(ভাগবতপুরাণান্তর্গতম্)
নমঃ পরাযাবিতথানুভূতযে
গুণত্রযাভাসনিমিত্তবন্ধবে ।
অদৃষ্টধাম্নে গুণতত্ত্ববুদ্ধিভিঃ
নিবৃত্তমানায দধে স্বযম্ভুবে ॥ 1 ॥
ন যস্য সখ্যং পুরুষোঽবৈতি সখ্যুঃ
সখা বসন্সংবসতঃ পুরেঽস্মিন্ ।
গুণো যথা গুণিনো ব্যক্তদৃষ্টেঃ
তস্মৈ মহেশায নমস্করোমি ॥ 2 ॥
দেহোঽসবোঽক্ষা মনবো ভূতমাত্রা
নাত্মানমন্যং চ বিদুঃ পরং যত্ ।
সর্বং পুমান্ বেদ গুণাংশ্চ তজ্জ্ঞো
ন বেদ সর্বজ্ঞমনন্তমীডে ॥ 3 ॥
যদোপরামো মনসো নামরূপ-
রূপস্য দৃষ্টস্মৃতিসপ্রমোষাত্ ।
য ঈযতে কেবলযা স্বসংস্থযা
হংসায তস্মৈ শুচিসদ্মনে নমঃ ॥ 4 ॥
মনীষিণোঽন্তর্হদি সন্নিবেশিতং
স্বশক্তিভির্নবভিশ্চ ত্রিবৃদ্ভিঃ ।
বহ্নিং যথা দারুণি পাঞ্চদশ্যং
মনীষযা নিষ্কর্ষন্তি গূঢম্ ॥ 5 ॥
স বৈ মমাশেষবিশেষমাযা
নিষেধনিবাণসুখানুভূতিঃ ।
স সর্বনামা স চ বিশ্বরূপঃ
প্রসীদতামনিরুক্তাত্মশক্তিঃ ॥ 6 ॥
যদ্যন্নিরুক্তং বচসা নিরূপিতং
ধিযাঽক্ষভির্বা মনসা বোত যস্য ।
মা ভূত্স্বরূপং গুণরূপং হি তত্তত্
স বৈ গুণাপাযবিসর্গলক্ষণঃ ॥ 7 ॥
যস্মিন্ যতো যেন চ যস্য যস্মৈ
যদ্যো যথা কুরূতে কার্যতে চ ।
পরাবরেষাং পরমং প্রাক্ প্রসিদ্ধং
তদ্ব্রহ্ম তদ্ধেতুরনন্যদেকম্ ॥ 8 ॥
যচ্ছক্তযো বদতাং বাদিতাং বৈ
বিবাদসংবাদভুবো ভবন্তি ।
কুর্বন্তি চৈষাং মুহুরাত্মমোহং
তস্মৈ নমোঽনন্তগুণায ভূম্নে ॥ 9 ॥
অস্তীতি নাস্তীতি চ বস্তুনিষ্ঠযোঃ
একস্থযোর্ভিন্নবিরুদ্ধধর্মযোঃ ।
অবেক্ষিতং কিং চ ন যোগসাঙ্খ্যযোঃ
সমং পরং হ্যনুকূলং বৃহত্তত্ ॥ 10 ॥
যোঽনুগহার্থং ভজতাং পাদমূলমনামরূপো ভগবাননন্তঃ ।
নামানি রূপাণি চ জন্মকর্মভির্ভেজে স মহ্যং পরমঃ প্রসীদতু ॥ 11 ॥
যঃ প্রাকৃতৈর্জ্ঞানপথৈর্জনানাং
যথাশযং দেহগতো বিভাতি ।
যথানিলঃ পার্থিবমাশ্রিতো গুণং
স ঈশ্বরো মে কুরুতান্মনোরথম্ ॥ 12 ॥
॥ ইতি হংসগুহ্যস্তোত্রং সম্পূর্ণম্ ॥
Roman (IAST) Transliteration
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(भागवतपुराणान्तर्गतम्)
नमः परायावितथानुभूतये
गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।
अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिः
निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ 1 ॥
न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युः
सखा वसन्संवसतः पुरेऽस्मिन् ।
गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेः
तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ 2 ॥
देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।
सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो
न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ 3 ॥
यदोपरामो मनसो नामरूप-
रूपस्य दृष्टस्मृतिसप्रमोषात् ।
य ईयते केवलया स्वसंस्थया
हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ 4 ॥
मनीषिणोऽन्तर्हदि सन्निवेशितं
स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।
वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं
मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ 5 ॥
स वै ममाशेषविशेषमाया
निषेधनिवाणसुखानुभूतिः ।
स सर्वनामा स च विश्वरूपः
प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ 6 ॥
यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
धियाऽक्षभिर्वा मनसा वोत यस्य ।
मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्
स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ 7 ॥
यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
यद्यो यथा कुरूते कार्यते च ।
परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं
तद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ 8 ॥
यच्छक्तयो वदतां वादितां वै
विवादसंवादभुवो भवन्ति ।
कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं
तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ 9 ॥
अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोः
एकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।
अवेक्षितं किं च न योगसाङ्ख्ययोः
समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ 10 ॥
योऽनुगहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।
नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ 11 ॥
यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
यथाशयं देहगतो विभाति ।
यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं
स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ 12 ॥
॥ इति हंसगुह्यस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.