(ഭാഗവതപുരാണാന്തര്ഗതമ്)
നമഃ പരായാവിതഥാനുഭൂതയേ
ഗുണത്രയാഭാസനിമിത്തബന്ധവേ ।
അദൃഷ്ടധാമ്നേ ഗുണതത്ത്വബുദ്ധിഭിഃ
നിവൃത്തമാനായ ദധേ സ്വയമ്ഭുവേ ॥ 1 ॥
ന യസ്യ സഖ്യം പുരുഷോഽവൈതി സഖ്യുഃ
സഖാ വസന്സംവസതഃ പുരേഽസ്മിന് ।
ഗുണോ യഥാ ഗുണിനോ വ്യക്തദൃഷ്ടേഃ
തസ്മൈ മഹേശായ നമസ്കരോമി ॥ 2 ॥
ദേഹോഽസവോഽക്ഷാ മനവോ ഭൂതമാത്രാ
നാത്മാനമന്യം ച വിദുഃ പരം യത് ।
സര്വം പുമാന് വേദ ഗുണാംശ്ച തജ്ജ്ഞോ
ന വേദ സര്വജ്ഞമനന്തമീഡേ ॥ 3 ॥
യദോപരാമോ മനസോ നാമരൂപ-
രൂപസ്യ ദൃഷ്ടസ്മൃതിസപ്രമോഷാത് ।
യ ഈയതേ കേവലയാ സ്വസംസ്ഥയാ
ഹംസായ തസ്മൈ ശുചിസദ്മനേ നമഃ ॥ 4 ॥
മനീഷിണോഽന്തര്ഹദി സന്നിവേശിതം
സ്വശക്തിഭിര്നവഭിശ്ച ത്രിവൃദ്ഭിഃ ।
വഹ്നിം യഥാ ദാരുണി പാഞ്ചദശ്യം
മനീഷയാ നിഷ്കര്ഷന്തി ഗൂഢമ് ॥ 5 ॥
സ വൈ മമാശേഷവിശേഷമായാ
നിഷേധനിവാണസുഖാനുഭൂതിഃ ।
സ സര്വനാമാ സ ച വിശ്വരൂപഃ
പ്രസീദതാമനിരുക്താത്മശക്തിഃ ॥ 6 ॥
യദ്യന്നിരുക്തം വചസാ നിരൂപിതം
ധിയാഽക്ഷഭിര്വാ മനസാ വോത യസ്യ ।
മാ ഭൂത്സ്വരൂപം ഗുണരൂപം ഹി തത്തത്
സ വൈ ഗുണാപായവിസര്ഗലക്ഷണഃ ॥ 7 ॥
യസ്മിന് യതോ യേന ച യസ്യ യസ്മൈ
യദ്യോ യഥാ കുരൂതേ കാര്യതേ ച ।
പരാവരേഷാം പരമം പ്രാക് പ്രസിദ്ധം
തദ്ബ്രഹ്മ തദ്ധേതുരനന്യദേകമ് ॥ 8 ॥
യച്ഛക്തയോ വദതാം വാദിതാം വൈ
വിവാദസംവാദഭുവോ ഭവന്തി ।
കുര്വന്തി ചൈഷാം മുഹുരാത്മമോഹം
തസ്മൈ നമോഽനന്തഗുണായ ഭൂമ്നേ ॥ 9 ॥
അസ്തീതി നാസ്തീതി ച വസ്തുനിഷ്ഠയോഃ
ഏകസ്ഥയോര്ഭിന്നവിരുദ്ധധര്മയോഃ ।
അവേക്ഷിതം കിം ച ന യോഗസാങ്ഖ്യയോഃ
സമം പരം ഹ്യനുകൂലം ബൃഹത്തത് ॥ 10 ॥
യോഽനുഗഹാര്ഥം ഭജതാം പാദമൂലമനാമരൂപോ ഭഗവാനനന്തഃ ।
നാമാനി രൂപാണി ച ജന്മകര്മഭിര്ഭേജേ സ മഹ്യം പരമഃ പ്രസീദതു ॥ 11 ॥
യഃ പ്രാകൃതൈര്ജ്ഞാനപഥൈര്ജനാനാം
യഥാശയം ദേഹഗതോ വിഭാതി ।
യഥാനിലഃ പാര്ഥിവമാശ്രിതോ ഗുണം
സ ഈശ്വരോ മേ കുരുതാന്മനോരഥമ് ॥ 12 ॥
॥ ഇതി ഹംസഗുഹ്യസ്തോത്രം സമ്പൂര്ണമ് ॥
Roman (IAST) Transliteration
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(भागवतपुराणान्तर्गतम्)
नमः परायावितथानुभूतये
गुणत्रयाभासनिमित्तबन्धवे ।
अदृष्टधाम्ने गुणतत्त्वबुद्धिभिः
निवृत्तमानाय दधे स्वयम्भुवे ॥ 1 ॥
न यस्य सख्यं पुरुषोऽवैति सख्युः
सखा वसन्संवसतः पुरेऽस्मिन् ।
गुणो यथा गुणिनो व्यक्तदृष्टेः
तस्मै महेशाय नमस्करोमि ॥ 2 ॥
देहोऽसवोऽक्षा मनवो भूतमात्रा
नात्मानमन्यं च विदुः परं यत् ।
सर्वं पुमान् वेद गुणांश्च तज्ज्ञो
न वेद सर्वज्ञमनन्तमीडे ॥ 3 ॥
यदोपरामो मनसो नामरूप-
रूपस्य दृष्टस्मृतिसप्रमोषात् ।
य ईयते केवलया स्वसंस्थया
हंसाय तस्मै शुचिसद्मने नमः ॥ 4 ॥
मनीषिणोऽन्तर्हदि सन्निवेशितं
स्वशक्तिभिर्नवभिश्च त्रिवृद्भिः ।
वह्निं यथा दारुणि पाञ्चदश्यं
मनीषया निष्कर्षन्ति गूढम् ॥ 5 ॥
स वै ममाशेषविशेषमाया
निषेधनिवाणसुखानुभूतिः ।
स सर्वनामा स च विश्वरूपः
प्रसीदतामनिरुक्तात्मशक्तिः ॥ 6 ॥
यद्यन्निरुक्तं वचसा निरूपितं
धियाऽक्षभिर्वा मनसा वोत यस्य ।
मा भूत्स्वरूपं गुणरूपं हि तत्तत्
स वै गुणापायविसर्गलक्षणः ॥ 7 ॥
यस्मिन् यतो येन च यस्य यस्मै
यद्यो यथा कुरूते कार्यते च ।
परावरेषां परमं प्राक् प्रसिद्धं
तद्ब्रह्म तद्धेतुरनन्यदेकम् ॥ 8 ॥
यच्छक्तयो वदतां वादितां वै
विवादसंवादभुवो भवन्ति ।
कुर्वन्ति चैषां मुहुरात्ममोहं
तस्मै नमोऽनन्तगुणाय भूम्ने ॥ 9 ॥
अस्तीति नास्तीति च वस्तुनिष्ठयोः
एकस्थयोर्भिन्नविरुद्धधर्मयोः ।
अवेक्षितं किं च न योगसाङ्ख्ययोः
समं परं ह्यनुकूलं बृहत्तत् ॥ 10 ॥
योऽनुगहार्थं भजतां पादमूलमनामरूपो भगवाननन्तः ।
नामानि रूपाणि च जन्मकर्मभिर्भेजे स मह्यं परमः प्रसीदतु ॥ 11 ॥
यः प्राकृतैर्ज्ञानपथैर्जनानां
यथाशयं देहगतो विभाति ।
यथानिलः पार्थिवमाश्रितो गुणं
स ईश्वरो मे कुरुतान्मनोरथम् ॥ 12 ॥
॥ इति हंसगुह्यस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥
(bhāgavatapurāṇāntargatam)
namaḥ parāyāvitathānubhūtaye
guṇatrayābhāsanimittabandhave |
adṛṣṭadhāmne guṇatattvabuddhibhiḥ
nivṛttamānāya dadhe svayambhuve || 1 ||
na yasya sakhyaṃ puruṣo'vaiti sakhyuḥ
sakhā vasansaṃvasataḥ pure'smin |
guṇo yathā guṇino vyaktadṛṣṭeḥ
tasmai maheśāya namaskaromi || 2 ||
deho'savo'kṣā manavo bhūtamātrā
nātmānamanyaṃ ca viduḥ paraṃ yat |
sarvaṃ pumān veda guṇāṃśca tajjño
na veda sarvajñamanantamīḍe || 3 ||
yadoparāmo manaso nāmarūpa-
rūpasya dṛṣṭasmṛtisapramoṣāt |
ya īyate kevalayā svasaṃsthayā
haṃsāya tasmai śucisadmane namaḥ || 4 ||
manīṣiṇo'ntarhadi sanniveśitaṃ
svaśaktibhirnavabhiśca trivṛdbhiḥ |
vahniṃ yathā dāruṇi pāñcadaśyaṃ
manīṣayā niṣkarṣanti gūḍham || 5 ||
sa vai mamāśeṣaviśeṣamāyā
niṣedhanivāṇasukhānubhūtiḥ |
sa sarvanāmā sa ca viśvarūpaḥ
prasīdatāmaniruktātmaśaktiḥ || 6 ||
yadyanniruktaṃ vacasā nirūpitaṃ
dhiyā'kṣabhirvā manasā vota yasya |
mā bhūtsvarūpaṃ guṇarūpaṃ hi tattat
sa vai guṇāpāyavisargalakṣaṇaḥ || 7 ||
yasmin yato yena ca yasya yasmai
yadyo yathā kurūte kāryate ca |
parāvareṣāṃ paramaṃ prāk prasiddhaṃ
tadbrahma taddheturananyadekam || 8 ||
yacchaktayo vadatāṃ vāditāṃ vai
vivādasaṃvādabhuvo bhavanti |
kurvanti caiṣāṃ muhurātmamohaṃ
tasmai namo'nantaguṇāya bhūmne || 9 ||
astīti nāstīti ca vastuniṣṭhayoḥ
ekasthayorbhinnaviruddhadharmayoḥ |
avekṣitaṃ kiṃ ca na yogasāṅkhyayoḥ
samaṃ paraṃ hyanukūlaṃ bṛhattat || 10 ||
yo'nugahārthaṃ bhajatāṃ pādamūlamanāmarūpo bhagavānanantaḥ |
nāmāni rūpāṇi ca janmakarmabhirbheje sa mahyaṃ paramaḥ prasīdatu || 11 ||
yaḥ prākṛtairjñānapathairjanānāṃ
yathāśayaṃ dehagato vibhāti |
yathānilaḥ pārthivamāśrito guṇaṃ
sa īśvaro me kurutānmanoratham || 12 ||
|| iti haṃsaguhyastotraṃ sampūrṇam ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.