Krishna

3.12 - বৈশ্বসৃজচযনম্ - কৃষ্ণ যজুর্বেদ তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণ কাঠ প্রশ্নঃ পাঠঃ - তুভ্যং তা

3.12 - Vaishvasrijachayanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Katha Prashnah Pathah - Tubhyam Ta

🖋️ Bengali script
📄 Download PDF
কৃষ্ণ যজুর্বেদীয তৈত্তিরীয ব্রাহ্মণে কাঠকে তৃতীযঃ প্রশ্নঃ - বৈশ্বসৃজচযনম্
ও-ন্নমঃ পরমাত্মনে, শ্রী মহাগণপতযে নমঃ,
শ্রী গুরুভ্যো নমঃ । হ॒রিঃ॒ ওম্ ॥
চাতুর্​হোত্রচযনং-বৈঁশ্বসৃজচযন-ঞ্চ
অনুবাকং 1 - বৈশ্বসৃজচযনাঙ্গভূতাঃ দিবশ্শ্যেনয ইষ্টযঃ
তুভ্য॒-ন্তা অ॑ঙ্গিরস্তম॒ বিশ্বা᳚-স্সুক্ষি॒তযঃ॒ পৃথ॑ক্ । অগ্নে॒ কামা॑য যেমিরে ॥ অ॒শ্যাম॒ ত-ঙ্কাম॑মগ্নে॒ তবো॒ ত্য॑শ্যাম॑ র॒যিগ্ং র॑যিব-স্সু॒বীর᳚ম্ । অ॒শ্যাম॒ বাজ॑ম॒ভি বা॒জয॑ন্তো॒ ঽশ্যাম॑ দ্যু॒ম্নম॑জরা॒জর॑-ন্তে ॥ ।
আশা॑না-ন্ত্বা ঽঽশাপা॒লেভ্যঃ॑ । চ॒তুর্ভ্যো॑ অ॒মৃতে᳚ভ্যঃ । ই॒দ-ম্ভূ॒তস্যাধ্য॑ক্ষেভ্যঃ । বি॒ধেম॑ হ॒বিষা॑ ব॒যম্ ॥ বিশ্বা॒ আশা॒ মধু॑না॒ সগ্ংসৃ॑জামি । অ॒ন॒মী॒বা আপ॒ ওষ॑ধযো ভবন্তু । অ॒যং-যঁজ॑মানো॒ মৃধো॒ ব্য॑স্যতাং অগৃ॑ভীতাঃ প॒শবঃ॑ সন্তু॒ সর্বে᳚ ॥ ।
অনু॑ নো॒-ঽদ্যা-ঽনু॑মতির্য॒জ্ঞ-ন্দে॒বেষু॑ মন্যতাম্ । অ॒গ্নিশ্চ॑ হব্য॒বাহ॑নো॒ ভব॑তা-ন্দা॒শুষে॒ মযঃ॑ ॥ অন্বিদ॑নুমতে॒ ত্ব-ম্মন্যা॑সৈ॒ শঞ্চ॑নঃ কৃধি । ক্রত্বে॒ দক্ষা॑য নো হিনু॒ প্রণ॒ আযূগ্ং॑ষি তারিষঃ ॥ ।
কামো॑ ভূ॒তস্য॒ ভব্য॑স্য । স॒ম্রাডেকো॒ বিরা॑জতি । স ই॒দ-ম্প্রতি॑ পপ্রথে । ঋ॒তূনু-থ্সৃ॑জতে ব॒শী ॥ কাম॒স্তদগ্রে॒ সম॑বর্ত॒তাধি॑ । মন॑সো॒ রেতঃ॑ প্রথ॒মং-যঁদাসী᳚ত্ । স॒তো বন্ধু॒মস॑তি॒ নির॑বিন্দন্ন্ । হৃ॒দি প্র॒তীষ্যা॑ ক॒বযো॑ মনী॒ষা ॥ ।
ব্রহ্ম॑ জজ্ঞা॒ন-ম্প্র॑থ॒ম-ম্পু॒রস্তা॒দ্বি সী॑ম॒ত-স্সু॒রুচো॑ বে॒ন আ॑বঃ । স বু॒ধ্নিযা॑ উপ॒মা অ॑স্য বি॒ষ্ঠা-স্স॒তশ্চ॒ যোনি॒মস॑তশ্চ॒ বিবঃ॑ ॥ পি॒তা বি॒রাজা॑মৃষ॒ভো র॑যী॒ণাম্ । অ॒ন্তরি॑ক্ষং-বিঁ॒শ্বরূ॑প॒ আবি॑বেশ । তম॒র্কৈ-র॒ভ্য॑র্চন্তি ব॒থ্সম্ । ব্রহ্ম॒ সন্ত॒-ম্ব্রহ্ম॑ণা ব॒র্ধয॑ন্তঃ ॥ ।
য॒জ্ঞো রা॒যো য॒জ্ঞ ঈ॑শে॒ বসূ॑নাম্ । য॒জ্ঞ-স্স॒স্যানা॑মু॒ত সু॑ক্ষিতী॒নাম্ । য॒জ্ঞ ই॒ষ্টঃ পূ॒র্বচি॑ত্তি-ন্দধাতু । য॒জ্ঞো ব্র॑হ্ম॒ণ্বাগ্ং অপ্যে॑তু দে॒বান্ ॥ অ॒যং-যঁ॒জ্ঞো ব॑র্ধতা॒-ঙ্গোভি॒রশ্বৈঃ᳚ । ই॒যং-বেঁদিঃ॑ স্বপ॒ত্যা সু॒বীরা᳚ । ই॒দ-ম্ব॒র্॒হিরতি॑ ব॒র্॒হীগ্​ষ্য॒ন্যা । ই॒মং-যঁ॒জ্ঞং-বিঁশ্বে॑ অবন্তু দে॒বাঃ ॥ । আপো॑ ভ॒দ্রা ঘৃ॒তমিদাপ॑ আসুর॒গ্নী-ষোমৌ॑ বিভ্র॒ত্যাপ॒ ই-ত্তাঃ । তী॒ব্রো রসো॑ মধু॒পৃচা॑ মরঙ্গ॒ম আ মা᳚ প্রা॒ণেন॑ স॒হ বর্চ॑সা গন্ন্ ॥ আদি-ত্প॑শ্যাম্যু॒ত বা॑ শৃণো॒ম্যা মা॒ ঘোষো॑ গচ্ছতি॒ বান্ন॑ আসাম্ । মন্যে॑ ভেজা॒নো অ॒মৃত॑স্য॒ তর্​হি॒ হির॑ণ্যবর্ণা॒ অতৃ॑পং-যঁ॒দা বঃ॑ ॥ ।
তুভ্য॑-ম্ভরন্তি ক্ষি॒তযো॑ যবিষ্ঠ । ব॒লিম॑গ্নে॒ অন্তি॑ ত॒ ওত দূ॒রাত্ । আ ভন্দি॑ষ্ঠস্য সুম॒তি-ঞ্চি॑কিদ্ধি । বৃ॒হত্তে॑ অগ্নে॒ মহি॒ শর্ম॑ ভ॒দ্রম্ ॥ যো দে॒হ্যো অন॑মযদ্বধ॒স্নৈঃ । যো অর্য॑পত্নী-রু॒ষস॑শ্চ॒কার॑ । স নি॒রুধ্যা॒ নহু॑ষো য॒হ্বো অ॒গ্নিঃ । বিশ॑শ্চক্রে বলি॒হৃত॒-স্সহো॑ভিঃ ॥ ।
পূর্ব॑-ন্দেবা॒ অপ॑রেণা-নু॒পশ্য॒ঞ্জন্ম॑ভিঃ । জন্মা॒ন্যব॑রৈঃ॒ পরা॑ণি । বেদা॑নি দেবা অ॒যম॒স্মীতি॒ মাম্ । অ॒হগ্ং হি॒ত্বা শরী॑র-ঞ্জ॒রসঃ॑ প॒রস্তা᳚ত্ ॥ প্রা॒ণা॒পা॒নৌ চক্ষু॒-শ্শ্রোত্র᳚ম্ । বাচ॒-ম্মন॑সি॒ সম্ভৃ॑তাম্ । হি॒ত্বা শরী॑র-ঞ্জ॒রসঃ॑ প॒রস্তা᳚ত্ । আ ভূতি॒-ম্ভূতিং॑-বঁ॒যম॑শ্নবামহৈ ॥ ।
হ॒ব্য॒বাহ॑-মভিমাতি॒ষা-ঽহ᳚ম্ । র॒ক্ষো॒হণ॒-ম্পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণুম্ । জ্যোতি॑ষ্মন্ত॒-ন্দীদ্য॑ত॒-ম্পুর॑ন্ধিম্ । অ॒গ্নিগ্গ্​ স্বি॑ষ্ট॒কৃত॒মা হু॑বেম ॥ স্বি॑ষ্টমগ্নে অ॒ভি ত-ত্পৃ॑ণাহি । বিশ্বা॑ দেব॒ পৃত॑না অ॒ভিষ্য । উ॒রু-ন্নঃ॒ পন্থা᳚-ম্প্রদি॒শন্বি ভা॑হি । জ্যোতি॑ষ্মদ্ধেহ্য॒জর॑-ন্ন॒ আযুঃ॑ ॥ ॥ 1 ॥
তুভ্য॒-ন্দশ॑ (অ. 1)
অনুবাকং 2 - তাসা-ম্ব্রাহ্মণম্
দে॒বেভ্যো॒ বৈ স্ব॒র্গো লো॒কস্তি॒রো॑-ঽভবত্ ।
তে প্র॒জাপ॑তি-মব্রুবন্ন্ ।
প্রজা॑পতে স্ব॒র্গো বৈ নো॑ লো॒কস্তি॒রো॑-ঽভূত্ । তমন্বি॒চ্ছেতি॑ । তং-যঁ॑জ্ঞক্র॒তুভি॒-রন্বৈ᳚চ্ছত্ । তং-যঁ॑জ্ঞক্র॒তুভি॒-র্নান্ব॑বিন্দত্ ।
তমিষ্টি॑ভি॒-রন্বৈ᳚চ্ছত্ । তমিষ্টি॑ভি॒-রন্ব॑বিন্দত্ ।
তদিষ্টী॑না-মিষ্টি॒ত্বম্ । এষ্ট॑যো হ॒বৈ নাম॑ ।
তা ইষ্ট॑য॒ ইত্যাচ॑ক্ষতে প॒রোক্ষে॑ণ । প॒রোক্ষ॑ প্রিযা ইব॒ হি দে॒বাঃ ॥ 2 ॥
তমাশা᳚-ঽব্রবীত্ । প্রজা॑পত আ॒শযা॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি ।
অ॒হমু॒ বা আশা᳚-ঽস্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব ।
অথ॑ তে স॒ত্যা-ঽঽশা॑ ভবিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ । স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ ।
আ॒শাযৈ॑ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যা-ঽঽশা॑ ঽভবত্ । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ম॑বিন্দত্ । স॒ত্যা হ॒ বা অ॒স্যাশা॑ ভবতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি । য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে । য উ॑ চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ ॥ সো-ঽত্র॑ জুহোতি । অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒-ঽঽশাযৈ॒ স্বাহা᳚ । অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 3 ॥
ত-ঙ্কামো᳚-ঽব্রবীত্ । প্রজা॑পতে॒ কামে॑ন॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒বৈ কামো᳚-ঽস্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্যঃ কামো॑ ভবিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ । স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । কামা॑য চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ ।
ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যঃ কামো॑-ঽভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্যো হ॒ বা অ॑স্য॒ কামো॑ ভবতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑ চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒ কামা॑য॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 4 ॥
ত-ম্ব্রহ্মা᳚-ঽব্রবীত্ । প্রজা॑পতে॒ ব্রহ্ম॑ণা॒ বৈশ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ ব্রহ্মা᳚-ঽস্মি ।
মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে ব্রহ্ম॒ণ্বান্. য॒জ্ঞো ভ॑বিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ । স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । ব্রহ্ম॑ণে চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ ব্রহ্ম॒ণ্বান্. য॒জ্ঞো॑-ঽভবত্ । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ । ব্র॒হ্ম॒ণ্বান্. হ॒ বা অ॑স্য য॒জ্ঞো ভ॑বতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি । য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে । য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি । অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒ ব্রহ্ম॑ণে॒ স্বাহা᳚ । অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ । স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒ ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 5 ॥
তং-যঁ॒জ্ঞো᳚-ঽব্রবীত্ । প্রজা॑পতে য॒জ্ঞেন॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ য॒জ্ঞো᳚-ঽস্মি ।
মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্যো য॒জ্ঞো ভ॑বষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । য॒জ্ঞায॑ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যো য॒জ্ঞো॑-ঽভবত্ । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ । স॒ত্যো হ॒ বা অ॑স্য য॒জ্ঞো ভ॑বতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॑ য॒জ্ঞায॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 6 ॥
তমাপো᳚-ঽব্রুবন্ন্ । প্রজা॑পতে॒-ঽফ্সু বৈ সর্বে॒ কামা᳚-শ্শ্রি॒তাঃ । ব॒যমু॒ বা আপ॑স্স্মঃ । অ॒স্মান্নু য॑জস্ব । অথ॒ ত্বযি॒ সর্বে॒ কামা᳚-শ্শ্রযিষ্যন্তে । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । অ॒দ্ভ্যশ্চ॒রুম্ ।
অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্মি॒ন্-থ্সর্বে॒ কামা॑ অশ্রযন্ত । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ । সর্বে॑ হ॒ বা অ॑স্মি॒ন্ কামা᳚-শ্শ্রযন্তে । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি । য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒ ঽদ্ভ্য-স্স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 7 ॥
তম॒গ্নি র্ব॑লি॒মান॑ব্রবীত্ ।
প্রজা॑পতে॒ ঽগ্নযে॒ বৈ ব॑লি॒মতে॒ সর্বা॑ণি ভূ॒তানি॑ ব॒লিগ্ং হ॑রন্তি । অ॒হমু॒ বা অ॒গ্নি র্ব॑লি॒মান॑স্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব ।
অথ॑ তে॒ সর্বা॑ণি ভূ॒তানি॑ ব॒লিগ্ং হ॑রিষ্যন্তি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । অ॒গ্নযে॑ বলি॒মতে॑ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্মৈ॒ সর্বা॑ণি ভূ॒তানি॑ ব॒লি-ম॑হরন্ন্ । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ । সর্বা॑ণি হ॒ বা অ॑স্মৈ ভূ॒তানি॑ ব॒লিগ্ং হ॑রন্তি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি । য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা॒ ঽগ্নযে॑ বলি॒মতে॒ স্বাহা᳚ । অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 8 ॥
তমনু॑বিত্তির-ব্রবীত্ । প্রজা॑পতে স্ব॒র্গং-বৈঁ লো॒কমনু॑-বিবিথ্সসি । অ॒হমু॒ বা অনু॑বিত্তিরস্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্যা ঽনু॑বিত্তি-র্ভবিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তম॒গ্নযে॒ কামা॑য পুরো॒ডাশ॑-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ ।
অনু॑বিত্ত্যৈ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ ।
ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যা ঽনু॑বিত্তিরভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒ক-ম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্যা হ॒ বা অ॒স্যানু॑বিত্তি-র্ভবতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ কামা॑য॒ স্বাহা-ঽনু॑বিত্ত্যৈ॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 9 ॥
তা বা এ॒তা-স্স॒প্ত স্ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ দ্বারঃ॑ ।
দি॒ব-শ্শ্যে॑ন॒যো ঽনু॑বিত্তযো॒ নাম॑ ।
আশা᳚ প্রথ॒মাগ্ং র॑ক্ষতি ।
কামো᳚ দ্বি॒তীযা᳚ম্ । ব্রহ্ম॑ তৃ॒তীযা᳚ম্ । য॒জ্ঞশ্চ॑তু॒র্থীম্ । আপঃ॑ পঞ্চ॒মীম্ ।
অ॒গ্নি র্ব॑লি॒মান্-থ্ষ॒ষ্ঠীম্ । অনু॑বিত্তি-স্সপ্ত॒মীম্ ।
অনু॑ হ॒ বৈ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
কা॒ম॒চারো᳚-ঽস্য স্ব॒র্গে লো॒কে ভ॑বতি ।
য এ॒তাভি॒-রিষ্টি॑ভি॒-র্যজ॑তে ।
য উ॑চৈনা এ॒বং-বেঁদ॑ । তাস্ব॑ন্বি॒ষ্টি । প॒ষ্ঠৌ॒হী॒ ব॒রা-ন্দ॑দ্যা-ত্ক॒গ্ং॒ সঞ্চ॑ ।
স্ত্রিযৈ॑ চাভা॒রগ্ং সমৃ॑দ্ধ্যৈ ॥ 10 ॥
অনুবাকং 3 - উপাঘা নামেষ্টযঃ
তপ॑সা দে॒বা দে॒বতা॒-মগ্র॑ আযন্ন্ । তপ॒সর্​ষ॑য॒-স্স্ব॑রন্ব॑বিন্দন্ন্ ।
তপ॑সা স॒পত্না॒-ন্প্রণু॑দা॒মারা॑তীঃ ।
যেনে॒দং-বিঁশ্ব॒-ম্পরি॑ভূতং॒-যঁদস্তি॑ ॥
প্র॒থ॒ম॒জ-ন্দে॒বগ্ং হ॒বিষা॑ বিধেম । স্ব॒য॒ভু-ম্ব্রহ্ম॑ পর॒ম-ন্তপো॒ যত্ ।
স এ॒ব পু॒ত্র-স্স পি॒তা স মা॒তা ।
তপো॑ হ য॒ক্ষ-ম্প্র॑থ॒মগ্ং সম্ব॑ভূব ॥
শ্র॒দ্ধযা দে॑বো দেব॒ত্ব-ম॑শ্নুতে ।
শ্র॒দ্ধা প্র॑তি॒ষ্ঠা লো॒কস্য॑ দে॒বী ॥ 11 ॥
সা নো॑ জুষা॒ণোপ॑ য॒জ্ঞ-মাগা᳚ত্ ।
কাম॑বথ্সা॒ ঽমৃত॒-ন্দুহা॑না ॥
শ্র॒দ্ধা দে॒বী প্র॑থম॒জা ঋ॒তস্য॑ ।
বিশ্ব॑স্য ভ॒র্ত্রী জগ॑তঃ প্রতি॒ষ্ঠা ।
তাগ্​ শ্র॒দ্ধাগ্ং হ॒বিষা॑ যজামহে ।
সা নো॑ লো॒ক-ম॒মৃত॑-ন্দধাতু ।
ঈশা॑না দে॒বী ভুব॑ন॒স্যাধি॑পত্নী ॥ আগা᳚থ্স॒ত্যগ্ং হ॒বিরি॒দ-ঞ্জু॑ষা॒ণম্ ।
যস্মা᳚দ্দে॒বা জ॑জ্ঞিরে॒ ভুব॑নঞ্চ॒ বিশ্বে᳚ ।
তস্মৈ॑ বিধেম হ॒বিষা॑ ঘৃ॒তেন॑ ॥ 12 ॥
যথা॑ দে॒বৈ-স্স॑ধ॒মাদ॑-ম্মদেম ॥
যস্য॑ প্রতি॒ষ্ঠো-র্ব॑ন্তরি॑ক্ষম্ ।
যস্মা᳚দ্দে॒বা জ॑জ্ঞিরে॒ ভুব॑নঞ্চ॒ সর্বে᳚ ।
তথ্স॒ত্য-মর্চ॒দুপ॑য॒জ্ঞ-ন্ন॒ আগা᳚ত্ । ব্রহ্মাহু॑তী॒-রুপ॒মোদ॑মানম্ ॥
মন॑সো॒ বশে॒ সর্ব॑মি॒দ-ম্ব॑ভূব ।
নান্যস্য॒ মনো॒ বশ॒মন্বি॑যায ।
ভী॒ষ্মো হি দে॒ব-স্সহ॑স॒-স্সহী॑যান্ ।
স নো॑ জুষা॒ণ উপ॑ য॒জ্ঞমাগা᳚ত্ ॥
আকূ॑তীনা॒-মধি॑পতি॒-ঞ্চেত॑সা-ঞ্চ ॥ 13 ॥
স॒ঙ্ক॒ল্পজূ॑তি-ন্দে॒বং-বিঁ॑প॒শ্চিম্ ।
মনো॒ রাজা॑নমি॒হ ব॒র্ধয॑ন্তঃ ।
উ॒প॒হ॒বে᳚ ঽস্য সুম॒তৌ স্যা॑ম ॥
চর॑ণ-ম্প॒বিত্রং॒-বিঁত॑ত-ম্পুরা॒ণম্ ।
যেন॑ পূ॒তস্তর॑তি দুষ্কৃ॒তানি॑ ।
তেন॑ প॒বিত্রে॑ণ শু॒দ্ধেন॑ পূ॒তাঃ ।
অতি॑ পা॒প্মান॒-মরা॑তি-ন্তরেম ॥
লো॒কস্য॒ দ্বার॑-মর্চি॒ম-ত্প॒বিত্র᳚ম্ ।
জ্যোতি॑ষ্ম॒-দ্ভ্রাজ॑মান॒-ম্মহ॑স্বত্ । অ॒মৃত॑স্য॒ ধারা॑ বহু॒ধা দোহ॑মানম্ ।
চর॑ণ-ন্নো লো॒কে সুধি॑তা-ন্দধাতু ॥
অ॒গ্নির্মূ॒র্ধা দি॒বঃ ক॒কু-ত্পতিঃ॑ পৃথি॒ব্যা অ॒যম্ । অ॒পাগ্ং রেতাগ্ং॑সি জিন্বতি ॥ ভুবো॑ য॒জ্ঞস্য॒ রজ॑সশ্চ নে॒তা যত্রা॑ নি॒যুদ্ভি॒-স্সচ॑সে শি॒বাভিঃ॑ । দি॒বি মূ॒র্ধান॑-ন্দধিষে সুব॒র্॒ষা-ঞ্জি॒হ্বাম॑গ্নে চকৃষে হব্য॒বাহ᳚ম্ ॥ ॥
অনু॑ নো॒-ঽদ্যা-ঽনু॑মতির্য॒জ্ঞ-ন্দে॒বেষু॑ মন্যতাম্ । অ॒গ্নিশ্চ॑ হব্য॒বাহ॑নো॒ ভব॑তা-ন্দা॒শুষে॒ মযঃ॑ ॥ অন্বিদ॑নুমতে॒ ত্ব-ম্মন্যা॑সৈ॒ শঞ্চ॑নঃ কৃধি । ক্রত্বে॒ দক্ষা॑য নো হিনু॒ প্রণ॒ আযূগ্ং॑ষি তারিষঃ ॥ ॥
হ॒ব্য॒বাহ॑-মভিমাতি॒ষা-ঽহ᳚ম্ । র॒ক্ষো॒হণ॒-ম্পৃত॑নাসু জি॒ষ্ণুম্ । জ্যোতি॑ষ্মন্ত॒-ন্দীদ্য॑ত॒-ম্পুর॑ন্ধিম্ । অ॒গ্নিগ্গ্​ স্বি॑ষ্ট॒কৃত॒মা হু॑বেম ॥ স্বি॑ষ্টমগ্নে অ॒ভি ত-ত্পৃ॑ণাহি । বিশ্বা॑ দেব॒ পৃত॑না অ॒ভিষ্য । উ॒রু-ন্নঃ॒ পন্থা᳚-ম্প্রদি॒শন্বি ভা॑হি । জ্যোতি॑ষ্মদ্ধেহ্য॒জর॑-ন্ন॒ আযুঃ॑ ॥ ॥ 14 ॥
(দে॒বী - ঘৃ॒তেন॒ - চেত॑সা-ঞ্চ॒ - দোহ॑মান-ঞ্চ॒ত্বারি॑ চ) (অ. 3)
অনুবাকং 4 - তাসা-ম্ব্রাহ্মণম্
দে॒বেভ্যো॒ বৈ স্ব॒র্গো লো॒কস্তি॒রো॑ ঽভবত্ ।
তে প্র॒জাপ॑তি-মব্রুবন্ন্ । প্রজা॑পতে স্ব॒র্গো
বৈ নো॑ লো॒কস্তি॒রো॑-ঽভূত্ । তমন্বি॒চ্ছেতি॑ ।
তং-যঁ॑জ্ঞক্র॒তুভি॒-রন্বৈ᳚চ্ছত্ ।
তং-যঁ॑জ্ঞক্র॒তুভি॒ র্নান্ব॑বিন্দত্ ।
তমিষ্টি॑ভি॒-রন্বৈ᳚চ্ছত্ । তমিষ্টি॑ভি॒-রন্ব॑বিন্দত্ । তদিষ্টী॑না-মিষ্টি॒ত্বম্ । এষ্ট॑যো হ॒ বৈ নাম॑ । তা ইষ্ট॑য॒ ইত্যা চ॑ক্ষতে প॒রোক্ষে॑ণ ।
প॒রোক্ষ॑প্রিযা ইব॒ হি দে॒বাঃ ॥ 15 ॥
ত-ন্তপো᳚-ঽ ব্রবীত্ । প্রজা॑পতে॒ তপ॑সা॒ বৈ
শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ তপো᳚-ঽ স্মি ।
মা-ন্নু য॑জস্ব ।
অথ॑ তে স॒ত্য-ন্তপো॑ ভবিষ্যতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তমা᳚গ্নে॒য-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । তপ॑সে চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ ।
ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্য-ন্তপো॑ ঽভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্য গ্ং হ॒ বা অ॑স্য॒ তপো॑ ভবতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑ চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি । অ॒গ্নযে॒ স্বাহা॒ তপ॑সে॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 16 ॥
তগ্গ্​ শ্র॒দ্ধা-ঽব্র॑বীত্ । প্রজা॑পতে শ্র॒দ্ধযা॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ শ্র॒দ্ধা-ঽস্মি॑ । মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্যা শ্র॒দ্ধা ভ॑বিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তমা᳚-ঽগ্নে॒য-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । শ্র॒দ্ধাযৈ॑ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যা শ্র॒দ্ধা-ঽভ॑বত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্যা হ॒ বা অ॑স্য শ্র॒দ্ধা ভ॑বতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑ চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি । অ॒গ্নযে॒ স্বাহা᳚ শ্র॒দ্ধাযৈ॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 17 ॥
তগ্ং স॒ত্য-ম॑ব্রবীত্ । প্রজা॑পতে স॒ত্যেন॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ স॒ত্যম॑স্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্যগ্ং স॒ত্য-ম্ভ॑বিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তমা᳚-ঽগ্নে॒য-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । স॒ত্যায॑ চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ ।
ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্যগ্ং স॒ত্যম॑ভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্যগ্ং হ॒ বা অ॑স্য স॒ত্য-ম্ভ॑বতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ স্বাহা॑ স॒ত্যায॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 18 ॥
ত-ম্মনো᳚-ঽব্রবীত্ । প্রজা॑পতে॒ মন॑সা॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ মনো᳚-ঽস্মি ।
মা-ন্নু য॑জস্ব ।
অথ॑ তে স॒ত্য-ম্মনো॑ ভবিষ্যতি ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তমা᳚-ঽগ্নে॒য-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । মন॑সে চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্য-ম্মনো॑-ঽভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ । স॒ত্যগ্ং হ॒ বা অ॑স্য॒ মনো॑ ভবতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি । য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈন দে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ স্বাহা॒ মন॑সে॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 19 ॥
ত-ঞ্চর॑ণ-মব্রবীত্ । প্রজা॑পতে॒ চর॑ণেন॒ বৈ শ্রা᳚ম্যসি । অ॒হমু॒ বৈ চর॑ণমস্মি । মা-ন্নু য॑জস্ব । অথ॑ তে স॒ত্য-ঞ্চর॑ণ-ম্ভবিষ্যতি । অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বেঁ॒থ্স্যসীতি॑ ।
স এ॒তমা᳚-ঽগ্নে॒য-ম॒ষ্টাক॑পাল॒-ন্নির॑বপত্ । চর॑ণায চ॒রুম্ । অনু॑মত্যৈ চ॒রুম্ । ততো॒ বৈ তস্য॑ স॒ত্য-ঞ্চর॑ণমভবত্ ।
অনু॑ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কম॑বিন্দত্ ।
স॒ত্যগ্ং হ॒ বা অ॑স্য॒ চর॑ণ-ম্ভবতি ।
অনু॑স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
য এ॒তেন॑ হ॒বিষা॒ যজ॑তে ।
য উ॑চৈনদে॒বং-বেঁদ॑ । সো-ঽত্র॑ জুহোতি ।
অ॒গ্নযে॒ স্বাহা॒ চর॑ণায॒ স্বাহা᳚ ।
অনু॑মত্যৈ॒ স্বাহা᳚ প্র॒জাপ॑তযে॒ স্বাহা᳚ ।
স্ব॒র্গায॑ লো॒কায॒ স্বাহা॒-ঽগ্নযে᳚ স্বিষ্ট॒কৃতে॒ স্বাহেতি॑ ॥ 20 ॥
তা বা এ॒তাঃ পঞ্চ॑ স্ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্য॒ দ্বারঃ॑ ।
অপা॑ঘা॒ অনু॑বিত্তযো॒ নাম॑ । তপঃ॑ প্রথ॒মাগ্ং র॑ক্ষতি । শ্র॒দ্ধা দ্বি॒তীযা᳚ম্ । স॒ত্য-ন্তৃ॒তীযা᳚ম্ ।
মন॑শ্চতু॒র্থীম্ । চর॑ণ-ম্পঞ্চ॒মীম্ ।
অনু॑ হ॒ বৈ স্ব॒র্গং-লোঁ॒কং-বিঁ॑ন্দতি ।
কা॒ম॒চারো᳚-ঽস্য স্ব॒র্গে লো॒কে ভ॑বতি ।
য এ॒তাভি॒-রিষ্টি॑ভি॒-র্যজ॑তে ।
য উ॑চৈনা এ॒বং-বেঁদ॑ ।
অনুবাকং 5 - চাতুর্​হোত্রচযনম্
ব্রহ্ম॒ বৈ চতু॑র্​হোতারঃ । চতু॑র্​হোতৃ॒ভ্যো-ঽধি॑ য॒জ্ঞো নির্মি॑তঃ । নৈনগ্ং॑ শ॒প্তম্ । নাভিচ॑রিত॒-মাগ॑চ্ছতি । য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥
যো হ॒ বৈ চতু॑র্​হোতৃণা-ঞ্চতুর্​হোতৃ॒ত্বং-বেঁদ॑ । অথো॒ পঞ্চ॑ হোতৃত্বম্ ।
সর্বা॑ হাস্মৈ॒ দিশঃ॑ কল্পন্তে ।
বা॒চস্পতি॒র্॒ হোতা॒ দশ॑হোতৄণাম্ ।
পৃ॒থি॒বী হোতা॒ চতু॑র্​হোতৄণাম্ ॥ 22 ॥
অ॒গ্নির্-হোতা॒ পঞ্চ॑হোতৄণাম্ । বাঘোতা॒ ষড্ঢো॑তৄণাম্ ।
ম॒হাহ॑বি॒র্॒ হোতা॑ স॒প্তহো॑তৄণাম্ ।
এ॒তদ্বৈ চতু॑র্​হোতৃণা-ঞ্চতুর্​হোতৃ॒ত্বম্ ।
অথো॒ পঞ্চ॑হোতৃত্বম্ । সর্বা॑ হাস্মৈ॒ দিশঃ॑ কল্পন্তে । য এ॒বং-বেঁদ॑ ॥
এ॒ষা বৈ স॑র্ব বি॒দ্যা । এ॒ত-দ্ভে॑ষ॒জম্ ।
এ॒ষা প॒ঙ্ক্তি-স্স্ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যা᳚-ঞ্জ॒সায॑নি-স্স্রু॒তিঃ ॥ 23 ॥
এ॒তান্. যো-ঽদ্ধ্যৈ-ত্যছ॑দির্দ॒র্॒শে যাব॑ত্ত॒রস᳚ম্ । স্ব॑রেতি । অ॒ন॒প॒ব্র॒ব-স্সর্ব॒মাযু॑রেতি । বি॒ন্দতে᳚ প্র॒জাম্ । রা॒যস্পোষ॑-ঙ্গৌপ॒ত্যম্ ।
ব্র॒হ্ম॒ব॒র্চ॒সী ভ॑বতি ॥ এ॒তান্. যো-ঽদ্ধ্যৈতি॑ । স্পৃ॒ণোত্যা॒ত্মান᳚ম্ । প্র॒জা-ম্পি॒তৄন্ ॥
এ॒তান্. বা অ॑রু॒ণ ঔ॑পবে॒শি র্বি॒দাঞ্চ॑কার ॥ 24 ॥
এ॒তৈর॑ধিবা॒দমপা॑জযত্ । অথো॒ বিশ্ব॑-ম্পা॒প্মান᳚ম্ । স্ব॑র্যযৌ । এ॒তান্. যো-ঽদ্ধ্যৈতি॑ । অ॒ধি॒বা॒দ-ঞ্জ॑যতি । অথো॒ বিশ্ব॑-ম্পা॒প্মান᳚ম্ । স্ব॑রেতি ॥ এ॒তৈর॒গ্নি-ঞ্চি॑ন্বীত স্ব॒র্গকা॑মঃ ।
এ॒তৈরাযু॑ষ্কামঃ । প্র॒জা প॒শুকা॑মো বা ॥ 25 ॥
পু॒রস্তা॒-দ্দশ॑হোতার॒-মুদ॑ঞ্চ॒-মুপ॑দধাতি যাবত্প॒দম্ । হৃদ॑যং॒-যঁজু॑ষী॒ পত্ন্যৌ॑ চ । দ॒ক্ষি॒ণ॒তঃ প্রাঞ্চ॒-ঞ্চতু॑র্​হোতারম্ ।
প॒শ্চাদুদ॑ঞ্চ॒-ম্পঞ্চ॑ হোতারম্ । উ॒ত্ত॒র॒তঃ প্রাঞ্চ॒গ্ং॒ ষড্ঢো॑তারম্ ।
উ॒পরি॑ষ্টা॒-ত্প্রাঞ্চগ্ং॑ স॒প্তহো॑তারম্ । হৃদ॑যং॒-যঁজূগ্ং॑ষি॒ পত্ন্য॑শ্চ ।
য॒থা॒ব॒কা॒শ-ঙ্গ্রহান্॑ । য॒থা॒ব॒কা॒শ-ম্প্র॑তিগ্র॒হান্ ঁলো॑ক-ম্পৃ॒ণাশ্চ॑ ।
সর্বা॑ হাস্যৈ॒তা দে॒বতাঃ᳚ প্রী॒তা অ॒ভীষ্টা॑ ভবন্তি ॥ 26 ॥
সদে॑বম॒গ্নি-ঞ্চি॑নুতে ॥
র॒থস॑মিন্ত-শ্চেত॒ব্যঃ॑ । বজ্রো॒ বৈ রথঃ॑ ।
বজ্রে॑ণৈ॒ব পা॒প্মান॒-ম্ভ্রাতৃ॑ব্যগ্গ্​ স্তৃণুতে । প॒ক্ষ-স্স॑মিন্ত-শ্চেত॒ব্যঃ॑ ।
এ॒তাবা॒ন্॒. বৈ রথঃ॑ । যাব॑ত্প॒ক্ষঃ । র॒থস॑মিন্তমে॒ব চি॑নুতে ॥
ই॒মমে॒ব লো॒ক-ম্প॑শুব॒ন্ধেনা॒ভিজ॑যতি ।
অথো॑ অগ্নিষ্টো॒মেন॑ ॥ 27 ॥
অ॒ন্তরি॑ক্ষ-মু॒ক্থ্যে॑ন । স্ব॑রতিরা॒ত্রেণ॑ । সর্বা᳚ন্ ঁলো॒কান॑হী॒নেন॑ । অথো॑ স॒ত্রেণ॑ ॥ বরো॒ দক্ষি॑ণা । বরে॑ণৈ॒ব বরগ্গ্॑ স্পৃণোতি ।
আ॒ত্মা হি বরঃ॑ ॥ এক॑বিগ্ংশতি॒ র্দক্ষি॑ণা দদাতি ।
এ॒ক॒বি॒গ্ং॒শো বা ই॒ত-স্স্ব॒র্গো লো॒কঃ । প্রস্ব॒র্গং-লোঁ॒কমা᳚প্নোতি ॥ 28 ॥
অ॒সাবা॑দি॒ত্য এ॑কবি॒গ্ং॒শঃ । অ॒মুমে॒বা-দি॒ত্যমা᳚প্নোতি ॥ শ॒ত-ন্দ॑দাতি । শ॒তাযুঃ॒ পুরু॑ষ-শ্শ॒তেন্দ্রি॑যঃ । আযু॑ষ্যে॒বেন্দ্রি॒যে প্রতি॑তিষ্ঠতি ॥ স॒হস্র॑-ন্দদাতি ।
স॒হস্র॑ সম্মিত-স্স্ব॒র্গো লো॒কঃ ।
স্ব॒র্গস্য॑ লো॒কস্যা॒-ভিজি॑ত্যৈ ॥ অ॒ন্বি॒ষ্ট॒ক-ন্দক্ষি॑ণা দদাতি । সর্বা॑ণি॒ বযাগ্ং॑সি ॥ 29 ॥
সর্ব॒স্যাপ্ত্যৈ᳚ । সর্ব॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ যদি॒ ন বি॒ন্দেত॑ । ম॒ন্থানে॑তাব॒তো দ॑দ্যাদোদ॒নান্. বা᳚ । অ॒শ্নু॒তে ত-ঙ্কাম᳚ম্ । যস্মৈ॒ কামা॑যা॒-গ্নিশ্চী॒যতে᳚ ॥ প॒ষ্ঠৌ॒হী-ন্ত্ব॒ন্তর্ব॑তী-ন্দদ্যাত্ ।
সা হি সর্বা॑ণি॒ বযাগ্ং॑সি । সর্ব॒স্যাপ্ত্যৈ᳚ । সর্ব॒স্যা-ব॑রুদ্ধ্যৈ ॥ 30 ॥
হির॑ণ্য-ন্দদাতি । হির॑ণ্য-জ্যোতিরে॒ব স্ব॒র্গং-লোঁ॒কমে॑তি ॥ বাসো॑ দদাতি । তেনাযুঃ॒ প্রতি॑রতে ॥ বে॒দি॒তৃ॒তী॒যে য॑জেত । ত্রিষ॑ত্যা॒ হি দে॒বাঃ ।
স স॑ত্যম॒গ্নি-ঞ্চি॑নুতে ॥ তদে॒ত-ত্প॑শুব॒ন্ধে ব্রাহ্ম॑ণ-ম্ব্রূযাত্ । নেত॑রেষু য॒জ্ঞেষু॑ ॥
যো হ॒ বৈ চতু॑র্​হোতৄ-ননুসব॒ন-ন্ত॑র্পযিত॒ব্যান্॑. বেদ॑ ॥ 31 ॥
তৃপ্য॑তি প্র॒জযা॑ প॒শুভিঃ॑ ।
উপৈ॑নগ্ং সোমপী॒থো ন॑মতি ।
এ॒তে বৈ চতু॑র্​হোতারো ঽনুসব॒ন-ন্ত॑র্পযিত॒ব্যাঃ᳚ । যে ব্রা᳚হ্ম॒ণা ব॑হু॒বিদঃ॑ ।
তেভ্যো॒ যদ্দক্ষি॑ণা॒ ন নযে᳚ত্ । দুরি॑ষ্টগ্গ্​ স্যাত্ । অ॒গ্নিম॑স্য বৃঞ্জীরন্ন্ ।
তেভ্যো॑ যথা শ্র॒দ্ধ-ন্দ॑দ্যাত্ । স্বি॑ষ্টমে॒বৈতত্ক্রি॑যতে ।
নাস্যা॒গ্নিং-বৃঁ॑ঞ্জতে ॥ 32 ॥
হি॒র॒ণ্যে॒ষ্ট॒কো ভ॑বতি । যাব॑দুত্ত॒ম-ম॑ঙ্গুলি-কা॒ণ্ডং-যঁ॑জ্ঞ প॒রুষা॒ সম্মি॑তম্ ।
তেজো॒ হির॑ণ্যম্ ॥ যদি॒ হির॑ণ্য॒-ন্ন বি॒ন্দেত্ । শর্ক॑রা অ॒ক্তা উপ॑দদ্ধ্যাত্ । তেজো॑ ঘৃ॒তম্ । সতে॑জসমে॒-বাগ্নি-ঞ্চি॑নুতে ॥ অ॒গ্নিঞ্চি॒ত্বা সৌ᳚ত্রাম॒ণ্যা য॑জেত মৈত্রাবরু॒ণ্যা বা᳚ ।
বী॒র্যে॑ণ॒ বা এ॒ষ ব্যৃ॑দ্ধ্যতে ।
যো᳚-ঽগ্নিঞ্চি॑নু॒তে ॥ 33 ॥
যাব॑দে॒ব বী॒র্য᳚ম্ । তদ॑স্মি-ন্দধাতি ॥
ব্রহ্ম॑ণ॒-স্সাযু॑জ্যগ্ং সলো॒কতা॑-মাপ্নোতি ।
এ॒তাসা॑মে॒ব দে॒বতা॑না॒গ্ং॒ সাযু॑জ্যম্ ।
সা॒র্​ষ্টিতাগ্ং॑ সমান লো॒কতা॑-মাপ্নোতি । য এ॒তম॒গ্নি-ঞ্চি॑নু॒তে । য উ॑চৈনমে॒বং-বেঁদ॑ ॥ এ॒তদে॒ব সা॑বি॒ত্রে ব্রাহ্ম॑ণম্ ।
অথো॑ নাচিকে॒তে ॥ 34 ॥
(হোতা॒ চতু॑র্​হোতৄণাগ্​ - স্রু॒তি - শ্চ॑কার - বা - ভবন্ত্য - গ্নিষ্টো॒মেনা᳚ - প্নোতি॒ - বযাগ্ং॑সি॒ - বযাগ্ং॑সি॒ - সর্ব॒স্যাপ্ত্যৈ॒ সর্ব॒স্যাব॑রুদ্ধ্যৈ॒ - বেদ॑ - বৃঞ্জতে - চিনু॒তে - +নব॑ চ) (অ. 5)
অনুবাকং 6 - বৈশ্বসৃজচযনম্
যচ্চা॒মৃতং॒-যঁচ্চ মর্ত্য᳚ম্ । যচ্চ॒ প্রাণি॑তি॒ যচ্চ॒ ন । সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা ।
উপ॑ কাম॒দুঘা॑ দধে । তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা । তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ সর্বা॒-স্স্ত্রিয॒-স্সর্বা᳚-ন্পু॒গ্ং॒সঃ । সর্ব॒-ন্ন স্ত্রী॑-পুমঞ্চ॒ যত্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑ন্তঃ পা॒গ্ং॒সবো॒ ভূমেঃ᳚ ॥ 35 ॥
সঙ্খ্যা॑তা দেবমা॒যযা᳚ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑ন্ত॒ ঊষাঃ᳚ পশূ॒নাম্ । পৃ॒থি॒ব্যা-ম্পুষ্টি॑ র্​হি॒তাঃ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑তী॒-স্সিক॑তা॒-স্সর্বাঃ᳚ ।
অ॒ফ্স্ব॑ন্তশ্চ॒ যা-শ্শ্রি॒তাঃ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑তী॒-শ্শর্ক॑রা॒ ধৃত্যৈ᳚ । অ॒স্যা-ম্পৃ॑থি॒ব্যামধি॑ ॥ 36 ॥
সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॒ন্তো-ঽশ্মা॑নো॒-ঽস্যা-ম্পৃ॑থি॒ব্যাম্ । প্র॒তি॒ষ্ঠাসু॒ প্রতি॑ষ্ঠিতাঃ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑তী র্বী॒রুধ॒-স্সর্বাঃ᳚ ।
বিষ্ঠি॑তাঃ পৃথি॒বীমনু॑ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑তী॒রোষ॑ধী॒-স্সর্বাঃ᳚ ।
বিষ্ঠি॑তাঃ পৃথি॒বীমনু॑ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ 37 ॥
যাব॑ন্তো॒ বন॒স্পত॑যঃ । অ॒স্যা-ম্পৃ॑থি॒ব্যামধি॑ । সর্বা॒স্তাঃ ॥
যাব॑ন্তো গ্রা॒ম্যাঃ প॒শব॒-স্সর্বে᳚ । আ॒র॒ণ্যাশ্চ॒ যে । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যে দ্বি॒পাদ॒-শ্চতু॑ষ্পাদঃ । অ॒পাদ॑ উদরস॒র্পিণঃ॑ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॒দাঞ্জ॑-নমু॒চ্যতে᳚ ॥ 38 ॥
দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ যাব॑ত্কৃ॒ষ্ণায॑স॒গ্ং॒ সর্ব᳚ম্ ।
দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥
যাব॑ ল্লো॒হায॑স॒গ্ং॒ সর্ব᳚ম্ ।
দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্ব॒গ্ং॒ সীস॒গ্ং॒ সর্ব॒-ন্ত্রপু॑ ।
দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ ॥ 39 ॥
সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্ব॒গ্ং॒ হির॑ণ্যগ্ং রজ॒তম্ । দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্ব॒গ্ং॒ সুব॑র্ণ॒গ্ং॒ হরি॑তম্ । দে॒ব॒ত্রা যচ্চ॑ মানু॒ষম্ ।
সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা । উপ॑কাম॒দুঘা॑ দধে । তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ।
তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ 40 ॥
[ভূমে॒ - রধি॒ - বিষ্ঠি॑তাঃ পৃথি॒বীমনু॒ সর্বা॒স্তা - উ॒চ্যত॑ - মানু॒ষগ্ং - সী॑দ ] (অ. 6)
(যচ্চ॒ স্ত্রিযঃ॑ পা॒গ্ং॒সব॒ ঊষা॒-স্সিক॑তা॒-শ্শর্ক॑রা॒ অশ্মা॑নো বী॒রুধ॒ ওষ॑ধী॒-র্বন॒স্পত॑যো গ্রা॒ম্যা যে দ্বি॒পাদো॒ যাব॒দাঞ্জ॑নং॒-যাঁব॑-ত্কৃ॒ষ্ণায॑সং
ঁলো॒হায॑স॒গ্ং॒ সীস॒গ্ং॒ হির॑ণ্য॒গ্ং॒ সুব॑র্ণ॒গ্ং॒ হরি॑তম॒ষ্টাদ॑শ)
অনুবাকং 7 - বৈশ্বসৃজচযনম্
সর্বা॒ দিশো॑ দি॒ক্ষু । যচ্চা॒ন্ত র্ভূ॒ত-ম্প্রতি॑ষ্ঠিতম্ । সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা ।
উপ॑ কাম॒দুঘা॑ দধে ।
তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ।
তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥
অ॒ন্তরি॑ক্ষঞ্চ॒ কেব॑লম্ ।
যচ্চা॒স্মি-ন্ন॑ন্ত॒রাহি॑তম্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ আ॒ন্ত॒রি॒ক্ষ্য॑শ্চ॒ যাঃ প্র॒জাঃ ॥ 41 ॥
গ॒ন্ধ॒র্বা॒-ফ্স॒রস॑শ্চ॒ যে । সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॑-নুদা॒রান্-থ্স॒লিলান্॑ ।
অ॒ন্তরি॑ক্ষে॒ প্রতি॑ষ্ঠিতান্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥
সর্বা॑-নুদা॒রান্-থ্স॑লি॒লান্ ।
স্থা॒ব॒রাঃ প্রো॒ষ্যা᳚শ্চ॒ যে । সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॒-ন্ধুনি॒গ্ং॒ সর্বা᳚ন্-ধ্ব॒গ্ং॒সান্ ।
হি॒মো যচ্চ॑ শী॒যতে᳚ ॥ 42 ॥
সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॒-ন্মরী॑চী॒ন্॒. বিত॑তান্ । নী॒হা॒রো যচ্চ॑ শী॒যতে᳚ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॑ বি॒দ্যুত॒-স্সর্বা᳚ন্-থ্স্তনযি॒ত্নূন্ । হ্রা॒দুনী॒ র্যচ্চ॑ শী॒যতে᳚ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॒-স্স্রব॑ন্তী-স্স॒রিতঃ॑ ।
সর্ব॑মফ্সু চ॒রঞ্চ॒ যত্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ 43 ॥
যাশ্চ॒ কূপ্যা॒ যাশ্চ॑ না॒দ্যা᳚-স্সমু॒দ্রিযাঃ᳚ । যাশ্চ॑ বৈশ॒ন্তীরু॒ত প্রা॑স॒চীর্যাঃ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ যে চো॒ত্তিষ্ঠ॑ন্তি জী॒মূতাঃ᳚ ।
যাশ্চ॒ বর্​ষ॑ন্তি বৃ॒ষ্টযঃ॑ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ তপ॒স্তেজ॑ আকা॒শম্ । যচ্চা॑কা॒শে প্রতি॑ষ্ঠিতম্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ বা॒যুং-বঁযাগ্ং॑সি॒ সর্বা॑ণি ॥ 44 ॥
অ॒ন্ত॒রি॒ক্ষ॒চ॒রঞ্চ॒ যত্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ অ॒গ্নিগ্ং সূর্য॑-ঞ্চ॒ন্দ্রম্ । মি॒ত্রং-বঁরু॑ণ॒-ম্ভগ᳚ম্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥ স॒ত্যগ্গ্​ শ্র॒দ্ধা-ন্তপো॒ দম᳚ম্ ।
নাম॑ রূ॒পঞ্চ॑ ভূ॒তানা᳚ম্ । সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা । উপ॑ কাম॒দুঘা॑ দধে । তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ।
তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ 45 ॥
(প্র॒জা-হি॒মো যচ্চ॑ শী॒যতে॒-সর্বা॒স্তাঃ-সর্বা॑ণি॒-ব্রহ্ম॒ণৈক॑-ঞ্চ) (অ. 7)
(দিশো॒-ঽন্তরি॑ক্ষমান্তরি॒ক্ষ্য॑ উদা॒রানু॑দা॒রা-ন্ধুনি॒-ম্মরী॑চীন্. বি॒দ্যুতঃ॒
স্রব॑ন্তী॒র্যাশ্চ॒ যে চ॒ তপো॑ বা॒যুম॒গ্নিগ্ং স॒ত্য-ম্পঞ্চ॑দশ)
অনুবাকং 8 - বৈশ্বসৃজচযনম্
সর্বা॒-ন্দিব॒গ্ং॒ সর্বা᳚-ন্দে॒বা-ন্দি॒বি ।
যচ্চা॒ন্ত র্ভূ॒ত-ম্প্রতি॑ষ্ঠিতম্ ।
সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা । উপ॑ কাম॒দুঘা॑ দধে । তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ।
তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্বদ-ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ যাব॑তী॒ স্তার॑কা॒-স্সর্বাঃ᳚ ।
বিত॑তা রোচ॒নে দি॒বি । সর্বা॒স্তাঃ ॥ ঋচো॒ যজূগ্ং॑ষি॒ সামা॑নি ॥ 46 ॥
অ॒থ॒র্বা॒ঙ্গি॒রস॑শ্চ॒ যে । সর্বা॒স্তাঃ ॥ ই॒তি॒হা॒স॒পু॒রা॒ণঞ্চ॑ ।
স॒র্প॒দে॒ব॒জ॒নাশ্চ॒ যে । সর্বা॒স্তাঃ ॥
যে চ॑ লো॒কা যে চা॑লো॒কাঃ ।
অ॒ন্ত র্ভূ॒ত-ম্প্রতি॑ষ্ঠিতম্ । সর্বা॒স্তাঃ ॥
যচ্চ॒ ব্রহ্ম॒ যচ্চা᳚ব্র॒হ্ম ।
অ॒ন্ত র্ব্র॒হ্ম-ন্প্রতি॑ষ্ঠিতম্ ॥ 47 ॥
সর্বা॒স্তাঃ ॥ অ॒হো॒রা॒ত্রাণি॒ সর্বা॑ণি । অ॒দ্র্ধ॒মা॒সাগ্​শ্চ॒ কেব॑লান্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্বা॑নৃ॒তূন্-থ্সর্বা᳚-ন্মা॒সান্ । সং॒​বঁ॒থ্স॒রঞ্চ॒ কেব॑লম্ ।
সর্বা॒স্তাঃ ॥ সর্ব॒-ম্ভূত॒গ্ং॒ সর্ব॒-ম্ভব্য᳚ম্ । যচ্চা॒তো-ঽধি॑ ভবি॒ষ্যতি॑ ।
সর্বা॒স্তা ইষ্ট॑কাঃ কৃ॒ত্বা ।
উপ॑ কাম॒দুঘা॑ দধে ।
তেনর্​ষি॑ণা॒ তেন॒ ব্রহ্ম॑ণা ।
তযা॑ দে॒বত॑যা-ঽঙ্গির॒স্ব-দ্ধ্রু॒বা সী॑দ ॥ 48 ॥
(সামা॑নি - ব্র॒হ্ম-ন্প্রতি॑ষ্ঠিতং - কৃ॒ত্বা ত্রীণি॑ চ) (অ. 8)
(দিব॒-ন্তার॑কা॒ ঋচ॑ ইতিহাসপুরা॒ণ-ঞ্চ॒ যে চ॒ যচ্চা॑হোরা॒ত্রাণ্যৃ॒তূ-ন্ভূত॒-ন্নব॑)
অনুবাকং 9 - ব্রহ্মা সদস্যাসীনো বৌশ্বসৃজান্ ব্যাচষ্টে
ঋ॒চা-ম্প্রাচী॑ মহ॒তী দিগু॑চ্যতে ।
দক্ষি॑ণা-মাহু॒ র্যজু॑ষামপা॒রাম্ ।
অথ॑র্বণা॒-মগ্ংই॑রসা-ম্প্র॒তীচী᳚ ।
সাম্না॒-মুদী॑চী মহ॒তী দিগু॑চ্যতে ॥
ঋ॒গ্ভিঃ পূ᳚র্বা॒হ্ণে দি॒বি দে॒ব ঈ॑যতে ।
য॒জু॒র্বে॒দে তি॑ষ্ঠতি॒ মদ্ধ্যে॒ অহ্নঃ॑ ।
সা॒ম॒বে॒দে-না᳚স্তম॒যে মহী॑যতে ।
বেদৈ॒-রশূ᳚ন্য-স্ত্রি॒ভিরে॑তি॒ সূর্যঃ॑ ॥
ঋ॒গ্ভ্যো জা॒তাগ্ং স॑র্ব॒শো মূর্তি॑-মাহুঃ ।
সর্বা॒ গতি॑ র্যাজু॒ষী হৈ॒ব শশ্ব॑ত্ ॥ 49 ॥
সর্ব॒-ন্তেজ॑ স্সামরূ॒প্যগ্ং হ॑ শশ্বত্ । সর্বগ্ং॑ হে॒দ-ম্ব্রহ্ম॑ণা হৈ॒ব সৃ॒ষ্টম্ ॥
ঋ॒গ্ভ্যো জা॒তং-বৈঁশ্যং॒-বঁর্ণ॑-মাহুঃ । য॒জু॒র্বে॒দ-ঙ্ক্ষ॑ত্রি॒যস্যা॑-হু॒র্যোনি᳚ম্ ।
সা॒ম॒বে॒দো ব্রা᳚হ্ম॒ণানা॒-ম্প্রসূ॑তিঃ ।
পূর্বে॒ পূর্বে᳚ভ্যো॒ বচ॑ এ॒ত-দূ॑চুঃ ॥
আ॒দ॒র্॒শ-ম॒গ্নি-ঞ্চি॑ন্বা॒নাঃ ।
পূর্বে॑ বিশ্ব॒ সৃজো॒-ঽমৃতাঃ᳚ ।
শ॒তং-বঁ॑র্​ষ সহ॒স্রাণি॑ । দী॒ক্ষি॒তা-স্স॒ত্র-মা॑সত ॥ 50 ॥
তপ॑ আসী-দ্গৃ॒হপ॑তিঃ । ব্রহ্ম॑ ব্র॒হ্মাভ॑ব-থ্স্ব॒যম্ । স॒ত্যগ্ং হ॒ হো তৈ॑ষা॒মাসী᳚ত্ ।
য-দ্বি॑শ্ব॒সৃজ॒ আস॑ত ॥
অ॒মৃত॑-মেভ্য॒ উদ॑গাযত্ ।
স॒হস্র॑-ম্পরিবথ্স॒রান্ ।
ভূ॒তগ্ং হ॑ প্রস্তো॒ তৈষা॒মাসী᳚ত্ ।
ভ॒বি॒ষ্য-ত্প্রতি॑ চাহরত্ ॥
প্রা॒ণো অ॑দ্ধ্ব॒র্যু-র॑ভবত্ ।
ই॒দগ্ং সর্ব॒গ্ং॒ সিষা॑সতাম্ ॥ 51 ॥
অ॒পা॒নো বি॒দ্বা-না॒বৃতঃ॑ । প্রতি॒ প্রাতি॑ষ্ঠ-দদ্ধ্ব॒রে ॥ আ॒র্ত॒বা উ॑পগা॒তারঃ॑ । স॒দ॒স্যা॑ ঋ॒তবো॑-ঽভবন্ন্ । অ॒র্ধ॒মা॒সাশ্চ॒ মাসা᳚শ্চ । চ॒ম॒সা॒-দ্ধ্ব॒র্য॒বো-ঽভ॑বন্ন্ ॥
অশগ্ং॑ স॒-দ্ব্রহ্ম॑ণ॒-স্তেজঃ॑ ।
অ॒চ্ছা॒বা॒কো ঽভ॑ব॒-দ্যশঃ॑ ।
ঋ॒ত-মে॑ষা-ম্প্রশা॒স্তা-ঽঽসী᳚ত্ ।
য-দ্বি॑শ্ব॒ সৃজ॒ আস॑ত ॥ 52 ॥
ঊর্গ্-রাজা॑ন॒-মুদ॑বহত্ । ধ্রু॒ব॒ গো॒প-স্সহো॑-ঽভবত্ । ওজো॒-ঽভ্য॑ষ্টৌ॒-দ্গ্রাব্.ণ্ণঃ॑ ।
য-দ্বি॑শ্ব॒ সৃজ॒ আস॑ত ॥
অপ॑চিতিঃ পো॒ত্রীযা॑-মযজত্ । নে॒ষ্ট্রীযা॑-মযজ॒-ত্ত্বিষিঃ॑ । আগ্নী᳚দ্ধ্রা-দ্বি॒দুষী॑ স॒ত্যম্ । শ্র॒দ্ধা হৈ॒বা য॑জ-থ্স্ব॒যম্ ॥ ইরা॒ পত্নী॑ বিশ্ব॒ সৃজা᳚ম্ । আকূ॑তি-রপিনড্ঢ॒বিঃ ॥ 53 ॥
ই॒দ্ধ্মগ্ং হ॒ ক্ষুচ্ চৈ᳚ভ্য উ॒গ্রে । তৃ॒ষ্ণা চা ব॑হতামু॒ভে ॥ বাগে॑ষাগ্ং সুব্রহ্ম॒ণ্যা-ঽঽসী᳚ত্ । ছ॒ন্দো॒ যো॒গান্. বি॑জান॒তী ।
ক॒ল্প॒ত॒ন্ত্রাণি॑ তন্বা॒না-ঽহঃ॑ । স॒গ্গ্॒স্থাশ্চ॑ সর্ব॒শঃ ॥ অ॒হো॒রা॒ত্রে প॑শুপা॒ল্যৌ । মু॒হূ॒র্তাঃ প্রে॒ষ্যা॑ অভবন্ন্ । মৃ॒ত্যুস্ তদ॑-ভব-দ্ধা॒তা । শ॒মি॒তো গ্রো বি॒শা-ম্পতিঃ॑ ॥ 54 ॥
বি॒শ্ব॒সৃজঃ॑ প্রথ॒মা-স্স॒ত্র-মা॑সত । স॒হস্র॑ সম॒-ম্প্রসু॑তেন॒ যন্তঃ॑ ।
ততো॑ হ জজ্ঞে॒ ভুব॑নস্য গো॒পাঃ । হি॒র॒ণ্মযঃ॑ শ॒কুনি॒ র্ব্রহ্ম॒ নাম॑ ॥ যেন॒ সূর্য॒-স্তপ॑তি॒ তেজ॑সে॒-দ্ধঃ । পি॒তা পু॒ত্রেণ॑ পিতৃ॒মান্. যোনি॑যোনৌ । নাবে॑দবি-ন্মনুতে॒ ত-ম্বৃ॒হন্ত᳚ম্ । স॒র্বা॒নু॒ভু-মা॒ত্মানগ্ং॑ সম্পরা॒যে ॥
এ॒ষ নি॒ত্যো ম॑হি॒মা ব্রা᳚হ্ম॒ণস্য॑ ।
ন কর্ম॑ণা বর্ধতে॒ নো কনী॑যান্ ॥ 55 ॥
তস্যৈ॒বাত্মা প॑দ॒বিত্তং-বিঁ॑দিত্বা ।
ন কর্ম॑ণা লিপ্যতে॒ পাপ॑কেন ॥
পঞ্চ॑পঞ্চা॒শত॑-স্ত্রি॒বৃতঃ॑ সং​বঁথ্স॒রাঃ ।
পঞ্চ॑পঞ্চা॒শতঃ॑ পঞ্চদ॒শাঃ । পঞ্চ॑পঞ্চা॒শতঃ॑ সপ্তদ॒শাঃ ।
পঞ্চ॑পঞ্চা॒শত॑ একবি॒গ্ং॒শাঃ ।
বি॒শ্ব॒সৃজাগ্ং॑ স॒হস্র॑ সং​বঁথ্সরম্ ॥
এ॒তেন॒ বৈ বি॑শ্ব॒সৃজ॑ ই॒দং-বিঁশ্ব॑-মসৃজন্ত । য-দ্বিশ্ব॒-মসৃ॑জন্ত । তস্মা᳚-দ্বিশ্ব॒সৃজঃ॑ ॥
বিশ্ব॑-মেনা॒-ননু॒ প্রজা॑যতে । ব্রহ্ম॑ণ॒-স্সাযু॑জ্যগ্ং সলো॒কতাং᳚-যঁন্তি ।
এ॒তাসা॑মে॒ব দে॒বতা॑না॒গ্ং॒ সাযু॑জ্যম্ । সা॒র্​ষ্টিতাগ্ং॑ সমান লো॒কতাং᳚-যঁন্তি ।
য এ॒ত-দু॑প॒যন্তি॑ । যে চৈ॑ন॒-ত্প্রাহুঃ॑ ।
যেভ্য॑-শ্চৈন॒-ত্প্রাহুঃ॑ ॥
ওম্ ॥ 56 ॥
(শশ্ব॑ - দাসত॒ - সিষা॑সতা॒ - মাস॑ত - হ॒বিষ্ - পতিঃ॒ - কনী॑যা॒ন্ - তস্মা᳚-দ্বিশ্ব॒সৃজো॒-ঽষ্টৌ চ॑) (অ. 9)
(তুভ্যং॑ - দে॒বেভ্য॒ - স্তপ॑সা - দে॒বেভ্যো॒ - ব্রহ্ম॒ বৈ চতু॑র্​হোতারো॒ - যচ্চা॒মৃত॒গ্ং॒ - সর্বা॒ দিশো॑ দি॒ক্ষু - সর্বা॒-ন্দিব॑ - মৃ॒চা-ম্প্রাচী॒ নব॑)
(তুভ্যং॒ - তপ॑সা॒ - তা বা এ॒তাঃ পঞ্চ॒ - হির॑ণ্য-ন্দদাতি॒ - সর্বা॒ দিশ॒ - স্তপ॑ আসীদ্গৃ॒হপ॑তি॒-ষ্ষট্প॑ঞ্চা॒শত্)
(তুভ্য॒-মোং)
॥ হরিঃ॑ ওম্ ॥
॥ তৈত্তিরীয যজুর্ব্রাহ্মণে কাঠকে তৃতীয প্রশ্ন-স্সমাপ্তঃ ॥
॥ ইতি তৈত্তিরীয যজুর্ব্রাহ্মণে কাঠকং সমাপ্তম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe kāṭhake tṛtīyaḥ praśnaḥ - vaiśvasṛjacayanam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
cātur​hotracayanaṃ-vai~śvasṛjacayana-ñca
anuvākaṃ 1 - vaiśvasṛjacayanāṅgabhūtāḥ divaśśyenaya iṣṭayaḥ
tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama॒ viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k | agne॒ kāmā̭ya yemire || a॒śyāma॒ ta-ṅkāma̭magne॒ tavo॒ tya̭śyāma̭ ra॒yigṃ ra̭yiva-ssu॒vīra᳚m | a॒śyāma॒ vāja̭ma॒bhi vā॒jaya̭nto॒ 'śyāma̭ dyu॒mnama̭jarā॒jara̭-nte || |
āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam || viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatāṃ agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || |
anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || |
kāmo̭ bhū॒tasya॒ bhavya̭sya | sa॒mrāḍeko॒ virā̭jati | sa i॒da-mprati̭ paprathe | ṛ॒tūnu-thsṛ̭jate va॒śī || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t | sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā || |
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā vi॒rājā̭mṛṣa॒bho ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa | tama॒rkai-ra॒bhya̭rcanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || |
ya॒jño rā॒yo ya॒jña ī̭śe॒ vasṷ̄nām | ya॒jña-ssa॒syānā̭mu॒ta sṷkṣitī॒nām | ya॒jña i॒ṣṭaḥ pū॒rvaci̭tti-ndadhātu | ya॒jño bra̭hma॒ṇvāgṃ apyḙtu de॒vān || a॒yaṃ-ya~॒jño va̭rdhatā॒-ṅgobhi॒raśvaiḥ᳚ | i॒yaṃ-ve~diḥ̭ svapa॒tyā su॒vīrā᳚ | i॒da-mba॒r॒hirati̭ ba॒r॒hīg​ṣya॒nyā | i॒maṃ-ya~॒jñaṃ-vi~śvḙ avantu de॒vāḥ || | āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭ maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tar​hi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || |
tubhya̭-mbharanti kṣi॒tayo̭ yaviṣṭha | ba॒lima̭gne॒ anti̭ ta॒ ota dū॒rāt | ā bhandi̭ṣṭhasya suma॒ti-ñci̭kiddhi | bṛ॒hattḙ agne॒ mahi॒ śarma̭ bha॒dram || yo de॒hyo ana̭mayadvadha॒snaiḥ | yo arya̭patnī-ru॒ṣasa̭śca॒kāra̭ | sa ni॒rudhyā॒ nahṷṣo ya॒hvo a॒gniḥ | viśa̭ścakre bali॒hṛta॒-ssaho̭bhiḥ || |
pūrva̭-ndevā॒ apa̭reṇā-nu॒paśya॒ñjanma̭bhiḥ | janmā॒nyava̭raiḥ॒ parā̭ṇi | vedā̭ni devā a॒yama॒smīti॒ mām | a॒hagṃ hi॒tvā śarī̭ra-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā᳚t || prā॒ṇā॒pā॒nau cakṣu॒-śśrotra᳚m | vāca॒-mmana̭si॒ sambhṛ̭tām | hi॒tvā śarī̭ra-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā᳚t | ā bhūti॒-mbhūtiṃ̭-va~॒yama̭śnavāmahai || |
ha॒vya॒vāha̭-mabhimāti॒ṣā-'ha᳚m | ra॒kṣo॒haṇa॒-mpṛta̭nāsu ji॒ṣṇum | jyoti̭ṣmanta॒-ndīdya̭ta॒-mpura̭ndhim | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta॒mā hṷvema || svi̭ṣṭamagne a॒bhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya | u॒ru-nnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒jara̭-nna॒ āyuḥ̭ || || 1 ||
tubhya॒-ndaśa̭ (a. 1)
anuvākaṃ 2 - tāsā-mbrāhmaṇam
de॒vebhyo॒ vai sva॒rgo lo॒kasti॒ro̭-'bhavat |
te pra॒jāpa̭ti-mabruvann |
prajā̭pate sva॒rgo vai no̭ lo॒kasti॒ro̭-'bhūt | tamanvi॒ccheti̭ | taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat | taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat |
tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam | eṣṭa̭yo ha॒vai nāma̭ |
tā iṣṭa̭ya॒ ityāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭ priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 2 ||
tamāśā᳚-'bravīt | prajā̭pata ā॒śayā॒ vai śrā᳚myasi |
a॒hamu॒ vā āśā᳚-'smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tyā-''śā̭ bhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat |
ā॒śāyai̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā-''śā̭ 'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma̭vindat | sa॒tyā ha॒ vā a॒syāśā̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te | ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ || so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒-''śāyai॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 3 ||
ta-ṅkāmo᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ kāmḙna॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒vai kāmo᳚-'smi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyaḥ kāmo̭ bhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | kāmā̭ya ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyaḥ kāmo̭-'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyo ha॒ vā a̭sya॒ kāmo̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 4 ||
ta-mbrahmā᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ brahma̭ṇā॒ vaiśrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai brahmā᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te brahma॒ṇvān. ya॒jño bha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | brahma̭ṇe ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ brahma॒ṇvān. ya॒jño̭-'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | bra॒hma॒ṇvān. ha॒ vā a̭sya ya॒jño bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te | ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒ 'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 5 ||
taṃ-ya~॒jño᳚-'bravīt | prajā̭pate ya॒jñena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai ya॒jño᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyo ya॒jño bha̭vaṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | ya॒jñāya̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyo ya॒jño̭-'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sa॒tyo ha॒ vā a̭sya ya॒jño bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā̭ ya॒jñāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 6 ||
tamāpo᳚-'bruvann | prajā̭pate॒-'phsu vai sarve॒ kāmā᳚-śśri॒tāḥ | va॒yamu॒ vā āpa̭ssmaḥ | a॒smānnu ya̭jasva | atha॒ tvayi॒ sarve॒ kāmā᳚-śśrayiṣyante | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | a॒dbhyaśca॒rum |
anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasmi॒n-thsarve॒ kāmā̭ aśrayanta | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sarvḙ ha॒ vā a̭smi॒n kāmā᳚-śśrayante | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ 'dbhya-ssvāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 7 ||
tama॒gni rba̭li॒māna̭bravīt |
prajā̭pate॒ 'gnaye॒ vai ba̭li॒mate॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭ranti | a॒hamu॒ vā a॒gni rba̭li॒māna̭smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭riṣyanti |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | a॒gnayḙ bali॒matḙ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasmai॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒li-ma̭harann | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sarvā̭ṇi ha॒ vā a̭smai bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭ranti | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ 'gnayḙ bali॒mate॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 8 ||
tamanṷvittira-bravīt | prajā̭pate sva॒rgaṃ-vai~ lo॒kamanṷ-vivithsasi | a॒hamu॒ vā anṷvittirasmi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyā 'nṷvitti-rbhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat |
anṷvittyai ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā 'nṷvittirabhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma̭vindat |
sa॒tyā ha॒ vā a॒syānṷvitti-rbhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā-'nṷvittyai॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 9 ||
tā vā e॒tā-ssa॒pta sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ dvāraḥ̭ |
di॒va-śśyḙna॒yo 'nṷvittayo॒ nāma̭ |
āśā᳚ pratha॒māgṃ ra̭kṣati |
kāmo᳚ dvi॒tīyā᳚m | brahma̭ tṛ॒tīyā᳚m | ya॒jñaśca̭tu॒rthīm | āpaḥ̭ pañca॒mīm |
a॒gni rba̭li॒mān-thṣa॒ṣṭhīm | anṷvitti-ssapta॒mīm |
anṷ ha॒ vai sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
kā॒ma॒cāro᳚-'sya sva॒rge lo॒ke bha̭vati |
ya e॒tābhi॒-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
ya ṷcainā e॒vaṃ-ve~da̭ | tāsva̭nvi॒ṣṭi | pa॒ṣṭhau॒hī॒ va॒rā-nda̭dyā-tka॒gṃ॒ sañca̭ |
striyai̭ cābhā॒ragṃ samṛ̭ddhyai || 10 ||
anuvākaṃ 3 - upāghā nāmeṣṭayaḥ
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āyann | tapa॒sar​ṣa̭ya॒-ssva̭ranva̭vindann |
tapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒mārā̭tīḥ |
yene॒daṃ-vi~śva॒-mpari̭bhūtaṃ॒-ya~dasti̭ ||
pra॒tha॒ma॒ja-nde॒vagṃ ha॒viṣā̭ vidhema | sva॒ya॒bhu-mbrahma̭ para॒ma-ntapo॒ yat |
sa e॒va pu॒tra-ssa pi॒tā sa mā॒tā |
tapo̭ ha ya॒kṣa-mpra̭tha॒magṃ samba̭bhūva ||
śra॒ddhayā dḙvo deva॒tva-ma̭śnute |
śra॒ddhā pra̭ti॒ṣṭhā lo॒kasya̭ de॒vī || 11 ||
sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jña-māgā᳚t |
kāma̭vathsā॒ 'mṛta॒-nduhā̭nā ||
śra॒ddhā de॒vī pra̭thama॒jā ṛ॒tasya̭ |
viśva̭sya bha॒rtrī jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā |
tāg​ śra॒ddhāgṃ ha॒viṣā̭ yajāmahe |
sā no̭ lo॒ka-ma॒mṛta̭-ndadhātu |
īśā̭nā de॒vī bhuva̭na॒syādhi̭patnī || āgā᳚thsa॒tyagṃ ha॒viri॒da-ñjṷṣā॒ṇam |
yasmā᳚dde॒vā ja̭jñire॒ bhuva̭nañca॒ viśve᳚ |
tasmai̭ vidhema ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ || 12 ||
yathā̭ de॒vai-ssa̭dha॒māda̭-mmadema ||
yasya̭ prati॒ṣṭho-rva̭ntari̭kṣam |
yasmā᳚dde॒vā ja̭jñire॒ bhuva̭nañca॒ sarve᳚ |
tathsa॒tya-marca॒dupa̭ya॒jña-nna॒ āgā᳚t | brahmāhṷtī॒-rupa॒moda̭mānam ||
mana̭so॒ vaśe॒ sarva̭mi॒da-mba̭bhūva |
nānyasya॒ mano॒ vaśa॒manvi̭yāya |
bhī॒ṣmo hi de॒va-ssaha̭sa॒-ssahī̭yān |
sa no̭ juṣā॒ṇa upa̭ ya॒jñamāgā᳚t ||
ākṷ̄tīnā॒-madhi̭pati॒-ñceta̭sā-ñca || 13 ||
sa॒ṅka॒lpajṷ̄ti-nde॒vaṃ-vi~̭pa॒ścim |
mano॒ rājā̭nami॒ha va॒rdhaya̭ntaḥ |
u॒pa॒ha॒ve᳚ 'sya suma॒tau syā̭ma ||
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇam |
yena̭ pū॒tastara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tāḥ |
ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema ||
lo॒kasya॒ dvāra̭-marci॒ma-tpa॒vitra᳚m |
jyoti̭ṣma॒-dbhrāja̭māna॒-mmaha̭svat | a॒mṛta̭sya॒ dhārā̭ bahu॒dhā doha̭mānam |
cara̭ṇa-nno lo॒ke sudhi̭tā-ndadhātu ||
a॒gnirmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒ku-tpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhāna̭-ndadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m || ||
anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || ||
ha॒vya॒vāha̭-mabhimāti॒ṣā-'ha᳚m | ra॒kṣo॒haṇa॒-mpṛta̭nāsu ji॒ṣṇum | jyoti̭ṣmanta॒-ndīdya̭ta॒-mpura̭ndhim | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta॒mā hṷvema || svi̭ṣṭamagne a॒bhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya | u॒ru-nnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒jara̭-nna॒ āyuḥ̭ || || 14 ||
(de॒vī - ghṛ॒tena॒ - ceta̭sā-ñca॒ - doha̭māna-ñca॒tvāri̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - tāsā-mbrāhmaṇam
de॒vebhyo॒ vai sva॒rgo lo॒kasti॒ro̭ 'bhavat |
te pra॒jāpa̭ti-mabruvann | prajā̭pate sva॒rgo
vai no̭ lo॒kasti॒ro̭-'bhūt | tamanvi॒ccheti̭ |
taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat |
taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒ rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat | tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam | eṣṭa̭yo ha॒ vai nāma̭ | tā iṣṭa̭ya॒ ityā ca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa |
pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 15 ||
ta-ntapo᳚-' bravīt | prajā̭pate॒ tapa̭sā॒ vai
śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai tapo᳚-' smi |
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tya-ntapo̭ bhaviṣyati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | tapa̭se ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-ntapo̭ 'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tya gṃ ha॒ vā a̭sya॒ tapo̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ svāhā॒ tapa̭se॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 16 ||
tagg​ śra॒ddhā-'bra̭vīt | prajā̭pate śra॒ddhayā॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai śra॒ddhā-'smi̭ | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyā śra॒ddhā bha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | śra॒ddhāyai̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā śra॒ddhā-'bha̭vat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyā ha॒ vā a̭sya śra॒ddhā bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ svāhā᳚ śra॒ddhāyai॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 17 ||
tagṃ sa॒tya-ma̭bravīt | prajā̭pate sa॒tyena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai sa॒tyama̭smi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyagṃ sa॒tya-mbha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | sa॒tyāya̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyagṃ sa॒tyama̭bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya sa॒tya-mbha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā̭ sa॒tyāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 18 ||
ta-mmano᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ mana̭sā॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai mano᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tya-mmano̭ bhaviṣyati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | mana̭se ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-mmano̭-'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya॒ mano̭ bhavati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcaina de॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā॒ mana̭se॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 19 ||
ta-ñcara̭ṇa-mabravīt | prajā̭pate॒ cara̭ṇena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai cara̭ṇamasmi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tya-ñcara̭ṇa-mbhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | cara̭ṇāya ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-ñcara̭ṇamabhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya॒ cara̭ṇa-mbhavati |
anṷsva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā॒ cara̭ṇāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 20 ||
tā vā e॒tāḥ pañca̭ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ dvāraḥ̭ |
apā̭ghā॒ anṷvittayo॒ nāma̭ | tapaḥ̭ pratha॒māgṃ ra̭kṣati | śra॒ddhā dvi॒tīyā᳚m | sa॒tya-ntṛ॒tīyā᳚m |
mana̭ścatu॒rthīm | cara̭ṇa-mpañca॒mīm |
anṷ ha॒ vai sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
kā॒ma॒cāro᳚-'sya sva॒rge lo॒ke bha̭vati |
ya e॒tābhi॒-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
ya ṷcainā e॒vaṃ-ve~da̭ |
anuvākaṃ 5 - cātur​hotracayanam
brahma॒ vai catṷr​hotāraḥ | catṷr​hotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nirmi̭taḥ | nainagṃ̭ śa॒ptam | nābhica̭rita॒-māga̭cchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo ha॒ vai catṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | atho॒ pañca̭ hotṛtvam |
sarvā̭ hāsmai॒ diśaḥ̭ kalpante |
vā॒caspati॒r॒ hotā॒ daśa̭hotṝṇām |
pṛ॒thi॒vī hotā॒ catṷr​hotṝṇām || 22 ||
a॒gnir-hotā॒ pañca̭hotṝṇām | vāghotā॒ ṣaḍḍho̭tṝṇām |
ma॒hāha̭vi॒r॒ hotā̭ sa॒ptaho̭tṝṇām |
e॒tadvai catṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvam |
atho॒ pañca̭hotṛtvam | sarvā̭ hāsmai॒ diśaḥ̭ kalpante | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
e॒ṣā vai sa̭rva vi॒dyā | e॒ta-dbhḙṣa॒jam |
e॒ṣā pa॒ṅkti-ssva॒rgasya̭ lo॒kasyā᳚-ñja॒sāya̭ni-ssru॒tiḥ || 23 ||
e॒tān. yo-'ddhyai-tyacha̭dirda॒r॒śe yāva̭tta॒rasa᳚m | sva̭reti | a॒na॒pa॒bra॒va-ssarva॒māyṷreti | vi॒ndate᳚ pra॒jām | rā॒yaspoṣa̭-ṅgaupa॒tyam |
bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || e॒tān. yo-'ddhyaiti̭ | spṛ॒ṇotyā॒tmāna᳚m | pra॒jā-mpi॒tṝn ||
e॒tān. vā a̭ru॒ṇa aṷpave॒śi rvi॒dāñca̭kāra || 24 ||
e॒taira̭dhivā॒damapā̭jayat | atho॒ viśva̭-mpā॒pmāna᳚m | sva̭ryayau | e॒tān. yo-'ddhyaiti̭ | a॒dhi॒vā॒da-ñja̭yati | atho॒ viśva̭-mpā॒pmāna᳚m | sva̭reti || e॒taira॒gni-ñci̭nvīta sva॒rgakā̭maḥ |
e॒tairāyṷṣkāmaḥ | pra॒jā pa॒śukā̭mo vā || 25 ||
pu॒rastā॒-ddaśa̭hotāra॒-muda̭ñca॒-mupa̭dadhāti yāvatpa॒dam | hṛda̭yaṃ॒-ya~jṷṣī॒ patnyaṷ ca | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prāñca॒-ñcatṷr​hotāram |
pa॒ścāduda̭ñca॒-mpañca̭ hotāram | u॒tta॒ra॒taḥ prāñca॒gṃ॒ ṣaḍḍho̭tāram |
u॒pari̭ṣṭā॒-tprāñcagṃ̭ sa॒ptaho̭tāram | hṛda̭yaṃ॒-ya~jūgṃ̭ṣi॒ patnya̭śca |
ya॒thā॒va॒kā॒śa-ṅgrahāṋ | ya॒thā॒va॒kā॒śa-mpra̭tigra॒hān ~lo̭ka-mpṛ॒ṇāśca̭ |
sarvā̭ hāsyai॒tā de॒vatāḥ᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā̭ bhavanti || 26 ||
sadḙvama॒gni-ñci̭nute ||
ra॒thasa̭minta-śceta॒vyaḥ̭ | vajro॒ vai rathaḥ̭ |
vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vyagg​ stṛṇute | pa॒kṣa-ssa̭minta-śceta॒vyaḥ̭ |
e॒tāvā॒n॒. vai rathaḥ̭ | yāva̭tpa॒kṣaḥ | ra॒thasa̭mintame॒va ci̭nute ||
i॒mame॒va lo॒ka-mpa̭śuba॒ndhenā॒bhija̭yati |
atho̭ agniṣṭo॒mena̭ || 27 ||
a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna | sva̭ratirā॒treṇa̭ | sarvā᳚n ~lo॒kāna̭hī॒nena̭ | atho̭ sa॒treṇa̭ || varo॒ dakṣi̭ṇā | varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇoti |
ā॒tmā hi varaḥ̭ || eka̭vigṃśati॒ rdakṣi̭ṇā dadāti |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vā i॒ta-ssva॒rgo lo॒kaḥ | prasva॒rgaṃ-lo~॒kamā᳚pnoti || 28 ||
a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | a॒mume॒vā-di॒tyamā᳚pnoti || śa॒ta-nda̭dāti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || sa॒hasra̭-ndadāti |
sa॒hasra̭ sammita-ssva॒rgo lo॒kaḥ |
sva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || a॒nvi॒ṣṭa॒ka-ndakṣi̭ṇā dadāti | sarvā̭ṇi॒ vayāgṃ̭si || 29 ||
sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syā-va̭ruddhyai || yadi॒ na vi॒ndeta̭ | ma॒nthānḙtāva॒to da̭dyādoda॒nān. vā᳚ | a॒śnu॒te ta-ṅkāma᳚m | yasmai॒ kāmā̭yā॒-gniścī॒yate᳚ || pa॒ṣṭhau॒hī-ntva॒ntarva̭tī-ndadyāt |
sā hi sarvā̭ṇi॒ vayāgṃ̭si | sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syā-va̭ruddhyai || 30 ||
hira̭ṇya-ndadāti | hira̭ṇya-jyotire॒va sva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || vāso̭ dadāti | tenāyuḥ॒ prati̭rate || ve॒di॒tṛ॒tī॒ye ya̭jeta | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ |
sa sa̭tyama॒gni-ñci̭nute || tade॒ta-tpa̭śuba॒ndhe brāhma̭ṇa-mbrūyāt | neta̭reṣu ya॒jñeṣṷ ||
yo ha॒ vai catṷr​hotṝ-nanusava॒na-nta̭rpayita॒vyāṋ. veda̭ || 31 ||
tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati |
e॒te vai catṷr​hotāro 'nusava॒na-nta̭rpayita॒vyāḥ᳚ | ye brā᳚hma॒ṇā ba̭hu॒vidaḥ̭ |
tebhyo॒ yaddakṣi̭ṇā॒ na naye᳚t | duri̭ṣṭagg​ syāt | a॒gnima̭sya vṛñjīrann |
tebhyo̭ yathā śra॒ddha-nda̭dyāt | svi̭ṣṭame॒vaitatkri̭yate |
nāsyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjate || 32 ||
hi॒ra॒ṇye॒ṣṭa॒ko bha̭vati | yāva̭dutta॒ma-ma̭ṅguli-kā॒ṇḍaṃ-ya~̭jña pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
tejo॒ hira̭ṇyam || yadi॒ hira̭ṇya॒-nna vi॒ndet | śarka̭rā a॒ktā upa̭daddhyāt | tejo̭ ghṛ॒tam | satḙjasame॒-vāgni-ñci̭nute || a॒gniñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jeta maitrāvaru॒ṇyā vā᳚ |
vī॒ryḙṇa॒ vā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate |
yo᳚-'gniñci̭nu॒te || 33 ||
yāva̭de॒va vī॒rya᳚m | tada̭smi-ndadhāti ||
brahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti |
e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam |
sā॒r​ṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti | ya e॒tama॒gni-ñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || e॒tade॒va sā̭vi॒tre brāhma̭ṇam |
atho̭ nācike॒te || 34 ||
(hotā॒ catṷr​hotṝṇāg​ - sru॒ti - śca̭kāra - vā - bhavantya - gniṣṭo॒menā᳚ - pnoti॒ - vayāgṃ̭si॒ - vayāgṃ̭si॒ - sarva॒syāptyai॒ sarva॒syāva̭ruddhyai॒ - veda̭ - vṛñjate - cinu॒te - +nava̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - vaiśvasṛjacayanam
yaccā॒mṛtaṃ॒-ya~cca martya᳚m | yacca॒ prāṇi̭ti॒ yacca॒ na | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā | tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || sarvā॒-sstriya॒-ssarvā᳚-npu॒gṃ॒saḥ | sarva॒-nna strī̭-pumañca॒ yat |
sarvā॒stāḥ || yāva̭ntaḥ pā॒gṃ॒savo॒ bhūmeḥ᳚ || 35 ||
saṅkhyā̭tā devamā॒yayā᳚ | sarvā॒stāḥ || yāva̭nta॒ ūṣāḥ᳚ paśū॒nām | pṛ॒thi॒vyā-mpuṣṭi̭ r​hi॒tāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒-ssika̭tā॒-ssarvāḥ᳚ |
a॒phsva̭ntaśca॒ yā-śśri॒tāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒-śśarka̭rā॒ dhṛtyai᳚ | a॒syā-mpṛ̭thi॒vyāmadhi̭ || 36 ||
sarvā॒stāḥ || yāva॒nto-'śmā̭no॒-'syā-mpṛ̭thi॒vyām | pra॒ti॒ṣṭhāsu॒ prati̭ṣṭhitāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī rvī॒rudha॒-ssarvāḥ᳚ |
viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanṷ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒roṣa̭dhī॒-ssarvāḥ᳚ |
viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanṷ | sarvā॒stāḥ || 37 ||
yāva̭nto॒ vana॒spata̭yaḥ | a॒syā-mpṛ̭thi॒vyāmadhi̭ | sarvā॒stāḥ ||
yāva̭nto grā॒myāḥ pa॒śava॒-ssarve᳚ | ā॒ra॒ṇyāśca॒ ye | sarvā॒stāḥ || ye dvi॒pāda॒-ścatṷṣpādaḥ | a॒pāda̭ udarasa॒rpiṇaḥ̭ |
sarvā॒stāḥ || yāva॒dāñja̭-namu॒cyate᳚ || 38 ||
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ || yāva̭tkṛ॒ṣṇāya̭sa॒gṃ॒ sarva᳚m |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ ||
yāva̭ llo॒hāya̭sa॒gṃ॒ sarva᳚m |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ sīsa॒gṃ॒ sarva॒-ntrapṷ |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam || 39 ||
sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ raja॒tam | de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam |
sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ suva̭rṇa॒gṃ॒ hari̭tam | de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 40 ||
[bhūme॒ - radhi॒ - viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanu॒ sarvā॒stā - u॒cyata̭ - mānu॒ṣagṃ - sī̭da ] (a. 6)
(yacca॒ striyaḥ̭ pā॒gṃ॒sava॒ ūṣā॒-ssika̭tā॒-śśarka̭rā॒ aśmā̭no vī॒rudha॒ oṣa̭dhī॒-rvana॒spata̭yo grā॒myā ye dvi॒pādo॒ yāva॒dāñja̭naṃ॒-yā~va̭-tkṛ॒ṣṇāya̭saṃ
~lo॒hāya̭sa॒gṃ॒ sīsa॒gṃ॒ hira̭ṇya॒gṃ॒ suva̭rṇa॒gṃ॒ hari̭tama॒ṣṭāda̭śa)
anuvākaṃ 7 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā॒ diśo̭ di॒kṣu | yaccā॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe |
tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da ||
a॒ntari̭kṣañca॒ keva̭lam |
yaccā॒smi-nna̭nta॒rāhi̭tam |
sarvā॒stāḥ || ā॒nta॒ri॒kṣya̭śca॒ yāḥ pra॒jāḥ || 41 ||
ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa̭śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || sarvā̭-nudā॒rān-thsa॒lilāṋ |
a॒ntari̭kṣe॒ prati̭ṣṭhitān | sarvā॒stāḥ ||
sarvā̭-nudā॒rān-thsa̭li॒lān |
sthā॒va॒rāḥ pro॒ṣyā᳚śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || sarvā॒-ndhuni॒gṃ॒ sarvā᳚n-dhva॒gṃ॒sān |
hi॒mo yacca̭ śī॒yate᳚ || 42 ||
sarvā॒stāḥ || sarvā॒-nmarī̭cī॒n॒. vita̭tān | nī॒hā॒ro yacca̭ śī॒yate᳚ | sarvā॒stāḥ || sarvā̭ vi॒dyuta॒-ssarvā᳚n-thstanayi॒tnūn | hrā॒dunī॒ ryacca̭ śī॒yate᳚ | sarvā॒stāḥ || sarvā॒-ssrava̭ntī-ssa॒ritaḥ̭ |
sarva̭maphsu ca॒rañca॒ yat | sarvā॒stāḥ || 43 ||
yāśca॒ kūpyā॒ yāśca̭ nā॒dyā᳚-ssamu॒driyāḥ᳚ | yāśca̭ vaiśa॒ntīru॒ta prā̭sa॒cīryāḥ |
sarvā॒stāḥ || ye co॒ttiṣṭha̭nti jī॒mūtāḥ᳚ |
yāśca॒ var​ṣa̭nti vṛ॒ṣṭayaḥ̭ | sarvā॒stāḥ || tapa॒steja̭ ākā॒śam | yaccā̭kā॒śe prati̭ṣṭhitam |
sarvā॒stāḥ || vā॒yuṃ-va~yāgṃ̭si॒ sarvā̭ṇi || 44 ||
a॒nta॒ri॒kṣa॒ca॒rañca॒ yat | sarvā॒stāḥ || a॒gnigṃ sūrya̭-ñca॒ndram | mi॒traṃ-va~rṷṇa॒-mbhaga᳚m | sarvā॒stāḥ || sa॒tyagg​ śra॒ddhā-ntapo॒ dama᳚m |
nāma̭ rū॒pañca̭ bhū॒tānā᳚m | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 45 ||
(pra॒jā-hi॒mo yacca̭ śī॒yate॒-sarvā॒stāḥ-sarvā̭ṇi॒-brahma॒ṇaika̭-ñca) (a. 7)
(diśo॒-'ntari̭kṣamāntari॒kṣya̭ udā॒rānṷdā॒rā-ndhuni॒-mmarī̭cīn. vi॒dyutaḥ॒
srava̭ntī॒ryāśca॒ ye ca॒ tapo̭ vā॒yuma॒gnigṃ sa॒tya-mpañca̭daśa)
anuvākaṃ 8 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā॒-ndiva॒gṃ॒ sarvā᳚-nde॒vā-ndi॒vi |
yaccā॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒svada-dhru॒vā sī̭da || yāva̭tī॒ stāra̭kā॒-ssarvāḥ᳚ |
vita̭tā roca॒ne di॒vi | sarvā॒stāḥ || ṛco॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sāmā̭ni || 46 ||
a॒tha॒rvā॒ṅgi॒rasa̭śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || i॒ti॒hā॒sa॒pu॒rā॒ṇañca̭ |
sa॒rpa॒de॒va॒ja॒nāśca॒ ye | sarvā॒stāḥ ||
ye ca̭ lo॒kā ye cā̭lo॒kāḥ |
a॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam | sarvā॒stāḥ ||
yacca॒ brahma॒ yaccā᳚bra॒hma |
a॒nta rbra॒hma-nprati̭ṣṭhitam || 47 ||
sarvā॒stāḥ || a॒ho॒rā॒trāṇi॒ sarvā̭ṇi | a॒drdha॒mā॒sāg​śca॒ keva̭lān |
sarvā॒stāḥ || sarvā̭nṛ॒tūn-thsarvā᳚-nmā॒sān | saṃ॒​va~॒thsa॒rañca॒ keva̭lam |
sarvā॒stāḥ || sarva॒-mbhūta॒gṃ॒ sarva॒-mbhavya᳚m | yaccā॒to-'dhi̭ bhavi॒ṣyati̭ |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe |
tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 48 ||
(sāmā̭ni - bra॒hma-nprati̭ṣṭhitaṃ - kṛ॒tvā trīṇi̭ ca) (a. 8)
(diva॒-ntāra̭kā॒ ṛca̭ itihāsapurā॒ṇa-ñca॒ ye ca॒ yaccā̭horā॒trāṇyṛ॒tū-nbhūta॒-nnava̭)
anuvākaṃ 9 - brahmā sadasyāsīno vauśvasṛjān vyācaṣṭe
ṛ॒cā-mprācī̭ maha॒tī digṷcyate |
dakṣi̭ṇā-māhu॒ ryajṷṣāmapā॒rām |
atha̭rvaṇā॒-magṃi̭rasā-mpra॒tīcī᳚ |
sāmnā॒-mudī̭cī maha॒tī digṷcyate ||
ṛ॒gbhiḥ pū᳚rvā॒hṇe di॒vi de॒va ī̭yate |
ya॒ju॒rve॒de ti̭ṣṭhati॒ maddhye॒ ahnaḥ̭ |
sā॒ma॒ve॒de-nā᳚stama॒ye mahī̭yate |
vedai॒-raśū᳚nya-stri॒bhirḙti॒ sūryaḥ̭ ||
ṛ॒gbhyo jā॒tāgṃ sa̭rva॒śo mūrti̭-māhuḥ |
sarvā॒ gati̭ ryāju॒ṣī hai॒va śaśva̭t || 49 ||
sarva॒-nteja̭ ssāmarū॒pyagṃ ha̭ śaśvat | sarvagṃ̭ he॒da-mbrahma̭ṇā hai॒va sṛ॒ṣṭam ||
ṛ॒gbhyo jā॒taṃ-vai~śyaṃ॒-va~rṇa̭-māhuḥ | ya॒ju॒rve॒da-ṅkṣa̭tri॒yasyā̭-hu॒ryoni᳚m |
sā॒ma॒ve॒do brā᳚hma॒ṇānā॒-mprasṷ̄tiḥ |
pūrve॒ pūrve᳚bhyo॒ vaca̭ e॒ta-dṷ̄cuḥ ||
ā॒da॒r॒śa-ma॒gni-ñci̭nvā॒nāḥ |
pūrvḙ viśva॒ sṛjo॒-'mṛtāḥ᳚ |
śa॒taṃ-va~̭r​ṣa saha॒srāṇi̭ | dī॒kṣi॒tā-ssa॒tra-mā̭sata || 50 ||
tapa̭ āsī-dgṛ॒hapa̭tiḥ | brahma̭ bra॒hmābha̭va-thsva॒yam | sa॒tyagṃ ha॒ ho tai̭ṣā॒māsī᳚t |
ya-dvi̭śva॒sṛja॒ āsa̭ta ||
a॒mṛta̭-mebhya॒ uda̭gāyat |
sa॒hasra̭-mparivathsa॒rān |
bhū॒tagṃ ha̭ prasto॒ taiṣā॒māsī᳚t |
bha॒vi॒ṣya-tprati̭ cāharat ||
prā॒ṇo a̭ddhva॒ryu-ra̭bhavat |
i॒dagṃ sarva॒gṃ॒ siṣā̭satām || 51 ||
a॒pā॒no vi॒dvā-nā॒vṛtaḥ̭ | prati॒ prāti̭ṣṭha-daddhva॒re || ā॒rta॒vā ṷpagā॒tāraḥ̭ | sa॒da॒syā̭ ṛ॒tavo̭-'bhavann | a॒rdha॒mā॒sāśca॒ māsā᳚śca | ca॒ma॒sā॒-ddhva॒rya॒vo-'bha̭vann ||
aśagṃ̭ sa॒-dbrahma̭ṇa॒-stejaḥ̭ |
a॒cchā॒vā॒ko 'bha̭va॒-dyaśaḥ̭ |
ṛ॒ta-mḙṣā-mpraśā॒stā-''sī᳚t |
ya-dvi̭śva॒ sṛja॒ āsa̭ta || 52 ||
ūrg-rājā̭na॒-muda̭vahat | dhru॒va॒ go॒pa-ssaho̭-'bhavat | ojo॒-'bhya̭ṣṭau॒-dgrāv.ṇṇaḥ̭ |
ya-dvi̭śva॒ sṛja॒ āsa̭ta ||
apa̭citiḥ po॒trīyā̭-mayajat | ne॒ṣṭrīyā̭-mayaja॒-ttviṣiḥ̭ | āgnī᳚ddhrā-dvi॒duṣī̭ sa॒tyam | śra॒ddhā hai॒vā ya̭ja-thsva॒yam || irā॒ patnī̭ viśva॒ sṛjā᳚m | ākṷ̄ti-rapinaḍḍha॒viḥ || 53 ||
i॒ddhmagṃ ha॒ kṣuc cai᳚bhya u॒gre | tṛ॒ṣṇā cā va̭hatāmu॒bhe || vāgḙṣāgṃ subrahma॒ṇyā-''sī᳚t | cha॒ndo॒ yo॒gān. vi̭jāna॒tī |
ka॒lpa॒ta॒ntrāṇi̭ tanvā॒nā-'haḥ̭ | sa॒gg॒sthāśca̭ sarva॒śaḥ || a॒ho॒rā॒tre pa̭śupā॒lyau | mu॒hū॒rtāḥ pre॒ṣyā̭ abhavann | mṛ॒tyus tada̭-bhava-ddhā॒tā | śa॒mi॒to gro vi॒śā-mpatiḥ̭ || 54 ||
vi॒śva॒sṛjaḥ̭ pratha॒mā-ssa॒tra-mā̭sata | sa॒hasra̭ sama॒-mprasṷtena॒ yantaḥ̭ |
tato̭ ha jajñe॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ | hi॒ra॒ṇmayaḥ̭ śa॒kuni॒ rbrahma॒ nāma̭ || yena॒ sūrya॒-stapa̭ti॒ teja̭se॒-ddhaḥ | pi॒tā pu॒treṇa̭ pitṛ॒mān. yoni̭yonau | nāvḙdavi-nmanute॒ ta-mbṛ॒hanta᳚m | sa॒rvā॒nu॒bhu-mā॒tmānagṃ̭ samparā॒ye ||
e॒ṣa ni॒tyo ma̭hi॒mā brā᳚hma॒ṇasya̭ |
na karma̭ṇā vardhate॒ no kanī̭yān || 55 ||
tasyai॒vātmā pa̭da॒vittaṃ-vi~̭ditvā |
na karma̭ṇā lipyate॒ pāpa̭kena ||
pañca̭pañcā॒śata̭-stri॒vṛtaḥ̭ saṃ​va~thsa॒rāḥ |
pañca̭pañcā॒śataḥ̭ pañcada॒śāḥ | pañca̭pañcā॒śataḥ̭ saptada॒śāḥ |
pañca̭pañcā॒śata̭ ekavi॒gṃ॒śāḥ |
vi॒śva॒sṛjāgṃ̭ sa॒hasra̭ saṃ​va~thsaram ||
e॒tena॒ vai vi̭śva॒sṛja̭ i॒daṃ-vi~śva̭-masṛjanta | ya-dviśva॒-masṛ̭janta | tasmā᳚-dviśva॒sṛjaḥ̭ ||
viśva̭-menā॒-nanu॒ prajā̭yate | brahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katāṃ᳚-ya~nti |
e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam | sā॒r​ṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katāṃ᳚-ya~nti |
ya e॒ta-dṷpa॒yanti̭ | ye cai̭na॒-tprāhuḥ̭ |
yebhya̭-ścaina॒-tprāhuḥ̭ ||
om || 56 ||
(śaśva̭ - dāsata॒ - siṣā̭satā॒ - māsa̭ta - ha॒viṣ - patiḥ॒ - kanī̭yā॒n - tasmā᳚-dviśva॒sṛjo॒-'ṣṭau ca̭) (a. 9)
(tubhyaṃ̭ - de॒vebhya॒ - stapa̭sā - de॒vebhyo॒ - brahma॒ vai catṷr​hotāro॒ - yaccā॒mṛta॒gṃ॒ - sarvā॒ diśo̭ di॒kṣu - sarvā॒-ndiva̭ - mṛ॒cā-mprācī॒ nava̭)
(tubhyaṃ॒ - tapa̭sā॒ - tā vā e॒tāḥ pañca॒ - hira̭ṇya-ndadāti॒ - sarvā॒ diśa॒ - stapa̭ āsīdgṛ॒hapa̭ti॒-ṣṣaṭpa̭ñcā॒śat)
(tubhya॒-moṃ)
|| hariḥ̭ om ||
|| taittirīya yajurbrāhmaṇe kāṭhake tṛtīya praśna-ssamāptaḥ ||
|| iti taittirīya yajurbrāhmaṇe kāṭhakaṃ samāptam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे काठके तृतीयः प्रश्नः - वैश्वसृजचयनम्
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
चातुर्​होत्रचयनं-वैँश्वसृजचयन-ञ्च
अनुवाकं 1 - वैश्वसृजचयनाङ्गभूताः दिवश्श्येनय इष्टयः
तुभ्य॒-न्ता अ॑ङ्गिरस्तम॒ विश्वा᳚-स्सुक्षि॒तयः॒ पृथ॑क् । अग्ने॒ कामा॑य येमिरे ॥ अ॒श्याम॒ त-ङ्काम॑मग्ने॒ तवो॒ त्य॑श्याम॑ र॒यिग्ं र॑यिव-स्सु॒वीर᳚म् । अ॒श्याम॒ वाज॑म॒भि वा॒जय॑न्तो॒ ऽश्याम॑ द्यु॒म्नम॑जरा॒जर॑-न्ते ॥ ।
आशा॑ना-न्त्वा ऽऽशापा॒लेभ्यः॑ । च॒तुर्भ्यो॑ अ॒मृते᳚भ्यः । इ॒द-म्भू॒तस्याध्य॑क्षेभ्यः । वि॒धेम॑ ह॒विषा॑ व॒यम् ॥ विश्वा॒ आशा॒ मधु॑ना॒ सग्ंसृ॑जामि । अ॒न॒मी॒वा आप॒ ओष॑धयो भवन्तु । अ॒यं-यँज॑मानो॒ मृधो॒ व्य॑स्यतां अगृ॑भीताः प॒शवः॑ सन्तु॒ सर्वे᳚ ॥ ।
अनु॑ नो॒-ऽद्या-ऽनु॑मतिर्य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒वाह॑नो॒ भव॑ता-न्दा॒शुषे॒ मयः॑ ॥ अन्विद॑नुमते॒ त्व-म्मन्या॑सै॒ शञ्च॑नः कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषः ॥ ।
कामो॑ भू॒तस्य॒ भव्य॑स्य । स॒म्राडेको॒ विरा॑जति । स इ॒द-म्प्रति॑ पप्रथे । ऋ॒तूनु-थ्सृ॑जते व॒शी ॥ काम॒स्तदग्रे॒ सम॑वर्त॒ताधि॑ । मन॑सो॒ रेतः॑ प्रथ॒मं-यँदासी᳚त् । स॒तो बन्धु॒मस॑ति॒ निर॑विन्दन्न् । हृ॒दि प्र॒तीष्या॑ क॒वयो॑ मनी॒षा ॥ ।
ब्रह्म॑ जज्ञा॒न-म्प्र॑थ॒म-म्पु॒रस्ता॒द्वि सी॑म॒त-स्सु॒रुचो॑ वे॒न आ॑वः । स बु॒ध्निया॑ उप॒मा अ॑स्य वि॒ष्ठा-स्स॒तश्च॒ योनि॒मस॑तश्च॒ विवः॑ ॥ पि॒ता वि॒राजा॑मृष॒भो र॑यी॒णाम् । अ॒न्तरि॑क्षं-विँ॒श्वरू॑प॒ आवि॑वेश । तम॒र्कै-र॒भ्य॑र्चन्ति व॒थ्सम् । ब्रह्म॒ सन्त॒-म्ब्रह्म॑णा व॒र्धय॑न्तः ॥ ।
य॒ज्ञो रा॒यो य॒ज्ञ ई॑शे॒ वसू॑नाम् । य॒ज्ञ-स्स॒स्याना॑मु॒त सु॑क्षिती॒नाम् । य॒ज्ञ इ॒ष्टः पू॒र्वचि॑त्ति-न्दधातु । य॒ज्ञो ब्र॑ह्म॒ण्वाग्ं अप्ये॑तु दे॒वान् ॥ अ॒यं-यँ॒ज्ञो व॑र्धता॒-ङ्गोभि॒रश्वैः᳚ । इ॒यं-वेँदिः॑ स्वप॒त्या सु॒वीरा᳚ । इ॒द-म्ब॒र्॒हिरति॑ ब॒र्॒हीग्​ष्य॒न्या । इ॒मं-यँ॒ज्ञं-विँश्वे॑ अवन्तु दे॒वाः ॥ । आपो॑ भ॒द्रा घृ॒तमिदाप॑ आसुर॒ग्नी-षोमौ॑ बिभ्र॒त्याप॒ इ-त्ताः । ती॒व्रो रसो॑ मधु॒पृचा॑ मरङ्ग॒म आ मा᳚ प्रा॒णेन॑ स॒ह वर्च॑सा गन्न् ॥ आदि-त्प॑श्याम्यु॒त वा॑ शृणो॒म्या मा॒ घोषो॑ गच्छति॒ वान्न॑ आसाम् । मन्ये॑ भेजा॒नो अ॒मृत॑स्य॒ तर्​हि॒ हिर॑ण्यवर्णा॒ अतृ॑पं-यँ॒दा वः॑ ॥ ।
तुभ्य॑-म्भरन्ति क्षि॒तयो॑ यविष्ठ । ब॒लिम॑ग्ने॒ अन्ति॑ त॒ ओत दू॒रात् । आ भन्दि॑ष्ठस्य सुम॒ति-ञ्चि॑किद्धि । बृ॒हत्ते॑ अग्ने॒ महि॒ शर्म॑ भ॒द्रम् ॥ यो दे॒ह्यो अन॑मयद्वध॒स्नैः । यो अर्य॑पत्नी-रु॒षस॑श्च॒कार॑ । स नि॒रुध्या॒ नहु॑षो य॒ह्वो अ॒ग्निः । विश॑श्चक्रे बलि॒हृत॒-स्सहो॑भिः ॥ ।
पूर्व॑-न्देवा॒ अप॑रेणा-नु॒पश्य॒ञ्जन्म॑भिः । जन्मा॒न्यव॑रैः॒ परा॑णि । वेदा॑नि देवा अ॒यम॒स्मीति॒ माम् । अ॒हग्ं हि॒त्वा शरी॑र-ञ्ज॒रसः॑ प॒रस्ता᳚त् ॥ प्रा॒णा॒पा॒नौ चक्षु॒-श्श्रोत्र᳚म् । वाच॒-म्मन॑सि॒ सम्भृ॑ताम् । हि॒त्वा शरी॑र-ञ्ज॒रसः॑ प॒रस्ता᳚त् । आ भूति॒-म्भूतिं॑-वँ॒यम॑श्नवामहै ॥ ।
ह॒व्य॒वाह॑-मभिमाति॒षा-ऽह᳚म् । र॒क्षो॒हण॒-म्पृत॑नासु जि॒ष्णुम् । ज्योति॑ष्मन्त॒-न्दीद्य॑त॒-म्पुर॑न्धिम् । अ॒ग्निग्ग्​ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मा हु॑वेम ॥ स्वि॑ष्टमग्ने अ॒भि त-त्पृ॑णाहि । विश्वा॑ देव॒ पृत॑ना अ॒भिष्य । उ॒रु-न्नः॒ पन्था᳚-म्प्रदि॒शन्वि भा॑हि । ज्योति॑ष्मद्धेह्य॒जर॑-न्न॒ आयुः॑ ॥ ॥ 1 ॥
तुभ्य॒-न्दश॑ (अ. 1)
अनुवाकं 2 - तासा-म्ब्राह्मणम्
दे॒वेभ्यो॒ वै स्व॒र्गो लो॒कस्ति॒रो॑-ऽभवत् ।
ते प्र॒जाप॑ति-मब्रुवन्न् ।
प्रजा॑पते स्व॒र्गो वै नो॑ लो॒कस्ति॒रो॑-ऽभूत् । तमन्वि॒च्छेति॑ । तं-यँ॑ज्ञक्र॒तुभि॒-रन्वै᳚च्छत् । तं-यँ॑ज्ञक्र॒तुभि॒-र्नान्व॑विन्दत् ।
तमिष्टि॑भि॒-रन्वै᳚च्छत् । तमिष्टि॑भि॒-रन्व॑विन्दत् ।
तदिष्टी॑ना-मिष्टि॒त्वम् । एष्ट॑यो ह॒वै नाम॑ ।
ता इष्ट॑य॒ इत्याच॑क्षते प॒रोक्षे॑ण । प॒रोक्ष॑ प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ 2 ॥
तमाशा᳚-ऽब्रवीत् । प्रजा॑पत आ॒शया॒ वै श्रा᳚म्यसि ।
अ॒हमु॒ वा आशा᳚-ऽस्मि । मा-न्नु य॑जस्व ।
अथ॑ ते स॒त्या-ऽऽशा॑ भविष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ । स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् ।
आ॒शायै॑ च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्या-ऽऽशा॑ ऽभवत् । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒क-म॑विन्दत् । स॒त्या ह॒ वा अ॒स्याशा॑ भवति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति । य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते । य उ॑ चैनदे॒वं-वेँद॑ ॥ सो-ऽत्र॑ जुहोति । अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒-ऽऽशायै॒ स्वाहा᳚ । अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 3 ॥
त-ङ्कामो᳚-ऽब्रवीत् । प्रजा॑पते॒ कामे॑न॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒वै कामो᳚-ऽस्मि । मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्यः कामो॑ भविष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ । स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । कामा॑य च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् ।
ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्यः कामो॑-ऽभवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् ।
स॒त्यो ह॒ वा अ॑स्य॒ कामो॑ भवति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑ चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ कामा॑य॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 4 ॥
त-म्ब्रह्मा᳚-ऽब्रवीत् । प्रजा॑पते॒ ब्रह्म॑णा॒ वैश्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै ब्रह्मा᳚-ऽस्मि ।
मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते ब्रह्म॒ण्वान्. य॒ज्ञो भ॑विष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ । स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । ब्रह्म॑णे च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ ब्रह्म॒ण्वान्. य॒ज्ञो॑-ऽभवत् । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् । ब्र॒ह्म॒ण्वान्. ह॒ वा अ॑स्य य॒ज्ञो भ॑वति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति । य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते । य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति । अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ ब्रह्म॑णे॒ स्वाहा᳚ । अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ । स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒ ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 5 ॥
तं-यँ॒ज्ञो᳚-ऽब्रवीत् । प्रजा॑पते य॒ज्ञेन॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै य॒ज्ञो᳚-ऽस्मि ।
मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्यो य॒ज्ञो भ॑वष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । य॒ज्ञाय॑ च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्यो य॒ज्ञो॑-ऽभवत् । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् । स॒त्यो ह॒ वा अ॑स्य य॒ज्ञो भ॑वति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञाय॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 6 ॥
तमापो᳚-ऽब्रुवन्न् । प्रजा॑पते॒-ऽफ्सु वै सर्वे॒ कामा᳚-श्श्रि॒ताः । व॒यमु॒ वा आप॑स्स्मः । अ॒स्मान्नु य॑जस्व । अथ॒ त्वयि॒ सर्वे॒ कामा᳚-श्श्रयिष्यन्ते । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । अ॒द्भ्यश्च॒रुम् ।
अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्मि॒न्-थ्सर्वे॒ कामा॑ अश्रयन्त । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् । सर्वे॑ ह॒ वा अ॑स्मि॒न् कामा᳚-श्श्रयन्ते । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति । य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ ऽद्भ्य-स्स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 7 ॥
तम॒ग्नि र्ब॑लि॒मान॑ब्रवीत् ।
प्रजा॑पते॒ ऽग्नये॒ वै ब॑लि॒मते॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॑ ब॒लिग्ं ह॑रन्ति । अ॒हमु॒ वा अ॒ग्नि र्ब॑लि॒मान॑स्मि । मा-न्नु य॑जस्व ।
अथ॑ ते॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॑ ब॒लिग्ं ह॑रिष्यन्ति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । अ॒ग्नये॑ बलि॒मते॑ च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्मै॒ सर्वा॑णि भू॒तानि॑ ब॒लि-म॑हरन्न् । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् । सर्वा॑णि ह॒ वा अ॑स्मै भू॒तानि॑ ब॒लिग्ं ह॑रन्ति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति । य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा॒ ऽग्नये॑ बलि॒मते॒ स्वाहा᳚ । अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 8 ॥
तमनु॑वित्तिर-ब्रवीत् । प्रजा॑पते स्व॒र्गं-वैँ लो॒कमनु॑-विविथ्ससि । अ॒हमु॒ वा अनु॑वित्तिरस्मि । मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्या ऽनु॑वित्ति-र्भविष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तम॒ग्नये॒ कामा॑य पुरो॒डाश॑-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् ।
अनु॑वित्त्यै च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् ।
ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्या ऽनु॑वित्तिरभवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒क-म॑विन्दत् ।
स॒त्या ह॒ वा अ॒स्यानु॑वित्ति-र्भवति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ कामा॑य॒ स्वाहा-ऽनु॑वित्त्यै॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 9 ॥
ता वा ए॒ता-स्स॒प्त स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ द्वारः॑ ।
दि॒व-श्श्ये॑न॒यो ऽनु॑वित्तयो॒ नाम॑ ।
आशा᳚ प्रथ॒माग्ं र॑क्षति ।
कामो᳚ द्वि॒तीया᳚म् । ब्रह्म॑ तृ॒तीया᳚म् । य॒ज्ञश्च॑तु॒र्थीम् । आपः॑ पञ्च॒मीम् ।
अ॒ग्नि र्ब॑लि॒मान्-थ्ष॒ष्ठीम् । अनु॑वित्ति-स्सप्त॒मीम् ।
अनु॑ ह॒ वै स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
का॒म॒चारो᳚-ऽस्य स्व॒र्गे लो॒के भ॑वति ।
य ए॒ताभि॒-रिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते ।
य उ॑चैना ए॒वं-वेँद॑ । तास्व॑न्वि॒ष्टि । प॒ष्ठौ॒ही॒ व॒रा-न्द॑द्या-त्क॒ग्ं॒ सञ्च॑ ।
स्त्रियै॑ चाभा॒रग्ं समृ॑द्ध्यै ॥ 10 ॥
अनुवाकं 3 - उपाघा नामेष्टयः
तप॑सा दे॒वा दे॒वता॒-मग्र॑ आयन्न् । तप॒सर्​ष॑य॒-स्स्व॑रन्व॑विन्दन्न् ।
तप॑सा स॒पत्ना॒-न्प्रणु॑दा॒मारा॑तीः ।
येने॒दं-विँश्व॒-म्परि॑भूतं॒-यँदस्ति॑ ॥
प्र॒थ॒म॒ज-न्दे॒वग्ं ह॒विषा॑ विधेम । स्व॒य॒भु-म्ब्रह्म॑ पर॒म-न्तपो॒ यत् ।
स ए॒व पु॒त्र-स्स पि॒ता स मा॒ता ।
तपो॑ ह य॒क्ष-म्प्र॑थ॒मग्ं सम्ब॑भूव ॥
श्र॒द्धया दे॑वो देव॒त्व-म॑श्नुते ।
श्र॒द्धा प्र॑ति॒ष्ठा लो॒कस्य॑ दे॒वी ॥ 11 ॥
सा नो॑ जुषा॒णोप॑ य॒ज्ञ-मागा᳚त् ।
काम॑वथ्सा॒ ऽमृत॒-न्दुहा॑ना ॥
श्र॒द्धा दे॒वी प्र॑थम॒जा ऋ॒तस्य॑ ।
विश्व॑स्य भ॒र्त्री जग॑तः प्रति॒ष्ठा ।
ताग्​ श्र॒द्धाग्ं ह॒विषा॑ यजामहे ।
सा नो॑ लो॒क-म॒मृत॑-न्दधातु ।
ईशा॑ना दे॒वी भुव॑न॒स्याधि॑पत्नी ॥ आगा᳚थ्स॒त्यग्ं ह॒विरि॒द-ञ्जु॑षा॒णम् ।
यस्मा᳚द्दे॒वा ज॑ज्ञिरे॒ भुव॑नञ्च॒ विश्वे᳚ ।
तस्मै॑ विधेम ह॒विषा॑ घृ॒तेन॑ ॥ 12 ॥
यथा॑ दे॒वै-स्स॑ध॒माद॑-म्मदेम ॥
यस्य॑ प्रति॒ष्ठो-र्व॑न्तरि॑क्षम् ।
यस्मा᳚द्दे॒वा ज॑ज्ञिरे॒ भुव॑नञ्च॒ सर्वे᳚ ।
तथ्स॒त्य-मर्च॒दुप॑य॒ज्ञ-न्न॒ आगा᳚त् । ब्रह्माहु॑ती॒-रुप॒मोद॑मानम् ॥
मन॑सो॒ वशे॒ सर्व॑मि॒द-म्ब॑भूव ।
नान्यस्य॒ मनो॒ वश॒मन्वि॑याय ।
भी॒ष्मो हि दे॒व-स्सह॑स॒-स्सही॑यान् ।
स नो॑ जुषा॒ण उप॑ य॒ज्ञमागा᳚त् ॥
आकू॑तीना॒-मधि॑पति॒-ञ्चेत॑सा-ञ्च ॥ 13 ॥
स॒ङ्क॒ल्पजू॑ति-न्दे॒वं-विँ॑प॒श्चिम् ।
मनो॒ राजा॑नमि॒ह व॒र्धय॑न्तः ।
उ॒प॒ह॒वे᳚ ऽस्य सुम॒तौ स्या॑म ॥
चर॑ण-म्प॒वित्रं॒-विँत॑त-म्पुरा॒णम् ।
येन॑ पू॒तस्तर॑ति दुष्कृ॒तानि॑ ।
तेन॑ प॒वित्रे॑ण शु॒द्धेन॑ पू॒ताः ।
अति॑ पा॒प्मान॒-मरा॑ति-न्तरेम ॥
लो॒कस्य॒ द्वार॑-मर्चि॒म-त्प॒वित्र᳚म् ।
ज्योति॑ष्म॒-द्भ्राज॑मान॒-म्मह॑स्वत् । अ॒मृत॑स्य॒ धारा॑ बहु॒धा दोह॑मानम् ।
चर॑ण-न्नो लो॒के सुधि॑ता-न्दधातु ॥
अ॒ग्निर्मू॒र्धा दि॒वः क॒कु-त्पतिः॑ पृथि॒व्या अ॒यम् । अ॒पाग्ं रेताग्ं॑सि जिन्वति ॥ भुवो॑ य॒ज्ञस्य॒ रज॑सश्च ने॒ता यत्रा॑ नि॒युद्भि॒-स्सच॑से शि॒वाभिः॑ । दि॒वि मू॒र्धान॑-न्दधिषे सुव॒र्॒षा-ञ्जि॒ह्वाम॑ग्ने चकृषे हव्य॒वाह᳚म् ॥ ॥
अनु॑ नो॒-ऽद्या-ऽनु॑मतिर्य॒ज्ञ-न्दे॒वेषु॑ मन्यताम् । अ॒ग्निश्च॑ हव्य॒वाह॑नो॒ भव॑ता-न्दा॒शुषे॒ मयः॑ ॥ अन्विद॑नुमते॒ त्व-म्मन्या॑सै॒ शञ्च॑नः कृधि । क्रत्वे॒ दक्षा॑य नो हिनु॒ प्रण॒ आयूग्ं॑षि तारिषः ॥ ॥
ह॒व्य॒वाह॑-मभिमाति॒षा-ऽह᳚म् । र॒क्षो॒हण॒-म्पृत॑नासु जि॒ष्णुम् । ज्योति॑ष्मन्त॒-न्दीद्य॑त॒-म्पुर॑न्धिम् । अ॒ग्निग्ग्​ स्वि॑ष्ट॒कृत॒मा हु॑वेम ॥ स्वि॑ष्टमग्ने अ॒भि त-त्पृ॑णाहि । विश्वा॑ देव॒ पृत॑ना अ॒भिष्य । उ॒रु-न्नः॒ पन्था᳚-म्प्रदि॒शन्वि भा॑हि । ज्योति॑ष्मद्धेह्य॒जर॑-न्न॒ आयुः॑ ॥ ॥ 14 ॥
(दे॒वी - घृ॒तेन॒ - चेत॑सा-ञ्च॒ - दोह॑मान-ञ्च॒त्वारि॑ च) (अ. 3)
अनुवाकं 4 - तासा-म्ब्राह्मणम्
दे॒वेभ्यो॒ वै स्व॒र्गो लो॒कस्ति॒रो॑ ऽभवत् ।
ते प्र॒जाप॑ति-मब्रुवन्न् । प्रजा॑पते स्व॒र्गो
वै नो॑ लो॒कस्ति॒रो॑-ऽभूत् । तमन्वि॒च्छेति॑ ।
तं-यँ॑ज्ञक्र॒तुभि॒-रन्वै᳚च्छत् ।
तं-यँ॑ज्ञक्र॒तुभि॒ र्नान्व॑विन्दत् ।
तमिष्टि॑भि॒-रन्वै᳚च्छत् । तमिष्टि॑भि॒-रन्व॑विन्दत् । तदिष्टी॑ना-मिष्टि॒त्वम् । एष्ट॑यो ह॒ वै नाम॑ । ता इष्ट॑य॒ इत्या च॑क्षते प॒रोक्षे॑ण ।
प॒रोक्ष॑प्रिया इव॒ हि दे॒वाः ॥ 15 ॥
त-न्तपो᳚-ऽ ब्रवीत् । प्रजा॑पते॒ तप॑सा॒ वै
श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै तपो᳚-ऽ स्मि ।
मा-न्नु य॑जस्व ।
अथ॑ ते स॒त्य-न्तपो॑ भविष्यति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तमा᳚ग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । तप॑से च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् ।
ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्य-न्तपो॑ ऽभवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् ।
स॒त्य ग्ं ह॒ वा अ॑स्य॒ तपो॑ भवति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑ चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति । अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ तप॑से॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 16 ॥
तग्ग्​ श्र॒द्धा-ऽब्र॑वीत् । प्रजा॑पते श्र॒द्धया॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै श्र॒द्धा-ऽस्मि॑ । मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्या श्र॒द्धा भ॑विष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तमा᳚-ऽग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । श्र॒द्धायै॑ च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्या श्र॒द्धा-ऽभ॑वत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् ।
स॒त्या ह॒ वा अ॑स्य श्र॒द्धा भ॑वति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑ चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति । अ॒ग्नये॒ स्वाहा᳚ श्र॒द्धायै॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 17 ॥
तग्ं स॒त्य-म॑ब्रवीत् । प्रजा॑पते स॒त्येन॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै स॒त्यम॑स्मि । मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्यग्ं स॒त्य-म्भ॑विष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तमा᳚-ऽग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । स॒त्याय॑ च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् ।
ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्यग्ं स॒त्यम॑भवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् ।
स॒त्यग्ं ह॒ वा अ॑स्य स॒त्य-म्भ॑वति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॑ स॒त्याय॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 18 ॥
त-म्मनो᳚-ऽब्रवीत् । प्रजा॑पते॒ मन॑सा॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै मनो᳚-ऽस्मि ।
मा-न्नु य॑जस्व ।
अथ॑ ते स॒त्य-म्मनो॑ भविष्यति ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तमा᳚-ऽग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । मन॑से च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्य-म्मनो॑-ऽभवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् । स॒त्यग्ं ह॒ वा अ॑स्य॒ मनो॑ भवति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति । य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैन दे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ मन॑से॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 19 ॥
त-ञ्चर॑ण-मब्रवीत् । प्रजा॑पते॒ चर॑णेन॒ वै श्रा᳚म्यसि । अ॒हमु॒ वै चर॑णमस्मि । मा-न्नु य॑जस्व । अथ॑ ते स॒त्य-ञ्चर॑ण-म्भविष्यति । अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कं-वेँ॒थ्स्यसीति॑ ।
स ए॒तमा᳚-ऽग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर॑वपत् । चर॑णाय च॒रुम् । अनु॑मत्यै च॒रुम् । ततो॒ वै तस्य॑ स॒त्य-ञ्चर॑णमभवत् ।
अनु॑ स्व॒र्गं-लोँ॒कम॑विन्दत् ।
स॒त्यग्ं ह॒ वा अ॑स्य॒ चर॑ण-म्भवति ।
अनु॑स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
य ए॒तेन॑ ह॒विषा॒ यज॑ते ।
य उ॑चैनदे॒वं-वेँद॑ । सो-ऽत्र॑ जुहोति ।
अ॒ग्नये॒ स्वाहा॒ चर॑णाय॒ स्वाहा᳚ ।
अनु॑मत्यै॒ स्वाहा᳚ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा᳚ ।
स्व॒र्गाय॑ लो॒काय॒ स्वाहा॒-ऽग्नये᳚ स्विष्ट॒कृते॒ स्वाहेति॑ ॥ 20 ॥
ता वा ए॒ताः पञ्च॑ स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ द्वारः॑ ।
अपा॑घा॒ अनु॑वित्तयो॒ नाम॑ । तपः॑ प्रथ॒माग्ं र॑क्षति । श्र॒द्धा द्वि॒तीया᳚म् । स॒त्य-न्तृ॒तीया᳚म् ।
मन॑श्चतु॒र्थीम् । चर॑ण-म्पञ्च॒मीम् ।
अनु॑ ह॒ वै स्व॒र्गं-लोँ॒कं-विँ॑न्दति ।
का॒म॒चारो᳚-ऽस्य स्व॒र्गे लो॒के भ॑वति ।
य ए॒ताभि॒-रिष्टि॑भि॒-र्यज॑ते ।
य उ॑चैना ए॒वं-वेँद॑ ।
अनुवाकं 5 - चातुर्​होत्रचयनम्
ब्रह्म॒ वै चतु॑र्​होतारः । चतु॑र्​होतृ॒भ्यो-ऽधि॑ य॒ज्ञो निर्मि॑तः । नैनग्ं॑ श॒प्तम् । नाभिच॑रित॒-माग॑च्छति । य ए॒वं-वेँद॑ ॥
यो ह॒ वै चतु॑र्​होतृणा-ञ्चतुर्​होतृ॒त्वं-वेँद॑ । अथो॒ पञ्च॑ होतृत्वम् ।
सर्वा॑ हास्मै॒ दिशः॑ कल्पन्ते ।
वा॒चस्पति॒र्॒ होता॒ दश॑होतॄणाम् ।
पृ॒थि॒वी होता॒ चतु॑र्​होतॄणाम् ॥ 22 ॥
अ॒ग्निर्-होता॒ पञ्च॑होतॄणाम् । वाघोता॒ षड्ढो॑तॄणाम् ।
म॒हाह॑वि॒र्॒ होता॑ स॒प्तहो॑तॄणाम् ।
ए॒तद्वै चतु॑र्​होतृणा-ञ्चतुर्​होतृ॒त्वम् ।
अथो॒ पञ्च॑होतृत्वम् । सर्वा॑ हास्मै॒ दिशः॑ कल्पन्ते । य ए॒वं-वेँद॑ ॥
ए॒षा वै स॑र्व वि॒द्या । ए॒त-द्भे॑ष॒जम् ।
ए॒षा प॒ङ्क्ति-स्स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या᳚-ञ्ज॒साय॑नि-स्स्रु॒तिः ॥ 23 ॥
ए॒तान्. यो-ऽद्ध्यै-त्यछ॑दिर्द॒र्॒शे याव॑त्त॒रस᳚म् । स्व॑रेति । अ॒न॒प॒ब्र॒व-स्सर्व॒मायु॑रेति । वि॒न्दते᳚ प्र॒जाम् । रा॒यस्पोष॑-ङ्गौप॒त्यम् ।
ब्र॒ह्म॒व॒र्च॒सी भ॑वति ॥ ए॒तान्. यो-ऽद्ध्यैति॑ । स्पृ॒णोत्या॒त्मान᳚म् । प्र॒जा-म्पि॒तॄन् ॥
ए॒तान्. वा अ॑रु॒ण औ॑पवे॒शि र्वि॒दाञ्च॑कार ॥ 24 ॥
ए॒तैर॑धिवा॒दमपा॑जयत् । अथो॒ विश्व॑-म्पा॒प्मान᳚म् । स्व॑र्ययौ । ए॒तान्. यो-ऽद्ध्यैति॑ । अ॒धि॒वा॒द-ञ्ज॑यति । अथो॒ विश्व॑-म्पा॒प्मान᳚म् । स्व॑रेति ॥ ए॒तैर॒ग्नि-ञ्चि॑न्वीत स्व॒र्गका॑मः ।
ए॒तैरायु॑ष्कामः । प्र॒जा प॒शुका॑मो वा ॥ 25 ॥
पु॒रस्ता॒-द्दश॑होतार॒-मुद॑ञ्च॒-मुप॑दधाति यावत्प॒दम् । हृद॑यं॒-यँजु॑षी॒ पत्न्यौ॑ च । द॒क्षि॒ण॒तः प्राञ्च॒-ञ्चतु॑र्​होतारम् ।
प॒श्चादुद॑ञ्च॒-म्पञ्च॑ होतारम् । उ॒त्त॒र॒तः प्राञ्च॒ग्ं॒ षड्ढो॑तारम् ।
उ॒परि॑ष्टा॒-त्प्राञ्चग्ं॑ स॒प्तहो॑तारम् । हृद॑यं॒-यँजूग्ं॑षि॒ पत्न्य॑श्च ।
य॒था॒व॒का॒श-ङ्ग्रहान्॑ । य॒था॒व॒का॒श-म्प्र॑तिग्र॒हान् ँलो॑क-म्पृ॒णाश्च॑ ।
सर्वा॑ हास्यै॒ता दे॒वताः᳚ प्री॒ता अ॒भीष्टा॑ भवन्ति ॥ 26 ॥
सदे॑वम॒ग्नि-ञ्चि॑नुते ॥
र॒थस॑मिन्त-श्चेत॒व्यः॑ । वज्रो॒ वै रथः॑ ।
वज्रे॑णै॒व पा॒प्मान॒-म्भ्रातृ॑व्यग्ग्​ स्तृणुते । प॒क्ष-स्स॑मिन्त-श्चेत॒व्यः॑ ।
ए॒तावा॒न्॒. वै रथः॑ । याव॑त्प॒क्षः । र॒थस॑मिन्तमे॒व चि॑नुते ॥
इ॒ममे॒व लो॒क-म्प॑शुब॒न्धेना॒भिज॑यति ।
अथो॑ अग्निष्टो॒मेन॑ ॥ 27 ॥
अ॒न्तरि॑क्ष-मु॒क्थ्ये॑न । स्व॑रतिरा॒त्रेण॑ । सर्वा᳚न् ँलो॒कान॑ही॒नेन॑ । अथो॑ स॒त्रेण॑ ॥ वरो॒ दक्षि॑णा । वरे॑णै॒व वरग्ग्॑ स्पृणोति ।
आ॒त्मा हि वरः॑ ॥ एक॑विग्ंशति॒ र्दक्षि॑णा ददाति ।
ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो वा इ॒त-स्स्व॒र्गो लो॒कः । प्रस्व॒र्गं-लोँ॒कमा᳚प्नोति ॥ 28 ॥
अ॒सावा॑दि॒त्य ए॑कवि॒ग्ं॒शः । अ॒मुमे॒वा-दि॒त्यमा᳚प्नोति ॥ श॒त-न्द॑दाति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठति ॥ स॒हस्र॑-न्ददाति ।
स॒हस्र॑ सम्मित-स्स्व॒र्गो लो॒कः ।
स्व॒र्गस्य॑ लो॒कस्या॒-भिजि॑त्यै ॥ अ॒न्वि॒ष्ट॒क-न्दक्षि॑णा ददाति । सर्वा॑णि॒ वयाग्ं॑सि ॥ 29 ॥
सर्व॒स्याप्त्यै᳚ । सर्व॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ यदि॒ न वि॒न्देत॑ । म॒न्थाने॑ताव॒तो द॑द्यादोद॒नान्. वा᳚ । अ॒श्नु॒ते त-ङ्काम᳚म् । यस्मै॒ कामा॑या॒-ग्निश्ची॒यते᳚ ॥ प॒ष्ठौ॒ही-न्त्व॒न्तर्व॑ती-न्दद्यात् ।
सा हि सर्वा॑णि॒ वयाग्ं॑सि । सर्व॒स्याप्त्यै᳚ । सर्व॒स्या-व॑रुद्ध्यै ॥ 30 ॥
हिर॑ण्य-न्ददाति । हिर॑ण्य-ज्योतिरे॒व स्व॒र्गं-लोँ॒कमे॑ति ॥ वासो॑ ददाति । तेनायुः॒ प्रति॑रते ॥ वे॒दि॒तृ॒ती॒ये य॑जेत । त्रिष॑त्या॒ हि दे॒वाः ।
स स॑त्यम॒ग्नि-ञ्चि॑नुते ॥ तदे॒त-त्प॑शुब॒न्धे ब्राह्म॑ण-म्ब्रूयात् । नेत॑रेषु य॒ज्ञेषु॑ ॥
यो ह॒ वै चतु॑र्​होतॄ-ननुसव॒न-न्त॑र्पयित॒व्यान्॑. वेद॑ ॥ 31 ॥
तृप्य॑ति प्र॒जया॑ प॒शुभिः॑ ।
उपै॑नग्ं सोमपी॒थो न॑मति ।
ए॒ते वै चतु॑र्​होतारो ऽनुसव॒न-न्त॑र्पयित॒व्याः᳚ । ये ब्रा᳚ह्म॒णा ब॑हु॒विदः॑ ।
तेभ्यो॒ यद्दक्षि॑णा॒ न नये᳚त् । दुरि॑ष्टग्ग्​ स्यात् । अ॒ग्निम॑स्य वृञ्जीरन्न् ।
तेभ्यो॑ यथा श्र॒द्ध-न्द॑द्यात् । स्वि॑ष्टमे॒वैतत्क्रि॑यते ।
नास्या॒ग्निं-वृँ॑ञ्जते ॥ 32 ॥
हि॒र॒ण्ये॒ष्ट॒को भ॑वति । याव॑दुत्त॒म-म॑ङ्गुलि-का॒ण्डं-यँ॑ज्ञ प॒रुषा॒ सम्मि॑तम् ।
तेजो॒ हिर॑ण्यम् ॥ यदि॒ हिर॑ण्य॒-न्न वि॒न्देत् । शर्क॑रा अ॒क्ता उप॑दद्ध्यात् । तेजो॑ घृ॒तम् । सते॑जसमे॒-वाग्नि-ञ्चि॑नुते ॥ अ॒ग्निञ्चि॒त्वा सौ᳚त्राम॒ण्या य॑जेत मैत्रावरु॒ण्या वा᳚ ।
वी॒र्ये॑ण॒ वा ए॒ष व्यृ॑द्ध्यते ।
यो᳚-ऽग्निञ्चि॑नु॒ते ॥ 33 ॥
याव॑दे॒व वी॒र्य᳚म् । तद॑स्मि-न्दधाति ॥
ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कता॑-माप्नोति ।
ए॒तासा॑मे॒व दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सायु॑ज्यम् ।
सा॒र्​ष्टिताग्ं॑ समान लो॒कता॑-माप्नोति । य ए॒तम॒ग्नि-ञ्चि॑नु॒ते । य उ॑चैनमे॒वं-वेँद॑ ॥ ए॒तदे॒व सा॑वि॒त्रे ब्राह्म॑णम् ।
अथो॑ नाचिके॒ते ॥ 34 ॥
(होता॒ चतु॑र्​होतॄणाग्​ - स्रु॒ति - श्च॑कार - वा - भवन्त्य - ग्निष्टो॒मेना᳚ - प्नोति॒ - वयाग्ं॑सि॒ - वयाग्ं॑सि॒ - सर्व॒स्याप्त्यै॒ सर्व॒स्याव॑रुद्ध्यै॒ - वेद॑ - वृञ्जते - चिनु॒ते - +नव॑ च) (अ. 5)
अनुवाकं 6 - वैश्वसृजचयनम्
यच्चा॒मृतं॒-यँच्च मर्त्य᳚म् । यच्च॒ प्राणि॑ति॒ यच्च॒ न । सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा ।
उप॑ काम॒दुघा॑ दधे । तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा । तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ सर्वा॒-स्स्त्रिय॒-स्सर्वा᳚-न्पु॒ग्ं॒सः । सर्व॒-न्न स्त्री॑-पुमञ्च॒ यत् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑न्तः पा॒ग्ं॒सवो॒ भूमेः᳚ ॥ 35 ॥
सङ्ख्या॑ता देवमा॒यया᳚ । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑न्त॒ ऊषाः᳚ पशू॒नाम् । पृ॒थि॒व्या-म्पुष्टि॑ र्​हि॒ताः । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑ती॒-स्सिक॑ता॒-स्सर्वाः᳚ ।
अ॒फ्स्व॑न्तश्च॒ या-श्श्रि॒ताः । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑ती॒-श्शर्क॑रा॒ धृत्यै᳚ । अ॒स्या-म्पृ॑थि॒व्यामधि॑ ॥ 36 ॥
सर्वा॒स्ताः ॥ याव॒न्तो-ऽश्मा॑नो॒-ऽस्या-म्पृ॑थि॒व्याम् । प्र॒ति॒ष्ठासु॒ प्रति॑ष्ठिताः । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑ती र्वी॒रुध॒-स्सर्वाः᳚ ।
विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑ती॒रोष॑धी॒-स्सर्वाः᳚ ।
विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॑ । सर्वा॒स्ताः ॥ 37 ॥
याव॑न्तो॒ वन॒स्पत॑यः । अ॒स्या-म्पृ॑थि॒व्यामधि॑ । सर्वा॒स्ताः ॥
याव॑न्तो ग्रा॒म्याः प॒शव॒-स्सर्वे᳚ । आ॒र॒ण्याश्च॒ ये । सर्वा॒स्ताः ॥ ये द्वि॒पाद॒-श्चतु॑ष्पादः । अ॒पाद॑ उदरस॒र्पिणः॑ ।
सर्वा॒स्ताः ॥ याव॒दाञ्ज॑-नमु॒च्यते᳚ ॥ 38 ॥
दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् । सर्वा॒स्ताः ॥ याव॑त्कृ॒ष्णाय॑स॒ग्ं॒ सर्व᳚म् ।
दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् । सर्वा॒स्ताः ॥
याव॑ ल्लो॒हाय॑स॒ग्ं॒ सर्व᳚म् ।
दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् । सर्वा॒स्ताः ॥ सर्व॒ग्ं॒ सीस॒ग्ं॒ सर्व॒-न्त्रपु॑ ।
दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् ॥ 39 ॥
सर्वा॒स्ताः ॥ सर्व॒ग्ं॒ हिर॑ण्यग्ं रज॒तम् । दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ सर्व॒ग्ं॒ सुव॑र्ण॒ग्ं॒ हरि॑तम् । दे॒व॒त्रा यच्च॑ मानु॒षम् ।
सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा । उप॑काम॒दुघा॑ दधे । तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा ।
तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 40 ॥
[भूमे॒ - रधि॒ - विष्ठि॑ताः पृथि॒वीमनु॒ सर्वा॒स्ता - उ॒च्यत॑ - मानु॒षग्ं - सी॑द ] (अ. 6)
(यच्च॒ स्त्रियः॑ पा॒ग्ं॒सव॒ ऊषा॒-स्सिक॑ता॒-श्शर्क॑रा॒ अश्मा॑नो वी॒रुध॒ ओष॑धी॒-र्वन॒स्पत॑यो ग्रा॒म्या ये द्वि॒पादो॒ याव॒दाञ्ज॑नं॒-याँव॑-त्कृ॒ष्णाय॑सं
ँलो॒हाय॑स॒ग्ं॒ सीस॒ग्ं॒ हिर॑ण्य॒ग्ं॒ सुव॑र्ण॒ग्ं॒ हरि॑तम॒ष्टाद॑श)
अनुवाकं 7 - वैश्वसृजचयनम्
सर्वा॒ दिशो॑ दि॒क्षु । यच्चा॒न्त र्भू॒त-म्प्रति॑ष्ठितम् । सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा ।
उप॑ काम॒दुघा॑ दधे ।
तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा ।
तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥
अ॒न्तरि॑क्षञ्च॒ केव॑लम् ।
यच्चा॒स्मि-न्न॑न्त॒राहि॑तम् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ आ॒न्त॒रि॒क्ष्य॑श्च॒ याः प्र॒जाः ॥ 41 ॥
ग॒न्ध॒र्वा॒-फ्स॒रस॑श्च॒ ये । सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॑-नुदा॒रान्-थ्स॒लिलान्॑ ।
अ॒न्तरि॑क्षे॒ प्रति॑ष्ठितान् । सर्वा॒स्ताः ॥
सर्वा॑-नुदा॒रान्-थ्स॑लि॒लान् ।
स्था॒व॒राः प्रो॒ष्या᳚श्च॒ ये । सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॒-न्धुनि॒ग्ं॒ सर्वा᳚न्-ध्व॒ग्ं॒सान् ।
हि॒मो यच्च॑ शी॒यते᳚ ॥ 42 ॥
सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॒-न्मरी॑ची॒न्॒. वित॑तान् । नी॒हा॒रो यच्च॑ शी॒यते᳚ । सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॑ वि॒द्युत॒-स्सर्वा᳚न्-थ्स्तनयि॒त्नून् । ह्रा॒दुनी॒ र्यच्च॑ शी॒यते᳚ । सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॒-स्स्रव॑न्ती-स्स॒रितः॑ ।
सर्व॑मफ्सु च॒रञ्च॒ यत् । सर्वा॒स्ताः ॥ 43 ॥
याश्च॒ कूप्या॒ याश्च॑ ना॒द्या᳚-स्समु॒द्रियाः᳚ । याश्च॑ वैश॒न्तीरु॒त प्रा॑स॒चीर्याः ।
सर्वा॒स्ताः ॥ ये चो॒त्तिष्ठ॑न्ति जी॒मूताः᳚ ।
याश्च॒ वर्​ष॑न्ति वृ॒ष्टयः॑ । सर्वा॒स्ताः ॥ तप॒स्तेज॑ आका॒शम् । यच्चा॑का॒शे प्रति॑ष्ठितम् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ वा॒युं-वँयाग्ं॑सि॒ सर्वा॑णि ॥ 44 ॥
अ॒न्त॒रि॒क्ष॒च॒रञ्च॒ यत् । सर्वा॒स्ताः ॥ अ॒ग्निग्ं सूर्य॑-ञ्च॒न्द्रम् । मि॒त्रं-वँरु॑ण॒-म्भग᳚म् । सर्वा॒स्ताः ॥ स॒त्यग्ग्​ श्र॒द्धा-न्तपो॒ दम᳚म् ।
नाम॑ रू॒पञ्च॑ भू॒ताना᳚म् । सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा । उप॑ काम॒दुघा॑ दधे । तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा ।
तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 45 ॥
(प्र॒जा-हि॒मो यच्च॑ शी॒यते॒-सर्वा॒स्ताः-सर्वा॑णि॒-ब्रह्म॒णैक॑-ञ्च) (अ. 7)
(दिशो॒-ऽन्तरि॑क्षमान्तरि॒क्ष्य॑ उदा॒रानु॑दा॒रा-न्धुनि॒-म्मरी॑चीन्. वि॒द्युतः॒
स्रव॑न्ती॒र्याश्च॒ ये च॒ तपो॑ वा॒युम॒ग्निग्ं स॒त्य-म्पञ्च॑दश)
अनुवाकं 8 - वैश्वसृजचयनम्
सर्वा॒-न्दिव॒ग्ं॒ सर्वा᳚-न्दे॒वा-न्दि॒वि ।
यच्चा॒न्त र्भू॒त-म्प्रति॑ष्ठितम् ।
सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा । उप॑ काम॒दुघा॑ दधे । तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा ।
तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्वद-ध्रु॒वा सी॑द ॥ याव॑ती॒ स्तार॑का॒-स्सर्वाः᳚ ।
वित॑ता रोच॒ने दि॒वि । सर्वा॒स्ताः ॥ ऋचो॒ यजूग्ं॑षि॒ सामा॑नि ॥ 46 ॥
अ॒थ॒र्वा॒ङ्गि॒रस॑श्च॒ ये । सर्वा॒स्ताः ॥ इ॒ति॒हा॒स॒पु॒रा॒णञ्च॑ ।
स॒र्प॒दे॒व॒ज॒नाश्च॒ ये । सर्वा॒स्ताः ॥
ये च॑ लो॒का ये चा॑लो॒काः ।
अ॒न्त र्भू॒त-म्प्रति॑ष्ठितम् । सर्वा॒स्ताः ॥
यच्च॒ ब्रह्म॒ यच्चा᳚ब्र॒ह्म ।
अ॒न्त र्ब्र॒ह्म-न्प्रति॑ष्ठितम् ॥ 47 ॥
सर्वा॒स्ताः ॥ अ॒हो॒रा॒त्राणि॒ सर्वा॑णि । अ॒द्र्ध॒मा॒साग्​श्च॒ केव॑लान् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ सर्वा॑नृ॒तून्-थ्सर्वा᳚-न्मा॒सान् । सं॒​वँ॒थ्स॒रञ्च॒ केव॑लम् ।
सर्वा॒स्ताः ॥ सर्व॒-म्भूत॒ग्ं॒ सर्व॒-म्भव्य᳚म् । यच्चा॒तो-ऽधि॑ भवि॒ष्यति॑ ।
सर्वा॒स्ता इष्ट॑काः कृ॒त्वा ।
उप॑ काम॒दुघा॑ दधे ।
तेनर्​षि॑णा॒ तेन॒ ब्रह्म॑णा ।
तया॑ दे॒वत॑या-ऽङ्गिर॒स्व-द्ध्रु॒वा सी॑द ॥ 48 ॥
(सामा॑नि - ब्र॒ह्म-न्प्रति॑ष्ठितं - कृ॒त्वा त्रीणि॑ च) (अ. 8)
(दिव॒-न्तार॑का॒ ऋच॑ इतिहासपुरा॒ण-ञ्च॒ ये च॒ यच्चा॑होरा॒त्राण्यृ॒तू-न्भूत॒-न्नव॑)
अनुवाकं 9 - ब्रह्मा सदस्यासीनो वौश्वसृजान् व्याचष्टे
ऋ॒चा-म्प्राची॑ मह॒ती दिगु॑च्यते ।
दक्षि॑णा-माहु॒ र्यजु॑षामपा॒राम् ।
अथ॑र्वणा॒-मग्ंइ॑रसा-म्प्र॒तीची᳚ ।
साम्ना॒-मुदी॑ची मह॒ती दिगु॑च्यते ॥
ऋ॒ग्भिः पू᳚र्वा॒ह्णे दि॒वि दे॒व ई॑यते ।
य॒जु॒र्वे॒दे ति॑ष्ठति॒ मद्ध्ये॒ अह्नः॑ ।
सा॒म॒वे॒दे-ना᳚स्तम॒ये मही॑यते ।
वेदै॒-रशू᳚न्य-स्त्रि॒भिरे॑ति॒ सूर्यः॑ ॥
ऋ॒ग्भ्यो जा॒ताग्ं स॑र्व॒शो मूर्ति॑-माहुः ।
सर्वा॒ गति॑ र्याजु॒षी है॒व शश्व॑त् ॥ 49 ॥
सर्व॒-न्तेज॑ स्सामरू॒प्यग्ं ह॑ शश्वत् । सर्वग्ं॑ हे॒द-म्ब्रह्म॑णा है॒व सृ॒ष्टम् ॥
ऋ॒ग्भ्यो जा॒तं-वैँश्यं॒-वँर्ण॑-माहुः । य॒जु॒र्वे॒द-ङ्क्ष॑त्रि॒यस्या॑-हु॒र्योनि᳚म् ।
सा॒म॒वे॒दो ब्रा᳚ह्म॒णाना॒-म्प्रसू॑तिः ।
पूर्वे॒ पूर्वे᳚भ्यो॒ वच॑ ए॒त-दू॑चुः ॥
आ॒द॒र्॒श-म॒ग्नि-ञ्चि॑न्वा॒नाः ।
पूर्वे॑ विश्व॒ सृजो॒-ऽमृताः᳚ ।
श॒तं-वँ॑र्​ष सह॒स्राणि॑ । दी॒क्षि॒ता-स्स॒त्र-मा॑सत ॥ 50 ॥
तप॑ आसी-द्गृ॒हप॑तिः । ब्रह्म॑ ब्र॒ह्माभ॑व-थ्स्व॒यम् । स॒त्यग्ं ह॒ हो तै॑षा॒मासी᳚त् ।
य-द्वि॑श्व॒सृज॒ आस॑त ॥
अ॒मृत॑-मेभ्य॒ उद॑गायत् ।
स॒हस्र॑-म्परिवथ्स॒रान् ।
भू॒तग्ं ह॑ प्रस्तो॒ तैषा॒मासी᳚त् ।
भ॒वि॒ष्य-त्प्रति॑ चाहरत् ॥
प्रा॒णो अ॑द्ध्व॒र्यु-र॑भवत् ।
इ॒दग्ं सर्व॒ग्ं॒ सिषा॑सताम् ॥ 51 ॥
अ॒पा॒नो वि॒द्वा-ना॒वृतः॑ । प्रति॒ प्राति॑ष्ठ-दद्ध्व॒रे ॥ आ॒र्त॒वा उ॑पगा॒तारः॑ । स॒द॒स्या॑ ऋ॒तवो॑-ऽभवन्न् । अ॒र्ध॒मा॒साश्च॒ मासा᳚श्च । च॒म॒सा॒-द्ध्व॒र्य॒वो-ऽभ॑वन्न् ॥
अशग्ं॑ स॒-द्ब्रह्म॑ण॒-स्तेजः॑ ।
अ॒च्छा॒वा॒को ऽभ॑व॒-द्यशः॑ ।
ऋ॒त-मे॑षा-म्प्रशा॒स्ता-ऽऽसी᳚त् ।
य-द्वि॑श्व॒ सृज॒ आस॑त ॥ 52 ॥
ऊर्ग्-राजा॑न॒-मुद॑वहत् । ध्रु॒व॒ गो॒प-स्सहो॑-ऽभवत् । ओजो॒-ऽभ्य॑ष्टौ॒-द्ग्राव्.ण्णः॑ ।
य-द्वि॑श्व॒ सृज॒ आस॑त ॥
अप॑चितिः पो॒त्रीया॑-मयजत् । ने॒ष्ट्रीया॑-मयज॒-त्त्विषिः॑ । आग्नी᳚द्ध्रा-द्वि॒दुषी॑ स॒त्यम् । श्र॒द्धा है॒वा य॑ज-थ्स्व॒यम् ॥ इरा॒ पत्नी॑ विश्व॒ सृजा᳚म् । आकू॑ति-रपिनड्ढ॒विः ॥ 53 ॥
इ॒द्ध्मग्ं ह॒ क्षुच् चै᳚भ्य उ॒ग्रे । तृ॒ष्णा चा व॑हतामु॒भे ॥ वागे॑षाग्ं सुब्रह्म॒ण्या-ऽऽसी᳚त् । छ॒न्दो॒ यो॒गान्. वि॑जान॒ती ।
क॒ल्प॒त॒न्त्राणि॑ तन्वा॒ना-ऽहः॑ । स॒ग्ग्॒स्थाश्च॑ सर्व॒शः ॥ अ॒हो॒रा॒त्रे प॑शुपा॒ल्यौ । मु॒हू॒र्ताः प्रे॒ष्या॑ अभवन्न् । मृ॒त्युस् तद॑-भव-द्धा॒ता । श॒मि॒तो ग्रो वि॒शा-म्पतिः॑ ॥ 54 ॥
वि॒श्व॒सृजः॑ प्रथ॒मा-स्स॒त्र-मा॑सत । स॒हस्र॑ सम॒-म्प्रसु॑तेन॒ यन्तः॑ ।
ततो॑ ह जज्ञे॒ भुव॑नस्य गो॒पाः । हि॒र॒ण्मयः॑ श॒कुनि॒ र्ब्रह्म॒ नाम॑ ॥ येन॒ सूर्य॒-स्तप॑ति॒ तेज॑से॒-द्धः । पि॒ता पु॒त्रेण॑ पितृ॒मान्. योनि॑योनौ । नावे॑दवि-न्मनुते॒ त-म्बृ॒हन्त᳚म् । स॒र्वा॒नु॒भु-मा॒त्मानग्ं॑ सम्परा॒ये ॥
ए॒ष नि॒त्यो म॑हि॒मा ब्रा᳚ह्म॒णस्य॑ ।
न कर्म॑णा वर्धते॒ नो कनी॑यान् ॥ 55 ॥
तस्यै॒वात्मा प॑द॒वित्तं-विँ॑दित्वा ।
न कर्म॑णा लिप्यते॒ पाप॑केन ॥
पञ्च॑पञ्चा॒शत॑-स्त्रि॒वृतः॑ सं​वँथ्स॒राः ।
पञ्च॑पञ्चा॒शतः॑ पञ्चद॒शाः । पञ्च॑पञ्चा॒शतः॑ सप्तद॒शाः ।
पञ्च॑पञ्चा॒शत॑ एकवि॒ग्ं॒शाः ।
वि॒श्व॒सृजाग्ं॑ स॒हस्र॑ सं​वँथ्सरम् ॥
ए॒तेन॒ वै वि॑श्व॒सृज॑ इ॒दं-विँश्व॑-मसृजन्त । य-द्विश्व॒-मसृ॑जन्त । तस्मा᳚-द्विश्व॒सृजः॑ ॥
विश्व॑-मेना॒-ननु॒ प्रजा॑यते । ब्रह्म॑ण॒-स्सायु॑ज्यग्ं सलो॒कतां᳚-यँन्ति ।
ए॒तासा॑मे॒व दे॒वता॑ना॒ग्ं॒ सायु॑ज्यम् । सा॒र्​ष्टिताग्ं॑ समान लो॒कतां᳚-यँन्ति ।
य ए॒त-दु॑प॒यन्ति॑ । ये चै॑न॒-त्प्राहुः॑ ।
येभ्य॑-श्चैन॒-त्प्राहुः॑ ॥
ओम् ॥ 56 ॥
(शश्व॑ - दासत॒ - सिषा॑सता॒ - मास॑त - ह॒विष् - पतिः॒ - कनी॑या॒न् - तस्मा᳚-द्विश्व॒सृजो॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 9)
(तुभ्यं॑ - दे॒वेभ्य॒ - स्तप॑सा - दे॒वेभ्यो॒ - ब्रह्म॒ वै चतु॑र्​होतारो॒ - यच्चा॒मृत॒ग्ं॒ - सर्वा॒ दिशो॑ दि॒क्षु - सर्वा॒-न्दिव॑ - मृ॒चा-म्प्राची॒ नव॑)
(तुभ्यं॒ - तप॑सा॒ - ता वा ए॒ताः पञ्च॒ - हिर॑ण्य-न्ददाति॒ - सर्वा॒ दिश॒ - स्तप॑ आसीद्गृ॒हप॑ति॒-ष्षट्प॑ञ्चा॒शत्)
(तुभ्य॒-मों)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ तैत्तिरीय यजुर्ब्राह्मणे काठके तृतीय प्रश्न-स्समाप्तः ॥
॥ इति तैत्तिरीय यजुर्ब्राह्मणे काठकं समाप्तम् ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe kāṭhake tṛtīyaḥ praśnaḥ - vaiśvasṛjacayanam
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
cātur​hotracayanaṃ-vai~śvasṛjacayana-ñca
anuvākaṃ 1 - vaiśvasṛjacayanāṅgabhūtāḥ divaśśyenaya iṣṭayaḥ
tubhya॒-ntā a̭ṅgirastama॒ viśvā᳚-ssukṣi॒tayaḥ॒ pṛtha̭k | agne॒ kāmā̭ya yemire || a॒śyāma॒ ta-ṅkāma̭magne॒ tavo॒ tya̭śyāma̭ ra॒yigṃ ra̭yiva-ssu॒vīra᳚m | a॒śyāma॒ vāja̭ma॒bhi vā॒jaya̭nto॒ 'śyāma̭ dyu॒mnama̭jarā॒jara̭-nte || |
āśā̭nā-ntvā ''śāpā॒lebhyaḥ̭ | ca॒turbhyo̭ a॒mṛte᳚bhyaḥ | i॒da-mbhū॒tasyādhya̭kṣebhyaḥ | vi॒dhema̭ ha॒viṣā̭ va॒yam || viśvā॒ āśā॒ madhṷnā॒ sagṃsṛ̭jāmi | a॒na॒mī॒vā āpa॒ oṣa̭dhayo bhavantu | a॒yaṃ-ya~ja̭māno॒ mṛdho॒ vya̭syatāṃ agṛ̭bhītāḥ pa॒śavaḥ̭ santu॒ sarve᳚ || |
anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || |
kāmo̭ bhū॒tasya॒ bhavya̭sya | sa॒mrāḍeko॒ virā̭jati | sa i॒da-mprati̭ paprathe | ṛ॒tūnu-thsṛ̭jate va॒śī || kāma॒stadagre॒ sama̭varta॒tādhi̭ | mana̭so॒ retaḥ̭ pratha॒maṃ-ya~dāsī᳚t | sa॒to bandhu॒masa̭ti॒ nira̭vindann | hṛ॒di pra॒tīṣyā̭ ka॒vayo̭ manī॒ṣā || |
brahma̭ jajñā॒na-mpra̭tha॒ma-mpu॒rastā॒dvi sī̭ma॒ta-ssu॒ruco̭ ve॒na ā̭vaḥ | sa bu॒dhniyā̭ upa॒mā a̭sya vi॒ṣṭhā-ssa॒taśca॒ yoni॒masa̭taśca॒ vivaḥ̭ || pi॒tā vi॒rājā̭mṛṣa॒bho ra̭yī॒ṇām | a॒ntari̭kṣaṃ-vi~॒śvarṷ̄pa॒ āvi̭veśa | tama॒rkai-ra॒bhya̭rcanti va॒thsam | brahma॒ santa॒-mbrahma̭ṇā va॒rdhaya̭ntaḥ || |
ya॒jño rā॒yo ya॒jña ī̭śe॒ vasṷ̄nām | ya॒jña-ssa॒syānā̭mu॒ta sṷkṣitī॒nām | ya॒jña i॒ṣṭaḥ pū॒rvaci̭tti-ndadhātu | ya॒jño bra̭hma॒ṇvāgṃ apyḙtu de॒vān || a॒yaṃ-ya~॒jño va̭rdhatā॒-ṅgobhi॒raśvaiḥ᳚ | i॒yaṃ-ve~diḥ̭ svapa॒tyā su॒vīrā᳚ | i॒da-mba॒r॒hirati̭ ba॒r॒hīg​ṣya॒nyā | i॒maṃ-ya~॒jñaṃ-vi~śvḙ avantu de॒vāḥ || | āpo̭ bha॒drā ghṛ॒tamidāpa̭ āsura॒gnī-ṣomaṷ bibhra॒tyāpa॒ i-ttāḥ | tī॒vro raso̭ madhu॒pṛcā̭ maraṅga॒ma ā mā᳚ prā॒ṇena̭ sa॒ha varca̭sā gann || ādi-tpa̭śyāmyu॒ta vā̭ śṛṇo॒myā mā॒ ghoṣo̭ gacchati॒ vānna̭ āsām | manyḙ bhejā॒no a॒mṛta̭sya॒ tar​hi॒ hira̭ṇyavarṇā॒ atṛ̭paṃ-ya~॒dā vaḥ̭ || |
tubhya̭-mbharanti kṣi॒tayo̭ yaviṣṭha | ba॒lima̭gne॒ anti̭ ta॒ ota dū॒rāt | ā bhandi̭ṣṭhasya suma॒ti-ñci̭kiddhi | bṛ॒hattḙ agne॒ mahi॒ śarma̭ bha॒dram || yo de॒hyo ana̭mayadvadha॒snaiḥ | yo arya̭patnī-ru॒ṣasa̭śca॒kāra̭ | sa ni॒rudhyā॒ nahṷṣo ya॒hvo a॒gniḥ | viśa̭ścakre bali॒hṛta॒-ssaho̭bhiḥ || |
pūrva̭-ndevā॒ apa̭reṇā-nu॒paśya॒ñjanma̭bhiḥ | janmā॒nyava̭raiḥ॒ parā̭ṇi | vedā̭ni devā a॒yama॒smīti॒ mām | a॒hagṃ hi॒tvā śarī̭ra-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā᳚t || prā॒ṇā॒pā॒nau cakṣu॒-śśrotra᳚m | vāca॒-mmana̭si॒ sambhṛ̭tām | hi॒tvā śarī̭ra-ñja॒rasaḥ̭ pa॒rastā᳚t | ā bhūti॒-mbhūtiṃ̭-va~॒yama̭śnavāmahai || |
ha॒vya॒vāha̭-mabhimāti॒ṣā-'ha᳚m | ra॒kṣo॒haṇa॒-mpṛta̭nāsu ji॒ṣṇum | jyoti̭ṣmanta॒-ndīdya̭ta॒-mpura̭ndhim | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta॒mā hṷvema || svi̭ṣṭamagne a॒bhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya | u॒ru-nnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒jara̭-nna॒ āyuḥ̭ || || 1 ||
tubhya॒-ndaśa̭ (a. 1)
anuvākaṃ 2 - tāsā-mbrāhmaṇam
de॒vebhyo॒ vai sva॒rgo lo॒kasti॒ro̭-'bhavat |
te pra॒jāpa̭ti-mabruvann |
prajā̭pate sva॒rgo vai no̭ lo॒kasti॒ro̭-'bhūt | tamanvi॒ccheti̭ | taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat | taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat |
tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam | eṣṭa̭yo ha॒vai nāma̭ |
tā iṣṭa̭ya॒ ityāca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa | pa॒rokṣa̭ priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 2 ||
tamāśā᳚-'bravīt | prajā̭pata ā॒śayā॒ vai śrā᳚myasi |
a॒hamu॒ vā āśā᳚-'smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tyā-''śā̭ bhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat |
ā॒śāyai̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā-''śā̭ 'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma̭vindat | sa॒tyā ha॒ vā a॒syāśā̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te | ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ || so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒-''śāyai॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 3 ||
ta-ṅkāmo᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ kāmḙna॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒vai kāmo᳚-'smi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyaḥ kāmo̭ bhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | kāmā̭ya ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyaḥ kāmo̭-'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyo ha॒ vā a̭sya॒ kāmo̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ kāmā̭ya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 4 ||
ta-mbrahmā᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ brahma̭ṇā॒ vaiśrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai brahmā᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te brahma॒ṇvān. ya॒jño bha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ | sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | brahma̭ṇe ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ brahma॒ṇvān. ya॒jño̭-'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | bra॒hma॒ṇvān. ha॒ vā a̭sya ya॒jño bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te | ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ brahma̭ṇe॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ | sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒ 'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 5 ||
taṃ-ya~॒jño᳚-'bravīt | prajā̭pate ya॒jñena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai ya॒jño᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyo ya॒jño bha̭vaṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | ya॒jñāya̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyo ya॒jño̭-'bhavat | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sa॒tyo ha॒ vā a̭sya ya॒jño bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā̭ ya॒jñāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 6 ||
tamāpo᳚-'bruvann | prajā̭pate॒-'phsu vai sarve॒ kāmā᳚-śśri॒tāḥ | va॒yamu॒ vā āpa̭ssmaḥ | a॒smānnu ya̭jasva | atha॒ tvayi॒ sarve॒ kāmā᳚-śśrayiṣyante | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | a॒dbhyaśca॒rum |
anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasmi॒n-thsarve॒ kāmā̭ aśrayanta | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sarvḙ ha॒ vā a̭smi॒n kāmā᳚-śśrayante | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ 'dbhya-ssvāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 7 ||
tama॒gni rba̭li॒māna̭bravīt |
prajā̭pate॒ 'gnaye॒ vai ba̭li॒mate॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭ranti | a॒hamu॒ vā a॒gni rba̭li॒māna̭smi | mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭riṣyanti |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | a॒gnayḙ bali॒matḙ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasmai॒ sarvā̭ṇi bhū॒tāni̭ ba॒li-ma̭harann | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sarvā̭ṇi ha॒ vā a̭smai bhū॒tāni̭ ba॒ligṃ ha̭ranti | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā॒ 'gnayḙ bali॒mate॒ svāhā᳚ | anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 8 ||
tamanṷvittira-bravīt | prajā̭pate sva॒rgaṃ-vai~ lo॒kamanṷ-vivithsasi | a॒hamu॒ vā anṷvittirasmi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyā 'nṷvitti-rbhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tama॒gnaye॒ kāmā̭ya puro॒ḍāśa̭-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat |
anṷvittyai ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā 'nṷvittirabhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma̭vindat |
sa॒tyā ha॒ vā a॒syānṷvitti-rbhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ kāmā̭ya॒ svāhā-'nṷvittyai॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 9 ||
tā vā e॒tā-ssa॒pta sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ dvāraḥ̭ |
di॒va-śśyḙna॒yo 'nṷvittayo॒ nāma̭ |
āśā᳚ pratha॒māgṃ ra̭kṣati |
kāmo᳚ dvi॒tīyā᳚m | brahma̭ tṛ॒tīyā᳚m | ya॒jñaśca̭tu॒rthīm | āpaḥ̭ pañca॒mīm |
a॒gni rba̭li॒mān-thṣa॒ṣṭhīm | anṷvitti-ssapta॒mīm |
anṷ ha॒ vai sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
kā॒ma॒cāro᳚-'sya sva॒rge lo॒ke bha̭vati |
ya e॒tābhi॒-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
ya ṷcainā e॒vaṃ-ve~da̭ | tāsva̭nvi॒ṣṭi | pa॒ṣṭhau॒hī॒ va॒rā-nda̭dyā-tka॒gṃ॒ sañca̭ |
striyai̭ cābhā॒ragṃ samṛ̭ddhyai || 10 ||
anuvākaṃ 3 - upāghā nāmeṣṭayaḥ
tapa̭sā de॒vā de॒vatā॒-magra̭ āyann | tapa॒sar​ṣa̭ya॒-ssva̭ranva̭vindann |
tapa̭sā sa॒patnā॒-npraṇṷdā॒mārā̭tīḥ |
yene॒daṃ-vi~śva॒-mpari̭bhūtaṃ॒-ya~dasti̭ ||
pra॒tha॒ma॒ja-nde॒vagṃ ha॒viṣā̭ vidhema | sva॒ya॒bhu-mbrahma̭ para॒ma-ntapo॒ yat |
sa e॒va pu॒tra-ssa pi॒tā sa mā॒tā |
tapo̭ ha ya॒kṣa-mpra̭tha॒magṃ samba̭bhūva ||
śra॒ddhayā dḙvo deva॒tva-ma̭śnute |
śra॒ddhā pra̭ti॒ṣṭhā lo॒kasya̭ de॒vī || 11 ||
sā no̭ juṣā॒ṇopa̭ ya॒jña-māgā᳚t |
kāma̭vathsā॒ 'mṛta॒-nduhā̭nā ||
śra॒ddhā de॒vī pra̭thama॒jā ṛ॒tasya̭ |
viśva̭sya bha॒rtrī jaga̭taḥ prati॒ṣṭhā |
tāg​ śra॒ddhāgṃ ha॒viṣā̭ yajāmahe |
sā no̭ lo॒ka-ma॒mṛta̭-ndadhātu |
īśā̭nā de॒vī bhuva̭na॒syādhi̭patnī || āgā᳚thsa॒tyagṃ ha॒viri॒da-ñjṷṣā॒ṇam |
yasmā᳚dde॒vā ja̭jñire॒ bhuva̭nañca॒ viśve᳚ |
tasmai̭ vidhema ha॒viṣā̭ ghṛ॒tena̭ || 12 ||
yathā̭ de॒vai-ssa̭dha॒māda̭-mmadema ||
yasya̭ prati॒ṣṭho-rva̭ntari̭kṣam |
yasmā᳚dde॒vā ja̭jñire॒ bhuva̭nañca॒ sarve᳚ |
tathsa॒tya-marca॒dupa̭ya॒jña-nna॒ āgā᳚t | brahmāhṷtī॒-rupa॒moda̭mānam ||
mana̭so॒ vaśe॒ sarva̭mi॒da-mba̭bhūva |
nānyasya॒ mano॒ vaśa॒manvi̭yāya |
bhī॒ṣmo hi de॒va-ssaha̭sa॒-ssahī̭yān |
sa no̭ juṣā॒ṇa upa̭ ya॒jñamāgā᳚t ||
ākṷ̄tīnā॒-madhi̭pati॒-ñceta̭sā-ñca || 13 ||
sa॒ṅka॒lpajṷ̄ti-nde॒vaṃ-vi~̭pa॒ścim |
mano॒ rājā̭nami॒ha va॒rdhaya̭ntaḥ |
u॒pa॒ha॒ve᳚ 'sya suma॒tau syā̭ma ||
cara̭ṇa-mpa॒vitraṃ॒-vi~ta̭ta-mpurā॒ṇam |
yena̭ pū॒tastara̭ti duṣkṛ॒tāni̭ |
tena̭ pa॒vitrḙṇa śu॒ddhena̭ pū॒tāḥ |
ati̭ pā॒pmāna॒-marā̭ti-ntarema ||
lo॒kasya॒ dvāra̭-marci॒ma-tpa॒vitra᳚m |
jyoti̭ṣma॒-dbhrāja̭māna॒-mmaha̭svat | a॒mṛta̭sya॒ dhārā̭ bahu॒dhā doha̭mānam |
cara̭ṇa-nno lo॒ke sudhi̭tā-ndadhātu ||
a॒gnirmū॒rdhā di॒vaḥ ka॒ku-tpatiḥ̭ pṛthi॒vyā a॒yam | a॒pāgṃ retāgṃ̭si jinvati || bhuvo̭ ya॒jñasya॒ raja̭saśca ne॒tā yatrā̭ ni॒yudbhi॒-ssaca̭se śi॒vābhiḥ̭ | di॒vi mū॒rdhāna̭-ndadhiṣe suva॒r॒ṣā-ñji॒hvāma̭gne cakṛṣe havya॒vāha᳚m || ||
anṷ no॒-'dyā-'nṷmatirya॒jña-nde॒veṣṷ manyatām | a॒gniśca̭ havya॒vāha̭no॒ bhava̭tā-ndā॒śuṣe॒ mayaḥ̭ || anvida̭numate॒ tva-mmanyā̭sai॒ śañca̭naḥ kṛdhi | kratve॒ dakṣā̭ya no hinu॒ praṇa॒ āyūgṃ̭ṣi tāriṣaḥ || ||
ha॒vya॒vāha̭-mabhimāti॒ṣā-'ha᳚m | ra॒kṣo॒haṇa॒-mpṛta̭nāsu ji॒ṣṇum | jyoti̭ṣmanta॒-ndīdya̭ta॒-mpura̭ndhim | a॒gnigg​ svi̭ṣṭa॒kṛta॒mā hṷvema || svi̭ṣṭamagne a॒bhi ta-tpṛ̭ṇāhi | viśvā̭ deva॒ pṛta̭nā a॒bhiṣya | u॒ru-nnaḥ॒ panthā᳚-mpradi॒śanvi bhā̭hi | jyoti̭ṣmaddhehya॒jara̭-nna॒ āyuḥ̭ || || 14 ||
(de॒vī - ghṛ॒tena॒ - ceta̭sā-ñca॒ - doha̭māna-ñca॒tvāri̭ ca) (a. 3)
anuvākaṃ 4 - tāsā-mbrāhmaṇam
de॒vebhyo॒ vai sva॒rgo lo॒kasti॒ro̭ 'bhavat |
te pra॒jāpa̭ti-mabruvann | prajā̭pate sva॒rgo
vai no̭ lo॒kasti॒ro̭-'bhūt | tamanvi॒ccheti̭ |
taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒-ranvai᳚cchat |
taṃ-ya~̭jñakra॒tubhi॒ rnānva̭vindat |
tamiṣṭi̭bhi॒-ranvai᳚cchat | tamiṣṭi̭bhi॒-ranva̭vindat | tadiṣṭī̭nā-miṣṭi॒tvam | eṣṭa̭yo ha॒ vai nāma̭ | tā iṣṭa̭ya॒ ityā ca̭kṣate pa॒rokṣḙṇa |
pa॒rokṣa̭priyā iva॒ hi de॒vāḥ || 15 ||
ta-ntapo᳚-' bravīt | prajā̭pate॒ tapa̭sā॒ vai
śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai tapo᳚-' smi |
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tya-ntapo̭ bhaviṣyati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | tapa̭se ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-ntapo̭ 'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tya gṃ ha॒ vā a̭sya॒ tapo̭ bhavati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ svāhā॒ tapa̭se॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 16 ||
tagg​ śra॒ddhā-'bra̭vīt | prajā̭pate śra॒ddhayā॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai śra॒ddhā-'smi̭ | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyā śra॒ddhā bha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | śra॒ddhāyai̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tyā śra॒ddhā-'bha̭vat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyā ha॒ vā a̭sya śra॒ddhā bha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷ cainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti | a॒gnaye॒ svāhā᳚ śra॒ddhāyai॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 17 ||
tagṃ sa॒tya-ma̭bravīt | prajā̭pate sa॒tyena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai sa॒tyama̭smi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tyagṃ sa॒tya-mbha̭viṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | sa॒tyāya̭ ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum |
tato॒ vai tasya̭ sa॒tyagṃ sa॒tyama̭bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya sa॒tya-mbha̭vati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā̭ sa॒tyāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 18 ||
ta-mmano᳚-'bravīt | prajā̭pate॒ mana̭sā॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai mano᳚-'smi |
mā-nnu ya̭jasva |
atha̭ te sa॒tya-mmano̭ bhaviṣyati |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | mana̭se ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-mmano̭-'bhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat | sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya॒ mano̭ bhavati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati | ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcaina de॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā॒ mana̭se॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 19 ||
ta-ñcara̭ṇa-mabravīt | prajā̭pate॒ cara̭ṇena॒ vai śrā᳚myasi | a॒hamu॒ vai cara̭ṇamasmi | mā-nnu ya̭jasva | atha̭ te sa॒tya-ñcara̭ṇa-mbhaviṣyati | anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ve~॒thsyasīti̭ |
sa e॒tamā᳚-'gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnira̭vapat | cara̭ṇāya ca॒rum | anṷmatyai ca॒rum | tato॒ vai tasya̭ sa॒tya-ñcara̭ṇamabhavat |
anṷ sva॒rgaṃ-lo~॒kama̭vindat |
sa॒tyagṃ ha॒ vā a̭sya॒ cara̭ṇa-mbhavati |
anṷsva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
ya e॒tena̭ ha॒viṣā॒ yaja̭te |
ya ṷcainade॒vaṃ-ve~da̭ | so-'tra̭ juhoti |
a॒gnaye॒ svāhā॒ cara̭ṇāya॒ svāhā᳚ |
anṷmatyai॒ svāhā᳚ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā᳚ |
sva॒rgāya̭ lo॒kāya॒ svāhā॒-'gnaye᳚ sviṣṭa॒kṛte॒ svāheti̭ || 20 ||
tā vā e॒tāḥ pañca̭ sva॒rgasya̭ lo॒kasya॒ dvāraḥ̭ |
apā̭ghā॒ anṷvittayo॒ nāma̭ | tapaḥ̭ pratha॒māgṃ ra̭kṣati | śra॒ddhā dvi॒tīyā᳚m | sa॒tya-ntṛ॒tīyā᳚m |
mana̭ścatu॒rthīm | cara̭ṇa-mpañca॒mīm |
anṷ ha॒ vai sva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-vi~̭ndati |
kā॒ma॒cāro᳚-'sya sva॒rge lo॒ke bha̭vati |
ya e॒tābhi॒-riṣṭi̭bhi॒-ryaja̭te |
ya ṷcainā e॒vaṃ-ve~da̭ |
anuvākaṃ 5 - cātur​hotracayanam
brahma॒ vai catṷr​hotāraḥ | catṷr​hotṛ॒bhyo-'dhi̭ ya॒jño nirmi̭taḥ | nainagṃ̭ śa॒ptam | nābhica̭rita॒-māga̭cchati | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
yo ha॒ vai catṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvaṃ-ve~da̭ | atho॒ pañca̭ hotṛtvam |
sarvā̭ hāsmai॒ diśaḥ̭ kalpante |
vā॒caspati॒r॒ hotā॒ daśa̭hotṝṇām |
pṛ॒thi॒vī hotā॒ catṷr​hotṝṇām || 22 ||
a॒gnir-hotā॒ pañca̭hotṝṇām | vāghotā॒ ṣaḍḍho̭tṝṇām |
ma॒hāha̭vi॒r॒ hotā̭ sa॒ptaho̭tṝṇām |
e॒tadvai catṷr​hotṛṇā-ñcatur​hotṛ॒tvam |
atho॒ pañca̭hotṛtvam | sarvā̭ hāsmai॒ diśaḥ̭ kalpante | ya e॒vaṃ-ve~da̭ ||
e॒ṣā vai sa̭rva vi॒dyā | e॒ta-dbhḙṣa॒jam |
e॒ṣā pa॒ṅkti-ssva॒rgasya̭ lo॒kasyā᳚-ñja॒sāya̭ni-ssru॒tiḥ || 23 ||
e॒tān. yo-'ddhyai-tyacha̭dirda॒r॒śe yāva̭tta॒rasa᳚m | sva̭reti | a॒na॒pa॒bra॒va-ssarva॒māyṷreti | vi॒ndate᳚ pra॒jām | rā॒yaspoṣa̭-ṅgaupa॒tyam |
bra॒hma॒va॒rca॒sī bha̭vati || e॒tān. yo-'ddhyaiti̭ | spṛ॒ṇotyā॒tmāna᳚m | pra॒jā-mpi॒tṝn ||
e॒tān. vā a̭ru॒ṇa aṷpave॒śi rvi॒dāñca̭kāra || 24 ||
e॒taira̭dhivā॒damapā̭jayat | atho॒ viśva̭-mpā॒pmāna᳚m | sva̭ryayau | e॒tān. yo-'ddhyaiti̭ | a॒dhi॒vā॒da-ñja̭yati | atho॒ viśva̭-mpā॒pmāna᳚m | sva̭reti || e॒taira॒gni-ñci̭nvīta sva॒rgakā̭maḥ |
e॒tairāyṷṣkāmaḥ | pra॒jā pa॒śukā̭mo vā || 25 ||
pu॒rastā॒-ddaśa̭hotāra॒-muda̭ñca॒-mupa̭dadhāti yāvatpa॒dam | hṛda̭yaṃ॒-ya~jṷṣī॒ patnyaṷ ca | da॒kṣi॒ṇa॒taḥ prāñca॒-ñcatṷr​hotāram |
pa॒ścāduda̭ñca॒-mpañca̭ hotāram | u॒tta॒ra॒taḥ prāñca॒gṃ॒ ṣaḍḍho̭tāram |
u॒pari̭ṣṭā॒-tprāñcagṃ̭ sa॒ptaho̭tāram | hṛda̭yaṃ॒-ya~jūgṃ̭ṣi॒ patnya̭śca |
ya॒thā॒va॒kā॒śa-ṅgrahāṋ | ya॒thā॒va॒kā॒śa-mpra̭tigra॒hān ~lo̭ka-mpṛ॒ṇāśca̭ |
sarvā̭ hāsyai॒tā de॒vatāḥ᳚ prī॒tā a॒bhīṣṭā̭ bhavanti || 26 ||
sadḙvama॒gni-ñci̭nute ||
ra॒thasa̭minta-śceta॒vyaḥ̭ | vajro॒ vai rathaḥ̭ |
vajrḙṇai॒va pā॒pmāna॒-mbhrātṛ̭vyagg​ stṛṇute | pa॒kṣa-ssa̭minta-śceta॒vyaḥ̭ |
e॒tāvā॒n॒. vai rathaḥ̭ | yāva̭tpa॒kṣaḥ | ra॒thasa̭mintame॒va ci̭nute ||
i॒mame॒va lo॒ka-mpa̭śuba॒ndhenā॒bhija̭yati |
atho̭ agniṣṭo॒mena̭ || 27 ||
a॒ntari̭kṣa-mu॒kthyḙna | sva̭ratirā॒treṇa̭ | sarvā᳚n ~lo॒kāna̭hī॒nena̭ | atho̭ sa॒treṇa̭ || varo॒ dakṣi̭ṇā | varḙṇai॒va varagg̭ spṛṇoti |
ā॒tmā hi varaḥ̭ || eka̭vigṃśati॒ rdakṣi̭ṇā dadāti |
e॒ka॒vi॒gṃ॒śo vā i॒ta-ssva॒rgo lo॒kaḥ | prasva॒rgaṃ-lo~॒kamā᳚pnoti || 28 ||
a॒sāvā̭di॒tya ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | a॒mume॒vā-di॒tyamā᳚pnoti || śa॒ta-nda̭dāti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati || sa॒hasra̭-ndadāti |
sa॒hasra̭ sammita-ssva॒rgo lo॒kaḥ |
sva॒rgasya̭ lo॒kasyā॒-bhiji̭tyai || a॒nvi॒ṣṭa॒ka-ndakṣi̭ṇā dadāti | sarvā̭ṇi॒ vayāgṃ̭si || 29 ||
sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syā-va̭ruddhyai || yadi॒ na vi॒ndeta̭ | ma॒nthānḙtāva॒to da̭dyādoda॒nān. vā᳚ | a॒śnu॒te ta-ṅkāma᳚m | yasmai॒ kāmā̭yā॒-gniścī॒yate᳚ || pa॒ṣṭhau॒hī-ntva॒ntarva̭tī-ndadyāt |
sā hi sarvā̭ṇi॒ vayāgṃ̭si | sarva॒syāptyai᳚ | sarva॒syā-va̭ruddhyai || 30 ||
hira̭ṇya-ndadāti | hira̭ṇya-jyotire॒va sva॒rgaṃ-lo~॒kamḙti || vāso̭ dadāti | tenāyuḥ॒ prati̭rate || ve॒di॒tṛ॒tī॒ye ya̭jeta | triṣa̭tyā॒ hi de॒vāḥ |
sa sa̭tyama॒gni-ñci̭nute || tade॒ta-tpa̭śuba॒ndhe brāhma̭ṇa-mbrūyāt | neta̭reṣu ya॒jñeṣṷ ||
yo ha॒ vai catṷr​hotṝ-nanusava॒na-nta̭rpayita॒vyāṋ. veda̭ || 31 ||
tṛpya̭ti pra॒jayā̭ pa॒śubhiḥ̭ |
upai̭nagṃ somapī॒tho na̭mati |
e॒te vai catṷr​hotāro 'nusava॒na-nta̭rpayita॒vyāḥ᳚ | ye brā᳚hma॒ṇā ba̭hu॒vidaḥ̭ |
tebhyo॒ yaddakṣi̭ṇā॒ na naye᳚t | duri̭ṣṭagg​ syāt | a॒gnima̭sya vṛñjīrann |
tebhyo̭ yathā śra॒ddha-nda̭dyāt | svi̭ṣṭame॒vaitatkri̭yate |
nāsyā॒gniṃ-vṛ~̭ñjate || 32 ||
hi॒ra॒ṇye॒ṣṭa॒ko bha̭vati | yāva̭dutta॒ma-ma̭ṅguli-kā॒ṇḍaṃ-ya~̭jña pa॒ruṣā॒ sammi̭tam |
tejo॒ hira̭ṇyam || yadi॒ hira̭ṇya॒-nna vi॒ndet | śarka̭rā a॒ktā upa̭daddhyāt | tejo̭ ghṛ॒tam | satḙjasame॒-vāgni-ñci̭nute || a॒gniñci॒tvā sau᳚trāma॒ṇyā ya̭jeta maitrāvaru॒ṇyā vā᳚ |
vī॒ryḙṇa॒ vā e॒ṣa vyṛ̭ddhyate |
yo᳚-'gniñci̭nu॒te || 33 ||
yāva̭de॒va vī॒rya᳚m | tada̭smi-ndadhāti ||
brahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katā̭-māpnoti |
e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam |
sā॒r​ṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katā̭-māpnoti | ya e॒tama॒gni-ñci̭nu॒te | ya ṷcainame॒vaṃ-ve~da̭ || e॒tade॒va sā̭vi॒tre brāhma̭ṇam |
atho̭ nācike॒te || 34 ||
(hotā॒ catṷr​hotṝṇāg​ - sru॒ti - śca̭kāra - vā - bhavantya - gniṣṭo॒menā᳚ - pnoti॒ - vayāgṃ̭si॒ - vayāgṃ̭si॒ - sarva॒syāptyai॒ sarva॒syāva̭ruddhyai॒ - veda̭ - vṛñjate - cinu॒te - +nava̭ ca) (a. 5)
anuvākaṃ 6 - vaiśvasṛjacayanam
yaccā॒mṛtaṃ॒-ya~cca martya᳚m | yacca॒ prāṇi̭ti॒ yacca॒ na | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā | tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || sarvā॒-sstriya॒-ssarvā᳚-npu॒gṃ॒saḥ | sarva॒-nna strī̭-pumañca॒ yat |
sarvā॒stāḥ || yāva̭ntaḥ pā॒gṃ॒savo॒ bhūmeḥ᳚ || 35 ||
saṅkhyā̭tā devamā॒yayā᳚ | sarvā॒stāḥ || yāva̭nta॒ ūṣāḥ᳚ paśū॒nām | pṛ॒thi॒vyā-mpuṣṭi̭ r​hi॒tāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒-ssika̭tā॒-ssarvāḥ᳚ |
a॒phsva̭ntaśca॒ yā-śśri॒tāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒-śśarka̭rā॒ dhṛtyai᳚ | a॒syā-mpṛ̭thi॒vyāmadhi̭ || 36 ||
sarvā॒stāḥ || yāva॒nto-'śmā̭no॒-'syā-mpṛ̭thi॒vyām | pra॒ti॒ṣṭhāsu॒ prati̭ṣṭhitāḥ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī rvī॒rudha॒-ssarvāḥ᳚ |
viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanṷ | sarvā॒stāḥ || yāva̭tī॒roṣa̭dhī॒-ssarvāḥ᳚ |
viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanṷ | sarvā॒stāḥ || 37 ||
yāva̭nto॒ vana॒spata̭yaḥ | a॒syā-mpṛ̭thi॒vyāmadhi̭ | sarvā॒stāḥ ||
yāva̭nto grā॒myāḥ pa॒śava॒-ssarve᳚ | ā॒ra॒ṇyāśca॒ ye | sarvā॒stāḥ || ye dvi॒pāda॒-ścatṷṣpādaḥ | a॒pāda̭ udarasa॒rpiṇaḥ̭ |
sarvā॒stāḥ || yāva॒dāñja̭-namu॒cyate᳚ || 38 ||
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ || yāva̭tkṛ॒ṣṇāya̭sa॒gṃ॒ sarva᳚m |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ ||
yāva̭ llo॒hāya̭sa॒gṃ॒ sarva᳚m |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam | sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ sīsa॒gṃ॒ sarva॒-ntrapṷ |
de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam || 39 ||
sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ hira̭ṇyagṃ raja॒tam | de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam |
sarvā॒stāḥ || sarva॒gṃ॒ suva̭rṇa॒gṃ॒ hari̭tam | de॒va॒trā yacca̭ mānu॒ṣam |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 40 ||
[bhūme॒ - radhi॒ - viṣṭhi̭tāḥ pṛthi॒vīmanu॒ sarvā॒stā - u॒cyata̭ - mānu॒ṣagṃ - sī̭da ] (a. 6)
(yacca॒ striyaḥ̭ pā॒gṃ॒sava॒ ūṣā॒-ssika̭tā॒-śśarka̭rā॒ aśmā̭no vī॒rudha॒ oṣa̭dhī॒-rvana॒spata̭yo grā॒myā ye dvi॒pādo॒ yāva॒dāñja̭naṃ॒-yā~va̭-tkṛ॒ṣṇāya̭saṃ
~lo॒hāya̭sa॒gṃ॒ sīsa॒gṃ॒ hira̭ṇya॒gṃ॒ suva̭rṇa॒gṃ॒ hari̭tama॒ṣṭāda̭śa)
anuvākaṃ 7 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā॒ diśo̭ di॒kṣu | yaccā॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe |
tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da ||
a॒ntari̭kṣañca॒ keva̭lam |
yaccā॒smi-nna̭nta॒rāhi̭tam |
sarvā॒stāḥ || ā॒nta॒ri॒kṣya̭śca॒ yāḥ pra॒jāḥ || 41 ||
ga॒ndha॒rvā॒-phsa॒rasa̭śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || sarvā̭-nudā॒rān-thsa॒lilāṋ |
a॒ntari̭kṣe॒ prati̭ṣṭhitān | sarvā॒stāḥ ||
sarvā̭-nudā॒rān-thsa̭li॒lān |
sthā॒va॒rāḥ pro॒ṣyā᳚śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || sarvā॒-ndhuni॒gṃ॒ sarvā᳚n-dhva॒gṃ॒sān |
hi॒mo yacca̭ śī॒yate᳚ || 42 ||
sarvā॒stāḥ || sarvā॒-nmarī̭cī॒n॒. vita̭tān | nī॒hā॒ro yacca̭ śī॒yate᳚ | sarvā॒stāḥ || sarvā̭ vi॒dyuta॒-ssarvā᳚n-thstanayi॒tnūn | hrā॒dunī॒ ryacca̭ śī॒yate᳚ | sarvā॒stāḥ || sarvā॒-ssrava̭ntī-ssa॒ritaḥ̭ |
sarva̭maphsu ca॒rañca॒ yat | sarvā॒stāḥ || 43 ||
yāśca॒ kūpyā॒ yāśca̭ nā॒dyā᳚-ssamu॒driyāḥ᳚ | yāśca̭ vaiśa॒ntīru॒ta prā̭sa॒cīryāḥ |
sarvā॒stāḥ || ye co॒ttiṣṭha̭nti jī॒mūtāḥ᳚ |
yāśca॒ var​ṣa̭nti vṛ॒ṣṭayaḥ̭ | sarvā॒stāḥ || tapa॒steja̭ ākā॒śam | yaccā̭kā॒śe prati̭ṣṭhitam |
sarvā॒stāḥ || vā॒yuṃ-va~yāgṃ̭si॒ sarvā̭ṇi || 44 ||
a॒nta॒ri॒kṣa॒ca॒rañca॒ yat | sarvā॒stāḥ || a॒gnigṃ sūrya̭-ñca॒ndram | mi॒traṃ-va~rṷṇa॒-mbhaga᳚m | sarvā॒stāḥ || sa॒tyagg​ śra॒ddhā-ntapo॒ dama᳚m |
nāma̭ rū॒pañca̭ bhū॒tānā᳚m | sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 45 ||
(pra॒jā-hi॒mo yacca̭ śī॒yate॒-sarvā॒stāḥ-sarvā̭ṇi॒-brahma॒ṇaika̭-ñca) (a. 7)
(diśo॒-'ntari̭kṣamāntari॒kṣya̭ udā॒rānṷdā॒rā-ndhuni॒-mmarī̭cīn. vi॒dyutaḥ॒
srava̭ntī॒ryāśca॒ ye ca॒ tapo̭ vā॒yuma॒gnigṃ sa॒tya-mpañca̭daśa)
anuvākaṃ 8 - vaiśvasṛjacayanam
sarvā॒-ndiva॒gṃ॒ sarvā᳚-nde॒vā-ndi॒vi |
yaccā॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā | upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe | tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒svada-dhru॒vā sī̭da || yāva̭tī॒ stāra̭kā॒-ssarvāḥ᳚ |
vita̭tā roca॒ne di॒vi | sarvā॒stāḥ || ṛco॒ yajūgṃ̭ṣi॒ sāmā̭ni || 46 ||
a॒tha॒rvā॒ṅgi॒rasa̭śca॒ ye | sarvā॒stāḥ || i॒ti॒hā॒sa॒pu॒rā॒ṇañca̭ |
sa॒rpa॒de॒va॒ja॒nāśca॒ ye | sarvā॒stāḥ ||
ye ca̭ lo॒kā ye cā̭lo॒kāḥ |
a॒nta rbhū॒ta-mprati̭ṣṭhitam | sarvā॒stāḥ ||
yacca॒ brahma॒ yaccā᳚bra॒hma |
a॒nta rbra॒hma-nprati̭ṣṭhitam || 47 ||
sarvā॒stāḥ || a॒ho॒rā॒trāṇi॒ sarvā̭ṇi | a॒drdha॒mā॒sāg​śca॒ keva̭lān |
sarvā॒stāḥ || sarvā̭nṛ॒tūn-thsarvā᳚-nmā॒sān | saṃ॒​va~॒thsa॒rañca॒ keva̭lam |
sarvā॒stāḥ || sarva॒-mbhūta॒gṃ॒ sarva॒-mbhavya᳚m | yaccā॒to-'dhi̭ bhavi॒ṣyati̭ |
sarvā॒stā iṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvā |
upa̭ kāma॒dughā̭ dadhe |
tenar​ṣi̭ṇā॒ tena॒ brahma̭ṇā |
tayā̭ de॒vata̭yā-'ṅgira॒sva-ddhru॒vā sī̭da || 48 ||
(sāmā̭ni - bra॒hma-nprati̭ṣṭhitaṃ - kṛ॒tvā trīṇi̭ ca) (a. 8)
(diva॒-ntāra̭kā॒ ṛca̭ itihāsapurā॒ṇa-ñca॒ ye ca॒ yaccā̭horā॒trāṇyṛ॒tū-nbhūta॒-nnava̭)
anuvākaṃ 9 - brahmā sadasyāsīno vauśvasṛjān vyācaṣṭe
ṛ॒cā-mprācī̭ maha॒tī digṷcyate |
dakṣi̭ṇā-māhu॒ ryajṷṣāmapā॒rām |
atha̭rvaṇā॒-magṃi̭rasā-mpra॒tīcī᳚ |
sāmnā॒-mudī̭cī maha॒tī digṷcyate ||
ṛ॒gbhiḥ pū᳚rvā॒hṇe di॒vi de॒va ī̭yate |
ya॒ju॒rve॒de ti̭ṣṭhati॒ maddhye॒ ahnaḥ̭ |
sā॒ma॒ve॒de-nā᳚stama॒ye mahī̭yate |
vedai॒-raśū᳚nya-stri॒bhirḙti॒ sūryaḥ̭ ||
ṛ॒gbhyo jā॒tāgṃ sa̭rva॒śo mūrti̭-māhuḥ |
sarvā॒ gati̭ ryāju॒ṣī hai॒va śaśva̭t || 49 ||
sarva॒-nteja̭ ssāmarū॒pyagṃ ha̭ śaśvat | sarvagṃ̭ he॒da-mbrahma̭ṇā hai॒va sṛ॒ṣṭam ||
ṛ॒gbhyo jā॒taṃ-vai~śyaṃ॒-va~rṇa̭-māhuḥ | ya॒ju॒rve॒da-ṅkṣa̭tri॒yasyā̭-hu॒ryoni᳚m |
sā॒ma॒ve॒do brā᳚hma॒ṇānā॒-mprasṷ̄tiḥ |
pūrve॒ pūrve᳚bhyo॒ vaca̭ e॒ta-dṷ̄cuḥ ||
ā॒da॒r॒śa-ma॒gni-ñci̭nvā॒nāḥ |
pūrvḙ viśva॒ sṛjo॒-'mṛtāḥ᳚ |
śa॒taṃ-va~̭r​ṣa saha॒srāṇi̭ | dī॒kṣi॒tā-ssa॒tra-mā̭sata || 50 ||
tapa̭ āsī-dgṛ॒hapa̭tiḥ | brahma̭ bra॒hmābha̭va-thsva॒yam | sa॒tyagṃ ha॒ ho tai̭ṣā॒māsī᳚t |
ya-dvi̭śva॒sṛja॒ āsa̭ta ||
a॒mṛta̭-mebhya॒ uda̭gāyat |
sa॒hasra̭-mparivathsa॒rān |
bhū॒tagṃ ha̭ prasto॒ taiṣā॒māsī᳚t |
bha॒vi॒ṣya-tprati̭ cāharat ||
prā॒ṇo a̭ddhva॒ryu-ra̭bhavat |
i॒dagṃ sarva॒gṃ॒ siṣā̭satām || 51 ||
a॒pā॒no vi॒dvā-nā॒vṛtaḥ̭ | prati॒ prāti̭ṣṭha-daddhva॒re || ā॒rta॒vā ṷpagā॒tāraḥ̭ | sa॒da॒syā̭ ṛ॒tavo̭-'bhavann | a॒rdha॒mā॒sāśca॒ māsā᳚śca | ca॒ma॒sā॒-ddhva॒rya॒vo-'bha̭vann ||
aśagṃ̭ sa॒-dbrahma̭ṇa॒-stejaḥ̭ |
a॒cchā॒vā॒ko 'bha̭va॒-dyaśaḥ̭ |
ṛ॒ta-mḙṣā-mpraśā॒stā-''sī᳚t |
ya-dvi̭śva॒ sṛja॒ āsa̭ta || 52 ||
ūrg-rājā̭na॒-muda̭vahat | dhru॒va॒ go॒pa-ssaho̭-'bhavat | ojo॒-'bhya̭ṣṭau॒-dgrāv.ṇṇaḥ̭ |
ya-dvi̭śva॒ sṛja॒ āsa̭ta ||
apa̭citiḥ po॒trīyā̭-mayajat | ne॒ṣṭrīyā̭-mayaja॒-ttviṣiḥ̭ | āgnī᳚ddhrā-dvi॒duṣī̭ sa॒tyam | śra॒ddhā hai॒vā ya̭ja-thsva॒yam || irā॒ patnī̭ viśva॒ sṛjā᳚m | ākṷ̄ti-rapinaḍḍha॒viḥ || 53 ||
i॒ddhmagṃ ha॒ kṣuc cai᳚bhya u॒gre | tṛ॒ṣṇā cā va̭hatāmu॒bhe || vāgḙṣāgṃ subrahma॒ṇyā-''sī᳚t | cha॒ndo॒ yo॒gān. vi̭jāna॒tī |
ka॒lpa॒ta॒ntrāṇi̭ tanvā॒nā-'haḥ̭ | sa॒gg॒sthāśca̭ sarva॒śaḥ || a॒ho॒rā॒tre pa̭śupā॒lyau | mu॒hū॒rtāḥ pre॒ṣyā̭ abhavann | mṛ॒tyus tada̭-bhava-ddhā॒tā | śa॒mi॒to gro vi॒śā-mpatiḥ̭ || 54 ||
vi॒śva॒sṛjaḥ̭ pratha॒mā-ssa॒tra-mā̭sata | sa॒hasra̭ sama॒-mprasṷtena॒ yantaḥ̭ |
tato̭ ha jajñe॒ bhuva̭nasya go॒pāḥ | hi॒ra॒ṇmayaḥ̭ śa॒kuni॒ rbrahma॒ nāma̭ || yena॒ sūrya॒-stapa̭ti॒ teja̭se॒-ddhaḥ | pi॒tā pu॒treṇa̭ pitṛ॒mān. yoni̭yonau | nāvḙdavi-nmanute॒ ta-mbṛ॒hanta᳚m | sa॒rvā॒nu॒bhu-mā॒tmānagṃ̭ samparā॒ye ||
e॒ṣa ni॒tyo ma̭hi॒mā brā᳚hma॒ṇasya̭ |
na karma̭ṇā vardhate॒ no kanī̭yān || 55 ||
tasyai॒vātmā pa̭da॒vittaṃ-vi~̭ditvā |
na karma̭ṇā lipyate॒ pāpa̭kena ||
pañca̭pañcā॒śata̭-stri॒vṛtaḥ̭ saṃ​va~thsa॒rāḥ |
pañca̭pañcā॒śataḥ̭ pañcada॒śāḥ | pañca̭pañcā॒śataḥ̭ saptada॒śāḥ |
pañca̭pañcā॒śata̭ ekavi॒gṃ॒śāḥ |
vi॒śva॒sṛjāgṃ̭ sa॒hasra̭ saṃ​va~thsaram ||
e॒tena॒ vai vi̭śva॒sṛja̭ i॒daṃ-vi~śva̭-masṛjanta | ya-dviśva॒-masṛ̭janta | tasmā᳚-dviśva॒sṛjaḥ̭ ||
viśva̭-menā॒-nanu॒ prajā̭yate | brahma̭ṇa॒-ssāyṷjyagṃ salo॒katāṃ᳚-ya~nti |
e॒tāsā̭me॒va de॒vatā̭nā॒gṃ॒ sāyṷjyam | sā॒r​ṣṭitāgṃ̭ samāna lo॒katāṃ᳚-ya~nti |
ya e॒ta-dṷpa॒yanti̭ | ye cai̭na॒-tprāhuḥ̭ |
yebhya̭-ścaina॒-tprāhuḥ̭ ||
om || 56 ||
(śaśva̭ - dāsata॒ - siṣā̭satā॒ - māsa̭ta - ha॒viṣ - patiḥ॒ - kanī̭yā॒n - tasmā᳚-dviśva॒sṛjo॒-'ṣṭau ca̭) (a. 9)
(tubhyaṃ̭ - de॒vebhya॒ - stapa̭sā - de॒vebhyo॒ - brahma॒ vai catṷr​hotāro॒ - yaccā॒mṛta॒gṃ॒ - sarvā॒ diśo̭ di॒kṣu - sarvā॒-ndiva̭ - mṛ॒cā-mprācī॒ nava̭)
(tubhyaṃ॒ - tapa̭sā॒ - tā vā e॒tāḥ pañca॒ - hira̭ṇya-ndadāti॒ - sarvā॒ diśa॒ - stapa̭ āsīdgṛ॒hapa̭ti॒-ṣṣaṭpa̭ñcā॒śat)
(tubhya॒-moṃ)
|| hariḥ̭ om ||
|| taittirīya yajurbrāhmaṇe kāṭhake tṛtīya praśna-ssamāptaḥ ||
|| iti taittirīya yajurbrāhmaṇe kāṭhakaṃ samāptam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in