Krishna

3.6 - ପଶୁହୌତ୍ରମ୍ - କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପାଠଃ - ଅଞ୍ଜନ୍ତି ତ୍ଵାମଧ୍ଵରେ

3.6 - Pashuhautram - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Anjanti Tvamadhvare

🖋️ Oriya script
📄 Download PDF
କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକଃ - ପଶୁହୌତ୍ରମ୍
ଓ-ନ୍ନମଃ ପରମାତ୍ମନେ, ଶ୍ରୀ ମହାଗଣପତଯେ ନମଃ,
ଶ୍ରୀ ଗୁରୁଭ୍ଯୋ ନମଃ । ହ॒ରିଃ॒ ଓମ୍ ॥
ଅନୁଵାକଂ 1 - ଯୂପସଂସ୍କାରାଃ
ଅ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॒ ତ୍ଵାମ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେ ଦେ॑ଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଵନ॑ସ୍ପତେ॒ ମଧୁ॑ନା॒ ଦୈଵ୍ଯେ॑ନ । ଯଦୂ॒ର୍ଧ୍ଵସ୍ତି॑ଷ୍ଠା॒-ଦ୍ଦ୍ରଵି॑ଣେ॒ହ ଧ॑ତ୍ତାତ୍ । ଯଦ୍ଵା॒ କ୍ଷଯୋ॑ ମା॒ତୁର॒ସ୍ଯା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥ ଉଚ୍ଛ୍ର॑ଯସ୍ଵ ଵନସ୍ପତେ । ଵର୍​ଷ୍ମ॑-ନ୍ପୃଥି॒ଵ୍ଯା ଅଧି॑ । ସୁମି॑ତୀ ମୀ॒ଯମା॑ନଃ ।
ଵର୍ଚୋ॑ଧା ଯ॒ଜ୍ଞଵା॑ହସେ ॥ ସମି॑ଦ୍ଧସ୍ଯ॒ ଶ୍ରଯ॑ମାଣଃ ପୁ॒ରସ୍ତା᳚ତ୍ । ବ୍ରହ୍ମ॑ ଵନ୍ଵା॒ନୋ ଅ॒ଜରଗ୍ଂ॑ ସୁ॒ଵୀର᳚ମ୍ ॥ 1 ॥
ଆ॒ରେ ଅ॒ସ୍ମଦମ॑ତି॒-ମ୍ବାଧ॑ମାନଃ । ଉଚ୍ଛ୍ର॑ଯସ୍ଵ ମହ॒ତେ ସୌଭ॑ଗାଯ ॥ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵ ଊ॒ଷୁଣ॑ ଊ॒ତଯେ᳚ । ତିଷ୍ଠା॑ ଦେ॒ଵୋ ନ ସ॑ଵି॒ତା । ଊ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ଵାଜ॑ସ୍ଯ॒ ସନି॑ତା॒ ଯଦ॒ଞ୍ଜିଭିଃ॑ । ଵା॒ଘଦ୍ଭି॑-ର୍ଵି॒ହ୍ଵଯା॑ମହେ ॥
ଊ॒ର୍ଧ୍ଵୋ ନଃ॑ ପା॒ହ୍ଯଗ୍ଂହ॑ସୋ॒ ନି କେ॒ତୁନା᳚ । ଵିଶ୍ଵ॒ଗ୍ଂ॒ ସମ॒ତ୍ରିଣ॑-ନ୍ଦହ ।
କୃ॒ଧୀ ନ॑ ଊ॒ର୍ଧ୍ଵାଞ୍ଚ॒ ରଥା॑ଯ ଜୀ॒ଵସେ᳚ ।
ଵି॒ଦା ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ନୋ॒ ଦୁଵଃ॑ ॥ 2 ॥
ଜା॒ତୋ ଜା॑ଯତେ ସୁଦିନ॒ତ୍ଵେ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ । ସମ॒ର୍ଯ ଆ ଵି॒ଦଥେ॒ ଵର୍ଧ॑ମାନଃ । ପୁ॒ନନ୍ତି॒ ଧୀରା॑ ଅ॒ପସୋ॑ ମନୀ॒ଷା । ଦେ॒ଵ॒ଯା ଵିପ୍ର॒ ଉଦି॑ଯର୍ତି॒ ଵାଚ᳚ମ୍ ॥ ଯୁଵା॑ ସୁ॒ଵାସାଃ॒ ପରି॑ଵୀତ॒ ଆଗା᳚ତ୍ । ସ ଉ॒ ଶ୍ରେଯା᳚-ନ୍ଭଵତି॒ ଜାଯ॑ମାନଃ ।
ତ-ନ୍ଧୀରା॑ସଃ କ॒ଵଯ॒ ଉନ୍ନ॑ଯନ୍ତି । ସ୍ଵା॒ଧିଯୋ॒ ମନ॑ସା ଦେଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ ॥ ପୃ॒ଥୁ॒ପାଜା॒ ଅମ॑ର୍ତ୍ଯଃ । ଘୃ॒ତନି॑ର୍ଣି॒ଖ୍-ସ୍ଵା॑ହୁତଃ ॥ 3 ॥
ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ହଵ୍ଯ॒ଵାଟ୍ ॥ ତଗ୍ଂ ସ॒ବାଧୋ॑ ଯ॒ତସ୍ରୁ॑ଚଃ । ଇ॒ତ୍ଥା ଧି॒ଯା ଯ॒ଜ୍ଞଵ॑ନ୍ତଃ । ଆଚ॑କ୍ରୁର॒ଗ୍ନି-ମୂ॒ତଯେ᳚ ॥ ତ୍ଵଂ-ଵଁରୁ॑ଣ ଉ॒ତ ମି॒ତ୍ରୋ ଅ॑ଗ୍ନେ । ତ୍ଵାଂ-ଵଁ॑ର୍ଧନ୍ତି ମ॒ତିଭି॒-ର୍ଵସି॑ଷ୍ଠାଃ ।
ତ୍ଵେ ଵସୁ॑ ସୁଷଣ॒ନାନି॑ ସନ୍ତୁ ।
ଯୂ॒ଯ-ମ୍ପା॑ତ ସ୍ଵ॒ସ୍ତିଭି॒-ସ୍ସଦା॑ ନଃ ॥ 4 ॥
(ସୁ॒ଵୀରଂ॒ - ଦୁଵଃ॒ - ସ୍ଵା॑ହୁତୋ॒ - +-ଽଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 1)
ଅନୁଵାକଂ 2 - ପ୍ରଯାଜଵିଷଯା ମୈତ୍ରାଵରୁଣପ୍ରୈଷାଃ
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସ॒ମିଧା॑ ସୁଷ॒ମିଧା॒ ସମି॑ଦ୍ଧ॒-ନ୍ନାଭା॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯା-ସ୍ସ॑ଗ॒ନ୍ଥେ ଵା॒ମସ୍ଯ॑ ।
ଵର୍​ଷ୍ମ॑ନ୍ଦି॒ଵ ଇ॒ଡସ୍ପ॒ଦେ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒ତ୍-ତନୂ॒ନପା॑ତ॒-ମଦି॑ତେ॒-ର୍ଗର୍ଭ॒-ମ୍ଭୁଵ॑ନସ୍ଯ ଗୋ॒ପାମ୍ । ମଦ୍ଧ୍ଵା॒-ଽଦ୍ଯ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଦେଵ॒ଯାନା᳚ନ୍ପ॒ଥୋ ଅ॑ନକ୍ତୁ॒ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒-ନ୍ନରା॒ଶଗ୍ଂସ॑-ନ୍ନୃଶ॒ସ୍ତ୍ର-ନ୍ନୄଗ୍ଂଃ ପ୍ର॑ଣେତ୍ରମ୍ । ଗୋଭି॑-ର୍ଵ॒ପାଵା॒ନ୍-ଥ୍ସ୍ଯା-ଦ୍ଵୀ॒ରୈ-ଶ୍ଶକ୍ତୀ॑ଵା॒ନ୍-ରଥୈଃ᳚ ପ୍ରଥମ॒ଯାଵା॒ ହିର॑ଣ୍ଯୈଶ୍ଚ॒ନ୍ଦ୍ରୀ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦ॒ଗ୍ନିମି॒ଡ ଈ॑ଡି॒ତୋ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆଵ॑କ୍ଷ-ଦ୍ଦୂ॒ତୋ ହ॑ଵ୍ଯ॒ଵାଡମୂ॑ରଃ ।
ଉପେ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞମୁପେ॒ମା-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵହୂ॑ତିମଵତୁ॒ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ-ଦ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॒ଷ୍ଟରୀ॒ମୋର୍ଣ॑ମ୍ରଦା ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞେ ଵି ଚ॒ ପ୍ର ଚ॑ ପ୍ରଥତାଗ୍​ ସ୍ଵାସ॒ସ୍ଥ-ନ୍ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ।
ଏମେ॑ନଦ॒ଦ୍ଯ ଵସ॑ଵୋ ରୁ॒ଦ୍ରା ଆ॑ଦିତ୍ଯା-ସ୍ସ॑ଦନ୍ତୁ ପ୍ରି॒ଯମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯାସ୍ତୁ॒ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ 5 ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒-ଦ୍ଦୁର॑ ଋ॒ଷ୍ଵାଃ କ॑ଵ॒ଷ୍ଯୋ-ଽକୋ॑ଷଧାଵନୀ॒-ରୁଦାତା॑ଭି॒-ର୍ଜିହ॑ତାଂ॒-ଵିଁ ପକ୍ଷୋ॑ଭି-ଶ୍ଶ୍ରଯନ୍ତାମ୍ । ସୁ॒ପ୍ରା॒ଯ॒ଣା ଅ॒ସ୍ମିନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞେ ଵିଶ୍ର॑ଯନ୍ତା-ମୃତା॒ଵୃଧୋ॑ ଵି॒ଯନ୍ତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦୁ॒ଷାସା॒ନକ୍ତା॑ ବୃହ॒ତୀ ସୁ॒ପେଶ॑ସା॒ ନୄଗ୍ଂଃ ପତି॑ଭ୍ଯୋ॒ ଯୋନି॑-ଙ୍କୃଣ୍ଵା॒ନେ ।
ସ॒ଗ୍ଗ୍॒ସ୍ମଯ॑ମାନେ॒ ଇନ୍ଦ୍ରେ॑ଣ ଦେ॒ଵୈରେଦ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୀ॑ଦତାଂ-ଵୀଁ॒ତାମାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒-ଦ୍ଦୈଵ୍ଯା॒ ହୋତା॑ରା ମ॒ନ୍ଦ୍ରା ପୋତା॑ରା କ॒ଵୀ ପ୍ରଚେ॑ତସା ।
ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟମ॒ଦ୍ଯାନ୍ଯଃ କ॑ରଦି॒ଷା ସ୍ଵ॑ଭିଗୂର୍ତମ॒ନ୍ଯ ଊ॒ର୍ଜା ସତ॑ଵସେ॒ମଂ-ଯଁ॒ଜ୍ଞ-ନ୍ଦି॒ଵି ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଧତ୍ତାଂ-ଵୀଁ॒ତାମାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷତ୍-ତି॒ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀର॒ପସା॑ମ॒ପସ୍ତ॑ମା॒ ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ର-ମ॒ଦ୍ଯେଦମପ॑-ସ୍ତନ୍ଵତାମ୍ ।
ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଦେ॒ଵମପୋ॑ ଵି॒ଯନ୍ତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒ତ୍-ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ର॒-ମଚି॑ଷ୍ଟୁ॒ମପା॑କଗ୍ଂ ରେତୋ॒ଧାଂ-ଵିଁଶ୍ର॑ଵସଂ-ଯଁଶୋ॒ଧାମ୍ ।
ପୁ॒ରୁ॒ରୂପ॒ମକା॑ମକର୍​ଶନଗ୍ଂ ସୁ॒ପୋଷଃ॒ ପୋଷୈ॒-ସ୍ସ୍ଯା-ଥ୍ସୁ॒ଵୀରୋ॑ ଵୀ॒ରୈ-ର୍ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒-ଦ୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑-ମୁ॒ପାଵ॑ସ୍ରକ୍ଷଦ୍ଧି॒ଯୋ ଜୋ॒ଷ୍ଟାରଗ୍ଂ॑ ଶ॒ଶମ॒ନ୍ନରଃ॑ ।
ସ୍ଵଦା॒-ଥ୍ସ୍ଵଧି॑ତିର୍-ଋତୁ॒ଥା-ଽଦ୍ଯ ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯା-ଽଵା॒ଡ୍-ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵାହା-ଽଽଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ସ୍ଵାହା॒ ମେଦ॑ସ॒-ସ୍ସ୍ଵାହା᳚ ସ୍ତୋ॒କାନା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॒ ସ୍ଵାହା॑ କୃତୀନା॒ଗ୍॒ ସ୍ଵାହା॑ ହ॒ଵ୍ଯସୂ᳚କ୍ତୀନାମ୍ ।
ସ୍ଵାହା॑ ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଆ᳚ଜ୍ଯ॒ପାନ୍-ଥ୍ସ୍ଵାହା॒-ଽଗ୍ନିଗ୍ଂ ହୋ॒ତ୍ରାଜ୍ଜୁ॑ଷା॒ଣା ଅଗ୍ନ॒ ଆଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ 6 ॥
(ପ୍ରି॒ଯମିନ୍ଦ୍ର॑ସ୍ଯାସ୍ତୁ॒ ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ୍॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ - ସୁ॒ଵୀରୋ॑ ଵୀ॒ରୈ-ର୍ଵେତ୍ଵାଜ୍ଯ॑ସ୍ଯ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ଚ॒ତ୍ଵାରି॑ ଚ) (ଅ. 2)
(ଅ॒ଗ୍ନି-ନ୍ତନୂ॒ନପା॑ତ॒-ନ୍ନରା॒ଶଗ୍ଂସ॑ମ॒ଗ୍ନିମି॒ଡ ଈ॑ଡି॒ତୋ ବ॒ର୍॒ହିର୍ଦୁର॑ ଉ॒ଷାସା॒ନକ୍ତା॒ ଦୈଵ୍ଯା॑ ତି॒ସ୍ରସ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ରଂ॒-ଵଁନ॒ସ୍ପତି॑ମ॒ଗ୍ନିମ୍ )
(ପଞ୍ଚ॒ ଵେତ୍ଵେକୋ॑ ଵି॒ଯନ୍ତୁ॒ ଦ୍ଵିର୍ଵୀ॒ତାମେକୋ॑ ଵି॒ଯନ୍ତୁ॒ ଦ୍ଵିର୍ଵେତ୍ଵେକୋ॑ ଵିଯନ୍ତୁ॒ ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑)
ଅନୁଵାକଂ 3 - ଆପ୍ରିଯ ପ୍ରଯାଜାନାଂ-ଯାଁଜ୍ଯାଃ
ସମି॑ଦ୍ଧୋ ଅ॒ଦ୍ଯ ମନୁ॑ଷୋ ଦୁରୋ॒ଣେ । ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵାନ୍. ଯ॑ଜସି ଜାତଵେଦଃ । ଆ ଚ॒ ଵହ॑ ମିତ୍ରମହ-ଶ୍ଚିକି॒ତ୍ଵାନ୍ । ତ୍ଵ-ନ୍ଦୂ॒ତଃ କ॒ଵିର॑ସି॒ ପ୍ରଚେ॑ତାଃ ॥ ତନୂ॑ନପାତ୍ପ॒ଥ ଋ॒ତସ୍ଯ॒ ଯାନାନ୍॑ । ମଦ୍ଧ୍ଵା॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍-ଥ୍ସ୍ଵ॑ଦଯା ସୁଜିହ୍ଵ ।
ମନ୍ମା॑ନି ଧୀ॒ଭିରୁ॒ତ ଯ॒ଜ୍ଞମୃ॒ନ୍ଧନ୍ନ୍ । ଦେ॒ଵ॒ତ୍ରା ଚ॑ କୃଣୁହ୍ଯଦ୍ଧ୍ଵ॒ର-ନ୍ନଃ॑ ॥ ନରା॒ଶଗ୍ଂସ॑ସ୍ଯ ମହି॒ମାନ॑ମେଷାମ୍ । ଉପ॑ସ୍ତୋଷାମ ଯଜ॒ତସ୍ଯ॑ ଯ॒ଜ୍ଞୈଃ ॥ 7 ॥
ତେ ସୁ॒କ୍ରତ॑ଵ॒-ଶ୍ଶୁଚ॑ଯୋ ଧିଯ॒ଧାଂଃ । ସ୍ଵଦ॑ନ୍ତୁ ଦେ॒ଵା ଉ॒ଭଯା॑ନି ହ॒ଵ୍ଯା ॥ ଆ॒ଜୁହ୍ଵା॑ନ॒ ଈଡ୍ଯୋ॒ ଵନ୍ଦ୍ଯ॑ଶ୍ଚ । ଆଯା᳚ହ୍ଯଗ୍ନେ॒ ଵସୁ॑ଭି-ସ୍ସ॒ଜୋଷାଃ᳚ ।
ତ୍ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵାନା॑ମସି ଯହ୍ଵ॒ ହୋତା᳚ । ସ ଏ॑ନାନ୍. ଯକ୍ଷୀଷି॒ତୋ ଯଜୀ॑ଯାନ୍ ॥ ପ୍ରା॒ଚୀନ॑-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଃ ପ୍ର॒ଦିଶା॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାଃ । ଵସ୍ତୋ॑ର॒ସ୍ଯା ଵୃ॑ଜ୍ଯତେ॒ ଅଗ୍ରେ॒ ଅହ୍ନା᳚ମ୍ ।
ଵ୍ଯୁ॑ ପ୍ରଥତେ ଵିତ॒ରଂ-ଵଁରୀ॑ଯଃ । ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॒ ଅଦି॑ତଯେ ସ୍ଯୋ॒ନମ୍ ॥ 8 ॥
ଵ୍ଯଚ॑ସ୍ଵତୀରୁର୍ଵି॒ଯା ଵିଶ୍ର॑ଯନ୍ତାମ୍ । ପତି॑ଭ୍ଯୋ॒ ନଜନ॑ଯ॒-ଶ୍ଶୁମ୍ଭ॑ମାନାଃ । ଦେଵୀ᳚ର୍ଦ୍ଵାରୋ ବୃହତୀ-ର୍ଵିଶ୍ଵମିନ୍ଵାଃ । ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଭଵଥ ସୁପ୍ରାଯ॒ଣାଃ ॥ ଆ ସୁ॒ଷ୍ଵଯ॑ନ୍ତୀ ଯଜ॒ତେ ଉପା॑କେ । ଉ॒ଷାସା॒ନକ୍ତା॑ ସଦତା॒-ନ୍ନି ଯୋନୌ᳚ ।
ଦି॒ଵ୍ଯେ ଯୋଷ॑ଣେ ବୃହ॒ତୀ ସୁ॑ରୁ॒କ୍ମେ । ଅଧି॒ ଶ୍ରିଯଗ୍ଂ॑ ଶୁକ୍ର॒ପିଶ॒-ନ୍ଦଧା॑ନେ ॥ ଦୈଵ୍ଯା॒ ହୋତା॑ରା ପ୍ରଥ॒ମା ସୁ॒ଵାଚା᳚ । ମିମା॑ନା ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ମନୁ॑ଷୋ॒ ଯଜ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ 9 ॥
ପ୍ର॒ଚୋ॒ଦଯ॑ନ୍ତା ଵି॒ଦଥେ॑ଷୁ କା॒ରୂ । ପ୍ରା॒ଚୀନ॒-ଞ୍ଜ୍ଯୋତିଃ॑ ପ୍ର॒ଦିଶା॑ ଦି॒ଶନ୍ତା᳚ ॥ ଆନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞ-ମ୍ଭାର॑ତୀ॒ ତୂଯ॑ମେତୁ । ଇଡା॑ ମନୁ॒ଷ୍ଵଦି॒ହ ଚେ॒ତଯ॑ନ୍ତୀ । ତି॒ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀ-ର୍ବ॒ର୍॒ହିରେଦଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଯୋ॒ନମ୍ । ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ସ୍ଵପ॑ସ-ସ୍ସଦନ୍ତୁ ॥
ଯ ଇ॒ମେ ଦ୍ଯାଵା॑ପୃଥି॒ଵୀ ଜନି॑ତ୍ରୀ । ରୂ॒ପୈରପିଗ୍ଂ॑ଶ॒-ଦ୍ଭୁଵ॑ନାନି॒ ଵିଶ୍ଵା᳚ । ତମ॒ଦ୍ଯ ହୋ॑ତରିଷି॒ତୋ ଯଜୀ॑ଯାନ୍ ।
ଦେ॒ଵ-ନ୍ତ୍ଵଷ୍ଟା॑ରମି॒ହ ଯ॑କ୍ଷି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ ॥ 10 ॥
ଉ॒ପାଵ॑ସୃଜ॒ତ୍-ତ୍ମନ୍ଯା॑ ସମ॒ଞ୍ଜନ୍ନ୍ । ଦେ॒ଵାନା॒-ମ୍ପାଥ॑ ଋତୁ॒ଥା ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ଵନ॒ସ୍ପତିଃ॑ ଶମି॒ତା ଦେ॒ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନିଃ । ସ୍ଵଦ॑ନ୍ତୁ ହ॒ଵ୍ଯ-ମ୍ମଧୁ॑ନା ଘୃ॒ତେନ॑ ॥
ସ॒ଦ୍ଯୋ ଜା॒ତୋ ଵ୍ଯ॑ମିମୀତ ଯ॒ଜ୍ଞମ୍ । ଅ॒ଗ୍ନି-ର୍ଦେ॒ଵାନା॑-ମଭଵତ୍-ପୁରୋ॒ଗାଃ । ଅ॒ସ୍ଯ ହୋତୁଃ॑ ପ୍ର॒ଦିଶ୍ଯୃ॒ତସ୍ଯ॑ ଵା॒ଚି ।
ସ୍ଵାହା॑କୃତଗ୍ଂ ହ॒ଵିର॑ଦନ୍ତୁ ଦେ॒ଵାଃ ॥ 11 ॥
(ଯ॒ଜ୍ଞୈଃ - ସ୍ଯୋ॒ନଂ - ଁଯଜ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ - ଵି॒ଦ୍ଵାନ॒ - +ଷ୍ଟୌ ଚ॑) (ଅ. 3)
ଅନୁଵାକଂ 4 - ପର୍ଯଗ୍ନିକରଣୀଯା ଋଚଃ
ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହୋତା॑ ନୋ ଅଦ୍ଧ୍ଵ॒ରେ । ଵା॒ଜୀ ସନ୍-ପରି॑ଣୀଯତେ ।
ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞିଯଃ॑ ॥ ପରି॑ ତ୍ରିଵି॒ଷ୍ଟ୍ଯ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରମ୍ । ଯାତ୍ଯ॒ଗ୍ନୀ ର॒ଥୀରି॑ଵ । ଆ ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ପ୍ରଯୋ॒ ଦଧ॑ତ୍ ॥ ପରି॒ ଵାଜ॑ପତିଃ କ॒ଵିଃ । ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହ॒ଵ୍ଯା ନ୍ଯ॑କ୍ରମୀତ୍ ।
ଦଧ॒-ଦ୍ରତ୍ନା॑ନି ଦା॒ଶୁଷେ᳚ ॥ 12 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନିର୍-ହୋତା॑ ନୋ॒ ନଵ॑) (ଅ. 4)
ଅନୁଵାକଂ 5 - ମୈତ୍ରାଵରୁଣପ୍ରୈଷଃ
ଅଜୈ॑ଦ॒ଗ୍ନିଃ । ଅସ॑ନ॒ଦ୍ଵାଜ॒-ନ୍ନି । ଦେ॒ଵୋ ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ହ॒ଵ୍ଯା-ଽଵା᳚ଟ୍ । ପ୍ରାଞ୍ଜୋ॑ଭିର୍-ହିନ୍ଵା॒ନଃ ।
ଧେନା॑ଭିଃ॒ କଲ୍ପ॑ମାନଃ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯାଯୁଃ॑ ପ୍ରତି॒ରନ୍ନ୍ ।
ଉପ॒ ପ୍ରେଷ୍ଯ॑ ହୋତଃ । ହ॒ଵ୍ଯା ଦେ॒ଵେଭ୍ଯଃ॑ ॥ 13 ॥
(ଅଜୈ॑ଦ॒ଷ୍ଟୌ) (ଅ. 5)
ଅନୁଵାକଂ 6 - ହୋତୁରଧ୍ରିଗୁପ୍ରୈଷଃ
ଦୈଵ୍ଯା᳚-ଶ୍ଶମିତାର ଉ॒ତ ମ॑ନୁଷ୍ଯା॒ ଆର॑ଭଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଉପ॑ ନଯତ॒ ମେଦ୍ଧ୍ଯା॒ ଦୁରଃ॑ । ଆ॒ଶାସା॑ନା॒ ମେଧ॑ପତିଭ୍ଯା॒-ମ୍ମେଧ᳚ମ୍ । ପ୍ରାସ୍ମା॑ ଅ॒ଗ୍ନି-ମ୍ଭ॑ରତ । ସ୍ତୃ॒ଣୀ॒ତ ବ॒ର୍॒ହିଃ । ଅନ୍ଵେ॑ନ-ମ୍ମା॒ତା ମ॑ନ୍ଯତାମ୍ । ଅନୁ॑ ପି॒ତା ।
ଅନୁ॒ ଭ୍ରାତା॒ ସଗ॑ର୍ଭ୍ଯଃ । ଅନୁ॒ ସଖା॒ ସଯୂ᳚ଥ୍ଯଃ ॥
ଉ॒ଦୀ॒ଚୀନାଗ୍ଂ॑ ଅସ୍ଯ ପ॒ଦୋ ନିଧ॑ତ୍ତାତ୍ ॥ 14 ॥
ସୂର୍ଯ॒-ଞ୍ଚକ୍ଷୁ॑ର୍ଗମଯତାତ୍ । ଵାତ॑-ମ୍ପ୍ରା॒ଣମ॒ନ୍ଵ-ଵ॑ସୃଜତାତ୍ । ଦିଶ॒-ଶ୍ଶ୍ରୋତ୍ର᳚ମ୍ । ଅ॒ନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒ମସୁ᳚ମ୍ । ପୃ॒ଥି॒ଵୀଗ୍ଂ ଶରୀ॑ରମ୍ । ଏ॒କ॒ଧା-ଽସ୍ଯ॒ ତ୍ଵଚ॒ମାଚ୍ଛ୍ଯ॑ତାତ୍ । ପୁ॒ରା ନାଭ୍ଯା॑ ଅପି॒ଶସୋ॑ ଵ॒ପାମୁତ୍ଖି॑ଦତାତ୍ । ଅ॒ନ୍ତରେ॒ଵୋଷ୍ମାଣଂ॑-ଵାଁରଯତାତ୍ । ଶ୍ଯେ॒ନମ॑ସ୍ଯ॒ ଵକ୍ଷଃ॑ କୃଣୁତାତ୍ । ପ୍ର॒ଶସା॑ ବା॒ହୂ ॥ 15 ॥
ଶ॒ଲା ଦୋ॒ଷଣୀ᳚ । କ॒ଶ୍ଯପେ॒ଵାଗ୍ଂସା᳚ । ଅଚ୍ଛି॑ଦ୍ରେ॒ ଶ୍ରୋଣୀ᳚ ।
କ॒ଵଷୋ॒ରୂ ସ୍ରେ॒କପ॑ର୍ଣା-ଽଷ୍ଠୀ॒ଵନ୍ତା᳚ । ଷଡ୍ଵିଗ୍ଂ॑ଶତିରସ୍ଯ॒ ଵଙ୍କ୍ର॑ଯଃ ।
ତା ଅ॑ନୁ॒ଷ୍ଠ୍ଯୋଚ୍ଚ୍ଯା॑ଵଯତାତ୍ । ଗାତ୍ର॑-ଙ୍ଗାତ୍ରମ॒ସ୍ଯାନୂ॑ନ-ଙ୍କୃଣୁତାତ୍ । ଊ॒ଵ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ଗୋ॒ହ-ମ୍ପାର୍ଥି॑ଵ-ଙ୍ଖନତାତ୍ । ଅ॒ସ୍ନା ରକ୍ଷ॒-ସ୍ସଗ୍ଂସୃ॑ଜତାତ୍ ।
ଵ॒ନି॒ଷ୍ଠୁମ॑ସ୍ଯ॒ ମା ରା॑ଵିଷ୍ଟ ॥ 16 ॥
ଉରୂ॑କ॒-ମ୍ମନ୍ଯ॑ମାନାଃ ॥ ନେଦ୍ଵ॑ସ୍ତୋ॒କେ ତନ॑ଯେ । ରଵି॑ତା॒ ରଵ॑ଚ୍ଛମିତାରଃ । ଅଦ୍ଧ୍ରି॑ଗୋ ଶମୀ॒ଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ସୁ॒ଶମି॑ ଶମୀଦ୍ଧ୍ଵମ୍ । ଶ॒ମୀ॒ଦ୍ଧ୍ଵ-ମ॑ଦ୍ଧ୍ରିଗୋ ॥
ଅଦ୍ଧ୍ରି॑ଗୁ॒ଶ୍ଚାପା॑ପଶ୍ଚ । ଉ॒ଭୌ ଦେ॒ଵାନାଗ୍ଂ॑ ଶମି॒ତାରୌ᳚ । ତାଵି॒ମ-ମ୍ପ॒ଶୁଗ୍ଗ୍​ ଶ୍ର॑ପଯତା-ମ୍ପ୍ରଵି॒ଦ୍ଵାଗ୍ଂସୌ᳚ ।
ଯଥା॑ ଯଥା-ଽସ୍ଯ॒ ଶ୍ରପ॑ଣ॒-ନ୍ତଥା॑ତଥା ॥ 17 ॥
[ଧ॒ତ୍ତା॒-ଦ୍- ବା॒ହୂ - ମା ରା॑ଵିଷ୍ଟ॒ - ତଥା॑ତଥା ] (ଅ. 6)
ଅନୁଵାକଂ 7 - ସ୍ତୋକଵିଷଯ-ମ୍ମୈତ୍ରାଵରୁଣାନୁଵଚନମ୍
ଜୁ॒ଷସ୍ଵ॑ ସ॒ପ୍ରଥ॑ସ୍ତମମ୍ । ଵଚୋ॑ ଦେ॒ଵଫ୍ସ॑ରସ୍ତମମ୍ ।
ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁହ୍ଵା॑ନ ଆ॒ସନି॑ ॥ ଇ॒ମ-ନ୍ନୋ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମ॒ମୃତେ॑ଷୁ ଧେହି । ଇ॒ମା ହ॒ଵ୍ଯା ଜା॑ତଵେଦୋ ଜୁଷସ୍ଵ । ସ୍ତୋ॒କାନା॑ମଗ୍ନେ॒ ମେଦ॑ସୋ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ । ହୋତଃ॒ ପ୍ରାଶା॑ନ ପ୍ରଥ॒ମୋ ନି॒ଷଦ୍ଯ॑ ॥ ଘୃ॒ତଵ॑ନ୍ତଃ ପାଵକ ତେ ।
ସ୍ତୋ॒କାସ୍ଶ୍ଚୋ॑ତନ୍ତି॒ ମେଦ॑ସଃ । ସ୍ଵଧ॑ର୍ମ-ନ୍ଦେ॒ଵଵୀ॑ତଯେ ॥ 18 ॥
ଶ୍ରେଷ୍ଠ॑-ନ୍ନୋ ଧେହି॒ ଵାର୍ଯ᳚ମ୍ ॥ ତୁଭ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ସ୍ତୋ॒କା ଘୃ॑ତ॒ଶ୍ଚୁତଃ॑ । ଅଗ୍ନେ॒ ଵିପ୍ରା॑ଯ ସନ୍ତ୍ଯ । ଋଷି॒-ଶ୍ଶ୍ରେଷ୍ଠ॒-ସ୍ସମି॑ଦ୍ଧ୍ଯସେ । ଯ॒ଜ୍ଞସ୍ଯ॑ ପ୍ରାଵି॒ତା ଭ॑ଵ ॥
ତୁଭ୍ଯଗ୍ଗ୍॑ ଶ୍ଚୋତନ୍ତ୍ଯଦ୍ଧ୍ରିଗୋ ଶଚୀଵଃ । ସ୍ତୋ॒କାସୋ॑ ଅଗ୍ନେ॒ ମେଦ॑ସୋ ଘୃ॒ତସ୍ଯ॑ । କ॒ଵି॒ଶ॒ସ୍ତୋ ବୃ॑ହ॒ତା ଭା॒ନୁନା-ଽଽଗାଃ᳚ । ହ॒ଵ୍ଯା ଜୁ॑ଷସ୍ଵ ମେଧିର ॥
ଓଜି॑ଷ୍ଠ-ନ୍ତେ ମଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ମେଦ॒ ଉଦ୍ଭୃ॑ତମ୍ । ପ୍ରତେ॑ ଵ॒ଯ-ନ୍ଦ॑ଦାମହେ । ଶ୍ଚୋତ॑ନ୍ତି ତେ ଵସୋ ସ୍ତୋ॒କା ଅଧି॑ ତ୍ଵ॒ଚି ।
ପ୍ରତି॒ ତାନ୍ଦେ॑ଵ॒ଶୋ ଵି॑ହି ॥ 19 ॥
(ଦେ॒ଵଵୀ॑ତଯ॒-ଉଦ୍ଭୃ॑ତ॒-ନ୍ତ୍ରୀଣି॑ ଚ) (ଅ. 7)
ଅନୁଵାକଂ 8 - ଵପା ପୁରୋଡାଶସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତା-ମ୍ପୁରୋନୁଵାକ୍ଯାଃ ପ୍ରୈଷାଶ୍ଚ
ଆ ଵୃ॑ତ୍ରହଣା ଵୃତ୍ର॒ହଭି॒-ଶ୍ଶୁଷ୍ମୈଃ᳚ । ଇନ୍ଦ୍ର॑ ଯା॒ତ-ନ୍ନମୋ॑ଭିରଗ୍ନେ ଅ॒ର୍ଵାକ୍ । ଯୁ॒ଵଗ୍ଂ ରାଧୋ॑ଭି॒ରକ॑ଵେଭିରିନ୍ଦ୍ର । ଅଗ୍ନେ॑ ଅ॒ସ୍ମେ ଭ॑ଵତମୁତ୍ତ॒ମେଭିଃ॑ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଛାଗ॑ସ୍ଯ ଵ॒ପାଯା॒ ମେଦ॑ସଃ । ଜୁ॒ଷେତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ ଵି ହ୍ଯଖ୍ଯ॒-ନ୍ମନ॑ସା॒ ଵସ୍ଯ॑ ଇ॒ଚ୍ଛନ୍ନ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଜ୍ଞା॒ସ ଉ॒ତ ଵା॑ ସଜା॒ତାନ୍ ॥ 20 ॥
ନାନ୍ଯା ଯୁ॒ଵତ୍ପ୍ରମ॑ତିରସ୍ତି॒ ମହ୍ଯ᳚ମ୍ । ସ ଵା॒-ନ୍ଧିଯଂ॑-ଵାଁଜ॒ଯନ୍ତୀ॑ମତକ୍ଷମ୍ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ଯ ଜୁ॒ଷେତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ତ୍ଵାମୀ॑ଡତେ ଅଜି॒ର-ନ୍ଦୂ॒ତ୍ଯା॑ଯ । ହ॒ଵିଷ୍ମ॑ନ୍ତ॒-ସ୍ସଦ॒ମି-ନ୍ମାନୁ॑ଷାସଃ । ଯସ୍ଯ॑ ଦେ॒ଵୈରାସ॑ଦୋ ବ॒ର୍॒ହିର॑ଗ୍ନେ । ଅହା᳚ନ୍ଯସ୍ମୈ ସୁ॒ଦିନା॑ ଭଵନ୍ତୁ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦ॒ଗ୍ନିମ୍ । ପୁ॒ରୋ॒ଡାଶ॑ସ୍ଯ ଜୁ॒ଷତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ ।
ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ 21 ॥
(ସ॒ଜା॒ତା - ନ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 8)
ଅନୁଵାକଂ 9 - ତେଷାମେଵ ଯାଜ୍ଯାଃ
ଗୀ॒ର୍ଭିର୍ଵିପ୍ରଃ॒ ପ୍ରମ॑ତିମି॒ଚ୍ଛମା॑ନଃ । ଈ॒॑ ର॒ଯିଂ-ଯଁ॒ଶସ॑-ମ୍ପୂର୍ଵ॒ଭାଜ᳚ମ୍ । ଇନ୍ଦ୍ରା᳚ଗ୍ନୀ ଵୃତ୍ରହଣା ସୁଵଜ୍ରା । ପ୍ରଣୋ॒ ନଵ୍ଯେ॑ଭିସ୍ତିରତ-ନ୍ଦେ॒ଷ୍ଣୈଃ ॥ ମାଚ୍ଛେ᳚ଦ୍ମ ର॒ଶ୍ମୀଗ୍ଂରିତି॒ ନାଧ॑ମାନାଃ । ପି॒ତୃ॒ଣାଗ୍ଂ ଶକ୍ତୀ॑ରନୁ॒ ଯଚ୍ଛ॑ମାନାଃ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯା॒-ଙ୍କଂ-ଵୃଁଷ॑ଣୋ ମଦନ୍ତି । ତା ହ୍ଯଦ୍ରୀ॑ ଧି॒ଷଣା॑ଯା ଉ॒ପସ୍ଥେ᳚ ॥
ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଂ ସୁ॑ଦୀ॒ତିଗ୍ଂ ସୁ॒ଦୃଶ॑-ଙ୍ଗୃ॒ଣନ୍ତଃ॑ ।
ନ॒ମ॒ସ୍ଯାମ॒ସ୍ତ୍ଵେଡ୍ଯ॑-ଞ୍ଜାତଵେଦଃ ।
ତ୍ଵା-ନ୍ଦୂ॒ତମ॑ର॒ତିଗ୍ଂ ହ॑ଵ୍ଯ॒ଵାହ᳚ମ୍ ।
ଦେ॒ଵା ଅ॑କୃଣ୍ଵ-ନ୍ନ॒ମୃତ॑ସ୍ଯ॒ ନାଭି᳚ମ୍ ॥ 22 ॥
(ଜା॒ତ॒ଵେ॒ଦୋ॒ ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 9)
ଅନୁଵାକଂ 10 - ମନୋତାସୂକ୍ତମ୍
ତ୍ଵଗ୍ଗ୍​ ହ୍ଯ॑ଗ୍ନେ ପ୍ରଥ॒ମୋ ମ॒ନୋତା᳚ । ଅ॒ସ୍ଯା ଧି॒ଯୋ ଅଭ॑ଵୋ ଦସ୍ମ॒ ହୋତା᳚ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ସୀଂ᳚-ଵୃଁଷ-ନ୍ନକୃଣୋ-ର୍ଦୁ॒ଷ୍ଟରୀ॑ତୁ । ସହୋ॒ ଵିଶ୍ଵ॑ସ୍ମୈ॒ ସହ॑ସେ॒ ସହ॑ଦ୍ଧ୍ଯୈ ॥ ଅଧା॒ ହୋତା॒ ନ୍ଯ॑ସୀଦୋ॒ ଯଜୀ॑ଯାନ୍ । ଇ॒ଡସ୍ପ॒ଦ ଇ॒ଷଯ॒ନ୍ନୀଡ୍ଯ॒-ସ୍ସନ୍ନ୍ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॒ ନରଃ॑ ପ୍ରଥ॒ମ-ନ୍ଦେ॑ଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ମ॒ହୋ ରା॒ଯେ ଚି॒ତଯ॑ନ୍ତୋ॒ ଅନୁ॑ ଗ୍ମନ୍ନ୍ ॥ ଵୃ॒ତେଵ॒ ଯନ୍ତ॑-ମ୍ବ॒ହୁଭି॑-ର୍ଵସ॒ଵ୍ଯୈଃ᳚ ।
ତ୍ଵେ ର॒ଯି-ଞ୍ଜା॑ଗୃ॒ଵାଗ୍ଂସୋ॒ ଅନୁ॑ ଗ୍ମନ୍ନ୍ ॥ 23 ॥
ରୁଶ॑ନ୍ତମ॒ଗ୍ନି-ନ୍ଦ॑ର୍​ଶ॒ତ-ମ୍ବୃ॒ହନ୍ତ᳚ମ୍ । ଵ॒ପାଵ॑ନ୍ତଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ଵହା॑ ଦୀଦି॒ଵାଗ୍ଂସ᳚ମ୍ ॥ ପ॒ଦ-ନ୍ଦେ॒ଵସ୍ଯ॒ ନମ॑ସା ଵି॒ଯନ୍ତଃ॑ । ଶ୍ର॒ଵ॒ସ୍ଯଵ॒-ଶ୍ଶ୍ରଵ॑ ଆପ॒ନ୍ନମୃ॑କ୍ତମ୍ ।
ନାମା॑ନି ଚି-ଦ୍ଦଧିରେ ଯ॒ଜ୍ଞିଯା॑ନି । ଭ॒ଦ୍ରାଯା᳚-ନ୍ତେ ରଣଯନ୍ତ॒ ସନ୍ଦୃ॑ଷ୍ଟୌ ॥ ତ୍ଵାଂ-ଵଁ॑ର୍ଧନ୍ତି କ୍ଷି॒ତଯଃ॑ ପୃଥି॒ଵ୍ଯାମ୍ । ତ୍ଵଗ୍ଂ ରାଯ॑ ଉ॒ଭଯା॑ସୋ॒ ଜନା॑ନାମ୍ ।
ତ୍ଵ-ନ୍ତ୍ରା॒ତା ତ॑ରଣେ॒ ଚେତ୍ଯୋ॑ ଭୂଃ ।
ପି॒ତା ମା॒ତା ସଦ॒ମି-ନ୍ମାନୁ॑ଷାଣାମ୍ ॥ 24 ॥
ସ ପ॒ର୍ଯେଣ୍ଯ॒-ସ୍ସ ପ୍ରି॒ଯୋ ଵି॒କ୍ଷ୍ଵ॑ଗ୍ନିଃ । ହୋତା॑ ମ॒ନ୍ଦ୍ରୋ ନିଷ॑ସାଦା॒ ଯଜୀ॑ଯାନ୍ । ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଵ॒ଯ-ନ୍ଦମ॒ ଆ ଦୀ॑ଦି॒ଵାଗ୍ଂସ᳚ମ୍ । ଉପ॑ଜ୍ଞୁ॒ବାଧୋ॒ ନମ॑ସା ସଦେମ ॥
ତ-ନ୍ତ୍ଵା॑ ଵ॒ଯଗ୍ଂ ସୁ॒ଧିଯୋ॒ ନଵ୍ଯ॑ମଗ୍ନେ । ସୁ॒ମ୍ନା॒ଯଵ॑ ଈମହେ ଦେଵ॒ଯନ୍ତଃ॑ । ତ୍ଵଂ-ଵିଁଶୋ॑ ଅନଯୋ॒ ଦୀଦ୍ଯା॑ନଃ । ଦି॒ଵୋ ଅ॑ଗ୍ନେ ବୃହ॒ତା ରୋ॑ଚ॒ନେନ॑ ॥
ଵି॒ଶା-ଙ୍କ॒ଵିଂ-ଵିଁ॒ଶ୍ପତି॒ଗ୍ଂ॒ ଶଶ୍ଵ॑ତୀନାମ୍ ।
ନି॒ତୋଶ॑ନଂ-ଵୃଁଷ॒ଭ-ଞ୍ଚ॑ର୍​ଷଣୀ॒ନାମ୍ ॥ 25 ॥
ପ୍ରେତୀ॑ଷଣିମି॒ଷଯ॑ନ୍ତ-ମ୍ପାଵ॒କମ୍ । ରାଜ॑ନ୍ତମ॒ଗ୍ନିଂ-ଯଁ॑ଜ॒ତଗ୍ଂ ର॑ଯୀ॒ଣାମ୍ ॥ ସୋ ଅ॑ଗ୍ନ ଈଜେ ଶଶ॒ମେ ଚ॒ ମର୍ତଃ॑ । ଯସ୍ତ॒ ଆନ॑ଟ୍-ଥ୍ସ॒ମିଧା॑ ହ॒ଵ୍ଯଦା॑ତିମ୍ ।
ଯ ଆହୁ॑ତି॒-ମ୍ପରି॒ ଵେଦା॒ ନମୋ॑ଭିଃ । ଵିଶ୍ଵେଥ୍ସ ଵା॒ମା ଦ॑ଧତେ॒ ତ୍ଵୋତଃ॑ ॥ ଅ॒ସ୍ମା ଉ॑ ତେ॒ ମହି॑ ମ॒ହେ ଵି॑ଧେମ । ନମୋ॑ଭିରଗ୍ନେ ସ॒ମିଧୋ॒ତ ହ॒ଵ୍ଯୈଃ ।
ଵେଦୀ॑ ସୂନୋ ସହସୋ ଗୀ॒ର୍ଭିରୁ॒କ୍ଥୈଃ ।
ଆ ତେ॑ ଭ॒ଦ୍ରାଯାଗ୍ଂ॑ ସୁମ॒ତୌ ଯ॑ତେମ ॥ 26 ॥
ଆ ଯସ୍ତ॒ତନ୍ଥ॒ ରୋଦ॑ସୀ॒ ଵି ଭା॒ସା । ଶ୍ରଵୋ॑ଭିଶ୍ଚ ଶ୍ରଵ॒ସ୍ଯ॑ସ୍ତରୁ॑ତ୍ରଃ । ବୃ॒ହଦ୍ଭି॒-ର୍ଵାଜୈ॒-ସ୍ସ୍ଥଵି॑ରେଭିର॒ସ୍ମେ । ରେ॒ଵଦ୍ଭି॑ରଗ୍ନେ ଵିତ॒ରଂ-ଵିଁଭା॑ହି ॥
ନୃ॒ଵଦ୍ଵ॑ସୋ॒ ସଦ॒ମିଦ୍ଧେ᳚ହ୍ଯ॒ସ୍ମେ । ଭୂରି॑ ତୋ॒କାଯ॒ ତନ॑ଯାଯ ପ॒ର୍​ଶ୍ଵଃ । ପୂ॒ର୍ଵୀରିଷୋ॑ ବୃହ॒ତୀରା॒ରେ ଅ॑ଘାଃ । ଅ॒ସ୍ମେ ଭ॒ଦ୍ରା ସୌ᳚ଶ୍ରଵ॒ସାନି॑ ସନ୍ତୁ ॥
ପୁ॒ରୂଣ୍ଯ॑ଗ୍ନେ ପୁରୁ॒ଧା ତ୍ଵା॒ଯା । ଵସୂ॑ନି ରାଜନ୍-ଵ॒ସୁତା॑ତେ ଅଶ୍ଯାମ୍ । ପୁ॒ରୂଣି॒ ହି ତ୍ଵେ ପୁ॑ରୁଵାର॒ ସନ୍ତି॑ ।
ଅଗ୍ନେ॒ ଵସୁ॑ ଵିଧ॒ତେ ରାଜ॑ନି॒ ତ୍ଵେ ॥ 27 ॥
(ଜା॒ଗୃ॒ଵାଗ୍ଂସୋ॒ ଅନୁ॑ ଗ୍ମ॒ନ୍ - ମାନୁ॑ଷାଣାଂ - ଚର୍​ଷଣୀ॒ନାଂ - ଁଯ॑ତେ - ମାଶ୍ଯା॒-ନ୍ଦ୍ଵେ ଚ॑) (ଅ. 10)
ଅନୁଵାକଂ 11 - ହଵିର୍ଵନସ୍ପତିସ୍ଵିଷ୍ଟକୃତା-ମ୍ପୁରୋନୁଵାକ୍ଯାଃ ପ୍ରୈଷାଶ୍ଚ
ଆ ଭ॑ରତଗ୍ଂ ଶିକ୍ଷତଂ-ଵଁଜ୍ରବାହୂ ।
ଅ॒ସ୍ମାଗ୍ଂ ଇ॑ନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନୀ ଅଵତ॒ଗ୍ଂ॒ ଶଚୀ॑ଭିଃ ।
ଇ॒ମେ ନୁ ତେ ର॒ଶ୍ମଯ॒-ସ୍ସୂର୍ଯ॑ସ୍ଯ ।
ଯେଭିଃ॑ ସପି॒ତ୍ଵ-ମ୍ପି॒ତରୋ॑ ନ॒ ଆଯନ୍ନ୍॑ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଛାଗ॑ସ୍ଯ ହ॒ଵିଷ॒ ଆତ୍ତା॑ମ॒ଦ୍ଯ । ମ॒ଦ୍ଧ୍ଯ॒ତୋ ମେଦ॒ ଉଦ୍ଭୃ॑ତମ୍ । ପୁ॒ରା ଦ୍ଵେଷୋ᳚ଭ୍ଯଃ । ପୁ॒ରା ପୌରୁ॑ଷେଯ୍ଯା ଗୃ॒ଭଃ । ଘସ୍ତା᳚ନ୍ନୂ॒ନମ୍ ॥ 28 ॥
ଘା॒ସେ ଅ॑ଜ୍ରାଣାଂ॒-ଯଁଵ॑ସପ୍ରଥମାନାମ୍ । ସୁ॒ମତ୍କ୍ଷ॑ରାଣାଗ୍ଂ ଶ॒ତରୁ॑ଦ୍ରିଯାଣାମ୍ ।
ଅ॒ଗ୍ନି॒ଷ୍ଵା॒ତ୍ତାନା॒-ମ୍ପୀଵୋ॑ପଵସନାନାମ୍ ।
ପା॒ର୍​ଶ୍ଵ॒ତ-ଶ୍ଶ୍ରୋ॑ଣି॒ତ-ଶ୍ଶି॑ତାମ॒ତ ଉ॑ଥ୍ସାଦ॒ତଃ । ଅଙ୍ଗା॑ଦଙ୍ଗା॒ଦଵ॑ତ୍ତାନାମ୍ । କର॑ତ ଏ॒ଵେନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ । ଜୁ॒ଷେତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵେଭ୍ଯୋ॑ ଵନସ୍ପତେ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ ।
ହିର॑ଣ୍ଯପର୍ଣ ପ୍ର॒ଦିଵ॑ସ୍ତେ॒ ଅର୍ଥ᳚ମ୍ ॥ 29 ॥
ପ୍ର॒ଦ॒କ୍ଷି॒ଣି-ଦ୍ର॑ଶ॒ନଯା॑ ନି॒ଯୂଯ॑ । ଋ॒ତସ୍ଯ॑ ଵକ୍ଷି ପ॒ଥିଭୀ॒ ରଜି॑ଷ୍ଠୈଃ ॥ ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒-ଦ୍ଵନ॒ସ୍ପତି॑ମ॒ଭି ହି । ପି॒ଷ୍ଟତ॑ମଯା॒ ରଭି॑ଷ୍ଠଯା ରଶ॒ନଯା-ଽଽଧି॑ତ ।
ଯତ୍ରେ᳚ନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି॒ଯୋ-ଶ୍ଛାଗ॑ସ୍ଯ ହ॒ଵିଷଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି ।
ଯତ୍ର॒ ଵନ॒ସ୍ପତେଃ᳚ ପ୍ରି॒ଯା ପାଥାଗ୍ଂ॑ସି ।
ଯତ୍ର॑ ଦେ॒ଵାନା॑ମାଜ୍ଯ॒ପାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି । ଯତ୍ରା॒ଗ୍ନେର୍-ହୋତୁଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି ।
ତତ୍ରୈ॒ତ-ମ୍ପ୍ର॒ସ୍ତୁ-ତ୍ଯେ॑ଵୋ-ପ॒ସ୍ତୁତ୍ଯେ॑ଵୋ॒ପାଵ॑ସ୍ରକ୍ଷତ୍ ।
ରଭୀ॑ଯାଗ୍ଂ ସମିଵ କୃ॒ତ୍ଵୀ ॥ 30 ॥
କର॑ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵୋ ଵନ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଜୁ॒ଷତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ ପି॒ପ୍ରୀ॒ହି ଦେ॒ଵାଗ୍ଂ ଉ॑ଶ॒ତୋ ଯ॑ଵିଷ୍ଠ । ଵି॒ଦ୍ଵାଂ ଋ॒ତୂଗ୍ଂର୍-ଋ॑ତୁପତେ ଯଜେ॒ହ ।
ଯେ ଦୈଵ୍ଯା॑ ଋ॒ତ୍ଵିଜ॒ସ୍ତେଭି॑ରଗ୍ନେ ।
ତ୍ଵଗ୍ଂ ହୋତୄ॑ଣାମ॒ସ୍ଯାଯ॑ଜିଷ୍ଠଃ ॥
ହୋତା॑ ଯକ୍ଷଦ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ᳚ମ୍ ।
ଅଯା॑ଡ॒ଗ୍ନି-ରି॑ନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି॒ଯୋ-ଶ୍ଛାଗ॑ସ୍ଯ ହ॒ଵିଷଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି । ଅଯା॒ଡ୍ଵନ॒ସ୍ପତେଃ᳚ ପ୍ରି॒ଯା ପାଥାଗ୍ଂ॑ସି ।
ଅଯା᳚ଡ୍ଦେ॒ଵାନା॑-ମାଜ୍ଯ॒ପାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି ।
ଯକ୍ଷ॑ଦ॒ଗ୍ନେର୍-ହୋତୁଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି । ଯକ୍ଷ॒-ଥ୍ସ୍ଵ-ମ୍ମ॑ହି॒ମାନ᳚ମ୍ । ଆଯ॑ଜତା॒ମେଜ୍ଯା॒ ଇଷଃ॑ । କୃ॒ଣୋତୁ॒ ସୋ ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରା ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଜୁ॒ଷତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ହୋତ॒ର୍ଯଜ॑ ॥ 31 ॥
(ନୂ॒ନ - ମର୍ଥଂ॑ - କୃ॒ତ୍ଵୀ - ପାଥାଗ୍ଂ॑ସି ସ॒ପ୍ତ ଚ॑) (ଅ. 11)
ଅନୁଵାକଂ 12 - ତେଷାମେଵ ଯାଜ୍ଯାଃ
ଉପୋ॑ହ॒ ଯଦ୍ଵି॒ଦଥଂ॑-ଵାଁ॒ଜିନୋ॒ ଗୂଃ । ଗୀ॒ର୍ଭି-ର୍ଵିପ୍ରାଃ॒ ପ୍ରମ॑ତି-ମି॒ଚ୍ଛମା॑ନାଃ । ଅ॒ର୍ଵନ୍ତୋ॒ ନ କାଷ୍ଠା॒-ନ୍ନକ୍ଷ॑ମାଣାଃ । ଇ॒ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନୀ ଜୋହୁ॑ଵତୋ॒ ନର॒ସ୍ତେ ॥
ଵନ॑ସ୍ପତେ ରଶ॒ନଯା॑-ଽଭି॒ଧାଯ॑ । ପି॒ଷ୍ଟତ॑ମଯା ଵ॒ଯୁନା॑ନି ଵି॒ଦ୍ଵାନ୍ । ଵହ॑ ଦେଵ॒ତ୍ରା ଦି॑ଧିଷୋ ହ॒ଵୀଗ୍ଂଷି॑ । ପ୍ର ଚ॑ ଦା॒ତାର॑ମ॒ମୃତେ॑ଷୁ ଵୋଚଃ ॥ ଅ॒ଗ୍ନିଗ୍ଗ୍​ ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ᳚ମ୍ । ଅଯା॑ଡ॒ଗ୍ନି-ରି॑ନ୍ଦ୍ରାଗ୍ନି॒ଯୋ-ଶ୍ଛାଗ॑ସ୍ଯ ହ॒ଵିଷଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି ॥ 32 ॥
ଅଯା॒ଡ୍ଵନ॒ସ୍ପତେଃ᳚ ପ୍ରି॒ଯା ପାଥାଗ୍ଂ॑ସି ।
ଅଯା᳚ଡ୍ଦେ॒ଵାନା॑-ମାଜ୍ଯ॒ପାନା᳚-ମ୍ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି ।
ଯକ୍ଷ॑ଦ॒ଗ୍ନେର୍-ହୋତୁଃ॑ ପ୍ରି॒ଯା ଧାମା॑ନି । ଯକ୍ଷ॒-ଥ୍ସ୍ଵ-ମ୍ମ॑ହି॒ମାନ᳚ମ୍ । ଆଯ॑ଜତା॒ମେଜ୍ଯା॒ ଇଷଃ॑ । କୃ॒ଣୋତୁ॒ ସୋ ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵ॒ରା ଜା॒ତଵେ॑ଦାଃ । ଜୁ॒ଷତାଗ୍ଂ॑ ହ॒ଵିଃ । ଅଗ୍ନେ॒ ଯଦ॒ଦ୍ଯ ଵି॒ଶୋ ଅ॑ଦ୍ଧ୍ଵରସ୍ଯ ହୋତଃ ।
ପାଵ॑କ ଶୋଚେ॒ ଵେଷ୍ଟ୍ଵଗ୍ଂ ହି ଯଜ୍ଵା᳚ ।
ଋ॒ତା ଯ॑ଜାସି ମହି॒ନା ଵି ଯ-ଦ୍ଭୂଃ ।
ହ॒ଵ୍ଯା ଵ॑ହ ଯଵିଷ୍ଠ॒ ଯା ତେ॑ ଅ॒ଦ୍ଯ ॥ 33 ॥
(ଧାମା॑ନି॒ - ଭୁରେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 12)
ଅନୁଵାକଂ 13 - ଅନୂଯାଜପ୍ରୈଷାଃ
ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॑ଦେ॒ଵ-ନ୍ଦେ॒ଵୈ-ସ୍ସ୍ଯା-ଥ୍ସୁ॒ଵୀରଂ॑-ଵୀଁ॒ରୈର୍ଵସ୍ତୋ᳚-ର୍ଵୃ॒ଜ୍ଯେତା॒କ୍ତୋଃ ପ୍ରଭ୍ରି॑-ଯେ॒ତାତ୍ଯ॒ନ୍ଯାନ୍-ରା॒ଯା ବ॒ର୍॒ହିଷ୍ମ॑ତୋ ମଦେମ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ॒ ଯଜ॑ ॥ ଦେ॒ଵୀ-ର୍ଦ୍ଵାରଃ॑ ସଙ୍ଘା॒ତେ ଵି॒ଡ୍ଵୀର୍ଯାମ॑ଞ୍ଛିଥି॒ରା ଧ୍ରୁ॒ଵା ଦେ॒ଵହୂ॑ତୌ ଵ॒ଥ୍ସ
ଈ॑ମେନା॒ସ୍ତରୁ॑ଣ॒ ଆମି॑ମୀଯାତ୍-କୁମା॒ରୋ ଵା॒ ନଵ॑ଜାତୋ॒ ମୈନା॒ ଅର୍ଵା॑ ରେ॒ଣୁକ॑କାଟଃ॒ ପୃଣ॑ଗ୍ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ ॥ ଦେ॒ଵୀ ଉ॒ଷାସା॒ ନକ୍ତା-ଽଦ୍ଯା॒ସ୍ମିନ୍. ଯ॒ଜ୍ଞେ ପ୍ର॑ଯ॒ତ୍ଯ॑ହ୍ଵେତା॒ମପି॑ ନୂ॒ନ-ନ୍ଦୈଵୀ॒ର୍ଵିଶଃ॒ ପ୍ରାଯା॑ସିଷ୍ଟା॒ଗ୍ଂ॒ ସୁପ୍ରୀ॑ତେ॒ ସୁଧି॑ତେ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାଂ॒-ଯଁଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୀ ଜୋଷ୍ଟ୍ରୀ॒ ଵସୁ॑ଧିତୀ॒ ଯଯୋ॑ର॒ନ୍ଯା-ଽଘା ଦ୍ଵେଷାଗ୍ଂ॑ସି ଯୁ॒ଯଵ॒ଦା-ଽନ୍ଯା ଵ॑କ୍ଷ॒-ଦ୍ଵସୁ॒ ଵାର୍ଯା॑ଣି॒ ଯଜ॑ମାନାଯ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାଂ॒-ଯଁଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୀ ଊ॒ର୍ଜାହୁ॑ତୀ॒ ଇଷ॒ମୂର୍ଜ॑ମ॒ନ୍ଯା ଵ॑କ୍ଷ॒ଥ୍ସଗ୍ଧି॒ଗ୍ଂ॒ ସପୀ॑ତିମ॒ନ୍ଯା ନଵେ॑ନ॒ ପୂର୍ଵ॒-ନ୍ଦଯ॑ମାନା॒-ସ୍ସ୍ଯାମ॑ ପୁରା॒ଣେନ॒ ନଵ॒-ନ୍ତାମୂର୍ଜ॑ମୂ॒ର୍ଜାହୁ॑ତୀ ଊ॒ର୍ଜଯ॑ମାନେ ଅଧାତାଂ-ଵଁସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାଂ॒-ଯଁଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵା ଦୈଵ୍ଯା॒ ହୋତା॑ରା॒ ନେଷ୍ଟା॑ରା॒ ପୋତା॑ରା ହ॒ତାଘ॑ଶଗ୍ଂସା-ଵାଭ॒ରଦ୍ଵ॑ସୂ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାଂ॒-ଯଁଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୀସ୍ତି॒ସ୍ରସ୍ତି॒ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀରିଡା॒ ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ ଭାର॑ତୀ॒ ଦ୍ଯା-ମ୍ଭାର॑ତ୍ଯାଦି॒ତ୍ଯୈ-ର॑ସ୍ପୃକ୍ଷ॒-ଥ୍ସର॑ସ୍ଵତୀ॒ମଗ୍ଂ ରୁ॒ଦ୍ରୈ-ର୍ଯ॒ଜ୍ଞମା॑ଵୀ-ଦି॒ହୈଵେଡ॑ଯା॒ ଵସୁ॑ମତ୍ଯା
ସଧ॒ମାଦ॑-ମ୍ମଦେମ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ॒ ଯଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୋ ନରା॒ଶଗ୍ଂସ॑-ସ୍ତ୍ରିଶୀ॒ର୍॒ଷା ଷ॑ଡ॒କ୍ଷ-ଶ୍ଶ॒ତମିଦେ॑ନଗ୍ଂ ଶିତିପୃ॒ଷ୍ଠା ଆଦ॑ଧତି ସ॒ହସ୍ର॑ମୀ॒-ମ୍ପ୍ରଵ॑ହନ୍ତି ମି॒ତ୍ରାଵରୁ॒ଣେଦ॑ସ୍ଯ ହୋ॒ତ୍ରମର୍​ହ॑ତୋ॒
ବୃହ॒ସ୍ପତିଃ॑ ସ୍ତୋ॒ତ୍ରମ॒ଶ୍ଵିନା ଽଽଦ୍ଧ୍ଵ॑ର୍ଯଵଂ-ଵଁସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ॒ ଯଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୋ ଵନ॒ସ୍ପତି॑-ର୍ଵ॒ର୍॒ଷପ୍ରା॑ଵା ଘୃ॒ତନି॑ର୍ଣି॒ଗ୍-ଦ୍ଯା-
ମଗ୍ରେ॒ଣାସ୍ପୃ॑କ୍ଷ॒ଦା-ଽନ୍ତରି॑କ୍ଷ॒-ମ୍ମଦ୍ଧ୍ଯେ॑ନାପ୍ରାଃ ପୃଥି॒ଵୀ-ମୁପ॑ରେଣାଦୃଗ୍ଂହୀ-ଦ୍ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ॒ ଯଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିର୍ଵାରି॑ତୀନା-ନ୍ନି॒ଧେ ଧା॑ସି॒ ପ୍ରଚ୍ଯୁ॑ତୀନା॒ମ-ପ୍ର॑ଚ୍ଯୁତ-ନ୍ନିକାମ॒ଧର॑ଣ-ମ୍ପୁରୁସ୍ପା॒ର୍॒ହଂ-ଯଁଶ॑ସ୍ଵଦେ॒ନା ବ॒ର୍॒ହିଷା॒-ଽନ୍ଯା ବ॒ର୍॒ହୀଗ୍​ଷ୍ଯ॒ଭିଷ୍ଯା॑ମ ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ॒ ଯଜ॑ ॥
ଦେ॒ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃ-ଥ୍ସୁ॒ଦ୍ରଵି॑ଣା ମ॒ନ୍ଦ୍ରଃ କ॒ଵି-ସ୍ସ॒ତ୍ଯମ॑ନ୍ମା-ଽଽଯ॒ଜୀ ହୋତା॒ ହୋତୁ॑ର୍-ହୋତୁ॒ରାଯ॑ଜୀଯା॒ନଗ୍ନେ॒ ଯାନ୍-ଦେ॒ଵାନଯା॒ଡ୍ଯାଗ୍ଂ ଅପି॑ପ୍ରେ॒ର୍ଯେ ତେ॑ ହୋ॒ତ୍ରେ ଅମ॑ଥ୍ସତ॒ ତାଗ୍ଂ ସ॑ସ॒ନୁଷୀ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତ୍ରା᳚-ନ୍ଦେଵ-ଙ୍ଗ॒ମା-ନ୍ଦି॒ଵି ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମେର॑ଯେ॒ମଗ୍ଗ୍​
ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃଚ୍ଚାଗ୍ନେ॒ ହୋତା-ଽଭୂ᳚ର୍ଵସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ନମୋଵା॒କେ ଵୀହି॒ ଯଜ॑ ॥ 34 ॥
(ଯଜୈକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 13)
ଅନୁଵାକଂ 14 - ଅନୂଯାଜଯାଜ୍ଯାଃ
ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିଃ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ ।
ଦେ॒ଵୀର୍ଦ୍ଵାରଃ॑ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ । ଦେ॒ଵୀ ଉ॒ଷାସା॒ ନକ୍ତା᳚ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାମ୍ । ଦେ॒ଵୀ ଜୋଷ୍ଟ୍ରୀ᳚ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାମ୍ ।
ଦେ॒ଵୀ ଊ॒ର୍ଜାହୁ॑ତୀ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାମ୍ ॥ 35 ॥
ଦେ॒ଵା ଦୈଵ୍ଯା॒ ହୋତା॑ରା । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵୀତାମ୍ । ଦେ॒ଵୀସ୍ତି॒ସ୍ର-ସ୍ତି॒ସ୍ରୋ ଦେ॒ଵୀଃ ।
ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵିଯନ୍ତୁ ।
ଦେ॒ଵୋ ନରା॒ଶଗ୍ଂସଃ॑ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ । ଦେ॒ଵୋ ଵନ॒ସ୍ପତିଃ॑ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ । ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହିର୍ଵାରି॑ତୀନାମ୍ । ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ଵେତୁ ॥ 36 ॥
ଦେ॒ଵୋ ଅ॒ଗ୍ନି-ସ୍ସ୍ଵି॑ଷ୍ଟ॒କୃତ୍ । ସୁ॒ଦ୍ରଵି॑ଣା ମ॒ନ୍ଦ୍ରଃ କ॒ଵିଃ । ସ॒ତ୍ଯମ॑ନ୍ମା-ଽଽଯ॒ଜୀ ହୋତା᳚ । ହୋତୁ॑ର୍-ହୋତୁ॒ରାଯ॑ଜୀଯାନ୍ ।
ଅଗ୍ନେ॒ ଯାନ୍ଦେ॒ଵାନଯା᳚ଟ୍ । ଯାଗ୍ଂ ଅପି॑ପ୍ରେଃ । ଯେ ତେ॑ ହୋ॒ତ୍ରେ ଅମ॑ଥ୍ସତ । ତାଗ୍ଂ ସ॑ସ॒ନୁଷୀ॒ଗ୍ଂ॒ ହୋତ୍ରା᳚-ନ୍ଦେଵ-ଙ୍ଗ॒ମାମ୍ । ଦି॒ଵି ଦେ॒ଵେଷୁ॑ ଯ॒ଜ୍ଞମେର॑ଯେ॒ମମ୍ । ସ୍ଵି॒ଷ୍ଟ॒କୃଚ୍ଚାଗ୍ନେ॒ ହୋତା-ଽଭୂଃ᳚ ।
ଵ॒ସୁ॒ଵନେ॑ ଵସୁ॒ଧେଯ॑ସ୍ଯ ନମୋଵା॒କେ ଵୀହି॑ ॥ 37 ॥
(ଵୀ॒ତାଂ॒ - ଁଵେ॒ତ୍ଵ - ଭୂ॒ରେକ॑-ଞ୍ଚ) (ଅ. 14)
ଅନୁଵାକଂ 15 - ସୂକ୍ତଵାକପ୍ରୈଷାଃ
ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଦ୍ଯ ହୋତା॑ରମଵୃଣୀତା॒ଯଂ-ଯଁଜ॑ମାନଃ॒ ପଚ॑-ନ୍ପ॒କ୍ତୀଃ ପଚ॑-ନ୍ପୁରୋ॒ଡାଶଂ॑
ବ॒ଦ୍ଧ୍ନ-ନ୍ନି॑ନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯା॒-ଞ୍ଛାଗଗ୍ଂ॑ ସୂପ॒ସ୍ଥା ଅ॒ଦ୍ଯ ଦେ॒ଵୋ ଵନ॒ସ୍ପତି॑-ରଭଵ-ଦିନ୍ଦ୍ରା॒ଗ୍ନିଭ୍ଯା॒-ଞ୍ଛାଗେ॒ନାଘ॑ସ୍ତା॒-ନ୍ତ-ମ୍ମେ॑ଦ॒ସ୍ତଃ ପ୍ରତି॑ ପଚ॒ତା-ଽଗ୍ର॑ଭୀଷ୍ଟା॒ମଵୀ॑ଵୃଧେତା-ମ୍ପୁରୋ॒ଡାଶେ॑ନ॒ ତ୍ଵାମ॒ଦ୍ଯର୍​ଷ॑ ଆର୍​ଷେଯର୍​ଷୀଣା-ନ୍ନପାଦଵୃଣୀତା॒ଯଂ-ଯଁଜ॑ମାନୋ ବ॒ହୁଭ୍ଯ॒ ଆ ସଙ୍ଗ॑ତେଭ୍ଯ ଏ॒ଷ ମେ॑ ଦେ॒ଵେଷୁ॒ ଵସୁ॒ ଵାର୍ଯା ଯ॑କ୍ଷ୍ଯତ॒ ଇତି॒ ତା ଯା
ଦେ॒ଵା ଦେ॑ଵ॒-ଦାନା॒ନ୍ଯଦୁ॒ସ୍ତାନ୍ଯ॑ସ୍ମା॒ ଆ ଚ॒ ଶାସ୍ଵା ଚ॑ ଗୁରସ୍ଵେଷି॒ତଶ୍ଚ॑ ହୋତ॒ରସି॑ ଭଦ୍ର॒ଵାଚ୍ଯା॑ଯ॒ ପ୍ରେଷି॑ତୋ॒ ମାନୁ॑ଷ-ସ୍ସୂକ୍ତଵା॒କାଯ॑ ସୂ॒କ୍ତା ବ୍ରୂ॑ହି ॥ 38 ॥
(ଅ॒ଗ୍ନିମ॒ଦ୍ଯୈକ᳚ମ୍) (ଅ. 15)
(ଅ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॒ - ହୋତା॑ ଯକ୍ଷ॒ଥ୍ - ସମି॑ଦ୍ଵୋ ଅ॒ଦ୍ଯା - ଗ୍ନି - ରଜୈ॒-ଦ୍- ଦୈଵ୍ଯା॑ - ଜୁ॒ଷସ୍ - ଵା ଵୃ॑ତ୍ରହଣା - ଗୀ॒ର୍ଭି - ସ୍ତ୍ଵଗ୍ଗ୍​ ହ୍ଯା - ଭ॑ରତ॒ - ମୁପୋ॑ହ॒ ଯ-ଦ୍- ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି-ସ୍ସୁ॑ଦେ॒ଵଂ - ଦେ॒ଵ-ମ୍ବ॒ର୍॒ହି - ର॒ଗ୍ନିମ॒ଦ୍ଯ ପଞ୍ଚ॑ଦଶ)
(ଅ॒ଞ୍ଜନ୍ - ତ୍ଯୁ॒ପାଵ॑ସୃଜ॒ନ୍ - ନାନ୍ଯା ଯୁ॒ଵତ୍ - କର॑ଦେ॒ଵ ମ॒ଷ୍ଟାତ୍ରିଗ୍ଂ॑ଶତ୍)
(ଅ॒ଞ୍ଜନ୍ତି॑ - ସୂ॒କ୍ତା ବ୍ରୂ॑ହି)
॥ ହରିଃ॑ ଓମ୍ ॥
॥ କୃଷ୍ଣ ଯଜୁର୍ଵେଦୀଯ ତୈତ୍ତିରୀଯ ବ୍ରାହ୍ମଣେ ତୃତୀଯାଷ୍ଟକେ ଷଷ୍ଠଃ ପ୍ରପାଠକ-ସ୍ସମାପ୍ତଃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - paśuhautram
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - yūpasaṃskārāḥ
a॒ñjanti॒ tvāma̭ddhva॒re dḙva॒yantaḥ̭ | vana̭spate॒ madhṷnā॒ daivyḙna | yadū॒rdhvasti̭ṣṭhā॒-ddravi̭ṇe॒ha dha̭ttāt | yadvā॒ kṣayo̭ mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || ucchra̭yasva vanaspate | var​ṣma̭-npṛthi॒vyā adhi̭ | sumi̭tī mī॒yamā̭naḥ |
varco̭dhā ya॒jñavā̭hase || sami̭ddhasya॒ śraya̭māṇaḥ pu॒rastā᳚t | brahma̭ vanvā॒no a॒jaragṃ̭ su॒vīra᳚m || 1 ||
ā॒re a॒smadama̭ti॒-mbādha̭mānaḥ | ucchra̭yasva maha॒te saubha̭gāya || ū॒rdhva ū॒ṣuṇa̭ ū॒taye᳚ | tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhiḥ̭ | vā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe ||
ū॒rdhvo naḥ̭ pā॒hyagṃha̭so॒ ni ke॒tunā᳚ | viśva॒gṃ॒ sama॒triṇa̭-ndaha |
kṛ॒dhī na̭ ū॒rdhvāñca॒ rathā̭ya jī॒vase᳚ |
vi॒dā de॒veṣṷ no॒ duvaḥ̭ || 2 ||
jā॒to jā̭yate sudina॒tve ahnā᳚m | sama॒rya ā vi॒dathe॒ vardha̭mānaḥ | pu॒nanti॒ dhīrā̭ a॒paso̭ manī॒ṣā | de॒va॒yā vipra॒ udi̭yarti॒ vāca᳚m || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ |
ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ || pṛ॒thu॒pājā॒ ama̭rtyaḥ | ghṛ॒tani̭rṇi॒kh-svā̭hutaḥ || 3 ||
a॒gni-rya॒jñasya̭ havya॒vāṭ || tagṃ sa॒bādho̭ ya॒tasrṷcaḥ | i॒tthā dhi॒yā ya॒jñava̭ntaḥ | āca̭krura॒gni-mū॒taye᳚ || tvaṃ-va~rṷṇa u॒ta mi॒tro a̭gne | tvāṃ-va~̭rdhanti ma॒tibhi॒-rvasi̭ṣṭhāḥ |
tve vasṷ suṣaṇa॒nāni̭ santu |
yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || 4 ||
(su॒vīraṃ॒ - duvaḥ॒ - svā̭huto॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - prayājaviṣayā maitrāvaruṇapraiṣāḥ
hotā̭ yakṣada॒gnigṃ sa॒midhā̭ suṣa॒midhā॒ sami̭ddha॒-nnābhā̭ pṛthi॒vyā-ssa̭ga॒nthe vā॒masya̭ |
var​ṣma̭ndi॒va i॒ḍaspa॒de vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒t-tanū॒napā̭ta॒-madi̭te॒-rgarbha॒-mbhuva̭nasya go॒pām | maddhvā॒-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ deva॒yānā᳚npa॒tho a̭naktu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-nnarā॒śagṃsa̭-nnṛśa॒stra-nnṝgṃḥ pra̭ṇetram | gobhi̭-rva॒pāvā॒n-thsyā-dvī॒rai-śśaktī̭vā॒n-rathaiḥ᳚ prathama॒yāvā॒ hira̭ṇyaiśca॒ndrī vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣada॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to de॒vo de॒vāgṃ āva̭kṣa-ddū॒to ha̭vya॒vāḍamṷ̄raḥ |
upe॒maṃ-ya~॒jñamupe॒mā-nde॒vo de॒vahṷ̄timavatu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣa-dba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī॒morṇa̭mradā a॒smin. ya॒jñe vi ca॒ pra ca̭ prathatāg​ svāsa॒stha-nde॒vebhyaḥ̭ |
emḙnada॒dya vasa̭vo ru॒drā ā̭dityā-ssa̭dantu pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || 5 ||
hotā̭ yakṣa॒-ddura̭ ṛ॒ṣvāḥ ka̭va॒ṣyo-'ko̭ṣadhāvanī॒-rudātā̭bhi॒-rjiha̭tāṃ॒-vi~ pakṣo̭bhi-śśrayantām | su॒prā॒ya॒ṇā a॒smin. ya॒jñe viśra̭yantā-mṛtā॒vṛdho̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣadu॒ṣāsā॒naktā̭ bṛha॒tī su॒peśa̭sā॒ nṝgṃḥ pati̭bhyo॒ yoni̭-ṅkṛṇvā॒ne |
sa॒gg॒smaya̭māne॒ indrḙṇa de॒vaireda-mba॒r॒hi-ssī̭datāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-ddaivyā॒ hotā̭rā ma॒ndrā potā̭rā ka॒vī pracḙtasā |
svi̭ṣṭama॒dyānyaḥ ka̭radi॒ṣā sva̭bhigūrtama॒nya ū॒rjā sata̭vase॒maṃ-ya~॒jña-ndi॒vi de॒veṣṷ dhattāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣat-ti॒sro de॒vīra॒pasā̭ma॒pasta̭mā॒ acchi̭dra-ma॒dyedamapa̭-stanvatām |
de॒vebhyo̭ de॒vī-rde॒vamapo̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒t-tvaṣṭā̭ra॒-maci̭ṣṭu॒mapā̭kagṃ reto॒dhāṃ-vi~śra̭vasaṃ-ya~śo॒dhām |
pu॒ru॒rūpa॒makā̭makar​śanagṃ su॒poṣaḥ॒ poṣai॒-ssyā-thsu॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭-mu॒pāva̭srakṣaddhi॒yo jo॒ṣṭāragṃ̭ śa॒śama॒nnaraḥ̭ |
svadā॒-thsvadhi̭tir-ṛtu॒thā-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā॒ḍ-vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣada॒gnigg​ svāhā-''jya̭sya॒ svāhā॒ meda̭sa॒-ssvāhā᳚ sto॒kānā॒g॒ svāhā॒ svāhā̭ kṛtīnā॒g॒ svāhā̭ ha॒vyasū᳚ktīnām |
svāhā̭ de॒vāgṃ ā᳚jya॒pān-thsvāhā॒-'gnigṃ ho॒trājjṷṣā॒ṇā agna॒ ājya̭sya viyantu॒ hota॒ryaja̭ || 6 ||
(pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājy̭sya॒ hota॒ryaja̭ - su॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 2)
(a॒gni-ntanū॒napā̭ta॒-nnarā॒śagṃsa̭ma॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to ba॒r॒hirdura̭ u॒ṣāsā॒naktā॒ daivyā̭ ti॒srastvaṣṭā̭raṃ॒-va~na॒spati̭ma॒gnim )
(pañca॒ vetveko̭ vi॒yantu॒ dvirvī॒tāmeko̭ vi॒yantu॒ dvirvetveko̭ viyantu॒ hota॒ryaja̭)
anuvākaṃ 3 - āpriya prayājānāṃ-yā~jyāḥ
sami̭ddho a॒dya manṷṣo duro॒ṇe | de॒vo de॒vān. ya̭jasi jātavedaḥ | ā ca॒ vaha̭ mitramaha-ściki॒tvān | tva-ndū॒taḥ ka॒vira̭si॒ pracḙtāḥ || tanṷ̄napātpa॒tha ṛ॒tasya॒ yānāṋ | maddhvā̭ sama॒ñjan-thsva̭dayā sujihva |
manmā̭ni dhī॒bhiru॒ta ya॒jñamṛ॒ndhann | de॒va॒trā ca̭ kṛṇuhyaddhva॒ra-nnaḥ̭ || narā॒śagṃsa̭sya mahi॒māna̭meṣām | upa̭stoṣāma yaja॒tasya̭ ya॒jñaiḥ || 7 ||
te su॒krata̭va॒-śśuca̭yo dhiya॒dhāṃḥ | svada̭ntu de॒vā u॒bhayā̭ni ha॒vyā || ā॒juhvā̭na॒ īḍyo॒ vandya̭śca | āyā᳚hyagne॒ vasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ |
tva-nde॒vānā̭masi yahva॒ hotā᳚ | sa ḙnān. yakṣīṣi॒to yajī̭yān || prā॒cīna̭-mba॒r॒hiḥ pra॒diśā̭ pṛthi॒vyāḥ | vasto̭ra॒syā vṛ̭jyate॒ agre॒ ahnā᳚m |
vyṷ prathate vita॒raṃ-va~rī̭yaḥ | de॒vebhyo॒ adi̭taye syo॒nam || 8 ||
vyaca̭svatīrurvi॒yā viśra̭yantām | pati̭bhyo॒ najana̭ya॒-śśumbha̭mānāḥ | devī᳚rdvāro bṛhatī-rviśvaminvāḥ | de॒vebhyo̭ bhavatha suprāya॒ṇāḥ || ā su॒ṣvaya̭ntī yaja॒te upā̭ke | u॒ṣāsā॒naktā̭ sadatā॒-nni yonau᳚ |
di॒vye yoṣa̭ṇe bṛha॒tī sṷru॒kme | adhi॒ śriyagṃ̭ śukra॒piśa॒-ndadhā̭ne || daivyā॒ hotā̭rā pratha॒mā su॒vācā᳚ | mimā̭nā ya॒jña-mmanṷṣo॒ yaja̭ddhyai || 9 ||
pra॒co॒daya̭ntā vi॒dathḙṣu kā॒rū | prā॒cīna॒-ñjyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || āno̭ ya॒jña-mbhāra̭tī॒ tūya̭metu | iḍā̭ manu॒ṣvadi॒ha ce॒taya̭ntī | ti॒sro de॒vī-rba॒r॒hiredagg​ syo॒nam | sara̭svatī॒ svapa̭sa-ssadantu ||
ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī jani̭trī | rū॒pairapigṃ̭śa॒-dbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | tama॒dya ho̭tariṣi॒to yajī̭yān |
de॒va-ntvaṣṭā̭rami॒ha ya̭kṣi vi॒dvān || 10 ||
u॒pāva̭sṛja॒t-tmanyā̭ sama॒ñjann | de॒vānā॒-mpātha̭ ṛtu॒thā ha॒vīgṃṣi̭ | vana॒spatiḥ̭ śami॒tā de॒vo a॒gniḥ | svada̭ntu ha॒vya-mmadhṷnā ghṛ॒tena̭ ||
sa॒dyo jā॒to vya̭mimīta ya॒jñam | a॒gni-rde॒vānā̭-mabhavat-puro॒gāḥ | a॒sya hotuḥ̭ pra॒diśyṛ॒tasya̭ vā॒ci |
svāhā̭kṛtagṃ ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 11 ||
(ya॒jñaiḥ - syo॒naṃ - ~yaja̭ddhyai - vi॒dvāna॒ - +ṣṭau ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - paryagnikaraṇīyā ṛcaḥ
a॒gnir-hotā̭ no addhva॒re | vā॒jī san-pari̭ṇīyate |
de॒vo de॒veṣṷ ya॒jñiyaḥ̭ || pari̭ trivi॒ṣṭya̭ddhva॒ram | yātya॒gnī ra॒thīri̭va | ā de॒veṣu॒ prayo॒ dadha̭t || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒viḥ | a॒gnir-ha॒vyā nya̭kramīt |
dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || 12 ||
(a॒gnir-hotā̭ no॒ nava̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - maitrāvaruṇapraiṣaḥ
ajai̭da॒gniḥ | asa̭na॒dvāja॒-nni | de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā᳚ṭ | prāñjo̭bhir-hinvā॒naḥ |
dhenā̭bhiḥ॒ kalpa̭mānaḥ | ya॒jñasyāyuḥ̭ prati॒rann |
upa॒ preṣya̭ hotaḥ | ha॒vyā de॒vebhyaḥ̭ || 13 ||
(ajai̭da॒ṣṭau) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - hoturadhrigupraiṣaḥ
daivyā᳚-śśamitāra u॒ta ma̭nuṣyā॒ āra̭bhaddhvam | upa̭ nayata॒ meddhyā॒ duraḥ̭ | ā॒śāsā̭nā॒ medha̭patibhyā॒-mmedha᳚m | prāsmā̭ a॒gni-mbha̭rata | stṛ॒ṇī॒ta ba॒r॒hiḥ | anvḙna-mmā॒tā ma̭nyatām | anṷ pi॒tā |
anu॒ bhrātā॒ saga̭rbhyaḥ | anu॒ sakhā॒ sayū᳚thyaḥ ||
u॒dī॒cīnāgṃ̭ asya pa॒do nidha̭ttāt || 14 ||
sūrya॒-ñcakṣṷrgamayatāt | vāta̭-mprā॒ṇama॒nva-va̭sṛjatāt | diśa॒-śśrotra᳚m | a॒ntari̭kṣa॒masu᳚m | pṛ॒thi॒vīgṃ śarī̭ram | e॒ka॒dhā-'sya॒ tvaca॒mācchya̭tāt | pu॒rā nābhyā̭ api॒śaso̭ va॒pāmutkhi̭datāt | a॒ntare॒voṣmāṇaṃ̭-vā~rayatāt | śye॒nama̭sya॒ vakṣaḥ̭ kṛṇutāt | pra॒śasā̭ bā॒hū || 15 ||
śa॒lā do॒ṣaṇī᳚ | ka॒śyape॒vāgṃsā᳚ | acchi̭dre॒ śroṇī᳚ |
ka॒vaṣo॒rū sre॒kapa̭rṇā-'ṣṭhī॒vantā᳚ | ṣaḍvigṃ̭śatirasya॒ vaṅkra̭yaḥ |
tā a̭nu॒ṣṭhyoccyā̭vayatāt | gātra̭-ṅgātrama॒syānṷ̄na-ṅkṛṇutāt | ū॒va॒ddhya॒go॒ha-mpārthi̭va-ṅkhanatāt | a॒snā rakṣa॒-ssagṃsṛ̭jatāt |
va॒ni॒ṣṭhuma̭sya॒ mā rā̭viṣṭa || 16 ||
urṷ̄ka॒-mmanya̭mānāḥ || nedva̭sto॒ke tana̭ye | ravi̭tā॒ rava̭cchamitāraḥ | addhri̭go śamī॒ddhvam | su॒śami̭ śamīddhvam | śa॒mī॒ddhva-ma̭ddhrigo ||
addhri̭gu॒ścāpā̭paśca | u॒bhau de॒vānāgṃ̭ śami॒tārau᳚ | tāvi॒ma-mpa॒śugg​ śra̭payatā-mpravi॒dvāgṃsau᳚ |
yathā̭ yathā-'sya॒ śrapa̭ṇa॒-ntathā̭tathā || 17 ||
[dha॒ttā॒-d- bā॒hū - mā rā̭viṣṭa॒ - tathā̭tathā ] (a. 6)
anuvākaṃ 7 - stokaviṣaya-mmaitrāvaruṇānuvacanam
ju॒ṣasva̭ sa॒pratha̭stamam | vaco̭ de॒vaphsa̭rastamam |
ha॒vyā juhvā̭na ā॒sani̭ || i॒ma-nno̭ ya॒jñama॒mṛtḙṣu dhehi | i॒mā ha॒vyā jā̭tavedo juṣasva | sto॒kānā̭magne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | hotaḥ॒ prāśā̭na pratha॒mo ni॒ṣadya̭ || ghṛ॒tava̭ntaḥ pāvaka te |
sto॒kāsśco̭tanti॒ meda̭saḥ | svadha̭rma-nde॒vavī̭taye || 18 ||
śreṣṭha̭-nno dhehi॒ vārya᳚m || tubhyagg̭ sto॒kā ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | agne॒ viprā̭ya santya | ṛṣi॒-śśreṣṭha॒-ssami̭ddhyase | ya॒jñasya̭ prāvi॒tā bha̭va ||
tubhyagg̭ ścotantyaddhrigo śacīvaḥ | sto॒kāso̭ agne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | ka॒vi॒śa॒sto bṛ̭ha॒tā bhā॒nunā-''gāḥ᳚ | ha॒vyā jṷṣasva medhira ||
oji̭ṣṭha-nte maddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pratḙ va॒ya-nda̭dāmahe | ścota̭nti te vaso sto॒kā adhi̭ tva॒ci |
prati॒ tāndḙva॒śo vi̭hi || 19 ||
(de॒vavī̭taya॒-udbhṛ̭ta॒-ntrīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - vapā puroḍāśasviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā vṛ̭trahaṇā vṛtra॒habhi॒-śśuṣmaiḥ᳚ | indra̭ yā॒ta-nnamo̭bhiragne a॒rvāk | yu॒vagṃ rādho̭bhi॒raka̭vebhirindra | agnḙ a॒sme bha̭vatamutta॒mebhiḥ̭ || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya va॒pāyā॒ meda̭saḥ | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || vi hyakhya॒-nmana̭sā॒ vasya̭ i॒cchann | indrā᳚gnī jñā॒sa u॒ta vā̭ sajā॒tān || 20 ||
nānyā yu॒vatprama̭tirasti॒ mahya᳚m | sa vā॒-ndhiyaṃ̭-vā~ja॒yantī̭matakṣam || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||
tvāmī̭ḍate aji॒ra-ndū॒tyā̭ya | ha॒viṣma̭nta॒-ssada॒mi-nmānṷṣāsaḥ | yasya̭ de॒vairāsa̭do ba॒r॒hira̭gne | ahā᳚nyasmai su॒dinā̭ bhavantu || hotā̭ yakṣada॒gnim | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ |
hota॒ryaja̭ || 21 ||
(sa॒jā॒tā - na॒gni-ndve ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - teṣāmeva yājyāḥ
gī॒rbhirvipraḥ॒ prama̭timi॒cchamā̭naḥ | ī॒̭ ra॒yiṃ-ya~॒śasa̭-mpūrva॒bhāja᳚m | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo॒ navyḙbhistirata-nde॒ṣṇaiḥ || mācche᳚dma ra॒śmīgṃriti॒ nādha̭mānāḥ | pi॒tṛ॒ṇāgṃ śaktī̭ranu॒ yaccha̭mānāḥ | i॒ndrā॒gnibhyā॒-ṅkaṃ-vṛ~ṣa̭ṇo madanti | tā hyadrī̭ dhi॒ṣaṇā̭yā u॒pasthe᳚ ||
a॒gnigṃ sṷdī॒tigṃ su॒dṛśa̭-ṅgṛ॒ṇantaḥ̭ |
na॒ma॒syāma॒stveḍya̭-ñjātavedaḥ |
tvā-ndū॒tama̭ra॒tigṃ ha̭vya॒vāha᳚m |
de॒vā a̭kṛṇva-nna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || 22 ||
(jā॒ta॒ve॒do॒ dve ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - manotāsūktam
tvagg​ hya̭gne pratha॒mo ma॒notā᳚ | a॒syā dhi॒yo abha̭vo dasma॒ hotā᳚ | tvagṃ sīṃ᳚-vṛ~ṣa-nnakṛṇo-rdu॒ṣṭarī̭tu | saho॒ viśva̭smai॒ saha̭se॒ saha̭ddhyai || adhā॒ hotā॒ nya̭sīdo॒ yajī̭yān | i॒ḍaspa॒da i॒ṣaya॒nnīḍya॒-ssann | ta-ntvā॒ naraḥ̭ pratha॒ma-ndḙva॒yantaḥ̭ | ma॒ho rā॒ye ci॒taya̭nto॒ anṷ gmann || vṛ॒teva॒ yanta̭-mba॒hubhi̭-rvasa॒vyaiḥ᳚ |
tve ra॒yi-ñjā̭gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gmann || 23 ||
ruśa̭ntama॒gni-nda̭r​śa॒ta-mbṛ॒hanta᳚m | va॒pāva̭ntaṃ-vi~॒śvahā̭ dīdi॒vāgṃsa᳚m || pa॒da-nde॒vasya॒ nama̭sā vi॒yantaḥ̭ | śra॒va॒syava॒-śśrava̭ āpa॒nnamṛ̭ktam |
nāmā̭ni ci-ddadhire ya॒jñiyā̭ni | bha॒drāyā᳚-nte raṇayanta॒ sandṛ̭ṣṭau || tvāṃ-va~̭rdhanti kṣi॒tayaḥ̭ pṛthi॒vyām | tvagṃ rāya̭ u॒bhayā̭so॒ janā̭nām |
tva-ntrā॒tā ta̭raṇe॒ cetyo̭ bhūḥ |
pi॒tā mā॒tā sada॒mi-nmānṷṣāṇām || 24 ||
sa pa॒ryeṇya॒-ssa pri॒yo vi॒kṣva̭gniḥ | hotā̭ ma॒ndro niṣa̭sādā॒ yajī̭yān | ta-ntvā̭ va॒ya-ndama॒ ā dī̭di॒vāgṃsa᳚m | upa̭jñu॒bādho॒ nama̭sā sadema ||
ta-ntvā̭ va॒yagṃ su॒dhiyo॒ navya̭magne | su॒mnā॒yava̭ īmahe deva॒yantaḥ̭ | tvaṃ-vi~śo̭ anayo॒ dīdyā̭naḥ | di॒vo a̭gne bṛha॒tā ro̭ca॒nena̭ ||
vi॒śā-ṅka॒viṃ-vi~॒śpati॒gṃ॒ śaśva̭tīnām |
ni॒tośa̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-ñca̭r​ṣaṇī॒nām || 25 ||
pretī̭ṣaṇimi॒ṣaya̭nta-mpāva॒kam | rāja̭ntama॒gniṃ-ya~̭ja॒tagṃ ra̭yī॒ṇām || so a̭gna īje śaśa॒me ca॒ martaḥ̭ | yasta॒ āna̭ṭ-thsa॒midhā̭ ha॒vyadā̭tim |
ya āhṷti॒-mpari॒ vedā॒ namo̭bhiḥ | viśvethsa vā॒mā da̭dhate॒ tvotaḥ̭ || a॒smā ṷ te॒ mahi̭ ma॒he vi̭dhema | namo̭bhiragne sa॒midho॒ta ha॒vyaiḥ |
vedī̭ sūno sahaso gī॒rbhiru॒kthaiḥ |
ā tḙ bha॒drāyāgṃ̭ suma॒tau ya̭tema || 26 ||
ā yasta॒tantha॒ roda̭sī॒ vi bhā॒sā | śravo̭bhiśca śrava॒sya̭starṷtraḥ | bṛ॒hadbhi॒-rvājai॒-ssthavi̭rebhira॒sme | re॒vadbhi̭ragne vita॒raṃ-vi~bhā̭hi ||
nṛ॒vadva̭so॒ sada॒middhe᳚hya॒sme | bhūri̭ to॒kāya॒ tana̭yāya pa॒r​śvaḥ | pū॒rvīriṣo̭ bṛha॒tīrā॒re a̭ghāḥ | a॒sme bha॒drā sau᳚śrava॒sāni̭ santu ||
pu॒rūṇya̭gne puru॒dhā tvā॒yā | vasṷ̄ni rājan-va॒sutā̭te aśyām | pu॒rūṇi॒ hi tve pṷruvāra॒ santi̭ |
agne॒ vasṷ vidha॒te rāja̭ni॒ tve || 27 ||
(jā॒gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gma॒n - mānṷṣāṇāṃ - car​ṣaṇī॒nāṃ - ~ya̭te - māśyā॒-ndve ca̭) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - havirvanaspatisviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā bha̭ratagṃ śikṣataṃ-va~jrabāhū |
a॒smāgṃ i̭ndrāgnī avata॒gṃ॒ śacī̭bhiḥ |
i॒me nu te ra॒śmaya॒-ssūrya̭sya |
yebhiḥ̭ sapi॒tva-mpi॒taro̭ na॒ āyanṋ ||
hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya ha॒viṣa॒ āttā̭ma॒dya | ma॒ddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pu॒rā dveṣo᳚bhyaḥ | pu॒rā paurṷṣeyyā gṛ॒bhaḥ | ghastā᳚nnū॒nam || 28 ||
ghā॒se a̭jrāṇāṃ॒-ya~va̭saprathamānām | su॒matkṣa̭rāṇāgṃ śa॒tarṷdriyāṇām |
a॒gni॒ṣvā॒ttānā॒-mpīvo̭pavasanānām |
pā॒r​śva॒ta-śśro̭ṇi॒ta-śśi̭tāma॒ta ṷthsāda॒taḥ | aṅgā̭daṅgā॒dava̭ttānām | kara̭ta e॒vendrā॒gnī | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||
de॒vebhyo̭ vanaspate ha॒vīgṃṣi̭ |
hira̭ṇyaparṇa pra॒diva̭ste॒ artha᳚m || 29 ||
pra॒da॒kṣi॒ṇi-dra̭śa॒nayā̭ ni॒yūya̭ | ṛ॒tasya̭ vakṣi pa॒thibhī॒ raji̭ṣṭhaiḥ || hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭ma॒bhi hi | pi॒ṣṭata̭mayā॒ rabhi̭ṣṭhayā raśa॒nayā-''dhi̭ta |
yatre᳚ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |
yatra॒ vana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
yatra̭ de॒vānā̭mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni | yatrā॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |
tatrai॒ta-mpra॒stu-tyḙvo-pa॒stutyḙvo॒pāva̭srakṣat |
rabhī̭yāgṃ samiva kṛ॒tvī || 30 ||
kara̭de॒va-nde॒vo vana॒spatiḥ̭ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha | vi॒dvāṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha |
ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne |
tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ ||
hotā̭ yakṣada॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m |
ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |
yakṣa̭da॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | yakṣa॒-thsva-mma̭hi॒māna᳚m | āya̭jatā॒mejyā॒ iṣaḥ̭ | kṛ॒ṇotu॒ so a̭ddhva॒rā jā॒tavḙdāḥ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || 31 ||
(nū॒na - marthaṃ̭ - kṛ॒tvī - pāthāgṃ̭si sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - teṣāmeva yājyāḥ
upo̭ha॒ yadvi॒dathaṃ̭-vā~॒jino॒ gūḥ | gī॒rbhi-rviprāḥ॒ prama̭ti-mi॒cchamā̭nāḥ | a॒rvanto॒ na kāṣṭhā॒-nnakṣa̭māṇāḥ | i॒ndrā॒gnī johṷvato॒ nara॒ste ||
vana̭spate raśa॒nayā̭-'bhi॒dhāya̭ | pi॒ṣṭata̭mayā va॒yunā̭ni vi॒dvān | vaha̭ deva॒trā di̭dhiṣo ha॒vīgṃṣi̭ | pra ca̭ dā॒tāra̭ma॒mṛtḙṣu vocaḥ || a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m | ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni || 32 ||
ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |
yakṣa̭da॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | yakṣa॒-thsva-mma̭hi॒māna᳚m | āya̭jatā॒mejyā॒ iṣaḥ̭ | kṛ॒ṇotu॒ so a̭ddhva॒rā jā॒tavḙdāḥ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ |
pāva̭ka śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ |
ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi ya-dbhūḥ |
ha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || 33 ||
(dhāmā̭ni॒ - bhureka̭-ñca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - anūyājapraiṣāḥ
de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒va-nde॒vai-ssyā-thsu॒vīraṃ̭-vī~॒rairvasto᳚-rvṛ॒jyetā॒ktoḥ prabhri̭-ye॒tātya॒nyān-rā॒yā ba॒r॒hiṣma̭to madema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ || de॒vī-rdvāraḥ̭ saṅghā॒te vi॒ḍvīryāma̭ñchithi॒rā dhru॒vā de॒vahṷ̄tau va॒thsa
ī̭menā॒starṷṇa॒ āmi̭mīyāt-kumā॒ro vā॒ nava̭jāto॒ mainā॒ arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭaḥ॒ pṛṇa̭gvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ || de॒vī u॒ṣāsā॒ naktā-'dyā॒smin. ya॒jñe pra̭ya॒tya̭hvetā॒mapi̭ nū॒na-ndaivī॒rviśaḥ॒ prāyā̭siṣṭā॒gṃ॒ suprī̭te॒ sudhi̭te vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vī joṣṭrī॒ vasṷdhitī॒ yayo̭ra॒nyā-'ghā dveṣāgṃ̭si yu॒yava॒dā-'nyā va̭kṣa॒-dvasu॒ vāryā̭ṇi॒ yaja̭mānāya vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vī ū॒rjāhṷtī॒ iṣa॒mūrja̭ma॒nyā va̭kṣa॒thsagdhi॒gṃ॒ sapī̭tima॒nyā navḙna॒ pūrva॒-ndaya̭mānā॒-ssyāma̭ purā॒ṇena॒ nava॒-ntāmūrja̭mū॒rjāhṷtī ū॒rjaya̭māne adhātāṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vā daivyā॒ hotā̭rā॒ neṣṭā̭rā॒ potā̭rā ha॒tāgha̭śagṃsā-vābha॒radva̭sū vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vīsti॒srasti॒sro de॒vīriḍā॒ sara̭svatī॒ bhāra̭tī॒ dyā-mbhāra̭tyādi॒tyai-ra̭spṛkṣa॒-thsara̭svatī॒magṃ ru॒drai-rya॒jñamā̭vī-di॒haiveḍa̭yā॒ vasṷmatyā
sadha॒māda̭-mmadema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ ||
de॒vo narā॒śagṃsa̭-striśī॒r॒ṣā ṣa̭ḍa॒kṣa-śśa॒tamidḙnagṃ śitipṛ॒ṣṭhā āda̭dhati sa॒hasra̭mī॒-mprava̭hanti mi॒trāvaru॒ṇeda̭sya ho॒tramar​ha̭to॒
bṛha॒spatiḥ̭ sto॒trama॒śvinā ''ddhva̭ryavaṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒vo vana॒spati̭-rva॒r॒ṣaprā̭vā ghṛ॒tani̭rṇi॒g-dyā-
magre॒ṇāspṛ̭kṣa॒dā-'ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙnāprāḥ pṛthi॒vī-mupa̭reṇādṛgṃhī-dvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnā-nni॒dhe dhā̭si॒ pracyṷtīnā॒ma-pra̭cyuta-nnikāma॒dhara̭ṇa-mpuruspā॒r॒haṃ-ya~śa̭svade॒nā ba॒r॒hiṣā॒-'nyā ba॒r॒hīg​ṣya॒bhiṣyā̭ma vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛ-thsu॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒vi-ssa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā॒ hotṷr-hotu॒rāya̭jīyā॒nagne॒ yān-de॒vānayā॒ḍyāgṃ api̭pre॒rye tḙ ho॒tre ama̭thsata॒ tāgṃ sa̭sa॒nuṣī॒gṃ॒ hotrā᳚-ndeva-ṅga॒mā-ndi॒vi de॒veṣṷ ya॒jñamera̭ye॒magg​
svi̭ṣṭa॒kṛccāgne॒ hotā-'bhū᳚rvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi॒ yaja̭ || 34 ||
(yajaika̭-ñca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - anūyājayājyāḥ
de॒va-mba॒r॒hiḥ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu |
de॒vīrdvāraḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu | de॒vī u॒ṣāsā॒ naktā᳚ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām | de॒vī joṣṭrī᳚ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām |
de॒vī ū॒rjāhṷtī | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām || 35 ||
de॒vā daivyā॒ hotā̭rā | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām | de॒vīsti॒sra-sti॒sro de॒vīḥ |
va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu |
de॒vo narā॒śagṃsaḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒vo vana॒spatiḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnām | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu || 36 ||
de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | su॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒viḥ | sa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā᳚ | hotṷr-hotu॒rāya̭jīyān |
agne॒ yānde॒vānayā᳚ṭ | yāgṃ api̭preḥ | ye tḙ ho॒tre ama̭thsata | tāgṃ sa̭sa॒nuṣī॒gṃ॒ hotrā᳚-ndeva-ṅga॒mām | di॒vi de॒veṣṷ ya॒jñamera̭ye॒mam | svi॒ṣṭa॒kṛccāgne॒ hotā-'bhūḥ᳚ |
va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi̭ || 37 ||
(vī॒tāṃ॒ - ~ve॒tva - bhū॒reka̭-ñca) (a. 14)
anuvākaṃ 15 - sūktavākapraiṣāḥ
a॒gnima॒dya hotā̭ramavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭mānaḥ॒ paca̭-npa॒ktīḥ paca̭-npuro॒ḍāśaṃ̭
ba॒ddhna-nni̭ndrā॒gnibhyā॒-ñchāgagṃ̭ sūpa॒sthā a॒dya de॒vo vana॒spati̭-rabhava-dindrā॒gnibhyā॒-ñchāge॒nāgha̭stā॒-nta-mmḙda॒staḥ prati̭ paca॒tā-'gra̭bhīṣṭā॒mavī̭vṛdhetā-mpuro॒ḍāśḙna॒ tvāma॒dyar​ṣa̭ ār​ṣeyar​ṣīṇā-nnapādavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭māno ba॒hubhya॒ ā saṅga̭tebhya e॒ṣa mḙ de॒veṣu॒ vasu॒ vāryā ya̭kṣyata॒ iti॒ tā yā
de॒vā dḙva॒-dānā॒nyadu॒stānya̭smā॒ ā ca॒ śāsvā ca̭ gurasveṣi॒taśca̭ hota॒rasi̭ bhadra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brṷ̄hi || 38 ||
(a॒gnima॒dyaika᳚m) (a. 15)
(a॒ñjanti॒ - hotā̭ yakṣa॒th - sami̭dvo a॒dyā - gni - rajai॒-d- daivyā̭ - ju॒ṣas - vā vṛ̭trahaṇā - gī॒rbhi - stvagg​ hyā - bha̭rata॒ - mupo̭ha॒ ya-d- de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒vaṃ - de॒va-mba॒r॒hi - ra॒gnima॒dya pañca̭daśa)
(a॒ñjan - tyu॒pāva̭sṛja॒n - nānyā yu॒vat - kara̭de॒va ma॒ṣṭātrigṃ̭śat)
(a॒ñjanti̭ - sū॒ktā brṷ̄hi)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके षष्ठः प्रपाठकः - पशुहौत्रम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
अनुवाकं 1 - यूपसंस्काराः
अ॒ञ्जन्ति॒ त्वाम॑द्ध्व॒रे दे॑व॒यन्तः॑ । वन॑स्पते॒ मधु॑ना॒ दैव्ये॑न । यदू॒र्ध्वस्ति॑ष्ठा॒-द्द्रवि॑णे॒ह ध॑त्तात् । यद्वा॒ क्षयो॑ मा॒तुर॒स्या उ॒पस्थे᳚ ॥ उच्छ्र॑यस्व वनस्पते । वर्​ष्म॑-न्पृथि॒व्या अधि॑ । सुमि॑ती मी॒यमा॑नः ।
वर्चो॑धा य॒ज्ञवा॑हसे ॥ समि॑द्धस्य॒ श्रय॑माणः पु॒रस्ता᳚त् । ब्रह्म॑ वन्वा॒नो अ॒जरग्ं॑ सु॒वीर᳚म् ॥ 1 ॥
आ॒रे अ॒स्मदम॑ति॒-म्बाध॑मानः । उच्छ्र॑यस्व मह॒ते सौभ॑गाय ॥ ऊ॒र्ध्व ऊ॒षुण॑ ऊ॒तये᳚ । तिष्ठा॑ दे॒वो न स॑वि॒ता । ऊ॒र्ध्वो वाज॑स्य॒ सनि॑ता॒ यद॒ञ्जिभिः॑ । वा॒घद्भि॑-र्वि॒ह्वया॑महे ॥
ऊ॒र्ध्वो नः॑ पा॒ह्यग्ंह॑सो॒ नि के॒तुना᳚ । विश्व॒ग्ं॒ सम॒त्रिण॑-न्दह ।
कृ॒धी न॑ ऊ॒र्ध्वाञ्च॒ रथा॑य जी॒वसे᳚ ।
वि॒दा दे॒वेषु॑ नो॒ दुवः॑ ॥ 2 ॥
जा॒तो जा॑यते सुदिन॒त्वे अह्ना᳚म् । सम॒र्य आ वि॒दथे॒ वर्ध॑मानः । पु॒नन्ति॒ धीरा॑ अ॒पसो॑ मनी॒षा । दे॒व॒या विप्र॒ उदि॑यर्ति॒ वाच᳚म् ॥ युवा॑ सु॒वासाः॒ परि॑वीत॒ आगा᳚त् । स उ॒ श्रेया᳚-न्भवति॒ जाय॑मानः ।
त-न्धीरा॑सः क॒वय॒ उन्न॑यन्ति । स्वा॒धियो॒ मन॑सा देव॒यन्तः॑ ॥ पृ॒थु॒पाजा॒ अम॑र्त्यः । घृ॒तनि॑र्णि॒ख्-स्वा॑हुतः ॥ 3 ॥
अ॒ग्नि-र्य॒ज्ञस्य॑ हव्य॒वाट् ॥ तग्ं स॒बाधो॑ य॒तस्रु॑चः । इ॒त्था धि॒या य॒ज्ञव॑न्तः । आच॑क्रुर॒ग्नि-मू॒तये᳚ ॥ त्वं-वँरु॑ण उ॒त मि॒त्रो अ॑ग्ने । त्वां-वँ॑र्धन्ति म॒तिभि॒-र्वसि॑ष्ठाः ।
त्वे वसु॑ सुषण॒नानि॑ सन्तु ।
यू॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑ नः ॥ 4 ॥
(सु॒वीरं॒ - दुवः॒ - स्वा॑हुतो॒ - +-ऽष्टौ च॑) (अ. 1)
अनुवाकं 2 - प्रयाजविषया मैत्रावरुणप्रैषाः
होता॑ यक्षद॒ग्निग्ं स॒मिधा॑ सुष॒मिधा॒ समि॑द्ध॒-न्नाभा॑ पृथि॒व्या-स्स॑ग॒न्थे वा॒मस्य॑ ।
वर्​ष्म॑न्दि॒व इ॒डस्प॒दे वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्ष॒त्-तनू॒नपा॑त॒-मदि॑ते॒-र्गर्भ॒-म्भुव॑नस्य गो॒पाम् । मद्ध्वा॒-ऽद्य दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ देव॒याना᳚न्प॒थो अ॑नक्तु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्ष॒-न्नरा॒शग्ंस॑-न्नृश॒स्त्र-न्नॄग्ंः प्र॑णेत्रम् । गोभि॑-र्व॒पावा॒न्-थ्स्या-द्वी॒रै-श्शक्ती॑वा॒न्-रथैः᳚ प्रथम॒यावा॒ हिर॑ण्यैश्च॒न्द्री वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ होता॑ यक्षद॒ग्निमि॒ड ई॑डि॒तो दे॒वो दे॒वाग्ं आव॑क्ष-द्दू॒तो ह॑व्य॒वाडमू॑रः ।
उपे॒मं-यँ॒ज्ञमुपे॒मा-न्दे॒वो दे॒वहू॑तिमवतु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ होता॑ यक्ष-द्ब॒र्॒हि-स्सु॒ष्टरी॒मोर्ण॑म्रदा अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे वि च॒ प्र च॑ प्रथताग्​ स्वास॒स्थ-न्दे॒वेभ्यः॑ ।
एमे॑नद॒द्य वस॑वो रु॒द्रा आ॑दित्या-स्स॑दन्तु प्रि॒यमिन्द्र॑स्यास्तु॒ वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥ 5 ॥
होता॑ यक्ष॒-द्दुर॑ ऋ॒ष्वाः क॑व॒ष्यो-ऽको॑षधावनी॒-रुदाता॑भि॒-र्जिह॑तां॒-विँ पक्षो॑भि-श्श्रयन्ताम् । सु॒प्रा॒य॒णा अ॒स्मिन्. य॒ज्ञे विश्र॑यन्ता-मृता॒वृधो॑ वि॒यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्षदु॒षासा॒नक्ता॑ बृह॒ती सु॒पेश॑सा॒ नॄग्ंः पति॑भ्यो॒ योनि॑-ङ्कृण्वा॒ने ।
स॒ग्ग्॒स्मय॑माने॒ इन्द्रे॑ण दे॒वैरेद-म्ब॒र्॒हि-स्सी॑दतां-वीँ॒तामाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्ष॒-द्दैव्या॒ होता॑रा म॒न्द्रा पोता॑रा क॒वी प्रचे॑तसा ।
स्वि॑ष्टम॒द्यान्यः क॑रदि॒षा स्व॑भिगूर्तम॒न्य ऊ॒र्जा सत॑वसे॒मं-यँ॒ज्ञ-न्दि॒वि दे॒वेषु॑ धत्तां-वीँ॒तामाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्षत्-ति॒स्रो दे॒वीर॒पसा॑म॒पस्त॑मा॒ अच्छि॑द्र-म॒द्येदमप॑-स्तन्वताम् ।
दे॒वेभ्यो॑ दे॒वी-र्दे॒वमपो॑ वि॒यन्त्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्ष॒त्-त्वष्टा॑र॒-मचि॑ष्टु॒मपा॑कग्ं रेतो॒धां-विँश्र॑वसं-यँशो॒धाम् ।
पु॒रु॒रूप॒मका॑मकर्​शनग्ं सु॒पोषः॒ पोषै॒-स्स्या-थ्सु॒वीरो॑ वी॒रै-र्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्ष॒-द्वन॒स्पति॑-मु॒पाव॑स्रक्षद्धि॒यो जो॒ष्टारग्ं॑ श॒शम॒न्नरः॑ ।
स्वदा॒-थ्स्वधि॑तिर्-ऋतु॒था-ऽद्य दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्या-ऽवा॒ड्-वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ ॥
होता॑ यक्षद॒ग्निग्ग्​ स्वाहा-ऽऽज्य॑स्य॒ स्वाहा॒ मेद॑स॒-स्स्वाहा᳚ स्तो॒काना॒ग्॒ स्वाहा॒ स्वाहा॑ कृतीना॒ग्॒ स्वाहा॑ ह॒व्यसू᳚क्तीनाम् ।
स्वाहा॑ दे॒वाग्ं आ᳚ज्य॒पान्-थ्स्वाहा॒-ऽग्निग्ं हो॒त्राज्जु॑षा॒णा अग्न॒ आज्य॑स्य वियन्तु॒ होत॒र्यज॑ ॥ 6 ॥
(प्रि॒यमिन्द्र॑स्यास्तु॒ वेत्वाज्य्॑स्य॒ होत॒र्यज॑ - सु॒वीरो॑ वी॒रै-र्वेत्वाज्य॑स्य॒ होत॒र्यज॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 2)
(अ॒ग्नि-न्तनू॒नपा॑त॒-न्नरा॒शग्ंस॑म॒ग्निमि॒ड ई॑डि॒तो ब॒र्॒हिर्दुर॑ उ॒षासा॒नक्ता॒ दैव्या॑ ति॒स्रस्त्वष्टा॑रं॒-वँन॒स्पति॑म॒ग्निम् )
(पञ्च॒ वेत्वेको॑ वि॒यन्तु॒ द्विर्वी॒तामेको॑ वि॒यन्तु॒ द्विर्वेत्वेको॑ वियन्तु॒ होत॒र्यज॑)
अनुवाकं 3 - आप्रिय प्रयाजानां-याँज्याः
समि॑द्धो अ॒द्य मनु॑षो दुरो॒णे । दे॒वो दे॒वान्. य॑जसि जातवेदः । आ च॒ वह॑ मित्रमह-श्चिकि॒त्वान् । त्व-न्दू॒तः क॒विर॑सि॒ प्रचे॑ताः ॥ तनू॑नपात्प॒थ ऋ॒तस्य॒ यानान्॑ । मद्ध्वा॑ सम॒ञ्जन्-थ्स्व॑दया सुजिह्व ।
मन्मा॑नि धी॒भिरु॒त य॒ज्ञमृ॒न्धन्न् । दे॒व॒त्रा च॑ कृणुह्यद्ध्व॒र-न्नः॑ ॥ नरा॒शग्ंस॑स्य महि॒मान॑मेषाम् । उप॑स्तोषाम यज॒तस्य॑ य॒ज्ञैः ॥ 7 ॥
ते सु॒क्रत॑व॒-श्शुच॑यो धिय॒धांः । स्वद॑न्तु दे॒वा उ॒भया॑नि ह॒व्या ॥ आ॒जुह्वा॑न॒ ईड्यो॒ वन्द्य॑श्च । आया᳚ह्यग्ने॒ वसु॑भि-स्स॒जोषाः᳚ ।
त्व-न्दे॒वाना॑मसि यह्व॒ होता᳚ । स ए॑नान्. यक्षीषि॒तो यजी॑यान् ॥ प्रा॒चीन॑-म्ब॒र्॒हिः प्र॒दिशा॑ पृथि॒व्याः । वस्तो॑र॒स्या वृ॑ज्यते॒ अग्रे॒ अह्ना᳚म् ।
व्यु॑ प्रथते वित॒रं-वँरी॑यः । दे॒वेभ्यो॒ अदि॑तये स्यो॒नम् ॥ 8 ॥
व्यच॑स्वतीरुर्वि॒या विश्र॑यन्ताम् । पति॑भ्यो॒ नजन॑य॒-श्शुम्भ॑मानाः । देवी᳚र्द्वारो बृहती-र्विश्वमिन्वाः । दे॒वेभ्यो॑ भवथ सुप्राय॒णाः ॥ आ सु॒ष्वय॑न्ती यज॒ते उपा॑के । उ॒षासा॒नक्ता॑ सदता॒-न्नि योनौ᳚ ।
दि॒व्ये योष॑णे बृह॒ती सु॑रु॒क्मे । अधि॒ श्रियग्ं॑ शुक्र॒पिश॒-न्दधा॑ने ॥ दैव्या॒ होता॑रा प्रथ॒मा सु॒वाचा᳚ । मिमा॑ना य॒ज्ञ-म्मनु॑षो॒ यज॑द्ध्यै ॥ 9 ॥
प्र॒चो॒दय॑न्ता वि॒दथे॑षु का॒रू । प्रा॒चीन॒-ञ्ज्योतिः॑ प्र॒दिशा॑ दि॒शन्ता᳚ ॥ आनो॑ य॒ज्ञ-म्भार॑ती॒ तूय॑मेतु । इडा॑ मनु॒ष्वदि॒ह चे॒तय॑न्ती । ति॒स्रो दे॒वी-र्ब॒र्॒हिरेदग्ग्​ स्यो॒नम् । सर॑स्वती॒ स्वप॑स-स्सदन्तु ॥
य इ॒मे द्यावा॑पृथि॒वी जनि॑त्री । रू॒पैरपिग्ं॑श॒-द्भुव॑नानि॒ विश्वा᳚ । तम॒द्य हो॑तरिषि॒तो यजी॑यान् ।
दे॒व-न्त्वष्टा॑रमि॒ह य॑क्षि वि॒द्वान् ॥ 10 ॥
उ॒पाव॑सृज॒त्-त्मन्या॑ सम॒ञ्जन्न् । दे॒वाना॒-म्पाथ॑ ऋतु॒था ह॒वीग्ंषि॑ । वन॒स्पतिः॑ शमि॒ता दे॒वो अ॒ग्निः । स्वद॑न्तु ह॒व्य-म्मधु॑ना घृ॒तेन॑ ॥
स॒द्यो जा॒तो व्य॑मिमीत य॒ज्ञम् । अ॒ग्नि-र्दे॒वाना॑-मभवत्-पुरो॒गाः । अ॒स्य होतुः॑ प्र॒दिश्यृ॒तस्य॑ वा॒चि ।
स्वाहा॑कृतग्ं ह॒विर॑दन्तु दे॒वाः ॥ 11 ॥
(य॒ज्ञैः - स्यो॒नं - ँयज॑द्ध्यै - वि॒द्वान॒ - +ष्टौ च॑) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - पर्यग्निकरणीया ऋचः
अ॒ग्निर्-होता॑ नो अद्ध्व॒रे । वा॒जी सन्-परि॑णीयते ।
दे॒वो दे॒वेषु॑ य॒ज्ञियः॑ ॥ परि॑ त्रिवि॒ष्ट्य॑द्ध्व॒रम् । यात्य॒ग्नी र॒थीरि॑व । आ दे॒वेषु॒ प्रयो॒ दध॑त् ॥ परि॒ वाज॑पतिः क॒विः । अ॒ग्निर्-ह॒व्या न्य॑क्रमीत् ।
दध॒-द्रत्ना॑नि दा॒शुषे᳚ ॥ 12 ॥
(अ॒ग्निर्-होता॑ नो॒ नव॑) (अ. 4)
अनुवाकं 5 - मैत्रावरुणप्रैषः
अजै॑द॒ग्निः । अस॑न॒द्वाज॒-न्नि । दे॒वो दे॒वेभ्यो॑ ह॒व्या-ऽवा᳚ट् । प्राञ्जो॑भिर्-हिन्वा॒नः ।
धेना॑भिः॒ कल्प॑मानः । य॒ज्ञस्यायुः॑ प्रति॒रन्न् ।
उप॒ प्रेष्य॑ होतः । ह॒व्या दे॒वेभ्यः॑ ॥ 13 ॥
(अजै॑द॒ष्टौ) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - होतुरध्रिगुप्रैषः
दैव्या᳚-श्शमितार उ॒त म॑नुष्या॒ आर॑भद्ध्वम् । उप॑ नयत॒ मेद्ध्या॒ दुरः॑ । आ॒शासा॑ना॒ मेध॑पतिभ्या॒-म्मेध᳚म् । प्रास्मा॑ अ॒ग्नि-म्भ॑रत । स्तृ॒णी॒त ब॒र्॒हिः । अन्वे॑न-म्मा॒ता म॑न्यताम् । अनु॑ पि॒ता ।
अनु॒ भ्राता॒ सग॑र्भ्यः । अनु॒ सखा॒ सयू᳚थ्यः ॥
उ॒दी॒चीनाग्ं॑ अस्य प॒दो निध॑त्तात् ॥ 14 ॥
सूर्य॒-ञ्चक्षु॑र्गमयतात् । वात॑-म्प्रा॒णम॒न्व-व॑सृजतात् । दिश॒-श्श्रोत्र᳚म् । अ॒न्तरि॑क्ष॒मसु᳚म् । पृ॒थि॒वीग्ं शरी॑रम् । ए॒क॒धा-ऽस्य॒ त्वच॒माच्छ्य॑तात् । पु॒रा नाभ्या॑ अपि॒शसो॑ व॒पामुत्खि॑दतात् । अ॒न्तरे॒वोष्माणं॑-वाँरयतात् । श्ये॒नम॑स्य॒ वक्षः॑ कृणुतात् । प्र॒शसा॑ बा॒हू ॥ 15 ॥
श॒ला दो॒षणी᳚ । क॒श्यपे॒वाग्ंसा᳚ । अच्छि॑द्रे॒ श्रोणी᳚ ।
क॒वषो॒रू स्रे॒कप॑र्णा-ऽष्ठी॒वन्ता᳚ । षड्विग्ं॑शतिरस्य॒ वङ्क्र॑यः ।
ता अ॑नु॒ष्ठ्योच्च्या॑वयतात् । गात्र॑-ङ्गात्रम॒स्यानू॑न-ङ्कृणुतात् । ऊ॒व॒द्ध्य॒गो॒ह-म्पार्थि॑व-ङ्खनतात् । अ॒स्ना रक्ष॒-स्सग्ंसृ॑जतात् ।
व॒नि॒ष्ठुम॑स्य॒ मा रा॑विष्ट ॥ 16 ॥
उरू॑क॒-म्मन्य॑मानाः ॥ नेद्व॑स्तो॒के तन॑ये । रवि॑ता॒ रव॑च्छमितारः । अद्ध्रि॑गो शमी॒द्ध्वम् । सु॒शमि॑ शमीद्ध्वम् । श॒मी॒द्ध्व-म॑द्ध्रिगो ॥
अद्ध्रि॑गु॒श्चापा॑पश्च । उ॒भौ दे॒वानाग्ं॑ शमि॒तारौ᳚ । तावि॒म-म्प॒शुग्ग्​ श्र॑पयता-म्प्रवि॒द्वाग्ंसौ᳚ ।
यथा॑ यथा-ऽस्य॒ श्रप॑ण॒-न्तथा॑तथा ॥ 17 ॥
[ध॒त्ता॒-द्- बा॒हू - मा रा॑विष्ट॒ - तथा॑तथा ] (अ. 6)
अनुवाकं 7 - स्तोकविषय-म्मैत्रावरुणानुवचनम्
जु॒षस्व॑ स॒प्रथ॑स्तमम् । वचो॑ दे॒वफ्स॑रस्तमम् ।
ह॒व्या जुह्वा॑न आ॒सनि॑ ॥ इ॒म-न्नो॑ य॒ज्ञम॒मृते॑षु धेहि । इ॒मा ह॒व्या जा॑तवेदो जुषस्व । स्तो॒काना॑मग्ने॒ मेद॑सो घृ॒तस्य॑ । होतः॒ प्राशा॑न प्रथ॒मो नि॒षद्य॑ ॥ घृ॒तव॑न्तः पावक ते ।
स्तो॒कास्श्चो॑तन्ति॒ मेद॑सः । स्वध॑र्म-न्दे॒ववी॑तये ॥ 18 ॥
श्रेष्ठ॑-न्नो धेहि॒ वार्य᳚म् ॥ तुभ्यग्ग्॑ स्तो॒का घृ॑त॒श्चुतः॑ । अग्ने॒ विप्रा॑य सन्त्य । ऋषि॒-श्श्रेष्ठ॒-स्समि॑द्ध्यसे । य॒ज्ञस्य॑ प्रावि॒ता भ॑व ॥
तुभ्यग्ग्॑ श्चोतन्त्यद्ध्रिगो शचीवः । स्तो॒कासो॑ अग्ने॒ मेद॑सो घृ॒तस्य॑ । क॒वि॒श॒स्तो बृ॑ह॒ता भा॒नुना-ऽऽगाः᳚ । ह॒व्या जु॑षस्व मेधिर ॥
ओजि॑ष्ठ-न्ते मद्ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तम् । प्रते॑ व॒य-न्द॑दामहे । श्चोत॑न्ति ते वसो स्तो॒का अधि॑ त्व॒चि ।
प्रति॒ तान्दे॑व॒शो वि॑हि ॥ 19 ॥
(दे॒ववी॑तय॒-उद्भृ॑त॒-न्त्रीणि॑ च) (अ. 7)
अनुवाकं 8 - वपा पुरोडाशस्विष्टकृता-म्पुरोनुवाक्याः प्रैषाश्च
आ वृ॑त्रहणा वृत्र॒हभि॒-श्शुष्मैः᳚ । इन्द्र॑ या॒त-न्नमो॑भिरग्ने अ॒र्वाक् । यु॒वग्ं राधो॑भि॒रक॑वेभिरिन्द्र । अग्ने॑ अ॒स्मे भ॑वतमुत्त॒मेभिः॑ ॥ होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । छाग॑स्य व॒पाया॒ मेद॑सः । जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ वि ह्यख्य॒-न्मन॑सा॒ वस्य॑ इ॒च्छन्न् । इन्द्रा᳚ग्नी ज्ञा॒स उ॒त वा॑ सजा॒तान् ॥ 20 ॥
नान्या यु॒वत्प्रम॑तिरस्ति॒ मह्य᳚म् । स वा॒-न्धियं॑-वाँज॒यन्ती॑मतक्षम् ॥ होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । पु॒रो॒डाश॑स्य जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥
त्वामी॑डते अजि॒र-न्दू॒त्या॑य । ह॒विष्म॑न्त॒-स्सद॒मि-न्मानु॑षासः । यस्य॑ दे॒वैरास॑दो ब॒र्॒हिर॑ग्ने । अहा᳚न्यस्मै सु॒दिना॑ भवन्तु ॥ होता॑ यक्षद॒ग्निम् । पु॒रो॒डाश॑स्य जु॒षताग्ं॑ ह॒विः ।
होत॒र्यज॑ ॥ 21 ॥
(स॒जा॒ता - न॒ग्नि-न्द्वे च॑) (अ. 8)
अनुवाकं 9 - तेषामेव याज्याः
गी॒र्भिर्विप्रः॒ प्रम॑तिमि॒च्छमा॑नः । ई॒॑ र॒यिं-यँ॒शस॑-म्पूर्व॒भाज᳚म् । इन्द्रा᳚ग्नी वृत्रहणा सुवज्रा । प्रणो॒ नव्ये॑भिस्तिरत-न्दे॒ष्णैः ॥ माच्छे᳚द्म र॒श्मीग्ंरिति॒ नाध॑मानाः । पि॒तृ॒णाग्ं शक्ती॑रनु॒ यच्छ॑मानाः । इ॒न्द्रा॒ग्निभ्या॒-ङ्कं-वृँष॑णो मदन्ति । ता ह्यद्री॑ धि॒षणा॑या उ॒पस्थे᳚ ॥
अ॒ग्निग्ं सु॑दी॒तिग्ं सु॒दृश॑-ङ्गृ॒णन्तः॑ ।
न॒म॒स्याम॒स्त्वेड्य॑-ञ्जातवेदः ।
त्वा-न्दू॒तम॑र॒तिग्ं ह॑व्य॒वाह᳚म् ।
दे॒वा अ॑कृण्व-न्न॒मृत॑स्य॒ नाभि᳚म् ॥ 22 ॥
(जा॒त॒वे॒दो॒ द्वे च॑) (अ. 9)
अनुवाकं 10 - मनोतासूक्तम्
त्वग्ग्​ ह्य॑ग्ने प्रथ॒मो म॒नोता᳚ । अ॒स्या धि॒यो अभ॑वो दस्म॒ होता᳚ । त्वग्ं सीं᳚-वृँष-न्नकृणो-र्दु॒ष्टरी॑तु । सहो॒ विश्व॑स्मै॒ सह॑से॒ सह॑द्ध्यै ॥ अधा॒ होता॒ न्य॑सीदो॒ यजी॑यान् । इ॒डस्प॒द इ॒षय॒न्नीड्य॒-स्सन्न् । त-न्त्वा॒ नरः॑ प्रथ॒म-न्दे॑व॒यन्तः॑ । म॒हो रा॒ये चि॒तय॑न्तो॒ अनु॑ ग्मन्न् ॥ वृ॒तेव॒ यन्त॑-म्ब॒हुभि॑-र्वस॒व्यैः᳚ ।
त्वे र॒यि-ञ्जा॑गृ॒वाग्ंसो॒ अनु॑ ग्मन्न् ॥ 23 ॥
रुश॑न्तम॒ग्नि-न्द॑र्​श॒त-म्बृ॒हन्त᳚म् । व॒पाव॑न्तं-विँ॒श्वहा॑ दीदि॒वाग्ंस᳚म् ॥ प॒द-न्दे॒वस्य॒ नम॑सा वि॒यन्तः॑ । श्र॒व॒स्यव॒-श्श्रव॑ आप॒न्नमृ॑क्तम् ।
नामा॑नि चि-द्दधिरे य॒ज्ञिया॑नि । भ॒द्राया᳚-न्ते रणयन्त॒ सन्दृ॑ष्टौ ॥ त्वां-वँ॑र्धन्ति क्षि॒तयः॑ पृथि॒व्याम् । त्वग्ं राय॑ उ॒भया॑सो॒ जना॑नाम् ।
त्व-न्त्रा॒ता त॑रणे॒ चेत्यो॑ भूः ।
पि॒ता मा॒ता सद॒मि-न्मानु॑षाणाम् ॥ 24 ॥
स प॒र्येण्य॒-स्स प्रि॒यो वि॒क्ष्व॑ग्निः । होता॑ म॒न्द्रो निष॑सादा॒ यजी॑यान् । त-न्त्वा॑ व॒य-न्दम॒ आ दी॑दि॒वाग्ंस᳚म् । उप॑ज्ञु॒बाधो॒ नम॑सा सदेम ॥
त-न्त्वा॑ व॒यग्ं सु॒धियो॒ नव्य॑मग्ने । सु॒म्ना॒यव॑ ईमहे देव॒यन्तः॑ । त्वं-विँशो॑ अनयो॒ दीद्या॑नः । दि॒वो अ॑ग्ने बृह॒ता रो॑च॒नेन॑ ॥
वि॒शा-ङ्क॒विं-विँ॒श्पति॒ग्ं॒ शश्व॑तीनाम् ।
नि॒तोश॑नं-वृँष॒भ-ञ्च॑र्​षणी॒नाम् ॥ 25 ॥
प्रेती॑षणिमि॒षय॑न्त-म्पाव॒कम् । राज॑न्तम॒ग्निं-यँ॑ज॒तग्ं र॑यी॒णाम् ॥ सो अ॑ग्न ईजे शश॒मे च॒ मर्तः॑ । यस्त॒ आन॑ट्-थ्स॒मिधा॑ ह॒व्यदा॑तिम् ।
य आहु॑ति॒-म्परि॒ वेदा॒ नमो॑भिः । विश्वेथ्स वा॒मा द॑धते॒ त्वोतः॑ ॥ अ॒स्मा उ॑ ते॒ महि॑ म॒हे वि॑धेम । नमो॑भिरग्ने स॒मिधो॒त ह॒व्यैः ।
वेदी॑ सूनो सहसो गी॒र्भिरु॒क्थैः ।
आ ते॑ भ॒द्रायाग्ं॑ सुम॒तौ य॑तेम ॥ 26 ॥
आ यस्त॒तन्थ॒ रोद॑सी॒ वि भा॒सा । श्रवो॑भिश्च श्रव॒स्य॑स्तरु॑त्रः । बृ॒हद्भि॒-र्वाजै॒-स्स्थवि॑रेभिर॒स्मे । रे॒वद्भि॑रग्ने वित॒रं-विँभा॑हि ॥
नृ॒वद्व॑सो॒ सद॒मिद्धे᳚ह्य॒स्मे । भूरि॑ तो॒काय॒ तन॑याय प॒र्​श्वः । पू॒र्वीरिषो॑ बृह॒तीरा॒रे अ॑घाः । अ॒स्मे भ॒द्रा सौ᳚श्रव॒सानि॑ सन्तु ॥
पु॒रूण्य॑ग्ने पुरु॒धा त्वा॒या । वसू॑नि राजन्-व॒सुता॑ते अश्याम् । पु॒रूणि॒ हि त्वे पु॑रुवार॒ सन्ति॑ ।
अग्ने॒ वसु॑ विध॒ते राज॑नि॒ त्वे ॥ 27 ॥
(जा॒गृ॒वाग्ंसो॒ अनु॑ ग्म॒न् - मानु॑षाणां - चर्​षणी॒नां - ँय॑ते - माश्या॒-न्द्वे च॑) (अ. 10)
अनुवाकं 11 - हविर्वनस्पतिस्विष्टकृता-म्पुरोनुवाक्याः प्रैषाश्च
आ भ॑रतग्ं शिक्षतं-वँज्रबाहू ।
अ॒स्माग्ं इ॑न्द्राग्नी अवत॒ग्ं॒ शची॑भिः ।
इ॒मे नु ते र॒श्मय॒-स्सूर्य॑स्य ।
येभिः॑ सपि॒त्व-म्पि॒तरो॑ न॒ आयन्न्॑ ॥
होता॑ यक्षदिन्द्रा॒ग्नी । छाग॑स्य ह॒विष॒ आत्ता॑म॒द्य । म॒द्ध्य॒तो मेद॒ उद्भृ॑तम् । पु॒रा द्वेषो᳚भ्यः । पु॒रा पौरु॑षेय्या गृ॒भः । घस्ता᳚न्नू॒नम् ॥ 28 ॥
घा॒से अ॑ज्राणां॒-यँव॑सप्रथमानाम् । सु॒मत्क्ष॑राणाग्ं श॒तरु॑द्रियाणाम् ।
अ॒ग्नि॒ष्वा॒त्ताना॒-म्पीवो॑पवसनानाम् ।
पा॒र्​श्व॒त-श्श्रो॑णि॒त-श्शि॑ताम॒त उ॑थ्साद॒तः । अङ्गा॑दङ्गा॒दव॑त्तानाम् । कर॑त ए॒वेन्द्रा॒ग्नी । जु॒षेताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥
दे॒वेभ्यो॑ वनस्पते ह॒वीग्ंषि॑ ।
हिर॑ण्यपर्ण प्र॒दिव॑स्ते॒ अर्थ᳚म् ॥ 29 ॥
प्र॒द॒क्षि॒णि-द्र॑श॒नया॑ नि॒यूय॑ । ऋ॒तस्य॑ वक्षि प॒थिभी॒ रजि॑ष्ठैः ॥ होता॑ यक्ष॒-द्वन॒स्पति॑म॒भि हि । पि॒ष्टत॑मया॒ रभि॑ष्ठया रश॒नया-ऽऽधि॑त ।
यत्रे᳚न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि ।
यत्र॒ वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।
यत्र॑ दे॒वाना॑माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि । यत्रा॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि ।
तत्रै॒त-म्प्र॒स्तु-त्ये॑वो-प॒स्तुत्ये॑वो॒पाव॑स्रक्षत् ।
रभी॑याग्ं समिव कृ॒त्वी ॥ 30 ॥
कर॑दे॒व-न्दे॒वो वन॒स्पतिः॑ । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ पि॒प्री॒हि दे॒वाग्ं उ॑श॒तो य॑विष्ठ । वि॒द्वां ऋ॒तूग्ंर्-ऋ॑तुपते यजे॒ह ।
ये दैव्या॑ ऋ॒त्विज॒स्तेभि॑रग्ने ।
त्वग्ं होतॄ॑णाम॒स्याय॑जिष्ठः ॥
होता॑ यक्षद॒ग्निग्ग्​ स्वि॑ष्ट॒कृत᳚म् ।
अया॑ड॒ग्नि-रि॑न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि । अया॒ड्वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।
अया᳚ड्दे॒वाना॑-माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि ।
यक्ष॑द॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि । यक्ष॒-थ्स्व-म्म॑हि॒मान᳚म् । आय॑जता॒मेज्या॒ इषः॑ । कृ॒णोतु॒ सो अ॑द्ध्व॒रा जा॒तवे॑दाः । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । होत॒र्यज॑ ॥ 31 ॥
(नू॒न - मर्थं॑ - कृ॒त्वी - पाथाग्ं॑सि स॒प्त च॑) (अ. 11)
अनुवाकं 12 - तेषामेव याज्याः
उपो॑ह॒ यद्वि॒दथं॑-वाँ॒जिनो॒ गूः । गी॒र्भि-र्विप्राः॒ प्रम॑ति-मि॒च्छमा॑नाः । अ॒र्वन्तो॒ न काष्ठा॒-न्नक्ष॑माणाः । इ॒न्द्रा॒ग्नी जोहु॑वतो॒ नर॒स्ते ॥
वन॑स्पते रश॒नया॑-ऽभि॒धाय॑ । पि॒ष्टत॑मया व॒युना॑नि वि॒द्वान् । वह॑ देव॒त्रा दि॑धिषो ह॒वीग्ंषि॑ । प्र च॑ दा॒तार॑म॒मृते॑षु वोचः ॥ अ॒ग्निग्ग्​ स्वि॑ष्ट॒कृत᳚म् । अया॑ड॒ग्नि-रि॑न्द्राग्नि॒यो-श्छाग॑स्य ह॒विषः॑ प्रि॒या धामा॑नि ॥ 32 ॥
अया॒ड्वन॒स्पतेः᳚ प्रि॒या पाथाग्ं॑सि ।
अया᳚ड्दे॒वाना॑-माज्य॒पाना᳚-म्प्रि॒या धामा॑नि ।
यक्ष॑द॒ग्नेर्-होतुः॑ प्रि॒या धामा॑नि । यक्ष॒-थ्स्व-म्म॑हि॒मान᳚म् । आय॑जता॒मेज्या॒ इषः॑ । कृ॒णोतु॒ सो अ॑द्ध्व॒रा जा॒तवे॑दाः । जु॒षताग्ं॑ ह॒विः । अग्ने॒ यद॒द्य वि॒शो अ॑द्ध्वरस्य होतः ।
पाव॑क शोचे॒ वेष्ट्वग्ं हि यज्वा᳚ ।
ऋ॒ता य॑जासि महि॒ना वि य-द्भूः ।
ह॒व्या व॑ह यविष्ठ॒ या ते॑ अ॒द्य ॥ 33 ॥
(धामा॑नि॒ - भुरेक॑-ञ्च) (अ. 12)
अनुवाकं 13 - अनूयाजप्रैषाः
दे॒व-म्ब॒र्॒हि-स्सु॑दे॒व-न्दे॒वै-स्स्या-थ्सु॒वीरं॑-वीँ॒रैर्वस्तो᳚-र्वृ॒ज्येता॒क्तोः प्रभ्रि॑-ये॒तात्य॒न्यान्-रा॒या ब॒र्॒हिष्म॑तो मदेम वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥ दे॒वी-र्द्वारः॑ सङ्घा॒ते वि॒ड्वीर्याम॑ञ्छिथि॒रा ध्रु॒वा दे॒वहू॑तौ व॒थ्स
ई॑मेना॒स्तरु॑ण॒ आमि॑मीयात्-कुमा॒रो वा॒ नव॑जातो॒ मैना॒ अर्वा॑ रे॒णुक॑काटः॒ पृण॑ग्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु॒ यज॑ ॥ दे॒वी उ॒षासा॒ नक्ता-ऽद्या॒स्मिन्. य॒ज्ञे प्र॑य॒त्य॑ह्वेता॒मपि॑ नू॒न-न्दैवी॒र्विशः॒ प्राया॑सिष्टा॒ग्ं॒ सुप्री॑ते॒ सुधि॑ते वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥
दे॒वी जोष्ट्री॒ वसु॑धिती॒ ययो॑र॒न्या-ऽघा द्वेषाग्ं॑सि यु॒यव॒दा-ऽन्या व॑क्ष॒-द्वसु॒ वार्या॑णि॒ यज॑मानाय वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥
दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती॒ इष॒मूर्ज॑म॒न्या व॑क्ष॒थ्सग्धि॒ग्ं॒ सपी॑तिम॒न्या नवे॑न॒ पूर्व॒-न्दय॑माना॒-स्स्याम॑ पुरा॒णेन॒ नव॒-न्तामूर्ज॑मू॒र्जाहु॑ती ऊ॒र्जय॑माने अधातां-वँसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥
दे॒वा दैव्या॒ होता॑रा॒ नेष्टा॑रा॒ पोता॑रा ह॒ताघ॑शग्ंसा-वाभ॒रद्व॑सू वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीतां॒-यँज॑ ॥
दे॒वीस्ति॒स्रस्ति॒स्रो दे॒वीरिडा॒ सर॑स्वती॒ भार॑ती॒ द्या-म्भार॑त्यादि॒त्यै-र॑स्पृक्ष॒-थ्सर॑स्वती॒मग्ं रु॒द्रै-र्य॒ज्ञमा॑वी-दि॒हैवेड॑या॒ वसु॑मत्या
सध॒माद॑-म्मदेम वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु॒ यज॑ ॥
दे॒वो नरा॒शग्ंस॑-स्त्रिशी॒र्॒षा ष॑ड॒क्ष-श्श॒तमिदे॑नग्ं शितिपृ॒ष्ठा आद॑धति स॒हस्र॑मी॒-म्प्रव॑हन्ति मि॒त्रावरु॒णेद॑स्य हो॒त्रमर्​ह॑तो॒
बृह॒स्पतिः॑ स्तो॒त्रम॒श्विना ऽऽद्ध्व॑र्यवं-वँसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥
दे॒वो वन॒स्पति॑-र्व॒र्॒षप्रा॑वा घृ॒तनि॑र्णि॒ग्-द्या-
मग्रे॒णास्पृ॑क्ष॒दा-ऽन्तरि॑क्ष॒-म्मद्ध्ये॑नाप्राः पृथि॒वी-मुप॑रेणादृग्ंही-द्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥
दे॒व-म्ब॒र्॒हिर्वारि॑तीना-न्नि॒धे धा॑सि॒ प्रच्यु॑तीना॒म-प्र॑च्युत-न्निकाम॒धर॑ण-म्पुरुस्पा॒र्॒हं-यँश॑स्वदे॒ना ब॒र्॒हिषा॒-ऽन्या ब॒र्॒हीग्​ष्य॒भिष्या॑म वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु॒ यज॑ ॥
दे॒वो अ॒ग्नि-स्स्वि॑ष्ट॒कृ-थ्सु॒द्रवि॑णा म॒न्द्रः क॒वि-स्स॒त्यम॑न्मा-ऽऽय॒जी होता॒ होतु॑र्-होतु॒राय॑जीया॒नग्ने॒ यान्-दे॒वानया॒ड्याग्ं अपि॑प्रे॒र्ये ते॑ हो॒त्रे अम॑थ्सत॒ ताग्ं स॑स॒नुषी॒ग्ं॒ होत्रा᳚-न्देव-ङ्ग॒मा-न्दि॒वि दे॒वेषु॑ य॒ज्ञमेर॑ये॒मग्ग्​
स्वि॑ष्ट॒कृच्चाग्ने॒ होता-ऽभू᳚र्वसु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य नमोवा॒के वीहि॒ यज॑ ॥ 34 ॥
(यजैक॑-ञ्च) (अ. 13)
अनुवाकं 14 - अनूयाजयाज्याः
दे॒व-म्ब॒र्॒हिः । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु ।
दे॒वीर्द्वारः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु । दे॒वी उ॒षासा॒ नक्ता᳚ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् । दे॒वी जोष्ट्री᳚ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् ।
दे॒वी ऊ॒र्जाहु॑ती । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् ॥ 35 ॥
दे॒वा दैव्या॒ होता॑रा । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वीताम् । दे॒वीस्ति॒स्र-स्ति॒स्रो दे॒वीः ।
व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वियन्तु ।
दे॒वो नरा॒शग्ंसः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु । दे॒वो वन॒स्पतिः॑ । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु । दे॒व-म्ब॒र्॒हिर्वारि॑तीनाम् । व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य वेतु ॥ 36 ॥
दे॒वो अ॒ग्नि-स्स्वि॑ष्ट॒कृत् । सु॒द्रवि॑णा म॒न्द्रः क॒विः । स॒त्यम॑न्मा-ऽऽय॒जी होता᳚ । होतु॑र्-होतु॒राय॑जीयान् ।
अग्ने॒ यान्दे॒वानया᳚ट् । याग्ं अपि॑प्रेः । ये ते॑ हो॒त्रे अम॑थ्सत । ताग्ं स॑स॒नुषी॒ग्ं॒ होत्रा᳚-न्देव-ङ्ग॒माम् । दि॒वि दे॒वेषु॑ य॒ज्ञमेर॑ये॒मम् । स्वि॒ष्ट॒कृच्चाग्ने॒ होता-ऽभूः᳚ ।
व॒सु॒वने॑ वसु॒धेय॑स्य नमोवा॒के वीहि॑ ॥ 37 ॥
(वी॒तां॒ - ँवे॒त्व - भू॒रेक॑-ञ्च) (अ. 14)
अनुवाकं 15 - सूक्तवाकप्रैषाः
अ॒ग्निम॒द्य होता॑रमवृणीता॒यं-यँज॑मानः॒ पच॑-न्प॒क्तीः पच॑-न्पुरो॒डाशं॑
ब॒द्ध्न-न्नि॑न्द्रा॒ग्निभ्या॒-ञ्छागग्ं॑ सूप॒स्था अ॒द्य दे॒वो वन॒स्पति॑-रभव-दिन्द्रा॒ग्निभ्या॒-ञ्छागे॒नाघ॑स्ता॒-न्त-म्मे॑द॒स्तः प्रति॑ पच॒ता-ऽग्र॑भीष्टा॒मवी॑वृधेता-म्पुरो॒डाशे॑न॒ त्वाम॒द्यर्​ष॑ आर्​षेयर्​षीणा-न्नपादवृणीता॒यं-यँज॑मानो ब॒हुभ्य॒ आ सङ्ग॑तेभ्य ए॒ष मे॑ दे॒वेषु॒ वसु॒ वार्या य॑क्ष्यत॒ इति॒ ता या
दे॒वा दे॑व॒-दाना॒न्यदु॒स्तान्य॑स्मा॒ आ च॒ शास्वा च॑ गुरस्वेषि॒तश्च॑ होत॒रसि॑ भद्र॒वाच्या॑य॒ प्रेषि॑तो॒ मानु॑ष-स्सूक्तवा॒काय॑ सू॒क्ता ब्रू॑हि ॥ 38 ॥
(अ॒ग्निम॒द्यैक᳚म्) (अ. 15)
(अ॒ञ्जन्ति॒ - होता॑ यक्ष॒थ् - समि॑द्वो अ॒द्या - ग्नि - रजै॒-द्- दैव्या॑ - जु॒षस् - वा वृ॑त्रहणा - गी॒र्भि - स्त्वग्ग्​ ह्या - भ॑रत॒ - मुपो॑ह॒ य-द्- दे॒व-म्ब॒र्॒हि-स्सु॑दे॒वं - दे॒व-म्ब॒र्॒हि - र॒ग्निम॒द्य पञ्च॑दश)
(अ॒ञ्जन् - त्यु॒पाव॑सृज॒न् - नान्या यु॒वत् - कर॑दे॒व म॒ष्टात्रिग्ं॑शत्)
(अ॒ञ्जन्ति॑ - सू॒क्ता ब्रू॑हि)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे तृतीयाष्टके षष्ठः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhakaḥ - paśuhautram
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
anuvākaṃ 1 - yūpasaṃskārāḥ
a॒ñjanti॒ tvāma̭ddhva॒re dḙva॒yantaḥ̭ | vana̭spate॒ madhṷnā॒ daivyḙna | yadū॒rdhvasti̭ṣṭhā॒-ddravi̭ṇe॒ha dha̭ttāt | yadvā॒ kṣayo̭ mā॒tura॒syā u॒pasthe᳚ || ucchra̭yasva vanaspate | var​ṣma̭-npṛthi॒vyā adhi̭ | sumi̭tī mī॒yamā̭naḥ |
varco̭dhā ya॒jñavā̭hase || sami̭ddhasya॒ śraya̭māṇaḥ pu॒rastā᳚t | brahma̭ vanvā॒no a॒jaragṃ̭ su॒vīra᳚m || 1 ||
ā॒re a॒smadama̭ti॒-mbādha̭mānaḥ | ucchra̭yasva maha॒te saubha̭gāya || ū॒rdhva ū॒ṣuṇa̭ ū॒taye᳚ | tiṣṭhā̭ de॒vo na sa̭vi॒tā | ū॒rdhvo vāja̭sya॒ sani̭tā॒ yada॒ñjibhiḥ̭ | vā॒ghadbhi̭-rvi॒hvayā̭mahe ||
ū॒rdhvo naḥ̭ pā॒hyagṃha̭so॒ ni ke॒tunā᳚ | viśva॒gṃ॒ sama॒triṇa̭-ndaha |
kṛ॒dhī na̭ ū॒rdhvāñca॒ rathā̭ya jī॒vase᳚ |
vi॒dā de॒veṣṷ no॒ duvaḥ̭ || 2 ||
jā॒to jā̭yate sudina॒tve ahnā᳚m | sama॒rya ā vi॒dathe॒ vardha̭mānaḥ | pu॒nanti॒ dhīrā̭ a॒paso̭ manī॒ṣā | de॒va॒yā vipra॒ udi̭yarti॒ vāca᳚m || yuvā̭ su॒vāsāḥ॒ pari̭vīta॒ āgā᳚t | sa u॒ śreyā᳚-nbhavati॒ jāya̭mānaḥ |
ta-ndhīrā̭saḥ ka॒vaya॒ unna̭yanti | svā॒dhiyo॒ mana̭sā deva॒yantaḥ̭ || pṛ॒thu॒pājā॒ ama̭rtyaḥ | ghṛ॒tani̭rṇi॒kh-svā̭hutaḥ || 3 ||
a॒gni-rya॒jñasya̭ havya॒vāṭ || tagṃ sa॒bādho̭ ya॒tasrṷcaḥ | i॒tthā dhi॒yā ya॒jñava̭ntaḥ | āca̭krura॒gni-mū॒taye᳚ || tvaṃ-va~rṷṇa u॒ta mi॒tro a̭gne | tvāṃ-va~̭rdhanti ma॒tibhi॒-rvasi̭ṣṭhāḥ |
tve vasṷ suṣaṇa॒nāni̭ santu |
yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭ naḥ || 4 ||
(su॒vīraṃ॒ - duvaḥ॒ - svā̭huto॒ - +-'ṣṭau ca̭) (a. 1)
anuvākaṃ 2 - prayājaviṣayā maitrāvaruṇapraiṣāḥ
hotā̭ yakṣada॒gnigṃ sa॒midhā̭ suṣa॒midhā॒ sami̭ddha॒-nnābhā̭ pṛthi॒vyā-ssa̭ga॒nthe vā॒masya̭ |
var​ṣma̭ndi॒va i॒ḍaspa॒de vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒t-tanū॒napā̭ta॒-madi̭te॒-rgarbha॒-mbhuva̭nasya go॒pām | maddhvā॒-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ deva॒yānā᳚npa॒tho a̭naktu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-nnarā॒śagṃsa̭-nnṛśa॒stra-nnṝgṃḥ pra̭ṇetram | gobhi̭-rva॒pāvā॒n-thsyā-dvī॒rai-śśaktī̭vā॒n-rathaiḥ᳚ prathama॒yāvā॒ hira̭ṇyaiśca॒ndrī vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣada॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to de॒vo de॒vāgṃ āva̭kṣa-ddū॒to ha̭vya॒vāḍamṷ̄raḥ |
upe॒maṃ-ya~॒jñamupe॒mā-nde॒vo de॒vahṷ̄timavatu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || hotā̭ yakṣa-dba॒r॒hi-ssu॒ṣṭarī॒morṇa̭mradā a॒smin. ya॒jñe vi ca॒ pra ca̭ prathatāg​ svāsa॒stha-nde॒vebhyaḥ̭ |
emḙnada॒dya vasa̭vo ru॒drā ā̭dityā-ssa̭dantu pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ || 5 ||
hotā̭ yakṣa॒-ddura̭ ṛ॒ṣvāḥ ka̭va॒ṣyo-'ko̭ṣadhāvanī॒-rudātā̭bhi॒-rjiha̭tāṃ॒-vi~ pakṣo̭bhi-śśrayantām | su॒prā॒ya॒ṇā a॒smin. ya॒jñe viśra̭yantā-mṛtā॒vṛdho̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣadu॒ṣāsā॒naktā̭ bṛha॒tī su॒peśa̭sā॒ nṝgṃḥ pati̭bhyo॒ yoni̭-ṅkṛṇvā॒ne |
sa॒gg॒smaya̭māne॒ indrḙṇa de॒vaireda-mba॒r॒hi-ssī̭datāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-ddaivyā॒ hotā̭rā ma॒ndrā potā̭rā ka॒vī pracḙtasā |
svi̭ṣṭama॒dyānyaḥ ka̭radi॒ṣā sva̭bhigūrtama॒nya ū॒rjā sata̭vase॒maṃ-ya~॒jña-ndi॒vi de॒veṣṷ dhattāṃ-vī~॒tāmājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣat-ti॒sro de॒vīra॒pasā̭ma॒pasta̭mā॒ acchi̭dra-ma॒dyedamapa̭-stanvatām |
de॒vebhyo̭ de॒vī-rde॒vamapo̭ vi॒yantvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒t-tvaṣṭā̭ra॒-maci̭ṣṭu॒mapā̭kagṃ reto॒dhāṃ-vi~śra̭vasaṃ-ya~śo॒dhām |
pu॒ru॒rūpa॒makā̭makar​śanagṃ su॒poṣaḥ॒ poṣai॒-ssyā-thsu॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭-mu॒pāva̭srakṣaddhi॒yo jo॒ṣṭāragṃ̭ śa॒śama॒nnaraḥ̭ |
svadā॒-thsvadhi̭tir-ṛtu॒thā-'dya de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā॒ḍ-vetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ||
hotā̭ yakṣada॒gnigg​ svāhā-''jya̭sya॒ svāhā॒ meda̭sa॒-ssvāhā᳚ sto॒kānā॒g॒ svāhā॒ svāhā̭ kṛtīnā॒g॒ svāhā̭ ha॒vyasū᳚ktīnām |
svāhā̭ de॒vāgṃ ā᳚jya॒pān-thsvāhā॒-'gnigṃ ho॒trājjṷṣā॒ṇā agna॒ ājya̭sya viyantu॒ hota॒ryaja̭ || 6 ||
(pri॒yamindra̭syāstu॒ vetvājy̭sya॒ hota॒ryaja̭ - su॒vīro̭ vī॒rai-rvetvājya̭sya॒ hota॒ryaja̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 2)
(a॒gni-ntanū॒napā̭ta॒-nnarā॒śagṃsa̭ma॒gnimi॒ḍa ī̭ḍi॒to ba॒r॒hirdura̭ u॒ṣāsā॒naktā॒ daivyā̭ ti॒srastvaṣṭā̭raṃ॒-va~na॒spati̭ma॒gnim )
(pañca॒ vetveko̭ vi॒yantu॒ dvirvī॒tāmeko̭ vi॒yantu॒ dvirvetveko̭ viyantu॒ hota॒ryaja̭)
anuvākaṃ 3 - āpriya prayājānāṃ-yā~jyāḥ
sami̭ddho a॒dya manṷṣo duro॒ṇe | de॒vo de॒vān. ya̭jasi jātavedaḥ | ā ca॒ vaha̭ mitramaha-ściki॒tvān | tva-ndū॒taḥ ka॒vira̭si॒ pracḙtāḥ || tanṷ̄napātpa॒tha ṛ॒tasya॒ yānāṋ | maddhvā̭ sama॒ñjan-thsva̭dayā sujihva |
manmā̭ni dhī॒bhiru॒ta ya॒jñamṛ॒ndhann | de॒va॒trā ca̭ kṛṇuhyaddhva॒ra-nnaḥ̭ || narā॒śagṃsa̭sya mahi॒māna̭meṣām | upa̭stoṣāma yaja॒tasya̭ ya॒jñaiḥ || 7 ||
te su॒krata̭va॒-śśuca̭yo dhiya॒dhāṃḥ | svada̭ntu de॒vā u॒bhayā̭ni ha॒vyā || ā॒juhvā̭na॒ īḍyo॒ vandya̭śca | āyā᳚hyagne॒ vasṷbhi-ssa॒joṣāḥ᳚ |
tva-nde॒vānā̭masi yahva॒ hotā᳚ | sa ḙnān. yakṣīṣi॒to yajī̭yān || prā॒cīna̭-mba॒r॒hiḥ pra॒diśā̭ pṛthi॒vyāḥ | vasto̭ra॒syā vṛ̭jyate॒ agre॒ ahnā᳚m |
vyṷ prathate vita॒raṃ-va~rī̭yaḥ | de॒vebhyo॒ adi̭taye syo॒nam || 8 ||
vyaca̭svatīrurvi॒yā viśra̭yantām | pati̭bhyo॒ najana̭ya॒-śśumbha̭mānāḥ | devī᳚rdvāro bṛhatī-rviśvaminvāḥ | de॒vebhyo̭ bhavatha suprāya॒ṇāḥ || ā su॒ṣvaya̭ntī yaja॒te upā̭ke | u॒ṣāsā॒naktā̭ sadatā॒-nni yonau᳚ |
di॒vye yoṣa̭ṇe bṛha॒tī sṷru॒kme | adhi॒ śriyagṃ̭ śukra॒piśa॒-ndadhā̭ne || daivyā॒ hotā̭rā pratha॒mā su॒vācā᳚ | mimā̭nā ya॒jña-mmanṷṣo॒ yaja̭ddhyai || 9 ||
pra॒co॒daya̭ntā vi॒dathḙṣu kā॒rū | prā॒cīna॒-ñjyotiḥ̭ pra॒diśā̭ di॒śantā᳚ || āno̭ ya॒jña-mbhāra̭tī॒ tūya̭metu | iḍā̭ manu॒ṣvadi॒ha ce॒taya̭ntī | ti॒sro de॒vī-rba॒r॒hiredagg​ syo॒nam | sara̭svatī॒ svapa̭sa-ssadantu ||
ya i॒me dyāvā̭pṛthi॒vī jani̭trī | rū॒pairapigṃ̭śa॒-dbhuva̭nāni॒ viśvā᳚ | tama॒dya ho̭tariṣi॒to yajī̭yān |
de॒va-ntvaṣṭā̭rami॒ha ya̭kṣi vi॒dvān || 10 ||
u॒pāva̭sṛja॒t-tmanyā̭ sama॒ñjann | de॒vānā॒-mpātha̭ ṛtu॒thā ha॒vīgṃṣi̭ | vana॒spatiḥ̭ śami॒tā de॒vo a॒gniḥ | svada̭ntu ha॒vya-mmadhṷnā ghṛ॒tena̭ ||
sa॒dyo jā॒to vya̭mimīta ya॒jñam | a॒gni-rde॒vānā̭-mabhavat-puro॒gāḥ | a॒sya hotuḥ̭ pra॒diśyṛ॒tasya̭ vā॒ci |
svāhā̭kṛtagṃ ha॒vira̭dantu de॒vāḥ || 11 ||
(ya॒jñaiḥ - syo॒naṃ - ~yaja̭ddhyai - vi॒dvāna॒ - +ṣṭau ca̭) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - paryagnikaraṇīyā ṛcaḥ
a॒gnir-hotā̭ no addhva॒re | vā॒jī san-pari̭ṇīyate |
de॒vo de॒veṣṷ ya॒jñiyaḥ̭ || pari̭ trivi॒ṣṭya̭ddhva॒ram | yātya॒gnī ra॒thīri̭va | ā de॒veṣu॒ prayo॒ dadha̭t || pari॒ vāja̭patiḥ ka॒viḥ | a॒gnir-ha॒vyā nya̭kramīt |
dadha॒-dratnā̭ni dā॒śuṣe᳚ || 12 ||
(a॒gnir-hotā̭ no॒ nava̭) (a. 4)
anuvākaṃ 5 - maitrāvaruṇapraiṣaḥ
ajai̭da॒gniḥ | asa̭na॒dvāja॒-nni | de॒vo de॒vebhyo̭ ha॒vyā-'vā᳚ṭ | prāñjo̭bhir-hinvā॒naḥ |
dhenā̭bhiḥ॒ kalpa̭mānaḥ | ya॒jñasyāyuḥ̭ prati॒rann |
upa॒ preṣya̭ hotaḥ | ha॒vyā de॒vebhyaḥ̭ || 13 ||
(ajai̭da॒ṣṭau) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - hoturadhrigupraiṣaḥ
daivyā᳚-śśamitāra u॒ta ma̭nuṣyā॒ āra̭bhaddhvam | upa̭ nayata॒ meddhyā॒ duraḥ̭ | ā॒śāsā̭nā॒ medha̭patibhyā॒-mmedha᳚m | prāsmā̭ a॒gni-mbha̭rata | stṛ॒ṇī॒ta ba॒r॒hiḥ | anvḙna-mmā॒tā ma̭nyatām | anṷ pi॒tā |
anu॒ bhrātā॒ saga̭rbhyaḥ | anu॒ sakhā॒ sayū᳚thyaḥ ||
u॒dī॒cīnāgṃ̭ asya pa॒do nidha̭ttāt || 14 ||
sūrya॒-ñcakṣṷrgamayatāt | vāta̭-mprā॒ṇama॒nva-va̭sṛjatāt | diśa॒-śśrotra᳚m | a॒ntari̭kṣa॒masu᳚m | pṛ॒thi॒vīgṃ śarī̭ram | e॒ka॒dhā-'sya॒ tvaca॒mācchya̭tāt | pu॒rā nābhyā̭ api॒śaso̭ va॒pāmutkhi̭datāt | a॒ntare॒voṣmāṇaṃ̭-vā~rayatāt | śye॒nama̭sya॒ vakṣaḥ̭ kṛṇutāt | pra॒śasā̭ bā॒hū || 15 ||
śa॒lā do॒ṣaṇī᳚ | ka॒śyape॒vāgṃsā᳚ | acchi̭dre॒ śroṇī᳚ |
ka॒vaṣo॒rū sre॒kapa̭rṇā-'ṣṭhī॒vantā᳚ | ṣaḍvigṃ̭śatirasya॒ vaṅkra̭yaḥ |
tā a̭nu॒ṣṭhyoccyā̭vayatāt | gātra̭-ṅgātrama॒syānṷ̄na-ṅkṛṇutāt | ū॒va॒ddhya॒go॒ha-mpārthi̭va-ṅkhanatāt | a॒snā rakṣa॒-ssagṃsṛ̭jatāt |
va॒ni॒ṣṭhuma̭sya॒ mā rā̭viṣṭa || 16 ||
urṷ̄ka॒-mmanya̭mānāḥ || nedva̭sto॒ke tana̭ye | ravi̭tā॒ rava̭cchamitāraḥ | addhri̭go śamī॒ddhvam | su॒śami̭ śamīddhvam | śa॒mī॒ddhva-ma̭ddhrigo ||
addhri̭gu॒ścāpā̭paśca | u॒bhau de॒vānāgṃ̭ śami॒tārau᳚ | tāvi॒ma-mpa॒śugg​ śra̭payatā-mpravi॒dvāgṃsau᳚ |
yathā̭ yathā-'sya॒ śrapa̭ṇa॒-ntathā̭tathā || 17 ||
[dha॒ttā॒-d- bā॒hū - mā rā̭viṣṭa॒ - tathā̭tathā ] (a. 6)
anuvākaṃ 7 - stokaviṣaya-mmaitrāvaruṇānuvacanam
ju॒ṣasva̭ sa॒pratha̭stamam | vaco̭ de॒vaphsa̭rastamam |
ha॒vyā juhvā̭na ā॒sani̭ || i॒ma-nno̭ ya॒jñama॒mṛtḙṣu dhehi | i॒mā ha॒vyā jā̭tavedo juṣasva | sto॒kānā̭magne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | hotaḥ॒ prāśā̭na pratha॒mo ni॒ṣadya̭ || ghṛ॒tava̭ntaḥ pāvaka te |
sto॒kāsśco̭tanti॒ meda̭saḥ | svadha̭rma-nde॒vavī̭taye || 18 ||
śreṣṭha̭-nno dhehi॒ vārya᳚m || tubhyagg̭ sto॒kā ghṛ̭ta॒ścutaḥ̭ | agne॒ viprā̭ya santya | ṛṣi॒-śśreṣṭha॒-ssami̭ddhyase | ya॒jñasya̭ prāvi॒tā bha̭va ||
tubhyagg̭ ścotantyaddhrigo śacīvaḥ | sto॒kāso̭ agne॒ meda̭so ghṛ॒tasya̭ | ka॒vi॒śa॒sto bṛ̭ha॒tā bhā॒nunā-''gāḥ᳚ | ha॒vyā jṷṣasva medhira ||
oji̭ṣṭha-nte maddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pratḙ va॒ya-nda̭dāmahe | ścota̭nti te vaso sto॒kā adhi̭ tva॒ci |
prati॒ tāndḙva॒śo vi̭hi || 19 ||
(de॒vavī̭taya॒-udbhṛ̭ta॒-ntrīṇi̭ ca) (a. 7)
anuvākaṃ 8 - vapā puroḍāśasviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā vṛ̭trahaṇā vṛtra॒habhi॒-śśuṣmaiḥ᳚ | indra̭ yā॒ta-nnamo̭bhiragne a॒rvāk | yu॒vagṃ rādho̭bhi॒raka̭vebhirindra | agnḙ a॒sme bha̭vatamutta॒mebhiḥ̭ || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya va॒pāyā॒ meda̭saḥ | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || vi hyakhya॒-nmana̭sā॒ vasya̭ i॒cchann | indrā᳚gnī jñā॒sa u॒ta vā̭ sajā॒tān || 20 ||
nānyā yu॒vatprama̭tirasti॒ mahya᳚m | sa vā॒-ndhiyaṃ̭-vā~ja॒yantī̭matakṣam || hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||
tvāmī̭ḍate aji॒ra-ndū॒tyā̭ya | ha॒viṣma̭nta॒-ssada॒mi-nmānṷṣāsaḥ | yasya̭ de॒vairāsa̭do ba॒r॒hira̭gne | ahā᳚nyasmai su॒dinā̭ bhavantu || hotā̭ yakṣada॒gnim | pu॒ro॒ḍāśa̭sya ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ |
hota॒ryaja̭ || 21 ||
(sa॒jā॒tā - na॒gni-ndve ca̭) (a. 8)
anuvākaṃ 9 - teṣāmeva yājyāḥ
gī॒rbhirvipraḥ॒ prama̭timi॒cchamā̭naḥ | ī॒̭ ra॒yiṃ-ya~॒śasa̭-mpūrva॒bhāja᳚m | indrā᳚gnī vṛtrahaṇā suvajrā | praṇo॒ navyḙbhistirata-nde॒ṣṇaiḥ || mācche᳚dma ra॒śmīgṃriti॒ nādha̭mānāḥ | pi॒tṛ॒ṇāgṃ śaktī̭ranu॒ yaccha̭mānāḥ | i॒ndrā॒gnibhyā॒-ṅkaṃ-vṛ~ṣa̭ṇo madanti | tā hyadrī̭ dhi॒ṣaṇā̭yā u॒pasthe᳚ ||
a॒gnigṃ sṷdī॒tigṃ su॒dṛśa̭-ṅgṛ॒ṇantaḥ̭ |
na॒ma॒syāma॒stveḍya̭-ñjātavedaḥ |
tvā-ndū॒tama̭ra॒tigṃ ha̭vya॒vāha᳚m |
de॒vā a̭kṛṇva-nna॒mṛta̭sya॒ nābhi᳚m || 22 ||
(jā॒ta॒ve॒do॒ dve ca̭) (a. 9)
anuvākaṃ 10 - manotāsūktam
tvagg​ hya̭gne pratha॒mo ma॒notā᳚ | a॒syā dhi॒yo abha̭vo dasma॒ hotā᳚ | tvagṃ sīṃ᳚-vṛ~ṣa-nnakṛṇo-rdu॒ṣṭarī̭tu | saho॒ viśva̭smai॒ saha̭se॒ saha̭ddhyai || adhā॒ hotā॒ nya̭sīdo॒ yajī̭yān | i॒ḍaspa॒da i॒ṣaya॒nnīḍya॒-ssann | ta-ntvā॒ naraḥ̭ pratha॒ma-ndḙva॒yantaḥ̭ | ma॒ho rā॒ye ci॒taya̭nto॒ anṷ gmann || vṛ॒teva॒ yanta̭-mba॒hubhi̭-rvasa॒vyaiḥ᳚ |
tve ra॒yi-ñjā̭gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gmann || 23 ||
ruśa̭ntama॒gni-nda̭r​śa॒ta-mbṛ॒hanta᳚m | va॒pāva̭ntaṃ-vi~॒śvahā̭ dīdi॒vāgṃsa᳚m || pa॒da-nde॒vasya॒ nama̭sā vi॒yantaḥ̭ | śra॒va॒syava॒-śśrava̭ āpa॒nnamṛ̭ktam |
nāmā̭ni ci-ddadhire ya॒jñiyā̭ni | bha॒drāyā᳚-nte raṇayanta॒ sandṛ̭ṣṭau || tvāṃ-va~̭rdhanti kṣi॒tayaḥ̭ pṛthi॒vyām | tvagṃ rāya̭ u॒bhayā̭so॒ janā̭nām |
tva-ntrā॒tā ta̭raṇe॒ cetyo̭ bhūḥ |
pi॒tā mā॒tā sada॒mi-nmānṷṣāṇām || 24 ||
sa pa॒ryeṇya॒-ssa pri॒yo vi॒kṣva̭gniḥ | hotā̭ ma॒ndro niṣa̭sādā॒ yajī̭yān | ta-ntvā̭ va॒ya-ndama॒ ā dī̭di॒vāgṃsa᳚m | upa̭jñu॒bādho॒ nama̭sā sadema ||
ta-ntvā̭ va॒yagṃ su॒dhiyo॒ navya̭magne | su॒mnā॒yava̭ īmahe deva॒yantaḥ̭ | tvaṃ-vi~śo̭ anayo॒ dīdyā̭naḥ | di॒vo a̭gne bṛha॒tā ro̭ca॒nena̭ ||
vi॒śā-ṅka॒viṃ-vi~॒śpati॒gṃ॒ śaśva̭tīnām |
ni॒tośa̭naṃ-vṛ~ṣa॒bha-ñca̭r​ṣaṇī॒nām || 25 ||
pretī̭ṣaṇimi॒ṣaya̭nta-mpāva॒kam | rāja̭ntama॒gniṃ-ya~̭ja॒tagṃ ra̭yī॒ṇām || so a̭gna īje śaśa॒me ca॒ martaḥ̭ | yasta॒ āna̭ṭ-thsa॒midhā̭ ha॒vyadā̭tim |
ya āhṷti॒-mpari॒ vedā॒ namo̭bhiḥ | viśvethsa vā॒mā da̭dhate॒ tvotaḥ̭ || a॒smā ṷ te॒ mahi̭ ma॒he vi̭dhema | namo̭bhiragne sa॒midho॒ta ha॒vyaiḥ |
vedī̭ sūno sahaso gī॒rbhiru॒kthaiḥ |
ā tḙ bha॒drāyāgṃ̭ suma॒tau ya̭tema || 26 ||
ā yasta॒tantha॒ roda̭sī॒ vi bhā॒sā | śravo̭bhiśca śrava॒sya̭starṷtraḥ | bṛ॒hadbhi॒-rvājai॒-ssthavi̭rebhira॒sme | re॒vadbhi̭ragne vita॒raṃ-vi~bhā̭hi ||
nṛ॒vadva̭so॒ sada॒middhe᳚hya॒sme | bhūri̭ to॒kāya॒ tana̭yāya pa॒r​śvaḥ | pū॒rvīriṣo̭ bṛha॒tīrā॒re a̭ghāḥ | a॒sme bha॒drā sau᳚śrava॒sāni̭ santu ||
pu॒rūṇya̭gne puru॒dhā tvā॒yā | vasṷ̄ni rājan-va॒sutā̭te aśyām | pu॒rūṇi॒ hi tve pṷruvāra॒ santi̭ |
agne॒ vasṷ vidha॒te rāja̭ni॒ tve || 27 ||
(jā॒gṛ॒vāgṃso॒ anṷ gma॒n - mānṷṣāṇāṃ - car​ṣaṇī॒nāṃ - ~ya̭te - māśyā॒-ndve ca̭) (a. 10)
anuvākaṃ 11 - havirvanaspatisviṣṭakṛtā-mpuronuvākyāḥ praiṣāśca
ā bha̭ratagṃ śikṣataṃ-va~jrabāhū |
a॒smāgṃ i̭ndrāgnī avata॒gṃ॒ śacī̭bhiḥ |
i॒me nu te ra॒śmaya॒-ssūrya̭sya |
yebhiḥ̭ sapi॒tva-mpi॒taro̭ na॒ āyanṋ ||
hotā̭ yakṣadindrā॒gnī | chāga̭sya ha॒viṣa॒ āttā̭ma॒dya | ma॒ddhya॒to meda॒ udbhṛ̭tam | pu॒rā dveṣo᳚bhyaḥ | pu॒rā paurṷṣeyyā gṛ॒bhaḥ | ghastā᳚nnū॒nam || 28 ||
ghā॒se a̭jrāṇāṃ॒-ya~va̭saprathamānām | su॒matkṣa̭rāṇāgṃ śa॒tarṷdriyāṇām |
a॒gni॒ṣvā॒ttānā॒-mpīvo̭pavasanānām |
pā॒r​śva॒ta-śśro̭ṇi॒ta-śśi̭tāma॒ta ṷthsāda॒taḥ | aṅgā̭daṅgā॒dava̭ttānām | kara̭ta e॒vendrā॒gnī | ju॒ṣetāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ ||
de॒vebhyo̭ vanaspate ha॒vīgṃṣi̭ |
hira̭ṇyaparṇa pra॒diva̭ste॒ artha᳚m || 29 ||
pra॒da॒kṣi॒ṇi-dra̭śa॒nayā̭ ni॒yūya̭ | ṛ॒tasya̭ vakṣi pa॒thibhī॒ raji̭ṣṭhaiḥ || hotā̭ yakṣa॒-dvana॒spati̭ma॒bhi hi | pi॒ṣṭata̭mayā॒ rabhi̭ṣṭhayā raśa॒nayā-''dhi̭ta |
yatre᳚ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |
yatra॒ vana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
yatra̭ de॒vānā̭mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni | yatrā॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni |
tatrai॒ta-mpra॒stu-tyḙvo-pa॒stutyḙvo॒pāva̭srakṣat |
rabhī̭yāgṃ samiva kṛ॒tvī || 30 ||
kara̭de॒va-nde॒vo vana॒spatiḥ̭ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || pi॒prī॒hi de॒vāgṃ ṷśa॒to ya̭viṣṭha | vi॒dvāṃ ṛ॒tūgṃr-ṛ̭tupate yaje॒ha |
ye daivyā̭ ṛ॒tvija॒stebhi̭ragne |
tvagṃ hotṝ̭ṇāma॒syāya̭jiṣṭhaḥ ||
hotā̭ yakṣada॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m |
ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |
yakṣa̭da॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | yakṣa॒-thsva-mma̭hi॒māna᳚m | āya̭jatā॒mejyā॒ iṣaḥ̭ | kṛ॒ṇotu॒ so a̭ddhva॒rā jā॒tavḙdāḥ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | hota॒ryaja̭ || 31 ||
(nū॒na - marthaṃ̭ - kṛ॒tvī - pāthāgṃ̭si sa॒pta ca̭) (a. 11)
anuvākaṃ 12 - teṣāmeva yājyāḥ
upo̭ha॒ yadvi॒dathaṃ̭-vā~॒jino॒ gūḥ | gī॒rbhi-rviprāḥ॒ prama̭ti-mi॒cchamā̭nāḥ | a॒rvanto॒ na kāṣṭhā॒-nnakṣa̭māṇāḥ | i॒ndrā॒gnī johṷvato॒ nara॒ste ||
vana̭spate raśa॒nayā̭-'bhi॒dhāya̭ | pi॒ṣṭata̭mayā va॒yunā̭ni vi॒dvān | vaha̭ deva॒trā di̭dhiṣo ha॒vīgṃṣi̭ | pra ca̭ dā॒tāra̭ma॒mṛtḙṣu vocaḥ || a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta᳚m | ayā̭ḍa॒gni-ri̭ndrāgni॒yo-śchāga̭sya ha॒viṣaḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni || 32 ||
ayā॒ḍvana॒spateḥ᳚ pri॒yā pāthāgṃ̭si |
ayā᳚ḍde॒vānā̭-mājya॒pānā᳚-mpri॒yā dhāmā̭ni |
yakṣa̭da॒gner-hotuḥ̭ pri॒yā dhāmā̭ni | yakṣa॒-thsva-mma̭hi॒māna᳚m | āya̭jatā॒mejyā॒ iṣaḥ̭ | kṛ॒ṇotu॒ so a̭ddhva॒rā jā॒tavḙdāḥ | ju॒ṣatāgṃ̭ ha॒viḥ | agne॒ yada॒dya vi॒śo a̭ddhvarasya hotaḥ |
pāva̭ka śoce॒ veṣṭvagṃ hi yajvā᳚ |
ṛ॒tā ya̭jāsi mahi॒nā vi ya-dbhūḥ |
ha॒vyā va̭ha yaviṣṭha॒ yā tḙ a॒dya || 33 ||
(dhāmā̭ni॒ - bhureka̭-ñca) (a. 12)
anuvākaṃ 13 - anūyājapraiṣāḥ
de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒va-nde॒vai-ssyā-thsu॒vīraṃ̭-vī~॒rairvasto᳚-rvṛ॒jyetā॒ktoḥ prabhri̭-ye॒tātya॒nyān-rā॒yā ba॒r॒hiṣma̭to madema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ || de॒vī-rdvāraḥ̭ saṅghā॒te vi॒ḍvīryāma̭ñchithi॒rā dhru॒vā de॒vahṷ̄tau va॒thsa
ī̭menā॒starṷṇa॒ āmi̭mīyāt-kumā॒ro vā॒ nava̭jāto॒ mainā॒ arvā̭ re॒ṇuka̭kāṭaḥ॒ pṛṇa̭gvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ || de॒vī u॒ṣāsā॒ naktā-'dyā॒smin. ya॒jñe pra̭ya॒tya̭hvetā॒mapi̭ nū॒na-ndaivī॒rviśaḥ॒ prāyā̭siṣṭā॒gṃ॒ suprī̭te॒ sudhi̭te vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vī joṣṭrī॒ vasṷdhitī॒ yayo̭ra॒nyā-'ghā dveṣāgṃ̭si yu॒yava॒dā-'nyā va̭kṣa॒-dvasu॒ vāryā̭ṇi॒ yaja̭mānāya vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vī ū॒rjāhṷtī॒ iṣa॒mūrja̭ma॒nyā va̭kṣa॒thsagdhi॒gṃ॒ sapī̭tima॒nyā navḙna॒ pūrva॒-ndaya̭mānā॒-ssyāma̭ purā॒ṇena॒ nava॒-ntāmūrja̭mū॒rjāhṷtī ū॒rjaya̭māne adhātāṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vā daivyā॒ hotā̭rā॒ neṣṭā̭rā॒ potā̭rā ha॒tāgha̭śagṃsā-vābha॒radva̭sū vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītāṃ॒-ya~ja̭ ||
de॒vīsti॒srasti॒sro de॒vīriḍā॒ sara̭svatī॒ bhāra̭tī॒ dyā-mbhāra̭tyādi॒tyai-ra̭spṛkṣa॒-thsara̭svatī॒magṃ ru॒drai-rya॒jñamā̭vī-di॒haiveḍa̭yā॒ vasṷmatyā
sadha॒māda̭-mmadema vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu॒ yaja̭ ||
de॒vo narā॒śagṃsa̭-striśī॒r॒ṣā ṣa̭ḍa॒kṣa-śśa॒tamidḙnagṃ śitipṛ॒ṣṭhā āda̭dhati sa॒hasra̭mī॒-mprava̭hanti mi॒trāvaru॒ṇeda̭sya ho॒tramar​ha̭to॒
bṛha॒spatiḥ̭ sto॒trama॒śvinā ''ddhva̭ryavaṃ-va~su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒vo vana॒spati̭-rva॒r॒ṣaprā̭vā ghṛ॒tani̭rṇi॒g-dyā-
magre॒ṇāspṛ̭kṣa॒dā-'ntari̭kṣa॒-mmaddhyḙnāprāḥ pṛthi॒vī-mupa̭reṇādṛgṃhī-dvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnā-nni॒dhe dhā̭si॒ pracyṷtīnā॒ma-pra̭cyuta-nnikāma॒dhara̭ṇa-mpuruspā॒r॒haṃ-ya~śa̭svade॒nā ba॒r॒hiṣā॒-'nyā ba॒r॒hīg​ṣya॒bhiṣyā̭ma vasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu॒ yaja̭ ||
de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛ-thsu॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒vi-ssa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā॒ hotṷr-hotu॒rāya̭jīyā॒nagne॒ yān-de॒vānayā॒ḍyāgṃ api̭pre॒rye tḙ ho॒tre ama̭thsata॒ tāgṃ sa̭sa॒nuṣī॒gṃ॒ hotrā᳚-ndeva-ṅga॒mā-ndi॒vi de॒veṣṷ ya॒jñamera̭ye॒magg​
svi̭ṣṭa॒kṛccāgne॒ hotā-'bhū᳚rvasu॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi॒ yaja̭ || 34 ||
(yajaika̭-ñca) (a. 13)
anuvākaṃ 14 - anūyājayājyāḥ
de॒va-mba॒r॒hiḥ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu |
de॒vīrdvāraḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu | de॒vī u॒ṣāsā॒ naktā᳚ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām | de॒vī joṣṭrī᳚ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām |
de॒vī ū॒rjāhṷtī | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām || 35 ||
de॒vā daivyā॒ hotā̭rā | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vītām | de॒vīsti॒sra-sti॒sro de॒vīḥ |
va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya viyantu |
de॒vo narā॒śagṃsaḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒vo vana॒spatiḥ̭ | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu | de॒va-mba॒r॒hirvāri̭tīnām | va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya vetu || 36 ||
de॒vo a॒gni-ssvi̭ṣṭa॒kṛt | su॒dravi̭ṇā ma॒ndraḥ ka॒viḥ | sa॒tyama̭nmā-''ya॒jī hotā᳚ | hotṷr-hotu॒rāya̭jīyān |
agne॒ yānde॒vānayā᳚ṭ | yāgṃ api̭preḥ | ye tḙ ho॒tre ama̭thsata | tāgṃ sa̭sa॒nuṣī॒gṃ॒ hotrā᳚-ndeva-ṅga॒mām | di॒vi de॒veṣṷ ya॒jñamera̭ye॒mam | svi॒ṣṭa॒kṛccāgne॒ hotā-'bhūḥ᳚ |
va॒su॒vanḙ vasu॒dheya̭sya namovā॒ke vīhi̭ || 37 ||
(vī॒tāṃ॒ - ~ve॒tva - bhū॒reka̭-ñca) (a. 14)
anuvākaṃ 15 - sūktavākapraiṣāḥ
a॒gnima॒dya hotā̭ramavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭mānaḥ॒ paca̭-npa॒ktīḥ paca̭-npuro॒ḍāśaṃ̭
ba॒ddhna-nni̭ndrā॒gnibhyā॒-ñchāgagṃ̭ sūpa॒sthā a॒dya de॒vo vana॒spati̭-rabhava-dindrā॒gnibhyā॒-ñchāge॒nāgha̭stā॒-nta-mmḙda॒staḥ prati̭ paca॒tā-'gra̭bhīṣṭā॒mavī̭vṛdhetā-mpuro॒ḍāśḙna॒ tvāma॒dyar​ṣa̭ ār​ṣeyar​ṣīṇā-nnapādavṛṇītā॒yaṃ-ya~ja̭māno ba॒hubhya॒ ā saṅga̭tebhya e॒ṣa mḙ de॒veṣu॒ vasu॒ vāryā ya̭kṣyata॒ iti॒ tā yā
de॒vā dḙva॒-dānā॒nyadu॒stānya̭smā॒ ā ca॒ śāsvā ca̭ gurasveṣi॒taśca̭ hota॒rasi̭ bhadra॒vācyā̭ya॒ preṣi̭to॒ mānṷṣa-ssūktavā॒kāya̭ sū॒ktā brṷ̄hi || 38 ||
(a॒gnima॒dyaika᳚m) (a. 15)
(a॒ñjanti॒ - hotā̭ yakṣa॒th - sami̭dvo a॒dyā - gni - rajai॒-d- daivyā̭ - ju॒ṣas - vā vṛ̭trahaṇā - gī॒rbhi - stvagg​ hyā - bha̭rata॒ - mupo̭ha॒ ya-d- de॒va-mba॒r॒hi-ssṷde॒vaṃ - de॒va-mba॒r॒hi - ra॒gnima॒dya pañca̭daśa)
(a॒ñjan - tyu॒pāva̭sṛja॒n - nānyā yu॒vat - kara̭de॒va ma॒ṣṭātrigṃ̭śat)
(a॒ñjanti̭ - sū॒ktā brṷ̄hi)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe tṛtīyāṣṭake ṣaṣṭhaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Oriya script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in