Rama

ஸங்க்ஷேப ராமாயணம்

Sankshepa Ramayanam

✍️ Valmiki 📂 Ramayana 🖋️ Tamil script
📄 Download PDF
ஶ்ரீமத்வால்மீகீய ராமாயணே பாலகாண்டம் ।
அத ப்ரதமஸ்ஸர்கஃ ।
தபஸ்ஸ்வாத்யாயநிரதம் தபஸ்வீ வாக்விதாம் வரம் ।
நாரதம் பரிபப்ரச்ச வால்மீகிர்முநிபுங்கவம் ॥ 1 ॥
கோऽந்வஸ்மிந்ஸாம்ப்ரதம் லோகே குணவாந் கஶ்ச வீர்யவாந் ।
தர்மஜ்ஞஶ்ச க்ரு'தஜ்ஞஶ்ச ஸத்யவாக்யோ த்ரு'டவ்ரதஃ ॥ 2 ॥
சாரித்ரேண ச கோ யுக்தஃ ஸர்வபூதேஷு கோ ஹிதஃ ।
வித்வாந் கஃ கஃ ஸமர்தஶ்ச கஶ்சைகப்ரியதர்ஶநஃ ॥ 3 ॥
ஆத்மவாந் கோ ஜிதக்ரோதோ த்யுதிமாந் கோऽநஸூயகஃ ।
கஸ்ய பிப்யதி தேவாஶ்ச ஜாதரோஷஸ்ய ஸம்யுகே ॥ 4 ॥
ஏததிச்சாம்யஹம் ஶ்ரோதும் பரம் கௌதூஹலம் ஹி மே ।
மஹர்ஷே த்வம் ஸமர்தோऽஸி ஜ்ஞாதுமேவம்விதம் நரம் ॥ 5 ॥
ஶ்ருத்வா சைதத்த்ரிலோகஜ்ஞோ வால்மீகேர்நாரதோ வசஃ ।
ஶ்ரூயதாமிதி சாமந்த்ர்ய ப்ரஹ்ரு'ஷ்டோ வாக்யமப்ரவீத் ॥ 6 ॥
பஹவோ துர்லபாஶ்சைவ யே த்வயா கீர்திதா குணாஃ ।
முநே வக்ஷ்யாம்யஹம் புத்த்வா தைர்யுக்தஃ ஶ்ரூயதாம் நரஃ ॥ 7 ॥
இக்ஷ்வாகுவம்ஶப்ரபவோ ராமோ நாம ஜநைஃ ஶ்ருதஃ ।
நியதாத்மா மஹாவீர்யோ த்யுதிமாந் த்ரு'திமாந் வஶீ ॥ 8 ॥
புத்திமாந் நீதிமாந் வாக்மீ ஶ்ரீமாந் ஶத்ருநிபர்ஹணஃ ।
விபுலாம்ஸோ மஹாபாஹுஃ கம்புக்ரீவோ மஹாஹநுஃ ॥ 9 ॥
மஹோரஸ்கோ மஹேஷ்வாஸோ கூடஜத்ருரரிந்தமஃ ।
ஆஜாநுபாஹுஃ ஸுஶிராஃ ஸுலலாடஃ ஸுவிக்ரமஃ ॥ 10 ॥
ஸமஃ ஸமவிபக்தாங்கஃ ஸ்நிக்தவர்ணஃ ப்ரதாபவாந் ।
பீநவக்ஷா விஶாலாக்ஷோ லக்ஷ்மீவாந் ஶுபலக்ஷணஃ ॥ 11 ॥
தர்மஜ்ஞஃ ஸத்யஸந்தஶ்ச ப்ரஜாநாம் ச ஹிதே ரதஃ ।
யஶஸ்வீ ஜ்ஞாநஸம்பந்நஃ ஶுசிர்வஶ்யஃ ஸமாதிமாந் ॥ 12 ॥
ப்ரஜாபதிஸமஃ ஶ்ரீமாந் தாதா ரிபுநிஷூதநஃ ।
ரக்ஷிதா ஜீவலோகஸ்ய தர்மஸ்ய பரிரக்ஷிதா ॥ 13 ॥
ரக்ஷிதா ஸ்வஸ்ய தர்மஸ்ய ஸ்வஜநஸ்ய ச ரக்ஷிதா ।
வேதவேதாங்கதத்த்வஜ்ஞோ தநுர்வேதே ச நிஷ்டிதஃ ॥ 14 ॥
ஸர்வஶாஸ்த்ரார்ததத்த்வஜ்ஞோ ஸ்ம்ரு'திமாந்ப்ரதிபாநவாந் ।
ஸர்வலோகப்ரியஃ ஸாதுரதீநாத்மா விசக்ஷணஃ ॥ 15 ॥
ஸர்வதாபிகதஃ ஸத்பிஃ ஸமுத்ர இவ ஸிந்துபிஃ ।
ஆர்யஃ ஸர்வஸமஶ்சைவ ஸதைகப்ரியதர்ஶநஃ ॥ 16 ॥
ஸ ச ஸர்வகுணோபேதஃ கௌஸல்யாநந்தவர்தநஃ ।
ஸமுத்ர இவ காம்பீர்யே தைர்யேண ஹிமவாநிவ ॥ 17 ॥
விஷ்ணுநா ஸத்ரு'ஶோ வீர்யே ஸோமவத்ப்ரியதர்ஶநஃ ।
காலாக்நிஸத்ரு'ஶஃ க்ரோதே க்ஷமயா ப்ரு'திவீஸமஃ ॥ 18 ॥
தநதேந ஸமஸ்த்யாகே ஸத்யே தர்ம இவாபரஃ ।
தமேவம் குணஸம்பந்நம் ராமம் ஸத்யபராக்ரமம் ॥ 19 ॥
ஜ்யேஷ்டம் ஶ்ரேஷ்டகுணைர்யுக்தம் ப்ரியம் தஶரதஃ ஸுதம் ।
ப்ரக்ரு'தீநாம் ஹிதைர்யுக்தம் ப்ரக்ரு'தி ப்ரிய காம்யயா ॥ 20 ॥
யௌவராஜ்யேந ஸம்யோக்துமைச்சத்ப்ரீத்யா மஹீபதிஃ ।
தஸ்யாபிஷேகஸம்பாராந் த்ரு'ஷ்ட்வா பார்யாऽத கைகயீ ॥ 21 ॥
பூர்வம் தத்தவரா தேவீ வரமேநமயாசத ।
விவாஸநம் ச ராமஸ்ய பரதஸ்யாபிஷேசநம் ॥ 22 ॥
ஸ ஸத்யவசநாத்ராஜா தர்மபாஶேந ஸம்யதஃ ।
விவாஸயாமாஸ ஸுதம் ராமம் தஶரதஃ ப்ரியம் ॥ 23 ॥
ஸ ஜகாம வநம் வீரஃ ப்ரதிஜ்ஞாமநுபாலயந் ।
பிதுர்வசநநிர்தேஶாத்கைகேய்யாஃ ப்ரியகாரணாத் ॥ 24 ॥
தம் வ்ரஜந்தம் ப்ரியோ ப்ராதா லக்ஷ்மணோऽநுஜகாம ஹ ।
ஸ்நேஹாத்விநயஸம்பந்நஃ ஸுமித்ராநந்தவர்தநஃ ॥ 25 ॥
ப்ராதரம் தயிதோ ப்ராதுஃ ஸௌப்ராத்ரமநுதர்ஶயந் ।
ராமஸ்ய தயிதா பார்யா நித்யம் ப்ராணஸமாஹிதா ॥ 26 ॥
ஜநகஸ்ய குலே ஜாதா தேவமாயேவ நிர்மிதா ।
ஸர்வலக்ஷணஸம்பந்நா நாரீணாமுத்தமா வதூஃ ॥ 27 ॥
ஸீதாऽப்யநுகதா ராமம் ஶஶிநம் ரோஹிணீ யதா ।
பௌரைரநுகதோ தூரம் பித்ரா தஶரதேந ச ॥ 28 ॥
ஶ்ரு'ங்கிபேரபுரே ஸூதம் கங்காகூலே வ்யஸர்ஜயத் ।
குஹமாஸாத்ய தர்மாத்மா நிஷாதாதிபதிம் ப்ரியம் ॥ 29 ॥
குஹேந ஸஹிதோ ராமஃ லக்ஷ்மணேந ச ஸீதயா ।
தே வநேந வநம் கத்வா நதீஸ்தீர்த்வா பஹூதகாஃ ॥ 30 ॥
சித்ரகூடமநுப்ராப்ய பரத்வாஜஸ்ய ஶாஸநாத் ।
ரம்யமாவஸதம் க்ரு'த்வா ரமமாணா வநே த்ரயஃ ॥ 31 ॥
தேவகந்தர்வஸங்காஶாஸ்தத்ர தே ந்யவஸந்ஸுகம் ।
சித்ரகூடம் கதே ராமே புத்ரஶோகாதுரஸ்ததா ॥ 32 ॥
ராஜா தஶரதஃ ஸ்வர்கம் ஜகாம விலபந்ஸுதம் ।
ம்ரு'தே து தஸ்மிந்பரதோ வஸிஷ்டப்ரமுகைர்த்விஜைஃ ॥ 33 ॥
நியுஜ்யமாநோ ராஜ்யாய நைச்சத்ராஜ்யம் மஹாபலஃ ।
ஸ ஜகாம வநம் வீரோ ராமபாதப்ரஸாதகஃ ॥ 34 ॥
கத்வா து ஸ மஹாத்மாநம் ராமம் ஸத்யபராக்ரமம் ।
அயாசத்ப்ராதரம் ராமம் ஆர்யபாவபுரஸ்க்ரு'தஃ ॥ 35 ॥
த்வமேவ ராஜா தர்மஜ்ஞ இதி ராமம் வசோऽப்ரவீத் ।
ராமோऽபி பரமோதாரஃ ஸுமுகஸ்ஸுமஹாயஶாஃ ॥ 36 ॥
ந சைச்சத்பிதுராதேஶாத்ராஜ்யம் ராமோ மஹாபலஃ ।
பாதுகே சாஸ்ய ராஜ்யாய ந்யாஸம் தத்த்வா புநஃ புநஃ ॥ 37 ॥
நிவர்தயாமாஸ ததோ பரதம் பரதாக்ரஜஃ ।
ஸ காமமநவாப்யைவ ராமபாதாவுபஸ்ப்ரு'ஶந் ॥ 38 ॥
நந்திக்ராமேऽகரோத்ராஜ்யம் ராமாகமநகாங்க்ஷயா ।
கதே து பரதே ஶ்ரீமாந் ஸத்யஸந்தோ ஜிதேந்த்ரியஃ ॥ 39 ॥
ராமஸ்து புநராலக்ஷ்ய நாகரஸ்ய ஜநஸ்ய ச ।
தத்ராகமநமேகாக்ரோ தண்டகாந்ப்ரவிவேஶ ஹ ॥ 40 ॥
ப்ரவிஶ்ய து மஹாரண்யம் ராமோ ராஜீவலோசநஃ ।
விராதம் ராக்ஷஸம் ஹத்வா ஶரபங்கம் ததர்ஶ ஹ ॥ 41 ॥
ஸுதீக்ஷ்ணம் சாப்யகஸ்த்யம் ச அகஸ்த்யப்ராதரம் ததா ।
அகஸ்த்யவசநாச்சைவ ஜக்ராஹைந்த்ரம் ஶராஸநம் ॥ 42 ॥
கட்கம் ச பரமப்ரீதஸ்தூணீ சாக்ஷயஸாயகௌ ।
வஸதஸ்தஸ்ய ராமஸ்ய வநே வநசரைஃ ஸஹ ॥ 43 ॥
ரு'ஷயோऽப்யாகமந்ஸர்வே வதாயாஸுரரக்ஷஸாம் ।
ஸ தேஷாம் ப்ரதிஶுஶ்ராவ ராக்ஷஸாநாம் ததா வநே ॥ 44 ॥
ப்ரதிஜ்ஞாதஶ்ச ராமேண வதஃ ஸம்யதி ரக்ஷஸாம் ।
ரு'ஷீணாமக்நிகல்பாநாம் தண்டகாரண்யவாஸிநாம் ॥ 45 ॥
தேந தத்ரைவ வஸதா ஜநஸ்தாநநிவாஸிநீ ।
விரூபிதா ஶூர்பணகா ராக்ஷஸீ காமரூபிணீ ॥ 46 ॥
ததஃ ஶூர்பணகாவாக்யாதுத்யுக்தாந்ஸர்வராக்ஷஸாந் ।
கரம் த்ரிஶிரஸம் சைவ தூஷணம் சைவ ராக்ஷஸம் ॥ 47 ॥
நிஜகாந ரணே ராமஸ்தேஷாம் சைவ பதாநுகாந் ।
வநே தஸ்மிந்நிவஸதா ஜநஸ்தாநநிவாஸிநாம் ॥ 48 ॥
ரக்ஷஸாம் நிஹதாந்யாஸந்ஸஹஸ்ராணி சதுர்தஶ ।
ததோ ஜ்ஞாதிவதம் ஶ்ருத்வா ராவணஃ க்ரோதமூர்சிதஃ ॥ 49 ॥
ஸஹாயம் வரயாமாஸ மாரீசம் நாம ராக்ஷஸம் ।
வார்யமாணஃ ஸுபஹுஶோ மாரீசேந ஸ ராவணஃ ॥ 50 ॥
ந விரோதோ பலவதா க்ஷமோ ராவண தேந தே ।
அநாத்ரு'த்ய து தத்வாக்யம் ராவணஃ காலசோதிதஃ ॥ 51 ॥
ஜகாம ஸஹமாரீசஃ தஸ்யாஶ்ரமபதம் ததா ।
தேந மாயாவிநா தூரமபவாஹ்ய ந்ரு'பாத்மஜௌ ॥ 52 ॥
ஜஹார பார்யாம் ராமஸ்ய க்ரு'த்ரம் ஹத்வா ஜடாயுஷம் ।
க்ரு'த்ரம் ச நிஹதம் த்ரு'ஷ்ட்வா ஹ்ரு'தாம் ஶ்ருத்வா ச மைதிலீம் ॥ 53 ॥
ராகவஃ ஶோகஸந்தப்தோ விலலாபாகுலேந்த்ரியஃ ।
ததஸ்தேநைவ ஶோகேந க்ரு'த்ரம் தக்த்வா ஜடாயுஷம் ॥ 54 ॥
மார்கமாணோ வநே ஸீதாம் ராக்ஷஸம் ஸந்ததர்ஶ ஹ ।
கபந்தம் நாம ரூபேண விக்ரு'தம் கோரதர்ஶநம் ॥ 55 ॥
தம் நிஹத்ய மஹாபாஹுஃ ததாஹ ஸ்வர்கதஶ்ச ஸஃ ।
ஸ சாஸ்ய கதயாமாஸ ஶபரீம் தர்மசாரிணீம் ॥ 56 ॥
ஶ்ரமணீம் தர்மநிபுணாமபிகச்சேதி ராகவம் ।
ஸோऽப்யகச்சந்மஹாதேஜாஃ ஶபரீம் ஶத்ருஸூதநஃ ॥ 57 ॥
ஶபர்யா பூஜிதஃ ஸம்யக்ராமோ தஶரதாத்மஜஃ ।
பம்பாதீரே ஹநுமதா ஸங்கதோ வாநரேண ஹ ॥ 58 ॥
ஹநுமத்வசநாச்சைவ ஸுக்ரீவேண ஸமாகதஃ ।
ஸுக்ரீவாய ச தத்ஸர்வம் ஶம்ஸத்ராமோ மஹாபலஃ ॥ 59 ॥
ஆதிதஸ்தத்யதாவ்ரு'த்தம் ஸீதயாஶ்ச விஶேஷதஃ ।
ஸுக்ரீவஶ்சாபி தத்ஸர்வம் ஶ்ருத்வா ராமஸ்ய வாநரஃ ॥ 60 ॥
சகார ஸக்யம் ராமேண ப்ரீதஶ்சைவாக்நிஸாக்ஷிகம் ।
ததோ வாநரராஜேந வைராநுகதநம் ப்ரதி ॥ 61 ॥
ராமாயாவேதிதம் ஸர்வம் ப்ரணயாத்துஃகிதேந ச ।
ப்ரதிஜ்ஞாதம் ச ராமேண ததா வாலிவதம் ப்ரதி ॥ 62 ॥
வாலிநஶ்ச பலம் தத்ர கதயாமாஸ வாநரஃ ।
ஸுக்ரீவஃ ஶங்கிதஶ்சாஸீந்நித்யம் வீர்யேண ராகவே ॥ 63 ॥
ராகவஃ ப்ரத்யயார்தம் து துந்துபேஃ காயமுத்தமம் ।
தர்ஶயாமாஸ ஸுக்ரீவோ மஹாபர்வத ஸந்நிபம் ॥ 64 ॥
உத்ஸ்மயித்வா மஹாபாஹுஃ ப்ரேக்ஷ்ய சாஸ்தி மஹாபலஃ ।
பாதாங்குஷ்டேந சிக்ஷேப ஸம்பூர்ணம் தஶயோஜநம் ॥ 65 ॥
பிபேத ச புநஃ ஸாலாந்ஸப்தைகேந மஹேஷுணா ।
கிரிம் ரஸாதலம் சைவ ஜநயந் ப்ரத்யயம் ததா ॥ 66 ॥
ததஃ ப்ரீதமநாஸ்தேந விஶ்வஸ்தஃ ஸ மஹாகபிஃ ।
கிஷ்கிந்தாம் ராமஸஹிதோ ஜகாம ச குஹாம் ததா ॥ 67 ॥
ததோऽகர்ஜத்தரிவரஃ ஸுக்ரீவோ ஹேமபிங்கலஃ ।
தேந நாதேந மஹதா நிர்ஜகாம ஹரீஶ்வரஃ ॥ 68 ॥
அநுமாந்ய ததா தாராம் ஸுக்ரீவேண ஸமாகதஃ ।
நிஜகாந ச தத்ரைநம் ஶரேணைகேந ராகவஃ ॥ 69 ॥
ததஃ ஸுக்ரீவவசநாத்தத்வா வாலிநமாஹவே ।
ஸுக்ரீவமேவ தத்ராஜ்யே ராகவஃ ப்ரத்யபாதயத் ॥ 70 ॥
ஸ ச ஸர்வாந்ஸமாநீய வாநராந்வாநரர்ஷபஃ ।
திஶஃ ப்ரஸ்தாபயாமாஸ தித்ரு'க்ஷுர்ஜநகாத்மஜாம் ॥ 71 ॥
ததோ க்ரு'த்ரஸ்ய வசநாத்ஸம்பாதேர்ஹநுமாந்பலீ ।
ஶதயோஜநவிஸ்தீர்ணம் புப்லுவே லவணார்ணவம் ॥ 72 ॥
தத்ர லங்காம் ஸமாஸாத்ய புரீம் ராவணபாலிதாம் ।
ததர்ஶ ஸீதாம் த்யாயந்தீம் அஶோகவநிகாம் கதாம் ॥ 73 ॥
நிவேதயித்வாऽபிஜ்ஞாநம் ப்ரவ்ரு'த்திம் ச நிவேத்ய ச ।
ஸமாஶ்வாஸ்ய ச வைதேஹீம் மர்தயாமாஸ தோரணம் ॥ 74 ॥
பஞ்ச ஸேநாக்ரகாந்ஹத்வா ஸப்த மந்த்ரிஸுதாநபி ।
ஶூரமக்ஷம் ச நிஷ்பிஷ்ய க்ரஹணம் ஸமுபாகமத் ॥ 75 ॥
அஸ்த்ரேணோந்முக்தமாத்மாநம் ஜ்ஞாத்வா பைதாமஹாத்வராத் ।
மர்ஷயந்ராக்ஷஸாந்வீரோ யந்த்ரிணஸ்தாந்யத்ரு'ச்சயா ॥ 76 ॥
ததோ தக்த்வா புரீம் லங்காம் ரு'தே ஸீதாம் ச மைதிலீம் ।
ராமாய ப்ரியமாக்யாதும் புநராயாந்மஹாகபிஃ ॥ 77 ॥
ஸோऽபிகம்ய மஹாத்மாநம் க்ரு'த்வா ராமம் ப்ரதக்ஷிணம் ।
ந்யவேதயதமேயாத்மா த்ரு'ஷ்டா ஸீதேதி தத்த்வதஃ ॥ 78 ॥
ததஃ ஸுக்ரீவஸஹிதோ கத்வா தீரம் மஹோததேஃ ।
ஸமுத்ரம் க்ஷோபயாமாஸ ஶரைராதித்யஸந்நிபைஃ ॥ 79 ॥
தர்ஶயாமாஸ சாத்மாநம் ஸமுத்ரஃ ஸரிதாம் பதிஃ ।
ஸமுத்ரவசநாச்சைவ நலம் ஸேதுமகாரயத் ॥ 80 ॥
தேந கத்வா புரீம் லங்காம் ஹத்வா ராவணமாஹவே ।
ராமஃ ஸீதாமநுப்ராப்ய பராம் வ்ரீடாமுபாகமத் ॥ 81 ॥
தாமுவாச ததோ ராமஃ பருஷம் ஜநஸம்ஸதி ।
அம்ரு'ஷ்யமாணா ஸா ஸீதா விவேஶ ஜ்வலநம் ஸதீ ॥ 82 ॥
ததோऽக்நிவசநாத்ஸீதாம் ஜ்ஞாத்வா விகதகல்மஷாம் ।
பபௌ ராமஃ ஸம்ப்ரஹ்ரு'ஷ்டஃ பூஜிதஃ ஸர்வதைவதைஃ ॥ 83 ॥
கர்மணா தேந மஹதா த்ரைலோக்யம் ஸசராசரம் ।
ஸதேவர்ஷிகணம் துஷ்டம் ராகவஸ்ய மஹாத்மநஃ ॥ 84 ॥
அபிஷிச்ய ச லங்காயாம் ராக்ஷஸேந்த்ரம் விபீஷணம் ।
க்ரு'தக்ரு'த்யஸ்ததா ராமோ விஜ்வரஃ ப்ரமுமோத ஹ ॥ 85 ॥
தேவதாப்யோ வரம் ப்ராப்ய ஸமுத்தாப்ய ச வாநராந் ।
அயோத்யாம் ப்ரஸ்திதோ ராமஃ புஷ்பகேண ஸுஹ்ரு'த்வ்ரு'தஃ ॥ 86 ॥
பரத்வாஜாஶ்ரமம் கத்வா ராமஃ ஸத்யபராக்ரமஃ ।
பரதஸ்யாந்திகம் ராமோ ஹநூமந்தம் வ்யஸர்ஜயத் ॥ 87 ॥
புநராக்யாயிகாம் ஜல்பந்ஸுக்ரீவஸஹிதஶ்ச ஸஃ ।
புஷ்பகம் தத்ஸமாருஹ்ய நந்திக்ராமம் யயௌ ததா ॥ 88 ॥
நந்திக்ராமே ஜடாம் ஹித்வா ப்ராத்ரு'பிஃ ஸஹிதோऽநகஃ ।
ராமஃ ஸீதாமநுப்ராப்ய ராஜ்யம் புநரவாப்தவாந் ॥ 89 ॥
ப்ரஹ்ரு'ஷ்டமுதிதோ லோகஸ்துஷ்டஃ புஷ்டஃ ஸுதார்மிகஃ ।
நிராமயோ ஹ்யரோகஶ்ச துர்பிக்ஷ பயவர்ஜிதஃ ॥ 90 ॥
ந புத்ரமரணம் கிஞ்சித்த்ரக்ஷ்யந்தி புருஷாஃ க்வசித் ।
நார்யஶ்சாவிதவா நித்யம் பவிஷ்யந்தி பதிவ்ரதாஃ ॥ 91 ॥
ந சாக்நிஜம் பயம் கிஞ்சிந்நாப்ஸு மஜ்ஜந்தி ஜந்தவஃ ।
ந வாதஜம் பயம் கிஞ்சிந்நாபி ஜ்வரக்ரு'தம் ததா ॥ 92 ॥
ந சாபி க்ஷுத்பயம் தத்ர ந தஸ்கரபயம் ததா ।
நகராணி ச ராஷ்ட்ராணி தநதாந்யயுதாநி ச ॥ 93 ॥
நித்யம் ப்ரமுதிதாஃ ஸர்வே யதா க்ரு'தயுகே ததா ।
அஶ்வமேதஶதைரிஷ்ட்வா ததா பஹுஸுவர்ணகைஃ ॥ 94 ॥
கவாம் கோட்யயுதம் தத்வா ப்ரஹ்மலோகம் ப்ரயாஸ்யதி ।
அஸங்க்யேயம் தநம் தத்வா ப்ராஹ்மணேப்யோ மஹாயஶாஃ ॥ 95 ॥
ராஜவம்ஶாந் ஶதகுணாந் ஸ்தாபயிஷ்யதி ராகவஃ ।
சாதுர்வர்ண்யம் ச லோகேऽஸ்மிந் ஸ்வே ஸ்வே தர்மே நியோக்ஷ்யதி ॥ 96 ॥
தஶவர்ஷஸஹஸ்ராணி தஶவர்ஷஶதாநி ச ।
ராமோ ராஜ்யமுபாஸித்வா ப்ரஹ்மலோகம் கமிஷ்யதி ॥ 97 ॥
இதம் பவித்ரம் பாபக்நம் புண்யம் வேதைஶ்ச ஸம்மிதம் ।
யஃ படேத்ராமசரிதம் ஸர்வபாபைஃ ப்ரமுச்யதே ॥ 98 ॥
ஏததாக்யாநமாயுஷ்யம் படந்ராமாயணம் நரஃ ।
ஸபுத்ரபௌத்ரஃ ஸகணஃ ப்ரேத்ய ஸ்வர்கே மஹீயதே ॥ 99 ॥
படந் த்விஜோ வாக்ரு'ஷபத்வமீயாத்
ஸ்யாத் க்ஷத்ரியோ பூமிபதித்வமீயாத் ।
வணிக்ஜநஃ பண்யபலத்வமீயாத்
ஜநஶ்ச ஶூத்ரோऽபி மஹத்த்வமீயாத் ॥ 100 ॥
இத்யார்ஷே ஶ்ரீமத்ராமாயணே வால்மீகீயே ஆதிகாவ்யே பாலகாண்டே நாரதவாக்யம் நாம ப்ரதமஃ ஸர்கஃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |
nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||
ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān |
dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||
cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ |
vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||
ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ |
kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |
maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||
śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |
śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||
bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |
mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ || 7 ||
ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī || 8 ||
buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||
mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |
ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 10 ||
samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān |
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||
dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |
yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān || 12 ||
prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |
rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||
sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān |
sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||
sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ |
āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||
sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||
viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||
dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |
tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||
jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam |
prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā || 20 ||
yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |
tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||
pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |
vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||
sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |
vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||
sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |
piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||
taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |
snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 25 ||
bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan |
rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā || 26 ||
janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||
sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |
paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||
śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||
guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā |
te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham |
citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 32 ||
rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam |
mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 33 ||
niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |
sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 34 ||
gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |
ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ || 35 ||
tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |
rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ || 36 ||
na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ |
pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ || 37 ||
nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ |
sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 38 ||
nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |
gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 39 ||
rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |
tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 40 ||
praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |
virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 41 ||
sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |
agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 42 ||
khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |
vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha || 43 ||
ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām |
sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 44 ||
pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām |
ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 45 ||
tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 46 ||
tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |
kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 47 ||
nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān |
vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 48 ||
rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |
tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 49 ||
sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |
vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 50 ||
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |
anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 51 ||
jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā |
tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 52 ||
jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |
gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 53 ||
rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |
tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 54 ||
mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |
kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 55 ||
taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ |
sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 56 ||
śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam |
so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ || 57 ||
śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ |
pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 58 ||
hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |
sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 59 ||
āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ |
sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 60 ||
cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |
tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 61 ||
rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |
pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 62 ||
vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |
sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 63 ||
rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |
darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham || 64 ||
utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |
pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 65 ||
bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā |
giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā || 66 ||
tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ |
kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 67 ||
tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 68 ||
anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |
nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 69 ||
tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |
sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 70 ||
sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 71 ||
tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 72 ||
tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |
dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām || 73 ||
nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |
samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 74 ||
pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi |
śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 75 ||
astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |
marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 76 ||
tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm |
rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 77 ||
so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |
nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 78 ||
tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |
samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 79 ||
darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ |
samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 80 ||
tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |
rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 81 ||
tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |
amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 82 ||
tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |
babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ || 83 ||
karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |
sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 84 ||
abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 85 ||
devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |
ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 86 ||
bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ |
bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 87 ||
punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |
puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 88 ||
nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ |
rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 89 ||
prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ |
nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ || 90 ||
na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |
nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 91 ||
na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |
na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 92 ||
na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |
nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 93 ||
nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā |
aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 94 ||
gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |
asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 95 ||
rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ |
cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 96 ||
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati || 97 ||
idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |
yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 98 ||
etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |
saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 99 ||
paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt
syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt
janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt || 100 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye bālakāṇḍe nāradavākyaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ प्रथमस्सर्गः ।
तपस्स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ 1 ॥
कोऽन्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान् कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ 2 ॥
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान् कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ 3 ॥
आत्मवान् को जितक्रोधो द्युतिमान् कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ 4 ॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ 5 ॥
श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ 6 ॥
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ 7 ॥
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान् धृतिमान् वशी ॥ 8 ॥
बुद्धिमान् नीतिमान् वाग्मी श्रीमान् शत्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ 9 ॥
महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ 10 ॥
समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवान् शुभलक्षणः ॥ 11 ॥
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ 12 ॥
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ 13 ॥
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ 14 ॥
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान्प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ 15 ॥
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैकप्रियदर्शनः ॥ 16 ॥
स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ 17 ॥
विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ 18 ॥
धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवं गुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 19 ॥
ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथः सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृति प्रिय काम्यया ॥ 20 ॥
यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याऽथ कैकयी ॥ 21 ॥
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ 22 ॥
स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ 23 ॥
स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात्कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ 24 ॥
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद्विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 25 ॥
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमाहिता ॥ 26 ॥
जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ 27 ॥
सीताऽप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ 28 ॥
शृङ्गिबेरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ 29 ॥
गुहेन सहितो रामः लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ 30 ॥
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ 31 ॥
देवगन्धर्वसङ्काशास्तत्र ते न्यवसन्सुखम् ।
चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ 32 ॥
राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन्सुतम् ।
मृते तु तस्मिन्भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ 33 ॥
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ 34 ॥
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामं आर्यभावपुरस्कृतः ॥ 35 ॥
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ 36 ॥
न चैच्छत्पितुरादेशाद्राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ 37 ॥
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ 38 ॥
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ 39 ॥
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान्प्रविवेश ह ॥ 40 ॥
प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ 41 ॥
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ 42 ॥
खड्गं च परमप्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ 43 ॥
ऋषयोऽभ्यागमन्सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तथा वने ॥ 44 ॥
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासिनाम् ॥ 45 ॥
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ 46 ॥
ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान्सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ 47 ॥
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन्निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ 48 ॥
रक्षसां निहतान्यासन्सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ 49 ॥
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ 50 ॥
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ 51 ॥
जगाम सहमारीचः तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ 52 ॥
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रं च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ 53 ॥
राघवः शोकसन्तप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ 54 ॥
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ 55 ॥
तं निहत्य महाबाहुः ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ 56 ॥
श्रमणीं धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघवम् ।
सोऽभ्यगच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ 57 ॥
शबर्या पूजितः सम्यग्रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ 58 ॥
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ 59 ॥
आदितस्तद्यथावृत्तं सीतयाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ 60 ॥
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ 61 ॥
रामायावेदितं सर्वं प्रणयाद्दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ 62 ॥
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ 63 ॥
राघवः प्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवो महापर्वत सन्निभम् ॥ 64 ॥
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप सम्पूर्णं दशयोजनम् ॥ 65 ॥
बिभेद च पुनः सालान्सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलं चैव जनयन् प्रत्ययं तदा ॥ 66 ॥
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तः स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ 67 ॥
ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ 68 ॥
अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ 69 ॥
ततः सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ 70 ॥
स च सर्वान्समानीय वानरान्वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ 71 ॥
ततो गृध्रस्य वचनात्सम्पातेर्हनुमान्बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ 72 ॥
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीं अशोकवनिकां गताम् ॥ 73 ॥
निवेदयित्वाऽभिज्ञानं प्रवृत्तिं च निवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ 74 ॥
पञ्च सेनाग्रगान्हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ 75 ॥
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद्वरात् ।
मर्षयन्राक्षसान्वीरो यन्त्रिणस्तान्यदृच्छया ॥ 76 ॥
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्कां ऋते सीतां च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ 77 ॥
सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ 78 ॥
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ 79 ॥
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ 80 ॥
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ 81 ॥
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ 82 ॥
ततोऽग्निवचनात्सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदैवतैः ॥ 83 ॥
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥ 84 ॥
अभिषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ 85 ॥
देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ 86 ॥
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिकं रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ 87 ॥
पुनराख्यायिकां जल्पन्सुग्रीवसहितश्च सः ।
पुष्पकं तत्समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ 88 ॥
नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ 89 ॥
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्ष भयवर्जितः ॥ 90 ॥
न पुत्रमरणं किञ्चिद्द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ 91 ॥
न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चिन्नापि ज्वरकृतं तथा ॥ 92 ॥
न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ 93 ॥
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ 94 ॥
गवां कोट्ययुतं दत्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ।
असङ्ख्येयं धनं दत्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ 95 ॥
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ 96 ॥
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति ॥ 97 ॥
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद्रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ 98 ॥
एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ 99 ॥
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात्
स्यात् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ।
वणिग्जनः पण्यफलत्वमीयात्
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ 100 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे नारदवाक्यं नाम प्रथमः सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe bālakāṇḍam |
atha prathamassargaḥ |
tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |
nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||
ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān |
dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||
cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ |
vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||
ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ |
kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |
maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||
śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |
śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||
bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |
mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ || 7 ||
ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī || 8 ||
buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||
mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |
ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 10 ||
samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān |
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||
dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |
yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān || 12 ||
prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |
rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||
sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān |
sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||
sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ |
āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||
sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||
viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||
dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |
tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||
jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam |
prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā || 20 ||
yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |
tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||
pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |
vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||
sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |
vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||
sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |
piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||
taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |
snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 25 ||
bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan |
rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā || 26 ||
janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||
sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |
paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||
śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||
guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā |
te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham |
citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 32 ||
rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam |
mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 33 ||
niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |
sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 34 ||
gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |
ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ || 35 ||
tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |
rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ || 36 ||
na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ |
pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ || 37 ||
nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ |
sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 38 ||
nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |
gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 39 ||
rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |
tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 40 ||
praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |
virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 41 ||
sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |
agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 42 ||
khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |
vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha || 43 ||
ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām |
sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 44 ||
pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām |
ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 45 ||
tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 46 ||
tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |
kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 47 ||
nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān |
vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 48 ||
rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |
tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 49 ||
sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |
vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 50 ||
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |
anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 51 ||
jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā |
tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 52 ||
jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |
gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 53 ||
rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |
tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 54 ||
mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |
kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 55 ||
taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ |
sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 56 ||
śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam |
so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ || 57 ||
śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ |
pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 58 ||
hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |
sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 59 ||
āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ |
sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 60 ||
cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |
tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 61 ||
rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |
pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 62 ||
vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |
sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 63 ||
rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |
darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham || 64 ||
utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |
pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 65 ||
bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā |
giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā || 66 ||
tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ |
kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 67 ||
tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 68 ||
anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |
nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 69 ||
tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |
sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 70 ||
sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 71 ||
tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 72 ||
tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |
dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām || 73 ||
nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |
samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 74 ||
pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi |
śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 75 ||
astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |
marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 76 ||
tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm |
rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 77 ||
so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |
nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 78 ||
tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |
samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 79 ||
darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ |
samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 80 ||
tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |
rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 81 ||
tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |
amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 82 ||
tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |
babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ || 83 ||
karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |
sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 84 ||
abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 85 ||
devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |
ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 86 ||
bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ |
bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 87 ||
punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |
puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 88 ||
nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ |
rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 89 ||
prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ |
nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ || 90 ||
na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |
nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 91 ||
na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |
na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 92 ||
na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |
nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 93 ||
nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā |
aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 94 ||
gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |
asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 95 ||
rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ |
cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 96 ||
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati || 97 ||
idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |
yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 98 ||
etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |
saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 99 ||
paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt
syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt
janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt || 100 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye bālakāṇḍe nāradavākyaṃ nāma prathamaḥ sargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Tamil script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.
🕉 InfoLyter.in