5.62 ஸுந்தரகாண்ட - த்விஷஷ்டிதம ஸர்கஃ

5.62 Sundarakanda - Dvishashtitama Sargah

✍️ Valmiki 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே ஸுந்தரகாண்டம் ।
அத த்விஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ।
தாநுவாச ஹரிஶ்ரேஷ்டோ ஹநுமாந்வாநரர்ஷபஃ ।
அவ்யக்ரமநஸோ யூயம் மது ஸேவத வாநராஃ ॥ 1 ॥
அஹமாவாரயிஷ்யாமி யுஷ்மாகம் பரிபந்திநஃ ।
ஶ்ருத்வா ஹநுமதோ வாக்யம் ஹரீணாம் ப்ரவரோऽங்கதஃ ॥ 2 ॥
ப்ரத்யுவாச ப்ரஸந்நாத்மா பிபந்து ஹரயோ மது ।
அவஶ்யம் க்ரு'தகார்யஸ்ய வாக்யம் ஹநுமதோ மயா ॥ 3 ॥
அகார்யமபி கர்தவ்யம் கிமங்க புநரீத்ரு'ஶம் ।
அங்கதஸ்ய முகாச்ச்ருத்வாவசநம் வாநரர்ஷபாஃ ॥ 4 ॥
ஸாதுஸாத்விதி ஸம்ஹ்ரு'ஷ்டா வாநராஃ ப்ரத்யபூஜயந் ।
பூஜயித்வாங்கதம் ஸர்வே வாநரா வாநரர்ஷபம் ॥ 5 ॥
ஜக்முர்மதுவநம் யத்ர நதீவேக இவ த்ருமம் ।
தே ப்ரவிஷ்டா மதுவநம் பாலாநாக்ரம்ய வீர்யதஃ ॥ 6 ॥
அதிஸர்காச்ச படவோ த்ரு'ஷ்ட்வா ஶ்ருத்வா ச மைதிலீம் ।
பபுஸ்ஸர்வே மது ததா ரஸவத்பலமாததுஃ ॥ 7 ॥
உத்பத்ய ச ததஸ்ஸர்வே வநபாலாந் ஸமாகதாந் ।
தாடயந்தி ஸ்ம ஶதஶ ஸ்ஸக்தாந்மதுவநே ததா ॥ 8 ॥
மதூநி த்ரோணமாத்ராணி பாஹுபிஃ பரிக்ரு'ஹ்ய தே ।
பிபந்தி ஸஹிதா ஸ்ஸர்வே நிக்நந்தி ஸ்ம ததாபரே ॥ 9 ॥
கேசித்பீத்வா ப்ரவித்யந்தி மதூநி மதுபிங்கலாஃ ।
மதூச்சிஷ்டேந கேசிச்ச ஜக்முரந்யோந்யமுத்கடாஃ ॥ 10 ॥
அபரே வ்ரு'க்ஷமூலே து ஶாகாம் க்ரு'ஹ்ய வ்யவஸ்திதாஃ ।
அத்யர்தம் ச மதக்லாநாஃ பர்ணாந்யாஸ்தீர்ய ஶேரதே ॥ 11 ॥
உந்மத்தபூதாஃ ப்லவகா மதுமத்தாஶ்ச ஹ்ரு'ஷ்டவத் ।
க்ஷிபந்தி ச ததாந்யோந்யம் ஸ்கலந்தி ச ததாऽபரே ॥ 12 ॥
கேசித் க்ஷ்வேலாம் ப்ரகுர்வந்தி கேசித் கூஜந்தி ஹ்ரு'ஷ்டவத் ।
ஹரயோமதுநா மத்தாஃ கேசித்ஸுப்தா மஹீதலே ॥ 13 ॥
க்ரு'த்வா கேசித்தஸந்த்யந்யே கேசித்குர்வந்தி சேதரத் ।
க்ரு'த்வா கேசித்வதந்த்யந்யே கேசித்புத்யந்தி சேதரத் ॥ 14 ॥
யேऽப்யத்ர மதுபாலா ஸ்ஸ்யுஃ ப்ரேஷ்யா ததிமுகஸ்ய து ।
தேऽபி தைர்வாநரைர்பீமைஃ ப்ரதிஷித்தா திஶோ கதாஃ ॥ 15 ॥
ஜாநுபிஸ்து ப்ரக்ரு'ஷ்டாஶ்ச தேவமார்கம் ப்ரதர்ஶிதாஃ ।
அப்ருவந் பரமோத்விக்நா கத்வா ததிமுகம் வசஃ ॥ 16 ॥
ஹநூமதா தத்தவரைர்ஹதம் மதுவநம் பலாத் ।
வயம் ச ஜாநுபிஃ க்ரு'ஷ்டா தேவமார்கம் ச தர்ஶிதாஃ ॥ 17 ॥
ததோ ததிமுகஃ க்ருத்தோ வநபஸ்தத்ர வாநரஃ ।
ஹதம் மதுவநம் ஶ்ருத்வா ஸாந்த்வயாமாஸ தாந் ஹரீந் ॥ 18 ॥
இஹாகச்சத கச்சாமோ வாநராந் பலதர்பிதாந் ।
பலேந வாரயிஷ்யாமோ மது பக்ஷயதோ வயம் ॥ 19 ॥
ஶ்ருத்வா ததிமுகஸ்யேதம் வசநம் வாநரர்ஷபாஃ ।
புநர்வீரா மதுவநம் தேநைவ ஸஹஸா யயுஃ ॥ 20 ॥
மத்யே சைஷாம் ததிமுகஃ ப்ரக்ரு'ஹ்ய தரஸா தரும் ।
ஸமப்யதாவத்வேகேந தே ச ஸர்வே ப்லவங்கமாஃ ॥ 21 ॥
தே ஶிலாஃ பாதபாம்ஶ்சாபி பர்வதாம்ஶ்சாபி வாநராஃ ।
க்ரு'ஹீத்வாऽऽப்யகமந் க்ருத்தா யத்ர தே கபிகுஞ்ஜராஃ ॥ 22 ॥
தே ஸ்வாமிவசநம் வீரா ஹ்ரு'தயேஷ்வவஸஜ்ய தத் ।
த்வரயா ஹ்யப்யதாவந்த ஸாலதாலஶிலாயுதாஃ ॥ 23 ॥
வ்ரு'க்ஷஸ்தாம்ஶ்ச தலஸ்தாம்ஶ்ச வாநராந் பலதர்பிதாந் ।
அப்யக்ராமம்ஸ்ததோ வீராஃ பாலாஸ்தத்ர ஸஹஸ்ரஶஃ ॥ 24 ॥
அத த்ரு'ஷ்ட்வா ததிமுகம் க்ருத்தம் வாநரபுங்கவாஃ ।
அப்யதாவந்த வேகேந ஹநுமத்ப்ரமுகாஸ்ததா ॥ 25 ॥
தம் ஸவ்ரு'க்ஷம் மஹாபாஹுமாபதந்தம் மஹாபலம் ।
ஆர்யகம் ப்ராஹரத்தத்ர பாஹுப்யாம் குபிதோऽங்கதஃ ॥ 26 ॥
மதாந்தஶ்ச ந வேதைநமார்யகோऽயம் மமேதி ஸஃ ।
அதைநம் நிஷ்பிபேஷாஶு வேகவத்வஸுதாதலே ॥ 27 ॥
ஸ பக்நபாஹூருபுஜோ விஹ்வலஶ்ஶோணிதோக்ஷிதஃ ।
முமோஹ ஸஹஸா வீரோ முஹூர்தம் கபிகுஞ்ஜரஃ ॥ 28 ॥
ஸ ஸமாஶ்வஸ்ய ஸஹஸா ஸங்க்ரு'த்தோ ராஜமாதுலஃ ।
வாநராந்வாரயாமாஸ தண்டேந மதுமோஹிதாந் ॥ 29 ॥
ஸ கதஞ்சித்விமுக்தஸ்ஸ்தைர்வாநரைர்வாநரர்ஷபஃ ।
உவாசைகாந்தமாஶ்ரித்ய ப்ரு'த்யாந் ஸ்வாந் ஸமுபாகதாந் ॥ 30 ॥
ஏதே திஷ்டந்து கச்சாமோ பர்தா நோ யத்ர வாநரஃ ।
ஸுக்ரீவோ விபுலக்ரீவஃ ஸஹ ராமேண திஷ்டதி ॥ 31 ॥
ஸர்வம் சைவாங்கதே தோஷம் ஶ்ராவயிஷ்யாமி பார்திவே ।
அமர்ஷீ வசநம் ஶ்ருத்வா காதயிஷ்யதி வாநராந் ॥ 32 ॥
இஷ்டம் மதுவநம் ஹ்யேதத்பார்திவஸ்ய மஹாத்மநஃ ।
பித்ரு'பைதாமஹம் திவ்யம் தேவைரபி துராஸதம் ॥ 33 ॥
ஸ வாநராநிமாந் ஸர்வாந் மதுலுப்தாந் கதாயுஷஃ ।
காதயிஷ்யதி தண்டேந ஸுக்ரீவஸ்ஸஸுஹ்ரு'ஜ்ஜநாந் ॥ 34 ॥
வத்யா ஹ்யேதே துராத்மாநோ ந்ரு'பாஜ்ஞாபரிபாவிநஃ ।
அமர்ஷப்ரபவோ ரோஷஸ்ஸபலோ நோ பவிஷ்யதி ॥ 35 ॥
ஏவமுக்த்வா ததிமுகோ வநபாலாந்மஹாபலஃ ।
ஜகாம ஸஹஸோத்பத்ய வநபாலைஸ்ஸமந்விதஃ ॥ 36 ॥
நிமேஷாந்தரமாத்ரேண ஸ ஹி ப்ராப்தோ வநாலயஃ ।
ஸஹஸ்ராம்ஶுஸுதோ தீமாந் ஸுக்ரீவோ யத்ர வாநரஃ ॥ 37 ॥
ராமம் ச லக்ஷ்மணம் சைவ த்ரு'ஷ்ட்வா ஸுக்ரீவமேவ ச ।
ஸமப்ரதிஷ்டாம் ஜகதீமாகாஶாந்நிபபாத ஹ ॥ 38 ॥
ஸந்நிபத்ய மஹாவீர்யஸ்ஸர்வைஸ்தைஃ பரிவாரிதஃ ।
ஹரிர்ததிமுகஃ பாலைஃ பாலாநாம் பரமேஶ்வரஃ ॥ 39 ॥
ஸ தீநவதநோ பூத்வா க்ரு'த்வா ஶிரஸி சாஞ்ஜலிம் ।
ஸுக்ரீவஸ்ய ஶுபௌ மூர்த்நா சரணௌ பத்யபீடயத் ॥ 40 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீய ஆதிகாவ்யே ஸுந்தரகாண்டே த்விஷஷ்டிதமஸ்ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
tānuvāca hariśreṣṭho hanumānvānararṣabhaḥ |
avyagramanaso yūyaṃ madhu sevata vānarāḥ || 1 ||
ahamāvārayiṣyāmi yuṣmākaṃ paripanthinaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ harīṇāṃ pravaro'ṅgadaḥ || 2 ||
pratyuvāca prasannātmā pibantu harayo madhu |
avaśyaṃ kṛtakāryasya vākyaṃ hanumato mayā || 3 ||
akāryamapi kartavyaṃ kimaṅga punarīdṛśam |
aṅgadasya mukhācchrutvāvacanaṃ vānararṣabhāḥ || 4 ||
sādhusādhviti saṃhṛṣṭā vānarāḥ pratyapūjayan |
pūjayitvāṅgadaṃ sarve vānarā vānararṣabham || 5 ||
jagmurmadhuvanaṃ yatra nadīvega iva drumam |
te praviṣṭā madhuvanaṃ pālānākramya vīryataḥ || 6 ||
atisargācca paṭavo dṛṣṭvā śrutvā ca maithilīm |
papussarve madhu tadā rasavatphalamādaduḥ || 7 ||
utpatya ca tatassarve vanapālān samāgatān |
tāḍayanti sma śataśa ssaktānmadhuvane tadā || 8 ||
madhūni droṇamātrāṇi bāhubhiḥ parigṛhya te |
pibanti sahitā ssarve nighnanti sma tathāpare || 9 ||
kecitpītvā pravidhyanti madhūni madhupiṅgalāḥ |
madhūcchiṣṭena kecicca jagmuranyonyamutkaṭāḥ || 10 ||
apare vṛkṣamūle tu śākhāṃ gṛhya vyavasthitāḥ |
atyarthaṃ ca madaglānāḥ parṇānyāstīrya śerate || 11 ||
unmattabhūtāḥ plavagā madhumattāśca hṛṣṭavat |
kṣipanti ca tathānyonyaṃ skhalanti ca tathā'pare || 12 ||
kecit kṣvelāṃ prakurvanti kecit kūjanti hṛṣṭavat |
harayomadhunā mattāḥ kecitsuptā mahītale || 13 ||
kṛtvā keciddhasantyanye kecitkurvanti cetarat |
kṛtvā kecidvadantyanye kecidbudhyanti cetarat || 14 ||
ye'pyatra madhupālā ssyuḥ preṣyā dadhimukhasya tu |
te'pi tairvānarairbhīmaiḥ pratiṣiddhā diśo gatāḥ || 15 ||
jānubhistu prakṛṣṭāśca devamārgaṃ pradarśitāḥ |
abruvan paramodvignā gatvā dadhimukhaṃ vacaḥ || 16 ||
hanūmatā dattavarairhataṃ madhuvanaṃ balāt |
vayaṃ ca jānubhiḥ kṛṣṭā devamārgaṃ ca darśitāḥ || 17 ||
tato dadhimukhaḥ kruddho vanapastatra vānaraḥ |
hataṃ madhuvanaṃ śrutvā sāntvayāmāsa tān harīn || 18 ||
ihāgacchata gacchāmo vānarān baladarpitān |
balena vārayiṣyāmo madhu bhakṣayato vayam || 19 ||
śrutvā dadhimukhasyedaṃ vacanaṃ vānararṣabhāḥ |
punarvīrā madhuvanaṃ tenaiva sahasā yayuḥ || 20 ||
madhye caiṣāṃ dadhimukhaḥ pragṛhya tarasā tarum |
samabhyadhāvadvegena te ca sarve plavaṅgamāḥ || 21 ||
te śilāḥ pādapāṃścāpi parvatāṃścāpi vānarāḥ |
gṛhītvā''bhyagaman kruddhā yatra te kapikuñjarāḥ || 22 ||
te svāmivacanaṃ vīrā hṛdayeṣvavasajya tat |
tvarayā hyabhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ || 23 ||
vṛkṣasthāṃśca talasthāṃśca vānarān baladarpitān |
abhyakrāmaṃstato vīrāḥ pālāstatra sahasraśaḥ || 24 ||
atha dṛṣṭvā dadhimukhaṃ kruddhaṃ vānarapuṅgavāḥ |
abhyadhāvanta vegena hanumatpramukhāstadā || 25 ||
taṃ savṛkṣaṃ mahābāhumāpatantaṃ mahābalam |
āryakaṃ prāharattatra bāhubhyāṃ kupito'ṅgadaḥ || 26 ||
madāndhaśca na vedainamāryako'yaṃ mameti saḥ |
athainaṃ niṣpipeṣāśu vegavadvasudhātale || 27 ||
sa bhagnabāhūrubhujo vihvalaśśoṇitokṣitaḥ |
mumoha sahasā vīro muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ || 28 ||
sa samāśvasya sahasā saṅkṛddho rājamātulaḥ |
vānarānvārayāmāsa daṇḍena madhumohitān || 29 ||
sa kathañcidvimuktasstairvānarairvānararṣabhaḥ |
uvācaikāntamāśritya bhṛtyān svān samupāgatān || 30 ||
ete tiṣṭhantu gacchāmo bhartā no yatra vānaraḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ saha rāmeṇa tiṣṭhati || 31 ||
sarvaṃ caivāṅgade doṣaṃ śrāvayiṣyāmi pārthive |
amarṣī vacanaṃ śrutvā ghātayiṣyati vānarān || 32 ||
iṣṭaṃ madhuvanaṃ hyetatpārthivasya mahātmanaḥ |
pitṛpaitāmahaṃ divyaṃ devairapi durāsadam || 33 ||
sa vānarānimān sarvān madhulubdhān gatāyuṣaḥ |
ghātayiṣyati daṇḍena sugrīvassasuhṛjjanān || 34 ||
vadhyā hyete durātmāno nṛpājñāparibhāvinaḥ |
amarṣaprabhavo roṣassaphalo no bhaviṣyati || 35 ||
evamuktvā dadhimukho vanapālānmahābalaḥ |
jagāma sahasotpatya vanapālaissamanvitaḥ || 36 ||
nimeṣāntaramātreṇa sa hi prāpto vanālayaḥ |
sahasrāṃśusuto dhīmān sugrīvo yatra vānaraḥ || 37 ||
rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā sugrīvameva ca |
samapratiṣṭhāṃ jagatīmākāśānnipapāta ha || 38 ||
sannipatya mahāvīryassarvaistaiḥ parivāritaḥ |
harirdadhimukhaḥ pālaiḥ pālānāṃ parameśvaraḥ || 39 ||
sa dīnavadano bhūtvā kṛtvā śirasi cāñjalim |
sugrīvasya śubhau mūrdhnā caraṇau patyapīḍayat || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे सुन्दरकाण्डम् ।
अथ द्विषष्टितमस्सर्गः ।
तानुवाच हरिश्रेष्ठो हनुमान्वानरर्षभः ।
अव्यग्रमनसो यूयं मधु सेवत वानराः ॥ 1 ॥
अहमावारयिष्यामि युष्माकं परिपन्थिनः ।
श्रुत्वा हनुमतो वाक्यं हरीणां प्रवरोऽङ्गदः ॥ 2 ॥
प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा पिबन्तु हरयो मधु ।
अवश्यं कृतकार्यस्य वाक्यं हनुमतो मया ॥ 3 ॥
अकार्यमपि कर्तव्यं किमङ्ग पुनरीदृशम् ।
अङ्गदस्य मुखाच्छ्रुत्वावचनं वानरर्षभाः ॥ 4 ॥
साधुसाध्विति संहृष्टा वानराः प्रत्यपूजयन् ।
पूजयित्वाङ्गदं सर्वे वानरा वानरर्षभम् ॥ 5 ॥
जग्मुर्मधुवनं यत्र नदीवेग इव द्रुमम् ।
ते प्रविष्टा मधुवनं पालानाक्रम्य वीर्यतः ॥ 6 ॥
अतिसर्गाच्च पटवो दृष्ट्वा श्रुत्वा च मैथिलीम् ।
पपुस्सर्वे मधु तदा रसवत्फलमाददुः ॥ 7 ॥
उत्पत्य च ततस्सर्वे वनपालान् समागतान् ।
ताडयन्ति स्म शतश स्सक्तान्मधुवने तदा ॥ 8 ॥
मधूनि द्रोणमात्राणि बाहुभिः परिगृह्य ते ।
पिबन्ति सहिता स्सर्वे निघ्नन्ति स्म तथापरे ॥ 9 ॥
केचित्पीत्वा प्रविध्यन्ति मधूनि मधुपिङ्गलाः ।
मधूच्छिष्टेन केचिच्च जग्मुरन्योन्यमुत्कटाः ॥ 10 ॥
अपरे वृक्षमूले तु शाखां गृह्य व्यवस्थिताः ।
अत्यर्थं च मदग्लानाः पर्णान्यास्तीर्य शेरते ॥ 11 ॥
उन्मत्तभूताः प्लवगा मधुमत्ताश्च हृष्टवत् ।
क्षिपन्ति च तथान्योन्यं स्खलन्ति च तथाऽपरे ॥ 12 ॥
केचित् क्ष्वेलां प्रकुर्वन्ति केचित् कूजन्ति हृष्टवत् ।
हरयोमधुना मत्ताः केचित्सुप्ता महीतले ॥ 13 ॥
कृत्वा केचिद्धसन्त्यन्ये केचित्कुर्वन्ति चेतरत् ।
कृत्वा केचिद्वदन्त्यन्ये केचिद्बुध्यन्ति चेतरत् ॥ 14 ॥
येऽप्यत्र मधुपाला स्स्युः प्रेष्या दधिमुखस्य तु ।
तेऽपि तैर्वानरैर्भीमैः प्रतिषिद्धा दिशो गताः ॥ 15 ॥
जानुभिस्तु प्रकृष्टाश्च देवमार्गं प्रदर्शिताः ।
अब्रुवन् परमोद्विग्ना गत्वा दधिमुखं वचः ॥ 16 ॥
हनूमता दत्तवरैर्हतं मधुवनं बलात् ।
वयं च जानुभिः कृष्टा देवमार्गं च दर्शिताः ॥ 17 ॥
ततो दधिमुखः क्रुद्धो वनपस्तत्र वानरः ।
हतं मधुवनं श्रुत्वा सान्त्वयामास तान् हरीन् ॥ 18 ॥
इहागच्छत गच्छामो वानरान् बलदर्पितान् ।
बलेन वारयिष्यामो मधु भक्षयतो वयम् ॥ 19 ॥
श्रुत्वा दधिमुखस्येदं वचनं वानरर्षभाः ।
पुनर्वीरा मधुवनं तेनैव सहसा ययुः ॥ 20 ॥
मध्ये चैषां दधिमुखः प्रगृह्य तरसा तरुम् ।
समभ्यधावद्वेगेन ते च सर्वे प्लवङ्गमाः ॥ 21 ॥
ते शिलाः पादपांश्चापि पर्वतांश्चापि वानराः ।
गृहीत्वाऽऽभ्यगमन् क्रुद्धा यत्र ते कपिकुञ्जराः ॥ 22 ॥
ते स्वामिवचनं वीरा हृदयेष्ववसज्य तत् ।
त्वरया ह्यभ्यधावन्त सालतालशिलायुधाः ॥ 23 ॥
वृक्षस्थांश्च तलस्थांश्च वानरान् बलदर्पितान् ।
अभ्यक्रामंस्ततो वीराः पालास्तत्र सहस्रशः ॥ 24 ॥
अथ दृष्ट्वा दधिमुखं क्रुद्धं वानरपुङ्गवाः ।
अभ्यधावन्त वेगेन हनुमत्प्रमुखास्तदा ॥ 25 ॥
तं सवृक्षं महाबाहुमापतन्तं महाबलम् ।
आर्यकं प्राहरत्तत्र बाहुभ्यां कुपितोऽङ्गदः ॥ 26 ॥
मदान्धश्च न वेदैनमार्यकोऽयं ममेति सः ।
अथैनं निष्पिपेषाशु वेगवद्वसुधातले ॥ 27 ॥
स भग्नबाहूरुभुजो विह्वलश्शोणितोक्षितः ।
मुमोह सहसा वीरो मुहूर्तं कपिकुञ्जरः ॥ 28 ॥
स समाश्वस्य सहसा सङ्कृद्धो राजमातुलः ।
वानरान्वारयामास दण्डेन मधुमोहितान् ॥ 29 ॥
स कथञ्चिद्विमुक्तस्स्तैर्वानरैर्वानरर्षभः ।
उवाचैकान्तमाश्रित्य भृत्यान् स्वान् समुपागतान् ॥ 30 ॥
एते तिष्ठन्तु गच्छामो भर्ता नो यत्र वानरः ।
सुग्रीवो विपुलग्रीवः सह रामेण तिष्ठति ॥ 31 ॥
सर्वं चैवाङ्गदे दोषं श्रावयिष्यामि पार्थिवे ।
अमर्षी वचनं श्रुत्वा घातयिष्यति वानरान् ॥ 32 ॥
इष्टं मधुवनं ह्येतत्पार्थिवस्य महात्मनः ।
पितृपैतामहं दिव्यं देवैरपि दुरासदम् ॥ 33 ॥
स वानरानिमान् सर्वान् मधुलुब्धान् गतायुषः ।
घातयिष्यति दण्डेन सुग्रीवस्ससुहृज्जनान् ॥ 34 ॥
वध्या ह्येते दुरात्मानो नृपाज्ञापरिभाविनः ।
अमर्षप्रभवो रोषस्सफलो नो भविष्यति ॥ 35 ॥
एवमुक्त्वा दधिमुखो वनपालान्महाबलः ।
जगाम सहसोत्पत्य वनपालैस्समन्वितः ॥ 36 ॥
निमेषान्तरमात्रेण स हि प्राप्तो वनालयः ।
सहस्रांशुसुतो धीमान् सुग्रीवो यत्र वानरः ॥ 37 ॥
रामं च लक्ष्मणं चैव दृष्ट्वा सुग्रीवमेव च ।
समप्रतिष्ठां जगतीमाकाशान्निपपात ह ॥ 38 ॥
सन्निपत्य महावीर्यस्सर्वैस्तैः परिवारितः ।
हरिर्दधिमुखः पालैः पालानां परमेश्वरः ॥ 39 ॥
स दीनवदनो भूत्वा कृत्वा शिरसि चाञ्जलिम् ।
सुग्रीवस्य शुभौ मूर्ध्ना चरणौ पत्यपीडयत् ॥ 40 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये सुन्दरकाण्डे द्विषष्टितमस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe sundarakāṇḍam |
atha dviṣaṣṭitamassargaḥ |
tānuvāca hariśreṣṭho hanumānvānararṣabhaḥ |
avyagramanaso yūyaṃ madhu sevata vānarāḥ || 1 ||
ahamāvārayiṣyāmi yuṣmākaṃ paripanthinaḥ |
śrutvā hanumato vākyaṃ harīṇāṃ pravaro'ṅgadaḥ || 2 ||
pratyuvāca prasannātmā pibantu harayo madhu |
avaśyaṃ kṛtakāryasya vākyaṃ hanumato mayā || 3 ||
akāryamapi kartavyaṃ kimaṅga punarīdṛśam |
aṅgadasya mukhācchrutvāvacanaṃ vānararṣabhāḥ || 4 ||
sādhusādhviti saṃhṛṣṭā vānarāḥ pratyapūjayan |
pūjayitvāṅgadaṃ sarve vānarā vānararṣabham || 5 ||
jagmurmadhuvanaṃ yatra nadīvega iva drumam |
te praviṣṭā madhuvanaṃ pālānākramya vīryataḥ || 6 ||
atisargācca paṭavo dṛṣṭvā śrutvā ca maithilīm |
papussarve madhu tadā rasavatphalamādaduḥ || 7 ||
utpatya ca tatassarve vanapālān samāgatān |
tāḍayanti sma śataśa ssaktānmadhuvane tadā || 8 ||
madhūni droṇamātrāṇi bāhubhiḥ parigṛhya te |
pibanti sahitā ssarve nighnanti sma tathāpare || 9 ||
kecitpītvā pravidhyanti madhūni madhupiṅgalāḥ |
madhūcchiṣṭena kecicca jagmuranyonyamutkaṭāḥ || 10 ||
apare vṛkṣamūle tu śākhāṃ gṛhya vyavasthitāḥ |
atyarthaṃ ca madaglānāḥ parṇānyāstīrya śerate || 11 ||
unmattabhūtāḥ plavagā madhumattāśca hṛṣṭavat |
kṣipanti ca tathānyonyaṃ skhalanti ca tathā'pare || 12 ||
kecit kṣvelāṃ prakurvanti kecit kūjanti hṛṣṭavat |
harayomadhunā mattāḥ kecitsuptā mahītale || 13 ||
kṛtvā keciddhasantyanye kecitkurvanti cetarat |
kṛtvā kecidvadantyanye kecidbudhyanti cetarat || 14 ||
ye'pyatra madhupālā ssyuḥ preṣyā dadhimukhasya tu |
te'pi tairvānarairbhīmaiḥ pratiṣiddhā diśo gatāḥ || 15 ||
jānubhistu prakṛṣṭāśca devamārgaṃ pradarśitāḥ |
abruvan paramodvignā gatvā dadhimukhaṃ vacaḥ || 16 ||
hanūmatā dattavarairhataṃ madhuvanaṃ balāt |
vayaṃ ca jānubhiḥ kṛṣṭā devamārgaṃ ca darśitāḥ || 17 ||
tato dadhimukhaḥ kruddho vanapastatra vānaraḥ |
hataṃ madhuvanaṃ śrutvā sāntvayāmāsa tān harīn || 18 ||
ihāgacchata gacchāmo vānarān baladarpitān |
balena vārayiṣyāmo madhu bhakṣayato vayam || 19 ||
śrutvā dadhimukhasyedaṃ vacanaṃ vānararṣabhāḥ |
punarvīrā madhuvanaṃ tenaiva sahasā yayuḥ || 20 ||
madhye caiṣāṃ dadhimukhaḥ pragṛhya tarasā tarum |
samabhyadhāvadvegena te ca sarve plavaṅgamāḥ || 21 ||
te śilāḥ pādapāṃścāpi parvatāṃścāpi vānarāḥ |
gṛhītvā''bhyagaman kruddhā yatra te kapikuñjarāḥ || 22 ||
te svāmivacanaṃ vīrā hṛdayeṣvavasajya tat |
tvarayā hyabhyadhāvanta sālatālaśilāyudhāḥ || 23 ||
vṛkṣasthāṃśca talasthāṃśca vānarān baladarpitān |
abhyakrāmaṃstato vīrāḥ pālāstatra sahasraśaḥ || 24 ||
atha dṛṣṭvā dadhimukhaṃ kruddhaṃ vānarapuṅgavāḥ |
abhyadhāvanta vegena hanumatpramukhāstadā || 25 ||
taṃ savṛkṣaṃ mahābāhumāpatantaṃ mahābalam |
āryakaṃ prāharattatra bāhubhyāṃ kupito'ṅgadaḥ || 26 ||
madāndhaśca na vedainamāryako'yaṃ mameti saḥ |
athainaṃ niṣpipeṣāśu vegavadvasudhātale || 27 ||
sa bhagnabāhūrubhujo vihvalaśśoṇitokṣitaḥ |
mumoha sahasā vīro muhūrtaṃ kapikuñjaraḥ || 28 ||
sa samāśvasya sahasā saṅkṛddho rājamātulaḥ |
vānarānvārayāmāsa daṇḍena madhumohitān || 29 ||
sa kathañcidvimuktasstairvānarairvānararṣabhaḥ |
uvācaikāntamāśritya bhṛtyān svān samupāgatān || 30 ||
ete tiṣṭhantu gacchāmo bhartā no yatra vānaraḥ |
sugrīvo vipulagrīvaḥ saha rāmeṇa tiṣṭhati || 31 ||
sarvaṃ caivāṅgade doṣaṃ śrāvayiṣyāmi pārthive |
amarṣī vacanaṃ śrutvā ghātayiṣyati vānarān || 32 ||
iṣṭaṃ madhuvanaṃ hyetatpārthivasya mahātmanaḥ |
pitṛpaitāmahaṃ divyaṃ devairapi durāsadam || 33 ||
sa vānarānimān sarvān madhulubdhān gatāyuṣaḥ |
ghātayiṣyati daṇḍena sugrīvassasuhṛjjanān || 34 ||
vadhyā hyete durātmāno nṛpājñāparibhāvinaḥ |
amarṣaprabhavo roṣassaphalo no bhaviṣyati || 35 ||
evamuktvā dadhimukho vanapālānmahābalaḥ |
jagāma sahasotpatya vanapālaissamanvitaḥ || 36 ||
nimeṣāntaramātreṇa sa hi prāpto vanālayaḥ |
sahasrāṃśusuto dhīmān sugrīvo yatra vānaraḥ || 37 ||
rāmaṃ ca lakṣmaṇaṃ caiva dṛṣṭvā sugrīvameva ca |
samapratiṣṭhāṃ jagatīmākāśānnipapāta ha || 38 ||
sannipatya mahāvīryassarvaistaiḥ parivāritaḥ |
harirdadhimukhaḥ pālaiḥ pālānāṃ parameśvaraḥ || 39 ||
sa dīnavadano bhūtvā kṛtvā śirasi cāñjalim |
sugrīvasya śubhau mūrdhnā caraṇau patyapīḍayat || 40 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye sundarakāṇḍe dviṣaṣṭitamassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in