𑌕𑌠𑍋𑌪𑌨𑌿𑌷𑌦𑍍 - 𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯 2, 𑌵𑌲𑍍𑌲𑍀 3

Kathopanishad - Adhyaya 2, Valli 3

🖋️ Grantha script
📄 Download PDF
𑌅𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯 2
𑌵𑌲𑍍𑌲𑍀 3
𑌊𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌮𑍂𑌲𑍋-𑌽𑌵𑌾𑌕𑍍‍𑌶𑌾𑌖 𑌏𑌷𑍋-𑌽𑌶𑍍𑌵𑌤𑍍𑌥-𑌸𑍍𑌸𑌨𑌾𑌤𑌨𑌃।
𑌤𑌦𑍇𑌵 𑌶𑍁𑌕𑍍𑌰-𑌨𑍍𑌤𑌦𑍍 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌤𑌦𑍇𑌵𑌾𑌮𑍃𑌤𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇।
𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌂​𑌲𑍍𑌲𑍋𑌁𑌕𑌾-𑌶𑍍𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾-𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌤𑌦𑍁 𑌨𑌾𑌤𑍍𑌯𑍇𑌤𑌿 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨। 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑍈 𑌤𑌤𑍍‌ ॥1॥
𑌯𑌦𑌿𑌦-𑌙𑍍𑌕𑌿-𑌞𑍍𑌚 𑌜𑌗𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣 𑌏𑌜𑌤𑌿 𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑍃𑌤𑌮𑍍‌।
𑌮𑌹𑌦𑍍 𑌭𑌯𑌂-𑌵𑌁𑌜𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑍍𑌯𑌤𑌂-𑌯𑌁 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌮𑍃𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥2॥
𑌭𑌯𑌾𑌦𑌸𑍍𑌯𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑍍𑌤𑌪𑌤𑌿 𑌭𑌯𑌾𑌤𑍍𑌤𑌪𑌤𑌿 𑌸𑍂𑌰𑍍𑌯𑌃।
𑌭𑌯𑌾𑌦𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌾𑌯𑍁𑌶𑍍𑌚 𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌰𑍍𑌧𑌾𑌵𑌤𑌿 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌮𑌃 ॥3॥
𑌇𑌹 𑌚𑍇𑌦𑌶𑌕𑌦𑍍‌𑌬𑍋𑌦𑍍𑌧𑍁-𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌿𑌸𑍍𑌰𑌸𑌃।
𑌤𑌤-𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑍇𑌷𑍁 𑌲𑍋𑌕𑍇𑌷𑍁 𑌶𑌰𑍀𑌰𑌤𑍍𑌵𑌾𑌯 𑌕𑌲𑍍𑌪𑌤𑍇 ॥4॥
𑌯𑌥𑌾-𑌽𑌽𑌦𑌰𑍍​𑌶𑍇 𑌤𑌥𑌾-𑌽𑌽𑌤𑍍𑌮𑌨𑌿 𑌯𑌥𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌪𑍍𑌨𑍇 𑌤𑌥𑌾 𑌪𑌿𑌤𑍃𑌲𑍋𑌕𑍇।
𑌯𑌥𑌾-𑌽𑌪𑍍𑌸𑍁 𑌪𑌰𑍀𑌵 𑌦𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌤𑌥𑌾 𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌛𑌾𑌯𑌾𑌤𑌪𑌯𑍋𑌰𑌿𑌵 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑍇 ॥5॥
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌾𑌣𑌾-𑌮𑍍𑌪𑍃𑌥𑌗𑍍𑌭𑌾𑌵𑌮𑍁𑌦𑌯𑌾𑌸𑍍𑌤𑌮𑌯𑍗 𑌚 𑌯𑌤𑍍‌।
𑌪𑍃𑌥𑌗𑍁𑌤𑍍𑌪𑌦𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑌾𑌨𑌾-𑌮𑍍𑌮𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌧𑍀𑌰𑍋 𑌨 𑌶𑍋𑌚𑌤𑌿 ॥6॥
𑌇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑍇𑌭𑍍𑌯𑌃 𑌪𑌰-𑌮𑍍𑌮𑌨𑍋 𑌮𑌨𑌸-𑌸𑍍𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍‌।
𑌸𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾𑌦𑌧𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌹𑌤𑍋-𑌽𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍‌ ॥7॥
𑌅𑌵𑍍𑌯𑌕𑍍𑌤𑌾𑌤𑍍𑌤𑍁 𑌪𑌰𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋 𑌵𑍍𑌯𑌾𑌪𑌕𑍋-𑌽𑌲𑌿𑌙𑍍𑌗 𑌏𑌵 𑌚।
𑌯-𑌞𑍍𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 𑌜𑌨𑍍𑌤𑍁𑌰𑌮𑍃𑌤𑌤𑍍𑌵-𑌞𑍍𑌚 𑌗𑌚𑍍𑌛𑌤𑌿 ॥8॥
𑌨 𑌸𑌨𑍍𑌦𑍃𑌶𑍇 𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌤𑌿 𑌰𑍂𑌪𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌨 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾 𑌪𑌶𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌕𑌶𑍍𑌚𑌨𑍈𑌨𑌮𑍍‌।
𑌹𑍃𑌦𑌾 𑌮𑌨𑍀𑌷𑌾 𑌮𑌨𑌸𑌾-𑌽𑌭𑌿𑌕𑍍𑌲𑍃𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌯 𑌏𑌤𑌦𑍍𑌵𑌿𑌦𑍁𑌰𑌮𑍃𑌤𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥9॥
𑌯𑌦𑌾 𑌪𑌞𑍍𑌚𑌾𑌵𑌤𑌿𑌷𑍍𑌠𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌾𑌨𑌿 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌸𑌹।
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌶𑍍𑌚 𑌨 𑌵𑌿𑌚𑍇𑌷𑍍𑌟𑌤𑍇 𑌤𑌾𑌮𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌪𑌰𑌮𑌾-𑌙𑍍𑌗𑌤𑌿𑌮𑍍‌ ॥10॥
𑌤𑌾𑌂-𑌯𑍋𑌁𑌗𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌮𑌨𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌸𑍍𑌥𑌿𑌰𑌾𑌮𑌿𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌧𑌾𑌰𑌣𑌾𑌮𑍍‌।
𑌅𑌪𑍍𑌰𑌮𑌤𑍍𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌭𑌵𑌤𑌿 𑌯𑍋𑌗𑍋 𑌹𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑌾𑌪𑍍𑌯𑌯𑍗 ॥11॥
𑌨𑍈𑌵 𑌵𑌾𑌚𑌾 𑌨 𑌮𑌨𑌸𑌾 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍁𑌂 𑌶𑌕𑍍𑌯𑍋 𑌨 𑌚𑌕𑍍𑌷𑍁𑌷𑌾।
𑌅𑌸𑍍𑌤𑍀𑌤𑌿 𑌬𑍍𑌰𑍁𑌵𑌤𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌕𑌥-𑌨𑍍𑌤𑌦𑍁𑌪𑌲𑌭𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥12॥
𑌅𑌸𑍍𑌤𑍀𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑍋𑌪𑌲𑌬𑍍𑌧𑌵𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑍇𑌨 𑌚𑍋𑌭𑌯𑍋𑌃।
𑌅𑌸𑍍𑌤𑍀𑌤𑍍𑌯𑍇𑌵𑍋𑌪𑌲𑌬𑍍𑌧𑌸𑍍𑌯 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌭𑌾𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍀𑌦𑌤𑌿 ॥13॥
𑌯𑌦𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌕𑌾𑌮𑌾 𑌯𑍇-𑌽𑌸𑍍𑌯 𑌹𑍃𑌦𑌿 𑌶𑍍𑌰𑌿𑌤𑌾𑌃।
𑌅𑌥 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌮𑍃𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑌤𑍍𑌰 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮 𑌸𑌮𑌶𑍍𑌨𑍁𑌤𑍇 ॥14॥
𑌯𑌥𑌾 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌪𑍍𑌰𑌭𑌿𑌦𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑍇 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌸𑍍𑌯𑍇𑌹 𑌗𑍍𑌰𑌨𑍍𑌥𑌯𑌃।
𑌅𑌥 𑌮𑌰𑍍𑌤𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌮𑍃𑌤𑍋 𑌭𑌵𑌤𑍍𑌯𑍇𑌤𑌾𑌵𑌦𑍍𑌧𑍍𑌯𑌨𑍁𑌶𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍‌ ॥15॥
𑌶𑌤-𑌞𑍍𑌚𑍈𑌕𑌾 𑌚 𑌹𑍃𑌦𑌯𑌸𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌡𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌾𑌸𑌾-𑌮𑍍𑌮𑍂𑌰𑍍𑌧𑌾𑌨𑌮𑌭𑌿𑌨𑌿𑌸𑍍𑌸𑍃𑌤𑍈𑌕𑌾।
𑌤𑌯𑍋𑌰𑍍𑌧𑍍𑌵𑌮𑌾𑌯𑌨𑍍𑌨𑌮𑍃𑌤𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌤𑌿 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌙𑍍𑌙𑌨𑍍𑌯𑌾 𑌉𑌤𑍍𑌕𑍍𑌰𑌮𑌣𑍇 𑌭𑌵𑌨𑍍𑌤𑌿 ॥16॥
𑌅𑌙𑍍𑌗𑍁𑌷𑍍𑌠𑌮𑌾𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑍋-𑌽𑌨𑍍𑌤𑌰𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌸𑌦𑌾 𑌜𑌨𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌹𑍃𑌦𑌯𑍇 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌿𑌷𑍍𑌟𑌃।
𑌤𑌂 𑌸𑍍𑌵𑌾𑌚𑍍𑌛𑌰𑍀𑌰𑌾𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌹𑍇𑌨𑍍𑌮𑍁𑌞𑍍𑌜𑌾𑌦𑌿𑌵𑍇𑌷𑍀𑌕𑌾-𑌨𑍍𑌧𑍈𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣।
𑌤𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌦𑍍𑌯𑌾𑌚𑍍𑌛𑍁𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍃𑌤-𑌨𑍍𑌤𑌂-𑌵𑌿𑌁𑌦𑍍𑌯𑌾𑌚𑍍𑌛𑍁𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍃𑌤𑌮𑌿𑌤𑌿 ॥17॥
𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁𑌪𑍍𑌰𑍋𑌕𑍍𑌤𑌾-𑌨𑍍𑌨𑌚𑌿𑌕𑍇𑌤𑍋-𑌽𑌥 𑌲𑌬𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌦𑍍𑌯𑌾𑌮𑍇𑌤𑌾𑌂-𑌯𑍋𑌁𑌗𑌵𑌿𑌧𑌿-𑌞𑍍𑌚 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌸𑍍𑌨𑌮𑍍‌।
𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌰𑌜𑍋-𑌽𑌭𑍂𑌦𑍍𑌵𑌿𑌮𑍃𑌤𑍍𑌯𑍁 𑌰𑌨𑍍𑌯𑍋-𑌽𑌪𑍍𑌯𑍇𑌵𑌂-𑌯𑍋𑌁 𑌵𑌿𑌦𑌧𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌮𑍇𑌵 ॥18॥
Roman (IAST) Transliteration
adhyāya 2
vallī 3
ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||
yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|
mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||
iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|
tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||
yathā-''dar​śe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|
yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||
indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|
pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||
indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|
sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|
ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|
hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||
tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|
astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||
yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||
śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|
tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|
taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||
mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|
brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||
Sanskrit — Devanagari (original)
अध्याय 2
वल्ली 3
ऊर्ध्वमूलो-ऽवाक्‍शाख एषो-ऽश्वत्थ-स्सनातनः।
तदेव शुक्र-न्तद् ब्रह्म तदेवामृतमुच्यते।
तस्मिं​ल्लोँका-श्श्रिता-स्सर्वे तदु नात्येति कश्चन। एतद्वै तत्‌ ॥1॥
यदिद-ङ्कि-ञ्च जगत्सर्व-म्प्राण एजति निस्सृतम्‌।
महद् भयं-वँज्रमुद्यतं-यँ एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥2॥
भयादस्याग्निस्तपति भयात्तपति सूर्यः।
भयादिन्द्रश्च वायुश्च मृत्युर्धावति पञ्चमः ॥3॥
इह चेदशकद्‌बोद्धु-म्प्राक् शरीरस्य विस्रसः।
तत-स्सर्गेषु लोकेषु शरीरत्वाय कल्पते ॥4॥
यथा-ऽऽदर्​शे तथा-ऽऽत्मनि यथा स्वप्ने तथा पितृलोके।
यथा-ऽप्सु परीव ददृशे तथा गन्धर्वलोके छायातपयोरिव ब्रह्मलोके ॥5॥
इन्द्रियाणा-म्पृथग्भावमुदयास्तमयौ च यत्‌।
पृथगुत्पद्यमानाना-म्मत्वा धीरो न शोचति ॥6॥
इन्द्रियेभ्यः पर-म्मनो मनस-स्सत्त्वमुत्तमम्‌।
सत्त्वादधि महानात्मा महतो-ऽव्यक्तमुत्तमम्‌ ॥7॥
अव्यक्तात्तु परः पुरुषो व्यापको-ऽलिङ्ग एव च।
य-ञ्ज्ञात्वा मुच्यते जन्तुरमृतत्व-ञ्च गच्छति ॥8॥
न सन्दृशे तिष्ठति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्चनैनम्‌।
हृदा मनीषा मनसा-ऽभिक्लृप्तो य एतद्विदुरमृतास्ते भवन्ति ॥9॥
यदा पञ्चावतिष्ठन्ते ज्ञानानि मनसा सह।
बुद्धिश्च न विचेष्टते तामाहुः परमा-ङ्गतिम्‌ ॥10॥
तां-योँगमिति मन्यन्ते स्थिरामिन्द्रियधारणाम्‌।
अप्रमत्तस्तदा भवति योगो हि प्रभवाप्ययौ ॥11॥
नैव वाचा न मनसा प्राप्तुं शक्यो न चक्षुषा।
अस्तीति ब्रुवतो-ऽन्यत्र कथ-न्तदुपलभ्यते ॥12॥
अस्तीत्येवोपलब्धव्यस्तत्त्वभावेन चोभयोः।
अस्तीत्येवोपलब्धस्य तत्त्वभावः प्रसीदति ॥13॥
यदा सर्वे प्रमुच्यन्ते कामा ये-ऽस्य हृदि श्रिताः।
अथ मर्त्यो-ऽमृतो भवत्यत्र ब्रह्म समश्नुते ॥14॥
यथा सर्वे प्रभिद्यन्ते हृदयस्येह ग्रन्थयः।
अथ मर्त्यो-ऽमृतो भवत्येतावद्ध्यनुशासनम्‌ ॥15॥
शत-ञ्चैका च हृदयस्य नाड्यस्तासा-म्मूर्धानमभिनिस्सृतैका।
तयोर्ध्वमायन्नमृतत्वमेति विश्वङ्ङन्या उत्क्रमणे भवन्ति ॥16॥
अङ्गुष्ठमात्रः पुरुषो-ऽन्तरात्मा सदा जनानां हृदये सन्निविष्टः।
तं स्वाच्छरीरात्प्रवृहेन्मुञ्जादिवेषीका-न्धैर्येण।
तं-विँद्याच्छुक्रममृत-न्तं-विँद्याच्छुक्रममृतमिति ॥17॥
मृत्युप्रोक्ता-न्नचिकेतो-ऽथ लब्ध्वा विद्यामेतां-योँगविधि-ञ्च कृत्स्नम्‌।
ब्रह्मप्राप्तो विरजो-ऽभूद्विमृत्यु रन्यो-ऽप्येवं-योँ विदध्यात्ममेव ॥18॥
adhyāya 2
vallī 3
ūrdhvamūlo-'vāk‍śākha eṣo-'śvattha-ssanātanaḥ|
tadeva śukra-ntad brahma tadevāmṛtamucyate|
tasmiṃ​llo~kā-śśritā-ssarve tadu nātyeti kaścana| etadvai tat‌ ||1||
yadida-ṅki-ñca jagatsarva-mprāṇa ejati nissṛtam‌|
mahad bhayaṃ-va~jramudyataṃ-ya~ etadviduramṛtāste bhavanti ||2||
bhayādasyāgnistapati bhayāttapati sūryaḥ|
bhayādindraśca vāyuśca mṛtyurdhāvati pañcamaḥ ||3||
iha cedaśakad‌boddhu-mprāk śarīrasya visrasaḥ|
tata-ssargeṣu lokeṣu śarīratvāya kalpate ||4||
yathā-''dar​śe tathā-''tmani yathā svapne tathā pitṛloke|
yathā-'psu parīva dadṛśe tathā gandharvaloke chāyātapayoriva brahmaloke ||5||
indriyāṇā-mpṛthagbhāvamudayāstamayau ca yat‌|
pṛthagutpadyamānānā-mmatvā dhīro na śocati ||6||
indriyebhyaḥ para-mmano manasa-ssattvamuttamam‌|
sattvādadhi mahānātmā mahato-'vyaktamuttamam‌ ||7||
avyaktāttu paraḥ puruṣo vyāpako-'liṅga eva ca|
ya-ñjñātvā mucyate janturamṛtatva-ñca gacchati ||8||
na sandṛśe tiṣṭhati rūpamasya na cakṣuṣā paśyati kaścanainam‌|
hṛdā manīṣā manasā-'bhiklṛpto ya etadviduramṛtāste bhavanti ||9||
yadā pañcāvatiṣṭhante jñānāni manasā saha|
buddhiśca na viceṣṭate tāmāhuḥ paramā-ṅgatim‌ ||10||
tāṃ-yo~gamiti manyante sthirāmindriyadhāraṇām‌|
apramattastadā bhavati yogo hi prabhavāpyayau ||11||
naiva vācā na manasā prāptuṃ śakyo na cakṣuṣā|
astīti bruvato-'nyatra katha-ntadupalabhyate ||12||
astītyevopalabdhavyastattvabhāvena cobhayoḥ|
astītyevopalabdhasya tattvabhāvaḥ prasīdati ||13||
yadā sarve pramucyante kāmā ye-'sya hṛdi śritāḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyatra brahma samaśnute ||14||
yathā sarve prabhidyante hṛdayasyeha granthayaḥ|
atha martyo-'mṛto bhavatyetāvaddhyanuśāsanam‌ ||15||
śata-ñcaikā ca hṛdayasya nāḍyastāsā-mmūrdhānamabhinissṛtaikā|
tayordhvamāyannamṛtatvameti viśvaṅṅanyā utkramaṇe bhavanti ||16||
aṅguṣṭhamātraḥ puruṣo-'ntarātmā sadā janānāṃ hṛdaye sanniviṣṭaḥ|
taṃ svāccharīrātpravṛhenmuñjādiveṣīkā-ndhairyeṇa|
taṃ-vi~dyācchukramamṛta-ntaṃ-vi~dyācchukramamṛtamiti ||17||
mṛtyuproktā-nnaciketo-'tha labdhvā vidyāmetāṃ-yo~gavidhi-ñca kṛtsnam‌|
brahmaprāpto virajo-'bhūdvimṛtyu ranyo-'pyevaṃ-yo~ vidadhyātmameva ||18||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in