ঈশ্বর উবাচ
শৃণু দেবি প্রবক্ষ্যামি সাম্প্রতং তত্পুরাতনম্ ।
সহস্রনাম পরমং প্রত্যঙ্গিরার্থ সিদ্ধযে ॥ 1 ॥
সহস্রনামপাঠেন সর্বত্র বিজযী ভবেত্ ।
পরাভবো ন চাস্যাস্তি সভাযাং বা বনে রণে ॥ 2 ॥
তথা তুষ্টা ভবেদ্দেবী প্রত্যঙ্গিরাঽস্য পাঠতঃ ।
যথা ভবতি দেবেশি সাধকঃ শিব এব হি ॥ 3 ॥
অশ্বমেধসহস্রাণি বাজপেযস্য কোটযঃ ।
সকৃত্পাঠেন জাযন্তে প্রসন্না প্রত্যঙ্গিরা ভবেত্ ॥ 4 ॥
ভৈরবোঽস্য ঋষিশ্ছন্দোঽনুষ্টুপ্ দেবী সমীরিতা ।
প্রত্যঙ্গিরা বিনিযোগঃ সর্বসম্পত্তি হেতবে ॥ 5 ॥
সর্বকার্যেষু সংসিদ্ধিঃ সর্বসম্পত্তিদা ভবেত্ ।
এবং ধ্যাত্বা পঠেদেতদ্যদীচ্ছেদাত্মনো হিতম্ ॥ 6 ॥
অস্য শ্রীপ্রত্যঙ্গিরা সহস্রনামমহামন্ত্রস্য ভৈরব ঋষিঃ অনুষ্টুপ্ ছন্দঃ শ্রীমহাপ্রত্যঙ্গিরা দেবতা হ্রীং বীজং শ্রীং শক্তিঃ স্বাহা কীলকং পরকৃত্যাবিনাশার্থে জপে পাঠে বিনিযোগঃ ॥
করন্যাসঃ
ওঁ হ্রাং অঙ্গুষ্ঠাভ্যাং নমঃ ।
ওঁ হ্রীং তর্জনীভ্যাং নমঃ ।
ওঁ হ্রূং মধ্যমাভ্যাং নমঃ ।
ওঁ হ্রৈং অনামিকাভ্যাং নমঃ ।
ওঁ হ্রৌং কনিষ্ঠিকাভ্যাং নমঃ ।
ওঁ হ্রঃ করতল করপৃষ্ঠাভ্যাং নমঃ ।
হৃদযাদি ন্যাসঃ
ওঁ হ্রাং হৃদযায নমঃ ।
ওঁ হ্রীং শিরসে স্বাহা ।
ওঁ হ্রূং শিখাযৈ বষট্ ।
ওঁ হ্রৈং কবচায হুম্ ।
ওঁ হ্রৌং নেত্রত্রযায বৌষট্ ।
ওঁ হ্রঃ অস্ত্রায ফট্ ।
ধ্যানম্
আশাম্বরা মুক্তকচা ঘনচ্ছবি-
-র্ধ্যেযা সচর্মাসিকরা হি ভূষণা ।
দংষ্ট্রোগ্রবক্ত্রা গ্রসিতা হিতা ত্বযা
প্রত্যঙ্গিরা শঙ্করতেজসেরিতা ॥
স্তোত্রম্
দেবী প্রত্যঙ্গিরা দিব্যা সরসা শশিশেখরা ।
সুমনা সামিধেতী চ সমস্তসুরশেমুষী ॥ 1 ॥
সর্বসম্পত্তিজননী সর্বদা সিন্ধুসেবিনী ।
শম্ভুসীমন্তিনী সীমা সুরারাধ্যা সুধারসা ॥ 2 ॥
রসা রসবতী বেলা বন্যা চ বনমালিনী ।
বনজাক্ষী বনচরী বনী বনবিনোদিনী ॥ 3 ॥
বেগিনী বেগদা বেগবলাস্যা চ বলাধিকা ।
কলা কলপ্রিযা কোলী কোমলা কালকামিনী ॥ 4 ॥
কমলা কমলাস্যা চ কমলস্থা কলাবতী ।
কুলীনা কুটিলা কান্তা কোকিলা কলভাষিণী ॥ 5 ॥
কীরকীলী কলা কালী কপালিন্যপি কালিকা ।
কেশিনী চ কুশাবর্তা কৌশাম্বী কেশবপ্রিযা ॥ 6 ॥
কাশী কলা মহাকাশী সঙ্কাশা কেশদাযিনী ।
কুণ্ডলী কুণ্ডলাস্যা চ কুণ্ডলাঙ্গদমণ্ডিতা ॥ 7 ॥
কুণপালী কুমুদিনী কুমুদা প্রীতিবর্ধিনী ।
কুন্দপ্রিযা কুন্দরুচিঃ কুরঙ্গমদনোদিনী ॥ 8 ॥
কুরঙ্গনযনা কুন্দা কুরুবৃন্দাঽভিনন্দিনী ।
কুসুম্ভকুসুমা কাঞ্চী ক্বণত্কিঙ্কিণিকা কটা ॥ 9 ॥
কঠোরা করুণা কাষ্ঠা কৌমুদী কম্বুকণ্ঠিনী ।
কপর্দিনী কপটিনী কণ্ঠিনী কালকণ্ঠিকা ॥ 10 ॥
কীরহস্তা কুমারী চ কুরুদা কুসুমপ্রিযা ।
কুঞ্জরস্থা কুঞ্জরতা কুম্ভি কুম্ভস্তনদ্বযা ॥ 11 ॥
কুম্ভিগা করিভোগা চ কদলী দলশালিনী ।
কুপিতা কোটরস্থা চ কঙ্কালী কন্দরোদরা ॥ 12 ॥
একান্তবাসিনী কাঞ্চী কম্পমানশিরোরুহা ।
কাদম্বরী কদম্বস্থা কুঙ্কুমপ্রেমধারিণী ॥ 13 ॥
কুটুম্বিনীপ্রিযাঽঽকূতী ক্রতুঃ ক্রতুকরী প্রিযা ।
কাত্যাযনী কৃত্তিকা চ কার্তিকেযপ্রবর্তিনী ॥ 14 ॥
কামপত্নী কামদাত্রী কামেশী কামবন্দিতা ।
কামরূপা ক্রমাবর্তী কামাক্ষী কামমোহিতা ॥ 15 ॥
খড্গিনী খেচরী খড্গা খঞ্জরীটেক্ষণা খলা ।
খরগা খরনাথা চ খরাস্যা খেলনপ্রিযা ॥ 16 ॥
খরাংশুঃ খেটিনী খট্বা খগা খট্বাঙ্গধারিণী ।
খরখণ্ডিনী খ্যাতা খণ্ডিতা খণ্ডনীস্থিতা ॥ 17 ॥
খণ্ডপ্রিযা খণ্ডখাদ্যা সেন্দুখণ্ডা চ খণ্ডিনী ।
গঙ্গা গোদাবরী গৌরী গোমত্যপি চ গৌতমী ॥ 18 ॥
গযা গেযা গগনগা গারুডী গরুডধ্বজা ।
গীতা গীতপ্রিযা গোপা গণ্ডপ্রীতা গুণী গিরা ॥ 19 ॥
গুং গৌরী মন্দমদনা গোকুলা গোপ্রতারিণী ।
গোদা গোবিন্দিনী গূঢা নির্গূঢা গূঢবিগ্রহা ॥ 20 ॥
গুঞ্জিনী গজগা গোপী গোত্রক্ষযকরী গদা ।
গিরিভূপালদুহিতা গোগা গোচ্ছলবর্ধিনী ॥ 21 ॥
ঘনস্তনী ঘনরুচির্ঘনেহা ঘননিঃস্বনা ।
ঘূত্কারিণী ঘূঘকরী ঘুঘূকপরিবারিতা ॥ 22 ॥
ঘণ্টানাদপ্রিযা ঘণ্টা ঘনাঘোটকবাহিনী ।
ঘোররূপা চ ঘোরা চ ঘূতী প্রতিঘনা ঘনী ॥ 23 ॥
ঘৃতাচী ঘনপুষ্টিশ্চ ঘটা ঘনঘটাঽমৃতা ।
ঘটস্যা ঘটনা ঘোঘঘাতপাতনিবারিণী ॥ 24 ॥
চঞ্চরীকা চকোরী চ চামুণ্ডা চীরধারিণী ।
চাতুরী চপলা চক্রচলা চেলা চলাঽচলা ॥ 25 ॥
চতুশ্চিরন্তনা চাকা চিক্যা চামীকরচ্ছবিঃ ।
চাপিনী চপলা চম্পূ চিন্তা চিন্তামণিশ্চিতা ॥ 26 ॥
চাতুর্বর্ণ্যমযী চঞ্চচ্চৌরাচার্যা চমত্কৃতিঃ ।
চক্রবর্তিবধূশ্চক্রা চক্রাঙ্গা চক্রমোদিনী ॥ 27 ॥
চেতশ্চরী চিত্তবৃত্তিরচেতা চেতনপ্রদা ।
চাম্পেযী চম্পকপ্রীতিশ্চণ্ডী চণ্ডালবাসিনী ॥ 28 ॥
চিরঞ্জীবিতটা চিঞ্চা তরুমূলনিবাসিনী ।
ছুরিকা ছত্রমধ্যস্থা ছিদ্রা ছেদকরী ছিদা ॥ 29 ॥
ছুছুন্দরীপলপ্রীতী ছুছুন্দরীনিভস্বনা ।
ছলিনী ছলদা ছত্রা ছিটিকা ছেককৃত্তথা ॥ 30 ॥
ছগিনী ছান্দসী ছাযা ছাযাকৃচ্ছাদিরিত্যপি ।
জযা চ জযদা জাতী জযস্থা জযবর্ধিনী ॥ 31 ॥
জপাপুষ্পপ্রিযা জপ্যা জৃম্ভিণী যামলা যুতা ।
জম্বূপ্রিযা জযস্থা চ জঙ্গমা জঙ্গমপ্রিযা ॥ 32 ॥
জন্তুর্জন্তুপ্রধানা চ জরত্কর্ণা জরদ্ভবা ।
জাতিপ্রিযা জীবনস্থা জীমূতসদৃশচ্ছবিঃ ॥ 33 ॥
জন্যা জনহিতা জাযা জম্ভভিজ্জম্ভমালিনী ।
জবদা জববদ্বাহা জবানী জ্বরহা জ্বরা ॥ 34 ॥
ঝঞ্ঝানিলমযী ঝঞ্ঝা ঝণত্কারকরা তথা ।
ঝিণ্টীশা ঝম্পকৃত্ ঝম্পা ঝম্পত্রাসনিবারিণী ॥ 35 ॥
টকারস্থা টঙ্কধরা টঙ্কারা করশাটিনী ।
ঠক্কুরা ঠীত্কৃতী ঠিণ্ঠী ঠিণ্ঠীরবসমাবৃতা ॥ 36 ॥
ঠণ্ঠানিলমযী ঠণ্ঠা ঠণত্কারকরা ঠসা ।
ডাকিনী ডামরী চৈব ডিণ্ডিমধ্বনিনন্দিনী ॥ 37 ॥
ঢক্কাস্বনপ্রিযা ঢক্কা তপিনী তাপিনী তথা ।
তরুণী তুন্দিলা তুন্দা তামসী চ তপঃপ্রিযা ॥ 38 ॥
তাম্রা তাম্রাম্বরা তালী তালীদলবিভূষণা ।
তুরঙ্গা ত্বরিতা ত্রেতা তোতুলা তোদিনী তুলা ॥ 39 ॥
তাপত্রযহরা তপ্তা তালকেশী তমালিনী ।
তমালদলবচ্ছামা তালম্লানবতী তমী ॥ 40 ॥
তামসী চ তমিস্রা চ তীব্রা তীব্রপরাক্রমা ।
তটস্থা তিলতৈলাক্তা তরণী তপনদ্যুতিঃ ॥ 41 ॥
তিলোত্তমা তিলককৃত্তারকাধীশশেখরা ।
তিলপুষ্পপ্রিযা তারা তারকেশী কুটুম্বিনী ॥ 42 ॥
স্থাণুপত্নী স্থিতিকরী স্থলস্থা স্থলবর্ধিনী ।
স্থিতিঃ স্থৈর্যা স্থবিষ্ঠা চ স্থাপতিঃ স্থলবিগ্রহা ॥ 43 ॥
দন্তিনী দণ্ডিনী দীনা দরিদ্রা দীনবত্সলা ।
দেবী দেববধূর্দৈত্যদমনী দন্তভূষণা ॥ 44 ॥
দযাবতী দমবতী দমদা দাডিমস্তনী ।
দন্দশূকনিভা দৈত্যদারিণী দেবতাননা ॥ 45 ॥
দোলাক্রীডা দলাযুশ্চ দম্পতী দেবতামযী ।
দশা দীপস্থিতা দোষা দোষহা দোষকারিণী ॥ 46 ॥
দুর্গা দুর্গার্তিশমনী দুর্গমা দুর্গবাসিনী ।
দুর্গন্ধনাশিনী দুঃস্থা দুঃস্বপ্নশমকারিণী ॥ 47 ॥
দুর্বারা দুন্দুভী ভ্রান্তা দূরস্থা দূরবাসিনী ।
দরহা দরদা দাত্রী দাযাদা দুহিতা দযা ॥ 48 ॥
ধুরন্ধরা ধুরীণা চ ধৌরী ধী ধনদাযিনী ।
ধীরাঽধীরা ধরিত্রী চ ধর্মদা ধীরমানসা ॥ 49 ॥
ধনুর্ধরা চ দমনী ধূর্তা ধূর্তপরিগ্রহা ।
ধূমবর্ণা ধূমপানা ধূমলা ধূমমোহিনী ॥ 50 ॥
নলিনী নন্দিনী নন্দা নাদিনী নন্দবালিকা ।
নবীনা নর্মদা নর্মিনেমির্নিযমনিশ্চযা ॥ 51 ॥
নির্মলা নিগমাচারা নিম্নগা নগ্নকামিনী ।
নীতির্নিরন্তরা নগ্নী নির্লেপা নির্গুণা নতিঃ ॥ 52 ॥
নীলগ্রীবা নিরীহা চ নিরঞ্জনজনী নবী ।
নবনীতপ্রিযা নারী নরকার্ণবতারিণী ॥ 53 ॥
নারাযণী নিরাকারা নিপুণা নিপুণপ্রিযা ।
নিশা নিদ্রা নরেন্দ্রস্থা নমিতাঽনমিতাপি চ ॥ 54 ॥
নির্গুণ্ডিকা চ নির্গুণ্ডা নির্মাংসাঽনামিকা নিভা ।
পতাকিনী পতাকা চ পলপ্রীতির্যশস্বিনী ॥ 55 ॥
পীনা পীনস্তনা পত্নী পবনাশনশাযিনী ।
পরাঽপরা কলাপাঽঽপ্পা পাককৃত্যরতি প্রিযা ॥ 56 ॥
পবনস্থা সুপবনা তাপসীপ্রীতিবর্ধিনী ।
পশুবৃদ্ধিকরী পুষ্টিঃ পোষণী পুষ্পবর্ধিনী ॥ 57 ॥
পুষ্পিণী পুস্তককরা পুন্নাগতলবাসিনী ।
পুরন্দরপ্রিযা প্রীতিঃ পুরমার্গনিবাসিনী ॥ 58 ॥
পাশী পাশকরা পাশা বন্ধুহা পাংসুলা পশুঃ ।
পটুঃ পটাসা পরশুধারিণী পাশিনী তথা ॥ 59 ॥
পাপঘ্নী পতিপত্নী চ পতিতাঽপতিতাপি চ ।
পিশাচী চ পিশাচঘ্নী পিশিতাশনতোষিতা ॥ 60 ॥
পানদা পানপাত্রা চ পানদানকরোদ্যতা ।
পেযা প্রসিদ্ধা পীযূষা পূর্ণা পূর্ণমনোরথা ॥ 61 ॥
পতদ্গর্ভা পতদ্গাত্রা পাতপুণ্যপ্রিযা পুরী ।
পঙ্কিলা পঙ্কমগ্না চ পানীযা পঞ্জরস্থিতা ॥ 62 ॥
পঞ্চমী পঞ্চযজ্ঞা চ পঞ্চতা পঞ্চমপ্রিযা ।
পঞ্চমুদ্রা পুণ্ডরীকা পিকী পিঙ্গললোচনা ॥ 63 ॥
প্রিযঙ্গুমঞ্জরী পিণ্ডী পিণ্ডিতা পাণ্ডুরপ্রভা ।
প্রেতাসনা প্রিযালুস্থা পাণ্ডুঘ্নী পীতসাপহা ॥ 64 ॥
ফলিনী ফলধাত্রী চ ফলশ্রীঃ ফণিভূষণা ।
ফূত্কারকারিণী স্ফারা ফুল্লা ফুল্লাম্বুজাসনা ॥ 65 ॥
ফিরঙ্গহা স্ফীতমতিঃ স্ফীতিঃ স্ফীতকরী তথা ।
বলমাযা বলারাতির্বলিনী বলবর্ধিনী ॥ 66 ॥
বেণুবাদ্যা বনচরী বিরাবজনযিত্রী চ ।
বিদ্যা বিদ্যাপ্রদা বিদ্যাবোধিনী বোধদাযিনী ॥ 67 ॥
বুদ্ধমাতা চ বুদ্ধা চ বনমালাবতী বরা ।
বরদা বারুণী বীণা বীণাবাদনতত্পরা ॥ 68 ॥
বিনোদিনী বিনোদস্থা বৈষ্ণবী বিষ্ণুবল্লভা ।
বৈদ্যা বৈদ্যচিকিত্সা চ বিবশা বিশ্ববিশ্রুতা ॥ 69 ॥
বিদ্বত্কবিকলা বেত্তা বিতন্দ্রা বিগতজ্বরা ।
বিরাবা বিবিধারাবা বিম্বোষ্ঠী বিম্ববত্সলা ॥ 70 ॥
বিন্ধ্যস্থা বীরবন্দ্যা চ বরীযসাপরাধবিত্ ।
বেদান্তবেদ্যা বেদ্যা চ বৈদ্যা চ বিজযপ্রদা ॥ 71 ॥
বিরোধবর্ধিনী বন্ধ্যা বন্ধ্যাবন্ধনিবারিণী ।
ভগিনী ভগমালা চ ভবানী ভবভাবিনী ॥ 72 ॥
ভীমা ভীমাননা ভৈমী ভঙ্গুরা ভীমদর্শনা ।
ভিল্লী ভল্লধরা ভীরুর্ভেরুণ্ডা চৈভভযাপহা ॥ 73 ॥
ভগসর্পিণ্যপি ভগা ভগরূপা ভগালযা ।
ভগাসনা ভগামোদা ভেরী ভাঙ্কাররঞ্জিনী ॥ 74 ॥
ভীষণাঽভীষণা সর্বা ভগবত্যপি ভূষণা ।
ভারদ্বাজী ভোগদাত্রী ভবঘ্নী ভূতিভূষণা ॥ 75 ॥
ভূতিদা ভূমিদাত্রী চ ভূপতিত্বপ্রদাযিনী ।
ভ্রমরী ভ্রামরী নীলা ভূপালমুকুটস্থিতা ॥ 76 ॥
মত্তা মনোহরা মনা মানিনী মোহনী মহা ।
মহালক্ষ্মীর্মদাক্ষীবা মদিরা মদিরালযা ॥ 77 ॥
মদোদ্ধতা মতঙ্গস্থা মাধবী মধুমন্থিনী ।
মেধা মেধাকরী মেধ্যা মধ্যা মধ্যবযস্থিতা ॥ 78 ॥
মদ্যপা মাংসলা মত্স্যা মোদিনী মৈথুনোদ্ধতা ।
মুদ্রা মুদ্রাবতী মাতা মাযা মহিমমন্দিরা ॥ 79 ॥
মহামাযা মহাবিদ্যা মহামারী মহেশ্বরী ।
মহাদেববধূর্মান্যা মথুরা মেরুমণ্ডলা ॥ 80 ॥
মেদস্বনী মেদসুশ্রীর্মহিষাসুরমর্দিনী ।
মণ্ডপস্থা মঠস্থাঽমা মালা মালাবিলাসিনী ॥ 81 ॥
মোক্ষদা মুণ্ডমালা চ মন্দিরাগর্ভগর্ভিতা ।
মাতঙ্গিনী চ মাতঙ্গী মতঙ্গতনযা মধুঃ ॥ 82 ॥
মধুস্রবা মধুরসা মধূককুসুমপ্রিযা ।
যামিনী যামিনীনাথভূষা যাবকরঞ্জিতা ॥ 83 ॥
যবাঙ্কুরপ্রিযা যামা যবনী যবনাধিপা ।
যমঘ্নী যমবাণী চ যজমানস্বরূপিণী ॥ 84 ॥
যজ্ঞা যজ্যা যজুর্যজ্বা যশোনিকরকারিণী ।
যজ্ঞসূত্রপ্রদা জ্যেষ্ঠা যজ্ঞকর্মকরী যশা ॥ 85 ॥
যশস্বিনী যজ্ঞসংস্থা যূপস্তম্ভনিবাসিনী ।
রঞ্জিতা রাজপত্নী চ রমা রেখা রবী রণী ॥ 86 ॥
রজোবতী রজশ্চিত্রা রজনী রজনীপতিঃ ।
রাগিণী রাজিনী রাজ্যা রাজ্যদা রাজ্যবর্ধিনী ॥ 87 ॥
রাজন্বতী রাজনীতিস্তুর্যা রাজনিবাসিনী ।
রমণী রমণীযা চ রামা রামবতী রতিঃ ॥ 88 ॥
রেতোবতী রতোত্সাহা রোগহা রোগকারিণী ।
রঙ্গা রঙ্গবতী রাগা রাগজ্ঞা রাগিনী রণা ॥ 89 ॥
রঞ্জিকা রঞ্জকী রঞ্জা রঞ্জিনী রক্তলোচনা ।
রক্তচর্মধরা রন্ত্রী রক্তস্থা রক্তবাহিনী ॥ 90 ॥
রম্ভা রম্ভাফলপ্রীতী রম্ভোরূ রাঘবপ্রিযা ।
রঙ্গভৃদ্রঙ্গমধুরা রোদসী রোদসীগৃহা ॥ 91 ॥
রোগকর্ত্রী রোগহর্ত্রী চ রোগভৃদ্রোগশাযিনী ।
বন্দী বন্দিস্তুতা বন্ধুর্বন্ধূককুসুমাধরা ॥ 92 ॥
বন্দিতা বন্দিমাতা বন্ধুরা বৈন্দবী বিভা ।
বিঙ্কী বিঙ্কপলা বিঙ্কা বিঙ্কস্থা বিঙ্কবত্সলা ॥ 93 ॥
বেদৈর্বিলগ্না বিগ্না চ বিধির্বিধিকরী বিধা ।
শঙ্খিনী শঙ্খনিলযা শঙ্খমালাবতী শমী ॥ 94 ॥
শঙ্খপাত্রাশিনী শঙ্খাঽশঙ্খা শঙ্খগলা শশী ।
শিম্বী শরাবতী শ্যামা শ্যামাঙ্গী শ্যামলোচনা ॥ 95 ॥
শ্মশানস্থা শ্মশানা চ শ্মশানস্থলভূষণা ।
শর্মদা শমহর্ত্রী চ শাকিনী শঙ্কুশেখরা ॥ 96 ॥
শান্তিঃ শান্তিপ্রদা শেষা শেষস্থা শেষশাযিনী ।
শেমুষী শোষিণী শৌরী শারিঃ শৌর্যা শরা শরী ॥ 97 ॥
শাপদা শাপহারী শ্রীঃ শম্পা শপথচাপিনী ।
শৃঙ্গিণী শৃঙ্গিপলভুক্ শঙ্করী শাঙ্করী তথা ॥ 98 ॥
শঙ্কা শঙ্কাপহা শংস্থা শাশ্বতী শীতলা শিবা ।
শবস্থা শবভুক্ শৈবী শাববর্ণা শবোদরী ॥ 99 ॥
শাযিনী শাবশযনা শিংশিপা শিংশিপাযতা ।
শবাকুণ্ডলিনী শৈবা শঙ্করা শিশিরা শিরা ॥ 100 ॥
শবকাঞ্চী শবশ্রীকা শবমালা শবাকৃতিঃ ।
শম্পিনী শঙ্কুশক্তিঃ শং শন্তনুঃ শীলদাযিনী ॥ 101 ॥
সিন্ধুঃ সরস্বতী সিন্ধুসুন্দরী সুন্দরাননা ।
সাধুসিদ্ধিঃ সিদ্ধিদাত্রী সিদ্ধা সিদ্ধসরস্বতী ॥ 102 ॥
সন্ততিঃ সম্পদা সম্পত্সংবিত্সম্পত্তিদাযিনী ।
সপত্নী সরসা সারা সরস্বতিকরী সুধা ॥ 103 ॥
সরঃ সমা সমানা চ সমারাধ্যা সমস্তদা ।
সমিদ্ধা সমদা সম্মা সম্মোহা সমদর্শনা ॥ 104 ॥
সমিতিঃ সমিধা সীমা সাবিত্রী সংবিদা সতী ।
সবনা সবনাধারা সাবনা সমরা সমী ॥ 105 ॥
সমীরা সুমনা সাধ্বী সধ্রীচীন্যসহাযিনী ।
হংসী হংসগতির্হংসা হংসোজ্জ্বলনিচোলযুক্ ॥ 106 ॥
হলিনী হলদা হালা হরশ্রীর্হরবল্লভা ।
হেলা হেলাবতী হ্রেষা হ্রেষস্থা হ্রেষবর্ধিনী ॥ 107 ॥
হন্তা হানির্হযাহ্বা হৃদ্ধন্তহা হন্তহারিণী ।
হুঙ্কারী হন্তকৃদ্ধঙ্কা হীহা হাহা হতাহিতা ॥ 108 ॥
হেমা প্রভা হরবতী হারীতা হরিসম্মতা ।
হোরী হোত্রী হোলিকা চ হোম্যা হোমা হবির্হরিঃ ॥ 109 ॥
হারিণী হরিণীনেত্রা হিমাচলনিবাসিনী ।
লম্বোদরী লম্বকর্ণা লম্বিকা লম্ববিগ্রহা ॥ 110 ॥
লীলা লীলাবতী লোলা ললনা লালিতালতা ।
ললামলোচনা লোচ্যা লোলাক্ষী লক্ষণা লটা ॥ 111 ॥
লম্পতী লুম্পতী লম্পা লোপামুদ্রা ললন্তি চ ।
লতিকা লঙ্ঘিকা লঙ্ঘা লঘিমা লঘুমধ্যমা ॥ 112 ॥
লঘ্বীযসী লঘূদর্কা লূতা লূতনিবারিণী ।
লোমভৃল্লোমলোম্নী চ লুলুতী লুলুলুম্পিনী ॥ 113 ॥
লুলাযস্থা চ লহরী লঙ্কাপুরপুরন্দরী ।
লক্ষ্মীর্লক্ষ্মীপ্রদা লক্ষ্যা লক্ষ্যবলগতিপ্রদা ॥ 114 ॥
ক্ষণক্ষপা ক্ষণক্ষীণা ক্ষমা ক্ষান্তিঃ ক্ষমাবতী ।
ক্ষামা ক্ষামোদরী ক্ষোণী ক্ষোণিভৃত্ ক্ষত্রিযাঙ্গনা ॥ 115 ॥
ক্ষপা ক্ষপাকরী ক্ষীরা ক্ষীরদা ক্ষীরসাগরা ।
ক্ষীণঙ্করী ক্ষযকরী ক্ষযভৃত্ ক্ষযদা ক্ষতিঃ ।
ক্ষরন্তী ক্ষুদ্রিকা ক্ষুদ্রা ক্ষুত্ক্ষামা ক্ষরপাতকা ॥ 116 ॥
ফলশ্রুতিঃ –
মাতুঃ সহস্রনামেদং প্রত্যঙ্গিরাসিদ্ধিদাযকম্ ॥ 1 ॥
যঃ পঠেত্প্রযতো নিত্যং দরিদ্রো ধনদো ভবেত্ ।
অনাচান্তঃ পঠেন্নিত্যং স চাপি স্যান্মহেশ্বরঃ ।
মূকঃ স্যাদ্বাক্পতির্দেবী রোগী নীরোগতাং ভবেত্ ॥ 2 ॥
অপুত্রঃ পুত্রমাপ্নোতি ত্রিষুলোকেষু বিশ্রুতম্ ।
বন্ধ্যাপি সূতে তনযান্ গাবশ্চ বহুদুগ্ধদাঃ ॥ 3 ॥
রাজানঃ পাদনম্রাঃ স্যুস্তস্য দাসা ইব স্ফুটাঃ ।
অরযঃ সঙ্ক্ষযং যান্তি মনসা সংস্মৃতা অপি ॥ 4 ॥
দর্শনাদেব জাযন্তে নরা নার্যোঽপি তদ্বশাঃ ।
কর্তা হর্তা স্বযংবীরো জাযতে নাত্রসংশযঃ ॥ 5 ॥
যং যং কামযতে কামং তং তং প্রাপ্নোতি নিশ্চিতম্ ।
দুরিতং ন চ তস্যাস্তি নাস্তি শোকঃ কদাচন ॥ 6 ॥
চতুষ্পথেঽর্ধরাত্রে চ যঃ পঠেত্সাধকোত্তমঃ ।
একাকী নির্ভযো ধীরো দশাবর্তং নরোত্তমঃ ॥ 7 ॥
মনসা চিন্তিতং কার্যং তস্য সিদ্ধির্ন সংশযম্ ।
বিনা সহস্রনাম্নাং যো জপেন্মন্ত্রং কদাচন ॥ 8 ॥
ন সিদ্ধো জাযতে তস্য মন্ত্রঃ কল্পশতৈরপি ।
কুজবারে শ্মশানে চ মধ্যাহ্নে যো জপেত্তথা ॥ 9 ॥
শতাবর্ত্যা স জযেত কর্তা হর্তা নৃণামিহ ।
রোগার্তো যো নিশীথান্তে পঠেদম্ভসি সংস্থিতঃ ॥ 10 ॥
সদ্যো নীরোগতামেতি যদি স্যান্নির্ভযস্তদা ।
অর্ধরাত্রে শ্মশানে বা শনিবারে জপেন্মনুম্ ॥ 11 ॥
অষ্টোত্তরসহস্রং তু দশবারং জপেত্ততঃ ।
সহস্রনামমেত্তদ্ধি তদা যাতি স্বযং শিবা ॥ 12 ॥
মহাপবনরূপেণ ঘোরগোমাযুনাদিনী ।
তদা যদি ন ভীতিঃ স্যাত্ততো দেহীতি বাগ্ভবেত্ ॥ 13 ॥
তদা পশুবলিং দদ্যাত্ স্বযং গৃহ্ণাতি চণ্ডিকা ।
যথেষ্টং চ বরং দত্ত্বা যাতি প্রত্যঙ্গিরা শিবা ॥ 14 ॥
রোচনাগুরুকস্তূরী কর্পূরমদচন্দনৈঃ ।
কুঙ্কুমপ্রথমাভ্যাং তু লিখিতং ভূর্জপত্রকে ॥ 15 ॥
শুভনক্ষত্রযোগে তু সমভ্যর্চ্য ঘটান্তরে ।
কৃতসম্পাতনাত্সিদ্ধং ধার্যন্তদ্দক্ষিণেকরে ॥ 16 ॥
সহস্রনামস্বর্ণস্থং কণ্ঠে বাপি জিতেন্দ্রিযঃ ।
তদাযং প্রণমেন্মন্ত্রী ক্রুদ্ধঃ সম্রিযতে নরঃ ॥ 17 ॥
যস্মৈ দদাতি চ স্বস্তি স ভবেদ্ধনদোপমঃ ।
দুষ্টশ্বাপদজন্তূনাং ন ভীঃ কুত্রাপি জাযতে ॥ 18 ॥
বালকানামিযং রক্ষা গর্ভিণীনামপি ধ্রুবম্ ।
মোহন স্তম্ভনাকর্ষমারণোচ্চাটনানি চ ॥ 19 ॥
যন্ত্রধারণতো নূনং সিধ্যন্তে সাধকস্য চ ।
নীলবস্ত্রে বিলিখিতং ধ্বজাযাং যদি তিষ্ঠতি ॥ 20 ॥
তদা নষ্টা ভবত্যেব প্রচণ্ডা পরবাহিনী ।
এতজ্জপ্তং মহাভস্ম ললাটে যদি ধারযেত্ ॥ 21 ॥
তদ্দর্শনত এব স্যুঃ প্রাণিনস্তস্য কিঙ্করাঃ ।
রাজপত্ন্যোঽপি বশ্যাঃ স্যুঃ কিমন্যাঃ পরযোষিতঃ ॥ 22 ॥
এতজ্জপন্নিশিতোযে মাসৈকেন মহাকবিঃ ।
পণ্ডিতশ্চ মহাবাদী জাযতে নাত্রসংশযঃ ॥ 23 ॥
শক্তিং সম্পূজ্য দেবেশি পঠেত্ স্তোত্রং বরং শুভম্ ।
ইহলোকে সুখং ভুক্ত্বা পরত্র ত্রিদিবং ব্রজেত্ ॥ 24 ॥
ইতি নামসহস্রং তু প্রত্যঙ্গির মনোহরম্ ।
গোপ্যং গুহ্যতমং লোকে গোপনীযং স্বযোনিবত্ ॥ 25 ॥
ইতি শ্রীরুদ্রযামলে তন্ত্রে দশবিদ্যারহস্যে শ্রী প্রত্যঙ্গিরা সহস্রনাম স্তোত্রম্ ।
Roman (IAST) Transliteration
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi sāmprataṃ tatpurātanam |
sahasranāma paramaṃ pratyaṅgirārtha siddhaye || 1 ||
sahasranāmapāṭhena sarvatra vijayī bhavet |
parābhavo na cāsyāsti sabhāyāṃ vā vane raṇe || 2 ||
tathā tuṣṭā bhaveddevī pratyaṅgirā'sya pāṭhataḥ |
yathā bhavati deveśi sādhakaḥ śiva eva hi || 3 ||
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyasya koṭayaḥ |
sakṛtpāṭhena jāyante prasannā pratyaṅgirā bhavet || 4 ||
bhairavo'sya ṛṣiśchando'nuṣṭup devī samīritā |
pratyaṅgirā viniyogaḥ sarvasampatti hetave || 5 ||
sarvakāryeṣu saṃsiddhiḥ sarvasampattidā bhavet |
evaṃ dhyātvā paṭhedetadyadīcchedātmano hitam || 6 ||
asya śrīpratyaṅgirā sahasranāmamahāmantrasya bhairava ṛṣiḥ anuṣṭup chandaḥ śrīmahāpratyaṅgirā devatā hrīṃ bījaṃ śrīṃ śaktiḥ svāhā kīlakaṃ parakṛtyāvināśārthe jape pāṭhe viniyogaḥ ||
karanyāsaḥ
oṃ hrāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ hrīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ hrūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ hraiṃ anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ hrauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ hraḥ karatala karapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādi nyāsaḥ
oṃ hrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ hrīṃ śirase svāhā |
oṃ hrūṃ śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ hraiṃ kavacāya hum |
oṃ hrauṃ netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ hraḥ astrāya phaṭ |
dhyānam
āśāmbarā muktakacā ghanacchavi-
-rdhyeyā sacarmāsikarā hi bhūṣaṇā |
daṃṣṭrogravaktrā grasitā hitā tvayā
pratyaṅgirā śaṅkaratejaseritā ||
stotram
devī pratyaṅgirā divyā sarasā śaśiśekharā |
sumanā sāmidhetī ca samastasuraśemuṣī || 1 ||
sarvasampattijananī sarvadā sindhusevinī |
śambhusīmantinī sīmā surārādhyā sudhārasā || 2 ||
rasā rasavatī velā vanyā ca vanamālinī |
vanajākṣī vanacarī vanī vanavinodinī || 3 ||
veginī vegadā vegabalāsyā ca balādhikā |
kalā kalapriyā kolī komalā kālakāminī || 4 ||
kamalā kamalāsyā ca kamalasthā kalāvatī |
kulīnā kuṭilā kāntā kokilā kalabhāṣiṇī || 5 ||
kīrakīlī kalā kālī kapālinyapi kālikā |
keśinī ca kuśāvartā kauśāmbī keśavapriyā || 6 ||
kāśī kalā mahākāśī saṅkāśā keśadāyinī |
kuṇḍalī kuṇḍalāsyā ca kuṇḍalāṅgadamaṇḍitā || 7 ||
kuṇapālī kumudinī kumudā prītivardhinī |
kundapriyā kundaruciḥ kuraṅgamadanodinī || 8 ||
kuraṅganayanā kundā kuruvṛndā'bhinandinī |
kusumbhakusumā kāñcī kvaṇatkiṅkiṇikā kaṭā || 9 ||
kaṭhorā karuṇā kāṣṭhā kaumudī kambukaṇṭhinī |
kapardinī kapaṭinī kaṇṭhinī kālakaṇṭhikā || 10 ||
kīrahastā kumārī ca kurudā kusumapriyā |
kuñjarasthā kuñjaratā kumbhi kumbhastanadvayā || 11 ||
kumbhigā karibhogā ca kadalī dalaśālinī |
kupitā koṭarasthā ca kaṅkālī kandarodarā || 12 ||
ekāntavāsinī kāñcī kampamānaśiroruhā |
kādambarī kadambasthā kuṅkumapremadhāriṇī || 13 ||
kuṭumbinīpriyā''kūtī kratuḥ kratukarī priyā |
kātyāyanī kṛttikā ca kārtikeyapravartinī || 14 ||
kāmapatnī kāmadātrī kāmeśī kāmavanditā |
kāmarūpā kramāvartī kāmākṣī kāmamohitā || 15 ||
khaḍginī khecarī khaḍgā khañjarīṭekṣaṇā khalā |
kharagā kharanāthā ca kharāsyā khelanapriyā || 16 ||
kharāṃśuḥ kheṭinī khaṭvā khagā khaṭvāṅgadhāriṇī |
kharakhaṇḍinī khyātā khaṇḍitā khaṇḍanīsthitā || 17 ||
khaṇḍapriyā khaṇḍakhādyā sendukhaṇḍā ca khaṇḍinī |
gaṅgā godāvarī gaurī gomatyapi ca gautamī || 18 ||
gayā geyā gaganagā gāruḍī garuḍadhvajā |
gītā gītapriyā gopā gaṇḍaprītā guṇī girā || 19 ||
guṃ gaurī mandamadanā gokulā gopratāriṇī |
godā govindinī gūḍhā nirgūḍhā gūḍhavigrahā || 20 ||
guñjinī gajagā gopī gotrakṣayakarī gadā |
giribhūpāladuhitā gogā gocchalavardhinī || 21 ||
ghanastanī ghanarucirghanehā ghananiḥsvanā |
ghūtkāriṇī ghūghakarī ghughūkaparivāritā || 22 ||
ghaṇṭānādapriyā ghaṇṭā ghanāghoṭakavāhinī |
ghorarūpā ca ghorā ca ghūtī pratighanā ghanī || 23 ||
ghṛtācī ghanapuṣṭiśca ghaṭā ghanaghaṭā'mṛtā |
ghaṭasyā ghaṭanā ghoghaghātapātanivāriṇī || 24 ||
cañcarīkā cakorī ca cāmuṇḍā cīradhāriṇī |
cāturī capalā cakracalā celā calā'calā || 25 ||
catuścirantanā cākā cikyā cāmīkaracchaviḥ |
cāpinī capalā campū cintā cintāmaṇiścitā || 26 ||
cāturvarṇyamayī cañcaccaurācāryā camatkṛtiḥ |
cakravartivadhūścakrā cakrāṅgā cakramodinī || 27 ||
cetaścarī cittavṛttiracetā cetanapradā |
cāmpeyī campakaprītiścaṇḍī caṇḍālavāsinī || 28 ||
cirañjīvitaṭā ciñcā tarumūlanivāsinī |
churikā chatramadhyasthā chidrā chedakarī chidā || 29 ||
chuchundarīpalaprītī chuchundarīnibhasvanā |
chalinī chaladā chatrā chiṭikā chekakṛttathā || 30 ||
chaginī chāndasī chāyā chāyākṛcchādirityapi |
jayā ca jayadā jātī jayasthā jayavardhinī || 31 ||
japāpuṣpapriyā japyā jṛmbhiṇī yāmalā yutā |
jambūpriyā jayasthā ca jaṅgamā jaṅgamapriyā || 32 ||
janturjantupradhānā ca jaratkarṇā jaradbhavā |
jātipriyā jīvanasthā jīmūtasadṛśacchaviḥ || 33 ||
janyā janahitā jāyā jambhabhijjambhamālinī |
javadā javavadvāhā javānī jvarahā jvarā || 34 ||
jhañjhānilamayī jhañjhā jhaṇatkārakarā tathā |
jhiṇṭīśā jhampakṛt jhampā jhampatrāsanivāriṇī || 35 ||
ṭakārasthā ṭaṅkadharā ṭaṅkārā karaśāṭinī |
ṭhakkurā ṭhītkṛtī ṭhiṇṭhī ṭhiṇṭhīravasamāvṛtā || 36 ||
ṭhaṇṭhānilamayī ṭhaṇṭhā ṭhaṇatkārakarā ṭhasā |
ḍākinī ḍāmarī caiva ḍiṇḍimadhvaninandinī || 37 ||
ḍhakkāsvanapriyā ḍhakkā tapinī tāpinī tathā |
taruṇī tundilā tundā tāmasī ca tapaḥpriyā || 38 ||
tāmrā tāmrāmbarā tālī tālīdalavibhūṣaṇā |
turaṅgā tvaritā tretā totulā todinī tulā || 39 ||
tāpatrayaharā taptā tālakeśī tamālinī |
tamāladalavacchāmā tālamlānavatī tamī || 40 ||
tāmasī ca tamisrā ca tīvrā tīvraparākramā |
taṭasthā tilatailāktā taraṇī tapanadyutiḥ || 41 ||
tilottamā tilakakṛttārakādhīśaśekharā |
tilapuṣpapriyā tārā tārakeśī kuṭumbinī || 42 ||
sthāṇupatnī sthitikarī sthalasthā sthalavardhinī |
sthitiḥ sthairyā sthaviṣṭhā ca sthāpatiḥ sthalavigrahā || 43 ||
dantinī daṇḍinī dīnā daridrā dīnavatsalā |
devī devavadhūrdaityadamanī dantabhūṣaṇā || 44 ||
dayāvatī damavatī damadā dāḍimastanī |
dandaśūkanibhā daityadāriṇī devatānanā || 45 ||
dolākrīḍā dalāyuśca dampatī devatāmayī |
daśā dīpasthitā doṣā doṣahā doṣakāriṇī || 46 ||
durgā durgārtiśamanī durgamā durgavāsinī |
durgandhanāśinī duḥsthā duḥsvapnaśamakāriṇī || 47 ||
durvārā dundubhī bhrāntā dūrasthā dūravāsinī |
darahā daradā dātrī dāyādā duhitā dayā || 48 ||
dhurandharā dhurīṇā ca dhaurī dhī dhanadāyinī |
dhīrā'dhīrā dharitrī ca dharmadā dhīramānasā || 49 ||
dhanurdharā ca damanī dhūrtā dhūrtaparigrahā |
dhūmavarṇā dhūmapānā dhūmalā dhūmamohinī || 50 ||
nalinī nandinī nandā nādinī nandabālikā |
navīnā narmadā narminemirniyamaniścayā || 51 ||
nirmalā nigamācārā nimnagā nagnakāminī |
nītirnirantarā nagnī nirlepā nirguṇā natiḥ || 52 ||
nīlagrīvā nirīhā ca nirañjanajanī navī |
navanītapriyā nārī narakārṇavatāriṇī || 53 ||
nārāyaṇī nirākārā nipuṇā nipuṇapriyā |
niśā nidrā narendrasthā namitā'namitāpi ca || 54 ||
nirguṇḍikā ca nirguṇḍā nirmāṃsā'nāmikā nibhā |
patākinī patākā ca palaprītiryaśasvinī || 55 ||
pīnā pīnastanā patnī pavanāśanaśāyinī |
parā'parā kalāpā''ppā pākakṛtyarati priyā || 56 ||
pavanasthā supavanā tāpasīprītivardhinī |
paśuvṛddhikarī puṣṭiḥ poṣaṇī puṣpavardhinī || 57 ||
puṣpiṇī pustakakarā punnāgatalavāsinī |
purandarapriyā prītiḥ puramārganivāsinī || 58 ||
pāśī pāśakarā pāśā bandhuhā pāṃsulā paśuḥ |
paṭuḥ paṭāsā paraśudhāriṇī pāśinī tathā || 59 ||
pāpaghnī patipatnī ca patitā'patitāpi ca |
piśācī ca piśācaghnī piśitāśanatoṣitā || 60 ||
pānadā pānapātrā ca pānadānakarodyatā |
peyā prasiddhā pīyūṣā pūrṇā pūrṇamanorathā || 61 ||
patadgarbhā patadgātrā pātapuṇyapriyā purī |
paṅkilā paṅkamagnā ca pānīyā pañjarasthitā || 62 ||
pañcamī pañcayajñā ca pañcatā pañcamapriyā |
pañcamudrā puṇḍarīkā pikī piṅgalalocanā || 63 ||
priyaṅgumañjarī piṇḍī piṇḍitā pāṇḍuraprabhā |
pretāsanā priyālusthā pāṇḍughnī pītasāpahā || 64 ||
phalinī phaladhātrī ca phalaśrīḥ phaṇibhūṣaṇā |
phūtkārakāriṇī sphārā phullā phullāmbujāsanā || 65 ||
phiraṅgahā sphītamatiḥ sphītiḥ sphītakarī tathā |
balamāyā balārātirbalinī balavardhinī || 66 ||
veṇuvādyā vanacarī virāvajanayitrī ca |
vidyā vidyāpradā vidyābodhinī bodhadāyinī || 67 ||
buddhamātā ca buddhā ca vanamālāvatī varā |
varadā vāruṇī vīṇā vīṇāvādanatatparā || 68 ||
vinodinī vinodasthā vaiṣṇavī viṣṇuvallabhā |
vaidyā vaidyacikitsā ca vivaśā viśvaviśrutā || 69 ||
vidvatkavikalā vettā vitandrā vigatajvarā |
virāvā vividhārāvā bimboṣṭhī bimbavatsalā || 70 ||
vindhyasthā vīravandyā ca varīyasāparādhavit |
vedāntavedyā vedyā ca vaidyā ca vijayapradā || 71 ||
virodhavardhinī vandhyā vandhyābandhanivāriṇī |
bhaginī bhagamālā ca bhavānī bhavabhāvinī || 72 ||
bhīmā bhīmānanā bhaimī bhaṅgurā bhīmadarśanā |
bhillī bhalladharā bhīrurbheruṇḍā caibhabhayāpahā || 73 ||
bhagasarpiṇyapi bhagā bhagarūpā bhagālayā |
bhagāsanā bhagāmodā bherī bhāṅkārarañjinī || 74 ||
bhīṣaṇā'bhīṣaṇā sarvā bhagavatyapi bhūṣaṇā |
bhāradvājī bhogadātrī bhavaghnī bhūtibhūṣaṇā || 75 ||
bhūtidā bhūmidātrī ca bhūpatitvapradāyinī |
bhramarī bhrāmarī nīlā bhūpālamukuṭasthitā || 76 ||
mattā manoharā manā māninī mohanī mahā |
mahālakṣmīrmadākṣībā madirā madirālayā || 77 ||
madoddhatā mataṅgasthā mādhavī madhumanthinī |
medhā medhākarī medhyā madhyā madhyavayasthitā || 78 ||
madyapā māṃsalā matsyā modinī maithunoddhatā |
mudrā mudrāvatī mātā māyā mahimamandirā || 79 ||
mahāmāyā mahāvidyā mahāmārī maheśvarī |
mahādevavadhūrmānyā mathurā merumaṇḍalā || 80 ||
medasvanī medasuśrīrmahiṣāsuramardinī |
maṇḍapasthā maṭhasthā'mā mālā mālāvilāsinī || 81 ||
mokṣadā muṇḍamālā ca mandirāgarbhagarbhitā |
mātaṅginī ca mātaṅgī mataṅgatanayā madhuḥ || 82 ||
madhusravā madhurasā madhūkakusumapriyā |
yāminī yāminīnāthabhūṣā yāvakarañjitā || 83 ||
yavāṅkurapriyā yāmā yavanī yavanādhipā |
yamaghnī yamavāṇī ca yajamānasvarūpiṇī || 84 ||
yajñā yajyā yajuryajvā yaśonikarakāriṇī |
yajñasūtrapradā jyeṣṭhā yajñakarmakarī yaśā || 85 ||
yaśasvinī yajñasaṃsthā yūpastambhanivāsinī |
rañjitā rājapatnī ca ramā rekhā ravī raṇī || 86 ||
rajovatī rajaścitrā rajanī rajanīpatiḥ |
rāgiṇī rājinī rājyā rājyadā rājyavardhinī || 87 ||
rājanvatī rājanītisturyā rājanivāsinī |
ramaṇī ramaṇīyā ca rāmā rāmavatī ratiḥ || 88 ||
retovatī ratotsāhā rogahā rogakāriṇī |
raṅgā raṅgavatī rāgā rāgajñā rāginī raṇā || 89 ||
rañjikā rañjakī rañjā rañjinī raktalocanā |
raktacarmadharā rantrī raktasthā raktavāhinī || 90 ||
rambhā rambhāphalaprītī rambhorū rāghavapriyā |
raṅgabhṛdraṅgamadhurā rodasī rodasīgṛhā || 91 ||
rogakartrī rogahartrī ca rogabhṛdrogaśāyinī |
vandī vandistutā bandhurbandhūkakusumādharā || 92 ||
vanditā vandimātā bandhurā baindavī vibhā |
viṅkī viṅkapalā viṅkā viṅkasthā viṅkavatsalā || 93 ||
vedairvilagnā vignā ca vidhirvidhikarī vidhā |
śaṅkhinī śaṅkhanilayā śaṅkhamālāvatī śamī || 94 ||
śaṅkhapātrāśinī śaṅkhā'śaṅkhā śaṅkhagalā śaśī |
śimbī śarāvatī śyāmā śyāmāṅgī śyāmalocanā || 95 ||
śmaśānasthā śmaśānā ca śmaśānasthalabhūṣaṇā |
śarmadā śamahartrī ca śākinī śaṅkuśekharā || 96 ||
śāntiḥ śāntipradā śeṣā śeṣasthā śeṣaśāyinī |
śemuṣī śoṣiṇī śaurī śāriḥ śauryā śarā śarī || 97 ||
śāpadā śāpahārī śrīḥ śampā śapathacāpinī |
śṛṅgiṇī śṛṅgipalabhuk śaṅkarī śāṅkarī tathā || 98 ||
śaṅkā śaṅkāpahā śaṃsthā śāśvatī śītalā śivā |
śavasthā śavabhuk śaivī śāvavarṇā śavodarī || 99 ||
śāyinī śāvaśayanā śiṃśipā śiṃśipāyatā |
śavākuṇḍalinī śaivā śaṅkarā śiśirā śirā || 100 ||
śavakāñcī śavaśrīkā śavamālā śavākṛtiḥ |
śampinī śaṅkuśaktiḥ śaṃ śantanuḥ śīladāyinī || 101 ||
sindhuḥ sarasvatī sindhusundarī sundarānanā |
sādhusiddhiḥ siddhidātrī siddhā siddhasarasvatī || 102 ||
santatiḥ sampadā sampatsaṃvitsampattidāyinī |
sapatnī sarasā sārā sarasvatikarī sudhā || 103 ||
saraḥ samā samānā ca samārādhyā samastadā |
samiddhā samadā sammā sammohā samadarśanā || 104 ||
samitiḥ samidhā sīmā sāvitrī saṃvidā satī |
savanā savanādhārā sāvanā samarā samī || 105 ||
samīrā sumanā sādhvī sadhrīcīnyasahāyinī |
haṃsī haṃsagatirhaṃsā haṃsojjvalanicolayuk || 106 ||
halinī haladā hālā haraśrīrharavallabhā |
helā helāvatī hreṣā hreṣasthā hreṣavardhinī || 107 ||
hantā hānirhayāhvā hṛddhantahā hantahāriṇī |
huṅkārī hantakṛddhaṅkā hīhā hāhā hatāhitā || 108 ||
hemā prabhā haravatī hārītā harisammatā |
horī hotrī holikā ca homyā homā havirhariḥ || 109 ||
hāriṇī hariṇīnetrā himācalanivāsinī |
lambodarī lambakarṇā lambikā lambavigrahā || 110 ||
līlā līlāvatī lolā lalanā lālitālatā |
lalāmalocanā locyā lolākṣī lakṣaṇā laṭā || 111 ||
lampatī lumpatī lampā lopāmudrā lalanti ca |
latikā laṅghikā laṅghā laghimā laghumadhyamā || 112 ||
laghvīyasī laghūdarkā lūtā lūtanivāriṇī |
lomabhṛllomalomnī ca lulutī lululumpinī || 113 ||
lulāyasthā ca laharī laṅkāpurapurandarī |
lakṣmīrlakṣmīpradā lakṣyā lakṣyabalagatipradā || 114 ||
kṣaṇakṣapā kṣaṇakṣīṇā kṣamā kṣāntiḥ kṣamāvatī |
kṣāmā kṣāmodarī kṣoṇī kṣoṇibhṛt kṣatriyāṅganā || 115 ||
kṣapā kṣapākarī kṣīrā kṣīradā kṣīrasāgarā |
kṣīṇaṅkarī kṣayakarī kṣayabhṛt kṣayadā kṣatiḥ |
kṣarantī kṣudrikā kṣudrā kṣutkṣāmā kṣarapātakā || 116 ||
phalaśrutiḥ –
mātuḥ sahasranāmedaṃ pratyaṅgirāsiddhidāyakam || 1 ||
yaḥ paṭhetprayato nityaṃ daridro dhanado bhavet |
anācāntaḥ paṭhennityaṃ sa cāpi syānmaheśvaraḥ |
mūkaḥ syādvākpatirdevī rogī nīrogatāṃ bhavet || 2 ||
aputraḥ putramāpnoti triṣulokeṣu viśrutam |
vandhyāpi sūte tanayān gāvaśca bahudugdhadāḥ || 3 ||
rājānaḥ pādanamrāḥ syustasya dāsā iva sphuṭāḥ |
arayaḥ saṅkṣayaṃ yānti manasā saṃsmṛtā api || 4 ||
darśanādeva jāyante narā nāryo'pi tadvaśāḥ |
kartā hartā svayaṃvīro jāyate nātrasaṃśayaḥ || 5 ||
yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam |
duritaṃ na ca tasyāsti nāsti śokaḥ kadācana || 6 ||
catuṣpathe'rdharātre ca yaḥ paṭhetsādhakottamaḥ |
ekākī nirbhayo dhīro daśāvartaṃ narottamaḥ || 7 ||
manasā cintitaṃ kāryaṃ tasya siddhirna saṃśayam |
vinā sahasranāmnāṃ yo japenmantraṃ kadācana || 8 ||
na siddho jāyate tasya mantraḥ kalpaśatairapi |
kujavāre śmaśāne ca madhyāhne yo japettathā || 9 ||
śatāvartyā sa jayeta kartā hartā nṛṇāmiha |
rogārto yo niśīthānte paṭhedambhasi saṃsthitaḥ || 10 ||
sadyo nīrogatāmeti yadi syānnirbhayastadā |
ardharātre śmaśāne vā śanivāre japenmanum || 11 ||
aṣṭottarasahasraṃ tu daśavāraṃ japettataḥ |
sahasranāmamettaddhi tadā yāti svayaṃ śivā || 12 ||
mahāpavanarūpeṇa ghoragomāyunādinī |
tadā yadi na bhītiḥ syāttato dehīti vāgbhavet || 13 ||
tadā paśubaliṃ dadyāt svayaṃ gṛhṇāti caṇḍikā |
yatheṣṭaṃ ca varaṃ dattvā yāti pratyaṅgirā śivā || 14 ||
rocanāgurukastūrī karpūramadacandanaiḥ |
kuṅkumaprathamābhyāṃ tu likhitaṃ bhūrjapatrake || 15 ||
śubhanakṣatrayoge tu samabhyarcya ghaṭāntare |
kṛtasampātanātsiddhaṃ dhāryantaddakṣiṇekare || 16 ||
sahasranāmasvarṇasthaṃ kaṇṭhe vāpi jitendriyaḥ |
tadāyaṃ praṇamenmantrī kruddhaḥ samriyate naraḥ || 17 ||
yasmai dadāti ca svasti sa bhaveddhanadopamaḥ |
duṣṭaśvāpadajantūnāṃ na bhīḥ kutrāpi jāyate || 18 ||
bālakānāmiyaṃ rakṣā garbhiṇīnāmapi dhruvam |
mohana stambhanākarṣamāraṇoccāṭanāni ca || 19 ||
yantradhāraṇato nūnaṃ sidhyante sādhakasya ca |
nīlavastre vilikhitaṃ dhvajāyāṃ yadi tiṣṭhati || 20 ||
tadā naṣṭā bhavatyeva pracaṇḍā paravāhinī |
etajjaptaṃ mahābhasma lalāṭe yadi dhārayet || 21 ||
taddarśanata eva syuḥ prāṇinastasya kiṅkarāḥ |
rājapatnyo'pi vaśyāḥ syuḥ kimanyāḥ parayoṣitaḥ || 22 ||
etajjapanniśitoye māsaikena mahākaviḥ |
paṇḍitaśca mahāvādī jāyate nātrasaṃśayaḥ || 23 ||
śaktiṃ sampūjya deveśi paṭhet stotraṃ varaṃ śubham |
ihaloke sukhaṃ bhuktvā paratra tridivaṃ vrajet || 24 ||
iti nāmasahasraṃ tu pratyaṅgira manoharam |
gopyaṃ guhyatamaṃ loke gopanīyaṃ svayonivat || 25 ||
iti śrīrudrayāmale tantre daśavidyārahasye śrī pratyaṅgirā sahasranāma stotram |
Sanskrit — Devanagari (original)
ईश्वर उवाच
शृणु देवि प्रवक्ष्यामि साम्प्रतं तत्पुरातनम् ।
सहस्रनाम परमं प्रत्यङ्गिरार्थ सिद्धये ॥ 1 ॥
सहस्रनामपाठेन सर्वत्र विजयी भवेत् ।
पराभवो न चास्यास्ति सभायां वा वने रणे ॥ 2 ॥
तथा तुष्टा भवेद्देवी प्रत्यङ्गिराऽस्य पाठतः ।
यथा भवति देवेशि साधकः शिव एव हि ॥ 3 ॥
अश्वमेधसहस्राणि वाजपेयस्य कोटयः ।
सकृत्पाठेन जायन्ते प्रसन्ना प्रत्यङ्गिरा भवेत् ॥ 4 ॥
भैरवोऽस्य ऋषिश्छन्दोऽनुष्टुप् देवी समीरिता ।
प्रत्यङ्गिरा विनियोगः सर्वसम्पत्ति हेतवे ॥ 5 ॥
सर्वकार्येषु संसिद्धिः सर्वसम्पत्तिदा भवेत् ।
एवं ध्यात्वा पठेदेतद्यदीच्छेदात्मनो हितम् ॥ 6 ॥
अस्य श्रीप्रत्यङ्गिरा सहस्रनाममहामन्त्रस्य भैरव ऋषिः अनुष्टुप् छन्दः श्रीमहाप्रत्यङ्गिरा देवता ह्रीं बीजं श्रीं शक्तिः स्वाहा कीलकं परकृत्याविनाशार्थे जपे पाठे विनियोगः ॥
करन्यासः
ॐ ह्रां अङ्गुष्ठाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रीं तर्जनीभ्यां नमः ।
ॐ ह्रूं मध्यमाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रैं अनामिकाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रौं कनिष्ठिकाभ्यां नमः ।
ॐ ह्रः करतल करपृष्ठाभ्यां नमः ।
हृदयादि न्यासः
ॐ ह्रां हृदयाय नमः ।
ॐ ह्रीं शिरसे स्वाहा ।
ॐ ह्रूं शिखायै वषट् ।
ॐ ह्रैं कवचाय हुम् ।
ॐ ह्रौं नेत्रत्रयाय वौषट् ।
ॐ ह्रः अस्त्राय फट् ।
ध्यानम्
आशाम्बरा मुक्तकचा घनच्छवि-
-र्ध्येया सचर्मासिकरा हि भूषणा ।
दंष्ट्रोग्रवक्त्रा ग्रसिता हिता त्वया
प्रत्यङ्गिरा शङ्करतेजसेरिता ॥
स्तोत्रम्
देवी प्रत्यङ्गिरा दिव्या सरसा शशिशेखरा ।
सुमना सामिधेती च समस्तसुरशेमुषी ॥ 1 ॥
सर्वसम्पत्तिजननी सर्वदा सिन्धुसेविनी ।
शम्भुसीमन्तिनी सीमा सुराराध्या सुधारसा ॥ 2 ॥
रसा रसवती वेला वन्या च वनमालिनी ।
वनजाक्षी वनचरी वनी वनविनोदिनी ॥ 3 ॥
वेगिनी वेगदा वेगबलास्या च बलाधिका ।
कला कलप्रिया कोली कोमला कालकामिनी ॥ 4 ॥
कमला कमलास्या च कमलस्था कलावती ।
कुलीना कुटिला कान्ता कोकिला कलभाषिणी ॥ 5 ॥
कीरकीली कला काली कपालिन्यपि कालिका ।
केशिनी च कुशावर्ता कौशाम्बी केशवप्रिया ॥ 6 ॥
काशी कला महाकाशी सङ्काशा केशदायिनी ।
कुण्डली कुण्डलास्या च कुण्डलाङ्गदमण्डिता ॥ 7 ॥
कुणपाली कुमुदिनी कुमुदा प्रीतिवर्धिनी ।
कुन्दप्रिया कुन्दरुचिः कुरङ्गमदनोदिनी ॥ 8 ॥
कुरङ्गनयना कुन्दा कुरुवृन्दाऽभिनन्दिनी ।
कुसुम्भकुसुमा काञ्ची क्वणत्किङ्किणिका कटा ॥ 9 ॥
कठोरा करुणा काष्ठा कौमुदी कम्बुकण्ठिनी ।
कपर्दिनी कपटिनी कण्ठिनी कालकण्ठिका ॥ 10 ॥
कीरहस्ता कुमारी च कुरुदा कुसुमप्रिया ।
कुञ्जरस्था कुञ्जरता कुम्भि कुम्भस्तनद्वया ॥ 11 ॥
कुम्भिगा करिभोगा च कदली दलशालिनी ।
कुपिता कोटरस्था च कङ्काली कन्दरोदरा ॥ 12 ॥
एकान्तवासिनी काञ्ची कम्पमानशिरोरुहा ।
कादम्बरी कदम्बस्था कुङ्कुमप्रेमधारिणी ॥ 13 ॥
कुटुम्बिनीप्रियाऽऽकूती क्रतुः क्रतुकरी प्रिया ।
कात्यायनी कृत्तिका च कार्तिकेयप्रवर्तिनी ॥ 14 ॥
कामपत्नी कामदात्री कामेशी कामवन्दिता ।
कामरूपा क्रमावर्ती कामाक्षी काममोहिता ॥ 15 ॥
खड्गिनी खेचरी खड्गा खञ्जरीटेक्षणा खला ।
खरगा खरनाथा च खरास्या खेलनप्रिया ॥ 16 ॥
खरांशुः खेटिनी खट्वा खगा खट्वाङ्गधारिणी ।
खरखण्डिनी ख्याता खण्डिता खण्डनीस्थिता ॥ 17 ॥
खण्डप्रिया खण्डखाद्या सेन्दुखण्डा च खण्डिनी ।
गङ्गा गोदावरी गौरी गोमत्यपि च गौतमी ॥ 18 ॥
गया गेया गगनगा गारुडी गरुडध्वजा ।
गीता गीतप्रिया गोपा गण्डप्रीता गुणी गिरा ॥ 19 ॥
गुं गौरी मन्दमदना गोकुला गोप्रतारिणी ।
गोदा गोविन्दिनी गूढा निर्गूढा गूढविग्रहा ॥ 20 ॥
गुञ्जिनी गजगा गोपी गोत्रक्षयकरी गदा ।
गिरिभूपालदुहिता गोगा गोच्छलवर्धिनी ॥ 21 ॥
घनस्तनी घनरुचिर्घनेहा घननिःस्वना ।
घूत्कारिणी घूघकरी घुघूकपरिवारिता ॥ 22 ॥
घण्टानादप्रिया घण्टा घनाघोटकवाहिनी ।
घोररूपा च घोरा च घूती प्रतिघना घनी ॥ 23 ॥
घृताची घनपुष्टिश्च घटा घनघटाऽमृता ।
घटस्या घटना घोघघातपातनिवारिणी ॥ 24 ॥
चञ्चरीका चकोरी च चामुण्डा चीरधारिणी ।
चातुरी चपला चक्रचला चेला चलाऽचला ॥ 25 ॥
चतुश्चिरन्तना चाका चिक्या चामीकरच्छविः ।
चापिनी चपला चम्पू चिन्ता चिन्तामणिश्चिता ॥ 26 ॥
चातुर्वर्ण्यमयी चञ्चच्चौराचार्या चमत्कृतिः ।
चक्रवर्तिवधूश्चक्रा चक्राङ्गा चक्रमोदिनी ॥ 27 ॥
चेतश्चरी चित्तवृत्तिरचेता चेतनप्रदा ।
चाम्पेयी चम्पकप्रीतिश्चण्डी चण्डालवासिनी ॥ 28 ॥
चिरञ्जीवितटा चिञ्चा तरुमूलनिवासिनी ।
छुरिका छत्रमध्यस्था छिद्रा छेदकरी छिदा ॥ 29 ॥
छुछुन्दरीपलप्रीती छुछुन्दरीनिभस्वना ।
छलिनी छलदा छत्रा छिटिका छेककृत्तथा ॥ 30 ॥
छगिनी छान्दसी छाया छायाकृच्छादिरित्यपि ।
जया च जयदा जाती जयस्था जयवर्धिनी ॥ 31 ॥
जपापुष्पप्रिया जप्या जृम्भिणी यामला युता ।
जम्बूप्रिया जयस्था च जङ्गमा जङ्गमप्रिया ॥ 32 ॥
जन्तुर्जन्तुप्रधाना च जरत्कर्णा जरद्भवा ।
जातिप्रिया जीवनस्था जीमूतसदृशच्छविः ॥ 33 ॥
जन्या जनहिता जाया जम्भभिज्जम्भमालिनी ।
जवदा जववद्वाहा जवानी ज्वरहा ज्वरा ॥ 34 ॥
झञ्झानिलमयी झञ्झा झणत्कारकरा तथा ।
झिण्टीशा झम्पकृत् झम्पा झम्पत्रासनिवारिणी ॥ 35 ॥
टकारस्था टङ्कधरा टङ्कारा करशाटिनी ।
ठक्कुरा ठीत्कृती ठिण्ठी ठिण्ठीरवसमावृता ॥ 36 ॥
ठण्ठानिलमयी ठण्ठा ठणत्कारकरा ठसा ।
डाकिनी डामरी चैव डिण्डिमध्वनिनन्दिनी ॥ 37 ॥
ढक्कास्वनप्रिया ढक्का तपिनी तापिनी तथा ।
तरुणी तुन्दिला तुन्दा तामसी च तपःप्रिया ॥ 38 ॥
ताम्रा ताम्राम्बरा ताली तालीदलविभूषणा ।
तुरङ्गा त्वरिता त्रेता तोतुला तोदिनी तुला ॥ 39 ॥
तापत्रयहरा तप्ता तालकेशी तमालिनी ।
तमालदलवच्छामा तालम्लानवती तमी ॥ 40 ॥
तामसी च तमिस्रा च तीव्रा तीव्रपराक्रमा ।
तटस्था तिलतैलाक्ता तरणी तपनद्युतिः ॥ 41 ॥
तिलोत्तमा तिलककृत्तारकाधीशशेखरा ।
तिलपुष्पप्रिया तारा तारकेशी कुटुम्बिनी ॥ 42 ॥
स्थाणुपत्नी स्थितिकरी स्थलस्था स्थलवर्धिनी ।
स्थितिः स्थैर्या स्थविष्ठा च स्थापतिः स्थलविग्रहा ॥ 43 ॥
दन्तिनी दण्डिनी दीना दरिद्रा दीनवत्सला ।
देवी देववधूर्दैत्यदमनी दन्तभूषणा ॥ 44 ॥
दयावती दमवती दमदा दाडिमस्तनी ।
दन्दशूकनिभा दैत्यदारिणी देवतानना ॥ 45 ॥
दोलाक्रीडा दलायुश्च दम्पती देवतामयी ।
दशा दीपस्थिता दोषा दोषहा दोषकारिणी ॥ 46 ॥
दुर्गा दुर्गार्तिशमनी दुर्गमा दुर्गवासिनी ।
दुर्गन्धनाशिनी दुःस्था दुःस्वप्नशमकारिणी ॥ 47 ॥
दुर्वारा दुन्दुभी भ्रान्ता दूरस्था दूरवासिनी ।
दरहा दरदा दात्री दायादा दुहिता दया ॥ 48 ॥
धुरन्धरा धुरीणा च धौरी धी धनदायिनी ।
धीराऽधीरा धरित्री च धर्मदा धीरमानसा ॥ 49 ॥
धनुर्धरा च दमनी धूर्ता धूर्तपरिग्रहा ।
धूमवर्णा धूमपाना धूमला धूममोहिनी ॥ 50 ॥
नलिनी नन्दिनी नन्दा नादिनी नन्दबालिका ।
नवीना नर्मदा नर्मिनेमिर्नियमनिश्चया ॥ 51 ॥
निर्मला निगमाचारा निम्नगा नग्नकामिनी ।
नीतिर्निरन्तरा नग्नी निर्लेपा निर्गुणा नतिः ॥ 52 ॥
नीलग्रीवा निरीहा च निरञ्जनजनी नवी ।
नवनीतप्रिया नारी नरकार्णवतारिणी ॥ 53 ॥
नारायणी निराकारा निपुणा निपुणप्रिया ।
निशा निद्रा नरेन्द्रस्था नमिताऽनमितापि च ॥ 54 ॥
निर्गुण्डिका च निर्गुण्डा निर्मांसाऽनामिका निभा ।
पताकिनी पताका च पलप्रीतिर्यशस्विनी ॥ 55 ॥
पीना पीनस्तना पत्नी पवनाशनशायिनी ।
पराऽपरा कलापाऽऽप्पा पाककृत्यरति प्रिया ॥ 56 ॥
पवनस्था सुपवना तापसीप्रीतिवर्धिनी ।
पशुवृद्धिकरी पुष्टिः पोषणी पुष्पवर्धिनी ॥ 57 ॥
पुष्पिणी पुस्तककरा पुन्नागतलवासिनी ।
पुरन्दरप्रिया प्रीतिः पुरमार्गनिवासिनी ॥ 58 ॥
पाशी पाशकरा पाशा बन्धुहा पांसुला पशुः ।
पटुः पटासा परशुधारिणी पाशिनी तथा ॥ 59 ॥
पापघ्नी पतिपत्नी च पतिताऽपतितापि च ।
पिशाची च पिशाचघ्नी पिशिताशनतोषिता ॥ 60 ॥
पानदा पानपात्रा च पानदानकरोद्यता ।
पेया प्रसिद्धा पीयूषा पूर्णा पूर्णमनोरथा ॥ 61 ॥
पतद्गर्भा पतद्गात्रा पातपुण्यप्रिया पुरी ।
पङ्किला पङ्कमग्ना च पानीया पञ्जरस्थिता ॥ 62 ॥
पञ्चमी पञ्चयज्ञा च पञ्चता पञ्चमप्रिया ।
पञ्चमुद्रा पुण्डरीका पिकी पिङ्गललोचना ॥ 63 ॥
प्रियङ्गुमञ्जरी पिण्डी पिण्डिता पाण्डुरप्रभा ।
प्रेतासना प्रियालुस्था पाण्डुघ्नी पीतसापहा ॥ 64 ॥
फलिनी फलधात्री च फलश्रीः फणिभूषणा ।
फूत्कारकारिणी स्फारा फुल्ला फुल्लाम्बुजासना ॥ 65 ॥
फिरङ्गहा स्फीतमतिः स्फीतिः स्फीतकरी तथा ।
बलमाया बलारातिर्बलिनी बलवर्धिनी ॥ 66 ॥
वेणुवाद्या वनचरी विरावजनयित्री च ।
विद्या विद्याप्रदा विद्याबोधिनी बोधदायिनी ॥ 67 ॥
बुद्धमाता च बुद्धा च वनमालावती वरा ।
वरदा वारुणी वीणा वीणावादनतत्परा ॥ 68 ॥
विनोदिनी विनोदस्था वैष्णवी विष्णुवल्लभा ।
वैद्या वैद्यचिकित्सा च विवशा विश्वविश्रुता ॥ 69 ॥
विद्वत्कविकला वेत्ता वितन्द्रा विगतज्वरा ।
विरावा विविधारावा बिम्बोष्ठी बिम्बवत्सला ॥ 70 ॥
विन्ध्यस्था वीरवन्द्या च वरीयसापराधवित् ।
वेदान्तवेद्या वेद्या च वैद्या च विजयप्रदा ॥ 71 ॥
विरोधवर्धिनी वन्ध्या वन्ध्याबन्धनिवारिणी ।
भगिनी भगमाला च भवानी भवभाविनी ॥ 72 ॥
भीमा भीमानना भैमी भङ्गुरा भीमदर्शना ।
भिल्ली भल्लधरा भीरुर्भेरुण्डा चैभभयापहा ॥ 73 ॥
भगसर्पिण्यपि भगा भगरूपा भगालया ।
भगासना भगामोदा भेरी भाङ्काररञ्जिनी ॥ 74 ॥
भीषणाऽभीषणा सर्वा भगवत्यपि भूषणा ।
भारद्वाजी भोगदात्री भवघ्नी भूतिभूषणा ॥ 75 ॥
भूतिदा भूमिदात्री च भूपतित्वप्रदायिनी ।
भ्रमरी भ्रामरी नीला भूपालमुकुटस्थिता ॥ 76 ॥
मत्ता मनोहरा मना मानिनी मोहनी महा ।
महालक्ष्मीर्मदाक्षीबा मदिरा मदिरालया ॥ 77 ॥
मदोद्धता मतङ्गस्था माधवी मधुमन्थिनी ।
मेधा मेधाकरी मेध्या मध्या मध्यवयस्थिता ॥ 78 ॥
मद्यपा मांसला मत्स्या मोदिनी मैथुनोद्धता ।
मुद्रा मुद्रावती माता माया महिममन्दिरा ॥ 79 ॥
महामाया महाविद्या महामारी महेश्वरी ।
महादेववधूर्मान्या मथुरा मेरुमण्डला ॥ 80 ॥
मेदस्वनी मेदसुश्रीर्महिषासुरमर्दिनी ।
मण्डपस्था मठस्थाऽमा माला मालाविलासिनी ॥ 81 ॥
मोक्षदा मुण्डमाला च मन्दिरागर्भगर्भिता ।
मातङ्गिनी च मातङ्गी मतङ्गतनया मधुः ॥ 82 ॥
मधुस्रवा मधुरसा मधूककुसुमप्रिया ।
यामिनी यामिनीनाथभूषा यावकरञ्जिता ॥ 83 ॥
यवाङ्कुरप्रिया यामा यवनी यवनाधिपा ।
यमघ्नी यमवाणी च यजमानस्वरूपिणी ॥ 84 ॥
यज्ञा यज्या यजुर्यज्वा यशोनिकरकारिणी ।
यज्ञसूत्रप्रदा ज्येष्ठा यज्ञकर्मकरी यशा ॥ 85 ॥
यशस्विनी यज्ञसंस्था यूपस्तम्भनिवासिनी ।
रञ्जिता राजपत्नी च रमा रेखा रवी रणी ॥ 86 ॥
रजोवती रजश्चित्रा रजनी रजनीपतिः ।
रागिणी राजिनी राज्या राज्यदा राज्यवर्धिनी ॥ 87 ॥
राजन्वती राजनीतिस्तुर्या राजनिवासिनी ।
रमणी रमणीया च रामा रामवती रतिः ॥ 88 ॥
रेतोवती रतोत्साहा रोगहा रोगकारिणी ।
रङ्गा रङ्गवती रागा रागज्ञा रागिनी रणा ॥ 89 ॥
रञ्जिका रञ्जकी रञ्जा रञ्जिनी रक्तलोचना ।
रक्तचर्मधरा रन्त्री रक्तस्था रक्तवाहिनी ॥ 90 ॥
रम्भा रम्भाफलप्रीती रम्भोरू राघवप्रिया ।
रङ्गभृद्रङ्गमधुरा रोदसी रोदसीगृहा ॥ 91 ॥
रोगकर्त्री रोगहर्त्री च रोगभृद्रोगशायिनी ।
वन्दी वन्दिस्तुता बन्धुर्बन्धूककुसुमाधरा ॥ 92 ॥
वन्दिता वन्दिमाता बन्धुरा बैन्दवी विभा ।
विङ्की विङ्कपला विङ्का विङ्कस्था विङ्कवत्सला ॥ 93 ॥
वेदैर्विलग्ना विग्ना च विधिर्विधिकरी विधा ।
शङ्खिनी शङ्खनिलया शङ्खमालावती शमी ॥ 94 ॥
शङ्खपात्राशिनी शङ्खाऽशङ्खा शङ्खगला शशी ।
शिम्बी शरावती श्यामा श्यामाङ्गी श्यामलोचना ॥ 95 ॥
श्मशानस्था श्मशाना च श्मशानस्थलभूषणा ।
शर्मदा शमहर्त्री च शाकिनी शङ्कुशेखरा ॥ 96 ॥
शान्तिः शान्तिप्रदा शेषा शेषस्था शेषशायिनी ।
शेमुषी शोषिणी शौरी शारिः शौर्या शरा शरी ॥ 97 ॥
शापदा शापहारी श्रीः शम्पा शपथचापिनी ।
शृङ्गिणी शृङ्गिपलभुक् शङ्करी शाङ्करी तथा ॥ 98 ॥
शङ्का शङ्कापहा शंस्था शाश्वती शीतला शिवा ।
शवस्था शवभुक् शैवी शाववर्णा शवोदरी ॥ 99 ॥
शायिनी शावशयना शिंशिपा शिंशिपायता ।
शवाकुण्डलिनी शैवा शङ्करा शिशिरा शिरा ॥ 100 ॥
शवकाञ्ची शवश्रीका शवमाला शवाकृतिः ।
शम्पिनी शङ्कुशक्तिः शं शन्तनुः शीलदायिनी ॥ 101 ॥
सिन्धुः सरस्वती सिन्धुसुन्दरी सुन्दरानना ।
साधुसिद्धिः सिद्धिदात्री सिद्धा सिद्धसरस्वती ॥ 102 ॥
सन्ततिः सम्पदा सम्पत्संवित्सम्पत्तिदायिनी ।
सपत्नी सरसा सारा सरस्वतिकरी सुधा ॥ 103 ॥
सरः समा समाना च समाराध्या समस्तदा ।
समिद्धा समदा सम्मा सम्मोहा समदर्शना ॥ 104 ॥
समितिः समिधा सीमा सावित्री संविदा सती ।
सवना सवनाधारा सावना समरा समी ॥ 105 ॥
समीरा सुमना साध्वी सध्रीचीन्यसहायिनी ।
हंसी हंसगतिर्हंसा हंसोज्ज्वलनिचोलयुक् ॥ 106 ॥
हलिनी हलदा हाला हरश्रीर्हरवल्लभा ।
हेला हेलावती ह्रेषा ह्रेषस्था ह्रेषवर्धिनी ॥ 107 ॥
हन्ता हानिर्हयाह्वा हृद्धन्तहा हन्तहारिणी ।
हुङ्कारी हन्तकृद्धङ्का हीहा हाहा हताहिता ॥ 108 ॥
हेमा प्रभा हरवती हारीता हरिसम्मता ।
होरी होत्री होलिका च होम्या होमा हविर्हरिः ॥ 109 ॥
हारिणी हरिणीनेत्रा हिमाचलनिवासिनी ।
लम्बोदरी लम्बकर्णा लम्बिका लम्बविग्रहा ॥ 110 ॥
लीला लीलावती लोला ललना लालितालता ।
ललामलोचना लोच्या लोलाक्षी लक्षणा लटा ॥ 111 ॥
लम्पती लुम्पती लम्पा लोपामुद्रा ललन्ति च ।
लतिका लङ्घिका लङ्घा लघिमा लघुमध्यमा ॥ 112 ॥
लघ्वीयसी लघूदर्का लूता लूतनिवारिणी ।
लोमभृल्लोमलोम्नी च लुलुती लुलुलुम्पिनी ॥ 113 ॥
लुलायस्था च लहरी लङ्कापुरपुरन्दरी ।
लक्ष्मीर्लक्ष्मीप्रदा लक्ष्या लक्ष्यबलगतिप्रदा ॥ 114 ॥
क्षणक्षपा क्षणक्षीणा क्षमा क्षान्तिः क्षमावती ।
क्षामा क्षामोदरी क्षोणी क्षोणिभृत् क्षत्रियाङ्गना ॥ 115 ॥
क्षपा क्षपाकरी क्षीरा क्षीरदा क्षीरसागरा ।
क्षीणङ्करी क्षयकरी क्षयभृत् क्षयदा क्षतिः ।
क्षरन्ती क्षुद्रिका क्षुद्रा क्षुत्क्षामा क्षरपातका ॥ 116 ॥
फलश्रुतिः –
मातुः सहस्रनामेदं प्रत्यङ्गिरासिद्धिदायकम् ॥ 1 ॥
यः पठेत्प्रयतो नित्यं दरिद्रो धनदो भवेत् ।
अनाचान्तः पठेन्नित्यं स चापि स्यान्महेश्वरः ।
मूकः स्याद्वाक्पतिर्देवी रोगी नीरोगतां भवेत् ॥ 2 ॥
अपुत्रः पुत्रमाप्नोति त्रिषुलोकेषु विश्रुतम् ।
वन्ध्यापि सूते तनयान् गावश्च बहुदुग्धदाः ॥ 3 ॥
राजानः पादनम्राः स्युस्तस्य दासा इव स्फुटाः ।
अरयः सङ्क्षयं यान्ति मनसा संस्मृता अपि ॥ 4 ॥
दर्शनादेव जायन्ते नरा नार्योऽपि तद्वशाः ।
कर्ता हर्ता स्वयंवीरो जायते नात्रसंशयः ॥ 5 ॥
यं यं कामयते कामं तं तं प्राप्नोति निश्चितम् ।
दुरितं न च तस्यास्ति नास्ति शोकः कदाचन ॥ 6 ॥
चतुष्पथेऽर्धरात्रे च यः पठेत्साधकोत्तमः ।
एकाकी निर्भयो धीरो दशावर्तं नरोत्तमः ॥ 7 ॥
मनसा चिन्तितं कार्यं तस्य सिद्धिर्न संशयम् ।
विना सहस्रनाम्नां यो जपेन्मन्त्रं कदाचन ॥ 8 ॥
न सिद्धो जायते तस्य मन्त्रः कल्पशतैरपि ।
कुजवारे श्मशाने च मध्याह्ने यो जपेत्तथा ॥ 9 ॥
शतावर्त्या स जयेत कर्ता हर्ता नृणामिह ।
रोगार्तो यो निशीथान्ते पठेदम्भसि संस्थितः ॥ 10 ॥
सद्यो नीरोगतामेति यदि स्यान्निर्भयस्तदा ।
अर्धरात्रे श्मशाने वा शनिवारे जपेन्मनुम् ॥ 11 ॥
अष्टोत्तरसहस्रं तु दशवारं जपेत्ततः ।
सहस्रनाममेत्तद्धि तदा याति स्वयं शिवा ॥ 12 ॥
महापवनरूपेण घोरगोमायुनादिनी ।
तदा यदि न भीतिः स्यात्ततो देहीति वाग्भवेत् ॥ 13 ॥
तदा पशुबलिं दद्यात् स्वयं गृह्णाति चण्डिका ।
यथेष्टं च वरं दत्त्वा याति प्रत्यङ्गिरा शिवा ॥ 14 ॥
रोचनागुरुकस्तूरी कर्पूरमदचन्दनैः ।
कुङ्कुमप्रथमाभ्यां तु लिखितं भूर्जपत्रके ॥ 15 ॥
शुभनक्षत्रयोगे तु समभ्यर्च्य घटान्तरे ।
कृतसम्पातनात्सिद्धं धार्यन्तद्दक्षिणेकरे ॥ 16 ॥
सहस्रनामस्वर्णस्थं कण्ठे वापि जितेन्द्रियः ।
तदायं प्रणमेन्मन्त्री क्रुद्धः सम्रियते नरः ॥ 17 ॥
यस्मै ददाति च स्वस्ति स भवेद्धनदोपमः ।
दुष्टश्वापदजन्तूनां न भीः कुत्रापि जायते ॥ 18 ॥
बालकानामियं रक्षा गर्भिणीनामपि ध्रुवम् ।
मोहन स्तम्भनाकर्षमारणोच्चाटनानि च ॥ 19 ॥
यन्त्रधारणतो नूनं सिध्यन्ते साधकस्य च ।
नीलवस्त्रे विलिखितं ध्वजायां यदि तिष्ठति ॥ 20 ॥
तदा नष्टा भवत्येव प्रचण्डा परवाहिनी ।
एतज्जप्तं महाभस्म ललाटे यदि धारयेत् ॥ 21 ॥
तद्दर्शनत एव स्युः प्राणिनस्तस्य किङ्कराः ।
राजपत्न्योऽपि वश्याः स्युः किमन्याः परयोषितः ॥ 22 ॥
एतज्जपन्निशितोये मासैकेन महाकविः ।
पण्डितश्च महावादी जायते नात्रसंशयः ॥ 23 ॥
शक्तिं सम्पूज्य देवेशि पठेत् स्तोत्रं वरं शुभम् ।
इहलोके सुखं भुक्त्वा परत्र त्रिदिवं व्रजेत् ॥ 24 ॥
इति नामसहस्रं तु प्रत्यङ्गिर मनोहरम् ।
गोप्यं गुह्यतमं लोके गोपनीयं स्वयोनिवत् ॥ 25 ॥
इति श्रीरुद्रयामले तन्त्रे दशविद्यारहस्ये श्री प्रत्यङ्गिरा सहस्रनाम स्तोत्रम् ।
īśvara uvāca
śṛṇu devi pravakṣyāmi sāmprataṃ tatpurātanam |
sahasranāma paramaṃ pratyaṅgirārtha siddhaye || 1 ||
sahasranāmapāṭhena sarvatra vijayī bhavet |
parābhavo na cāsyāsti sabhāyāṃ vā vane raṇe || 2 ||
tathā tuṣṭā bhaveddevī pratyaṅgirā'sya pāṭhataḥ |
yathā bhavati deveśi sādhakaḥ śiva eva hi || 3 ||
aśvamedhasahasrāṇi vājapeyasya koṭayaḥ |
sakṛtpāṭhena jāyante prasannā pratyaṅgirā bhavet || 4 ||
bhairavo'sya ṛṣiśchando'nuṣṭup devī samīritā |
pratyaṅgirā viniyogaḥ sarvasampatti hetave || 5 ||
sarvakāryeṣu saṃsiddhiḥ sarvasampattidā bhavet |
evaṃ dhyātvā paṭhedetadyadīcchedātmano hitam || 6 ||
asya śrīpratyaṅgirā sahasranāmamahāmantrasya bhairava ṛṣiḥ anuṣṭup chandaḥ śrīmahāpratyaṅgirā devatā hrīṃ bījaṃ śrīṃ śaktiḥ svāhā kīlakaṃ parakṛtyāvināśārthe jape pāṭhe viniyogaḥ ||
karanyāsaḥ
oṃ hrāṃ aṅguṣṭhābhyāṃ namaḥ |
oṃ hrīṃ tarjanībhyāṃ namaḥ |
oṃ hrūṃ madhyamābhyāṃ namaḥ |
oṃ hraiṃ anāmikābhyāṃ namaḥ |
oṃ hrauṃ kaniṣṭhikābhyāṃ namaḥ |
oṃ hraḥ karatala karapṛṣṭhābhyāṃ namaḥ |
hṛdayādi nyāsaḥ
oṃ hrāṃ hṛdayāya namaḥ |
oṃ hrīṃ śirase svāhā |
oṃ hrūṃ śikhāyai vaṣaṭ |
oṃ hraiṃ kavacāya hum |
oṃ hrauṃ netratrayāya vauṣaṭ |
oṃ hraḥ astrāya phaṭ |
dhyānam
āśāmbarā muktakacā ghanacchavi-
-rdhyeyā sacarmāsikarā hi bhūṣaṇā |
daṃṣṭrogravaktrā grasitā hitā tvayā
pratyaṅgirā śaṅkaratejaseritā ||
stotram
devī pratyaṅgirā divyā sarasā śaśiśekharā |
sumanā sāmidhetī ca samastasuraśemuṣī || 1 ||
sarvasampattijananī sarvadā sindhusevinī |
śambhusīmantinī sīmā surārādhyā sudhārasā || 2 ||
rasā rasavatī velā vanyā ca vanamālinī |
vanajākṣī vanacarī vanī vanavinodinī || 3 ||
veginī vegadā vegabalāsyā ca balādhikā |
kalā kalapriyā kolī komalā kālakāminī || 4 ||
kamalā kamalāsyā ca kamalasthā kalāvatī |
kulīnā kuṭilā kāntā kokilā kalabhāṣiṇī || 5 ||
kīrakīlī kalā kālī kapālinyapi kālikā |
keśinī ca kuśāvartā kauśāmbī keśavapriyā || 6 ||
kāśī kalā mahākāśī saṅkāśā keśadāyinī |
kuṇḍalī kuṇḍalāsyā ca kuṇḍalāṅgadamaṇḍitā || 7 ||
kuṇapālī kumudinī kumudā prītivardhinī |
kundapriyā kundaruciḥ kuraṅgamadanodinī || 8 ||
kuraṅganayanā kundā kuruvṛndā'bhinandinī |
kusumbhakusumā kāñcī kvaṇatkiṅkiṇikā kaṭā || 9 ||
kaṭhorā karuṇā kāṣṭhā kaumudī kambukaṇṭhinī |
kapardinī kapaṭinī kaṇṭhinī kālakaṇṭhikā || 10 ||
kīrahastā kumārī ca kurudā kusumapriyā |
kuñjarasthā kuñjaratā kumbhi kumbhastanadvayā || 11 ||
kumbhigā karibhogā ca kadalī dalaśālinī |
kupitā koṭarasthā ca kaṅkālī kandarodarā || 12 ||
ekāntavāsinī kāñcī kampamānaśiroruhā |
kādambarī kadambasthā kuṅkumapremadhāriṇī || 13 ||
kuṭumbinīpriyā''kūtī kratuḥ kratukarī priyā |
kātyāyanī kṛttikā ca kārtikeyapravartinī || 14 ||
kāmapatnī kāmadātrī kāmeśī kāmavanditā |
kāmarūpā kramāvartī kāmākṣī kāmamohitā || 15 ||
khaḍginī khecarī khaḍgā khañjarīṭekṣaṇā khalā |
kharagā kharanāthā ca kharāsyā khelanapriyā || 16 ||
kharāṃśuḥ kheṭinī khaṭvā khagā khaṭvāṅgadhāriṇī |
kharakhaṇḍinī khyātā khaṇḍitā khaṇḍanīsthitā || 17 ||
khaṇḍapriyā khaṇḍakhādyā sendukhaṇḍā ca khaṇḍinī |
gaṅgā godāvarī gaurī gomatyapi ca gautamī || 18 ||
gayā geyā gaganagā gāruḍī garuḍadhvajā |
gītā gītapriyā gopā gaṇḍaprītā guṇī girā || 19 ||
guṃ gaurī mandamadanā gokulā gopratāriṇī |
godā govindinī gūḍhā nirgūḍhā gūḍhavigrahā || 20 ||
guñjinī gajagā gopī gotrakṣayakarī gadā |
giribhūpāladuhitā gogā gocchalavardhinī || 21 ||
ghanastanī ghanarucirghanehā ghananiḥsvanā |
ghūtkāriṇī ghūghakarī ghughūkaparivāritā || 22 ||
ghaṇṭānādapriyā ghaṇṭā ghanāghoṭakavāhinī |
ghorarūpā ca ghorā ca ghūtī pratighanā ghanī || 23 ||
ghṛtācī ghanapuṣṭiśca ghaṭā ghanaghaṭā'mṛtā |
ghaṭasyā ghaṭanā ghoghaghātapātanivāriṇī || 24 ||
cañcarīkā cakorī ca cāmuṇḍā cīradhāriṇī |
cāturī capalā cakracalā celā calā'calā || 25 ||
catuścirantanā cākā cikyā cāmīkaracchaviḥ |
cāpinī capalā campū cintā cintāmaṇiścitā || 26 ||
cāturvarṇyamayī cañcaccaurācāryā camatkṛtiḥ |
cakravartivadhūścakrā cakrāṅgā cakramodinī || 27 ||
cetaścarī cittavṛttiracetā cetanapradā |
cāmpeyī campakaprītiścaṇḍī caṇḍālavāsinī || 28 ||
cirañjīvitaṭā ciñcā tarumūlanivāsinī |
churikā chatramadhyasthā chidrā chedakarī chidā || 29 ||
chuchundarīpalaprītī chuchundarīnibhasvanā |
chalinī chaladā chatrā chiṭikā chekakṛttathā || 30 ||
chaginī chāndasī chāyā chāyākṛcchādirityapi |
jayā ca jayadā jātī jayasthā jayavardhinī || 31 ||
japāpuṣpapriyā japyā jṛmbhiṇī yāmalā yutā |
jambūpriyā jayasthā ca jaṅgamā jaṅgamapriyā || 32 ||
janturjantupradhānā ca jaratkarṇā jaradbhavā |
jātipriyā jīvanasthā jīmūtasadṛśacchaviḥ || 33 ||
janyā janahitā jāyā jambhabhijjambhamālinī |
javadā javavadvāhā javānī jvarahā jvarā || 34 ||
jhañjhānilamayī jhañjhā jhaṇatkārakarā tathā |
jhiṇṭīśā jhampakṛt jhampā jhampatrāsanivāriṇī || 35 ||
ṭakārasthā ṭaṅkadharā ṭaṅkārā karaśāṭinī |
ṭhakkurā ṭhītkṛtī ṭhiṇṭhī ṭhiṇṭhīravasamāvṛtā || 36 ||
ṭhaṇṭhānilamayī ṭhaṇṭhā ṭhaṇatkārakarā ṭhasā |
ḍākinī ḍāmarī caiva ḍiṇḍimadhvaninandinī || 37 ||
ḍhakkāsvanapriyā ḍhakkā tapinī tāpinī tathā |
taruṇī tundilā tundā tāmasī ca tapaḥpriyā || 38 ||
tāmrā tāmrāmbarā tālī tālīdalavibhūṣaṇā |
turaṅgā tvaritā tretā totulā todinī tulā || 39 ||
tāpatrayaharā taptā tālakeśī tamālinī |
tamāladalavacchāmā tālamlānavatī tamī || 40 ||
tāmasī ca tamisrā ca tīvrā tīvraparākramā |
taṭasthā tilatailāktā taraṇī tapanadyutiḥ || 41 ||
tilottamā tilakakṛttārakādhīśaśekharā |
tilapuṣpapriyā tārā tārakeśī kuṭumbinī || 42 ||
sthāṇupatnī sthitikarī sthalasthā sthalavardhinī |
sthitiḥ sthairyā sthaviṣṭhā ca sthāpatiḥ sthalavigrahā || 43 ||
dantinī daṇḍinī dīnā daridrā dīnavatsalā |
devī devavadhūrdaityadamanī dantabhūṣaṇā || 44 ||
dayāvatī damavatī damadā dāḍimastanī |
dandaśūkanibhā daityadāriṇī devatānanā || 45 ||
dolākrīḍā dalāyuśca dampatī devatāmayī |
daśā dīpasthitā doṣā doṣahā doṣakāriṇī || 46 ||
durgā durgārtiśamanī durgamā durgavāsinī |
durgandhanāśinī duḥsthā duḥsvapnaśamakāriṇī || 47 ||
durvārā dundubhī bhrāntā dūrasthā dūravāsinī |
darahā daradā dātrī dāyādā duhitā dayā || 48 ||
dhurandharā dhurīṇā ca dhaurī dhī dhanadāyinī |
dhīrā'dhīrā dharitrī ca dharmadā dhīramānasā || 49 ||
dhanurdharā ca damanī dhūrtā dhūrtaparigrahā |
dhūmavarṇā dhūmapānā dhūmalā dhūmamohinī || 50 ||
nalinī nandinī nandā nādinī nandabālikā |
navīnā narmadā narminemirniyamaniścayā || 51 ||
nirmalā nigamācārā nimnagā nagnakāminī |
nītirnirantarā nagnī nirlepā nirguṇā natiḥ || 52 ||
nīlagrīvā nirīhā ca nirañjanajanī navī |
navanītapriyā nārī narakārṇavatāriṇī || 53 ||
nārāyaṇī nirākārā nipuṇā nipuṇapriyā |
niśā nidrā narendrasthā namitā'namitāpi ca || 54 ||
nirguṇḍikā ca nirguṇḍā nirmāṃsā'nāmikā nibhā |
patākinī patākā ca palaprītiryaśasvinī || 55 ||
pīnā pīnastanā patnī pavanāśanaśāyinī |
parā'parā kalāpā''ppā pākakṛtyarati priyā || 56 ||
pavanasthā supavanā tāpasīprītivardhinī |
paśuvṛddhikarī puṣṭiḥ poṣaṇī puṣpavardhinī || 57 ||
puṣpiṇī pustakakarā punnāgatalavāsinī |
purandarapriyā prītiḥ puramārganivāsinī || 58 ||
pāśī pāśakarā pāśā bandhuhā pāṃsulā paśuḥ |
paṭuḥ paṭāsā paraśudhāriṇī pāśinī tathā || 59 ||
pāpaghnī patipatnī ca patitā'patitāpi ca |
piśācī ca piśācaghnī piśitāśanatoṣitā || 60 ||
pānadā pānapātrā ca pānadānakarodyatā |
peyā prasiddhā pīyūṣā pūrṇā pūrṇamanorathā || 61 ||
patadgarbhā patadgātrā pātapuṇyapriyā purī |
paṅkilā paṅkamagnā ca pānīyā pañjarasthitā || 62 ||
pañcamī pañcayajñā ca pañcatā pañcamapriyā |
pañcamudrā puṇḍarīkā pikī piṅgalalocanā || 63 ||
priyaṅgumañjarī piṇḍī piṇḍitā pāṇḍuraprabhā |
pretāsanā priyālusthā pāṇḍughnī pītasāpahā || 64 ||
phalinī phaladhātrī ca phalaśrīḥ phaṇibhūṣaṇā |
phūtkārakāriṇī sphārā phullā phullāmbujāsanā || 65 ||
phiraṅgahā sphītamatiḥ sphītiḥ sphītakarī tathā |
balamāyā balārātirbalinī balavardhinī || 66 ||
veṇuvādyā vanacarī virāvajanayitrī ca |
vidyā vidyāpradā vidyābodhinī bodhadāyinī || 67 ||
buddhamātā ca buddhā ca vanamālāvatī varā |
varadā vāruṇī vīṇā vīṇāvādanatatparā || 68 ||
vinodinī vinodasthā vaiṣṇavī viṣṇuvallabhā |
vaidyā vaidyacikitsā ca vivaśā viśvaviśrutā || 69 ||
vidvatkavikalā vettā vitandrā vigatajvarā |
virāvā vividhārāvā bimboṣṭhī bimbavatsalā || 70 ||
vindhyasthā vīravandyā ca varīyasāparādhavit |
vedāntavedyā vedyā ca vaidyā ca vijayapradā || 71 ||
virodhavardhinī vandhyā vandhyābandhanivāriṇī |
bhaginī bhagamālā ca bhavānī bhavabhāvinī || 72 ||
bhīmā bhīmānanā bhaimī bhaṅgurā bhīmadarśanā |
bhillī bhalladharā bhīrurbheruṇḍā caibhabhayāpahā || 73 ||
bhagasarpiṇyapi bhagā bhagarūpā bhagālayā |
bhagāsanā bhagāmodā bherī bhāṅkārarañjinī || 74 ||
bhīṣaṇā'bhīṣaṇā sarvā bhagavatyapi bhūṣaṇā |
bhāradvājī bhogadātrī bhavaghnī bhūtibhūṣaṇā || 75 ||
bhūtidā bhūmidātrī ca bhūpatitvapradāyinī |
bhramarī bhrāmarī nīlā bhūpālamukuṭasthitā || 76 ||
mattā manoharā manā māninī mohanī mahā |
mahālakṣmīrmadākṣībā madirā madirālayā || 77 ||
madoddhatā mataṅgasthā mādhavī madhumanthinī |
medhā medhākarī medhyā madhyā madhyavayasthitā || 78 ||
madyapā māṃsalā matsyā modinī maithunoddhatā |
mudrā mudrāvatī mātā māyā mahimamandirā || 79 ||
mahāmāyā mahāvidyā mahāmārī maheśvarī |
mahādevavadhūrmānyā mathurā merumaṇḍalā || 80 ||
medasvanī medasuśrīrmahiṣāsuramardinī |
maṇḍapasthā maṭhasthā'mā mālā mālāvilāsinī || 81 ||
mokṣadā muṇḍamālā ca mandirāgarbhagarbhitā |
mātaṅginī ca mātaṅgī mataṅgatanayā madhuḥ || 82 ||
madhusravā madhurasā madhūkakusumapriyā |
yāminī yāminīnāthabhūṣā yāvakarañjitā || 83 ||
yavāṅkurapriyā yāmā yavanī yavanādhipā |
yamaghnī yamavāṇī ca yajamānasvarūpiṇī || 84 ||
yajñā yajyā yajuryajvā yaśonikarakāriṇī |
yajñasūtrapradā jyeṣṭhā yajñakarmakarī yaśā || 85 ||
yaśasvinī yajñasaṃsthā yūpastambhanivāsinī |
rañjitā rājapatnī ca ramā rekhā ravī raṇī || 86 ||
rajovatī rajaścitrā rajanī rajanīpatiḥ |
rāgiṇī rājinī rājyā rājyadā rājyavardhinī || 87 ||
rājanvatī rājanītisturyā rājanivāsinī |
ramaṇī ramaṇīyā ca rāmā rāmavatī ratiḥ || 88 ||
retovatī ratotsāhā rogahā rogakāriṇī |
raṅgā raṅgavatī rāgā rāgajñā rāginī raṇā || 89 ||
rañjikā rañjakī rañjā rañjinī raktalocanā |
raktacarmadharā rantrī raktasthā raktavāhinī || 90 ||
rambhā rambhāphalaprītī rambhorū rāghavapriyā |
raṅgabhṛdraṅgamadhurā rodasī rodasīgṛhā || 91 ||
rogakartrī rogahartrī ca rogabhṛdrogaśāyinī |
vandī vandistutā bandhurbandhūkakusumādharā || 92 ||
vanditā vandimātā bandhurā baindavī vibhā |
viṅkī viṅkapalā viṅkā viṅkasthā viṅkavatsalā || 93 ||
vedairvilagnā vignā ca vidhirvidhikarī vidhā |
śaṅkhinī śaṅkhanilayā śaṅkhamālāvatī śamī || 94 ||
śaṅkhapātrāśinī śaṅkhā'śaṅkhā śaṅkhagalā śaśī |
śimbī śarāvatī śyāmā śyāmāṅgī śyāmalocanā || 95 ||
śmaśānasthā śmaśānā ca śmaśānasthalabhūṣaṇā |
śarmadā śamahartrī ca śākinī śaṅkuśekharā || 96 ||
śāntiḥ śāntipradā śeṣā śeṣasthā śeṣaśāyinī |
śemuṣī śoṣiṇī śaurī śāriḥ śauryā śarā śarī || 97 ||
śāpadā śāpahārī śrīḥ śampā śapathacāpinī |
śṛṅgiṇī śṛṅgipalabhuk śaṅkarī śāṅkarī tathā || 98 ||
śaṅkā śaṅkāpahā śaṃsthā śāśvatī śītalā śivā |
śavasthā śavabhuk śaivī śāvavarṇā śavodarī || 99 ||
śāyinī śāvaśayanā śiṃśipā śiṃśipāyatā |
śavākuṇḍalinī śaivā śaṅkarā śiśirā śirā || 100 ||
śavakāñcī śavaśrīkā śavamālā śavākṛtiḥ |
śampinī śaṅkuśaktiḥ śaṃ śantanuḥ śīladāyinī || 101 ||
sindhuḥ sarasvatī sindhusundarī sundarānanā |
sādhusiddhiḥ siddhidātrī siddhā siddhasarasvatī || 102 ||
santatiḥ sampadā sampatsaṃvitsampattidāyinī |
sapatnī sarasā sārā sarasvatikarī sudhā || 103 ||
saraḥ samā samānā ca samārādhyā samastadā |
samiddhā samadā sammā sammohā samadarśanā || 104 ||
samitiḥ samidhā sīmā sāvitrī saṃvidā satī |
savanā savanādhārā sāvanā samarā samī || 105 ||
samīrā sumanā sādhvī sadhrīcīnyasahāyinī |
haṃsī haṃsagatirhaṃsā haṃsojjvalanicolayuk || 106 ||
halinī haladā hālā haraśrīrharavallabhā |
helā helāvatī hreṣā hreṣasthā hreṣavardhinī || 107 ||
hantā hānirhayāhvā hṛddhantahā hantahāriṇī |
huṅkārī hantakṛddhaṅkā hīhā hāhā hatāhitā || 108 ||
hemā prabhā haravatī hārītā harisammatā |
horī hotrī holikā ca homyā homā havirhariḥ || 109 ||
hāriṇī hariṇīnetrā himācalanivāsinī |
lambodarī lambakarṇā lambikā lambavigrahā || 110 ||
līlā līlāvatī lolā lalanā lālitālatā |
lalāmalocanā locyā lolākṣī lakṣaṇā laṭā || 111 ||
lampatī lumpatī lampā lopāmudrā lalanti ca |
latikā laṅghikā laṅghā laghimā laghumadhyamā || 112 ||
laghvīyasī laghūdarkā lūtā lūtanivāriṇī |
lomabhṛllomalomnī ca lulutī lululumpinī || 113 ||
lulāyasthā ca laharī laṅkāpurapurandarī |
lakṣmīrlakṣmīpradā lakṣyā lakṣyabalagatipradā || 114 ||
kṣaṇakṣapā kṣaṇakṣīṇā kṣamā kṣāntiḥ kṣamāvatī |
kṣāmā kṣāmodarī kṣoṇī kṣoṇibhṛt kṣatriyāṅganā || 115 ||
kṣapā kṣapākarī kṣīrā kṣīradā kṣīrasāgarā |
kṣīṇaṅkarī kṣayakarī kṣayabhṛt kṣayadā kṣatiḥ |
kṣarantī kṣudrikā kṣudrā kṣutkṣāmā kṣarapātakā || 116 ||
phalaśrutiḥ –
mātuḥ sahasranāmedaṃ pratyaṅgirāsiddhidāyakam || 1 ||
yaḥ paṭhetprayato nityaṃ daridro dhanado bhavet |
anācāntaḥ paṭhennityaṃ sa cāpi syānmaheśvaraḥ |
mūkaḥ syādvākpatirdevī rogī nīrogatāṃ bhavet || 2 ||
aputraḥ putramāpnoti triṣulokeṣu viśrutam |
vandhyāpi sūte tanayān gāvaśca bahudugdhadāḥ || 3 ||
rājānaḥ pādanamrāḥ syustasya dāsā iva sphuṭāḥ |
arayaḥ saṅkṣayaṃ yānti manasā saṃsmṛtā api || 4 ||
darśanādeva jāyante narā nāryo'pi tadvaśāḥ |
kartā hartā svayaṃvīro jāyate nātrasaṃśayaḥ || 5 ||
yaṃ yaṃ kāmayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti niścitam |
duritaṃ na ca tasyāsti nāsti śokaḥ kadācana || 6 ||
catuṣpathe'rdharātre ca yaḥ paṭhetsādhakottamaḥ |
ekākī nirbhayo dhīro daśāvartaṃ narottamaḥ || 7 ||
manasā cintitaṃ kāryaṃ tasya siddhirna saṃśayam |
vinā sahasranāmnāṃ yo japenmantraṃ kadācana || 8 ||
na siddho jāyate tasya mantraḥ kalpaśatairapi |
kujavāre śmaśāne ca madhyāhne yo japettathā || 9 ||
śatāvartyā sa jayeta kartā hartā nṛṇāmiha |
rogārto yo niśīthānte paṭhedambhasi saṃsthitaḥ || 10 ||
sadyo nīrogatāmeti yadi syānnirbhayastadā |
ardharātre śmaśāne vā śanivāre japenmanum || 11 ||
aṣṭottarasahasraṃ tu daśavāraṃ japettataḥ |
sahasranāmamettaddhi tadā yāti svayaṃ śivā || 12 ||
mahāpavanarūpeṇa ghoragomāyunādinī |
tadā yadi na bhītiḥ syāttato dehīti vāgbhavet || 13 ||
tadā paśubaliṃ dadyāt svayaṃ gṛhṇāti caṇḍikā |
yatheṣṭaṃ ca varaṃ dattvā yāti pratyaṅgirā śivā || 14 ||
rocanāgurukastūrī karpūramadacandanaiḥ |
kuṅkumaprathamābhyāṃ tu likhitaṃ bhūrjapatrake || 15 ||
śubhanakṣatrayoge tu samabhyarcya ghaṭāntare |
kṛtasampātanātsiddhaṃ dhāryantaddakṣiṇekare || 16 ||
sahasranāmasvarṇasthaṃ kaṇṭhe vāpi jitendriyaḥ |
tadāyaṃ praṇamenmantrī kruddhaḥ samriyate naraḥ || 17 ||
yasmai dadāti ca svasti sa bhaveddhanadopamaḥ |
duṣṭaśvāpadajantūnāṃ na bhīḥ kutrāpi jāyate || 18 ||
bālakānāmiyaṃ rakṣā garbhiṇīnāmapi dhruvam |
mohana stambhanākarṣamāraṇoccāṭanāni ca || 19 ||
yantradhāraṇato nūnaṃ sidhyante sādhakasya ca |
nīlavastre vilikhitaṃ dhvajāyāṃ yadi tiṣṭhati || 20 ||
tadā naṣṭā bhavatyeva pracaṇḍā paravāhinī |
etajjaptaṃ mahābhasma lalāṭe yadi dhārayet || 21 ||
taddarśanata eva syuḥ prāṇinastasya kiṅkarāḥ |
rājapatnyo'pi vaśyāḥ syuḥ kimanyāḥ parayoṣitaḥ || 22 ||
etajjapanniśitoye māsaikena mahākaviḥ |
paṇḍitaśca mahāvādī jāyate nātrasaṃśayaḥ || 23 ||
śaktiṃ sampūjya deveśi paṭhet stotraṃ varaṃ śubham |
ihaloke sukhaṃ bhuktvā paratra tridivaṃ vrajet || 24 ||
iti nāmasahasraṃ tu pratyaṅgira manoharam |
gopyaṃ guhyatamaṃ loke gopanīyaṃ svayonivat || 25 ||
iti śrīrudrayāmale tantre daśavidyārahasye śrī pratyaṅgirā sahasranāma stotram |
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Bengali script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.