1.4 - A Dade Grava - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Bengali Script

কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্নঃ - সুত্যাদিনে কর্তব্যা গ্রহাঃ

ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,

শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥

আ দ॑দে॒ গ্রাবা᳚-ঽস্যদ্ধ্বর॒কৃ-দ্দে॒বেভ্যো॑ গম্ভী॒রমি॒ম- ম॑দ্ধ্ব॒র-ঙ্কৃ॑দ্ধ্যুত্ত॒মেন॑ প॒বিনেন্দ্রা॑য॒ সোম॒গ্ং॒ সুষু॑ত॒-ম্মধু॑মন্ত॒-ম্পয॑স্বন্তং-বৃঁষ্টি॒বনি॒মিন্দ্রা॑য ত্বা বৃত্র॒ঘ্ন ইন্দ্রা॑য ত্বা বৃত্র॒তুর॒ ইন্দ্রা॑য ত্বা-ঽভিমাতি॒ঘ্ন ইন্দ্রা॑য ত্বা-ঽঽদি॒ত্যব॑ত॒ ইন্দ্রা॑য ত্বা বি॒শ্বদে᳚ব্যাবতে শ্বা॒ত্রা-স্স্থ॑ বৃত্র॒তুরো॒ রাধো॑গূর্তা অ॒মৃত॑স্য॒ পত্নী॒স্তা দে॑বী-র্দেব॒ত্রেমং-যঁ॒জ্ঞ-ন্ধ॒ত্তোপ॑হূতা॒-স্সোম॑স্য পিব॒তোপ॑হূতো যু॒ষ্মাক॒গ্ং॒ [যু॒ষ্মাক᳚ম্, সোমঃ॑ পিবতু॒ যত্তে॑] 1

সোমঃ॑ পিবতু॒ যত্তে॑ সোম দি॒বি জ্যোতি॒র্য-ত্পৃ॑থি॒ব্যাং-যঁদু॒রাব॒ন্তরি॑ক্ষে॒ তেনা॒স্মৈ যজ॑মানাযো॒রু রা॒যা কৃ॒দ্ধ্যধি॑ দা॒ত্রে বো॑চো॒ ধিষ॑ণে বী॒ডূ স॒তী বী॑ডযেথা॒-মূর্জ॑-ন্দধাথা॒মূর্জ॑-ম্মে ধত্ত॒-ম্মা বাগ্ং॑ হিগ্ংসিষ॒-ম্মা মা॑ হিগ্ংসিষ্ট॒-ম্প্রাগপা॒গুদ॑গধ॒রাক্তাস্ত্বা॒ দিশ॒ আ ধা॑ব॒ন্ত্বম্ব॒ নি ষ্ব॑র । যত্তে॑ সো॒মা-ঽদা᳚ভ্য॒-ন্নাম॒ জাগৃ॑বি॒ তস্মৈ॑ তে সোম॒ সোমা॑য॒ স্বাহা᳚ ॥ 2 ॥

(যু॒ষ্মাকগ্গ্॑ - স্বর॒ যত্তে॒ -নব॑ চ ) (অ. 1)

বা॒চস্পত॑যে পবস্ব বাজি॒ন্ বৃষা॒ বৃষ্ণো॑ অ॒গ্ং॒শুভ্যা॒-ঙ্গভ॑স্তিপূতো দে॒বো দে॒বানা᳚-ম্প॒বিত্র॑মসি॒ যেষা᳚-ম্ভা॒গো-ঽসি॒ তেভ্য॑স্ত্বা॒ স্বাঙ্কৃ॑তো-ঽসি॒ মধু॑মতী-র্ন॒ ইষ॑স্কৃধি॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বেন্দ্রি॒যেভ্যো॑ দি॒ব্যেভ্যঃ॒ পার্থি॑বেভ্যো॒ মন॑স্ত্বা ঽষ্টূ॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষ॒-মন্বি॑হি॒ স্বাহা᳚ ত্বা সুভব॒-স্সূর্যা॑য দে॒বেভ্য॑স্ত্বা মরীচি॒পেভ্য॑ এ॒ষ তে॒ যোনিঃ॑ প্রা॒ণায॑ ত্বা ॥ 3 ॥

(বা॒চঃ-স॒প্তচ॑ত্বারিগ্ংশত্) (অ. 2)

উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো ঽস্য॒ন্তর্য॑চ্ছ মঘব-ন্পা॒হি সোম॑মুরু॒ষ্য রায॒-স্সমিষো॑ যজস্বা॒-ঽন্তস্তে॑ দধামি॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরু॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষগ্ং স॒জোষা॑ দে॒বৈরব॑রৈঃ॒ পরৈ᳚শ্চা-ঽন্তর্যা॒মে ম॑ঘব-ন্মাদযস্ব॒ স্বাঙ্কৃ॑তো-ঽসি॒ মধু॑মতীর্ন॒ ইষ॑স্কৃধি॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বেন্দ্রি॒যেভ্যো॑ দি॒ব্যেভ্যঃ॒ পার্থি॑বেভ্যো॒ মন॑স্ত্বা-ঽষ্টূ॒র্ব॑ন্তরি॑ক্ষ॒মন্বি॑হি॒ স্বাহা᳚ ত্বা সুভব॒-স্সূর্যা॑য দে॒বেভ্য॑ স্ত্বা মরীচি॒পেভ্য॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॑রপা॒নায॑ ত্বা ॥ 4 ॥

(দে॒বেভ্যঃ॑-স॒প্ত চ॑) (অ. 3)

আ বা॑যো ভূষ শুচিপা॒ উপ॑ ন-স্স॒হস্র॑-ন্তে নি॒যুতো॑ বিশ্ববার । উপো॑ তে॒ অন্ধো॒ মদ্য॑মযামি॒ যস্য॑ দেব দধি॒ষে পূ᳚র্ব॒পেয᳚ম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি বা॒যবে॒ ত্বেন্দ্র॑বাযূ ই॒মে সু॒তাঃ । উপ॒ প্রযো॑ভি॒রা গ॑ত॒মিন্দ॑বো বামু॒শন্তি॒ হি ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসীন্দ্রবা॒যুভ্যা᳚-ন্ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনিঃ॑ স॒জোষা᳚ভ্যা-ন্ত্বা ॥ 5 ॥

(আ বা॑যো॒- ত্রিচ॑ত্বারিগ্ংশত্) (অ. 4)

অ॒যং-বাঁ᳚-ম্মিত্রাবরুণা সু॒ত-স্সোম॑ ঋতাবৃধা । মমেদি॒হ শ্রু॑ত॒গ্ং॒ হব᳚ম্ । উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি মি॒ত্রাবরু॑ণাভ্যা-ন্ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑র্-ঋতা॒যুভ্যা᳚-ন্ত্বা ॥ 6 ॥

(অ॒যং-বাঁং᳚ - ঁবিগ্ংশ॒তিঃ) (অ. 5)

যা বা॒-ঙ্কশা॒ মধু॑ম॒ত্যশ্বি॑না সূ॒নৃতা॑বতী । তযা॑ য॒জ্ঞ-ম্মি॑মিক্ষতম্ । উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্য॒শ্বিভ্যা᳚-ন্ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॒র্মাদ্ধ্বী᳚ভ্যা-ন্ত্বা ॥ 7 ॥

(যা বা॑- ম॒ষ্টাদ॑শ) (অ. 6)

প্রা॒ত॒র্যুজৌ॒ বি মু॑চ্যেথা॒-মশ্বি॑না॒বেহ গ॑চ্ছতম্ । অ॒স্য সোম॑স্য পী॒তযে᳚ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্য॒শ্বিভ্যা᳚-ন্ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑র॒শ্বিভ্যা᳚-ন্ত্বা ॥ 8 ॥

(প্রা॒ত॒র্যুজা॒বে-কা॒ন্নবিগ্ং॑শ॒তিঃ) (অ. 7)

অ॒যং-বেঁ॒নশ্চো॑দয॒-ত্পৃশ্ঞি॑গর্ভা॒ জ্যোতি॑র্জরাযূ॒ রজ॑সো বি॒মানে᳚ । ই॒মম॒পাগ্ং স॑ঙ্গ॒মে সূর্য॑স্য॒ শিশু॒-ন্ন বিপ্রা॑ ম॒তিভী॑ রিহন্তি ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি॒ শণ্ডা॑য ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑-র্বী॒রতা᳚-ম্পাহি ॥ 9 ॥

(অ॒যং-বেঁ॒নঃ- পঞ্চ॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 8)

ত-ম্প্র॒ত্নথা॑ পূ॒র্বথা॑ বি॒শ্বথে॒মথা᳚ জ্যে॒ষ্ঠতা॑তি-ম্বর্হি॒ষদগ্ং॑ সুব॒র্বিদ॑-ম্প্রতীচী॒নং-বৃঁ॒জন॑-ন্দোহসে গি॒রা-ঽঽশু-ঞ্জয॑ন্ত॒মনু॒ যাসু॒ বর্ধ॑সে । উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি॒ মর্কা॑য ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনিঃ॑ প্র॒জাঃ পা॑হি ॥ 10 ॥

(ত-ম্প্র॒ত্নযা॒-ষট্বিগ্ং॑শতিঃ ) (অ. 9)

যে দে॑বা দি॒ব্যেকা॑দশ॒ স্থ পৃ॑থি॒ব্যামদ্ধ্যেকা॑দশ॒ স্থা-ঽফ্সু॒ষদো॑ মহি॒নৈকা॑দশ॒ স্থ তে দে॑বা য॒জ্ঞমি॒ম-ঞ্জু॑ষদ্ধ্ব-মুপযা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্যাগ্রয॒ণো॑-ঽসি॒ স্বা᳚গ্রযণো॒ জিন্ব॑ য॒জ্ঞ-ঞ্জিন্ব॑ য॒জ্ঞপ॑তিম॒ভি সব॑না পাহি॒ বিষ্ণু॒স্ত্বা-ম্পা॑তু॒ বিশ॒-ন্ত্ব-ম্পা॑হীন্দ্রি॒যেণৈ॒ষ তে॒ যোনি॒-র্বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ ॥ 11 ॥

যে দে॑বা॒-স্ত্রিচ॑ত্বারিগ্ংশত্) (অ. 10)

ত্রি॒গ্ং॒শত্ত্রয॑শ্চ গ॒ণিনো॑ রু॒জন্তো॒ দিবগ্ং॑ রু॒দ্রাঃ পৃ॑থি॒বী-ঞ্চ॑ সচন্তে । এ॒কা॒দ॒শাসো॑ অফ্সু॒ষদঃ॑ সু॒তগ্ং সোম॑-ঞ্জুষন্তা॒গ্ং॒ সব॑নায॒ বিশ্বে᳚ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো -ঽস্যাগ্রয॒ণো॑-ঽসি॒ স্বা᳚গ্রযণো॒ জিন্ব॑ য॒জ্ঞ-ঞ্জিন্ব॑ য॒জ্ঞপ॑তিম॒ভি সব॑না পাহি॒ বিষ্ণু॒স্ত্বা-ম্পা॑তু॒ বিশ॒-ন্ত্ব-ম্পা॑হীন্দ্রি॒যেণৈ॒ষ তে॒ যোনি॒-র্বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ ॥ 12 ॥

(ত্রি॒গ্ং॒শত্ত্রযো॒-দ্বিচ॑ত্বারিগ্ংশত্) (অ. 11)

উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা বৃ॒হদ্ব॑তে॒ বয॑স্বত উক্থা॒যুবে॒ যত্ত॑ ইন্দ্র বৃ॒হদ্বয॒স্তস্মৈ᳚ ত্বা॒ বিষ্ণ॑বে ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বোক্থা॒যুবে᳚ ॥ 13 ॥

(উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য॒-দ্বাবিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 12)

মূ॒র্ধান॑-ন্দি॒বো অ॑র॒তি-ম্পৃ॑থি॒ব্যা বৈ᳚শ্বান॒রমৃ॒তায॑ জা॒তম॒গ্নিম্ । ক॒বিগ্ং স॒ম্রাজ॒-মতি॑থি॒-ঞ্জনা॑নামা॒সন্না পাত্র॑-ঞ্জনযন্ত দে॒বাঃ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্য॒গ্নযে᳚ ত্বা বৈশ্বান॒রায॑ ধ্রু॒বো॑-ঽসি ধ্রু॒বক্ষি॑তি-র্ধ্রু॒বাণা᳚-ন্ধ্রু॒বত॒মো-ঽচ্যু॑তানা-মচ্যুত॒ক্ষিত্ত॑ম এ॒ষ তে॒ যোনি॑র॒গ্নযে᳚ ত্বা বৈশ্বান॒রায॑ ॥ 14 ॥

(মূ॒র্ধানং॒-পঞ্চ॑ত্রিগ্ংশত্) (অ. 13)

মধু॑শ্চ॒ মাধ॑বশ্চ শু॒ক্রশ্চ॒ শুচি॑শ্চ॒ নভ॑শ্চ নভ॒স্য॑শ্চে॒ষশ্চো॒র্জশ্চ॒ সহ॑শ্চ সহ॒স্য॑শ্চ॒ তপ॑শ্চ তপ॒স্য॑শ্চো-পযা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি স॒গ্ং॒সর্পো᳚- ঽস্যগ্ংহস্প॒ত্যায॑ ত্বা ॥ 15 ॥

(মধু॑শ্চ-ত্রি॒গ্ং॒শত্) (অ. 14)

ইন্দ্রা᳚গ্নী॒ আ গ॑তগ্ং সু॒ত-ঙ্গী॒র্ভি-র্নভো॒ বরে᳚ণ্যম্ । অ॒স্য পা॑ত-ন্ধি॒যেষি॒তা ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসীন্দ্রা॒গ্নিভ্যা᳚-ন্ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑রিন্দ্রা॒গ্নিভ্যা᳚-ন্ত্বা ॥ 16 ॥

(ইন্দ্রা᳚গ্নী॒ বিগ্ংশ॒তিঃ) (অ. 15)

ওমা॑সশ্চর্ষণীধৃতো॒ বিশ্বে॑ দেবাস॒ আ গ॑ত । দা॒শ্বাগ্ংসো॑ দা॒শুষঃ॑ সু॒তম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্য॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒-র্বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ ॥ 17 ॥

(ওমা॑সো বিগ্ংশ॒তিঃ) (অ. 16)

ম॒রুত্ব॑ন্তং-বৃঁষ॒ভং-বাঁ॑বৃধা॒নমক॑বারি-ন্দি॒ব্যগ্ং শা॒সমিন্দ্র᳚ম্ । বি॒শ্বা॒সাহ॒মব॑সে॒ নূত॑নাযো॒গ্রগ্ং স॑হো॒দামি॒হ তগ্ং হু॑বেম ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑ত এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑তে ॥ 18 ॥

(ম॒রুত্ব॑ন্ত॒গ্ং॒-ষট্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 17)

ইন্দ্র॑ মরুত্ব ই॒হ পা॑হি॒ সোমং॒-যঁথা॑ শার্যা॒তে অপি॑ব-স্সু॒তস্য॑ । তব॒ প্রণী॑তী॒ তব॑ শূর॒ শর্ম॒ন্না-বি॑বাসন্তি ক॒বযঃ॑ সুয॒জ্ঞাঃ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑ত এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑তে ॥ 19 ॥

(ইন্দ্রৈ॒কা॒ন্ন ত্রি॒গ্ং॒শত্) (অ. 18)

ম॒রুত্বাগ্ং॑ ইন্দ্র বৃষ॒ভো রণা॑য॒ পিবা॒ সোম॑মনুষ্ব॒ধ-ম্মদা॑য । আ সি॑ঞ্চস্ব জ॒ঠরে॒ মদ্ধ্ব॑ ঊ॒র্মি-ন্ত্বগ্ং রাজা॑-ঽসি প্র॒দিবঃ॑ সু॒তানা᳚ম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑ত এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑তে ॥ 20 ॥

(ম॒রুত্বা॒নেকা॒ন্নত্রি॒গ্ং॒শত্) (অ. 19)

ম॒হাগ্ং ইন্দ্রো॒ য ওজ॑সা প॒র্জন্যো॑ বৃষ্টি॒মাগ্ং ই॑ব । স্তোমৈ᳚র্ব॒থ্সস্য॑ বাবৃধে ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি মহে॒ন্দ্রায॑ ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑-র্মহে॒ন্দ্রায॑ ত্বা ॥ 21 ॥

(ম॒হানেকা॒ন্নবিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 20)

ম॒হাগ্ং ইন্দ্রো॑ নৃ॒বদা চ॑র্ষণি॒প্রা উ॒ত দ্বি॒বর্হা॑ অমি॒ন-স্সহো॑ভিঃ । অ॒স্ম॒দ্রিয॑গ্বাবৃধে বী॒র্যা॑যো॒রুঃ পৃ॒থু-স্সুকৃ॑তঃ ক॒র্তৃভি॑র্ভূত্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি মহে॒ন্দ্রায॑ ত্বৈ॒ষ তে॒ যোনি॑-র্মহে॒ন্দ্রায॑ ত্বা ॥ 22 ॥

(ম॒হা-ন্নৃ॒বথ্ - ষড্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 21)

ক॒দা চ॒ন স্ত॒রীর॑সি॒ নেন্দ্র॑ সশ্চসি দা॒শুষে᳚ । উপো॒পেন্নু ম॑ঘব॒-ন্ভূয॒ ইন্নু তে॒ দান॑-ন্দে॒বস্য॑ পৃচ্যতে ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্যা-দি॒ত্যেভ্য॑স্ত্বা ॥ ক॒দা চ॒ন প্র যু॑চ্ছস্যু॒ভে নি পা॑সি॒ জন্ম॑নী । তুরী॑যাদিত্য॒ সব॑ন-ন্ত ইন্দ্রি॒যমা ত॑স্থাব॒মৃত॑-ন্দি॒বি ॥ য॒জ্ঞো দে॒বানা॒-ম্প্রত্যে॑তি সু॒ম্নমাদি॑ত্যাসো॒ ভব॑তা মৃড॒যন্তঃ॑ । আ বো॒ ঽর্বাচী॑ সুম॒তি-র্ব॑বৃত্যাদ॒গ্ং॒হো-শ্চি॒দ্যা ব॑রিবো॒বিত্ত॒রা-ঽস॑ত্ ॥ বিব॑স্ব আদিত্যৈ॒ষ তে॑ সোমপী॒থস্তেন॑ মন্দস্ব॒ তেন॑ তৃপ্য তৃ॒প্যাস্ম॑ তে ব॒য-ন্ত॑র্পযি॒তারো॒ যা দি॒ব্যা বৃষ্টি॒স্তযা᳚ ত্বা শ্রীণামি ॥ 23 ॥

(বঃ॒- স॒প্তবিগ্ং॑শতিশ্চ) (অ. 22)

বা॒মম॒দ্য স॑বিতর্বা॒মমু॒ শ্বো দি॒বেদি॑বে বা॒মম॒স্মভ্যগ্ং॑ সাবীঃ ॥ বা॒মস্য॒ হি ক্ষয॑স্য দেব॒ ভূরে॑র॒যা ধি॒যা বা॑ম॒ভাজঃ॑ স্যাম ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি দে॒বায॑ ত্বা সবি॒ত্রে ॥ 24 ॥

(বা॒মং-চতু॑র্বিগ্ংশতিঃ) (অ. 23)

অদ॑ব্ধেভি-স্সবিতঃ পা॒যুভি॒ষ্ট্বগ্ং শি॒বেভি॑র॒দ্য পরি॑পাহি নো॒ গয᳚ম্ । হির॑ণ্যজিহ্ব-স্সুবি॒তায॒ নব্য॑সে॒ রক্ষা॒ মাকি॑র্নো অ॒ঘশগ্ং॑স ঈশত ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি দে॒বায॑ ত্বা সবি॒ত্রে ॥ 25 ॥

(অদ॑ব্ধেভি॒-স্ত্রিযো॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 24)

হির॑ণ্যপাণিমূ॒তযে॑ সবি॒তার॒মুপ॑ হ্বযে । স চেত্তা॑ দে॒বতা॑ প॒দম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি দে॒বায॑ ত্বা সবি॒ত্রে ॥ 26 ॥

(হির॑ণ্যপাণিং॒-চতু॑র্দশ) (অ. 25)

সু॒শর্মা॑-ঽসি সুপ্রতিষ্ঠা॒নো বৃ॒হদু॒ক্ষে নম॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒-র্বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ ॥ 27 ॥

(সু॒শর্মা॒-দ্বাদ॑শ) (অ. 26)

বৃহ॒স্পতি॑সুতস্য ত ইন্দো ইন্দ্রি॒যাব॑তঃ॒ পত্নী॑বন্ত॒-ঙ্গ্রহ॑-ঙ্গৃহ্ণা॒ম্যগ্না(3)ই পত্নী॒বা(3) স্স॒জূর্দে॒বেন॒ ত্বষ্ট্রা॒ সোম॑-ম্পিব॒ স্বাহা᳚ ॥ 28 ॥

(বৃহ॒স্পতি॑সুতস্য॒-পঞ্চ॑দশ) (অ. 27)

হরি॑রসি হারিযোজ॒নো হর্যো᳚-স্স্থা॒তা বজ্র॑স্য ভ॒র্তা পৃশ্ঞেঃ᳚ প্রে॒তা তস্য॑ তে দেব সোমে॒ষ্টয॑জুষ-স্স্তু॒তস্তো॑মস্য শ॒স্তোক্থ॑স্য॒ হরি॑বন্ত॒-ঙ্গ্রহ॑-ঙ্গৃহ্ণামি হ॒রী-স্স্থ॒ হর্যো᳚র্ধা॒না-স্স॒হসো॑মা॒ ইন্দ্রা॑য॒ স্বাহা᳚ ॥ 29 ॥

(হরি॑রসি॒-ষড্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 28)

অগ্ন॒ আযূগ্ং॑ষি পবস॒ আ সু॒বোর্জ॒মিষ॑-ঞ্চ নঃ । আ॒রে বা॑ধস্ব দু॒চ্ছুনা᳚ম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্য॒গ্নযে᳚ ত্বা॒ তেজ॑স্বত এ॒ষ তে॒ যোনি॑র॒গ্নযে᳚ ত্বা॒ তেজ॑স্বতে ॥ 30 ॥

(অগ্ন॒ আযূগ্ং॑ষি॒-ত্রযো॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 29)

উ॒ত্তিষ্ঠ॒ন্নোজ॑সা স॒হ পী॒ত্বা শিপ্রে॑ অবেপযঃ । সোম॑মিন্দ্র চ॒মূ সু॒তম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য॒ ত্বৌজ॑স্বত এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য॒ ত্বৌজ॑স্বতে ॥ 31 ॥

(উ॒ত্তিষ্ঠ॒ন্নেক॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 30)

ত॒রণি॑-র্বি॒শ্বদ॑র্শতো জ্যোতি॒ষ্কৃদ॑সি সূর্য । বিশ্ব॒মা ভা॑সি রোচ॒নম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি॒ সূর্যা॑য ত্বা॒ ভ্রাজ॑স্বত এ॒ষ তে॒ যোনি॒-স্সূর্যা॑য ত্বা॒ ভ্রাজ॑স্বতে ॥ 32 ॥

(ত॒রণি॑-র্বিগ্ংশ॒তিঃ) (অ. 31)

আ প্যা॑যস্ব মদিন্তম॒ সোম॒ বিশ্বা॑ভি-রূ॒তিভিঃ॑ । ভবা॑ ন-স্স॒প্রথ॑স্তমঃ ॥ 33 ॥

(আ প্যা॑যস্ব॒-নব॑) (অ. 32)

ঈ॒যুষ্টে যে পূর্ব॑তরা॒মপ॑শ্যন্ ব্যু॒চ্ছন্তী॑মু॒ষস॒-ম্মর্ত্যা॑সঃ । অ॒স্মাভি॑রূ॒ নু প্র॑তি॒চক্ষ্যা॑-ঽভূ॒দো তে য॑ন্তি॒ যে অ॑প॒রীষু॒ পশ্যান্॑ ॥ 34 ॥

(ঈ॒যু-রেকা॒ন্নবিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 33)

জ্যোতি॑ষ্মতী-ন্ত্বা সাদযামি জ্যোতি॒ষ্কৃত॑-ন্ত্বা সাদযামি জ্যোতি॒র্বিদ॑-ন্ত্বা সাদযামি॒ ভাস্ব॑তী-ন্ত্বা সাদযামি॒ জ্বল॑ন্তী-ন্ত্বা সাদযামি মল্মলা॒ভব॑ন্তী-ন্ত্বা সাদযামি॒ দীপ্য॑মানা-ন্ত্বা সাদযামি॒ রোচ॑মানা-ন্ত্বা সাদযা॒ম্যজ॑স্রা-ন্ত্বা সাদযামি বৃ॒হজ্জ্যো॑তিষ-ন্ত্বা সাদযামি বো॒ধয॑ন্তী-ন্ত্বা সাদযামি॒ জাগ্র॑তী-ন্ত্বা সাদযামি ॥ 35 ॥

(জ্যোতি॑ষ্মতী॒গ্ং॒-ষট্ত্রিগ্ং॑শত্) (অ. 34)

প্র॒যা॒সায॒ স্বাহা॑ ঽঽযা॒সায॒ স্বাহা॑ বিযা॒সায॒ স্বাহা॑ সংযাঁ॒সায॒ স্বাহো᳚দ্যা॒সায॒ স্বাহা॑-ঽবযা॒সায॒ স্বাহা॑ শু॒চে স্বাহা॒ শোকা॑য॒ স্বাহা॑ তপ্য॒ত্বৈ স্বাহা॒ তপ॑তে॒ স্বাহা᳚ ব্রহ্মহ॒ত্যাযৈ॒ স্বাহা॒ সর্ব॑স্মৈ॒ স্বাহা᳚ ॥ 36 ॥

(প্র॒যা॒সায॒-চতু॑র্বিগ্ংশতিঃ ) (অ. 35)

চি॒ত্তগ্ং স॑ন্তা॒নেন॑ ভ॒বং-যঁ॒ক্না রু॒দ্র-ন্তনি॑ম্না পশু॒পতিগ্গ্॑ স্থূলহৃদ॒যেনা॒গ্নিগ্ং হৃদ॑যেন রু॒দ্রং-লোঁহি॑তেন শ॒র্ব-ম্মত॑স্নাভ্যা-ম্মহাদে॒ব-ম॒ন্তঃপা᳚র্শ্বেনৌষিষ্ঠ॒হনগ্ং॑ শিঙ্গীনিকো॒শ্যা᳚ভ্যাম্ ॥ 37 ॥

(চি॒ত্ত-ম॒ষ্টাদ॑শ) (অ. 36)

আ তি॑ষ্ঠ বৃত্রহ॒-ন্রথং॑-যুঁ॒ক্তা তে॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ হরী᳚ । অ॒র্বা॒চীন॒গ্ং॒ সু তে॒ মনো॒ গ্রাবা॑ কৃণোতু ব॒গ্নুনা᳚ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 38 ॥

(আ তি॑ষ্ট॒-ষট্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 37)

ইন্দ্র॒মিদ্ধরী॑ বহ॒তো-ঽপ্র॑তিধৃষ্টশবস॒-মৃষী॑ণা-ঞ্চ স্তু॒তীরুপ॑ য॒জ্ঞ-ঞ্চ॒ মানু॑ষাণাম্ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 39 ॥

(ইন্দ্র॒মিত্-ত্রযো॑বিগ্ংশতিঃ) (অ. 38)

অসা॑বি॒ সোম॑ ইন্দ্র তে॒ শবি॑ষ্ঠ ধৃষ্ণ॒বা গ॑হি । আ ত্বা॑ পৃণক্ত্বিন্দ্রি॒যগ্ং রজ॒-স্সূর্য॒-ন্ন র॒শ্মিভিঃ॑ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 40 ॥

(অসা॑বি-স॒প্তবিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 39)

সর্ব॑স্য প্রতি॒শীব॑রী॒ ভূমি॑স্ত্বো॒পস্থ॒ আ-ঽধি॑ত । স্যো॒না-ঽস্মৈ॑ সু॒ষদা॑ ভব॒ যচ্ছা᳚-ঽস্মৈ শর্ম॑ স॒প্রথাঃ᳚ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 41 ॥

(সর্ব॑স্য॒ ষড্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 40)

ম॒হাগ্ং ইন্দ্রো॒ বজ্র॑বাহু-ষ্ষোড॒শী শর্ম॑ যচ্ছতু । স্ব॒স্তি নো॑ ম॒ঘবা॑ করোতু॒ হন্তু॑ পা॒প্মানং॒-যোঁ᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॑ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 42 ॥

(ম॒হান্-ষড্বিগ্ং॑শতিঃ) (অ. 41)

স॒জোষা॑ ইন্দ্র॒ সগ॑ণো ম॒রুদ্ভি॒-স্সোম॑-ম্পিব বৃত্রহঞ্ছূর বি॒দ্বান্ । জ॒হি শত্রূ॒গ্ং॒ রপ॒ মৃধো॑ নুদ॒স্বা-ঽথাভ॑য-ঙ্কৃণুহি বি॒শ্বতো॑ নঃ ॥ উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিন॑ এ॒ষ তে॒ যোনি॒রিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ ॥ 43 ॥

(স॒জোষাঃ᳚-ত্রি॒গ্ং॒শত্) (অ. 42)

উদু॒ ত্য-ঞ্জা॒তবে॑দস-ন্দে॒বং-বঁ॑হন্তি কে॒তবঃ॑ । দৃ॒শে বিশ্বা॑য॒ সূর্য᳚ম্ ॥ চি॒ত্র-ন্দে॒বানা॒-মুদ॑গা॒দনী॑ক॒-ঞ্চক্ষু॑-র্মি॒ত্রস্য॒ বরু॑ণস্যা॒-ঽগ্নেঃ । আ-ঽপ্রা॒ দ্যাবা॑পৃথি॒বী অ॒ন্তরি॑ক্ষ॒গ্ং॒ সূর্য॑ আ॒ত্মা জগ॑তস্ত॒স্থুষ॑শ্চ ॥ অগ্নে॒ নয॑ সু॒পথা॑ রা॒যে অ॒স্মান্. বিশ্বা॑নি দেব ব॒যুনা॑নি বি॒দ্বান্ । যু॒যো॒দ্ধ্য॑স্ম-জ্জু॑হুরা॒ণ মেনো॒ ভূযি॑ষ্ঠা-ন্তে॒ নম॑উক্তিং-বিঁধেম ॥ দিব॑-ঙ্গচ্ছ॒ সুবঃ॑ পত রূ॒পেণ॑ [রূ॒পেণ॑, বো॒ রূ॒পম॒ভ্যৈমি॒ বয॑সা॒ বযঃ॑ ।] ॥ 44 ॥

বো রূ॒পম॒ভ্যৈমি॒ বয॑সা॒ বযঃ॑ । তু॒থো বো॑ বি॒শ্ববে॑দা॒ বি ভ॑জতু॒ বর্ষি॑ষ্ঠে॒ অধি॒ নাকে᳚ ॥ এ॒তত্তে॑ অগ্নে॒ রাধ॒ ঐতি॒ সোম॑চ্যুত॒-ন্তন্মি॒ত্রস্য॑ প॒থা ন॑য॒র্তস্য॑ প॒থা প্রেত॑ চ॒ন্দ্রদ॑ক্ষিণা য॒জ্ঞস্য॑ প॒থা সু॑বি॒তা নয॑ন্তী-র্ব্রাহ্ম॒ণম॒দ্য রা᳚দ্ধ্যাস॒মৃষি॑মার্ষে॒য-ম্পি॑তৃ॒মন্ত॑-ম্পৈতৃম॒ত্যগ্ং সু॒ধাতু॑দক্ষিণং॒-বিঁ সুবঃ॒ পশ্য॒ ব্য॑ন্তরি॑ক্ষং॒-যঁত॑স্ব সদ॒স্যৈ॑ র॒স্মদ্দা᳚ত্রা দেব॒ত্রা গ॑চ্ছত॒ মধু॑মতীঃ প্রদা॒তার॒মা বি॑শ॒তা-ঽন॑বহাযা॒-ঽস্মা-ন্দে॑ব॒যানে॑ন প॒থেত॑ সু॒কৃতাং᳚-লোঁ॒কে সী॑দত॒ তন্নঃ॑ সগ্গ্স্কৃ॒তম্ ॥ 45 ॥

(রূ॒পেণ॑-সদ॒স্যৈ॑-র॒ষ্টাদ॑শ চ) (অ. 43)

ধা॒তা রা॒তি-স্স॑বি॒তেদ-ঞ্জু॑ষন্তা-ম্প্র॒জাপ॑তি-র্নিধি॒পতি॑র্নো অ॒গ্নিঃ । ত্বষ্টা॒ বিষ্ণুঃ॑ প্র॒জযা॑ সগ্ংররা॒ণো যজ॑মানায॒ দ্রবি॑ণ-ন্দধাতু ॥ সমি॑ন্দ্র ণো॒ মন॑সা নেষি॒ গোভি॒-স্সগ্ং সূ॒রিভি॑র্মঘব॒ন্-থ্সগ্গ্ স্ব॒স্ত্যা । স-ম্ব্রহ্ম॑ণা দে॒বকৃ॑তং॒-যঁদস্তি॒ স-ন্দে॒বানাগ্ং॑ সুম॒ত্যা য॒জ্ঞিযা॑নাম্ ॥ সং-বঁর্চ॑সা॒ পয॑সা॒ স-ন্ত॒নূভি॒-রগ॑ন্মহি॒ মন॑সা॒ সগ্ং শি॒বেন॑ ॥ ত্বষ্টা॑ নো॒ অত্র॒ বরি॑বঃ কৃণো॒- [বরি॑বঃ কৃণোতু, অনু॑ মার্ষ্টু] 46

ত্বনু॑ মার্ষ্টু ত॒নুবো॒ যদ্বিলি॑ষ্টম্ ॥ যদ॒দ্য ত্বা᳚ প্রয॒তি য॒জ্ঞে অ॒স্মিন্নগ্নে॒ হোতা॑র॒মবৃ॑ণীমহী॒হ । ঋধ॑গযা॒ডৃধ॑গু॒তা-ঽশ॑মিষ্ঠাঃ প্রজা॒নন্. য॒জ্ঞমুপ॑ যাহি বি॒দ্বান্ ॥ স্ব॒গা বো॑ দেবা॒-স্সদ॑নমকর্ম॒ য আ॑জ॒গ্ম সব॑নে॒দ-ঞ্জু॑ষা॒ণাঃ । জ॒ক্ষি॒বাগ্ংসঃ॑ পপি॒বাগ্ংস॑শ্চ॒ বিশ্বে॒-ঽস্মে ধ॑ত্ত বসবো॒ বসূ॑নি ॥ যানা-ঽব॑হ উশ॒তো দে॑ব দে॒বা-ন্তা- [দে॒বা-ন্তান্, প্রের॑য॒ স্বে অ॑গ্নে স॒ধস্থে᳚ ।] 47

ন্প্রের॑য॒ স্বে অ॑গ্নে স॒ধস্থে᳚ । বহ॑মানা॒ ভর॑মাণা হ॒বীগ্ংষি॒ বসু॑-ঙ্ঘ॒র্ম-ন্দিব॒মা তি॑ষ্ঠ॒তানু॑ । যজ্ঞ॑ য॒জ্ঞ-ঙ্গ॑চ্ছ য॒জ্ঞপ॑তি-ঙ্গচ্ছ॒ স্বাং-যোঁনি॑-ঙ্গচ্ছ॒ স্বাহৈ॒ষ তে॑ য॒জ্ঞো য॑জ্ঞপতে স॒হসূ᳚ক্তবাক-স্সু॒বীর॒-স্স্বাহা॒ দেবা॑ গাতুবিদো গা॒তুং-বিঁ॒ত্ত্বা গা॒তুমি॑ত॒ মন॑সস্পত ই॒ম-ন্নো॑ দেব দে॒বেষু॑ য॒জ্ঞগ্গ্ স্বাহা॑ বা॒চি স্বাহা॒ বাতে॑ ধাঃ ॥ 48 ॥

(কৃ॒ণো॒তু॒-তান॒-ষ্টাচ॑ত্বারিগ্ংশচ্চ ) (অ. 44)

উ॒রুগ্ং হি রাজা॒ বরু॑ণশ্চ॒কার॒ সূর্যা॑য॒ পন্থা॒-মন্বে॑ত॒বা উ॑ । অ॒পদে॒ পাদা॒ প্রতি॑ধাতবে-ঽকরু॒তা-ঽপ॑ব॒ক্তা হৃ॑দযা॒বিধ॑শ্চিত্ ॥ শ॒ত-ন্তে॑ রাজ-ন্ভি॒ষজঃ॑ স॒হস্র॑মু॒র্বী গ॑ম্ভী॒রা সু॑ম॒তিষ্টে॑ অস্তু । বাধ॑স্ব॒ দ্বেষো॒ নির্-ঋ॑তি-ম্পরা॒চৈঃ কৃ॒ত-ঞ্চি॒দেনঃ॒ প্র মু॑মুগ্দ্ধ্য॒স্মত্ ॥ অ॒ভিষ্ঠি॑তো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশো॒-ঽগ্নেরনী॑কম॒প আ বি॑বেশ । অপা᳚ন্নপা-ত্প্রতি॒রক্ষ॑ন্নসু॒র্য॑-ন্দমে॑দমে [ ] 49

স॒মিধং॑-যঁক্ষ্যগ্নে ॥ প্রতি॑ তে জি॒হ্বা ঘৃ॒তমুচ্চ॑রণ্যে-থ্সমু॒দ্রে তে॒ হৃদ॑যম॒ফ্স্ব॑ন্তঃ । স-ন্ত্বা॑ বিশ॒ন্ত্বোষ॑ধী-রু॒তা-ঽঽপো॑ য॒জ্ঞস্য॑ ত্বা যজ্ঞপতে হ॒বির্ভিঃ॑ ॥ সূ॒ক্ত॒বা॒কে ন॑মোবা॒কে বি॑ধে॒মা-ঽব॑ভৃথ নিচঙ্কুণ নিচে॒রুর॑সি নিচঙ্কু॒ণা-ঽব॑ দে॒বৈ-র্দে॒বকৃ॑ত॒মেনো॑-ঽযা॒ডব॒ মর্ত্যৈ॒-র্মর্ত্য॑কৃতমু॒রোরা নো॑ দেব রি॒ষস্পা॑হি সুমি॒ত্রা ন॒ আপ॒ ওষ॑ধয- [ওষ॑ধযঃ, স॒ন্তু॒ দু॒র্মি॒ত্রাস্তস্মৈ॑] 50

স্সন্তু দুর্মি॒ত্রাস্তস্মৈ॑ ভূযাসু॒-র্যো᳚-ঽস্মা-ন্দ্বেষ্টি॒ য-ঞ্চ॑ ব॒য-ন্দ্বি॒ষ্মো দেবী॑রাপ এ॒ষ বো॒ গর্ভ॒স্তং-বঁ॒-স্সুপ্রী॑ত॒গ্ং॒ সুভৃ॑ত-মকর্ম দে॒বেষু॑ ন-স্সু॒কৃতো᳚ ব্রূতা॒-ত্প্রতি॑যুতো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশঃ॒ প্রত্য॑স্তো॒ বরু॑ণস্য॒ পাশ॒ এধো᳚-ঽস্যেধিষী॒মহি॑ স॒মিদ॑সি॒ তেজো॑-ঽসি তেজো॒ মযি॑ ধেহ্য॒পো অন্ব॑চারিষ॒গ্ং॒ রসে॑ন॒ সম॑সৃক্ষ্মহি । পয॑স্বাগ্ং অগ্ন॒ আ ঽগ॑ম॒-ন্ত-ম্মা॒ সগ্ং সৃ॑জ॒ বর্চ॑সা ॥ 51 ॥

(দমে॑দম॒-ওষ॑ধয॒- আ-ষট্চ॑) (অ. 45)

যস্ত্বা॑ হৃ॒দা কী॒রিণা॒ মন্য॑মা॒নো ঽম॑র্ত্য॒-ম্মর্ত্যো॒ জোহ॑বীমি । জাত॑বেদো॒ যশো॑ অ॒স্মাসু॑ ধেহি প্র॒জাভি॑রগ্নে অমৃত॒ত্বম॑শ্যাম্ ॥ যস্মৈ॒ ত্বগ্ং সু॒কৃতে॑ জাতবেদ॒ উ লো॒কম॑গ্নে কৃ॒ণবঃ॑ স্যো॒নম্ । অ॒শ্বিন॒গ্ং॒ স পু॒ত্রিণং॑-বীঁ॒রব॑ন্ত॒-ঙ্গোম॑ন্তগ্ং র॒যি-ন্ন॑শতে স্ব॒স্তি ॥ ত্বে সু পু॑ত্র শব॒সো-ঽবৃ॑ত্র॒ন্ কাম॑কাতযঃ । ন ত্বামি॒ন্দ্রাতি॑ রিচ্যতে ॥ উ॒ক্থৌ॑ক্থে॒ সোম॒ ইন্দ্র॑-ম্মমাদ নী॒থেনী॑থে ম॒ঘবা॑নগ্ং [ম॒ঘবা॑নগ্ং, সু॒তাসঃ॑ ।] 52

সু॒তাসঃ॑ । যদীগ্ং॑ স॒বাধঃ॑ পি॒তর॒-ন্ন পু॒ত্রা-স্স॑মা॒নদ॑ক্ষা॒ অব॑সে॒ হব॑ন্তে ॥ অগ্নে॒ রসে॑ন॒ তেজ॑সা॒ জাত॑বেদো॒ বি রো॑চসে । র॒ক্ষো॒হা-ঽমী॑ব॒চাত॑নঃ ॥ অ॒পো অন্ব॑চারিষ॒গ্ং॒ রসে॑ন॒ সম॑সৃক্ষ্মহি । পয॑স্বাগ্ং অগ্ন॒ আ-ঽগ॑ম॒-ন্ত-ম্মা॒ সগ্ং সৃ॑জ॒ বর্চ॑সা ॥বসু॒-র্বসু॑পতি॒র্॒ হিক॒মস্য॑গ্নে বি॒ভাব॑সুঃ । স্যাম॑ তে সুম॒তাবপি॑ ॥ ত্বাম॑গ্নে॒ বসু॑পতিং॒-বঁসূ॑নাম॒ভি প্র ম॑ন্দে [প্র ম॑ন্দে, অ॒দ্ধ্ব॒রেষু॑ রাজন্ন্ ।] 53

অদ্ধ্ব॒রেষু॑ রাজন্ন্ । ত্বযা॒ বাজং॑-বাঁজ॒যন্তো॑ জযেমা॒-ঽভিষ্যা॑ম পৃথ্সু॒তী-র্মর্ত্যা॑নাম্ । ত্বাম॑গ্নে বাজ॒সাত॑মং॒-বিঁপ্রা॑ বর্ধন্তি॒ সুষ্টু॑তম্ । স নো॑ রাস্ব সু॒বীর্য᳚ম্ ॥ অ॒য-ন্নো॑ অ॒গ্নির্বরি॑বঃ কৃণোত্ব॒য-ম্মৃধঃ॑ পু॒র এ॑তু প্রভি॒ন্দন্ন্ ॥ অ॒যগ্ং শত্রূ᳚ঞ্জযতু॒ জর্হৃ॑ষাণো॒-ঽযং-বাঁজ॑-ঞ্জযতু॒ বাজ॑সাতৌ ॥ অ॒গ্নিনা॒-ঽগ্নি-স্সমি॑দ্ধ্যতে ক॒বি-র্গৃ॒হপ॑তি॒-র্যুবা᳚ । হ॒ব্য॒বাড্-জু॒হ্বা᳚স্যঃ ॥ ত্বগ্গ্ হ্য॑গ্নে অ॒গ্নিনা॒ বিপ্রো॒ বিপ্রে॑ণ॒ সন্থ্স॒তা । সখা॒ সখ্যা॑ সমি॒দ্ধ্যসে᳚ ॥ উদ॑গ্নে॒ শুচ॑য॒স্তব॒, বি জ্যোতি॑ষা ॥ 54 ॥

(ম॒ঘবা॑নং-মন্দে॒-হ্য॑গ্নে॒-চতু॑র্দশ চ) (অ. 46)

(আ দ॑দে-বা॒চস্পত॑য-উপযা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽস্যা বা॑যো -অ॒যং-বাঁং॒ - ঁযা বাং᳚-প্রাত॒র্যুজা॑-ব॒যন্-তং -ঁযে দে॑বা-স্ত্রি॒গ্ং॒শ-দু॑পযা॒মগৃ॑হীতো-ঽসি-মূ॒র্ধানং॒-মধু॒শ্চে-ন্দ্রা᳚গ্নী॒; ওমা॑সো-ম॒রুত্ব॑ন্ত॒-মিন্দ্র॑ মরুত্বো-ম॒রুত্বা᳚ন্- ম॒হা-ন্ম॒হান্নু॒বত্-ক॒দা-বা॒ম-মদ॑ব্ধেভি॒র্॒ হির॑ণ্যপাণিগ্ং-সু॒শর্মা॒-বৃহ॒স্পতি॑ সুতস্য॒ - হরি॑র॒স্য-গ্ন॑-উ॒ত্তিষ্ঠ॑ন্-ত॒রণি॒- রাপ্যা॑যস্বে॒-যুষ্টে যে-জ্যোতি॑ষ্মতীং-প্রযা॒সায॑-চি॒ত্ত-মাতি॒ষ্ঠে-ন্দ্র॒-মসা॑বি॒-সর্ব॑স্য-ম॒হান্-থ্স॒জোষা॒-উদু॒ত্যং-ধা॒তো-রুগ্ং হি-য-স্ত্বা॒ ষট্চ॑ত্বারিগ্ংশত্ ।)

(বা॒চ প্রা॒ণায॑ ত্বা । উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো-ঽস্যপা॒নায॑ ত্বা । আ বা॑যো বা॒যবে॑ স॒জোষা᳚ভ্যা-ন্ত্বা । অ॒যমৃ॑তা॒যুভ্যা᳚-ন্ত্বা । যা বা॑ম॒শ্বিভ্যা॒-ম্মাদ্ধ্বী᳚ভ্যা-ন্ত্বা । প্রা॒ত॒র্যুজা॑ব॒শ্বিভ্যা॑ম॒শ্বিভ্যা᳚-ন্ত্বা । অ॒যগ্ং শণ্ডা॑য বী॒রতা᳚-ম্পাহি । ত-ম্মর্কা॑য প্র॒জাঃ পা॑হি । যে দে॑বা স্ত্রি॒গ্ং॒শদা᳚গ্রয॒ণো॑-ঽসি॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ । উ॒প॒যা॒মগৃ॑হীতো॒-ঽসীন্দ্রা॑য ত্বোক্থা॒যুবে᳚ । মূ॒র্ধান॑ম॒গ্নযে᳚ ত্বা বৈশ্বান॒রায॑ । মধু॑শ্চ স॒গ্ং॒ সর্পো॑-ঽসি । ইন্দ্রা᳚গ্নী ইন্দ্রা॒গ্নিভ্যা᳚-ন্ত্বা । ওমা॑সো॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ । ম॒রুত্ব॑-ন্ত॒ন্ত্রীণীন্দ্রা॑য ত্বা ম॒রুত্ব॑তে । ম॒হান্দ্বে ম॑হে॒ন্দ্রায॑ ত্বা । ক॒দা চ॒না-ঽঽদি॒ত্যেভ্য॑স্ত্বা । ক॒দা চ॒ন স্ত॒রী-র্বিব॑স্ব আদিত্য । ইন্দ্র॒গ্ং॒ শুচি॑র॒পঃ । বা॒মন্ত্রীণী॑ দে॒বায॑ ত্বা সবি॒ত্রে । সু॒শর্মা॑-ঽসি॒ বিশ্বে᳚ভ্যস্ত্বা দে॒বেভ্যঃ॑ । বৃহ॒স্পতি॑-সুতস্য॒ ত্বষ্ট্রা॒ সোম॑-ম্পিব॒ স্বাহা᳚ । হরি॑রসি স॒হসো॑মা॒ ইন্দ্রা॑য॒ স্বাহা᳚ । অগ্ন॒ আযূগ্॑ষ্য॒গ্নযে᳚ ত্বা॒ তেজ॑স্বতে । উ॒ত্তিষ্ঠ॒ন্নিন্দ্রা॑য॒ ত্বৌজ॑স্বতে । ত॒রণি॒-স্সূর্যা॑য ত্বা॒ ভ্রাজ॑স্বতে । আ তি॑ষ্ঠাদ্যা॒ষ্ষটিন্দ্রা॑য ত্বা ষোড॒শিনে᳚ । উদু॒ ত্য-ঞ্চি॒ত্রম্ । অগ্নে॒ নয॒ দিব॑-ঙ্গচ্ছ । উ॒রূমাযু॑ষ্টে॒ যদ্দে॑বা মুমুগ্ধি । অগ্না॑বিষ্ণূ সুক্রতূ মুমুক্তম্ । পরা॒ বৈ প॒ঙ্ক্ত্যঃ॑ । দে॒বা বৈ যে দে॒বাঃ প॒ঙ্ক্ত্যো᳚ । পরা॒ বৈ স বাচ᳚ম্ । ভূমি॒র্ব্য॑তৃষ্যন্ন্ । প্র॒জাপ॑তি॒-র্ব্য॑ক্ষুদ্ধ্যন্ন্ । ভূমি॑রাদি॒যা বৈ । অ॒গ্নি॒হো॒ত্রমা॑দি॒ত্যো বৈ । ভূমি॒-র্লেক॒-স্সলে॑ক-স্সু॒লেকঃ॑ । বিষ্ণো॒রুদু॑ত্ত॒মম্ । অন্ন॑পতে॒ পুন॑স্বা-ঽঽদি॒ত্যাঃ । উ॒রুগ্ং সগ্ং সৃ॑জ॒ বর্চ॑সা । যস্ত্বা॒ সুষ্টু॑তম্ । ত্বম॑গ্নে যু॒ক্ষ্বা হি সু॑ষ্টি॒তিম্ । ত্বম॑গ্নে॒ বিচ॑র্ষণে । যত্বা॒ বি রো॑চসে ।)

(আ দ॑দে॒-যে দে॑বা-ম॒হা-নু॒ত্তিষ্ঠ॒ন্-থ্সর্ব॑স্য-সন্তু দুর্মি॒ত্রা-শ্চতু॑ষ্পঞ্চা॒শত্ ।)

(আ দ॑দে॒, বি জ্যোতি॑ষা)

॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥

॥ কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয সংহিতাযা-ম্প্রথমকাণ্ডে চতুর্থঃ প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - sutyādine kartavyā grahāḥ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

ā da̭de॒ grāvā᳚-'syaddhvara॒kṛ-dde॒vebhyo̭ gambhī॒rami॒ma- ma̭ddhva॒ra-ṅkṛ̭ddhyutta॒mena̭ pa॒vinendrā̭ya॒ soma॒gṃ॒ suṣṷta॒-mmadhṷmanta॒-mpaya̭svantaṃ-vṛ~ṣṭi॒vani॒mindrā̭ya tvā vṛtra॒ghna indrā̭ya tvā vṛtra॒tura॒ indrā̭ya tvā-'bhimāti॒ghna indrā̭ya tvā-''di॒tyava̭ta॒ indrā̭ya tvā vi॒śvade᳚vyāvate śvā॒trā-sstha̭ vṛtra॒turo॒ rādho̭gūrtā a॒mṛta̭sya॒ patnī॒stā dḙvī-rdeva॒tremaṃ-ya~॒jña-ndha॒ttopa̭hūtā॒-ssoma̭sya piba॒topa̭hūto yu॒ṣmāka॒gṃ॒ [yu॒ṣmāka᳚m, somaḥ̭ pibatu॒ yattḙ] 1

somaḥ̭ pibatu॒ yattḙ soma di॒vi jyoti॒rya-tpṛ̭thi॒vyāṃ-ya~du॒rāva॒ntari̭kṣe॒ tenā॒smai yaja̭mānāyo॒ru rā॒yā kṛ॒ddhyadhi̭ dā॒tre vo̭co॒ dhiṣa̭ṇe vī॒ḍū sa॒tī vī̭ḍayethā॒-mūrja̭-ndadhāthā॒mūrja̭-mme dhatta॒-mmā vāgṃ̭ higṃsiṣa॒-mmā mā̭ higṃsiṣṭa॒-mprāgapā॒guda̭gadha॒rāktāstvā॒ diśa॒ ā dhā̭va॒ntvamba॒ ni ṣva̭ra | yattḙ so॒mā-'dā᳚bhya॒-nnāma॒ jāgṛ̭vi॒ tasmai̭ te soma॒ somā̭ya॒ svāhā᳚ || 2 ||

(yu॒ṣmākagg̭ - svara॒ yatte॒ -nava̭ ca ) (a. 1)

vā॒caspata̭ye pavasva vāji॒n vṛṣā॒ vṛṣṇo̭ a॒gṃ॒śubhyā॒-ṅgabha̭stipūto de॒vo de॒vānā᳚-mpa॒vitra̭masi॒ yeṣā᳚-mbhā॒go-'si॒ tebhya̭stvā॒ svāṅkṛ̭to-'si॒ madhṷmatī-rna॒ iṣa̭skṛdhi॒ viśve᳚bhyastvendri॒yebhyo̭ di॒vyebhyaḥ॒ pārthi̭vebhyo॒ mana̭stvā 'ṣṭū॒rva̭ntari̭kṣa॒-manvi̭hi॒ svāhā᳚ tvā subhava॒-ssūryā̭ya de॒vebhya̭stvā marīci॒pebhya̭ e॒ṣa te॒ yoniḥ̭ prā॒ṇāya̭ tvā || 3 ||

(vā॒caḥ-sa॒ptaca̭tvārigṃśat) (a. 2)

u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto 'sya॒ntarya̭ccha maghava-npā॒hi soma̭muru॒ṣya rāya॒-ssamiṣo̭ yajasvā॒-'ntastḙ dadhāmi॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntaru॒rva̭ntari̭kṣagṃ sa॒joṣā̭ de॒vairava̭raiḥ॒ parai᳚ścā-'ntaryā॒me ma̭ghava-nmādayasva॒ svāṅkṛ̭to-'si॒ madhṷmatīrna॒ iṣa̭skṛdhi॒ viśve᳚bhyastvendri॒yebhyo̭ di॒vyebhyaḥ॒ pārthi̭vebhyo॒ mana̭stvā-'ṣṭū॒rva̭ntari̭kṣa॒manvi̭hi॒ svāhā᳚ tvā subhava॒-ssūryā̭ya de॒vebhya̭ stvā marīci॒pebhya̭ e॒ṣa te॒ yoni̭rapā॒nāya̭ tvā || 4 ||

(de॒vebhyaḥ̭-sa॒pta ca̭) (a. 3)

ā vā̭yo bhūṣa śucipā॒ upa̭ na-ssa॒hasra̭-nte ni॒yuto̭ viśvavāra | upo̭ te॒ andho॒ madya̭mayāmi॒ yasya̭ deva dadhi॒ṣe pū᳚rva॒peya᳚m || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si vā॒yave॒ tvendra̭vāyū i॒me su॒tāḥ | upa॒ prayo̭bhi॒rā ga̭ta॒minda̭vo vāmu॒śanti॒ hi || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sīndravā॒yubhyā᳚-ntvai॒ṣa te॒ yoniḥ̭ sa॒joṣā᳚bhyā-ntvā || 5 ||

(ā vā̭yo॒- trica̭tvārigṃśat) (a. 4)

a॒yaṃ-vā~᳚-mmitrāvaruṇā su॒ta-ssoma̭ ṛtāvṛdhā | mamedi॒ha śrṷta॒gṃ॒ hava᳚m | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si mi॒trāvarṷṇābhyā-ntvai॒ṣa te॒ yoni̭r-ṛtā॒yubhyā᳚-ntvā || 6 ||

(a॒yaṃ-vā~ṃ᳚ - ~vigṃśa॒tiḥ) (a. 5)

yā vā॒-ṅkaśā॒ madhṷma॒tyaśvi̭nā sū॒nṛtā̭vatī | tayā̭ ya॒jña-mmi̭mikṣatam | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sya॒śvibhyā᳚-ntvai॒ṣa te॒ yoni॒rmāddhvī᳚bhyā-ntvā || 7 ||

(yā vā̭- ma॒ṣṭāda̭śa) (a. 6)

prā॒ta॒ryujau॒ vi mṷcyethā॒-maśvi̭nā॒veha ga̭cchatam | a॒sya soma̭sya pī॒taye᳚ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sya॒śvibhyā᳚-ntvai॒ṣa te॒ yoni̭ra॒śvibhyā᳚-ntvā || 8 ||

(prā॒ta॒ryujā॒ve-kā॒nnavigṃ̭śa॒tiḥ) (a. 7)

a॒yaṃ-ve~॒naśco̭daya॒-tpṛśñi̭garbhā॒ jyoti̭rjarāyū॒ raja̭so vi॒māne᳚ | i॒mama॒pāgṃ sa̭ṅga॒me sūrya̭sya॒ śiśu॒-nna viprā̭ ma॒tibhī̭ rihanti || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si॒ śaṇḍā̭ya tvai॒ṣa te॒ yoni̭-rvī॒ratā᳚-mpāhi || 9 ||

(a॒yaṃ-ve~॒naḥ- pañca̭vigṃśatiḥ) (a. 8)

ta-mpra॒tnathā̭ pū॒rvathā̭ vi॒śvathe॒mathā᳚ jye॒ṣṭhatā̭ti-mbarhi॒ṣadagṃ̭ suva॒rvida̭-mpratīcī॒naṃ-vṛ~॒jana̭-ndohase gi॒rā-''śu-ñjaya̭nta॒manu॒ yāsu॒ vardha̭se | u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si॒ markā̭ya tvai॒ṣa te॒ yoniḥ̭ pra॒jāḥ pā̭hi || 10 ||

(ta-mpra॒tnayā॒-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ ) (a. 9)

ye dḙvā di॒vyekā̭daśa॒ stha pṛ̭thi॒vyāmaddhyekā̭daśa॒ sthā-'phsu॒ṣado̭ mahi॒naikā̭daśa॒ stha te dḙvā ya॒jñami॒ma-ñjṷṣaddhva-mupayā॒magṛ̭hīto-'syāgraya॒ṇo̭-'si॒ svā᳚grayaṇo॒ jinva̭ ya॒jña-ñjinva̭ ya॒jñapa̭tima॒bhi sava̭nā pāhi॒ viṣṇu॒stvā-mpā̭tu॒ viśa॒-ntva-mpā̭hīndri॒yeṇai॒ṣa te॒ yoni॒-rviśve᳚bhyastvā de॒vebhyaḥ̭ || 11 ||

ye dḙvā॒-strica̭tvārigṃśat) (a. 10)

tri॒gṃ॒śattraya̭śca ga॒ṇino̭ ru॒janto॒ divagṃ̭ ru॒drāḥ pṛ̭thi॒vī-ñca̭ sacante | e॒kā॒da॒śāso̭ aphsu॒ṣadaḥ̭ su॒tagṃ soma̭-ñjuṣantā॒gṃ॒ sava̭nāya॒ viśve᳚ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto -'syāgraya॒ṇo̭-'si॒ svā᳚grayaṇo॒ jinva̭ ya॒jña-ñjinva̭ ya॒jñapa̭tima॒bhi sava̭nā pāhi॒ viṣṇu॒stvā-mpā̭tu॒ viśa॒-ntva-mpā̭hīndri॒yeṇai॒ṣa te॒ yoni॒-rviśve᳚bhyastvā de॒vebhyaḥ̭ || 12 ||

(tri॒gṃ॒śattrayo॒-dvica̭tvārigṃśat) (a. 11)

u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā bṛ॒hadva̭te॒ vaya̭svata ukthā॒yuve॒ yatta̭ indra bṛ॒hadvaya॒stasmai᳚ tvā॒ viṣṇa̭ve tvai॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvokthā॒yuve᳚ || 13 ||

(u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya॒-dvāvigṃ̭śatiḥ) (a. 12)

mū॒rdhāna̭-ndi॒vo a̭ra॒ti-mpṛ̭thi॒vyā vai᳚śvāna॒ramṛ॒tāya̭ jā॒tama॒gnim | ka॒vigṃ sa॒mrāja॒-mati̭thi॒-ñjanā̭nāmā॒sannā pātra̭-ñjanayanta de॒vāḥ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sya॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāya̭ dhru॒vo̭-'si dhru॒vakṣi̭ti-rdhru॒vāṇā᳚-ndhru॒vata॒mo-'cyṷtānā-macyuta॒kṣitta̭ma e॒ṣa te॒ yoni̭ra॒gnaye᳚ tvā vaiśvāna॒rāya̭ || 14 ||

(mū॒rdhānaṃ॒-pañca̭trigṃśat) (a. 13)

madhṷśca॒ mādha̭vaśca śu॒kraśca॒ śuci̭śca॒ nabha̭śca nabha॒sya̭śce॒ṣaśco॒rjaśca॒ saha̭śca saha॒sya̭śca॒ tapa̭śca tapa॒sya̭śco-payā॒magṛ̭hīto-'si sa॒gṃ॒sarpo᳚- 'syagṃhaspa॒tyāya̭ tvā || 15 ||

(madhṷśca-tri॒gṃ॒śat) (a. 14)

indrā᳚gnī॒ ā ga̭tagṃ su॒ta-ṅgī॒rbhi-rnabho॒ vare᳚ṇyam | a॒sya pā̭ta-ndhi॒yeṣi॒tā || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sīndrā॒gnibhyā᳚-ntvai॒ṣa te॒ yoni̭rindrā॒gnibhyā᳚-ntvā || 16 ||

(indrā᳚gnī॒ vigṃśa॒tiḥ) (a. 15)

omā̭saścarṣaṇīdhṛto॒ viśvḙ devāsa॒ ā ga̭ta | dā॒śvāgṃso̭ dā॒śuṣaḥ̭ su॒tam || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si॒ viśve᳚bhyastvā de॒vebhya̭ e॒ṣa te॒ yoni॒-rviśve᳚bhyastvā de॒vebhyaḥ̭ || 17 ||

(omā̭so vigṃśa॒tiḥ) (a. 16)

ma॒rutva̭ntaṃ-vṛ~ṣa॒bhaṃ-vā~̭vṛdhā॒namaka̭vāri-ndi॒vyagṃ śā॒samindra᳚m | vi॒śvā॒sāha॒mava̭se॒ nūta̭nāyo॒gragṃ sa̭ho॒dāmi॒ha tagṃ hṷvema || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ma॒rutva̭ta e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ma॒rutva̭te || 18 ||

(ma॒rutva̭nta॒gṃ॒-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ) (a. 17)

indra̭ marutva i॒ha pā̭hi॒ somaṃ॒-ya~thā̭ śāryā॒te api̭ba-ssu॒tasya̭ | tava॒ praṇī̭tī॒ tava̭ śūra॒ śarma॒nnā-vi̭vāsanti ka॒vayaḥ̭ suya॒jñāḥ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ma॒rutva̭ta e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ma॒rutva̭te || 19 ||

(indrai॒kā॒nna tri॒gṃ॒śat) (a. 18)

ma॒rutvāgṃ̭ indra vṛṣa॒bho raṇā̭ya॒ pibā॒ soma̭manuṣva॒dha-mmadā̭ya | ā si̭ñcasva ja॒ṭhare॒ maddhva̭ ū॒rmi-ntvagṃ rājā̭-'si pra॒divaḥ̭ su॒tānā᳚m || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ma॒rutva̭ta e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ma॒rutva̭te || 20 ||

(ma॒rutvā॒nekā॒nnatri॒gṃ॒śat) (a. 19)

ma॒hāgṃ indro॒ ya oja̭sā pa॒rjanyo̭ vṛṣṭi॒māgṃ i̭va | stomai᳚rva॒thsasya̭ vāvṛdhe || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si mahe॒ndrāya̭ tvai॒ṣa te॒ yoni̭-rmahe॒ndrāya̭ tvā || 21 ||

(ma॒hānekā॒nnavigṃ̭śatiḥ) (a. 20)

ma॒hāgṃ indro̭ nṛ॒vadā ca̭rṣaṇi॒prā u॒ta dvi॒barhā̭ ami॒na-ssaho̭bhiḥ | a॒sma॒driya̭gvāvṛdhe vī॒ryā̭yo॒ruḥ pṛ॒thu-ssukṛ̭taḥ ka॒rtṛbhi̭rbhūt || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si mahe॒ndrāya̭ tvai॒ṣa te॒ yoni̭-rmahe॒ndrāya̭ tvā || 22 ||

(ma॒hā-nnṛ॒vath - ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 21)

ka॒dā ca॒na sta॒rīra̭si॒ nendra̭ saścasi dā॒śuṣe᳚ | upo॒pennu ma̭ghava॒-nbhūya॒ innu te॒ dāna̭-nde॒vasya̭ pṛcyate || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'syā-di॒tyebhya̭stvā || ka॒dā ca॒na pra yṷcchasyu॒bhe ni pā̭si॒ janma̭nī | turī̭yāditya॒ sava̭na-nta indri॒yamā ta̭sthāva॒mṛta̭-ndi॒vi || ya॒jño de॒vānā॒-mpratyḙti su॒mnamādi̭tyāso॒ bhava̭tā mṛḍa॒yantaḥ̭ | ā vo॒ 'rvācī̭ suma॒ti-rva̭vṛtyāda॒gṃ॒ho-ści॒dyā va̭rivo॒vitta॒rā-'sa̭t || viva̭sva ādityai॒ṣa tḙ somapī॒thastena̭ mandasva॒ tena̭ tṛpya tṛ॒pyāsma̭ te va॒ya-nta̭rpayi॒tāro॒ yā di॒vyā vṛṣṭi॒stayā᳚ tvā śrīṇāmi || 23 ||

(vaḥ॒- sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 22)

vā॒mama॒dya sa̭vitarvā॒mamu॒ śvo di॒vedi̭ve vā॒mama॒smabhyagṃ̭ sāvīḥ || vā॒masya॒ hi kṣaya̭sya deva॒ bhūrḙra॒yā dhi॒yā vā̭ma॒bhājaḥ̭ syāma || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si de॒vāya̭ tvā savi॒tre || 24 ||

(vā॒maṃ-catṷrvigṃśatiḥ) (a. 23)

ada̭bdhebhi-ssavitaḥ pā॒yubhi॒ṣṭvagṃ śi॒vebhi̭ra॒dya pari̭pāhi no॒ gaya᳚m | hira̭ṇyajihva-ssuvi॒tāya॒ navya̭se॒ rakṣā॒ māki̭rno a॒ghaśagṃ̭sa īśata || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si de॒vāya̭ tvā savi॒tre || 25 ||

(ada̭bdhebhi॒-striyo̭vigṃśatiḥ) (a. 24)

hira̭ṇyapāṇimū॒tayḙ savi॒tāra॒mupa̭ hvaye | sa cettā̭ de॒vatā̭ pa॒dam || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si de॒vāya̭ tvā savi॒tre || 26 ||

(hira̭ṇyapāṇiṃ॒-catṷrdaśa) (a. 25)

su॒śarmā̭-'si supratiṣṭhā॒no bṛ॒hadu॒kṣe nama̭ e॒ṣa te॒ yoni॒-rviśve᳚bhyastvā de॒vebhyaḥ̭ || 27 ||

(su॒śarmā॒-dvāda̭śa) (a. 26)

bṛha॒spati̭sutasya ta indo indri॒yāva̭taḥ॒ patnī̭vanta॒-ṅgraha̭-ṅgṛhṇā॒myagnā(3)i patnī॒vā(3) ssa॒jūrde॒vena॒ tvaṣṭrā॒ soma̭-mpiba॒ svāhā᳚ || 28 ||

(bṛha॒spati̭sutasya॒-pañca̭daśa) (a. 27)

hari̭rasi hāriyoja॒no haryo᳚-ssthā॒tā vajra̭sya bha॒rtā pṛśñeḥ᳚ pre॒tā tasya̭ te deva some॒ṣṭaya̭juṣa-sstu॒tasto̭masya śa॒stoktha̭sya॒ hari̭vanta॒-ṅgraha̭-ṅgṛhṇāmi ha॒rī-sstha॒ haryo᳚rdhā॒nā-ssa॒haso̭mā॒ indrā̭ya॒ svāhā᳚ || 29 ||

(hari̭rasi॒-ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 28)

agna॒ āyūgṃ̭ṣi pavasa॒ ā su॒vorja॒miṣa̭-ñca naḥ | ā॒re bā̭dhasva du॒cchunā᳚m || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'sya॒gnaye᳚ tvā॒ teja̭svata e॒ṣa te॒ yoni̭ra॒gnaye᳚ tvā॒ teja̭svate || 30 ||

(agna॒ āyūgṃ̭ṣi॒-trayo̭vigṃśatiḥ) (a. 29)

u॒ttiṣṭha॒nnoja̭sā sa॒ha pī॒tvā śiprḙ avepayaḥ | soma̭mindra ca॒mū su॒tam || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya॒ tvauja̭svata e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya॒ tvauja̭svate || 31 ||

(u॒ttiṣṭha॒nneka̭vigṃśatiḥ) (a. 30)

ta॒raṇi̭-rvi॒śvada̭rśato jyoti॒ṣkṛda̭si sūrya | viśva॒mā bhā̭si roca॒nam || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto-'si॒ sūryā̭ya tvā॒ bhrāja̭svata e॒ṣa te॒ yoni॒-ssūryā̭ya tvā॒ bhrāja̭svate || 32 ||

(ta॒raṇi̭-rvigṃśa॒tiḥ) (a. 31)

ā pyā̭yasva madintama॒ soma॒ viśvā̭bhi-rū॒tibhiḥ̭ | bhavā̭ na-ssa॒pratha̭stamaḥ || 33 ||

(ā pyā̭yasva॒-nava̭) (a. 32)

ī॒yuṣṭe ye pūrva̭tarā॒mapa̭śyan vyu॒cchantī̭mu॒ṣasa॒-mmartyā̭saḥ | a॒smābhi̭rū॒ nu pra̭ti॒cakṣyā̭-'bhū॒do te ya̭nti॒ ye a̭pa॒rīṣu॒ paśyāṋ || 34 ||

(ī॒yu-rekā॒nnavigṃ̭śatiḥ) (a. 33)

jyoti̭ṣmatī-ntvā sādayāmi jyoti॒ṣkṛta̭-ntvā sādayāmi jyoti॒rvida̭-ntvā sādayāmi॒ bhāsva̭tī-ntvā sādayāmi॒ jvala̭ntī-ntvā sādayāmi malmalā॒bhava̭ntī-ntvā sādayāmi॒ dīpya̭mānā-ntvā sādayāmi॒ roca̭mānā-ntvā sādayā॒myaja̭srā-ntvā sādayāmi bṛ॒hajjyo̭tiṣa-ntvā sādayāmi bo॒dhaya̭ntī-ntvā sādayāmi॒ jāgra̭tī-ntvā sādayāmi || 35 ||

(jyoti̭ṣmatī॒gṃ॒-ṣaṭtrigṃ̭śat) (a. 34)

pra॒yā॒sāya॒ svāhā̭ ''yā॒sāya॒ svāhā̭ viyā॒sāya॒ svāhā̭ saṃyā~॒sāya॒ svāho᳚dyā॒sāya॒ svāhā̭-'vayā॒sāya॒ svāhā̭ śu॒ce svāhā॒ śokā̭ya॒ svāhā̭ tapya॒tvai svāhā॒ tapa̭te॒ svāhā᳚ brahmaha॒tyāyai॒ svāhā॒ sarva̭smai॒ svāhā᳚ || 36 ||

(pra॒yā॒sāya॒-catṷrvigṃśatiḥ ) (a. 35)

ci॒ttagṃ sa̭ntā॒nena̭ bha॒vaṃ-ya~॒knā ru॒dra-ntani̭mnā paśu॒patigg̭ sthūlahṛda॒yenā॒gnigṃ hṛda̭yena ru॒draṃ-lo~hi̭tena śa॒rva-mmata̭snābhyā-mmahāde॒va-ma॒ntaḥpā᳚rśvenauṣiṣṭha॒hanagṃ̭ śiṅgīniko॒śyā᳚bhyām || 37 ||

(ci॒tta-ma॒ṣṭāda̭śa) (a. 36)

ā ti̭ṣṭha vṛtraha॒-nrathaṃ̭-yu~॒ktā te॒ brahma̭ṇā॒ harī᳚ | a॒rvā॒cīna॒gṃ॒ su te॒ mano॒ grāvā̭ kṛṇotu va॒gnunā᳚ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 38 ||

(ā ti̭ṣṭa॒-ṣaṭvigṃ̭śatiḥ) (a. 37)

indra॒middharī̭ vaha॒to-'pra̭tidhṛṣṭaśavasa॒-mṛṣī̭ṇā-ñca stu॒tīrupa̭ ya॒jña-ñca॒ mānṷṣāṇām || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 39 ||

(indra॒mit-trayo̭vigṃśatiḥ) (a. 38)

asā̭vi॒ soma̭ indra te॒ śavi̭ṣṭha dhṛṣṇa॒vā ga̭hi | ā tvā̭ pṛṇaktvindri॒yagṃ raja॒-ssūrya॒-nna ra॒śmibhiḥ̭ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 40 ||

(asā̭vi-sa॒ptavigṃ̭śatiḥ) (a. 39)

sarva̭sya prati॒śīva̭rī॒ bhūmi̭stvo॒pastha॒ ā-'dhi̭ta | syo॒nā-'smai̭ su॒ṣadā̭ bhava॒ yacchā᳚-'smai śarma̭ sa॒prathāḥ᳚ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 41 ||

(sarva̭sya॒ ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 40)

ma॒hāgṃ indro॒ vajra̭bāhu-ṣṣoḍa॒śī śarma̭ yacchatu | sva॒sti no̭ ma॒ghavā̭ karotu॒ hantṷ pā॒pmānaṃ॒-yo~᳚-'smā-ndveṣṭi̭ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 42 ||

(ma॒hān-ṣaḍvigṃ̭śatiḥ) (a. 41)

sa॒joṣā̭ indra॒ saga̭ṇo ma॒rudbhi॒-ssoma̭-mpiba vṛtrahañchūra vi॒dvān | ja॒hi śatrū॒gṃ॒ rapa॒ mṛdho̭ nuda॒svā-'thābha̭ya-ṅkṛṇuhi vi॒śvato̭ naḥ || u॒pa॒yā॒magṛ̭hīto॒-'sīndrā̭ya tvā ṣoḍa॒śina̭ e॒ṣa te॒ yoni॒rindrā̭ya tvā ṣoḍa॒śine᳚ || 43 ||

(sa॒joṣāḥ᳚-tri॒gṃ॒śat) (a. 42)

udu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa-nde॒vaṃ-va~̭hanti ke॒tavaḥ̭ | dṛ॒śe viśvā̭ya॒ sūrya᳚m || ci॒tra-nde॒vānā॒-muda̭gā॒danī̭ka॒-ñcakṣṷ-rmi॒trasya॒ varṷṇasyā॒-'gneḥ | ā-'prā॒ dyāvā̭pṛthi॒vī a॒ntari̭kṣa॒gṃ॒ sūrya̭ ā॒tmā jaga̭tasta॒sthuṣa̭śca || agne॒ naya̭ su॒pathā̭ rā॒ye a॒smān. viśvā̭ni deva va॒yunā̭ni vi॒dvān | yu॒yo॒ddhya̭sma-jjṷhurā॒ṇa meno॒ bhūyi̭ṣṭhā-nte॒ nama̭uktiṃ-vi~dhema || diva̭-ṅgaccha॒ suvaḥ̭ pata rū॒peṇa̭ [rū॒peṇa̭, vo॒ rū॒pama॒bhyaimi॒ vaya̭sā॒ vayaḥ̭ |] || 44 ||

vo rū॒pama॒bhyaimi॒ vaya̭sā॒ vayaḥ̭ | tu॒tho vo̭ vi॒śvavḙdā॒ vi bha̭jatu॒ varṣi̭ṣṭhe॒ adhi॒ nāke᳚ || e॒tattḙ agne॒ rādha॒ aiti॒ soma̭cyuta॒-ntanmi॒trasya̭ pa॒thā na̭ya॒rtasya̭ pa॒thā preta̭ ca॒ndrada̭kṣiṇā ya॒jñasya̭ pa॒thā sṷvi॒tā naya̭ntī-rbrāhma॒ṇama॒dya rā᳚ddhyāsa॒mṛṣi̭mārṣe॒ya-mpi̭tṛ॒manta̭-mpaitṛma॒tyagṃ su॒dhātṷdakṣiṇaṃ॒-vi~ suvaḥ॒ paśya॒ vya̭ntari̭kṣaṃ॒-ya~ta̭sva sada॒syai̭ ra॒smaddā᳚trā deva॒trā ga̭cchata॒ madhṷmatīḥ pradā॒tāra॒mā vi̭śa॒tā-'na̭vahāyā॒-'smā-ndḙva॒yānḙna pa॒theta̭ su॒kṛtāṃ᳚-lo~॒ke sī̭data॒ tannaḥ̭ saggskṛ॒tam || 45 ||

(rū॒peṇa̭-sada॒syai̭-ra॒ṣṭāda̭śa ca) (a. 43)

dhā॒tā rā॒ti-ssa̭vi॒teda-ñjṷṣantā-mpra॒jāpa̭ti-rnidhi॒pati̭rno a॒gniḥ | tvaṣṭā॒ viṣṇuḥ̭ pra॒jayā̭ sagṃrarā॒ṇo yaja̭mānāya॒ dravi̭ṇa-ndadhātu || sami̭ndra ṇo॒ mana̭sā neṣi॒ gobhi॒-ssagṃ sū॒ribhi̭rmaghava॒n-thsagg sva॒styā | sa-mbrahma̭ṇā de॒vakṛ̭taṃ॒-ya~dasti॒ sa-nde॒vānāgṃ̭ suma॒tyā ya॒jñiyā̭nām || saṃ-va~rca̭sā॒ paya̭sā॒ sa-nta॒nūbhi॒-raga̭nmahi॒ mana̭sā॒ sagṃ śi॒vena̭ || tvaṣṭā̭ no॒ atra॒ vari̭vaḥ kṛṇo॒- [vari̭vaḥ kṛṇotu, anṷ mārṣṭu] 46

tvanṷ mārṣṭu ta॒nuvo॒ yadvili̭ṣṭam || yada॒dya tvā᳚ praya॒ti ya॒jñe a॒sminnagne॒ hotā̭ra॒mavṛ̭ṇīmahī॒ha | ṛdha̭gayā॒ḍṛdha̭gu॒tā-'śa̭miṣṭhāḥ prajā॒nan. ya॒jñamupa̭ yāhi vi॒dvān || sva॒gā vo̭ devā॒-ssada̭namakarma॒ ya ā̭ja॒gma sava̭ne॒da-ñjṷṣā॒ṇāḥ | ja॒kṣi॒vāgṃsaḥ̭ papi॒vāgṃsa̭śca॒ viśve॒-'sme dha̭tta vasavo॒ vasṷ̄ni || yānā-'va̭ha uśa॒to dḙva de॒vā-ntā- [de॒vā-ntān, prera̭ya॒ sve a̭gne sa॒dhasthe᳚ |] 47

nprera̭ya॒ sve a̭gne sa॒dhasthe᳚ | vaha̭mānā॒ bhara̭māṇā ha॒vīgṃṣi॒ vasṷ-ṅgha॒rma-ndiva॒mā ti̭ṣṭha॒tānṷ | yajña̭ ya॒jña-ṅga̭ccha ya॒jñapa̭ti-ṅgaccha॒ svāṃ-yo~ni̭-ṅgaccha॒ svāhai॒ṣa tḙ ya॒jño ya̭jñapate sa॒hasū᳚ktavāka-ssu॒vīra॒-ssvāhā॒ devā̭ gātuvido gā॒tuṃ-vi~॒ttvā gā॒tumi̭ta॒ mana̭saspata i॒ma-nno̭ deva de॒veṣṷ ya॒jñagg svāhā̭ vā॒ci svāhā॒ vātḙ dhāḥ || 48 ||

(kṛ॒ṇo॒tu॒-tāna॒-ṣṭāca̭tvārigṃśacca ) (a. 44)

u॒rugṃ hi rājā॒ varṷṇaśca॒kāra॒ sūryā̭ya॒ panthā॒-manvḙta॒vā ṷ | a॒pade॒ pādā॒ prati̭dhātave-'karu॒tā-'pa̭va॒ktā hṛ̭dayā॒vidha̭ścit || śa॒ta-ntḙ rāja-nbhi॒ṣajaḥ̭ sa॒hasra̭mu॒rvī ga̭mbhī॒rā sṷma॒tiṣṭḙ astu | bādha̭sva॒ dveṣo॒ nir-ṛ̭ti-mparā॒caiḥ kṛ॒ta-ñci॒denaḥ॒ pra mṷmugddhya॒smat || a॒bhiṣṭhi̭to॒ varṷṇasya॒ pāśo॒-'gneranī̭kama॒pa ā vi̭veśa | apā᳚nnapā-tprati॒rakṣa̭nnasu॒rya̭-ndamḙdame [ ] 49

sa॒midhaṃ̭-ya~kṣyagne || prati̭ te ji॒hvā ghṛ॒tamucca̭raṇye-thsamu॒dre te॒ hṛda̭yama॒phsva̭ntaḥ | sa-ntvā̭ viśa॒ntvoṣa̭dhī-ru॒tā-''po̭ ya॒jñasya̭ tvā yajñapate ha॒virbhiḥ̭ || sū॒kta॒vā॒ke na̭movā॒ke vi̭dhe॒mā-'va̭bhṛtha nicaṅkuṇa nice॒rura̭si nicaṅku॒ṇā-'va̭ de॒vai-rde॒vakṛ̭ta॒meno̭-'yā॒ḍava॒ martyai॒-rmartya̭kṛtamu॒rorā no̭ deva ri॒ṣaspā̭hi sumi॒trā na॒ āpa॒ oṣa̭dhaya- [oṣa̭dhayaḥ, sa॒ntu॒ du॒rmi॒trāstasmai̭] 50

ssantu durmi॒trāstasmai̭ bhūyāsu॒-ryo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣmo devī̭rāpa e॒ṣa vo॒ garbha॒staṃ-va~॒-ssuprī̭ta॒gṃ॒ subhṛ̭ta-makarma de॒veṣṷ na-ssu॒kṛto᳚ brūtā॒-tprati̭yuto॒ varṷṇasya॒ pāśaḥ॒ pratya̭sto॒ varṷṇasya॒ pāśa॒ edho᳚-'syedhiṣī॒mahi̭ sa॒mida̭si॒ tejo̭-'si tejo॒ mayi̭ dhehya॒po anva̭cāriṣa॒gṃ॒ rasḙna॒ sama̭sṛkṣmahi | paya̭svāgṃ agna॒ ā 'ga̭ma॒-nta-mmā॒ sagṃ sṛ̭ja॒ varca̭sā || 51 ||

(damḙdama॒-oṣa̭dhaya॒- ā-ṣaṭca̭) (a. 45)

yastvā̭ hṛ॒dā kī॒riṇā॒ manya̭mā॒no 'ma̭rtya॒-mmartyo॒ joha̭vīmi | jāta̭vedo॒ yaśo̭ a॒smāsṷ dhehi pra॒jābhi̭ragne amṛta॒tvama̭śyām || yasmai॒ tvagṃ su॒kṛtḙ jātaveda॒ u lo॒kama̭gne kṛ॒ṇavaḥ̭ syo॒nam | a॒śvina॒gṃ॒ sa pu॒triṇaṃ̭-vī~॒rava̭nta॒-ṅgoma̭ntagṃ ra॒yi-nna̭śate sva॒sti || tve su pṷtra śava॒so-'vṛ̭tra॒n kāma̭kātayaḥ | na tvāmi॒ndrāti̭ ricyate || u॒kthaṷkthe॒ soma॒ indra̭-mmamāda nī॒thenī̭the ma॒ghavā̭nagṃ [ma॒ghavā̭nagṃ, su॒tāsaḥ̭ |] 52

su॒tāsaḥ̭ | yadīgṃ̭ sa॒bādhaḥ̭ pi॒tara॒-nna pu॒trā-ssa̭mā॒nada̭kṣā॒ ava̭se॒ hava̭nte || agne॒ rasḙna॒ teja̭sā॒ jāta̭vedo॒ vi ro̭case | ra॒kṣo॒hā-'mī̭va॒cāta̭naḥ || a॒po anva̭cāriṣa॒gṃ॒ rasḙna॒ sama̭sṛkṣmahi | paya̭svāgṃ agna॒ ā-'ga̭ma॒-nta-mmā॒ sagṃ sṛ̭ja॒ varca̭sā ||vasu॒-rvasṷpati॒r॒ hika॒masya̭gne vi॒bhāva̭suḥ | syāma̭ te suma॒tāvapi̭ || tvāma̭gne॒ vasṷpatiṃ॒-va~sṷ̄nāma॒bhi pra ma̭nde [pra ma̭nde, a॒ddhva॒reṣṷ rājann |] 53

addhva॒reṣṷ rājann | tvayā॒ vājaṃ̭-vā~ja॒yanto̭ jayemā॒-'bhiṣyā̭ma pṛthsu॒tī-rmartyā̭nām | tvāma̭gne vāja॒sāta̭maṃ॒-vi~prā̭ vardhanti॒ suṣṭṷtam | sa no̭ rāsva su॒vīrya᳚m || a॒ya-nno̭ a॒gnirvari̭vaḥ kṛṇotva॒ya-mmṛdhaḥ̭ pu॒ra ḙtu prabhi॒ndann || a॒yagṃ śatrū᳚ñjayatu॒ jarhṛ̭ṣāṇo॒-'yaṃ-vā~ja̭-ñjayatu॒ vāja̭sātau || a॒gninā॒-'gni-ssami̭ddhyate ka॒vi-rgṛ॒hapa̭ti॒-ryuvā᳚ | ha॒vya॒vāḍ-ju॒hvā᳚syaḥ || tvagg hya̭gne a॒gninā॒ vipro॒ viprḙṇa॒ santhsa॒tā | sakhā॒ sakhyā̭ sami॒ddhyase᳚ || uda̭gne॒ śuca̭ya॒stava॒, vi jyoti̭ṣā || 54 ||

(ma॒ghavā̭naṃ-mande॒-hya̭gne॒-catṷrdaśa ca) (a. 46)

(ā da̭de-vā॒caspata̭ya-upayā॒magṛ̭hīto॒-'syā vā̭yo -a॒yaṃ-vā~ṃ॒ - ~yā vāṃ᳚-prāta॒ryujā̭-va॒yan-taṃ -~ye dḙvā-stri॒gṃ॒śa-dṷpayā॒magṛ̭hīto-'si-mū॒rdhānaṃ॒-madhu॒śce-ndrā᳚gnī॒; omā̭so-ma॒rutva̭nta॒-mindra̭ marutvo-ma॒rutvā᳚n- ma॒hā-nma॒hānnu॒vat-ka॒dā-vā॒ma-mada̭bdhebhi॒r॒ hira̭ṇyapāṇigṃ-su॒śarmā॒-bṛha॒spati̭ sutasya॒ - hari̭ra॒sya-gna̭-u॒ttiṣṭha̭n-ta॒raṇi॒- rāpyā̭yasve॒-yuṣṭe ye-jyoti̭ṣmatīṃ-prayā॒sāya̭-ci॒tta-māti॒ṣṭhe-ndra॒-masā̭vi॒-sarva̭sya-ma॒hān-thsa॒joṣā॒-udu॒tyaṃ-dhā॒to-rugṃ hi-ya-stvā॒ ṣaṭca̭tvārigṃśat |)

(ā da̭de॒-ye dḙvā-ma॒hā-nu॒ttiṣṭha॒n-thsarva̭sya-santu durmi॒trā-ścatṷṣpañcā॒śat |)

(ā da̭de॒, vi jyoti̭ṣā)

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-mprathamakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - सुत्यादिने कर्तव्या ग्रहाः

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

आ द॑दे॒ ग्रावा᳚-ऽस्यद्ध्वर॒कृ-द्दे॒वेभ्यो॑ गम्भी॒रमि॒म- म॑द्ध्व॒र-ङ्कृ॑द्ध्युत्त॒मेन॑ प॒विनेन्द्रा॑य॒ सोम॒ग्ं॒ सुषु॑त॒-म्मधु॑मन्त॒-म्पय॑स्वन्तं-वृँष्टि॒वनि॒मिन्द्रा॑य त्वा वृत्र॒घ्न इन्द्रा॑य त्वा वृत्र॒तुर॒ इन्द्रा॑य त्वा-ऽभिमाति॒घ्न इन्द्रा॑य त्वा-ऽऽदि॒त्यव॑त॒ इन्द्रा॑य त्वा वि॒श्वदे᳚व्यावते श्वा॒त्रा-स्स्थ॑ वृत्र॒तुरो॒ राधो॑गूर्ता अ॒मृत॑स्य॒ पत्नी॒स्ता दे॑वी-र्देव॒त्रेमं-यँ॒ज्ञ-न्ध॒त्तोप॑हूता॒-स्सोम॑स्य पिब॒तोप॑हूतो यु॒ष्माक॒ग्ं॒ [यु॒ष्माक᳚म्, सोमः॑ पिबतु॒ यत्ते॑] 1

सोमः॑ पिबतु॒ यत्ते॑ सोम दि॒वि ज्योति॒र्य-त्पृ॑थि॒व्यां-यँदु॒राव॒न्तरि॑क्षे॒ तेना॒स्मै यज॑मानायो॒रु रा॒या कृ॒द्ध्यधि॑ दा॒त्रे वो॑चो॒ धिष॑णे वी॒डू स॒ती वी॑डयेथा॒-मूर्ज॑-न्दधाथा॒मूर्ज॑-म्मे धत्त॒-म्मा वाग्ं॑ हिग्ंसिष॒-म्मा मा॑ हिग्ंसिष्ट॒-म्प्रागपा॒गुद॑गध॒राक्तास्त्वा॒ दिश॒ आ धा॑व॒न्त्वम्ब॒ नि ष्व॑र । यत्ते॑ सो॒मा-ऽदा᳚भ्य॒-न्नाम॒ जागृ॑वि॒ तस्मै॑ ते सोम॒ सोमा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ 2 ॥

(यु॒ष्माकग्ग्॑ - स्वर॒ यत्ते॒ -नव॑ च ) (अ. 1)

वा॒चस्पत॑ये पवस्व वाजि॒न् वृषा॒ वृष्णो॑ अ॒ग्ं॒शुभ्या॒-ङ्गभ॑स्तिपूतो दे॒वो दे॒वाना᳚-म्प॒वित्र॑मसि॒ येषा᳚-म्भा॒गो-ऽसि॒ तेभ्य॑स्त्वा॒ स्वाङ्कृ॑तो-ऽसि॒ मधु॑मती-र्न॒ इष॑स्कृधि॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वेन्द्रि॒येभ्यो॑ दि॒व्येभ्यः॒ पार्थि॑वेभ्यो॒ मन॑स्त्वा ऽष्टू॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॑हि॒ स्वाहा᳚ त्वा सुभव॒-स्सूर्या॑य दे॒वेभ्य॑स्त्वा मरीचि॒पेभ्य॑ ए॒ष ते॒ योनिः॑ प्रा॒णाय॑ त्वा ॥ 3 ॥

(वा॒चः-स॒प्तच॑त्वारिग्ंशत्) (अ. 2)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो ऽस्य॒न्तर्य॑च्छ मघव-न्पा॒हि सोम॑मुरु॒ष्य राय॒-स्समिषो॑ यजस्वा॒-ऽन्तस्ते॑ दधामि॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरु॒र्व॑न्तरि॑क्षग्ं स॒जोषा॑ दे॒वैरव॑रैः॒ परै᳚श्चा-ऽन्तर्या॒मे म॑घव-न्मादयस्व॒ स्वाङ्कृ॑तो-ऽसि॒ मधु॑मतीर्न॒ इष॑स्कृधि॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वेन्द्रि॒येभ्यो॑ दि॒व्येभ्यः॒ पार्थि॑वेभ्यो॒ मन॑स्त्वा-ऽष्टू॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒मन्वि॑हि॒ स्वाहा᳚ त्वा सुभव॒-स्सूर्या॑य दे॒वेभ्य॑ स्त्वा मरीचि॒पेभ्य॑ ए॒ष ते॒ योनि॑रपा॒नाय॑ त्वा ॥ 4 ॥

(दे॒वेभ्यः॑-स॒प्त च॑) (अ. 3)

आ वा॑यो भूष शुचिपा॒ उप॑ न-स्स॒हस्र॑-न्ते नि॒युतो॑ विश्ववार । उपो॑ ते॒ अन्धो॒ मद्य॑मयामि॒ यस्य॑ देव दधि॒षे पू᳚र्व॒पेय᳚म् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि वा॒यवे॒ त्वेन्द्र॑वायू इ॒मे सु॒ताः । उप॒ प्रयो॑भि॒रा ग॑त॒मिन्द॑वो वामु॒शन्ति॒ हि ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसीन्द्रवा॒युभ्या᳚-न्त्वै॒ष ते॒ योनिः॑ स॒जोषा᳚भ्या-न्त्वा ॥ 5 ॥

(आ वा॑यो॒- त्रिच॑त्वारिग्ंशत्) (अ. 4)

अ॒यं-वाँ᳚-म्मित्रावरुणा सु॒त-स्सोम॑ ऋतावृधा । ममेदि॒ह श्रु॑त॒ग्ं॒ हव᳚म् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि मि॒त्रावरु॑णाभ्या-न्त्वै॒ष ते॒ योनि॑र्-ऋता॒युभ्या᳚-न्त्वा ॥ 6 ॥

(अ॒यं-वाँं᳚ - ँविग्ंश॒तिः) (अ. 5)

या वा॒-ङ्कशा॒ मधु॑म॒त्यश्वि॑ना सू॒नृता॑वती । तया॑ य॒ज्ञ-म्मि॑मिक्षतम् । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्य॒श्विभ्या᳚-न्त्वै॒ष ते॒ योनि॒र्माद्ध्वी᳚भ्या-न्त्वा ॥ 7 ॥

(या वा॑- म॒ष्टाद॑श) (अ. 6)

प्रा॒त॒र्युजौ॒ वि मु॑च्येथा॒-मश्वि॑ना॒वेह ग॑च्छतम् । अ॒स्य सोम॑स्य पी॒तये᳚ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्य॒श्विभ्या᳚-न्त्वै॒ष ते॒ योनि॑र॒श्विभ्या᳚-न्त्वा ॥ 8 ॥

(प्रा॒त॒र्युजा॒वे-का॒न्नविग्ं॑श॒तिः) (अ. 7)

अ॒यं-वेँ॒नश्चो॑दय॒-त्पृश्ञि॑गर्भा॒ ज्योति॑र्जरायू॒ रज॑सो वि॒माने᳚ । इ॒मम॒पाग्ं स॑ङ्ग॒मे सूर्य॑स्य॒ शिशु॒-न्न विप्रा॑ म॒तिभी॑ रिहन्ति ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ शण्डा॑य त्वै॒ष ते॒ योनि॑-र्वी॒रता᳚-म्पाहि ॥ 9 ॥

(अ॒यं-वेँ॒नः- पञ्च॑विग्ंशतिः) (अ. 8)

त-म्प्र॒त्नथा॑ पू॒र्वथा॑ वि॒श्वथे॒मथा᳚ ज्ये॒ष्ठता॑ति-म्बर्हि॒षदग्ं॑ सुव॒र्विद॑-म्प्रतीची॒नं-वृँ॒जन॑-न्दोहसे गि॒रा-ऽऽशु-ञ्जय॑न्त॒मनु॒ यासु॒ वर्ध॑से । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ मर्का॑य त्वै॒ष ते॒ योनिः॑ प्र॒जाः पा॑हि ॥ 10 ॥

(त-म्प्र॒त्नया॒-षट्विग्ं॑शतिः ) (अ. 9)

ये दे॑वा दि॒व्येका॑दश॒ स्थ पृ॑थि॒व्यामद्ध्येका॑दश॒ स्था-ऽफ्सु॒षदो॑ महि॒नैका॑दश॒ स्थ ते दे॑वा य॒ज्ञमि॒म-ञ्जु॑षद्ध्व-मुपया॒मगृ॑हीतो-ऽस्याग्रय॒णो॑-ऽसि॒ स्वा᳚ग्रयणो॒ जिन्व॑ य॒ज्ञ-ञ्जिन्व॑ य॒ज्ञप॑तिम॒भि सव॑ना पाहि॒ विष्णु॒स्त्वा-म्पा॑तु॒ विश॒-न्त्व-म्पा॑हीन्द्रि॒येणै॒ष ते॒ योनि॒-र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ ॥ 11 ॥

ये दे॑वा॒-स्त्रिच॑त्वारिग्ंशत्) (अ. 10)

त्रि॒ग्ं॒शत्त्रय॑श्च ग॒णिनो॑ रु॒जन्तो॒ दिवग्ं॑ रु॒द्राः पृ॑थि॒वी-ञ्च॑ सचन्ते । ए॒का॒द॒शासो॑ अफ्सु॒षदः॑ सु॒तग्ं सोम॑-ञ्जुषन्ता॒ग्ं॒ सव॑नाय॒ विश्वे᳚ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो -ऽस्याग्रय॒णो॑-ऽसि॒ स्वा᳚ग्रयणो॒ जिन्व॑ य॒ज्ञ-ञ्जिन्व॑ य॒ज्ञप॑तिम॒भि सव॑ना पाहि॒ विष्णु॒स्त्वा-म्पा॑तु॒ विश॒-न्त्व-म्पा॑हीन्द्रि॒येणै॒ष ते॒ योनि॒-र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ ॥ 12 ॥

(त्रि॒ग्ं॒शत्त्रयो॒-द्विच॑त्वारिग्ंशत्) (अ. 11)

उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा बृ॒हद्व॑ते॒ वय॑स्वत उक्था॒युवे॒ यत्त॑ इन्द्र बृ॒हद्वय॒स्तस्मै᳚ त्वा॒ विष्ण॑वे त्वै॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वोक्था॒युवे᳚ ॥ 13 ॥

(उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य॒-द्वाविग्ं॑शतिः) (अ. 12)

मू॒र्धान॑-न्दि॒वो अ॑र॒ति-म्पृ॑थि॒व्या वै᳚श्वान॒रमृ॒ताय॑ जा॒तम॒ग्निम् । क॒विग्ं स॒म्राज॒-मति॑थि॒-ञ्जना॑नामा॒सन्ना पात्र॑-ञ्जनयन्त दे॒वाः ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्य॒ग्नये᳚ त्वा वैश्वान॒राय॑ ध्रु॒वो॑-ऽसि ध्रु॒वक्षि॑ति-र्ध्रु॒वाणा᳚-न्ध्रु॒वत॒मो-ऽच्यु॑ताना-मच्युत॒क्षित्त॑म ए॒ष ते॒ योनि॑र॒ग्नये᳚ त्वा वैश्वान॒राय॑ ॥ 14 ॥

(मू॒र्धानं॒-पञ्च॑त्रिग्ंशत्) (अ. 13)

मधु॑श्च॒ माध॑वश्च शु॒क्रश्च॒ शुचि॑श्च॒ नभ॑श्च नभ॒स्य॑श्चे॒षश्चो॒र्जश्च॒ सह॑श्च सह॒स्य॑श्च॒ तप॑श्च तप॒स्य॑श्चो-पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि स॒ग्ं॒सर्पो᳚- ऽस्यग्ंहस्प॒त्याय॑ त्वा ॥ 15 ॥

(मधु॑श्च-त्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 14)

इन्द्रा᳚ग्नी॒ आ ग॑तग्ं सु॒त-ङ्गी॒र्भि-र्नभो॒ वरे᳚ण्यम् । अ॒स्य पा॑त-न्धि॒येषि॒ता ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसीन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-न्त्वै॒ष ते॒ योनि॑रिन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-न्त्वा ॥ 16 ॥

(इन्द्रा᳚ग्नी॒ विग्ंश॒तिः) (अ. 15)

ओमा॑सश्चर्षणीधृतो॒ विश्वे॑ देवास॒ आ ग॑त । दा॒श्वाग्ंसो॑ दा॒शुषः॑ सु॒तम् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्य॑ ए॒ष ते॒ योनि॒-र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ ॥ 17 ॥

(ओमा॑सो विग्ंश॒तिः) (अ. 16)

म॒रुत्व॑न्तं-वृँष॒भं-वाँ॑वृधा॒नमक॑वारि-न्दि॒व्यग्ं शा॒समिन्द्र᳚म् । वि॒श्वा॒साह॒मव॑से॒ नूत॑नायो॒ग्रग्ं स॑हो॒दामि॒ह तग्ं हु॑वेम ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑ते ॥ 18 ॥

(म॒रुत्व॑न्त॒ग्ं॒-षट्विग्ं॑शतिः) (अ. 17)

इन्द्र॑ मरुत्व इ॒ह पा॑हि॒ सोमं॒-यँथा॑ शार्या॒ते अपि॑ब-स्सु॒तस्य॑ । तव॒ प्रणी॑ती॒ तव॑ शूर॒ शर्म॒न्ना-वि॑वासन्ति क॒वयः॑ सुय॒ज्ञाः ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑ते ॥ 19 ॥

(इन्द्रै॒का॒न्न त्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 18)

म॒रुत्वाग्ं॑ इन्द्र वृष॒भो रणा॑य॒ पिबा॒ सोम॑मनुष्व॒ध-म्मदा॑य । आ सि॑ञ्चस्व ज॒ठरे॒ मद्ध्व॑ ऊ॒र्मि-न्त्वग्ं राजा॑-ऽसि प्र॒दिवः॑ सु॒ताना᳚म् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑त ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑ते ॥ 20 ॥

(म॒रुत्वा॒नेका॒न्नत्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 19)

म॒हाग्ं इन्द्रो॒ य ओज॑सा प॒र्जन्यो॑ वृष्टि॒माग्ं इ॑व । स्तोमै᳚र्व॒थ्सस्य॑ वावृधे ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑-र्महे॒न्द्राय॑ त्वा ॥ 21 ॥

(म॒हानेका॒न्नविग्ं॑शतिः) (अ. 20)

म॒हाग्ं इन्द्रो॑ नृ॒वदा च॑र्षणि॒प्रा उ॒त द्वि॒बर्हा॑ अमि॒न-स्सहो॑भिः । अ॒स्म॒द्रिय॑ग्वावृधे वी॒र्या॑यो॒रुः पृ॒थु-स्सुकृ॑तः क॒र्तृभि॑र्भूत् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि महे॒न्द्राय॑ त्वै॒ष ते॒ योनि॑-र्महे॒न्द्राय॑ त्वा ॥ 22 ॥

(म॒हा-न्नृ॒वथ् - षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 21)

क॒दा च॒न स्त॒रीर॑सि॒ नेन्द्र॑ सश्चसि दा॒शुषे᳚ । उपो॒पेन्नु म॑घव॒-न्भूय॒ इन्नु ते॒ दान॑-न्दे॒वस्य॑ पृच्यते ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्या-दि॒त्येभ्य॑स्त्वा ॥ क॒दा च॒न प्र यु॑च्छस्यु॒भे नि पा॑सि॒ जन्म॑नी । तुरी॑यादित्य॒ सव॑न-न्त इन्द्रि॒यमा त॑स्थाव॒मृत॑-न्दि॒वि ॥ य॒ज्ञो दे॒वाना॒-म्प्रत्ये॑ति सु॒म्नमादि॑त्यासो॒ भव॑ता मृड॒यन्तः॑ । आ वो॒ ऽर्वाची॑ सुम॒ति-र्व॑वृत्याद॒ग्ं॒हो-श्चि॒द्या व॑रिवो॒वित्त॒रा-ऽस॑त् ॥ विव॑स्व आदित्यै॒ष ते॑ सोमपी॒थस्तेन॑ मन्दस्व॒ तेन॑ तृप्य तृ॒प्यास्म॑ ते व॒य-न्त॑र्पयि॒तारो॒ या दि॒व्या वृष्टि॒स्तया᳚ त्वा श्रीणामि ॥ 23 ॥

(वः॒- स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 22)

वा॒मम॒द्य स॑वितर्वा॒ममु॒ श्वो दि॒वेदि॑वे वा॒मम॒स्मभ्यग्ं॑ सावीः ॥ वा॒मस्य॒ हि क्षय॑स्य देव॒ भूरे॑र॒या धि॒या वा॑म॒भाजः॑ स्याम ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि दे॒वाय॑ त्वा सवि॒त्रे ॥ 24 ॥

(वा॒मं-चतु॑र्विग्ंशतिः) (अ. 23)

अद॑ब्धेभि-स्सवितः पा॒युभि॒ष्ट्वग्ं शि॒वेभि॑र॒द्य परि॑पाहि नो॒ गय᳚म् । हिर॑ण्यजिह्व-स्सुवि॒ताय॒ नव्य॑से॒ रक्षा॒ माकि॑र्नो अ॒घशग्ं॑स ईशत ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि दे॒वाय॑ त्वा सवि॒त्रे ॥ 25 ॥

(अद॑ब्धेभि॒-स्त्रियो॑विग्ंशतिः) (अ. 24)

हिर॑ण्यपाणिमू॒तये॑ सवि॒तार॒मुप॑ ह्वये । स चेत्ता॑ दे॒वता॑ प॒दम् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि दे॒वाय॑ त्वा सवि॒त्रे ॥ 26 ॥

(हिर॑ण्यपाणिं॒-चतु॑र्दश) (अ. 25)

सु॒शर्मा॑-ऽसि सुप्रतिष्ठा॒नो बृ॒हदु॒क्षे नम॑ ए॒ष ते॒ योनि॒-र्विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ ॥ 27 ॥

(सु॒शर्मा॒-द्वाद॑श) (अ. 26)

बृह॒स्पति॑सुतस्य त इन्दो इन्द्रि॒याव॑तः॒ पत्नी॑वन्त॒-ङ्ग्रह॑-ङ्गृह्णा॒म्यग्ना(3)इ पत्नी॒वा(3) स्स॒जूर्दे॒वेन॒ त्वष्ट्रा॒ सोम॑-म्पिब॒ स्वाहा᳚ ॥ 28 ॥

(बृह॒स्पति॑सुतस्य॒-पञ्च॑दश) (अ. 27)

हरि॑रसि हारियोज॒नो हर्यो᳚-स्स्था॒ता वज्र॑स्य भ॒र्ता पृश्ञेः᳚ प्रे॒ता तस्य॑ ते देव सोमे॒ष्टय॑जुष-स्स्तु॒तस्तो॑मस्य श॒स्तोक्थ॑स्य॒ हरि॑वन्त॒-ङ्ग्रह॑-ङ्गृह्णामि ह॒री-स्स्थ॒ हर्यो᳚र्धा॒ना-स्स॒हसो॑मा॒ इन्द्रा॑य॒ स्वाहा᳚ ॥ 29 ॥

(हरि॑रसि॒-षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 28)

अग्न॒ आयूग्ं॑षि पवस॒ आ सु॒वोर्ज॒मिष॑-ञ्च नः । आ॒रे बा॑धस्व दु॒च्छुना᳚म् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्य॒ग्नये᳚ त्वा॒ तेज॑स्वत ए॒ष ते॒ योनि॑र॒ग्नये᳚ त्वा॒ तेज॑स्वते ॥ 30 ॥

(अग्न॒ आयूग्ं॑षि॒-त्रयो॑विग्ंशतिः) (अ. 29)

उ॒त्तिष्ठ॒न्नोज॑सा स॒ह पी॒त्वा शिप्रे॑ अवेपयः । सोम॑मिन्द्र च॒मू सु॒तम् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य॒ त्वौज॑स्वत ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य॒ त्वौज॑स्वते ॥ 31 ॥

(उ॒त्तिष्ठ॒न्नेक॑विग्ंशतिः) (अ. 30)

त॒रणि॑-र्वि॒श्वद॑र्शतो ज्योति॒ष्कृद॑सि सूर्य । विश्व॒मा भा॑सि रोच॒नम् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽसि॒ सूर्या॑य त्वा॒ भ्राज॑स्वत ए॒ष ते॒ योनि॒-स्सूर्या॑य त्वा॒ भ्राज॑स्वते ॥ 32 ॥

(त॒रणि॑-र्विग्ंश॒तिः) (अ. 31)

आ प्या॑यस्व मदिन्तम॒ सोम॒ विश्वा॑भि-रू॒तिभिः॑ । भवा॑ न-स्स॒प्रथ॑स्तमः ॥ 33 ॥

(आ प्या॑यस्व॒-नव॑) (अ. 32)

ई॒युष्टे ये पूर्व॑तरा॒मप॑श्यन् व्यु॒च्छन्ती॑मु॒षस॒-म्मर्त्या॑सः । अ॒स्माभि॑रू॒ नु प्र॑ति॒चक्ष्या॑-ऽभू॒दो ते य॑न्ति॒ ये अ॑प॒रीषु॒ पश्यान्॑ ॥ 34 ॥

(ई॒यु-रेका॒न्नविग्ं॑शतिः) (अ. 33)

ज्योति॑ष्मती-न्त्वा सादयामि ज्योति॒ष्कृत॑-न्त्वा सादयामि ज्योति॒र्विद॑-न्त्वा सादयामि॒ भास्व॑ती-न्त्वा सादयामि॒ ज्वल॑न्ती-न्त्वा सादयामि मल्मला॒भव॑न्ती-न्त्वा सादयामि॒ दीप्य॑माना-न्त्वा सादयामि॒ रोच॑माना-न्त्वा सादया॒म्यज॑स्रा-न्त्वा सादयामि बृ॒हज्ज्यो॑तिष-न्त्वा सादयामि बो॒धय॑न्ती-न्त्वा सादयामि॒ जाग्र॑ती-न्त्वा सादयामि ॥ 35 ॥

(ज्योति॑ष्मती॒ग्ं॒-षट्त्रिग्ं॑शत्) (अ. 34)

प्र॒या॒साय॒ स्वाहा॑ ऽऽया॒साय॒ स्वाहा॑ विया॒साय॒ स्वाहा॑ संयाँ॒साय॒ स्वाहो᳚द्या॒साय॒ स्वाहा॑-ऽवया॒साय॒ स्वाहा॑ शु॒चे स्वाहा॒ शोका॑य॒ स्वाहा॑ तप्य॒त्वै स्वाहा॒ तप॑ते॒ स्वाहा᳚ ब्रह्मह॒त्यायै॒ स्वाहा॒ सर्व॑स्मै॒ स्वाहा᳚ ॥ 36 ॥

(प्र॒या॒साय॒-चतु॑र्विग्ंशतिः ) (अ. 35)

चि॒त्तग्ं स॑न्ता॒नेन॑ भ॒वं-यँ॒क्ना रु॒द्र-न्तनि॑म्ना पशु॒पतिग्ग्॑ स्थूलहृद॒येना॒ग्निग्ं हृद॑येन रु॒द्रं-लोँहि॑तेन श॒र्व-म्मत॑स्नाभ्या-म्महादे॒व-म॒न्तःपा᳚र्श्वेनौषिष्ठ॒हनग्ं॑ शिङ्गीनिको॒श्या᳚भ्याम् ॥ 37 ॥

(चि॒त्त-म॒ष्टाद॑श) (अ. 36)

आ ति॑ष्ठ वृत्रह॒-न्रथं॑-युँ॒क्ता ते॒ ब्रह्म॑णा॒ हरी᳚ । अ॒र्वा॒चीन॒ग्ं॒ सु ते॒ मनो॒ ग्रावा॑ कृणोतु व॒ग्नुना᳚ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 38 ॥

(आ ति॑ष्ट॒-षट्विग्ं॑शतिः) (अ. 37)

इन्द्र॒मिद्धरी॑ वह॒तो-ऽप्र॑तिधृष्टशवस॒-मृषी॑णा-ञ्च स्तु॒तीरुप॑ य॒ज्ञ-ञ्च॒ मानु॑षाणाम् ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 39 ॥

(इन्द्र॒मित्-त्रयो॑विग्ंशतिः) (अ. 38)

असा॑वि॒ सोम॑ इन्द्र ते॒ शवि॑ष्ठ धृष्ण॒वा ग॑हि । आ त्वा॑ पृणक्त्विन्द्रि॒यग्ं रज॒-स्सूर्य॒-न्न र॒श्मिभिः॑ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 40 ॥

(असा॑वि-स॒प्तविग्ं॑शतिः) (अ. 39)

सर्व॑स्य प्रति॒शीव॑री॒ भूमि॑स्त्वो॒पस्थ॒ आ-ऽधि॑त । स्यो॒ना-ऽस्मै॑ सु॒षदा॑ भव॒ यच्छा᳚-ऽस्मै शर्म॑ स॒प्रथाः᳚ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 41 ॥

(सर्व॑स्य॒ षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 40)

म॒हाग्ं इन्द्रो॒ वज्र॑बाहु-ष्षोड॒शी शर्म॑ यच्छतु । स्व॒स्ति नो॑ म॒घवा॑ करोतु॒ हन्तु॑ पा॒प्मानं॒-योँ᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॑ ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 42 ॥

(म॒हान्-षड्विग्ं॑शतिः) (अ. 41)

स॒जोषा॑ इन्द्र॒ सग॑णो म॒रुद्भि॒-स्सोम॑-म्पिब वृत्रहञ्छूर वि॒द्वान् । ज॒हि शत्रू॒ग्ं॒ रप॒ मृधो॑ नुद॒स्वा-ऽथाभ॑य-ङ्कृणुहि वि॒श्वतो॑ नः ॥ उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिन॑ ए॒ष ते॒ योनि॒रिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ ॥ 43 ॥

(स॒जोषाः᳚-त्रि॒ग्ं॒शत्) (अ. 42)

उदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस-न्दे॒वं-वँ॑हन्ति के॒तवः॑ । दृ॒शे विश्वा॑य॒ सूर्य᳚म् ॥ चि॒त्र-न्दे॒वाना॒-मुद॑गा॒दनी॑क॒-ञ्चक्षु॑-र्मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्या॒-ऽग्नेः । आ-ऽप्रा॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॒न्तरि॑क्ष॒ग्ं॒ सूर्य॑ आ॒त्मा जग॑तस्त॒स्थुष॑श्च ॥ अग्ने॒ नय॑ सु॒पथा॑ रा॒ये अ॒स्मान्. विश्वा॑नि देव व॒युना॑नि वि॒द्वान् । यु॒यो॒द्ध्य॑स्म-ज्जु॑हुरा॒ण मेनो॒ भूयि॑ष्ठा-न्ते॒ नम॑उक्तिं-विँधेम ॥ दिव॑-ङ्गच्छ॒ सुवः॑ पत रू॒पेण॑ [रू॒पेण॑, वो॒ रू॒पम॒भ्यैमि॒ वय॑सा॒ वयः॑ ।] ॥ 44 ॥

वो रू॒पम॒भ्यैमि॒ वय॑सा॒ वयः॑ । तु॒थो वो॑ वि॒श्ववे॑दा॒ वि भ॑जतु॒ वर्षि॑ष्ठे॒ अधि॒ नाके᳚ ॥ ए॒तत्ते॑ अग्ने॒ राध॒ ऐति॒ सोम॑च्युत॒-न्तन्मि॒त्रस्य॑ प॒था न॑य॒र्तस्य॑ प॒था प्रेत॑ च॒न्द्रद॑क्षिणा य॒ज्ञस्य॑ प॒था सु॑वि॒ता नय॑न्ती-र्ब्राह्म॒णम॒द्य रा᳚द्ध्यास॒मृषि॑मार्षे॒य-म्पि॑तृ॒मन्त॑-म्पैतृम॒त्यग्ं सु॒धातु॑दक्षिणं॒-विँ सुवः॒ पश्य॒ व्य॑न्तरि॑क्षं॒-यँत॑स्व सद॒स्यै॑ र॒स्मद्दा᳚त्रा देव॒त्रा ग॑च्छत॒ मधु॑मतीः प्रदा॒तार॒मा वि॑श॒ता-ऽन॑वहाया॒-ऽस्मा-न्दे॑व॒याने॑न प॒थेत॑ सु॒कृतां᳚-लोँ॒के सी॑दत॒ तन्नः॑ सग्ग्स्कृ॒तम् ॥ 45 ॥

(रू॒पेण॑-सद॒स्यै॑-र॒ष्टाद॑श च) (अ. 43)

धा॒ता रा॒ति-स्स॑वि॒तेद-ञ्जु॑षन्ता-म्प्र॒जाप॑ति-र्निधि॒पति॑र्नो अ॒ग्निः । त्वष्टा॒ विष्णुः॑ प्र॒जया॑ सग्ंररा॒णो यज॑मानाय॒ द्रवि॑ण-न्दधातु ॥ समि॑न्द्र णो॒ मन॑सा नेषि॒ गोभि॒-स्सग्ं सू॒रिभि॑र्मघव॒न्-थ्सग्ग् स्व॒स्त्या । स-म्ब्रह्म॑णा दे॒वकृ॑तं॒-यँदस्ति॒ स-न्दे॒वानाग्ं॑ सुम॒त्या य॒ज्ञिया॑नाम् ॥ सं-वँर्च॑सा॒ पय॑सा॒ स-न्त॒नूभि॒-रग॑न्महि॒ मन॑सा॒ सग्ं शि॒वेन॑ ॥ त्वष्टा॑ नो॒ अत्र॒ वरि॑वः कृणो॒- [वरि॑वः कृणोतु, अनु॑ मार्ष्टु] 46

त्वनु॑ मार्ष्टु त॒नुवो॒ यद्विलि॑ष्टम् ॥ यद॒द्य त्वा᳚ प्रय॒ति य॒ज्ञे अ॒स्मिन्नग्ने॒ होता॑र॒मवृ॑णीमही॒ह । ऋध॑गया॒डृध॑गु॒ता-ऽश॑मिष्ठाः प्रजा॒नन्. य॒ज्ञमुप॑ याहि वि॒द्वान् ॥ स्व॒गा वो॑ देवा॒-स्सद॑नमकर्म॒ य आ॑ज॒ग्म सव॑ने॒द-ञ्जु॑षा॒णाः । ज॒क्षि॒वाग्ंसः॑ पपि॒वाग्ंस॑श्च॒ विश्वे॒-ऽस्मे ध॑त्त वसवो॒ वसू॑नि ॥ याना-ऽव॑ह उश॒तो दे॑व दे॒वा-न्ता- [दे॒वा-न्तान्, प्रेर॑य॒ स्वे अ॑ग्ने स॒धस्थे᳚ ।] 47

न्प्रेर॑य॒ स्वे अ॑ग्ने स॒धस्थे᳚ । वह॑माना॒ भर॑माणा ह॒वीग्ंषि॒ वसु॑-ङ्घ॒र्म-न्दिव॒मा ति॑ष्ठ॒तानु॑ । यज्ञ॑ य॒ज्ञ-ङ्ग॑च्छ य॒ज्ञप॑ति-ङ्गच्छ॒ स्वां-योँनि॑-ङ्गच्छ॒ स्वाहै॒ष ते॑ य॒ज्ञो य॑ज्ञपते स॒हसू᳚क्तवाक-स्सु॒वीर॒-स्स्वाहा॒ देवा॑ गातुविदो गा॒तुं-विँ॒त्त्वा गा॒तुमि॑त॒ मन॑सस्पत इ॒म-न्नो॑ देव दे॒वेषु॑ य॒ज्ञग्ग् स्वाहा॑ वा॒चि स्वाहा॒ वाते॑ धाः ॥ 48 ॥

(कृ॒णो॒तु॒-तान॒-ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च ) (अ. 44)

उ॒रुग्ं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कार॒ सूर्या॑य॒ पन्था॒-मन्वे॑त॒वा उ॑ । अ॒पदे॒ पादा॒ प्रति॑धातवे-ऽकरु॒ता-ऽप॑व॒क्ता हृ॑दया॒विध॑श्चित् ॥ श॒त-न्ते॑ राज-न्भि॒षजः॑ स॒हस्र॑मु॒र्वी ग॑म्भी॒रा सु॑म॒तिष्टे॑ अस्तु । बाध॑स्व॒ द्वेषो॒ निर्-ऋ॑ति-म्परा॒चैः कृ॒त-ञ्चि॒देनः॒ प्र मु॑मुग्द्ध्य॒स्मत् ॥ अ॒भिष्ठि॑तो॒ वरु॑णस्य॒ पाशो॒-ऽग्नेरनी॑कम॒प आ वि॑वेश । अपा᳚न्नपा-त्प्रति॒रक्ष॑न्नसु॒र्य॑-न्दमे॑दमे [ ] 49

स॒मिधं॑-यँक्ष्यग्ने ॥ प्रति॑ ते जि॒ह्वा घृ॒तमुच्च॑रण्ये-थ्समु॒द्रे ते॒ हृद॑यम॒फ्स्व॑न्तः । स-न्त्वा॑ विश॒न्त्वोष॑धी-रु॒ता-ऽऽपो॑ य॒ज्ञस्य॑ त्वा यज्ञपते ह॒विर्भिः॑ ॥ सू॒क्त॒वा॒के न॑मोवा॒के वि॑धे॒मा-ऽव॑भृथ निचङ्कुण निचे॒रुर॑सि निचङ्कु॒णा-ऽव॑ दे॒वै-र्दे॒वकृ॑त॒मेनो॑-ऽया॒डव॒ मर्त्यै॒-र्मर्त्य॑कृतमु॒रोरा नो॑ देव रि॒षस्पा॑हि सुमि॒त्रा न॒ आप॒ ओष॑धय- [ओष॑धयः, स॒न्तु॒ दु॒र्मि॒त्रास्तस्मै॑] 50

स्सन्तु दुर्मि॒त्रास्तस्मै॑ भूयासु॒-र्यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्मो देवी॑राप ए॒ष वो॒ गर्भ॒स्तं-वँ॒-स्सुप्री॑त॒ग्ं॒ सुभृ॑त-मकर्म दे॒वेषु॑ न-स्सु॒कृतो᳚ ब्रूता॒-त्प्रति॑युतो॒ वरु॑णस्य॒ पाशः॒ प्रत्य॑स्तो॒ वरु॑णस्य॒ पाश॒ एधो᳚-ऽस्येधिषी॒महि॑ स॒मिद॑सि॒ तेजो॑-ऽसि तेजो॒ मयि॑ धेह्य॒पो अन्व॑चारिष॒ग्ं॒ रसे॑न॒ सम॑सृक्ष्महि । पय॑स्वाग्ं अग्न॒ आ ऽग॑म॒-न्त-म्मा॒ सग्ं सृ॑ज॒ वर्च॑सा ॥ 51 ॥

(दमे॑दम॒-ओष॑धय॒- आ-षट्च॑) (अ. 45)

यस्त्वा॑ हृ॒दा की॒रिणा॒ मन्य॑मा॒नो ऽम॑र्त्य॒-म्मर्त्यो॒ जोह॑वीमि । जात॑वेदो॒ यशो॑ अ॒स्मासु॑ धेहि प्र॒जाभि॑रग्ने अमृत॒त्वम॑श्याम् ॥ यस्मै॒ त्वग्ं सु॒कृते॑ जातवेद॒ उ लो॒कम॑ग्ने कृ॒णवः॑ स्यो॒नम् । अ॒श्विन॒ग्ं॒ स पु॒त्रिणं॑-वीँ॒रव॑न्त॒-ङ्गोम॑न्तग्ं र॒यि-न्न॑शते स्व॒स्ति ॥ त्वे सु पु॑त्र शव॒सो-ऽवृ॑त्र॒न् काम॑कातयः । न त्वामि॒न्द्राति॑ रिच्यते ॥ उ॒क्थौ॑क्थे॒ सोम॒ इन्द्र॑-म्ममाद नी॒थेनी॑थे म॒घवा॑नग्ं [म॒घवा॑नग्ं, सु॒तासः॑ ।] 52

सु॒तासः॑ । यदीग्ं॑ स॒बाधः॑ पि॒तर॒-न्न पु॒त्रा-स्स॑मा॒नद॑क्षा॒ अव॑से॒ हव॑न्ते ॥ अग्ने॒ रसे॑न॒ तेज॑सा॒ जात॑वेदो॒ वि रो॑चसे । र॒क्षो॒हा-ऽमी॑व॒चात॑नः ॥ अ॒पो अन्व॑चारिष॒ग्ं॒ रसे॑न॒ सम॑सृक्ष्महि । पय॑स्वाग्ं अग्न॒ आ-ऽग॑म॒-न्त-म्मा॒ सग्ं सृ॑ज॒ वर्च॑सा ॥वसु॒-र्वसु॑पति॒र्॒ हिक॒मस्य॑ग्ने वि॒भाव॑सुः । स्याम॑ ते सुम॒तावपि॑ ॥ त्वाम॑ग्ने॒ वसु॑पतिं॒-वँसू॑नाम॒भि प्र म॑न्दे [प्र म॑न्दे, अ॒द्ध्व॒रेषु॑ राजन्न् ।] 53

अद्ध्व॒रेषु॑ राजन्न् । त्वया॒ वाजं॑-वाँज॒यन्तो॑ जयेमा॒-ऽभिष्या॑म पृथ्सु॒ती-र्मर्त्या॑नाम् । त्वाम॑ग्ने वाज॒सात॑मं॒-विँप्रा॑ वर्धन्ति॒ सुष्टु॑तम् । स नो॑ रास्व सु॒वीर्य᳚म् ॥ अ॒य-न्नो॑ अ॒ग्निर्वरि॑वः कृणोत्व॒य-म्मृधः॑ पु॒र ए॑तु प्रभि॒न्दन्न् ॥ अ॒यग्ं शत्रू᳚ञ्जयतु॒ जर्हृ॑षाणो॒-ऽयं-वाँज॑-ञ्जयतु॒ वाज॑सातौ ॥ अ॒ग्निना॒-ऽग्नि-स्समि॑द्ध्यते क॒वि-र्गृ॒हप॑ति॒-र्युवा᳚ । ह॒व्य॒वाड्-जु॒ह्वा᳚स्यः ॥ त्वग्ग् ह्य॑ग्ने अ॒ग्निना॒ विप्रो॒ विप्रे॑ण॒ सन्थ्स॒ता । सखा॒ सख्या॑ समि॒द्ध्यसे᳚ ॥ उद॑ग्ने॒ शुच॑य॒स्तव॒, वि ज्योति॑षा ॥ 54 ॥

(म॒घवा॑नं-मन्दे॒-ह्य॑ग्ने॒-चतु॑र्दश च) (अ. 46)

(आ द॑दे-वा॒चस्पत॑य-उपया॒मगृ॑हीतो॒-ऽस्या वा॑यो -अ॒यं-वाँं॒ - ँया वां᳚-प्रात॒र्युजा॑-व॒यन्-तं -ँये दे॑वा-स्त्रि॒ग्ं॒श-दु॑पया॒मगृ॑हीतो-ऽसि-मू॒र्धानं॒-मधु॒श्चे-न्द्रा᳚ग्नी॒; ओमा॑सो-म॒रुत्व॑न्त॒-मिन्द्र॑ मरुत्वो-म॒रुत्वा᳚न्- म॒हा-न्म॒हान्नु॒वत्-क॒दा-वा॒म-मद॑ब्धेभि॒र्॒ हिर॑ण्यपाणिग्ं-सु॒शर्मा॒-बृह॒स्पति॑ सुतस्य॒ - हरि॑र॒स्य-ग्न॑-उ॒त्तिष्ठ॑न्-त॒रणि॒- राप्या॑यस्वे॒-युष्टे ये-ज्योति॑ष्मतीं-प्रया॒साय॑-चि॒त्त-माति॒ष्ठे-न्द्र॒-मसा॑वि॒-सर्व॑स्य-म॒हान्-थ्स॒जोषा॒-उदु॒त्यं-धा॒तो-रुग्ं हि-य-स्त्वा॒ षट्च॑त्वारिग्ंशत् ।)

(वा॒च प्रा॒णाय॑ त्वा । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो-ऽस्यपा॒नाय॑ त्वा । आ वा॑यो वा॒यवे॑ स॒जोषा᳚भ्या-न्त्वा । अ॒यमृ॑ता॒युभ्या᳚-न्त्वा । या वा॑म॒श्विभ्या॒-म्माद्ध्वी᳚भ्या-न्त्वा । प्रा॒त॒र्युजा॑व॒श्विभ्या॑म॒श्विभ्या᳚-न्त्वा । अ॒यग्ं शण्डा॑य वी॒रता᳚-म्पाहि । त-म्मर्का॑य प्र॒जाः पा॑हि । ये दे॑वा स्त्रि॒ग्ं॒शदा᳚ग्रय॒णो॑-ऽसि॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ । उ॒प॒या॒मगृ॑हीतो॒-ऽसीन्द्रा॑य त्वोक्था॒युवे᳚ । मू॒र्धान॑म॒ग्नये᳚ त्वा वैश्वान॒राय॑ । मधु॑श्च स॒ग्ं॒ सर्पो॑-ऽसि । इन्द्रा᳚ग्नी इन्द्रा॒ग्निभ्या᳚-न्त्वा । ओमा॑सो॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ । म॒रुत्व॑-न्त॒न्त्रीणीन्द्रा॑य त्वा म॒रुत्व॑ते । म॒हान्द्वे म॑हे॒न्द्राय॑ त्वा । क॒दा च॒ना-ऽऽदि॒त्येभ्य॑स्त्वा । क॒दा च॒न स्त॒री-र्विव॑स्व आदित्य । इन्द्र॒ग्ं॒ शुचि॑र॒पः । वा॒मन्त्रीणी॑ दे॒वाय॑ त्वा सवि॒त्रे । सु॒शर्मा॑-ऽसि॒ विश्वे᳚भ्यस्त्वा दे॒वेभ्यः॑ । बृह॒स्पति॑-सुतस्य॒ त्वष्ट्रा॒ सोम॑-म्पिब॒ स्वाहा᳚ । हरि॑रसि स॒हसो॑मा॒ इन्द्रा॑य॒ स्वाहा᳚ । अग्न॒ आयूग्॑ष्य॒ग्नये᳚ त्वा॒ तेज॑स्वते । उ॒त्तिष्ठ॒न्निन्द्रा॑य॒ त्वौज॑स्वते । त॒रणि॒-स्सूर्या॑य त्वा॒ भ्राज॑स्वते । आ ति॑ष्ठाद्या॒ष्षटिन्द्रा॑य त्वा षोड॒शिने᳚ । उदु॒ त्य-ञ्चि॒त्रम् । अग्ने॒ नय॒ दिव॑-ङ्गच्छ । उ॒रूमायु॑ष्टे॒ यद्दे॑वा मुमुग्धि । अग्ना॑विष्णू सुक्रतू मुमुक्तम् । परा॒ वै प॒ङ्क्त्यः॑ । दे॒वा वै ये दे॒वाः प॒ङ्क्त्यो᳚ । परा॒ वै स वाच᳚म् । भूमि॒र्व्य॑तृष्यन्न् । प्र॒जाप॑ति॒-र्व्य॑क्षुद्ध्यन्न् । भूमि॑रादि॒या वै । अ॒ग्नि॒हो॒त्रमा॑दि॒त्यो वै । भूमि॒-र्लेक॒-स्सले॑क-स्सु॒लेकः॑ । विष्णो॒रुदु॑त्त॒मम् । अन्न॑पते॒ पुन॑स्वा-ऽऽदि॒त्याः । उ॒रुग्ं सग्ं सृ॑ज॒ वर्च॑सा । यस्त्वा॒ सुष्टु॑तम् । त्वम॑ग्ने यु॒क्ष्वा हि सु॑ष्टि॒तिम् । त्वम॑ग्ने॒ विच॑र्षणे । यत्वा॒ वि रो॑चसे ।)

(आ द॑दे॒-ये दे॑वा-म॒हा-नु॒त्तिष्ठ॒न्-थ्सर्व॑स्य-सन्तु दुर्मि॒त्रा-श्चतु॑ष्पञ्चा॒शत् ।)

(आ द॑दे॒, वि ज्योति॑षा)

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-म्प्रथमकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥