસ્વ મહ॒તે સૌભ॑ગાય ॥ ઊ॒ર્ધ્વ ઊ॒ષુણ॑ ઊ॒તયે᳚ । તિષ્ઠા॑ દે॒વો ન સ॑વિ॒તા । ઊ॒ર્ધ્વો વાજ॑સ્ય॒ સનિ॑તા॒ યદ॒ઞ્જિભિઃ॑ । વા॒ઘદ્ભિ॑-ર્વિ॒હ્વયા॑મહે ॥

ઊ॒ર્ધ્વો નઃ॑ પા॒હ્યગ્ંહ॑સો॒ નિ કે॒તુના᳚ । વિશ્વ॒ગ્ં॒ સમ॒ત્રિણ॑-ન્દહ ।

કૃ॒ધી ન॑ ઊ॒ર્ધ્વાઞ્ચ॒ રથા॑ય જી॒વસે᳚ ।

વિ॒દા દે॒વેષુ॑ નો॒ દુવઃ॑ ॥ 2 ॥

જા॒તો જા॑યતે સુદિન॒ત્વે અહ્ના᳚મ્ । સમ॒ર્ય આ વિ॒દથે॒ વર્ધ॑માનઃ । પુ॒નન્તિ॒ ધીરા॑ અ॒પસો॑ મની॒ષા । દે॒વ॒યા વિપ્ર॒ ઉદિ॑યર્તિ॒ વાચ᳚મ્ ॥ યુવા॑ સુ॒વાસાઃ॒ પરિ॑વીત॒ આગા᳚ત્ । સ ઉ॒ શ્રેયા᳚-ન્ભવતિ॒ જાય॑માનઃ ।

ત-ન્ધીરા॑સઃ ક॒વય॒ ઉન્ન॑યન્તિ । સ્વા॒ધિયો॒ મન॑સા દેવ॒યન્તઃ॑ ॥ પૃ॒થુ॒પાજા॒ અમ॑ર્ત્યઃ । ઘૃ॒તનિ॑ર્ણિ॒ખ્-સ્વા॑હુતઃ ॥ 3 ॥

અ॒ગ્નિ-ર્ય॒જ્ઞસ્ય॑ હવ્ય॒વાટ્ ॥ તગ્ં સ॒બાધો॑ ય॒તસ્રુ॑ચઃ । ઇ॒ત્થા ધિ॒યા ય॒જ્ઞવ॑ન્તઃ । આચ॑ક્રુર॒ગ્નિ-મૂ॒તયે᳚ ॥ ત્વં-વઁરુ॑ણ ઉ॒ત મિ॒ત્રો અ॑ગ્ને । ત્વાં-વઁ॑ર્ધન્તિ મ॒તિભિ॒-ર્વસિ॑ષ્ઠાઃ ।

ત્વે વસુ॑ સુષણ॒નાનિ॑ સન્તુ ।

યૂ॒ય-મ્પા॑ત સ્વ॒સ્તિભિ॒-સ્સદા॑ નઃ ॥ 4 ॥

(સુ॒વીરં॒ - દુવઃ॒ - સ્વા॑હુતો॒ - +-ઽષ્ટૌ ચ॑) (અ. 1)

અનુવાકં 2 - પ્રયાજવિષયા મૈત્રાવરુણપ્રૈષાઃ

હોતા॑ યક્ષદ॒ગ્નિગ્ં સ॒મિધા॑ સુષ॒મિધા॒ સમિ॑દ્ધ॒-ન્નાભા॑ પૃથિ॒વ્યા-સ્સ॑ગ॒ન્થે વા॒મસ્ય॑ ।

વર્ષ્મ॑ન્દિ॒વ ઇ॒ડસ્પ॒દે વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષ॒ત્-તનૂ॒નપા॑ત॒-મદિ॑તે॒-ર્ગર્ભ॒-મ્ભુવ॑નસ્ય ગો॒પામ્ । મદ્ધ્વા॒-ઽદ્ય દે॒વો દે॒વેભ્યો॑ દેવ॒યાના᳚ન્પ॒થો અ॑નક્તુ॒ વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષ॒-ન્નરા॒શગ્ંસ॑-ન્નૃશ॒સ્ત્ર-ન્નૄગ્ંઃ પ્ર॑ણેત્રમ્ । ગોભિ॑-ર્વ॒પાવા॒ન્-થ્સ્યા-દ્વી॒રૈ-શ્શક્તી॑વા॒ન્-રથૈઃ᳚ પ્રથમ॒યાવા॒ હિર॑ણ્યૈશ્ચ॒ન્દ્રી વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥ હોતા॑ યક્ષદ॒ગ્નિમિ॒ડ ઈ॑ડિ॒તો દે॒વો દે॒વાગ્ં આવ॑ક્ષ-દ્દૂ॒તો હ॑વ્ય॒વાડમૂ॑રઃ ।

ઉપે॒મં-યઁ॒જ્ઞમુપે॒મા-ન્દે॒વો દે॒વહૂ॑તિમવતુ॒ વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥ હોતા॑ યક્ષ-દ્બ॒ર્॒હિ-સ્સુ॒ષ્ટરી॒મોર્ણ॑મ્રદા અ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે વિ ચ॒ પ્ર ચ॑ પ્રથતાગ્ સ્વાસ॒સ્થ-ન્દે॒વેભ્યઃ॑ ।

એમે॑નદ॒દ્ય વસ॑વો રુ॒દ્રા આ॑દિત્યા-સ્સ॑દન્તુ પ્રિ॒યમિન્દ્ર॑સ્યાસ્તુ॒ વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥ 5 ॥

હોતા॑ યક્ષ॒-દ્દુર॑ ઋ॒ષ્વાઃ ક॑વ॒ષ્યો-ઽકો॑ષધાવની॒-રુદાતા॑ભિ॒-ર્જિહ॑તાં॒-વિઁ પક્ષો॑ભિ-શ્શ્રયન્તામ્ । સુ॒પ્રા॒ય॒ણા અ॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે વિશ્ર॑યન્તા-મૃતા॒વૃધો॑ વિ॒યન્ત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષદુ॒ષાસા॒નક્તા॑ બૃહ॒તી સુ॒પેશ॑સા॒ નૄગ્ંઃ પતિ॑ભ્યો॒ યોનિ॑-ઙ્કૃણ્વા॒ને ।

સ॒ગ્ગ્॒સ્મય॑માને॒ ઇન્દ્રે॑ણ દે॒વૈરેદ-મ્બ॒ર્॒હિ-સ્સી॑દતાં-વીઁ॒તામાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષ॒-દ્દૈવ્યા॒ હોતા॑રા મ॒ન્દ્રા પોતા॑રા ક॒વી પ્રચે॑તસા ।

સ્વિ॑ષ્ટમ॒દ્યાન્યઃ ક॑રદિ॒ષા સ્વ॑ભિગૂર્તમ॒ન્ય ઊ॒ર્જા સત॑વસે॒મં-યઁ॒જ્ઞ-ન્દિ॒વિ દે॒વેષુ॑ ધત્તાં-વીઁ॒તામાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષત્-તિ॒સ્રો દે॒વીર॒પસા॑મ॒પસ્ત॑મા॒ અચ્છિ॑દ્ર-મ॒દ્યેદમપ॑-સ્તન્વતામ્ ।

દે॒વેભ્યો॑ દે॒વી-ર્દે॒વમપો॑ વિ॒યન્ત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષ॒ત્-ત્વષ્ટા॑ર॒-મચિ॑ષ્ટુ॒મપા॑કગ્ં રેતો॒ધાં-વિઁશ્ર॑વસં-યઁશો॒ધામ્ ।

પુ॒રુ॒રૂપ॒મકા॑મકર્શનગ્ં સુ॒પોષઃ॒ પોષૈ॒-સ્સ્યા-થ્સુ॒વીરો॑ વી॒રૈ-ર્વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષ॒-દ્વન॒સ્પતિ॑-મુ॒પાવ॑સ્રક્ષદ્ધિ॒યો જો॒ષ્ટારગ્ં॑ શ॒શમ॒ન્નરઃ॑ ।

સ્વદા॒-થ્સ્વધિ॑તિર્-ઋતુ॒થા-ઽદ્ય દે॒વો દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યા-ઽવા॒ડ્-વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥

હોતા॑ યક્ષદ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્વાહા-ઽઽજ્ય॑સ્ય॒ સ્વાહા॒ મેદ॑સ॒-સ્સ્વાહા᳚ સ્તો॒કાના॒ગ્॒ સ્વાહા॒ સ્વાહા॑ કૃતીના॒ગ્॒ સ્વાહા॑ હ॒વ્યસૂ᳚ક્તીનામ્ ।

સ્વાહા॑ દે॒વાગ્ં આ᳚જ્ય॒પાન્-થ્સ્વાહા॒-ઽગ્નિગ્ં હો॒ત્રાજ્જુ॑ષા॒ણા અગ્ન॒ આજ્ય॑સ્ય વિયન્તુ॒ હોત॒ર્યજ॑ ॥ 6 ॥

(પ્રિ॒યમિન્દ્ર॑સ્યાસ્તુ॒ વેત્વાજ્ય્॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ - સુ॒વીરો॑ વી॒રૈ-ર્વેત્વાજ્ય॑સ્ય॒ હોત॒ર્યજ॑ ચ॒ત્વારિ॑ ચ) (અ. 2)

(અ॒ગ્નિ-ન્તનૂ॒નપા॑ત॒-ન્નરા॒શગ્ંસ॑મ॒ગ્નિમિ॒ડ ઈ॑ડિ॒તો બ॒ર્॒હિર્દુર॑ ઉ॒ષાસા॒નક્તા॒ દૈવ્યા॑ તિ॒સ્રસ્ત્વષ્ટા॑રં॒-વઁન॒સ્પતિ॑મ॒ગ્નિમ્ )

(પઞ્ચ॒ વેત્વેકો॑ વિ॒યન્તુ॒ દ્વિર્વી॒તામેકો॑ વિ॒યન્તુ॒ દ્વિર્વેત્વેકો॑ વિયન્તુ॒ હોત॒ર્યજ॑)

અનુવાકં 3 - આપ્રિય પ્રયાજાનાં-યાઁજ્યાઃ

સમિ॑દ્ધો અ॒દ્ય મનુ॑ષો દુરો॒ણે । દે॒વો દે॒વાન્. ય॑જસિ જાતવેદઃ । આ ચ॒ વહ॑ મિત્રમહ-શ્ચિકિ॒ત્વાન્ । ત્વ-ન્દૂ॒તઃ ક॒વિર॑સિ॒ પ્રચે॑તાઃ ॥ તનૂ॑નપાત્પ॒થ ઋ॒તસ્ય॒ યાનાન્॑ । મદ્ધ્વા॑ સમ॒ઞ્જન્-થ્સ્વ॑દયા સુજિહ્વ ।

મન્મા॑નિ ધી॒ભિરુ॒ત ય॒જ્ઞમૃ॒ન્ધન્ન્ । દે॒વ॒ત્રા ચ॑ કૃણુહ્યદ્ધ્વ॒ર-ન્નઃ॑ ॥ નરા॒શગ્ંસ॑સ્ય મહિ॒માન॑મેષામ્ । ઉપ॑સ્તોષામ યજ॒તસ્ય॑ ય॒જ્ઞૈઃ ॥ 7 ॥

તે સુ॒ક્રત॑વ॒-શ્શુચ॑યો ધિય॒ધાંઃ । સ્વદ॑ન્તુ દે॒વા ઉ॒ભયા॑નિ હ॒વ્યા ॥ આ॒જુહ્વા॑ન॒ ઈડ્યો॒ વન્દ્ય॑શ્ચ । આયા᳚હ્યગ્ને॒ વસુ॑ભિ-સ્સ॒જોષાઃ᳚ ।

ત્વ-ન્દે॒વાના॑મસિ યહ્વ॒ હોતા᳚ । સ એ॑નાન્. યક્ષીષિ॒તો યજી॑યાન્ ॥ પ્રા॒ચીન॑-મ્બ॒ર્॒હિઃ પ્ર॒દિશા॑ પૃથિ॒વ્યાઃ । વસ્તો॑ર॒સ્યા વૃ॑જ્યતે॒ અગ્રે॒ અહ્ના᳚મ્ ।

વ્યુ॑ પ્રથતે વિત॒રં-વઁરી॑યઃ । દે॒વેભ્યો॒ અદિ॑તયે સ્યો॒નમ્ ॥ 8 ॥

વ્યચ॑સ્વતીરુર્વિ॒યા વિશ્ર॑યન્તામ્ । પતિ॑ભ્યો॒ નજન॑ય॒-શ્શુમ્ભ॑માનાઃ । દેવી᳚ર્દ્વારો બૃહતી-ર્વિશ્વમિન્વાઃ । દે॒વેભ્યો॑ ભવથ સુપ્રાય॒ણાઃ ॥ આ સુ॒ષ્વય॑ન્તી યજ॒તે ઉપા॑કે । ઉ॒ષાસા॒નક્તા॑ સદતા॒-ન્નિ યોનૌ᳚ ।

દિ॒વ્યે યોષ॑ણે બૃહ॒તી સુ॑રુ॒ક્મે । અધિ॒ શ્રિયગ્ં॑ શુક્ર॒પિશ॒-ન્દધા॑ને ॥ દૈવ્યા॒ હોતા॑રા પ્રથ॒મા સુ॒વાચા᳚ । મિમા॑ના ય॒જ્ઞ-મ્મનુ॑ષો॒ યજ॑દ્ધ્યૈ ॥ 9 ॥

પ્ર॒ચો॒દય॑ન્તા વિ॒દથે॑ષુ કા॒રૂ । પ્રા॒ચીન॒-ઞ્જ્યોતિઃ॑ પ્ર॒દિશા॑ દિ॒શન્તા᳚ ॥ આનો॑ ય॒જ્ઞ-મ્ભાર॑તી॒ તૂય॑મેતુ । ઇડા॑ મનુ॒ષ્વદિ॒હ ચે॒તય॑ન્તી । તિ॒સ્રો દે॒વી-ર્બ॒ર્॒હિરેદગ્ગ્ સ્યો॒નમ્ । સર॑સ્વતી॒ સ્વપ॑સ-સ્સદન્તુ ॥

ય ઇ॒મે દ્યાવા॑પૃથિ॒વી જનિ॑ત્રી । રૂ॒પૈરપિગ્ં॑શ॒-દ્ભુવ॑નાનિ॒ વિશ્વા᳚ । તમ॒દ્ય હો॑તરિષિ॒તો યજી॑યાન્ ।

દે॒વ-ન્ત્વષ્ટા॑રમિ॒હ ય॑ક્ષિ વિ॒દ્વાન્ ॥ 10 ॥

ઉ॒પાવ॑સૃજ॒ત્-ત્મન્યા॑ સમ॒ઞ્જન્ન્ । દે॒વાના॒-મ્પાથ॑ ઋતુ॒થા હ॒વીગ્ંષિ॑ । વન॒સ્પતિઃ॑ શમિ॒તા દે॒વો અ॒ગ્નિઃ । સ્વદ॑ન્તુ હ॒વ્ય-મ્મધુ॑ના ઘૃ॒તેન॑ ॥

સ॒દ્યો જા॒તો વ્ય॑મિમીત ય॒જ્ઞમ્ । અ॒ગ્નિ-ર્દે॒વાના॑-મભવત્-પુરો॒ગાઃ । અ॒સ્ય હોતુઃ॑ પ્ર॒દિશ્યૃ॒તસ્ય॑ વા॒ચિ ।

સ્વાહા॑કૃતગ્ં હ॒વિર॑દન્તુ દે॒વાઃ ॥ 11 ॥

(ય॒જ્ઞૈઃ - સ્યો॒નં - ઁયજ॑દ્ધ્યૈ - વિ॒દ્વાન॒ - +ષ્ટૌ ચ॑) (અ. 3)

અનુવાકં 4 - પર્યગ્નિકરણીયા ઋચઃ

અ॒ગ્નિર્-હોતા॑ નો અદ્ધ્વ॒રે । વા॒જી સન્-પરિ॑ણીયતે ।

દે॒વો દે॒વેષુ॑ ય॒જ્ઞિયઃ॑ ॥ પરિ॑ ત્રિવિ॒ષ્ટ્ય॑દ્ધ્વ॒રમ્ । યાત્ય॒ગ્ની ર॒થીરિ॑વ । આ દે॒વેષુ॒ પ્રયો॒ દધ॑ત્ ॥ પરિ॒ વાજ॑પતિઃ ક॒વિઃ । અ॒ગ્નિર્-હ॒વ્યા ન્ય॑ક્રમીત્ ।

દધ॒-દ્રત્ના॑નિ દા॒શુષે᳚ ॥ 12 ॥

(અ॒ગ્નિર્-હોતા॑ નો॒ નવ॑) (અ. 4)

અનુવાકં 5 - મૈત્રાવરુણપ્રૈષઃ

અજૈ॑દ॒ગ્નિઃ । અસ॑ન॒દ્વાજ॒-ન્નિ । દે॒વો દે॒વેભ્યો॑ હ॒વ્યા-ઽવા᳚ટ્ । પ્રાઞ્જો॑ભિર્-હિન્વા॒નઃ ।

ધેના॑ભિઃ॒ કલ્પ॑માનઃ । ય॒જ્ઞસ્યાયુઃ॑ પ્રતિ॒રન્ન્ ।

ઉપ॒ પ્રેષ્ય॑ હોતઃ । હ॒વ્યા દે॒વેભ્યઃ॑ ॥ 13 ॥

(અજૈ॑દ॒ષ્ટૌ) (અ. 5)

અનુવાકં 6 - હોતુરધ્રિગુપ્રૈષઃ

દૈવ્યા᳚-શ્શમિતાર ઉ॒ત મ॑નુષ્યા॒ આર॑ભદ્ધ્વમ્ । ઉપ॑ નયત॒ મેદ્ધ્યા॒ દુરઃ॑ । આ॒શાસા॑ના॒ મેધ॑પતિભ્યા॒-મ્મેધ᳚મ્ । પ્રાસ્મા॑ અ॒ગ્નિ-મ્ભ॑રત । સ્તૃ॒ણી॒ત બ॒ર્॒હિઃ । અન્વે॑ન-મ્મા॒તા મ॑ન્યતામ્ । અનુ॑ પિ॒તા ।

અનુ॒ ભ્રાતા॒ સગ॑ર્ભ્યઃ । અનુ॒ સખા॒ સયૂ᳚થ્યઃ ॥

ઉ॒દી॒ચીનાગ્ં॑ અસ્ય પ॒દો નિધ॑ત્તાત્ ॥ 14 ॥

સૂર્ય॒-ઞ્ચક્ષુ॑ર્ગમયતાત્ । વાત॑-મ્પ્રા॒ણમ॒ન્વ-વ॑સૃજતાત્ । દિશ॒-શ્શ્રોત્ર᳚મ્ । અ॒ન્તરિ॑ક્ષ॒મસુ᳚મ્ । પૃ॒થિ॒વીગ્ં શરી॑રમ્ । એ॒ક॒ધા-ઽસ્ય॒ ત્વચ॒માચ્છ્ય॑તાત્ । પુ॒રા નાભ્યા॑ અપિ॒શસો॑ વ॒પામુત્ખિ॑દતાત્ । અ॒ન્તરે॒વોષ્માણં॑-વાઁરયતાત્ । શ્યે॒નમ॑સ્ય॒ વક્ષઃ॑ કૃણુતાત્ । પ્ર॒શસા॑ બા॒હૂ ॥ 15 ॥

શ॒લા દો॒ષણી᳚ । ક॒શ્યપે॒વાગ્ંસા᳚ । અચ્છિ॑દ્રે॒ શ્રોણી᳚ ।

ક॒વષો॒રૂ સ્રે॒કપ॑ર્ણા-ઽષ્ઠી॒વન્તા᳚ । ષડ્વિગ્ં॑શતિરસ્ય॒ વઙ્ક્ર॑યઃ ।

તા અ॑નુ॒ષ્ઠ્યોચ્ચ્યા॑વયતાત્ । ગાત્ર॑-ઙ્ગાત્રમ॒સ્યાનૂ॑ન-ઙ્કૃણુતાત્ । ઊ॒વ॒દ્ધ્ય॒ગો॒હ-મ્પાર્થિ॑વ-ઙ્ખનતાત્ । અ॒સ્ના રક્ષ॒-સ્સગ્ંસૃ॑જતાત્ ।

વ॒નિ॒ષ્ઠુમ॑સ્ય॒ મા રા॑વિષ્ટ ॥ 16 ॥

ઉરૂ॑ક॒-મ્મન્ય॑માનાઃ ॥ નેદ્વ॑સ્તો॒કે તન॑યે । રવિ॑તા॒ રવ॑ચ્છમિતારઃ । અદ્ધ્રિ॑ગો શમી॒દ્ધ્વમ્ । સુ॒શમિ॑ શમીદ્ધ્વમ્ । શ॒મી॒દ્ધ્વ-મ॑દ્ધ્રિગો ॥

અદ્ધ્રિ॑ગુ॒શ્ચાપા॑પશ્ચ । ઉ॒ભૌ દે॒વાનાગ્ં॑ શમિ॒તારૌ᳚ । તાવિ॒મ-મ્પ॒શુગ્ગ્ શ્ર॑પયતા-મ્પ્રવિ॒દ્વાગ્ંસૌ᳚ ।

યથા॑ યથા-ઽસ્ય॒ શ્રપ॑ણ॒-ન્તથા॑તથા ॥ 17 ॥

[ધ॒ત્તા॒-દ્- બા॒હૂ - મા રા॑વિષ્ટ॒ - તથા॑તથા ] (અ. 6)

અનુવાકં 7 - સ્તોકવિષય-મ્મૈત્રાવરુણાનુવચનમ્

જુ॒ષસ્વ॑ સ॒પ્રથ॑સ્તમમ્ । વચો॑ દે॒વફ્સ॑રસ્તમમ્ ।

હ॒વ્યા જુહ્વા॑ન આ॒સનિ॑ ॥ ઇ॒મ-ન્નો॑ ય॒જ્ઞમ॒મૃતે॑ષુ ધેહિ । ઇ॒મા હ॒વ્યા જા॑તવેદો જુષસ્વ । સ્તો॒કાના॑મગ્ને॒ મેદ॑સો ઘૃ॒તસ્ય॑ । હોતઃ॒ પ્રાશા॑ન પ્રથ॒મો નિ॒ષદ્ય॑ ॥ ઘૃ॒તવ॑ન્તઃ પાવક તે ।

સ્તો॒કાસ્શ્ચો॑તન્તિ॒ મેદ॑સઃ । સ્વધ॑ર્મ-ન્દે॒વવી॑તયે ॥ 18 ॥

શ્રેષ્ઠ॑-ન્નો ધેહિ॒ વાર્ય᳚મ્ ॥ તુભ્યગ્ગ્॑ સ્તો॒કા ઘૃ॑ત॒શ્ચુતઃ॑ । અગ્ને॒ વિપ્રા॑ય સન્ત્ય । ઋષિ॒-શ્શ્રેષ્ઠ॒-સ્સમિ॑દ્ધ્યસે । ય॒જ્ઞસ્ય॑ પ્રાવિ॒તા ભ॑વ ॥

તુભ્યગ્ગ્॑ શ્ચોતન્ત્યદ્ધ્રિગો શચીવઃ । સ્તો॒કાસો॑ અગ્ને॒ મેદ॑સો ઘૃ॒તસ્ય॑ । ક॒વિ॒શ॒સ્તો બૃ॑હ॒તા ભા॒નુના-ઽઽગાઃ᳚ । હ॒વ્યા જુ॑ષસ્વ મેધિર ॥

ઓજિ॑ષ્ઠ-ન્તે મદ્ધ્ય॒તો મેદ॒ ઉદ્ભૃ॑તમ્ । પ્રતે॑ વ॒ય-ન્દ॑દામહે । શ્ચોત॑ન્તિ તે વસો સ્તો॒કા અધિ॑ ત્વ॒ચિ ।

પ્રતિ॒ તાન્દે॑વ॒શો વિ॑હિ ॥ 19 ॥

(દે॒વવી॑તય॒-ઉદ્ભૃ॑ત॒-ન્ત્રીણિ॑ ચ) (અ. 7)

અનુવાકં 8 - વપા પુરોડાશસ્વિષ્ટકૃતા-મ્પુરોનુવાક્યાઃ પ્રૈષાશ્ચ

આ વૃ॑ત્રહણા વૃત્ર॒હભિ॒-શ્શુષ્મૈઃ᳚ । ઇન્દ્ર॑ યા॒ત-ન્નમો॑ભિરગ્ને અ॒ર્વાક્ । યુ॒વગ્ં રાધો॑ભિ॒રક॑વેભિરિન્દ્ર । અગ્ને॑ અ॒સ્મે ભ॑વતમુત્ત॒મેભિઃ॑ ॥ હોતા॑ યક્ષદિન્દ્રા॒ગ્ની । છાગ॑સ્ય વ॒પાયા॒ મેદ॑સઃ । જુ॒ષેતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । હોત॒ર્યજ॑ ॥ વિ હ્યખ્ય॒-ન્મન॑સા॒ વસ્ય॑ ઇ॒ચ્છન્ન્ । ઇન્દ્રા᳚ગ્ની જ્ઞા॒સ ઉ॒ત વા॑ સજા॒તાન્ ॥ 20 ॥

નાન્યા યુ॒વત્પ્રમ॑તિરસ્તિ॒ મહ્ય᳚મ્ । સ વા॒-ન્ધિયં॑-વાઁજ॒યન્તી॑મતક્ષમ્ ॥ હોતા॑ યક્ષદિન્દ્રા॒ગ્ની । પુ॒રો॒ડાશ॑સ્ય જુ॒ષેતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । હોત॒ર્યજ॑ ॥

ત્વામી॑ડતે અજિ॒ર-ન્દૂ॒ત્યા॑ય । હ॒વિષ્મ॑ન્ત॒-સ્સદ॒મિ-ન્માનુ॑ષાસઃ । યસ્ય॑ દે॒વૈરાસ॑દો બ॒ર્॒હિર॑ગ્ને । અહા᳚ન્યસ્મૈ સુ॒દિના॑ ભવન્તુ ॥ હોતા॑ યક્ષદ॒ગ્નિમ્ । પુ॒રો॒ડાશ॑સ્ય જુ॒ષતાગ્ં॑ હ॒વિઃ ।

હોત॒ર્યજ॑ ॥ 21 ॥

(સ॒જા॒તા - ન॒ગ્નિ-ન્દ્વે ચ॑) (અ. 8)

અનુવાકં 9 - તેષામેવ યાજ્યાઃ

ગી॒ર્ભિર્વિપ્રઃ॒ પ્રમ॑તિમિ॒ચ્છમા॑નઃ । ઈ॒॑ ર॒યિં-યઁ॒શસ॑-મ્પૂર્વ॒ભાજ᳚મ્ । ઇન્દ્રા᳚ગ્ની વૃત્રહણા સુવજ્રા । પ્રણો॒ નવ્યે॑ભિસ્તિરત-ન્દે॒ષ્ણૈઃ ॥ માચ્છે᳚દ્મ ર॒શ્મીગ્ંરિતિ॒ નાધ॑માનાઃ । પિ॒તૃ॒ણાગ્ં શક્તી॑રનુ॒ યચ્છ॑માનાઃ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા॒-ઙ્કં-વૃઁષ॑ણો મદન્તિ । તા હ્યદ્રી॑ ધિ॒ષણા॑યા ઉ॒પસ્થે᳚ ॥

અ॒ગ્નિગ્ં સુ॑દી॒તિગ્ં સુ॒દૃશ॑-ઙ્ગૃ॒ણન્તઃ॑ ।

ન॒મ॒સ્યામ॒સ્ત્વેડ્ય॑-ઞ્જાતવેદઃ ।

ત્વા-ન્દૂ॒તમ॑ર॒તિગ્ં હ॑વ્ય॒વાહ᳚મ્ ।

દે॒વા અ॑કૃણ્વ-ન્ન॒મૃત॑સ્ય॒ નાભિ᳚મ્ ॥ 22 ॥

(જા॒ત॒વે॒દો॒ દ્વે ચ॑) (અ. 9)

અનુવાકં 10 - મનોતાસૂક્તમ્

ત્વગ્ગ્ હ્ય॑ગ્ને પ્રથ॒મો મ॒નોતા᳚ । અ॒સ્યા ધિ॒યો અભ॑વો દસ્મ॒ હોતા᳚ । ત્વગ્ં સીં᳚-વૃઁષ-ન્નકૃણો-ર્દુ॒ષ્ટરી॑તુ । સહો॒ વિશ્વ॑સ્મૈ॒ સહ॑સે॒ સહ॑દ્ધ્યૈ ॥ અધા॒ હોતા॒ ન્ય॑સીદો॒ યજી॑યાન્ । ઇ॒ડસ્પ॒દ ઇ॒ષય॒ન્નીડ્ય॒-સ્સન્ન્ । ત-ન્ત્વા॒ નરઃ॑ પ્રથ॒મ-ન્દે॑વ॒યન્તઃ॑ । મ॒હો રા॒યે ચિ॒તય॑ન્તો॒ અનુ॑ ગ્મન્ન્ ॥ વૃ॒તેવ॒ યન્ત॑-મ્બ॒હુભિ॑-ર્વસ॒વ્યૈઃ᳚ ।

ત્વે ર॒યિ-ઞ્જા॑ગૃ॒વાગ્ંસો॒ અનુ॑ ગ્મન્ન્ ॥ 23 ॥

રુશ॑ન્તમ॒ગ્નિ-ન્દ॑ર્શ॒ત-મ્બૃ॒હન્ત᳚મ્ । વ॒પાવ॑ન્તં-વિઁ॒શ્વહા॑ દીદિ॒વાગ્ંસ᳚મ્ ॥ પ॒દ-ન્દે॒વસ્ય॒ નમ॑સા વિ॒યન્તઃ॑ । શ્ર॒વ॒સ્યવ॒-શ્શ્રવ॑ આપ॒ન્નમૃ॑ક્તમ્ ।

નામા॑નિ ચિ-દ્દધિરે ય॒જ્ઞિયા॑નિ । ભ॒દ્રાયા᳚-ન્તે રણયન્ત॒ સન્દૃ॑ષ્ટૌ ॥ ત્વાં-વઁ॑ર્ધન્તિ ક્ષિ॒તયઃ॑ પૃથિ॒વ્યામ્ । ત્વગ્ં રાય॑ ઉ॒ભયા॑સો॒ જના॑નામ્ ।

ત્વ-ન્ત્રા॒તા ત॑રણે॒ ચેત્યો॑ ભૂઃ ।

પિ॒તા મા॒તા સદ॒મિ-ન્માનુ॑ષાણામ્ ॥ 24 ॥

સ પ॒ર્યેણ્ય॒-સ્સ પ્રિ॒યો વિ॒ક્ષ્વ॑ગ્નિઃ । હોતા॑ મ॒ન્દ્રો નિષ॑સાદા॒ યજી॑યાન્ । ત-ન્ત્વા॑ વ॒ય-ન્દમ॒ આ દી॑દિ॒વાગ્ંસ᳚મ્ । ઉપ॑જ્ઞુ॒બાધો॒ નમ॑સા સદેમ ॥

ત-ન્ત્વા॑ વ॒યગ્ં સુ॒ધિયો॒ નવ્ય॑મગ્ને । સુ॒મ્ના॒યવ॑ ઈમહે દેવ॒યન્તઃ॑ । ત્વં-વિઁશો॑ અનયો॒ દીદ્યા॑નઃ । દિ॒વો અ॑ગ્ને બૃહ॒તા રો॑ચ॒નેન॑ ॥

વિ॒શા-ઙ્ક॒વિં-વિઁ॒શ્પતિ॒ગ્ં॒ શશ્વ॑તીનામ્ ।

નિ॒તોશ॑નં-વૃઁષ॒ભ-ઞ્ચ॑ર્ષણી॒નામ્ ॥ 25 ॥

પ્રેતી॑ષણિમિ॒ષય॑ન્ત-મ્પાવ॒કમ્ । રાજ॑ન્તમ॒ગ્નિં-યઁ॑જ॒તગ્ં ર॑યી॒ણામ્ ॥ સો અ॑ગ્ન ઈજે શશ॒મે ચ॒ મર્તઃ॑ । યસ્ત॒ આન॑ટ્-થ્સ॒મિધા॑ હ॒વ્યદા॑તિમ્ ।

ય આહુ॑તિ॒-મ્પરિ॒ વેદા॒ નમો॑ભિઃ । વિશ્વેથ્સ વા॒મા દ॑ધતે॒ ત્વોતઃ॑ ॥ અ॒સ્મા ઉ॑ તે॒ મહિ॑ મ॒હે વિ॑ધેમ । નમો॑ભિરગ્ને સ॒મિધો॒ત હ॒વ્યૈઃ ।

વેદી॑ સૂનો સહસો ગી॒ર્ભિરુ॒ક્થૈઃ ।

આ તે॑ ભ॒દ્રાયાગ્ં॑ સુમ॒તૌ ય॑તેમ ॥ 26 ॥

આ યસ્ત॒તન્થ॒ રોદ॑સી॒ વિ ભા॒સા । શ્રવો॑ભિશ્ચ શ્રવ॒સ્ય॑સ્તરુ॑ત્રઃ । બૃ॒હદ્ભિ॒-ર્વાજૈ॒-સ્સ્થવિ॑રેભિર॒સ્મે । રે॒વદ્ભિ॑રગ્ને વિત॒રં-વિઁભા॑હિ ॥

નૃ॒વદ્વ॑સો॒ સદ॒મિદ્ધે᳚હ્ય॒સ્મે । ભૂરિ॑ તો॒કાય॒ તન॑યાય પ॒ર્શ્વઃ । પૂ॒ર્વીરિષો॑ બૃહ॒તીરા॒રે અ॑ઘાઃ । અ॒સ્મે ભ॒દ્રા સૌ᳚શ્રવ॒સાનિ॑ સન્તુ ॥

પુ॒રૂણ્ય॑ગ્ને પુરુ॒ધા ત્વા॒યા । વસૂ॑નિ રાજન્-વ॒સુતા॑તે અશ્યામ્ । પુ॒રૂણિ॒ હિ ત્વે પુ॑રુવાર॒ સન્તિ॑ ।

અગ્ને॒ વસુ॑ વિધ॒તે રાજ॑નિ॒ ત્વે ॥ 27 ॥

(જા॒ગૃ॒વાગ્ંસો॒ અનુ॑ ગ્મ॒ન્ - માનુ॑ષાણાં - ચર્ષણી॒નાં - ઁય॑તે - માશ્યા॒-ન્દ્વે ચ॑) (અ. 10)

અનુવાકં 11 - હવિર્વનસ્પતિસ્વિષ્ટકૃતા-મ્પુરોનુવાક્યાઃ પ્રૈષાશ્ચ

આ ભ॑રતગ્ં શિક્ષતં-વઁજ્રબાહૂ ।

અ॒સ્માગ્ં ઇ॑ન્દ્રાગ્ની અવત॒ગ્ં॒ શચી॑ભિઃ ।

ઇ॒મે નુ તે ર॒શ્મય॒-સ્સૂર્ય॑સ્ય ।

યેભિઃ॑ સપિ॒ત્વ-મ્પિ॒તરો॑ ન॒ આયન્ન્॑ ॥

હોતા॑ યક્ષદિન્દ્રા॒ગ્ની । છાગ॑સ્ય હ॒વિષ॒ આત્તા॑મ॒દ્ય । મ॒દ્ધ્ય॒તો મેદ॒ ઉદ્ભૃ॑તમ્ । પુ॒રા દ્વેષો᳚ભ્યઃ । પુ॒રા પૌરુ॑ષેય્યા ગૃ॒ભઃ । ઘસ્તા᳚ન્નૂ॒નમ્ ॥ 28 ॥

ઘા॒સે અ॑જ્રાણાં॒-યઁવ॑સપ્રથમાનામ્ । સુ॒મત્ક્ષ॑રાણાગ્ં શ॒તરુ॑દ્રિયાણામ્ ।

અ॒ગ્નિ॒ષ્વા॒ત્તાના॒-મ્પીવો॑પવસનાનામ્ ।

પા॒ર્શ્વ॒ત-શ્શ્રો॑ણિ॒ત-શ્શિ॑તામ॒ત ઉ॑થ્સાદ॒તઃ । અઙ્ગા॑દઙ્ગા॒દવ॑ત્તાનામ્ । કર॑ત એ॒વેન્દ્રા॒ગ્ની । જુ॒ષેતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । હોત॒ર્યજ॑ ॥

દે॒વેભ્યો॑ વનસ્પતે હ॒વીગ્ંષિ॑ ।

હિર॑ણ્યપર્ણ પ્ર॒દિવ॑સ્તે॒ અર્થ᳚મ્ ॥ 29 ॥

પ્ર॒દ॒ક્ષિ॒ણિ-દ્ર॑શ॒નયા॑ નિ॒યૂય॑ । ઋ॒તસ્ય॑ વક્ષિ પ॒થિભી॒ રજિ॑ષ્ઠૈઃ ॥ હોતા॑ યક્ષ॒-દ્વન॒સ્પતિ॑મ॒ભિ હિ । પિ॒ષ્ટત॑મયા॒ રભિ॑ષ્ઠયા રશ॒નયા-ઽઽધિ॑ત ।

યત્રે᳚ન્દ્રાગ્નિ॒યો-શ્છાગ॑સ્ય હ॒વિષઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ ।

યત્ર॒ વન॒સ્પતેઃ᳚ પ્રિ॒યા પાથાગ્ં॑સિ ।

યત્ર॑ દે॒વાના॑માજ્ય॒પાના᳚-મ્પ્રિ॒યા ધામા॑નિ । યત્રા॒ગ્નેર્-હોતુઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ ।

તત્રૈ॒ત-મ્પ્ર॒સ્તુ-ત્યે॑વો-પ॒સ્તુત્યે॑વો॒પાવ॑સ્રક્ષત્ ।

રભી॑યાગ્ં સમિવ કૃ॒ત્વી ॥ 30 ॥

કર॑દે॒વ-ન્દે॒વો વન॒સ્પતિઃ॑ । જુ॒ષતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । હોત॒ર્યજ॑ ॥ પિ॒પ્રી॒હિ દે॒વાગ્ં ઉ॑શ॒તો ય॑વિષ્ઠ । વિ॒દ્વાં ઋ॒તૂગ્ંર્-ઋ॑તુપતે યજે॒હ ।

યે દૈવ્યા॑ ઋ॒ત્વિજ॒સ્તેભિ॑રગ્ને ।

ત્વગ્ં હોતૄ॑ણામ॒સ્યાય॑જિષ્ઠઃ ॥

હોતા॑ યક્ષદ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃત᳚મ્ ।

અયા॑ડ॒ગ્નિ-રિ॑ન્દ્રાગ્નિ॒યો-શ્છાગ॑સ્ય હ॒વિષઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ । અયા॒ડ્વન॒સ્પતેઃ᳚ પ્રિ॒યા પાથાગ્ં॑સિ ।

અયા᳚ડ્દે॒વાના॑-માજ્ય॒પાના᳚-મ્પ્રિ॒યા ધામા॑નિ ।

યક્ષ॑દ॒ગ્નેર્-હોતુઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ । યક્ષ॒-થ્સ્વ-મ્મ॑હિ॒માન᳚મ્ । આય॑જતા॒મેજ્યા॒ ઇષઃ॑ । કૃ॒ણોતુ॒ સો અ॑દ્ધ્વ॒રા જા॒તવે॑દાઃ । જુ॒ષતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । હોત॒ર્યજ॑ ॥ 31 ॥

(નૂ॒ન - મર્થં॑ - કૃ॒ત્વી - પાથાગ્ં॑સિ સ॒પ્ત ચ॑) (અ. 11)

અનુવાકં 12 - તેષામેવ યાજ્યાઃ

ઉપો॑હ॒ યદ્વિ॒દથં॑-વાઁ॒જિનો॒ ગૂઃ । ગી॒ર્ભિ-ર્વિપ્રાઃ॒ પ્રમ॑તિ-મિ॒ચ્છમા॑નાઃ । અ॒ર્વન્તો॒ ન કાષ્ઠા॒-ન્નક્ષ॑માણાઃ । ઇ॒ન્દ્રા॒ગ્ની જોહુ॑વતો॒ નર॒સ્તે ॥

વન॑સ્પતે રશ॒નયા॑-ઽભિ॒ધાય॑ । પિ॒ષ્ટત॑મયા વ॒યુના॑નિ વિ॒દ્વાન્ । વહ॑ દેવ॒ત્રા દિ॑ધિષો હ॒વીગ્ંષિ॑ । પ્ર ચ॑ દા॒તાર॑મ॒મૃતે॑ષુ વોચઃ ॥ અ॒ગ્નિગ્ગ્ સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃત᳚મ્ । અયા॑ડ॒ગ્નિ-રિ॑ન્દ્રાગ્નિ॒યો-શ્છાગ॑સ્ય હ॒વિષઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ ॥ 32 ॥

અયા॒ડ્વન॒સ્પતેઃ᳚ પ્રિ॒યા પાથાગ્ં॑સિ ।

અયા᳚ડ્દે॒વાના॑-માજ્ય॒પાના᳚-મ્પ્રિ॒યા ધામા॑નિ ।

યક્ષ॑દ॒ગ્નેર્-હોતુઃ॑ પ્રિ॒યા ધામા॑નિ । યક્ષ॒-થ્સ્વ-મ્મ॑હિ॒માન᳚મ્ । આય॑જતા॒મેજ્યા॒ ઇષઃ॑ । કૃ॒ણોતુ॒ સો અ॑દ્ધ્વ॒રા જા॒તવે॑દાઃ । જુ॒ષતાગ્ં॑ હ॒વિઃ । અગ્ને॒ યદ॒દ્ય વિ॒શો અ॑દ્ધ્વરસ્ય હોતઃ ।

પાવ॑ક શોચે॒ વેષ્ટ્વગ્ં હિ યજ્વા᳚ ।

ઋ॒તા ય॑જાસિ મહિ॒ના વિ ય-દ્ભૂઃ ।

હ॒વ્યા વ॑હ યવિષ્ઠ॒ યા તે॑ અ॒દ્ય ॥ 33 ॥

(ધામા॑નિ॒ - ભુરેક॑-ઞ્ચ) (અ. 12)

અનુવાકં 13 - અનૂયાજપ્રૈષાઃ

દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિ-સ્સુ॑દે॒વ-ન્દે॒વૈ-સ્સ્યા-થ્સુ॒વીરં॑-વીઁ॒રૈર્વસ્તો᳚-ર્વૃ॒જ્યેતા॒ક્તોઃ પ્રભ્રિ॑-યે॒તાત્ય॒ન્યાન્-રા॒યા બ॒ર્॒હિષ્મ॑તો મદેમ વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ॒ યજ॑ ॥ દે॒વી-ર્દ્વારઃ॑ સઙ્ઘા॒તે વિ॒ડ્વીર્યામ॑ઞ્છિથિ॒રા ધ્રુ॒વા દે॒વહૂ॑તૌ વ॒થ્સ

ઈ॑મેના॒સ્તરુ॑ણ॒ આમિ॑મીયાત્-કુમા॒રો વા॒ નવ॑જાતો॒ મૈના॒ અર્વા॑ રે॒ણુક॑કાટઃ॒ પૃણ॑ગ્વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વિયન્તુ॒ યજ॑ ॥ દે॒વી ઉ॒ષાસા॒ નક્તા-ઽદ્યા॒સ્મિન્. ય॒જ્ઞે પ્ર॑ય॒ત્ય॑હ્વેતા॒મપિ॑ નૂ॒ન-ન્દૈવી॒ર્વિશઃ॒ પ્રાયા॑સિષ્ટા॒ગ્ં॒ સુપ્રી॑તે॒ સુધિ॑તે વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતાં॒-યઁજ॑ ॥

દે॒વી જોષ્ટ્રી॒ વસુ॑ધિતી॒ યયો॑ર॒ન્યા-ઽઘા દ્વેષાગ્ં॑સિ યુ॒યવ॒દા-ઽન્યા વ॑ક્ષ॒-દ્વસુ॒ વાર્યા॑ણિ॒ યજ॑માનાય વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતાં॒-યઁજ॑ ॥

દે॒વી ઊ॒ર્જાહુ॑તી॒ ઇષ॒મૂર્જ॑મ॒ન્યા વ॑ક્ષ॒થ્સગ્ધિ॒ગ્ં॒ સપી॑તિમ॒ન્યા નવે॑ન॒ પૂર્વ॒-ન્દય॑માના॒-સ્સ્યામ॑ પુરા॒ણેન॒ નવ॒-ન્તામૂર્જ॑મૂ॒ર્જાહુ॑તી ઊ॒ર્જય॑માને અધાતાં-વઁસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતાં॒-યઁજ॑ ॥

દે॒વા દૈવ્યા॒ હોતા॑રા॒ નેષ્ટા॑રા॒ પોતા॑રા હ॒તાઘ॑શગ્ંસા-વાભ॒રદ્વ॑સૂ વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતાં॒-યઁજ॑ ॥

દે॒વીસ્તિ॒સ્રસ્તિ॒સ્રો દે॒વીરિડા॒ સર॑સ્વતી॒ ભાર॑તી॒ દ્યા-મ્ભાર॑ત્યાદિ॒ત્યૈ-ર॑સ્પૃક્ષ॒-થ્સર॑સ્વતી॒મગ્ં રુ॒દ્રૈ-ર્ય॒જ્ઞમા॑વી-દિ॒હૈવેડ॑યા॒ વસુ॑મત્યા

સધ॒માદ॑-મ્મદેમ વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વિયન્તુ॒ યજ॑ ॥

દે॒વો નરા॒શગ્ંસ॑-સ્ત્રિશી॒ર્॒ષા ષ॑ડ॒ક્ષ-શ્શ॒તમિદે॑નગ્ં શિતિપૃ॒ષ્ઠા આદ॑ધતિ સ॒હસ્ર॑મી॒-મ્પ્રવ॑હન્તિ મિ॒ત્રાવરુ॒ણેદ॑સ્ય હો॒ત્રમર્હ॑તો॒

બૃહ॒સ્પતિઃ॑ સ્તો॒ત્રમ॒શ્વિના ઽઽદ્ધ્વ॑ર્યવં-વઁસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ॒ યજ॑ ॥

દે॒વો વન॒સ્પતિ॑-ર્વ॒ર્॒ષપ્રા॑વા ઘૃ॒તનિ॑ર્ણિ॒ગ્-દ્યા-

મગ્રે॒ણાસ્પૃ॑ક્ષ॒દા-ઽન્તરિ॑ક્ષ॒-મ્મદ્ધ્યે॑નાપ્રાઃ પૃથિ॒વી-મુપ॑રેણાદૃગ્ંહી-દ્વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ॒ યજ॑ ॥

દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિર્વારિ॑તીના-ન્નિ॒ધે ધા॑સિ॒ પ્રચ્યુ॑તીના॒મ-પ્ર॑ચ્યુત-ન્નિકામ॒ધર॑ણ-મ્પુરુસ્પા॒ર્॒હં-યઁશ॑સ્વદે॒ના બ॒ર્॒હિષા॒-ઽન્યા બ॒ર્॒હીગ્ષ્ય॒ભિષ્યા॑મ વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ॒ યજ॑ ॥

દે॒વો અ॒ગ્નિ-સ્સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃ-થ્સુ॒દ્રવિ॑ણા મ॒ન્દ્રઃ ક॒વિ-સ્સ॒ત્યમ॑ન્મા-ઽઽય॒જી હોતા॒ હોતુ॑ર્-હોતુ॒રાય॑જીયા॒નગ્ને॒ યાન્-દે॒વાનયા॒ડ્યાગ્ં અપિ॑પ્રે॒ર્યે તે॑ હો॒ત્રે અમ॑થ્સત॒ તાગ્ં સ॑સ॒નુષી॒ગ્ં॒ હોત્રા᳚-ન્દેવ-ઙ્ગ॒મા-ન્દિ॒વિ દે॒વેષુ॑ ય॒જ્ઞમેર॑યે॒મગ્ગ્

સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃચ્ચાગ્ને॒ હોતા-ઽભૂ᳚ર્વસુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય નમોવા॒કે વીહિ॒ યજ॑ ॥ 34 ॥

(યજૈક॑-ઞ્ચ) (અ. 13)

અનુવાકં 14 - અનૂયાજયાજ્યાઃ

દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિઃ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ ।

દે॒વીર્દ્વારઃ॑ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વિયન્તુ । દે॒વી ઉ॒ષાસા॒ નક્તા᳚ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતામ્ । દે॒વી જોષ્ટ્રી᳚ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતામ્ ।

દે॒વી ઊ॒ર્જાહુ॑તી । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતામ્ ॥ 35 ॥

દે॒વા દૈવ્યા॒ હોતા॑રા । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વીતામ્ । દે॒વીસ્તિ॒સ્ર-સ્તિ॒સ્રો દે॒વીઃ ।

વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વિયન્તુ ।

દે॒વો નરા॒શગ્ંસઃ॑ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ । દે॒વો વન॒સ્પતિઃ॑ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ । દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિર્વારિ॑તીનામ્ । વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય વેતુ ॥ 36 ॥

દે॒વો અ॒ગ્નિ-સ્સ્વિ॑ષ્ટ॒કૃત્ । સુ॒દ્રવિ॑ણા મ॒ન્દ્રઃ ક॒વિઃ । સ॒ત્યમ॑ન્મા-ઽઽય॒જી હોતા᳚ । હોતુ॑ર્-હોતુ॒રાય॑જીયાન્ ।

અગ્ને॒ યાન્દે॒વાનયા᳚ટ્ । યાગ્ં અપિ॑પ્રેઃ । યે તે॑ હો॒ત્રે અમ॑થ્સત । તાગ્ં સ॑સ॒નુષી॒ગ્ં॒ હોત્રા᳚-ન્દેવ-ઙ્ગ॒મામ્ । દિ॒વિ દે॒વેષુ॑ ય॒જ્ઞમેર॑યે॒મમ્ । સ્વિ॒ષ્ટ॒કૃચ્ચાગ્ને॒ હોતા-ઽભૂઃ᳚ ।

વ॒સુ॒વને॑ વસુ॒ધેય॑સ્ય નમોવા॒કે વીહિ॑ ॥ 37 ॥

(વી॒તાં॒ - ઁવે॒ત્વ - ભૂ॒રેક॑-ઞ્ચ) (અ. 14)

અનુવાકં 15 - સૂક્તવાકપ્રૈષાઃ

અ॒ગ્નિમ॒દ્ય હોતા॑રમવૃણીતા॒યં-યઁજ॑માનઃ॒ પચ॑-ન્પ॒ક્તીઃ પચ॑-ન્પુરો॒ડાશં॑

બ॒દ્ધ્ન-ન્નિ॑ન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા॒-ઞ્છાગગ્ં॑ સૂપ॒સ્થા અ॒દ્ય દે॒વો વન॒સ્પતિ॑-રભવ-દિન્દ્રા॒ગ્નિભ્યા॒-ઞ્છાગે॒નાઘ॑સ્તા॒-ન્ત-મ્મે॑દ॒સ્તઃ પ્રતિ॑ પચ॒તા-ઽગ્ર॑ભીષ્ટા॒મવી॑વૃધેતા-મ્પુરો॒ડાશે॑ન॒ ત્વામ॒દ્યર્ષ॑ આર્ષેયર્ષીણા-ન્નપાદવૃણીતા॒યં-યઁજ॑માનો બ॒હુભ્ય॒ આ સઙ્ગ॑તેભ્ય એ॒ષ મે॑ દે॒વેષુ॒ વસુ॒ વાર્યા ય॑ક્ષ્યત॒ ઇતિ॒ તા યા

દે॒વા દે॑વ॒-દાના॒ન્યદુ॒સ્તાન્ય॑સ્મા॒ આ ચ॒ શાસ્વા ચ॑ ગુરસ્વેષિ॒તશ્ચ॑ હોત॒રસિ॑ ભદ્ર॒વાચ્યા॑ય॒ પ્રેષિ॑તો॒ માનુ॑ષ-સ્સૂક્તવા॒કાય॑ સૂ॒ક્તા બ્રૂ॑હિ ॥ 38 ॥

(અ॒ગ્નિમ॒દ્યૈક᳚મ્) (અ. 15)

(અ॒ઞ્જન્તિ॒ - હોતા॑ યક્ષ॒થ્ - સમિ॑દ્વો અ॒દ્યા - ગ્નિ - રજૈ॒-દ્- દૈવ્યા॑ - જુ॒ષસ્ - વા વૃ॑ત્રહણા - ગી॒ર્ભિ - સ્ત્વગ્ગ્ હ્યા - ભ॑રત॒ - મુપો॑હ॒ ય-દ્- દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિ-સ્સુ॑દે॒વં - દે॒વ-મ્બ॒ર્॒હિ - ર॒ગ્નિમ॒દ્ય પઞ્ચ॑દશ)

(અ॒ઞ્જન્ - ત્યુ॒પાવ॑સૃજ॒ન્ - નાન્યા યુ॒વત્ - કર॑દે॒વ મ॒ષ્ટાત્રિગ્ં॑શત્)

(અ॒ઞ્જન્તિ॑ - સૂ॒ક્તા બ્રૂ॑હિ)

॥ હરિઃ॑ ઓમ્ ॥

॥ કૃષ્ણ યજુર્વેદીય તૈત્તિરીય બ્રાહ્મણે તૃતીયાષ્ટકે ષષ્ઠઃ પ્રપાઠક-સ્સમાપ્તઃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - paśuhautram

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - yūpasaṃskārāḥ

a॒ñjanti॒ tvāma̭ddhva॒re dḙva॒yantaḥ̭ | vana̭spate॒ madhṷnā॒ daivyḙna | yadū॒rdhvasti̭ṣṭhā॒-ddravi̭ṇe॒ha dha̭ttāt | yadvā॒ kṣayo̭ mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || ucchra̭yasva vanaspate | varṣma̭-npṛthi॒vyā adhi̭ | sumi̭tī mī॒yamā̭naḥ |

varco̭dhā ya॒jñavā̭hase || sami̭ddhasya॒ śraya̭māṇaḥ pu॒rastā᳚t | brahma̭ vanvā॒no a॒jaragṃ̭ su॒vīra᳚m || 1 ||

ā॒re a॒smadama̭ti॒-mbādha̭mānaḥ | ucchra̭yasva maha॒te saubha̭gāya || ū॒rdhva ū॒ṣuṇa̭ ū॒taye᳚ | tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhiḥ̭ | vā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe ||

ū॒rdhvo naḥ̭ pā॒hyagṃha̭so॒ ni ke॒tunā᳚ | viśva॒gṃ॒ sama॒triṇa̭-ndaha |

kṛ॒dhī na̭ ū॒rdhvāñca॒ rathā̭ya jī॒vase᳚ |

vi॒dā de॒veṣṷ no॒ duvaḥ̭ || 2 ||

jā॒to jā̭yate sudina॒tve ahnā᳚m | sama॒rya ā vi॒dathe॒ vardha̭mānaḥ | pu॒nanti॒ dhīrā̭ a॒paso̭ manī॒ṣā | de॒va॒yā vipra॒ udi̭yarti॒ vāca᳚m || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ |

ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ || pṛ॒thu॒pājā॒ ama̭rtyaḥ | ghṛ॒tani̭rṇi॒kh-svā̭hutaḥ || 3 ||

a॒gni-rya॒jñasya̭ havya॒vāṭ || tagṃ sa॒bādho̭ ya॒tasrṷcaḥ | i॒tthā dhi॒yā ya॒jñava̭ntaḥ | āca̭krura॒gni-mū॒taye᳚ || tvaṃ-va~rṷṇa u॒ta mi॒tro a̭gne | tvāṃ-va~̭rdhanti ma॒tibhi॒-rvasi̭ṣṭhāḥ |

tve vasṷ suṣaṇa॒nāni̭ santu |

yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || 4 ||

(su॒vīraṃ॒ - duvaḥ॒ - svā̭huto॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - prayājaviṣayā maitrāvaruṇapraiṣāḥ

hotā̭ yakṣada॒gnigṃ sa॒midhā̭ suṣa॒midhā॒ sami̭ddha॒-nnābhā̭ pṛthi॒vyā-ssa̭ga॒nthe vā॒masya̭ |

varṣma̭ndi॒va i॒ḍaspa॒de vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣa॒t-tanū॒napā̭ta॒-madi̭te॒-rgarbha॒-mbhuva̭nasya go॒pām | maddhvā॒-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ deva॒yānā᳚npa॒tho a̭naktu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣa॒-nnarā॒śagṃsa̭-nnṛśa॒stra-nnṝgṃḥ pra̭ṇetram | gobhi̭-rva॒pāvā॒n-thsyā-dvī॒rai-śśaktī̭vā॒n-rathaiḥ᳚ prathama॒yāvā॒ hira̭ṇyaiśca॒ndrī vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣada॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to de॒vo de॒vāgṃ āva̭kṣa-ddū॒to ha̭vya॒vāḍamṷ̄raḥ |

upe॒maṃ-ya~॒jñamupe॒mā-nde॒vo de॒vahṷ̄timavatu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣa-dba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī॒morṇa̭mradā a॒smin. ya॒jñe vi ca॒ pra ca̭ prathatāg svāsa॒stha-nde॒vebhyaḥ̭ |

emḙnada॒dya vasa̭vo ru॒drā ā̭dityā-ssa̭dantu pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || 5 ||

hotā̭ yakṣa॒-ddura̭ ṛ॒ṣvāḥ ka̭va॒ṣyo-'ko̭ṣadhāvanī॒-rudātā̭bhi॒-rjiha̭tāṃ॒-vi~ pakṣo̭bhi-śśrayantām | su॒prā॒ya॒ṇā a॒smin. ya॒jñe viśra̭yantā-mṛtā॒vṛdho̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣadu॒ṣāsā॒naktā̭ bṛha॒tī su॒peśa̭sā॒ nṝgṃḥ pati̭bhyo॒ yoni̭-ṅkṛṇvā॒ne |

sa॒gg॒smaya̭māne॒ indrḙṇa de॒vaireda-mba॒r॒hi-ssī̭datāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣa॒-ddaivyā॒ hotā̭rā ma॒ndrā potā̭rā ka॒vī pracḙtasā |

svi̭ṣṭama॒dyānyaḥ ka̭radi॒ṣā sva̭bhigūrtama॒nya ū॒rjā sata̭vase॒maṃ-ya~॒jña-ndi॒vi de॒veṣṷ dhattāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣat-ti॒sro de॒vīra॒pasā̭ma॒pasta̭mā॒ acchi̭dra-ma॒dyedamapa̭-stanvatām |

de॒vebhyo̭ de॒vī-rde॒vamapo̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣa॒t-tvaṣṭā̭ra॒-maci̭ṣṭu॒mapā̭kagṃ reto॒dhāṃ-vi~śra̭vasaṃ-ya~śo॒dhām |

pu॒ru॒rūpa॒makā̭makarśanagṃ su॒poṣaḥ॒ poṣai॒-ssyā-thsu॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭-mu॒pāva̭srakṣaddhi॒yo jo॒ṣṭāragṃ̭ śa॒śama॒nnaraḥ̭ |

svadā॒-thsvadhi̭tir-ṛtu॒thā-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā॒ḍ-vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||

hotā̭ yakṣada॒gnigg svāhā-''jya̭sya॒ svāhā॒ meda̭sa॒-ssvāhā᳚ sto॒kānā॒g॒ svāhā॒ svāhā̭ kṛtīnā॒g॒ svāhā̭ ha॒vyasū᳚ktīnām |

svāhā̭ de॒vāgṃ ā᳚jya॒pān-thsvāhā॒-'gnigṃ ho॒trājjṷṣā॒ṇā agna॒ ājya̭sya viyantu॒ hota॒ryaja̭ || 6 ||

(pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājy̭sya॒ hota॒ryaja̭ - su॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 2)

(a॒gni-ntanū॒napā̭ta॒-nnarā॒śagṃsa̭ma॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to ba॒r॒hirdura̭ u॒ṣāsā॒naktā॒ daivyā̭ ti॒srastvaṣṭā̭raṃ॒-va~na॒spati̭ma॒gnim )

(pañca॒ vetveko̭ vi॒yantu॒ dvirvī॒tāmeko̭ vi॒yantu॒ dvirvetveko̭ viyantu॒ hota॒ryaja̭)

anuvākaṃ 3 - āpriya prayājānāṃ-yā~jyāḥ

sami̭ddho a॒dya manṷṣo duro॒ṇe | de॒vo de॒vān. ya̭jasi jātavedaḥ | ā ca॒ vaha̭ mitramaha-ściki॒tvān | tva-ndū॒taḥ ka॒vira̭si॒ pracḙtāḥ || tanṷ̄napātpa॒tha ṛ॒tasya॒ yānāṋ | maddhvā̭ sama॒ñjan-thsva̭dayā sujihva |

manmā̭ni dhī॒bhiru॒ta ya॒jñamṛ॒ndhann | de॒va॒trā ca̭ kṛṇuhyaddhva॒ra-nnaḥ̭ || narā॒śagṃsa̭sya mahi॒māna̭meṣām | upa̭stoṣāma yaja॒tasya̭ ya॒jñaiḥ || 7 ||

te su॒krata̭va॒-śśuca̭yo dhiya॒dhāṃḥ | svada̭ntu de॒vā u॒bhayā̭ni ha॒vyā || ā॒juhvā̭na॒ īḍyo॒ vandya̭śca | āyā᳚hyagne॒ vasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ |

tva-nde॒vānā̭masi yahva॒ hotā᳚ | sa ḙnān. yakṣīṣi॒to yajī̭yān || prā॒cīna̭-mba॒r॒hiḥ pra॒diśā̭ pṛthi॒vyāḥ | vasto̭ra॒syā vṛ̭jyate॒ agre॒ ahnā᳚m |

vyṷ prathate vita॒raṃ-va~rī̭yaḥ | de॒vebhyo॒ adi̭taye syo॒nam || 8 ||

vyaca̭svatīrurvi॒yā viśra̭yantām | pati̭bhyo॒ najana̭ya॒-śśumbha̭mānāḥ | devī᳚rdvāro bṛhatī-rviśvaminvāḥ | de॒vebhyo̭ bhavatha suprāya॒ṇāḥ || ā su॒ṣvaya̭ntī yaja॒te upā̭ke | u॒ṣāsā॒naktā̭ sadatā॒-nni yonau᳚ |

di॒vye yoṣa̭ṇe bṛha॒tī sṷru॒kme | adhi॒ śriyagṃ̭ śukra॒piśa॒-ndadhā̭ne || daivyā॒ hotā̭rā pratha॒mā su॒vācā᳚ | mimā̭nā ya॒jña-mmanṷṣo॒ yaja̭ddhyai || 9 ||

pra॒co॒daya̭ntā vi॒dathḙṣu kā॒rū | prā॒cīna॒-ñjyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || āno̭ ya॒jña-mbhāra̭tī॒ tūya̭metu | iḍā̭ manu॒ṣvadi॒ha ce॒taya̭ntī | ti॒sro de॒vī-rba॒r॒hiredagg syo॒nam | sara̭svatī॒ svapa̭sa-ssadantu ||

ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī jani̭trī | rū॒pairapigṃ̭śa॒-dbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | tama॒dya ho̭tariṣi॒to yajī̭yān |

de॒va-ntvaṣṭā̭rami॒ha ya̭kṣi vi॒dvān || 10 ||

u॒pāva̭sṛja॒t-tmanyā̭ sama॒ñjann | de॒vānā॒-mpātha̭ ṛtu॒thā ha॒vīgṃṣi̭ | vana॒spatiḥ̭ śami॒tā de॒vo a॒gniḥ | svada̭ntu ha॒vya-mmadhṷnā ghṛ॒tena̭ ||

sa॒dyo jā॒to vya̭mimīta ya॒jñam | a॒gni-rde॒vānā̭-mabhavat-puro॒gāḥ | a॒sya hotuḥ̭ pra॒diśyṛ॒tasya̭ vā॒ci |

svāhā̭kṛtagṃ ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 11 ||

(ya॒jñaiḥ - syo॒naṃ - ~yaja̭ddhyai - vi॒dvāna॒ - +ṣṭau ca̭) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - paryagnikaraṇīyā ṛcaḥ

a॒gnir-hotā̭ no addhva॒re | vā॒jī san-pari̭ṇīyate |

de॒vo de॒veṣṷ ya॒jñiyaḥ̭ || pari̭ trivi॒ṣṭya̭ddhva॒ram | yātya॒gnī ra॒thīri̭va | ā de॒veṣu॒ prayo॒ dadha̭t || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒viḥ | a॒gnir-ha॒vyā nya̭kramīt |

dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || 12 ||

(a॒gnir-hotā̭ no॒ nava̭) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - maitrāvaruṇapraiṣaḥ

ajai̭da॒gniḥ | asa̭na॒dvāja॒-nni | de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā᳚ṭ | prāñjo̭bhir-hinvā॒naḥ |

dhenā̭bhiḥ॒ kalpa̭mānaḥ | ya॒jñasyāyuḥ̭ prati॒rann |

upa॒ preṣya̭ hotaḥ | ha॒vyā de॒vebhyaḥ̭ || 13 ||

(ajai̭da॒ṣṭau) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - hoturadhrigupraiṣaḥ

anu॒ bhrātā॒ saga̭rbhyaḥ | anu॒ sakhā॒ sayū᳚thyaḥ ||

u॒dī॒cīnāgṃ̭ asya pa॒do nidha̭ttāt || 14 ||

sūrya॒-ñcakṣṷrgamayatāt | vāta̭-mprā॒ṇama॒nva-va̭sṛjatāt | diśa॒-śśrotra᳚m | a॒ntari̭kṣa॒masu᳚m | pṛ॒thi॒vīgṃ śarī̭ram | e॒ka॒dhā-'sya॒ tvaca॒mācchya̭tāt | pu॒rā nābhyā̭ api॒śaso̭ va॒pāmutkhi̭datāt | a॒ntare॒voṣmāṇaṃ̭-vā~rayatāt | śye॒nama̭sya॒ vakṣaḥ̭ kṛṇutāt | pra॒śasā̭ bā॒hū || 15 ||

śa॒lā do॒ṣaṇī᳚ | ka॒śyape॒vāgṃsā᳚ | acchi̭dre॒ śroṇī᳚ |

ka॒vaṣo॒rū sre॒kapa̭rṇā-'ṣṭhī॒vantā᳚ | ṣaḍvigṃ̭śatirasya॒ vaṅkra̭yaḥ |

tā a̭nu॒ṣṭhyoccyā̭vayatāt | gātra̭-ṅgātrama॒syānṷ̄na-ṅkṛṇutāt | ū॒va॒ddhya॒go॒ha-mpārthi̭va-ṅkhanatāt | a॒snā rakṣa॒-ssagṃsṛ̭jatāt |

va॒ni॒ṣṭhuma̭sya॒ mā rā̭viṣṭa || 16 ||

urṷ̄ka॒-mmanya̭mānāḥ || nedva̭sto॒ke tana̭ye | ravi̭tā॒ rava̭cchamitāraḥ | addhri̭go śamī॒ddhvam | su॒śami̭ śamīddhvam | śa॒mī॒ddhva-ma̭ddhrigo ||

addhri̭gu॒ścāpā̭paśca | u॒bhau de॒vānāgṃ̭ śami॒tārau᳚ | tāvi॒ma-mpa॒śugg śra̭payatā-mpravi॒dvāgṃsau᳚ |

yathā̭ yathā-'sya॒ śrapa̭ṇa॒-ntathā̭tathā || 17 ||

[dha॒ttā॒-d- bā॒hū - mā rā̭viṣṭa॒ - tathā̭tathā ] (a. 6)

anuvākaṃ 7 - stokaviṣaya-mmaitrāvaruṇānuvacanam

ju॒ṣasva̭ sa॒pratha̭stamam | vaco̭ de॒vaphsa̭rastamam |

ha॒vyā juhvā̭na ā॒sani̭ || i॒ma-nno̭ ya॒jñama॒mṛtḙṣu dhehi | i॒mā ha॒vyā jā̭tavedo juṣasva | sto॒kānā̭magne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | hotaḥ॒ prāśā̭na pratha॒mo ni॒ṣadya̭ || ghṛ॒tava̭ntaḥ pāvaka te |

sto॒kāsśco̭tanti॒ meda̭saḥ | svadha̭rma-nde॒vavī̭taye || 18 ||

śreṣṭha̭-nno dhehi॒ vārya᳚m || tubhyagg̭ sto॒kā ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | agne॒ viprā̭ya santya | ṛṣi॒-śśreṣṭha॒-ssami̭ddhyase | ya॒jñasya̭ prāvi॒tā bha̭va ||

tubhyagg̭ ścotantyaddhrigo śacīvaḥ | sto॒kāso̭ agne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | ka॒vi॒śa॒sto bṛ̭ha॒tā bhā॒nunā-''gāḥ᳚ | ha॒vyā jṷṣasva medhira ||

oji̭ṣṭha-nte maddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pratḙ va॒ya-nda̭dāmahe | ścota̭nti te vaso sto॒kā adhi̭ tva॒ci |

prati॒ tāndḙva॒śo vi̭hi || 19 ||

(de॒vavī̭taya॒-udbhṛ̭ta॒-ntrīṇi̭ ca) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - vapā puroḍāśasviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca

ā vṛ̭trahaṇā vṛtra॒habhi॒-śśuṣmaiḥ᳚ | indra̭ yā॒ta-nnamo̭bhiragne a॒rvāk | yu॒vagṃ rādho̭bhi॒raka̭vebhirindra | agnḙ a॒sme bha̭vatamutta॒mebhiḥ̭ || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya va॒pāyā॒ meda̭saḥ | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || vi hyakhya॒-nmana̭sā॒ vasya̭ i॒cchann | indrā᳚gnī jñā॒sa u॒ta vā̭ sajā॒tān || 20 ||

nānyā yu॒vatprama̭tirasti॒ mahya᳚m | sa vā॒-ndhiyaṃ̭-vā~ja॒yantī̭matakṣam || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||

tvāmī̭ḍate aji॒ra-ndū॒tyā̭ya | ha॒viṣma̭nta॒-ssada॒mi-nmānṷṣāsaḥ | yasya̭ de॒vairāsa̭do ba॒r॒hira̭gne | ahā᳚nyasmai su॒dinā̭ bhavantu || hotā̭ yakṣada॒gnim | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ |

hota॒ryaja̭ || 21 ||

(sa॒jā॒tā - na॒gni-ndve ca̭) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - teṣāmeva yājyāḥ

gī॒rbhirvipraḥ॒ prama̭timi॒cchamā̭naḥ | ī॒̭ ra॒yiṃ-ya~॒śasa̭-mpūrva॒bhāja᳚m | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo॒ navyḙbhistirata-nde॒ṣṇaiḥ || mācche᳚dma ra॒śmīgṃriti॒ nādha̭mānāḥ | pi॒tṛ॒ṇāgṃ śaktī̭ranu॒ yaccha̭mānāḥ | i॒ndrā॒gnibhyā॒-ṅkaṃ-vṛ~ṣa̭ṇo madanti | tā hyadrī̭ dhi॒ṣaṇā̭yā u॒pasthe᳚ ||

a॒gnigṃ sṷdī॒tigṃ su॒dṛśa̭-ṅgṛ॒ṇantaḥ̭ |

na॒ma॒syāma॒stveḍya̭-ñjātavedaḥ |

tvā-ndū॒tama̭ra॒tigṃ ha̭vya॒vāha᳚m |

de॒vā a̭kṛṇva-nna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || 22 ||

(jā॒ta॒ve॒do॒ dve ca̭) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - manotāsūktam

tvagg hya̭gne pratha॒mo ma॒notā᳚ | a॒syā dhi॒yo abha̭vo dasma॒ hotā᳚ | tvagṃ sīṃ᳚-vṛ~ṣa-nnakṛṇo-rdu॒ṣṭarī̭tu | saho॒ viśva̭smai॒ saha̭se॒ saha̭ddhyai || adhā॒ hotā॒ nya̭sīdo॒ yajī̭yān | i॒ḍaspa॒da i॒ṣaya॒nnīḍya॒-ssann | ta-ntvā॒ naraḥ̭ pratha॒ma-ndḙva॒yantaḥ̭ | ma॒ho rā॒ye ci॒taya̭nto॒ anṷ gmann || vṛ॒teva॒ yanta̭-mba॒hubhi̭-rvasa॒vyaiḥ᳚ |

tve ra॒yi-ñjā̭gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gmann || 23 ||

ruśa̭ntama॒gni-nda̭rśa॒ta-mbṛ॒hanta᳚m | va॒pāva̭ntaṃ-vi~॒śvahā̭ dīdi॒vāgṃsa᳚m || pa॒da-nde॒vasya॒ nama̭sā vi॒yantaḥ̭ | śra॒va॒syava॒-śśrava̭ āpa॒nnamṛ̭ktam |

nāmā̭ni ci-ddadhire ya॒jñiyā̭ni | bha॒drāyā᳚-nte raṇayanta॒ sandṛ̭ṣṭau || tvāṃ-va~̭rdhanti kṣi॒tayaḥ̭ pṛthi॒vyām | tvagṃ rāya̭ u॒bhayā̭so॒ janā̭nām |

tva-ntrā॒tā ta̭raṇe॒ cetyo̭ bhūḥ |

pi॒tā mā॒tā sada॒mi-nmānṷṣāṇām || 24 ||

sa pa॒ryeṇya॒-ssa pri॒yo vi॒kṣva̭gniḥ | hotā̭ ma॒ndro niṣa̭sādā॒ yajī̭yān | ta-ntvā̭ va॒ya-ndama॒ ā dī̭di॒vāgṃsa᳚m | upa̭jñu॒bādho॒ nama̭sā sadema ||

ta-ntvā̭ va॒yagṃ su॒dhiyo॒ navya̭magne | su॒mnā॒yava̭ īmahe deva॒yantaḥ̭ | tvaṃ-vi~śo̭ anayo॒ dīdyā̭naḥ | di॒vo a̭gne bṛha॒tā ro̭ca॒nena̭ ||

vi॒śā-ṅka॒viṃ-vi~॒śpati॒gṃ॒ śaśva̭tīnām |

ni॒tośa̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-ñca̭rṣaṇī॒nām || 25 ||

pretī̭ṣaṇimi॒ṣaya̭nta-mpāva॒kam | rāja̭ntama॒gniṃ-ya~̭ja॒tagṃ ra̭yī॒ṇām || so a̭gna īje śaśa॒me ca॒ martaḥ̭ | yasta॒ āna̭ṭ-thsa॒midhā̭ ha॒vyadā̭tim |

ya āhṷti॒-mpari॒ vedā॒ namo̭bhiḥ | viśvethsa vā॒mā da̭dhate॒ tvotaḥ̭ || a॒smā ṷ te॒ mahi̭ ma॒he vi̭dhema | namo̭bhiragne sa॒midho॒ta ha॒vyaiḥ |

vedī̭ sūno sahaso gī॒rbhiru॒kthaiḥ |

ā tḙ bha॒drāyāgṃ̭ suma॒tau ya̭tema || 26 ||

ā yasta॒tantha॒ roda̭sī॒ vi bhā॒sā | śravo̭bhiśca śrava॒sya̭starṷtraḥ | bṛ॒hadbhi॒-rvājai॒-ssthavi̭rebhira॒sme | re॒vadbhi̭ragne vita॒raṃ-vi~bhā̭hi ||

nṛ॒vadva̭so॒ sada॒middhe᳚hya॒sme | bhūri̭ to॒kāya॒ tana̭yāya pa॒rśvaḥ | pū॒rvīriṣo̭ bṛha॒tīrā॒re a̭ghāḥ | a॒sme bha॒drā sau᳚śrava॒sāni̭ santu ||

pu॒rūṇya̭gne puru॒dhā tvā॒yā | vasṷ̄ni rājan-va॒sutā̭te aśyām | pu॒rūṇi॒ hi tve pṷruvāra॒ santi̭ |

agne॒ vasṷ vidha॒te rāja̭ni॒ tve || 27 ||

(jā॒gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gma॒n - mānṷṣāṇāṃ - carṣaṇī॒nāṃ - ~ya̭te - māśyā॒-ndve ca̭) (a. 10)

anuvākaṃ 11 - havirvanaspatisviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca

ā bha̭ratagṃ śikṣataṃ-va~jrabāhū |

a॒smāgṃ i̭ndrāgnī avata॒gṃ॒ śacī̭bhiḥ |

i॒me nu te ra॒śmaya॒-ssūrya̭sya |

yebhiḥ̭ sapi॒tva-mpi॒taro̭ na॒ āyanṋ ||

hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya ha॒viṣa॒ āttā̭ma॒dya | ma॒ddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pu॒rā dveṣo᳚bhyaḥ | pu॒rā paurṷṣeyyā gṛ॒bhaḥ | ghastā᳚nnū॒nam || 28 ||

ghā॒se a̭jrāṇāṃ॒-ya~va̭saprathamānām | su॒matkṣa̭rāṇāgṃ śa॒tarṷdriyāṇām |

a॒gni॒ṣvā॒ttānā॒-mpīvo̭pavasanānām |

pā॒rśva॒ta-śśro̭ṇi॒ta-śśi̭tāma॒ta ṷthsāda॒taḥ | aṅgā̭daṅgā॒dava̭ttānām | kara̭ta e॒vendrā॒gnī | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||

de॒vebhyo̭ vanaspate ha॒vīgṃṣi̭ |

hira̭ṇyaparṇa pra॒diva̭ste॒ artha᳚m || 29 ||

pra॒da॒kṣi॒ṇi-dra̭śa॒nayā̭ ni॒yūya̭ | ṛ॒tasya̭ vakṣi pa॒thibhī॒ raji̭ṣṭhaiḥ || hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭ma॒bhi hi | pi॒ṣṭata̭mayā॒ rabhi̭ṣṭhayā raśa॒nayā-''dhi̭ta |

yatre᳚ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |

yatra॒ vana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |

yatra̭ de॒vānā̭mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni | yatrā॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |

tatrai॒ta-mpra॒stu-tyḙvo-pa॒stutyḙvo॒pāva̭srakṣat |

rabhī̭yāgṃ samiva kṛ॒tvī || 30 ||

kara̭de॒va-nde॒vo vana॒spatiḥ̭ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha | vi॒dvāṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha |

ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne |

tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ ||

hotā̭ yakṣada॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m |

ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |

ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |

yakṣa̭da॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | yakṣa॒-thsva-mma̭hi॒māna᳚m | āya̭jatā॒mejyā॒ iṣaḥ̭ | kṛ॒ṇotu॒ so a̭ddhva॒rā jā॒tavḙdāḥ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || 31 ||

(nū॒na - marthaṃ̭ - kṛ॒tvī - pāthāgṃ̭si sa॒pta ca̭) (a. 11)

anuvākaṃ 12 - teṣāmeva yājyāḥ

upo̭ha॒ yadvi॒dathaṃ̭-vā~॒jino॒ gūḥ | gī॒rbhi-rviprāḥ॒ prama̭ti-mi॒cchamā̭nāḥ | a॒rvanto॒ na kāṣṭhā॒-nnakṣa̭māṇāḥ | i॒ndrā॒gnī johṷvato॒ nara॒ste ||

vana̭spate raśa॒nayā̭-'bhi॒dhāya̭ | pi॒ṣṭata̭mayā va॒yunā̭ni vi॒dvān | vaha̭ deva॒trā di̭dhiṣo ha॒vīgṃṣi̭ | pra ca̭ dā॒tāra̭ma॒mṛtḙṣu vocaḥ || a॒gnigg svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m | ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni || 32 ||

ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |

ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |

pāva̭ka śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ |

ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi ya-dbhūḥ |

ha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || 33 ||

(dhāmā̭ni॒ - bhureka̭-ñca) (a. 12)

anuvākaṃ 13 - anūyājapraiṣāḥ

de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒va-nde॒vai-ssyā-thsu॒vīraṃ̭-vī~॒rairvasto᳚-rvṛ॒jyetā॒ktoḥ prabhri̭-ye॒tātya॒nyān-rā॒yā ba॒r॒hiṣma̭to madema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ || de॒vī-rdvāraḥ̭ saṅghā॒te vi॒ḍvīryāma̭ñchithi॒rā dhru॒vā de॒vahṷ̄tau va॒thsa

ī̭menā॒starṷṇa॒ āmi̭mīyāt-kumā॒ro vā॒ nava̭jāto॒ mainā॒ arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭaḥ॒ pṛṇa̭gvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ || de॒vī u॒ṣāsā॒ naktā-'dyā॒smin. ya॒jñe pra̭ya॒tya̭hvetā॒mapi̭ nū॒na-ndaivī॒rviśaḥ॒ prāyā̭siṣṭā॒gṃ॒ suprī̭te॒ sudhi̭te vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||

de॒vī joṣṭrī॒ vasṷdhitī॒ yayo̭ra॒nyā-'ghā dveṣāgṃ̭si yu॒yava॒dā-'nyā va̭kṣa॒-dvasu॒ vāryā̭ṇi॒ yaja̭mānāya vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||

de॒vī ū॒rjāhṷtī॒ iṣa॒mūrja̭ma॒nyā va̭kṣa॒thsagdhi॒gṃ॒ sapī̭tima॒nyā navḙna॒ pūrva॒-ndaya̭mānā॒-ssyāma̭ purā॒ṇena॒ nava॒-ntāmūrja̭mū॒rjāhṷtī ū॒rjaya̭māne adhātāṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||

de॒vā daivyā॒ hotā̭rā॒ neṣṭā̭rā॒ potā̭rā ha॒tāgha̭śagṃsā-vābha॒radva̭sū vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||

de॒vīsti॒srasti॒sro de॒vīriḍā॒ sara̭svatī॒ bhāra̭tī॒ dyā-mbhāra̭tyādi॒tyai-ra̭spṛkṣa॒-thsara̭svatī॒magṃ ru॒drai-rya॒jñamā̭vī-di॒haiveḍa̭yā॒ vasṷmatyā

sadha॒māda̭-mmadema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ ||

de॒vo narā॒śagṃsa̭-striśī॒r॒ṣā ṣa̭ḍa॒kṣa-śśa॒tamidḙnagṃ śitipṛ॒ṣṭhā āda̭dhati sa॒hasra̭mī॒-mprava̭hanti mi॒trāvaru॒ṇeda̭sya ho॒tramarha̭to॒

bṛha॒spatiḥ̭ sto॒trama॒śvinā ''ddhva̭ryavaṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||

de॒vo vana॒spati̭-rva॒r॒ṣaprā̭vā ghṛ॒tani̭rṇi॒g-dyā-

magre॒ṇāspṛ̭kṣa॒dā-'ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙnāprāḥ pṛthi॒vī-mupa̭reṇādṛgṃhī-dvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||

de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnā-nni॒dhe dhā̭si॒ pracyṷtīnā॒ma-pra̭cyuta-nnikāma॒dhara̭ṇa-mpuruspā॒r॒haṃ-ya~śa̭svade॒nā ba॒r॒hiṣā॒-'nyā ba॒r॒hīgṣya॒bhiṣyā̭ma vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||

de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛ-thsu॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒vi-ssa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā॒ hotṷr-hotu॒rāya̭jīyā॒nagne॒ yān-de॒vānayā॒ḍyāgṃ api̭pre॒rye tḙ ho॒tre ama̭thsata॒ tāgṃ sa̭sa॒nuṣī॒gṃ॒ hotrā᳚-ndeva-ṅga॒mā-ndi॒vi de॒veṣṷ ya॒jñamera̭ye॒magg

svi̭ṣṭa॒kṛccāgne॒ hotā-'bhū᳚rvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi॒ yaja̭ || 34 ||

(yajaika̭-ñca) (a. 13)

anuvākaṃ 14 - anūyājayājyāḥ

de॒va-mba॒r॒hiḥ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu |

de॒vī ū॒rjāhṷtī | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām || 35 ||

de॒vā daivyā॒ hotā̭rā | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām | de॒vīsti॒sra-sti॒sro de॒vīḥ |

va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu |

de॒vo narā॒śagṃsaḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒vo vana॒spatiḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnām | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu || 36 ||

de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | su॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒viḥ | sa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā᳚ | hotṷr-hotu॒rāya̭jīyān |

va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi̭ || 37 ||

(vī॒tāṃ॒ - ~ve॒tva - bhū॒reka̭-ñca) (a. 14)

anuvākaṃ 15 - sūktavākapraiṣāḥ

a॒gnima॒dya hotā̭ramavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭mānaḥ॒ paca̭-npa॒ktīḥ paca̭-npuro॒ḍāśaṃ̭

ba॒ddhna-nni̭ndrā॒gnibhyā॒-ñchāgagṃ̭ sūpa॒sthā a॒dya de॒vo vana॒spati̭-rabhava-dindrā॒gnibhyā॒-ñchāge॒nāgha̭stā॒-nta-mmḙda॒staḥ prati̭ paca॒tā-'gra̭bhīṣṭā॒mavī̭vṛdhetā-mpuro॒ḍāśḙna॒ tvāma॒dyarṣa̭ ārṣeyarṣīṇā-nnapādavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭māno ba॒hubhya॒ ā saṅga̭tebhya e॒ṣa mḙ de॒veṣu॒ vasu॒ vāryā ya̭kṣyata॒ iti॒ tā yā

de॒vā dḙva॒-dānā॒nyadu॒stānya̭smā॒ ā ca॒ śāsvā ca̭ gurasveṣi॒taśca̭ hota॒rasi̭ bhadra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brṷ̄hi || 38 ||

(a॒gnima॒dyaika᳚m) (a. 15)

(a॒ñjanti॒ - hotā̭ yakṣa॒th - sami̭dvo a॒dyā - gni - rajai॒-d- daivyā̭ - ju॒ṣas - vā vṛ̭trahaṇā - gī॒rbhi - stvagg hyā - bha̭rata॒ - mupo̭ha॒ ya-d- de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒vaṃ - de॒va-mba॒r॒hi - ra॒gnima॒dya pañca̭daśa)

(a॒ñjan - tyu॒pāva̭sṛja॒n - nānyā yu॒vat - kara̭de॒va ma॒ṣṭātrigṃ̭śat)

(a॒ñjanti̭ - sū॒ktā brṷ̄hi)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके षष्ठः प्रपाठकः - पशुहौत्रम्

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - यूपसंस्काराः

अ॒ञ्जन्ति॒ त्वाम॑द्ध्व॒रे दे॑व॒यन्तः॑ । वन॑स्पते॒ मधु॑ना॒ दैव्ये॑न । यदू॒र्ध्वस्ति॑ष्ठा॒-द्द्रवि॑णे॒ह ध॑त्तात् । यद्वा॒ क्षयो॑ मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे᳚ ॥ उच्छ्र॑यस्व वनस्पते । वर्ष्म॑-न्पृथि॒व्या अधि॑ । सुमि॑ती मी॒यमा॑नः ।

वर्चो॑धा य॒ज्ञवा॑हसे ॥ समि॑द्धस्य॒ श्रय॑माणः पु॒रस्ता᳚त् । ब्रह्म॑ वन्वा॒नो अ॒जरग्ं॑ सु॒वीर᳚म् ॥ 1 ॥

आ॒रे अ॒स्मदम॑ति॒-म्बाध॑मानः । उच्छ्र॑यस्व मह॒ते सौभ॑गाय ॥ ऊ॒र्ध्व ऊ॒षुण॑ ऊ॒तये᳚ । तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभिः॑ । वा॒घद्भि॑-र्वि॒ह्वया॑महे ॥

ऊ॒र्ध्वो नः॑ पा॒ह्यग्ंह॑सो॒ नि के॒तुना᳚ । विश्व॒ग्ं॒ सम॒त्रिण॑-न्दह ।

कृ॒धी न॑ ऊ॒र्ध्वाञ्च॒ रथा॑य जी॒वसे᳚ ।

वि॒दा दे॒वेषु॑ नो॒ दुवः॑ ॥ 2 ॥

जा॒तो जा॑यते सुदिन॒त्वे अह्ना᳚म् । सम॒र्य आ वि॒दथे॒ वर्ध॑मानः । पु॒नन्ति॒ धीरा॑ अ॒पसो॑ मनी॒षा । दे॒व॒या विप्र॒ उदि॑यर्ति॒ वाच᳚म् ॥ युवा॑ सु॒वासाः॒ परि॑वीत॒ आगा᳚त् । स उ॒ श्रेया᳚-न्भवति॒ जाय॑मानः ।

त-न्धीरा॑सः क॒वय॒ उन्न॑यन्ति । स्वा॒धियो॒ मन॑सा देव॒यन्तः॑ ॥ पृ॒थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यः । घृ॒तनि॑र्णि॒ख्-स्वा॑हुतः ॥ 3 ॥

अ॒ग्नि-र्य॒ज्ञस्य॑ हव्य॒वाट् ॥ तग्ं स॒बाधो॑ य॒तस्रु॑चः । इ॒त्था धि॒या य॒ज्ञव॑न्तः । आच॑क्रुर॒ग्नि-मू॒तये᳚ ॥ त्वं-वँरु॑ण उ॒त मि॒त्रो अ॑ग्ने । त्वां-वँ॑र्धन्ति म॒तिभि॒-र्वसि॑ष्ठाः ।

त्वे वसु॑ सुषण॒नानि॑ सन्तु ।

यू॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑ नः ॥ 4 ॥

(सु॒वीरं॒ - दुवः॒ - स्वा॑हुतो॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - प्रयाजविषया मैत्रावरुणप्रैषाः

होता॑ यक्षद॒ग्निग्ं स॒मिधा॑ सुष॒मिधा॒ समि॑द्ध॒-न्नाभा॑ पृथि॒व्या-स्स॑ग॒न्थे वा॒मस्य॑ ।

वर्ष्म॑न्दि॒व इ॒डस्प॒दे वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्ष॒त्-तनू॒नपा॑त॒-मदि॑ते॒-र्गर्भ॒-म्भुव॑नस्य गो॒पाम् । मद्ध्वा॒-ऽद्य दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ देव॒याना᳚न्प॒थो अ॑नक्तु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्ष॒-न्नरा॒शग्ंस॑-न्नृश॒स्त्र-न्नॄग्ंः प्र॑णेत्रम् । गोभि॑-र्व॒पावा॒न्-थ्स्या-द्वी॒रै-श्शक्ती॑वा॒न्-रथैः᳚ प्रथम॒यावा॒ हिर॑ण्यैश्च॒न्द्री वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ होता॑ यक्षद॒ग्निमि॒ड ई॑डि॒तो दे॒वो दे॒वाग्ं आव॑क्ष-द्दू॒तो ह॑व्य॒वाडमू॑रः ।

उपे॒मं-यँ॒ज्ञमुपे॒मा-न्दे॒वो दे॒वहू॑तिमवतु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ होता॑ यक्ष-द्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॒मोर्ण॑म्रदा अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे वि च॒ प्र च॑ प्रथताग् स्वास॒स्थ-न्दे॒वेभ्यः॑ ।

एमे॑नद॒द्य वस॑वो रु॒द्रा आ॑दित्या-स्स॑दन्तु प्रि॒यमिन्द्र॑स्यास्तु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ 5 ॥

होता॑ यक्ष॒-द्दुर॑ ऋ॒ष्वाः क॑व॒ष्यो-ऽको॑षधावनी॒-रुदाता॑भि॒-र्जिह॑तां॒-विँ पक्षो॑भि-श्श्रयन्ताम् । सु॒प्रा॒य॒णा अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे विश्र॑यन्ता-मृता॒वृधो॑ वि॒यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्षदु॒षासा॒नक्ता॑ बृह॒ती सु॒पेश॑सा॒ नॄग्ंः पति॑भ्यो॒ योनि॑-ङ्कृण्वा॒ने ।

स॒ग्ग्॒स्मय॑माने॒ इन्द्रे॑ण दे॒वैरेद-म्ब॒र्॒हि-स्सी॑दतां-वीँ॒तामाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्ष॒-द्दैव्या॒ होता॑रा म॒न्द्रा पोता॑रा क॒वी प्रचे॑तसा ।

स्वि॑ष्टम॒द्यान्यः क॑रदि॒षा स्व॑भिगूर्तम॒न्य ऊ॒र्जा सत॑वसे॒मं-यँ॒ज्ञ-न्दि॒वि दे॒वेषु॑ धत्तां-वीँ॒तामाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्षत्-ति॒स्रो दे॒वीर॒पसा॑म॒पस्त॑मा॒ अच्छि॑द्र-म॒द्येदमप॑-स्तन्वताम् ।

दे॒वेभ्यो॑ दे॒वी-र्दे॒वमपो॑ वि॒यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्ष॒त्-त्वष्टा॑र॒-मचि॑ष्टु॒मपा॑कग्ं रेतो॒धां-विँश्र॑वसं-यँशो॒धाम् ।

पु॒रु॒रूप॒मका॑मकर्शनग्ं सु॒पोषः॒ पोषै॒-स्स्या-थ्सु॒वीरो॑ वी॒रै-र्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्ष॒-द्वन॒स्पति॑-मु॒पाव॑स्रक्षद्धि॒यो जो॒ष्टारग्ं॑ श॒शम॒न्नरः॑ ।

स्वदा॒-थ्स्वधि॑तिर्-ऋतु॒था-ऽद्य दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्या-ऽवा॒ड्-वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥

होता॑ यक्षद॒ग्निग्ग् स्वाहा-ऽऽज्य॑स्य॒ स्वाहा॒ मेद॑स॒-स्स्वाहा᳚ स्तो॒काना॒ग्॒ स्वाहा॒ स्वाहा॑ कृतीना॒ग्॒ स्वाहा॑ ह॒व्यसू᳚क्तीनाम् ।

स्वाहा॑ दे॒वाग्ं आ᳚ज्य॒पान्-थ्स्वाहा॒-ऽग्निग्ं हो॒त्राज्जु॑षा॒णा अग्न॒ आज्य॑स्य वियन्तु॒ होत॒र्यज॑ ॥ 6 ॥

(प्रि॒यमिन्द्र॑स्यास्तु॒ वेत्वाज्य्॑स्य॒ होत॒र्यज॑ - सु॒वीरो॑ वी॒रै-र्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)

(अ॒ग्नि-न्तनू॒नपा॑त॒-न्नरा॒शग्ंस॑म॒ग्निमि॒ड ई॑डि॒तो ब॒र्॒हिर्दुर॑ उ॒षासा॒नक्ता॒ दैव्या॑ ति॒स्रस्त्वष्टा॑रं॒-वँन॒स्पति॑म॒ग्निम् )

(पञ्च॒ वेत्वेको॑ वि॒यन्तु॒ द्विर्वी॒तामेको॑ वि॒यन्तु॒ द्विर्वेत्वेको॑ वियन्तु॒ होत॒र्यज॑)

अनुवाकं 3 - आप्रिय प्रयाजानां-याँज्याः

समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे । दे॒वो दे॒वान्. य॑जसि जातवेदः । आ च॒ वह॑ मित्रमह-श्चिकि॒त्वान् । त्व-न्दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः ॥ तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ यानान्॑ । मद्ध्वा॑ सम॒ञ्जन्-थ्स्व॑दया सुजिह्व ।

मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन्न् । दे॒व॒त्रा च॑ कृणुह्यद्ध्व॒र-न्नः॑ ॥ नरा॒शग्ंस॑स्य महि॒मान॑मेषाम् । उप॑स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः ॥ 7 ॥

ते सु॒क्रत॑व॒-श्शुच॑यो धिय॒धांः । स्वद॑न्तु दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या ॥ आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॑श्च । आया᳚ह्यग्ने॒ वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ ।

त्व-न्दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता᳚ । स ए॑नान्. यक्षीषि॒तो यजी॑यान् ॥ प्रा॒चीन॑-म्ब॒र्॒हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्याः । वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ अग्रे॒ अह्ना᳚म् ।

व्यु॑ प्रथते वित॒रं-वँरी॑यः । दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम् ॥ 8 ॥

व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या विश्र॑यन्ताम् । पति॑भ्यो॒ नजन॑य॒-श्शुम्भ॑मानाः । देवी᳚र्द्वारो बृहती-र्विश्वमिन्वाः । दे॒वेभ्यो॑ भवथ सुप्राय॒णाः ॥ आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒ते उपा॑के । उ॒षासा॒नक्ता॑ सदता॒-न्नि योनौ᳚ ।

दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मे । अधि॒ श्रियग्ं॑ शुक्र॒पिश॒-न्दधा॑ने ॥ दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा सु॒वाचा᳚ । मिमा॑ना य॒ज्ञ-म्मनु॑षो॒ यज॑द्ध्यै ॥ 9 ॥

प्र॒चो॒दय॑न्ता वि॒दथे॑षु का॒रू । प्रा॒चीन॒-ञ्ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आनो॑ य॒ज्ञ-म्भार॑ती॒ तूय॑मेतु । इडा॑ मनु॒ष्वदि॒ह चे॒तय॑न्ती । ति॒स्रो दे॒वी-र्ब॒र्॒हिरेदग्ग् स्यो॒नम् । सर॑स्वती॒ स्वप॑स-स्सदन्तु ॥

य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री । रू॒पैरपिग्ं॑श॒-द्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् ।

दे॒व-न्त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान् ॥ 10 ॥

उ॒पाव॑सृज॒त्-त्मन्या॑ सम॒ञ्जन्न् । दे॒वाना॒-म्पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वीग्ंषि॑ । वन॒स्पतिः॑ शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः । स्वद॑न्तु ह॒व्य-म्मधु॑ना घृ॒तेन॑ ॥

स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम् । अ॒ग्नि-र्दे॒वाना॑-मभवत्-पुरो॒गाः । अ॒स्य होतुः॑ प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि ।

स्वाहा॑कृतग्ं ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 11 ॥

(य॒ज्ञैः - स्यो॒नं - ँयज॑द्ध्यै - वि॒द्वान॒ - +ष्टौ च॑) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - पर्यग्निकरणीया ऋचः

अ॒ग्निर्-होता॑ नो अद्ध्व॒रे । वा॒जी सन्-परि॑णीयते ।

दे॒वो दे॒वेषु॑ य॒ज्ञियः॑ ॥ परि॑ त्रिवि॒ष्ट्य॑द्ध्व॒रम् । यात्य॒ग्नी र॒थीरि॑व । आ दे॒वेषु॒ प्रयो॒ दध॑त् ॥ परि॒ वाज॑पतिः क॒विः । अ॒ग्निर्-ह॒व्या न्य॑क्रमीत् ।

दध॒-द्रत्ना॑नि दा॒शुषे᳚ ॥ 12 ॥

(अ॒ग्निर्-होता॑ नो॒ नव॑) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - मैत्रावरुणप्रैषः

अजै॑द॒ग्निः । अस॑न॒द्वाज॒-न्नि । दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्या-ऽवा᳚ट् । प्राञ्जो॑भिर्-हिन्वा॒नः ।

धेना॑भिः॒ कल्प॑मानः । य॒ज्ञस्यायुः॑ प्रति॒रन्न् ।

उप॒ प्रेष्य॑ होतः । ह॒व्या दे॒वेभ्यः॑ ॥ 13 ॥

(अजै॑द॒ष्टौ) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - होतुरध्रिगुप्रैषः

दैव्या᳚-श्शमितार उ॒त म॑नुष्या॒ आर॑भद्ध्वम् । उप॑ नयत॒ मेद्ध्या॒ दुरः॑ । आ॒शासा॑ना॒ मेध॑पतिभ्या॒-म्मेध᳚म् । प्रास्मा॑ अ॒ग्नि-म्भ॑रत । स्तृ॒णी॒त ब॒र्॒हिः । अन्वे॑न-म्मा॒ता म॑न्यताम् । अनु॑ पि॒ता ।

अनु॒ भ्राता॒ सग॑र्भ्यः । अनु॒ सखा॒ सयू᳚थ्यः ॥

उ॒दी॒चीनाग्ं॑ अस्य प॒दो निध॑त्तात् ॥ 14 ॥

सूर्य॒-ञ्चक्षु॑र्गमयतात् । वात॑-म्प्रा॒णम॒न्व-व॑सृजतात् । दिश॒-श्श्रोत्र᳚म् । अ॒न्तरि॑क्ष॒मसु᳚म् । पृ॒थि॒वीग्ं शरी॑रम् । ए॒क॒धा-ऽस्य॒ त्वच॒माच्छ्य॑तात् । पु॒रा नाभ्या॑ अपि॒शसो॑ व॒पामुत्खि॑दतात् । अ॒न्तरे॒वोष्माणं॑-वाँरयतात् । श्ये॒नम॑स्य॒ वक्षः॑ कृणुतात् । प्र॒शसा॑ बा॒हू ॥ 15 ॥

श॒ला दो॒षणी᳚ । क॒श्यपे॒वाग्ंसा᳚ । अच्छि॑द्रे॒ श्रोणी᳚ ।

क॒वषो॒रू स्रे॒कप॑र्णा-ऽष्ठी॒वन्ता᳚ । षड्विग्ं॑शतिरस्य॒ वङ्क्र॑यः ।

ता अ॑नु॒ष्ठ्योच्च्या॑वयतात् । गात्र॑-ङ्गात्रम॒स्यानू॑न-ङ्कृणुतात् । ऊ॒व॒द्ध्य॒गो॒ह-म्पार्थि॑व-ङ्खनतात् । अ॒स्ना रक्ष॒-स्सग्ंसृ॑जतात् ।

व॒नि॒ष्ठुम॑स्य॒ मा रा॑विष्ट ॥ 16 ॥

उरू॑क॒-म्मन्य॑मानाः ॥ नेद्व॑स्तो॒के तन॑ये । रवि॑ता॒ रव॑च्छमितारः । अद्ध्रि॑गो शमी॒द्ध्वम् । सु॒शमि॑ शमीद्ध्वम् । श॒मी॒द्ध्व-म॑द्ध्रिगो ॥

अद्ध्रि॑गु॒श्चापा॑पश्च । उ॒भौ दे॒वानाग्ं॑ शमि॒तारौ᳚ । तावि॒म-म्प॒शुग्ग् श्र॑पयता-म्प्रवि॒द्वाग्ंसौ᳚ ।

यथा॑ यथा-ऽस्य॒ श्रप॑ण॒-न्तथा॑तथा ॥ 17 ॥

[ध॒त्ता॒-द्- बा॒हू - मा रा॑विष्ट॒ - तथा॑तथा ] (अ. 6)

अनुवाकं 7 - स्तोकविषय-म्मैत्रावरुणानुवचनम्

जु॒षस्व॑ स॒प्रथ॑स्तमम् । वचो॑ दे॒वफ्स॑रस्तमम् ।

ह॒व्या जुह्वा॑न आ॒सनि॑ ॥ इ॒म-न्नो॑ य॒ज्ञम॒मृते॑षु धेहि । इ॒मा ह॒व्या जा॑तवेदो जुषस्व । स्तो॒काना॑मग्ने॒ मेद॑सो घृ॒तस्य॑ । होतः॒ प्राशा॑न प्रथ॒मो नि॒षद्य॑ ॥ घृ॒तव॑न्तः पावक ते ।

स्तो॒कास्श्चो॑तन्ति॒ मेद॑सः । स्वध॑र्म-न्दे॒ववी॑तये ॥ 18 ॥

श्रेष्ठ॑-न्नो धेहि॒ वार्य᳚म् ॥ तुभ्यग्ग्॑ स्तो॒का घृ॑त॒श्चुतः॑ । अग्ने॒ विप्रा॑य सन्त्य । ऋषि॒-श्श्रेष्ठ॒-स्समि॑द्ध्यसे । य॒ज्ञस्य॑ प्रावि॒ता भ॑व ॥

तुभ्यग्ग्॑ श्चोतन्त्यद्ध्रिगो शचीवः । स्तो॒कासो॑ अग्ने॒ मेद॑सो घृ॒तस्य॑ । क॒वि॒श॒स्तो बृ॑ह॒ता भा॒नुना-ऽऽगाः᳚ । ह॒व्या जु॑षस्व मेधिर ॥

ओजि॑ष्ठ-न्ते मद्ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तम् । प्रते॑ व॒य-न्द॑दामहे । श्चोत॑न्ति ते वसो स्तो॒का अधि॑ त्व॒चि ।

प्रति॒ तान्दे॑व॒शो वि॑हि ॥ 19 ॥

(दे॒ववी॑तय॒-उद्भृ॑त॒-न्त्रीणि॑ च) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - वपा पुरोडाशस्विष्टकृता-म्पुरोनुवाक्याः प्रैषाश्च

आ वृ॑त्रहणा वृत्र॒हभि॒-श्शुष्मैः᳚ । इन्द्र॑ या॒त-न्नमो॑भिरग्ने अ॒र्वाक् । यु॒वग्ं राधो॑भि॒रक॑वेभिरिन्द्र । अग्ने॑ अ॒स्मे भ॑वतमुत्त॒मेभिः॑ ॥ होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । छाग॑स्य व॒पाया॒ मेद॑सः । जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ वि ह्यख्य॒-न्मन॑सा॒ वस्य॑ इ॒च्छन्न् । इन्द्रा᳚ग्नी ज्ञा॒स उ॒त वा॑ सजा॒तान् ॥ 20 ॥

नान्या यु॒वत्प्रम॑तिरस्ति॒ मह्य᳚म् । स वा॒-न्धियं॑-वाँज॒यन्ती॑मतक्षम् ॥ होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । पु॒रो॒डाश॑स्य जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥

त्वामी॑डते अजि॒र-न्दू॒त्या॑य । ह॒विष्म॑न्त॒-स्सद॒मि-न्मानु॑षासः । यस्य॑ दे॒वैरास॑दो ब॒र्॒हिर॑ग्ने । अहा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑ भवन्तु ॥ होता॑ यक्षद॒ग्निम् । पु॒रो॒डाश॑स्य जु॒षताग्ं॑ ह॒विः ।

होत॒र्यज॑ ॥ 21 ॥

(स॒जा॒ता - न॒ग्नि-न्द्वे च॑) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - तेषामेव याज्याः

गी॒र्भिर्विप्रः॒ प्रम॑तिमि॒च्छमा॑नः । ई॒॑ र॒यिं-यँ॒शस॑-म्पूर्व॒भाज᳚म् । इन्द्रा᳚ग्नी वृत्रहणा सुवज्रा । प्रणो॒ नव्ये॑भिस्तिरत-न्दे॒ष्णैः ॥ माच्छे᳚द्म र॒श्मीग्ंरिति॒ नाध॑मानाः । पि॒तृ॒णाग्ं शक्ती॑रनु॒ यच्छ॑मानाः । इ॒न्द्रा॒ग्निभ्या॒-ङ्कं-वृँष॑णो मदन्ति । ता ह्यद्री॑ धि॒षणा॑या उ॒पस्थे᳚ ॥

अ॒ग्निग्ं सु॑दी॒तिग्ं सु॒दृश॑-ङ्गृ॒णन्तः॑ ।

न॒म॒स्याम॒स्त्वेड्य॑-ञ्जातवेदः ।

त्वा-न्दू॒तम॑र॒तिग्ं ह॑व्य॒वाह᳚म् ।

दे॒वा अ॑कृण्व-न्न॒मृत॑स्य॒ नाभि᳚म् ॥ 22 ॥

(जा॒त॒वे॒दो॒ द्वे च॑) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - मनोतासूक्तम्

त्वग्ग् ह्य॑ग्ने प्रथ॒मो म॒नोता᳚ । अ॒स्या धि॒यो अभ॑वो दस्म॒ होता᳚ । त्वग्ं सीं᳚-वृँष-न्नकृणो-र्दु॒ष्टरी॑तु । सहो॒ विश्व॑स्मै॒ सह॑से॒ सह॑द्ध्यै ॥ अधा॒ होता॒ न्य॑सीदो॒ यजी॑यान् । इ॒डस्प॒द इ॒षय॒न्नीड्य॒-स्सन्न् । त-न्त्वा॒ नरः॑ प्रथ॒म-न्दे॑व॒यन्तः॑ । म॒हो रा॒ये चि॒तय॑न्तो॒ अनु॑ ग्मन्न् ॥ वृ॒तेव॒ यन्त॑-म्ब॒हुभि॑-र्वस॒व्यैः᳚ ।

त्वे र॒यि-ञ्जा॑गृ॒वाग्ंसो॒ अनु॑ ग्मन्न् ॥ 23 ॥

रुश॑न्तम॒ग्नि-न्द॑र्श॒त-म्बृ॒हन्त᳚म् । व॒पाव॑न्तं-विँ॒श्वहा॑ दीदि॒वाग्ंस᳚म् ॥ प॒द-न्दे॒वस्य॒ नम॑सा वि॒यन्तः॑ । श्र॒व॒स्यव॒-श्श्रव॑ आप॒न्नमृ॑क्तम् ।

नामा॑नि चि-द्दधिरे य॒ज्ञिया॑नि । भ॒द्राया᳚-न्ते रणयन्त॒ सन्दृ॑ष्टौ ॥ त्वां-वँ॑र्धन्ति क्षि॒तयः॑ पृथि॒व्याम् । त्वग्ं राय॑ उ॒भया॑सो॒ जना॑नाम् ।

त्व-न्त्रा॒ता त॑रणे॒ चेत्यो॑ भूः ।

पि॒ता मा॒ता सद॒मि-न्मानु॑षाणाम् ॥ 24 ॥

स प॒र्येण्य॒-स्स प्रि॒यो वि॒क्ष्व॑ग्निः । होता॑ म॒न्द्रो निष॑सादा॒ यजी॑यान् । त-न्त्वा॑ व॒य-न्दम॒ आ दी॑दि॒वाग्ंस᳚म् । उप॑ज्ञु॒बाधो॒ नम॑सा सदेम ॥

त-न्त्वा॑ व॒यग्ं सु॒धियो॒ नव्य॑मग्ने । सु॒म्ना॒यव॑ ईमहे देव॒यन्तः॑ । त्वं-विँशो॑ अनयो॒ दीद्या॑नः । दि॒वो अ॑ग्ने बृह॒ता रो॑च॒नेन॑ ॥

वि॒शा-ङ्क॒विं-विँ॒श्पति॒ग्ं॒ शश्व॑तीनाम् ।

नि॒तोश॑नं-वृँष॒भ-ञ्च॑र्षणी॒नाम् ॥ 25 ॥

प्रेती॑षणिमि॒षय॑न्त-म्पाव॒कम् । राज॑न्तम॒ग्निं-यँ॑ज॒तग्ं र॑यी॒णाम् ॥ सो अ॑ग्न ईजे शश॒मे च॒ मर्तः॑ । यस्त॒ आन॑ट्-थ्स॒मिधा॑ ह॒व्यदा॑तिम् ।

य आहु॑ति॒-म्परि॒ वेदा॒ नमो॑भिः । विश्वेथ्स वा॒मा द॑धते॒ त्वोतः॑ ॥ अ॒स्मा उ॑ ते॒ महि॑ म॒हे वि॑धेम । नमो॑भिरग्ने स॒मिधो॒त ह॒व्यैः ।

वेदी॑ सूनो सहसो गी॒र्भिरु॒क्थैः ।

आ ते॑ भ॒द्रायाग्ं॑ सुम॒तौ य॑तेम ॥ 26 ॥

आ यस्त॒तन्थ॒ रोद॑सी॒ वि भा॒सा । श्रवो॑भिश्च श्रव॒स्य॑स्तरु॑त्रः । बृ॒हद्भि॒-र्वाजै॒-स्स्थवि॑रेभिर॒स्मे । रे॒वद्भि॑रग्ने वित॒रं-विँभा॑हि ॥

नृ॒वद्व॑सो॒ सद॒मिद्धे᳚ह्य॒स्मे । भूरि॑ तो॒काय॒ तन॑याय प॒र्श्वः । पू॒र्वीरिषो॑ बृह॒तीरा॒रे अ॑घाः । अ॒स्मे भ॒द्रा सौ᳚श्रव॒सानि॑ सन्तु ॥

पु॒रूण्य॑ग्ने पुरु॒धा त्वा॒या । वसू॑नि राजन्-व॒सुता॑ते अश्याम् । पु॒रूणि॒ हि त्वे पु॑रुवार॒ सन्ति॑ ।

अग्ने॒ वसु॑ विध॒ते राज॑नि॒ त्वे ॥ 27 ॥

(जा॒गृ॒वाग्ंसो॒ अनु॑ ग्म॒न् - मानु॑षाणां - चर्षणी॒नां - ँय॑ते - माश्या॒-न्द्वे च॑) (अ. 10)

अनुवाकं 11 - हविर्वनस्पतिस्विष्टकृता-म्पुरोनुवाक्याः प्रैषाश्च

आ भ॑रतग्ं शिक्षतं-वँज्रबाहू ।

अ॒स्माग्ं इ॑न्द्राग्नी अवत॒ग्ं॒ शची॑भिः ।

इ॒मे नु ते र॒श्मय॒-स्सूर्य॑स्य ।

येभिः॑ सपि॒त्व-म्पि॒तरो॑ न॒ आयन्न्॑ ॥

होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य । म॒द्ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तम् । पु॒रा द्वेषो᳚भ्यः । पु॒रा पौरु॑षेय्या गृ॒भः । घस्ता᳚न्नू॒नम् ॥ 28 ॥

घा॒से अ॑ज्राणां॒-यँव॑सप्रथमानाम् । सु॒मत्क्ष॑राणाग्ं श॒तरु॑द्रियाणाम् ।

अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्ताना॒-म्पीवो॑पवसनानाम् ।

पा॒र्श्व॒त-श्श्रो॑णि॒त-श्शि॑ताम॒त उ॑थ्साद॒तः । अङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानाम् । कर॑त ए॒वेन्द्रा॒ग्नी । जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥

दे॒वेभ्यो॑ वनस्पते ह॒वीग्ंषि॑ ।

हिर॑ण्यपर्ण प्र॒दिव॑स्ते॒ अर्थ᳚म् ॥ 29 ॥

प्र॒द॒क्षि॒णि-द्र॑श॒नया॑ नि॒यूय॑ । ऋ॒तस्य॑ वक्षि प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठैः ॥ होता॑ यक्ष॒-द्वन॒स्पति॑म॒भि हि । पि॒ष्टत॑मया॒ रभि॑ष्ठया रश॒नया-ऽऽधि॑त ।

यत्रे᳚न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि ।

यत्र॒ वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।

यत्र॑ दे॒वाना॑माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि । यत्रा॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि ।

तत्रै॒त-म्प्र॒स्तु-त्ये॑वो-प॒स्तुत्ये॑वो॒पाव॑स्रक्षत् ।

रभी॑याग्ं समिव कृ॒त्वी ॥ 30 ॥

कर॑दे॒व-न्दे॒वो वन॒स्पतिः॑ । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ पि॒प्री॒हि दे॒वाग्ं उ॑श॒तो य॑विष्ठ । वि॒द्वां ऋ॒तूग्ंर्-ऋ॑तुपते यजे॒ह ।

ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने ।

त्वग्ं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥

होता॑ यक्षद॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृत᳚म् ।

अया॑ड॒ग्नि-रि॑न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि । अया॒ड्वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।

अया᳚ड्दे॒वाना॑-माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि ।

यक्ष॑द॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि । यक्ष॒-थ्स्व-म्म॑हि॒मान᳚म् । आय॑जता॒मेज्या॒ इषः॑ । कृ॒णोतु॒ सो अ॑द्ध्व॒रा जा॒तवे॑दाः । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ 31 ॥

(नू॒न - मर्थं॑ - कृ॒त्वी - पाथाग्ं॑सि स॒प्त च॑) (अ. 11)

अनुवाकं 12 - तेषामेव याज्याः

उपो॑ह॒ यद्वि॒दथं॑-वाँ॒जिनो॒ गूः । गी॒र्भि-र्विप्राः॒ प्रम॑ति-मि॒च्छमा॑नाः । अ॒र्वन्तो॒ न काष्ठा॒-न्नक्ष॑माणाः । इ॒न्द्रा॒ग्नी जोहु॑वतो॒ नर॒स्ते ॥

वन॑स्पते रश॒नया॑-ऽभि॒धाय॑ । पि॒ष्टत॑मया व॒युना॑नि वि॒द्वान् । वह॑ देव॒त्रा दि॑धिषो ह॒वीग्ंषि॑ । प्र च॑ दा॒तार॑म॒मृते॑षु वोचः ॥ अ॒ग्निग्ग् स्वि॑ष्ट॒कृत᳚म् । अया॑ड॒ग्नि-रि॑न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि ॥ 32 ॥

अया॒ड्वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।

अया᳚ड्दे॒वाना॑-माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि ।

यक्ष॑द॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि । यक्ष॒-थ्स्व-म्म॑हि॒मान᳚म् । आय॑जता॒मेज्या॒ इषः॑ । कृ॒णोतु॒ सो अ॑द्ध्व॒रा जा॒तवे॑दाः । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । अग्ने॒ यद॒द्य वि॒शो अ॑द्ध्वरस्य होतः ।

पाव॑क शोचे॒ वेष्ट्वग्ं हि यज्वा᳚ ।

ऋ॒ता य॑जासि महि॒ना वि य-द्भूः ।

ह॒व्या व॑ह यविष्ठ॒ या ते॑ अ॒द्य ॥ 33 ॥

(धामा॑नि॒ - भुरेक॑-ञ्च) (अ. 12)

अनुवाकं 13 - अनूयाजप्रैषाः

दे॒व-म्ब॒र्॒हि-स्सु॑दे॒व-न्दे॒वै-स्स्या-थ्सु॒वीरं॑-वीँ॒रैर्वस्तो᳚-र्वृ॒ज्येता॒क्तोः प्रभ्रि॑-ये॒तात्य॒न्यान्-रा॒या ब॒र्॒हिष्म॑तो मदेम वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥ दे॒वी-र्द्वारः॑ सङ्घा॒ते वि॒ड्वीर्याम॑ञ्छिथि॒रा ध्रु॒वा दे॒वहू॑तौ व॒थ्स

ई॑मेना॒स्तरु॑ण॒ आमि॑मीयात्-कुमा॒रो वा॒ नव॑जातो॒ मैना॒ अर्वा॑ रे॒णुक॑काटः॒ पृण॑ग्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु॒ यज॑ ॥ दे॒वी उ॒षासा॒ नक्ता-ऽद्या॒स्मिन्. य॒ज्ञे प्र॑य॒त्य॑ह्वेता॒मपि॑ नू॒न-न्दैवी॒र्विशः॒ प्राया॑सिष्टा॒ग्ं॒ सुप्री॑ते॒ सुधि॑ते वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥

दे॒वी जोष्ट्री॒ वसु॑धिती॒ ययो॑र॒न्या-ऽघा द्वेषाग्ं॑सि यु॒यव॒दा-ऽन्या व॑क्ष॒-द्वसु॒ वार्या॑णि॒ यज॑मानाय वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ इष॒मूर्ज॑म॒न्या व॑क्ष॒थ्सग्धि॒ग्ं॒ सपी॑तिम॒न्या नवे॑न॒ पूर्व॒-न्दय॑माना॒-स्स्याम॑ पुरा॒णेन॒ नव॒-न्तामूर्ज॑मू॒र्जाहु॑ती ऊ॒र्जय॑माने अधातां-वँसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥

दे॒वा दैव्या॒ होता॑रा॒ नेष्टा॑रा॒ पोता॑रा ह॒ताघ॑शग्ंसा-वाभ॒रद्व॑सू वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥

दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीरिडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती॒ द्या-म्भार॑त्यादि॒त्यै-र॑स्पृक्ष॒-थ्सर॑स्वती॒मग्ं रु॒द्रै-र्य॒ज्ञमा॑वी-दि॒हैवेड॑या॒ वसु॑मत्या

सध॒माद॑-म्मदेम वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु॒ यज॑ ॥

दे॒वो नरा॒शग्ंस॑-स्त्रिशी॒र्॒षा ष॑ड॒क्ष-श्श॒तमिदे॑नग्ं शितिपृ॒ष्ठा आद॑धति स॒हस्र॑मी॒-म्प्रव॑हन्ति मि॒त्रावरु॒णेद॑स्य हो॒त्रमर्ह॑तो॒

बृह॒स्पतिः॑ स्तो॒त्रम॒श्विना ऽऽद्ध्व॑र्यवं-वँसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥

दे॒वो वन॒स्पति॑-र्व॒र्॒षप्रा॑वा घृ॒तनि॑र्णि॒ग्-द्या-

मग्रे॒णास्पृ॑क्ष॒दा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑नाप्राः पृथि॒वी-मुप॑रेणादृग्ंही-द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥

दे॒व-म्ब॒र्॒हिर्वारि॑तीना-न्नि॒धे धा॑सि॒ प्रच्यु॑तीना॒म-प्र॑च्युत-न्निकाम॒धर॑ण-म्पुरुस्पा॒र्॒हं-यँश॑स्वदे॒ना ब॒र्॒हिषा॒-ऽन्या ब॒र्॒हीग्ष्य॒भिष्या॑म वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥

दे॒वो अ॒ग्नि-स्स्वि॑ष्ट॒कृ-थ्सु॒द्रवि॑णा म॒न्द्रः क॒वि-स्स॒त्यम॑न्मा-ऽऽय॒जी होता॒ होतु॑र्-होतु॒राय॑जीया॒नग्ने॒ यान्-दे॒वानया॒ड्याग्ं अपि॑प्रे॒र्ये ते॑ हो॒त्रे अम॑थ्सत॒ ताग्ं स॑स॒नुषी॒ग्ं॒ होत्रा᳚-न्देव-ङ्ग॒मा-न्दि॒वि दे॒वेषु॑ य॒ज्ञमेर॑ये॒मग्ग्

स्वि॑ष्ट॒कृच्चाग्ने॒ होता-ऽभू᳚र्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य नमोवा॒के वीहि॒ यज॑ ॥ 34 ॥

(यजैक॑-ञ्च) (अ. 13)

अनुवाकं 14 - अनूयाजयाज्याः

दे॒व-म्ब॒र्॒हिः । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु ।

दे॒वीर्द्वारः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु । दे॒वी उ॒षासा॒ नक्ता᳚ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् । दे॒वी जोष्ट्री᳚ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् ।

दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् ॥ 35 ॥

दे॒वा दैव्या॒ होता॑रा । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् । दे॒वीस्ति॒स्र-स्ति॒स्रो दे॒वीः ।

व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु ।

दे॒वो नरा॒शग्ंसः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु । दे॒वो वन॒स्पतिः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु । दे॒व-म्ब॒र्॒हिर्वारि॑तीनाम् । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु ॥ 36 ॥

दे॒वो अ॒ग्नि-स्स्वि॑ष्ट॒कृत् । सु॒द्रवि॑णा म॒न्द्रः क॒विः । स॒त्यम॑न्मा-ऽऽय॒जी होता᳚ । होतु॑र्-होतु॒राय॑जीयान् ।

अग्ने॒ यान्दे॒वानया᳚ट् । याग्ं अपि॑प्रेः । ये ते॑ हो॒त्रे अम॑थ्सत । ताग्ं स॑स॒नुषी॒ग्ं॒ होत्रा᳚-न्देव-ङ्ग॒माम् । दि॒वि दे॒वेषु॑ य॒ज्ञमेर॑ये॒मम् । स्वि॒ष्ट॒कृच्चाग्ने॒ होता-ऽभूः᳚ ।

व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य नमोवा॒के वीहि॑ ॥ 37 ॥

(वी॒तां॒ - ँवे॒त्व - भू॒रेक॑-ञ्च) (अ. 14)

अनुवाकं 15 - सूक्तवाकप्रैषाः

अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं-यँज॑मानः॒ पच॑-न्प॒क्तीः पच॑-न्पुरो॒डाशं॑

ब॒द्ध्न-न्नि॑न्द्रा॒ग्निभ्या॒-ञ्छागग्ं॑ सूप॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑-रभव-दिन्द्रा॒ग्निभ्या॒-ञ्छागे॒नाघ॑स्ता॒-न्त-म्मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒ता-ऽग्र॑भीष्टा॒मवी॑वृधेता-म्पुरो॒डाशे॑न॒ त्वाम॒द्यर्ष॑ आर्षेयर्षीणा-न्नपादवृणीता॒यं-यँज॑मानो ब॒हुभ्य॒ आ सङ्ग॑तेभ्य ए॒ष मे॑ दे॒वेषु॒ वसु॒ वार्या य॑क्ष्यत॒ इति॒ ता या

दे॒वा दे॑व॒-दाना॒न्यदु॒स्तान्य॑स्मा॒ आ च॒ शास्वा च॑ गुरस्वेषि॒तश्च॑ होत॒रसि॑ भद्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑ष-स्सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॑हि ॥ 38 ॥

(अ॒ग्निम॒द्यैक᳚म्) (अ. 15)

(अ॒ञ्जन्ति॒ - होता॑ यक्ष॒थ् - समि॑द्वो अ॒द्या - ग्नि - रजै॒-द्- दैव्या॑ - जु॒षस् - वा वृ॑त्रहणा - गी॒र्भि - स्त्वग्ग् ह्या - भ॑रत॒ - मुपो॑ह॒ य-द्- दे॒व-म्ब॒र्॒हि-स्सु॑दे॒वं - दे॒व-म्ब॒र्॒हि - र॒ग्निम॒द्य पञ्च॑दश)

(अ॒ञ्जन् - त्यु॒पाव॑सृज॒न् - नान्या यु॒वत् - कर॑दे॒व म॒ष्टात्रिग्ं॑शत्)

(अ॒ञ्जन्ति॑ - सू॒क्ता ब्रू॑हि)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके षष्ठः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥