𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌕𑍁𑌶𑌨𑌾𑌭𑌸𑍍𑌯 𑌧𑍀𑌮𑌤𑌃 ।
𑌶𑌿𑌰𑍋𑌭𑌿𑌶𑍍𑌚𑌰𑌣𑍗 𑌸𑍍𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑌤𑌮𑌭𑌾𑌷𑌤 ॥ 1 ॥
𑌵𑌾𑌯𑍁𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌤𑍍𑌮𑌕𑍋 𑌰𑌾𑌜𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌧𑌰𑍍𑌷𑌯𑌿𑌤𑍁𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ।
𑌅𑌶𑍁𑌭𑌂 𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌮𑌾𑌸𑍍𑌥𑌾𑌯 𑌨 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌤𑍇 ॥ 2 ॥
𑌪𑌿𑌤𑍃𑌮𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌵𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌦𑍇 𑌨 𑌵𑌯𑌂 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑌾𑌃 ।
𑌪𑌿𑌤𑌰𑌂 𑌨𑍋 𑌵𑍃𑌣𑍀𑌷𑍍𑌵 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌯𑌦𑌿 𑌨𑍋 𑌦𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌤𑌵 ॥ 3 ॥
𑌤𑍇𑌨 𑌪𑌾𑌪𑌾𑌨𑍁𑌬𑌨𑍍𑌧𑍇𑌨 𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌨 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍀𑌚𑍍𑌛𑌤𑌾 ।
𑌏𑌵𑌂 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌨𑍍𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌸𑍍𑌮 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌨𑌾 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾 𑌭𑍃𑌶𑌮𑍍 ॥ 4 ॥
𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌪𑌰𑌮𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌃 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑌤𑌮𑌨𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾𑌵𑌤𑌾𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌕𑌰𑍍𑌤𑌵𑍍𑌯𑌂 𑌸𑍁𑌮𑌹𑌤𑍍𑌕𑍃𑌤𑌮𑍍 ।
𑌐𑌕𑌮𑌤𑍍𑌯𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌲𑌂 𑌚𑌾𑌵𑍇𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌂 𑌮𑌮 ॥ 6 ॥
𑌅𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌰𑍋 𑌹𑌿 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌤𑍁 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾 ।
𑌦𑍁𑌷𑍍𑌕𑌰𑌂 𑌤𑌚𑍍𑌚 𑌯𑌤𑍍 𑌕𑍍𑌷𑌾𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑍇𑌷𑍁 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ॥ 7 ॥
𑌯𑌾𑌦𑍃𑌶𑍀 𑌵𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌸𑌾𑌮𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌯𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌹𑌿 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌿𑌕𑌾𑌃 ॥ 8 ॥
𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌯𑌶𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌃 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌂 𑌜𑌗𑌤𑍍 ।
𑌵𑌿𑌸𑍃𑌜𑍍𑌯 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌦𑌶𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 9 ॥
𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌨𑌂 𑌸𑌹 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌭𑌿𑌃 ।
𑌦𑍇𑌶𑌕𑌾𑌲𑍗 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌾𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌪𑌾𑌦𑌨𑌮𑍍 ॥ 10 ॥
𑌏𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑍇𑌵 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌤𑍁 𑌚𑍂𑌲𑍀 𑌨𑌾𑌮 𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌃 ।
𑌊𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌰𑍇𑌤𑌾𑌶𑍍𑌶𑍁𑌭𑌾𑌚𑌾𑌰𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌂 𑌤𑌪 𑌉𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 11 ॥
𑌤𑌪𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌤𑌮𑍃𑌷𑌿𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍀 𑌪𑌰𑍍𑌯𑍁𑌪𑌾𑌸𑌤𑍇 ।
𑌸𑍋𑌮𑌦𑌾 𑌨𑌾𑌮 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌊𑌰𑍍𑌮𑌿𑌲𑌾 𑌤𑌨𑌯𑌾 𑌤𑌦𑌾 ॥ 12 ॥
𑌸𑌾 𑌚 𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌤𑌾 𑌭𑍂𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑍂𑌷𑌣𑌪𑌰𑌾𑌯𑌣𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌸 𑌕𑌾𑌲𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌿𑌷𑍍𑌠𑌾 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌭𑌵𑌦𑍍𑌗𑍁𑌰𑍁𑌃 ॥ 13 ॥
𑌸 𑌚 𑌤𑌾𑌂 𑌕𑌾𑌲𑌯𑍋𑌗𑍇𑌨 𑌪𑍍𑌰𑍋𑌵𑌾𑌚 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ।
𑌪𑌰𑌿𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑍋𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌕𑌿𑌂 𑌕𑌰𑍋𑌮𑌿 𑌤𑌵 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 14 ॥
𑌪𑌰𑌿𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌮𑍁𑌨𑌿𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍀 𑌮𑌧𑍁𑌰𑌸𑍍𑌵𑌰𑌾 ।
𑌉𑌵𑌾𑌚 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌜𑍍𑌞𑌾 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌕𑍋𑌵𑌿𑌦𑌮𑍍 ॥ 15 ॥
𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌸𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌭𑍂𑌤𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌤𑌪𑌾𑌃 ।
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑍇𑌣 𑌤𑌪𑌸𑌾 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑌿 𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕 ॥ 16 ॥
𑌅𑌪𑌤𑌿𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌭𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌤𑍇 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌮𑌿 𑌨 𑌕𑌸𑍍𑌯𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑍇𑌣𑍋𑌪𑌗𑌤𑌾𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌮𑌰𑍍𑌹𑌸𑌿 𑌮𑍇 𑌸𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 17 ॥
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑌨𑍍𑌨𑍋 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌰𑍍𑌷𑌿𑌰𑍍𑌦𑌦𑍗 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌨𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤 𑌇𑌤𑌿 𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑌂 𑌮𑌾𑌨𑌸𑌂 𑌚𑍂𑌲𑌿𑌨𑌸𑍍𑌸𑍁𑌤𑌮𑍍 ॥ 18 ॥
𑌸 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑍗𑌮𑌦𑍇𑌯𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌮𑌧𑍍𑌯𑌵𑌸𑌤𑍍𑌤𑌦𑌾 ।
𑌕𑌾𑌮𑍍𑌪𑌿𑌲𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑌰𑌯𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌰𑌾𑌜𑍋 𑌯𑌥𑌾 𑌦𑌿𑌵𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
𑌸 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌂 𑌕𑍃𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌕𑍁𑌶𑌨𑌾𑌭𑌸𑍍𑌸𑍁𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌃 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑌾𑌯 𑌕𑌾𑌕𑍁𑌤𑍍𑌸𑍍𑌥 𑌦𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑌤𑌂 𑌤𑌦𑌾 ॥ 20 ॥
𑌤𑌮𑌾𑌹𑍂𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌦𑌦𑍗 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌸𑍁𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍇𑌨𑌾𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌾 ॥ 21 ॥
𑌯𑌥𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌾𑌣𑍀𑌨𑍍 𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹 𑌰𑌘𑍁𑌨𑌨𑍍𑌦𑌨 ।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑍋 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌾𑌲𑌸𑍍𑌤𑌾𑌸𑌾𑌂 𑌦𑍇𑌵𑌪𑌤𑌿𑌰𑍍𑌯𑌥𑌾 ॥ 22 ॥
𑌸𑍍𑌪𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑍇 𑌤𑌤𑌃 𑌪𑌾𑌣𑍗 𑌵𑌿𑌕𑍁𑌬𑍍𑌜𑌾 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌜𑍍𑌵𑌰𑌾𑌃 ।
𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌯𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍍𑌯𑌾 𑌬𑌭𑍁𑌃 𑌕𑌨𑍍𑌯𑌾𑌶𑌤𑌂 𑌤𑌦𑌾 ॥ 23 ॥
𑌸 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌨𑌾 𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌕𑍁𑌶𑌨𑌾𑌭𑍋 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌬𑌭𑍂𑌵 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍋 𑌹𑌰𑍍𑌷𑌂 𑌲𑍇𑌭𑍇 𑌪𑍁𑌨𑌃𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 24 ॥
𑌕𑍃𑌤𑍋𑌦𑍍𑌵𑌾𑌹𑌂 𑌤𑍁 𑌰𑌾𑌜𑌾𑌨𑌂 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌦𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌸𑌦𑌾𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌷𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍋𑌪𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌗𑌣𑌂 𑌤𑌦𑌾 ॥ 25 ॥
𑌸𑍋𑌮𑌦𑌾𑌽𑌪𑌿 𑌸𑍁𑌸𑌂𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍀𑌂 𑌕𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌮𑍍 ।
𑌯𑌥𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌯𑌂 𑌚 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑍀 𑌸𑍍𑌨𑍁𑌷𑌾𑌸𑍍𑌤𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌨𑌨𑍍𑌦𑌤 ॥ 26 ॥
𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌂𑌶𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कुशनाभस्य धीमतः ।
शिरोभिश्चरणौ स्पृष्ट्वा कन्याशतमभाषत ॥ 1 ॥
वायुस्सर्वात्मको राजन् प्रधर्षयितुमिच्छति ।
अशुभं मार्गमास्थाय न धर्मं प्रत्यवेक्षते ॥ 2 ॥
पितृमत्यस्स्म भद्रं ते स्वच्छन्दे न वयं स्थिताः ।
पितरं नो वृणीष्व त्वं यदि नो दास्यते तव ॥ 3 ॥
तेन पापानुबन्धेन वचनं न प्रतीच्छता ।
एवं ब्रुवन्त्यस्सर्वास्स्म वायुना निहता भृशम् ॥ 4 ॥
तासां तद्वचनं श्रुत्वा राजा परमधार्मिकः ।
प्रत्युवाच महातेजाः कन्याशतमनुत्तमम् ॥ 5 ॥
क्षान्तं क्षमावतां पुत्र्यः कर्तव्यं सुमहत्कृतम् ।
ऐकमत्यमुपागम्य कुलं चावेक्षितं मम ॥ 6 ॥
अलङ्कारो हि नारीणां क्षमा तु पुरुषस्य वा ।
दुष्करं तच्च यत् क्षान्तं त्रिदशेषु विशेषतः ॥ 7 ॥
यादृशी वः क्षमा पुत्र्यस्सर्वासामविशेषतः ।
क्षमा दानं क्षमा यज्ञः क्षमा सत्यं हि पुत्रिकाः ॥ 8 ॥
क्षमा यशः क्षमा धर्मः क्षमया निष्ठितं जगत् ।
विसृज्य कन्याः काकुत्स्थ राजा त्रिदशविक्रमः ॥ 9 ॥
मन्त्रज्ञो मन्त्रयामास प्रदानं सह मन्त्रिभिः ।
देशकालौ प्रदानस्य सदृशे प्रतिपादनम् ॥ 10 ॥
एतस्मिन्नेव काले तु चूली नाम महातपाः ।
ऊर्ध्वरेताश्शुभाचारो ब्राह्मं तप उपागमत् ॥ 11 ॥
तप्यन्तं तमृषिं तत्र गन्धर्वी पर्युपासते ।
सोमदा नाम भद्रं ते ऊर्मिला तनया तदा ॥ 12 ॥
सा च तं प्रणता भूत्वा शुश्रूषणपरायणा ।
उवास काले धर्मिष्ठा तस्यास्तुष्टोऽभवद्गुरुः ॥ 13 ॥
स च तां कालयोगेन प्रोवाच रघुनन्दन ।
परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते किं करोमि तव प्रियम् ॥ 14 ॥
परितुष्टं मुनिं ज्ञात्वा गन्धर्वी मधुरस्वरा ।
उवाच परमप्रीता वाक्यज्ञा वाक्यकोविदम् ॥ 15 ॥
लक्ष्म्या समुदितो ब्राह्म्या ब्रह्मभूतो महातपाः ।
ब्राह्मेण तपसा युक्तं पुत्रमिच्छामि धार्मिक ॥ 16 ॥
अपतिश्चास्मि भद्रं ते भार्या चास्मि न कस्यचित् ।
ब्राह्मेणोपगतायाश्च दातुमर्हसि मे सुतम् ॥ 17 ॥
तस्याः प्रसन्नो ब्रह्मर्षिर्ददौ पुत्रमनुत्तमम् ।
ब्रह्मदत्त इति ख्यातं मानसं चूलिनस्सुतम् ॥ 18 ॥
स राजा सौमदेयस्तु पुरीमध्यवसत्तदा ।
काम्पिल्यां परया लक्ष्म्या देवराजो यथा दिवम् ॥ 19 ॥
स बुद्धिं कृतवान् राजा कुशनाभस्सुधार्मिकः ।
ब्रह्मदत्ताय काकुत्स्थ दातुं कन्याशतं तदा ॥ 20 ॥
तमाहूय महातेजा ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
ददौ कन्याशतं राजा सुप्रीतेनान्तरात्मना ॥ 21 ॥
यथाक्रमं ततः पाणीन् जग्राह रघुनन्दन ।
ब्रह्मदत्तो महीपालस्तासां देवपतिर्यथा ॥ 22 ॥
स्पृष्टमात्रे ततः पाणौ विकुब्जा विगतज्वराः ।
युक्ताः परमया लक्ष्म्या बभुः कन्याशतं तदा ॥ 23 ॥
स दृष्ट्वा वायुना मुक्ताः कुशनाभो महीपतिः ।
बभूव परमप्रीतो हर्षं लेभे पुनःपुनः ॥ 24 ॥
कृतोद्वाहं तु राजानं ब्रह्मदत्तं महीपतिः ।
सदारं प्रेषयामास सोपाध्यायगणं तदा ॥ 25 ॥
सोमदाऽपि सुसंहृष्टा पुत्रस्य सदृशीं क्रियाम् ।
यथान्यायं च गन्धर्वी स्नुषास्ताः प्रत्यनन्दत ॥ 26 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे त्रयस्त्रिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha trayastriṃśassargaḥ |
tasya tadvacanaṃ śrutvā kuśanābhasya dhīmataḥ |
śirobhiścaraṇau spṛṣṭvā kanyāśatamabhāṣata || 1 ||
vāyussarvātmako rājan pradharṣayitumicchati |
aśubhaṃ mārgamāsthāya na dharmaṃ pratyavekṣate || 2 ||
pitṛmatyassma bhadraṃ te svacchande na vayaṃ sthitāḥ |
pitaraṃ no vṛṇīṣva tvaṃ yadi no dāsyate tava || 3 ||
tena pāpānubandhena vacanaṃ na pratīcchatā |
evaṃ bruvantyassarvāssma vāyunā nihatā bhṛśam || 4 ||
tāsāṃ tadvacanaṃ śrutvā rājā paramadhārmikaḥ |
pratyuvāca mahātejāḥ kanyāśatamanuttamam || 5 ||
kṣāntaṃ kṣamāvatāṃ putryaḥ kartavyaṃ sumahatkṛtam |
aikamatyamupāgamya kulaṃ cāvekṣitaṃ mama || 6 ||
alaṅkāro hi nārīṇāṃ kṣamā tu puruṣasya vā |
duṣkaraṃ tacca yat kṣāntaṃ tridaśeṣu viśeṣataḥ || 7 ||
yādṛśī vaḥ kṣamā putryassarvāsāmaviśeṣataḥ |
kṣamā dānaṃ kṣamā yajñaḥ kṣamā satyaṃ hi putrikāḥ || 8 ||
kṣamā yaśaḥ kṣamā dharmaḥ kṣamayā niṣṭhitaṃ jagat |
visṛjya kanyāḥ kākutstha rājā tridaśavikramaḥ || 9 ||
mantrajño mantrayāmāsa pradānaṃ saha mantribhiḥ |
deśakālau pradānasya sadṛśe pratipādanam || 10 ||
etasminneva kāle tu cūlī nāma mahātapāḥ |
ūrdhvaretāśśubhācāro brāhmaṃ tapa upāgamat || 11 ||
tapyantaṃ tamṛṣiṃ tatra gandharvī paryupāsate |
somadā nāma bhadraṃ te ūrmilā tanayā tadā || 12 ||
sā ca taṃ praṇatā bhūtvā śuśrūṣaṇaparāyaṇā |
uvāsa kāle dharmiṣṭhā tasyāstuṣṭo'bhavadguruḥ || 13 ||
sa ca tāṃ kālayogena provāca raghunandana |
parituṣṭo'smi bhadraṃ te kiṃ karomi tava priyam || 14 ||
parituṣṭaṃ muniṃ jñātvā gandharvī madhurasvarā |
uvāca paramaprītā vākyajñā vākyakovidam || 15 ||
lakṣmyā samudito brāhmyā brahmabhūto mahātapāḥ |
brāhmeṇa tapasā yuktaṃ putramicchāmi dhārmika || 16 ||
apatiścāsmi bhadraṃ te bhāryā cāsmi na kasyacit |
brāhmeṇopagatāyāśca dātumarhasi me sutam || 17 ||
tasyāḥ prasanno brahmarṣirdadau putramanuttamam |
brahmadatta iti khyātaṃ mānasaṃ cūlinassutam || 18 ||
sa rājā saumadeyastu purīmadhyavasattadā |
kāmpilyāṃ parayā lakṣmyā devarājo yathā divam || 19 ||
sa buddhiṃ kṛtavān rājā kuśanābhassudhārmikaḥ |
brahmadattāya kākutstha dātuṃ kanyāśataṃ tadā || 20 ||
tamāhūya mahātejā brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
dadau kanyāśataṃ rājā suprītenāntarātmanā || 21 ||
yathākramaṃ tataḥ pāṇīn jagrāha raghunandana |
brahmadatto mahīpālastāsāṃ devapatiryathā || 22 ||
spṛṣṭamātre tataḥ pāṇau vikubjā vigatajvarāḥ |
yuktāḥ paramayā lakṣmyā babhuḥ kanyāśataṃ tadā || 23 ||
sa dṛṣṭvā vāyunā muktāḥ kuśanābho mahīpatiḥ |
babhūva paramaprīto harṣaṃ lebhe punaḥpunaḥ || 24 ||
kṛtodvāhaṃ tu rājānaṃ brahmadattaṃ mahīpatiḥ |
sadāraṃ preṣayāmāsa sopādhyāyagaṇaṃ tadā || 25 ||
somadā'pi susaṃhṛṣṭā putrasya sadṛśīṃ kriyām |
yathānyāyaṃ ca gandharvī snuṣāstāḥ pratyanandata || 26 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye bālakāṇḍe trayastriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.