Lord Rama

𑌸𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑌮𑍍

Sankshepa Ramayanam

✍️ Unknown author 🖋️ Grantha script 🔢 100 verses 74 views
📄 Download PDF
View: Text in this script too →
🖋️ Script: க்ரந்த ▾
⚠️ AI-generated translation — the Konkani meaning was produced by AI and automatically cross-checked against the Sanskrit, but it may still contain errors. It has not yet been reviewed by a scholar. Please refer to a traditional commentary for study.
Summary — Konkani
हें सङ्क्षेप रामायणांत वाल्मीकीन नारदाक गुणवान, वीर्यवान आनी धर्मज्ञ मनीस कोण असो विचार केलो, आनी नारदान इक्ष्वाकुवंशांत जल्मल्ल्या रामाचें गुणवर्णन केलें. दशरथान रामाक युवराज्य दिवपाची इच्छा केली, पूण कैकेयीन आदीं दिल्ल्या वरांतलो वर मागून रामाचो वनवास आनी भरताचो राज्याभिषेक जालो. रामान बापायच्या वचनाक लागून सीता आनी लक्ष्मणा वांगडा वनाक गेलो, चित्रकूटाक रावलो, आनी उपरांत दंडकारण्यांत राक्षसांचो वध केलो. शूर्पणखेच्या उतरांवेल्यान खर, त्रिशिरा आनी दूषण हांकां मारलें, आनी रावणान मारीचाच्या सहाय्यान सीतेक हरून नेली. रामान सुग्रीवा वांगडा मैत्री करून वालीचो वध केलो, हनुमानान लंकेक वचून सीतेक पळयली, आनी उपरांत समुद्राक क्षोभीत करून नलाक सेतू बांदपाक लायलो.

AI-generated · not yet verified

The Konkani meaning of each verse is shown below the verse.

Meaning —
𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑌮𑍍 ।
𑌅𑌥 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌸𑍍𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ।
Verse 1
𑌤𑌪𑌸𑍍𑌸𑍍𑌵𑌾𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑌿𑌰𑌤𑌂 𑌤𑌪𑌸𑍍𑌵𑍀 𑌵𑌾𑌗𑍍𑌵𑌿𑌦𑌾𑌂 𑌵𑌰𑌮𑍍 ।
𑌨𑌾𑌰𑌦𑌂 𑌪𑌰𑌿𑌪𑌪𑍍𑌰𑌚𑍍𑌛 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑌿𑌰𑍍𑌮𑍁𑌨𑌿𑌪𑍁𑌙𑍍𑌗𑌵𑌮𑍍 ॥ 1 ॥
tapassvādhyāyanirataṃ tapasvī vāgvidāṃ varam |
nāradaṃ paripapraccha vālmīkirmunipuṅgavam || 1 ||

तप आनी स्वाध्यायांत तत्पर, तपस्वी आनी वाग्विदांमदीं श्रेष्ठ अशा मुनींमदीं श्रेष्ठ नारदाक वाल्मीकीन विचारलें. AI

Verse 2
𑌕𑍋𑌽𑌨𑍍𑌵𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌸𑌾𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌂 𑌲𑍋𑌕𑍇 𑌗𑍁𑌣𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌕𑌶𑍍𑌚 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌕𑍃𑌤𑌜𑍍𑌞𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑍋 𑌦𑍃𑌢𑌵𑍍𑌰𑌤𑌃 ॥ 2 ॥
ko'nvasminsāmprataṃ loke guṇavān kaśca vīryavān |
dharmajñaśca kṛtajñaśca satyavākyo dṛḍhavrataḥ || 2 ||

आतां ह्या जगांत गुणवान कोण, वीर्यवान कोण, धर्मज्ञ कोण, कृतज्ञ कोण, सत्यवचनी कोण आनी दृढव्रती कोण? AI

Verse 3
𑌚𑌾𑌰𑌿𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣 𑌚 𑌕𑍋 𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌭𑍂𑌤𑍇𑌷𑍁 𑌕𑍋 𑌹𑌿𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌦𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌕𑌃 𑌕𑌃 𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑌶𑍍𑌚 𑌕𑌶𑍍𑌚𑍈𑌕𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌃 ॥ 3 ॥
cāritreṇa ca ko yuktaḥ sarvabhūteṣu ko hitaḥ |
vidvān kaḥ kaḥ samarthaśca kaścaikapriyadarśanaḥ || 3 ||

चारित्रान कोण युक्त आसा, सगळ्या प्राण्यांक कोण हित करता, विद्वान कोण, समर्थ कोण आनी एकच प्रिय दिसपी कोण? AI

Verse 4
𑌆𑌤𑍍𑌮𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌕𑍋 𑌜𑌿𑌤𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑍋 𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌕𑍋𑌽𑌨𑌸𑍂𑌯𑌕𑌃 ।
𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌬𑌿𑌭𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌦𑍇𑌵𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌜𑌾𑌤𑌰𑍋𑌷𑌸𑍍𑌯 𑌸𑌂𑌯𑍁𑌗𑍇 ॥ 4 ॥
ātmavān ko jitakrodho dyutimān ko'nasūyakaḥ |
kasya bibhyati devāśca jātaroṣasya saṃyuge || 4 ||

आत्मसंयमी कोण, क्रोध जिंकिल्लो कोण, तेजस्वी कोण, असूयारहित कोण, आनी संग्रामांत राग आयिल्ल्या कस्य देवूय भियेतात? AI

Verse 5
𑌏𑌤𑌦𑌿𑌚𑍍𑌛𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍋𑌤𑍁𑌂 𑌪𑌰𑌂 𑌕𑍗𑌤𑍂𑌹𑌲𑌂 𑌹𑌿 𑌮𑍇 ।
𑌮𑌹𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌂 𑌸𑌮𑌰𑍍𑌥𑍋𑌽𑌸𑌿 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍁𑌮𑍇𑌵𑌂𑌵𑌿𑌧𑌂 𑌨𑌰𑌮𑍍 ॥ 5 ॥
etadicchāmyahaṃ śrotuṃ paraṃ kautūhalaṃ hi me |
maharṣe tvaṃ samartho'si jñātumevaṃvidhaṃ naram || 5 ||

हें म्हाका आयकूंक इत्सा आसा, कित्याक म्हाका खूब कुतूहल आसा; हे महर्षे, अशा तरांच्या मनशाक जाणूंक तूं समर्थ आसा. AI

Verse 6
𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚𑍈𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌲𑍋𑌕𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍇𑌰𑍍𑌨𑌾𑌰𑌦𑍋 𑌵𑌚𑌃 ।
𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑌾𑌮𑌿𑌤𑌿 𑌚𑌾𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑍍𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑍋 𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌮𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ॥ 6 ॥
śrutvā caitattrilokajño vālmīkernārado vacaḥ |
śrūyatāmiti cāmantrya prahṛṣṭo vākyamabravīt || 6 ||

त्रैलोक्य जाणपी नारदान वाल्मीकीचें हें उतर आयकून, 'आयकात' अशें आपोवणें दिवन, हर्ष पावून उतर म्हळें. AI

Verse 7
𑌬𑌹𑌵𑍋 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌲𑌭𑌾𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌯𑍇 𑌤𑍍𑌵𑌯𑌾 𑌕𑍀𑌰𑍍𑌤𑌿𑌤𑌾 𑌗𑍁𑌣𑌾𑌃 ।
𑌮𑍁𑌨𑍇 𑌵𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌾𑌮𑍍𑌯𑌹𑌂 𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍂𑌯𑌤𑌾𑌂 𑌨𑌰𑌃 ॥ 7 ॥
bahavo durlabhāścaiva ye tvayā kīrtitā guṇāḥ |
mune vakṣyāmyahaṃ buddhvā tairyuktaḥ śrūyatāṃ naraḥ || 7 ||

हे मुने, तुवां सांगिल्ले गुण खूब आसात आनी दुर्लभूय आसात; त्या गुणांनी युक्त असो मनीस म्हांकां समजून सांगतां, तो आयकात. AI

Verse 8
𑌇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌵𑌾𑌕𑍁𑌵𑌂𑌶𑌪𑍍𑌰𑌭𑌵𑍋 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌨𑌾𑌮 𑌜𑌨𑍈𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑌃 ।
𑌨𑌿𑌯𑌤𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍋 𑌦𑍍𑌯𑍁𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌧𑍃𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌶𑍀 ॥ 8 ॥
ikṣvākuvaṃśaprabhavo rāmo nāma janaiḥ śrutaḥ |
niyatātmā mahāvīryo dyutimān dhṛtimān vaśī || 8 ||

इक्ष्वाकुवंशांत जल्मल्लो, लोकांमदीं राम नांवान प्रसिद्ध, नियत आत्मो, महावीर्य, तेजस्वी, धैर्यवान आनी जितेंद्रिय अशो एक मनीस आसा. AI

Verse 9
𑌬𑍁𑌦𑍍𑌧𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌨𑍀𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌵𑌾𑌗𑍍𑌮𑍀 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌨𑌿𑌬𑌰𑍍𑌹𑌣𑌃 ।
𑌵𑌿𑌪𑍁𑌲𑌾𑌂𑌸𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌕𑌮𑍍𑌬𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌹𑌨𑍁𑌃 ॥ 9 ॥
buddhimān nītimān vāgmī śrīmān śatrunibarhaṇaḥ |
vipulāṃso mahābāhuḥ kambugrīvo mahāhanuḥ || 9 ||

तो बुद्धिमान, नीतिमान, वाग्मी (बरो उलोवपी), श्रीमान आनी शत्रूंचो नाश करपी आसलो. ताचे विपुल (रुंद) खांदे, म्हाल आंगयो, शंखासारखी ग्रीवा आनी म्हाल जबडो आसलो. AI

Verse 10
𑌮𑌹𑍋𑌰𑌸𑍍𑌕𑍋 𑌮𑌹𑍇𑌷𑍍𑌵𑌾𑌸𑍋 𑌗𑍂𑌢𑌜𑌤𑍍𑌰𑍁𑌰𑌰𑌿𑌨𑍍𑌦𑌮𑌃 ।
𑌆𑌜𑌾𑌨𑍁𑌬𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌸𑍁𑌶𑌿𑌰𑌾𑌃 𑌸𑍁𑌲𑌲𑌾𑌟𑌃 𑌸𑍁𑌵𑌿𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ॥ 10 ॥
mahorasko maheṣvāso gūḍhajatrurarindamaḥ |
ājānubāhuḥ suśirāḥ sulalāṭaḥ suvikramaḥ || 10 ||

तो म्हाल व्हड छाती आशिल्लो, म्हाल धनुर्धारी, गुप्त (आंतरल्लो) जत्रु आशिल्लो, शत्रूंक दमन करपी, गुडघ्यांमेरेन लांब आंगयो आशिल्लो, सुंदर माथो, सुंदर कपाळ आनी बरो पराक्रम आशिल्लो आसलो. AI

Verse 11
𑌸𑌮𑌃 𑌸𑌮𑌵𑌿𑌭𑌕𑍍𑌤𑌾𑌙𑍍𑌗𑌃 𑌸𑍍𑌨𑌿𑌗𑍍𑌧𑌵𑌰𑍍𑌣𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌾𑌪𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌪𑍀𑌨𑌵𑌕𑍍𑌷𑌾 𑌵𑌿𑌶𑌾𑌲𑌾𑌕𑍍𑌷𑍋 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑍀𑌵𑌾𑌨𑍍 𑌶𑍁𑌭𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌃 ॥ 11 ॥
samaḥ samavibhaktāṅgaḥ snigdhavarṇaḥ pratāpavān |
pīnavakṣā viśālākṣo lakṣmīvān śubhalakṣaṇaḥ || 11 ||

तो समान (समप्रमाण) आंग आनी समान विभाग आशिल्लो, स्निग्ध वर्ण आशिल्लो, प्रतापवान, पीन (भरिल्ली) वक्षस्थळ आशिल्लो, विशाल नेत्र आशिल्लो, लक्ष्मीवान आनी शुभ लक्षणां आशिल्लो आसलो. AI

Verse 12
𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞𑌃 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌧𑌶𑍍𑌚 𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌚 𑌹𑌿𑌤𑍇 𑌰𑌤𑌃 ।
𑌯𑌶𑌸𑍍𑌵𑍀 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌃 𑌶𑍁𑌚𑌿𑌰𑍍𑌵𑌶𑍍𑌯𑌃 𑌸𑌮𑌾𑌧𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍 ॥ 12 ॥
dharmajñaḥ satyasandhaśca prajānāṃ ca hite rataḥ |
yaśasvī jñānasampannaḥ śucirvaśyaḥ samādhimān || 12 ||

तो धर्मज्ञ, सत्यसन्ध, प्रजेच्या हितांत तत्पर, यशस्वी, ज्ञानसंपन्न, शुचि (पवित्र), वशी (इंद्रियां जिंकिल्लो) आनी समाधिमान आसलो. AI

Verse 13
𑌪𑍍𑌰𑌜𑌾𑌪𑌤𑌿𑌸𑌮𑌃 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌧𑌾𑌤𑌾 𑌰𑌿𑌪𑍁𑌨𑌿𑌷𑍂𑌦𑌨𑌃 ।
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌜𑍀𑌵𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌿𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 ॥ 13 ॥
prajāpatisamaḥ śrīmān dhātā ripuniṣūdanaḥ |
rakṣitā jīvalokasya dharmasya parirakṣitā || 13 ||

तो प्रजापतीसारखो, श्रीमान, धाता (पालन करपी), शत्रूंचो नाश करपी, जीवलोकाचो रक्षक आनी धर्माचो परिरक्षक आसलो. AI

Verse 14
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 𑌸𑍍𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌿𑌤𑌾 ।
𑌵𑍇𑌦𑌵𑍇𑌦𑌾𑌙𑍍𑌗𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌧𑌨𑍁𑌰𑍍𑌵𑍇𑌦𑍇 𑌚 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌠𑌿𑌤𑌃 ॥ 14 ॥
rakṣitā svasya dharmasya svajanasya ca rakṣitā |
vedavedāṅgatattvajño dhanurvede ca niṣṭhitaḥ || 14 ||

तो आपल्या धर्माचो रक्षक आनी आपल्या लोकांचो रक्षक आसलो. तो वेद आनी वेदांगांच्या तत्त्वाचो जाणकार आनी धनुर्वेदांत निष्ठा आशिल्लो आसलो. AI

Verse 15
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑌾𑌰𑍍𑌥𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌜𑍍𑌞𑍋 𑌸𑍍𑌮𑍃𑌤𑌿𑌮𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌭𑌾𑌨𑌵𑌾𑌨𑍍 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑍋𑌕𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 𑌸𑌾𑌧𑍁𑌰𑌦𑍀𑌨𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌵𑌿𑌚𑌕𑍍𑌷𑌣𑌃 ॥ 15 ॥
sarvaśāstrārthatattvajño smṛtimānpratibhānavān |
sarvalokapriyaḥ sādhuradīnātmā vicakṣaṇaḥ || 15 ||

तो सर्व शास्त्रांच्या अर्थाच्या तत्त्वाचो जाणकार, स्मृतिमान, प्रतिभावान, सर्व लोकांक प्रिय, साधु, अदीन आत्मा आनी विचक्षण (हुशार) आसलो. AI

Verse 16
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑌾𑌭𑌿𑌗𑌤𑌃 𑌸𑌦𑍍𑌭𑌿𑌃 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰 𑌇𑌵 𑌸𑌿𑌨𑍍𑌧𑍁𑌭𑌿𑌃 ।
𑌆𑌰𑍍𑌯𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌸𑌮𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑌦𑍈𑌕𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌃 ॥ 16 ॥
sarvadābhigataḥ sadbhiḥ samudra iva sindhubhiḥ |
āryaḥ sarvasamaścaiva sadaikapriyadarśanaḥ || 16 ||

तो सदैव सज्जनांकडून आश्रित आसलो, जसो समुद्र न्हंयांकडून आश्रित आसता. तो आर्य, सर्वांक समान आनी सदैव एकच प्रिय दर्शन आशिल्लो आसलो. AI

Verse 17
𑌸 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌗𑍁𑌣𑍋𑌪𑍇𑌤𑌃 𑌕𑍗𑌸𑌲𑍍𑌯𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑌃 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰 𑌇𑌵 𑌗𑌾𑌮𑍍𑌭𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌧𑍈𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌹𑌿𑌮𑌵𑌾𑌨𑌿𑌵 ॥ 17 ॥
sa ca sarvaguṇopetaḥ kausalyānandavardhanaḥ |
samudra iva gāmbhīrye dhairyeṇa himavāniva || 17 ||

तो सगळ्या गुणांनी युक्त आसून कौसल्येचो आनंद वाडोवपी आसलो; गांभीर्यान तो समुद्रा सारखो आनी धैर्यान हिमालया सारखो आसलो. AI

Verse 18
𑌵𑌿𑌷𑍍𑌣𑍁𑌨𑌾 𑌸𑌦𑍃𑌶𑍋 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇 𑌸𑍋𑌮𑌵𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌃 ।
𑌕𑌾𑌲𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑌦𑍃𑌶𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑍇 𑌕𑍍𑌷𑌮𑌯𑌾 𑌪𑍃𑌥𑌿𑌵𑍀𑌸𑌮𑌃 ॥ 18 ॥
viṣṇunā sadṛśo vīrye somavatpriyadarśanaḥ |
kālāgnisadṛśaḥ krodhe kṣamayā pṛthivīsamaḥ || 18 ||

पराक्रमान तो विष्णू सारखो, चंद्रा सारखो मनोहर दिसपी, रागान काळाग्नी सारखो आनी क्षमेन पृथ्वी सारखो आसलो. AI

Verse 19
𑌧𑌨𑌦𑍇𑌨 𑌸𑌮𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌾𑌗𑍇 𑌸𑌤𑍍𑌯𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮 𑌇𑌵𑌾𑌪𑌰𑌃 ।
𑌤𑌮𑍇𑌵𑌂 𑌗𑍁𑌣𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ॥ 19 ॥
dhanadena samastyāge satye dharma ivāparaḥ |
tamevaṃ guṇasampannaṃ rāmaṃ satyaparākramam || 19 ||

दान करपान कुबेरा सारखो आनी सत्यान दुसरो धर्मा सारखो आसलो. अशा गुणांनी संपन्न आनी सत्यपराक्रमी अशा त्या रामाक... AI

Verse 20
𑌜𑍍𑌯𑍇𑌷𑍍𑌠𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍇𑌷𑍍𑌠𑌗𑍁𑌣𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌃 𑌸𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑍀𑌨𑌾𑌂 𑌹𑌿𑌤𑍈𑌰𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌕𑍃𑌤𑌿 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯 𑌕𑌾𑌮𑍍𑌯𑌯𑌾 ॥ 20 ॥
jyeṣṭhaṃ śreṣṭhaguṇairyuktaṃ priyaṃ daśarathaḥ sutam |
prakṛtīnāṃ hitairyuktaṃ prakṛti priya kāmyayā || 20 ||

...वडील पुत्र आनी श्रेष्ठ गुणांनी युक्त असो आपलो मोगाचो पुत्र म्हणून दशरथ राजान प्रजेच्या हितान युक्त आनी प्रजेक मोगाचो अशा रामाक... AI

Verse 21
𑌯𑍗𑌵𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌯𑍋𑌕𑍍𑌤𑍁𑌮𑍈𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑍍𑌯𑌾 𑌮𑌹𑍀𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌷𑍇𑌕𑌸𑌮𑍍𑌭𑌾𑌰𑌾𑌨𑍍 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌽𑌥 𑌕𑍈𑌕𑌯𑍀 ॥ 21 ॥
yauvarājyena saṃyoktumaicchatprītyā mahīpatiḥ |
tasyābhiṣekasambhārān dṛṣṭvā bhāryā'tha kaikayī || 21 ||

...प्रीतीन युवराज्य दिवपाची इच्छा केली. उपरांत ताच्या राज्याभिषेकाची तयारी पळोवन राणी कैकेयीन... AI

Verse 22
𑌪𑍂𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑌵𑌰𑌾 𑌦𑍇𑌵𑍀 𑌵𑌰𑌮𑍇𑌨𑌮𑌯𑌾𑌚𑌤 ।
𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌨𑌂 𑌚 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌭𑌿𑌷𑍇𑌚𑌨𑌮𑍍 ॥ 22 ॥
pūrvaṃ dattavarā devī varamenamayācata |
vivāsanaṃ ca rāmasya bharatasyābhiṣecanam || 22 ||

...आदीं दिल्ल्या वरांतलो वर मागलो: रामाचो वनवास आनी भरताचो राज्याभिषेक. AI

Verse 23
𑌸 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌵𑌚𑌨𑌾𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌪𑌾𑌶𑍇𑌨 𑌸𑌂𑌯𑌤𑌃 ।
𑌵𑌿𑌵𑌾𑌸𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍁𑌤𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 23 ॥
sa satyavacanādrājā dharmapāśena saṃyataḥ |
vivāsayāmāsa sutaṃ rāmaṃ daśarathaḥ priyam || 23 ||

आपल्या सत्य वचनाक लागून धर्मपाशान बांदल्लो तो राजा दशरथान आपल्या मोगाच्या रामा पुत्राक वनवास दिलो. AI

Verse 24
𑌸 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌵𑌨𑌂 𑌵𑍀𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌮𑌨𑍁𑌪𑌾𑌲𑌯𑌨𑍍 ।
𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌚𑌨𑌨𑌿𑌰𑍍𑌦𑍇𑌶𑌾𑌤𑍍𑌕𑍈𑌕𑍇𑌯𑍍𑌯𑌾𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌕𑌾𑌰𑌣𑌾𑌤𑍍 ॥ 24 ॥
sa jagāma vanaṃ vīraḥ pratijñāmanupālayan |
piturvacananirdeśātkaikeyyāḥ priyakāraṇāt || 24 ||

तो वीर राम, बापायच्या वचनाच्या आदेशाक लागून आनी कैकेयीचो मोग जावपा खातीर आपली प्रतिज्ञा पाळून वनाक गेलो. AI

Verse 25
𑌤𑌂 𑌵𑍍𑌰𑌜𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌾 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍋𑌽𑌨𑍁𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌹 ।
𑌸𑍍𑌨𑍇𑌹𑌾𑌦𑍍𑌵𑌿𑌨𑌯𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌃 𑌸𑍁𑌮𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾𑌨𑌨𑍍𑌦𑌵𑌰𑍍𑌧𑌨𑌃 ॥ 25 ॥
taṃ vrajantaṃ priyo bhrātā lakṣmaṇo'nujagāma ha |
snehādvinayasampannaḥ sumitrānandavardhanaḥ || 25 ||

तो वचतना आसताना ताचो मोगाळ भाव लक्ष्मण ताच्या फाटल्यान गेलो; तो स्नेहान आनी विनयान भरिल्लो आनी सुमित्रेक आनंद दिवपी आसलो. AI

Verse 26
𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌦𑌯𑌿𑌤𑍋 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍁𑌃 𑌸𑍗𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍍𑌰𑌮𑌨𑍁𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌨𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌦𑌯𑌿𑌤𑌾 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌣𑌸𑌮𑌾𑌹𑌿𑌤𑌾 ॥ 26 ॥
bhrātaraṃ dayito bhrātuḥ saubhrātramanudarśayan |
rāmasya dayitā bhāryā nityaṃ prāṇasamāhitā || 26 ||

भावाचो मोग करपी भाव आपल्या भावाक भावपण दाखोवपी जालो; रामाची मोगाळ पत्नी नित्य ताच्या प्राणांवरी आसली. AI

Verse 27
𑌜𑌨𑌕𑌸𑍍𑌯 𑌕𑍁𑌲𑍇 𑌜𑌾𑌤𑌾 𑌦𑍇𑌵𑌮𑌾𑌯𑍇𑌵 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌮𑌿𑌤𑌾 ।
𑌸𑌰𑍍𑌵𑌲𑌕𑍍𑌷𑌣𑌸𑌮𑍍𑌪𑌨𑍍𑌨𑌾 𑌨𑌾𑌰𑍀𑌣𑌾𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌾 𑌵𑌧𑍂𑌃 ॥ 27 ॥
janakasya kule jātā devamāyeva nirmitā |
sarvalakṣaṇasampannā nārīṇāmuttamā vadhūḥ || 27 ||

जनकाच्या कुळांत जल्मल्ली, देवमायेसारकी निर्मिल्ली, सगळ्या लक्षणांनी भरिल्ली, बायलांमदीं सगळ्यांत बरी वधू. AI

Verse 28
𑌸𑍀𑌤𑌾𑌽𑌪𑍍𑌯𑌨𑍁𑌗𑌤𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌶𑌶𑌿𑌨𑌂 𑌰𑍋𑌹𑌿𑌣𑍀 𑌯𑌥𑌾 ।
𑌪𑍗𑌰𑍈𑌰𑌨𑍁𑌗𑌤𑍋 𑌦𑍂𑌰𑌂 𑌪𑌿𑌤𑍍𑌰𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑍇𑌨 𑌚 ॥ 28 ॥
sītā'pyanugatā rāmaṃ śaśinaṃ rohiṇī yathā |
paurairanugato dūraṃ pitrā daśarathena ca || 28 ||

सीताही रामाच्या फाटल्यान गेली, जशी रोहिणी चंद्राच्या फाटल्यान वता; तशेंच पुरवे आनी पिता दशरथ हाणेंय ताका पयस पावलीं मेरेन वचून दिलो. AI

Verse 29
𑌶𑍃𑌙𑍍𑌗𑌿𑌬𑍇𑌰𑌪𑍁𑌰𑍇 𑌸𑍂𑌤𑌂 𑌗𑌙𑍍𑌗𑌾𑌕𑍂𑌲𑍇 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌤𑍍 ।
𑌗𑍁𑌹𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌨𑌿𑌷𑌾𑌦𑌾𑌧𑌿𑌪𑌤𑌿𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑍍 ॥ 29 ॥
śṛṅgiberapure sūtaṃ gaṅgākūle vyasarjayat |
guhamāsādya dharmātmā niṣādādhipatiṃ priyam || 29 ||

शृंगिबेरपुरांत सारथ्याक परत धाडलो; गंगेच्या देगेर धर्मात्मो राम आपल्या मोगाळ मित्र निषादांच्या राजा गुहाक मेळ्ळो. AI

Verse 30
𑌗𑍁𑌹𑍇𑌨 𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌮𑌣𑍇𑌨 𑌚 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾 ।
𑌤𑍇 𑌵𑌨𑍇𑌨 𑌵𑌨𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌨𑌦𑍀𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑌹𑍂𑌦𑌕𑌾𑌃 ॥ 30 ॥
guhena sahito rāmaḥ lakṣmaṇena ca sītayā |
te vanena vanaṃ gatvā nadīstīrtvā bahūdakāḥ || 30 ||

गुहा वांगडा, लक्ष्मणा वांगडा आनी सीते वांगडा राम, ते रानांतल्यान रानांत वचून खूब उदकाच्यो न्हंयो तरल्यो. AI

Verse 31
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑌸𑍍𑌯 𑌶𑌾𑌸𑌨𑌾𑌤𑍍 ।
𑌰𑌮𑍍𑌯𑌮𑌾𑌵𑌸𑌥𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌮𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌵𑌨𑍇 𑌤𑍍𑌰𑌯𑌃 ॥ 31 ॥
citrakūṭamanuprāpya bharadvājasya śāsanāt |
ramyamāvasathaṃ kṛtvā ramamāṇā vane trayaḥ || 31 ||

भरद्वाजाच्या आदेशान चित्रकूटाक पावून, सोबीत रावपाची सुवात करून, ते तिगांजण रानांत रमत रावले. AI

Verse 32
𑌦𑍇𑌵𑌗𑌨𑍍𑌧𑌰𑍍𑌵𑌸𑌙𑍍𑌕𑌾𑌶𑌾𑌸𑍍𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌤𑍇 𑌨𑍍𑌯𑌵𑌸𑌨𑍍𑌸𑍁𑌖𑌮𑍍 ।
𑌚𑌿𑌤𑍍𑌰𑌕𑍂𑌟𑌂 𑌗𑌤𑍇 𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌶𑍋𑌕𑌾𑌤𑍁𑌰𑌸𑍍𑌤𑌥𑌾 ॥ 32 ॥
devagandharvasaṅkāśāstatra te nyavasansukham |
citrakūṭaṃ gate rāme putraśokāturastathā || 32 ||

देव आनी गंधर्वांसारके ते थंय सुखान रावले; राम चित्रकूटाक गेलो म्हणून पुत्रशोकान व्याकूळ जाल्लो. AI

Verse 33
𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌃 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌂 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌵𑌿𑌲𑌪𑌨𑍍𑌸𑍁𑌤𑌮𑍍 ।
𑌮𑍃𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌭𑌰𑌤𑍋 𑌵𑌸𑌿𑌷𑍍𑌠𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌖𑍈𑌰𑍍𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍈𑌃 ॥ 33 ॥
rājā daśarathaḥ svargaṃ jagāma vilapansutam |
mṛte tu tasminbharato vasiṣṭhapramukhairdvijaiḥ || 33 ||

राजा दशरथ पुत्राक व्हिलाप करत स्वर्गाक गेलो. तो मेलो उपरांत, वसिष्ठ आदी ब्राह्मणांनी भरताक राज्याक नेमलो. AI

Verse 34
𑌨𑌿𑌯𑍁𑌜𑍍𑌯𑌮𑌾𑌨𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌨𑍈𑌚𑍍𑌛𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌸 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌵𑌨𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌪𑌾𑌦𑌪𑍍𑌰𑌸𑌾𑌦𑌕𑌃 ॥ 34 ॥
niyujyamāno rājyāya naicchadrājyaṃ mahābalaḥ |
sa jagāma vanaṃ vīro rāmapādaprasādakaḥ || 34 ||

महाबलवान भरत राज्याक नेमलो जातकच राज्य नाकारलें. तो वीर रामाच्या पायांचो प्रसाद मागपी जावन वनाक गेलो. AI

Verse 35
𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍁 𑌸 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌮𑍍 ।
𑌅𑌯𑌾𑌚𑌦𑍍𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌆𑌰𑍍𑌯𑌭𑌾𑌵𑌪𑍁𑌰𑌸𑍍𑌕𑍃𑌤𑌃 ॥ 35 ॥
gatvā tu sa mahātmānaṃ rāmaṃ satyaparākramam |
ayācadbhrātaraṃ rāmaṃ āryabhāvapuraskṛtaḥ || 35 ||

तो महात्मा, सत्यपराक्रमी रामाकडे वचून, आर्य भाव धरून, आपल्या भावा रामाक विनवणी केली. AI

Verse 36
𑌤𑍍𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌰𑌾𑌜𑌾 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌜𑍍𑌞 𑌇𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌵𑌚𑍋𑌽𑌬𑍍𑌰𑌵𑍀𑌤𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌪𑌰𑌮𑍋𑌦𑌾𑌰𑌃 𑌸𑍁𑌮𑍁𑌖𑌸𑍍𑌸𑍁𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ॥ 36 ॥
tvameva rājā dharmajña iti rāmaṃ vaco'bravīt |
rāmo'pi paramodāraḥ sumukhassumahāyaśāḥ || 36 ||

तुमच हेच राजा, अशें धर्मज्ञ रामाक तो उलोवपाक लागलो. रामूय परम उदार, सुमुख आनी सुमहायशस्वी आसलो. AI

Verse 37
𑌨 𑌚𑍈𑌚𑍍𑌛𑌤𑍍𑌪𑌿𑌤𑍁𑌰𑌾𑌦𑍇𑌶𑌾𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌪𑌾𑌦𑍁𑌕𑍇 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌾𑌯 𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌪𑍁𑌨𑌃 ॥ 37 ॥
na caicchatpiturādeśādrājyaṃ rāmo mahābalaḥ |
pāduke cāsya rājyāya nyāsaṃ dattvā punaḥ punaḥ || 37 ||

महाबलवान रामान बापाच्या आदेशाक लागून राज्य इन्कारलें. आपल्या पादुका राज्याखातीर न्यास दिवन, परत परत भरताक परतावन घेतलो. AI

Verse 38
𑌨𑌿𑌵𑌰𑍍𑌤𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌤𑌤𑍋 𑌭𑌰𑌤𑌂 𑌭𑌰𑌤𑌾𑌗𑍍𑌰𑌜𑌃 ।
𑌸 𑌕𑌾𑌮𑌮𑌨𑌵𑌾𑌪𑍍𑌯𑍈𑌵 𑌰𑌾𑌮𑌪𑌾𑌦𑌾𑌵𑍁𑌪𑌸𑍍𑌪𑍃𑌶𑌨𑍍 ॥ 38 ॥
nivartayāmāsa tato bharataṃ bharatāgrajaḥ |
sa kāmamanavāpyaiva rāmapādāvupaspṛśan || 38 ||

भरताचो व्हडलो भाव रामान ताका परत परत परतावन घेतलो. तो आपली इच्छा पूर्ण जावंक ना अशें पळोवन रामाच्या पायांक स्पर्श करत रावलो. AI

Verse 39
𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇𑌽𑌕𑌰𑍋𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌾𑌗𑌮𑌨𑌕𑌾𑌙𑍍𑌕𑍍𑌷𑌯𑌾 ।
𑌗𑌤𑍇 𑌤𑍁 𑌭𑌰𑌤𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌾𑌨𑍍 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌧𑍋 𑌜𑌿𑌤𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ॥ 39 ॥
nandigrāme'karodrājyaṃ rāmāgamanakāṅkṣayā |
gate tu bharate śrīmān satyasandho jitendriyaḥ || 39 ||

रामाच्या येण्याची वाट पळोवन ताणें नंदिग्रामांत राज्य केलें. भरत गेलो उपरांत, श्रीमान, सत्यसंध आनी जितेंद्रिय राम. AI

Verse 40
𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍁 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌲𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌨𑌾𑌗𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌤𑌤𑍍𑌰𑌾𑌗𑌮𑌨𑌮𑍇𑌕𑌾𑌗𑍍𑌰𑍋 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌨𑍍𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌹 ॥ 40 ॥
rāmastu punarālakṣya nāgarasya janasya ca |
tatrāgamanamekāgro daṇḍakānpraviveśa ha || 40 ||

राम तर, नागर लोकांचें आनी सामान्य जनतेचें तांकां येवप पळोवन, एकाग्र चित्तान दंडकारण्यांत प्रवेश केलो. AI

Verse 41
𑌪𑍍𑌰𑌵𑌿𑌶𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌮𑌹𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍀𑌵𑌲𑍋𑌚𑌨𑌃 ।
𑌵𑌿𑌰𑌾𑌧𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌶𑌰𑌭𑌙𑍍𑌗𑌂 𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌹 ॥ 41 ॥
praviśya tu mahāraṇyaṃ rāmo rājīvalocanaḥ |
virādhaṃ rākṣasaṃ hatvā śarabhaṅgaṃ dadarśa ha || 41 ||

त्या व्हड रानांत भितर सरून, कमळा सारखे दोळे आशिल्लो रामान विराध राक्षसाक मारून शरभंग ऋषीक दिसलो. AI

Verse 42
𑌸𑍁𑌤𑍀𑌕𑍍𑌷𑍍𑌣𑌂 𑌚𑌾𑌪𑍍𑌯𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑌰𑌂 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌅𑌗𑌸𑍍𑌤𑍍𑌯𑌵𑌚𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌜𑌗𑍍𑌰𑌾𑌹𑍈𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌶𑌰𑌾𑌸𑌨𑌮𑍍 ॥ 42 ॥
sutīkṣṇaṃ cāpyagastyaṃ ca agastyabhrātaraṃ tathā |
agastyavacanāccaiva jagrāhaindraṃ śarāsanam || 42 ||

तशेंच सुतीक्ष्ण आनी अगस्त्य, आनी अगस्त्याचो भाव अशा सगळ्यांक ताणें पळयले; आनी अगस्त्याच्या उतरावेल्यान इंद्राचें धनुष्य घेतलें. AI

Verse 43
𑌖𑌡𑍍𑌗𑌂 𑌚 𑌪𑌰𑌮𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌸𑍍𑌤𑍂𑌣𑍀 𑌚𑌾𑌕𑍍𑌷𑌯𑌸𑌾𑌯𑌕𑍗 ।
𑌵𑌸𑌤𑌸𑍍𑌤𑌸𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌨𑍇 𑌵𑌨𑌚𑌰𑍈𑌃 𑌸𑌹 ॥ 43 ॥
khaḍgaṃ ca paramaprītastūṇī cākṣayasāyakau |
vasatastasya rāmasya vane vanacaraiḥ saha || 43 ||

आनी खड्ग, आनी अक्षय बाण आशिल्लीं दोन तूणीरां, खूब खोशयेन घेतलीं. रानांत रावतना, वनचरां सोबत त्या रामाचें अशें जालें. AI

Verse 44
𑌋𑌷𑌯𑍋𑌽𑌭𑍍𑌯𑌾𑌗𑌮𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌵𑌧𑌾𑌯𑌾𑌸𑍁𑌰𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑍍 ।
𑌸 𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌶𑍁𑌶𑍍𑌰𑌾𑌵 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌤𑌥𑌾 𑌵𑌨𑍇 ॥ 44 ॥
ṛṣayo'bhyāgamansarve vadhāyāsurarakṣasām |
sa teṣāṃ pratiśuśrāva rākṣasānāṃ tathā vane || 44 ||

सगळे ऋषी आसुर राक्षसांच्या वधाखातीर आयले. ताणें तांकां आनी रानांतल्या राक्षसांक तशेंच वचन दिलें. AI

Verse 45
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌵𑌧𑌃 𑌸𑌂𑌯𑌤𑌿 𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌮𑍍 ।
𑌋𑌷𑍀𑌣𑌾𑌮𑌗𑍍𑌨𑌿𑌕𑌲𑍍𑌪𑌾𑌨𑌾𑌂 𑌦𑌣𑍍𑌡𑌕𑌾𑌰𑌣𑍍𑌯𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 45 ॥
pratijñātaśca rāmeṇa vadhaḥ saṃyati rakṣasām |
ṛṣīṇāmagnikalpānāṃ daṇḍakāraṇyavāsinām || 45 ||

दंडकारण्यांत रावपी, अग्नी सारके तेजस्वी ऋषींच्या राक्षसांच्या वधाची प्रतिज्ञा रामान केली. AI

Verse 46
𑌤𑍇𑌨 𑌤𑌤𑍍𑌰𑍈𑌵 𑌵𑌸𑌤𑌾 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌨𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑍀 ।
𑌵𑌿𑌰𑍂𑌪𑌿𑌤𑌾 𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍀 𑌕𑌾𑌮𑌰𑍂𑌪𑌿𑌣𑍀 ॥ 46 ॥
tena tatraiva vasatā janasthānanivāsinī |
virūpitā śūrpaṇakhā rākṣasī kāmarūpiṇī || 46 ||

थंयच रावतना, जनस्थानांत रावपी, कामरूप धारण करपी शूर्पणखा राक्षसीक ताणें विरूप केली. AI

Verse 47
𑌤𑌤𑌃 𑌶𑍂𑌰𑍍𑌪𑌣𑌖𑌾𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌾𑌦𑍁𑌦𑍍𑌯𑍁𑌕𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑍍 ।
𑌖𑌰𑌂 𑌤𑍍𑌰𑌿𑌶𑌿𑌰𑌸𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌦𑍂𑌷𑌣𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍 ॥ 47 ॥
tataḥ śūrpaṇakhāvākyādudyuktānsarvarākṣasān |
kharaṃ triśirasaṃ caiva dūṣaṇaṃ caiva rākṣasam || 47 ||

उपरांत शूर्पणखेच्या उतरांवेल्यान तयार जाल्ल्या सगळ्या राक्षसांक — खर, त्रिशिरा आनी दूषण राक्षस हांकां. AI

Verse 48
𑌨𑌿𑌜𑌘𑌾𑌨 𑌰𑌣𑍇 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌤𑍇𑌷𑌾𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌪𑌦𑌾𑌨𑍁𑌗𑌾𑌨𑍍 ।
𑌵𑌨𑍇 𑌤𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍𑌨𑌿𑌵𑌸𑌤𑌾 𑌜𑌨𑌸𑍍𑌥𑌾𑌨𑌨𑌿𑌵𑌾𑌸𑌿𑌨𑌾𑌮𑍍 ॥ 48 ॥
nijaghāna raṇe rāmasteṣāṃ caiva padānugān |
vane tasminnivasatā janasthānanivāsinām || 48 ||

रामान युद्धांत मारले, तशेंच तांच्या पदांपाठलाग करपी सगळ्यांकय; त्या रानांत रावतना, जनस्थानांत रावपी त्या राक्षसांक. AI

Verse 49
𑌰𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌂 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌾𑌸𑌨𑍍𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚𑌤𑍁𑌰𑍍𑌦𑌶 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌿𑌵𑌧𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 𑌕𑍍𑌰𑍋𑌧𑌮𑍂𑌰𑍍𑌛𑌿𑌤𑌃 ॥ 49 ॥
rakṣasāṃ nihatānyāsansahasrāṇi caturdaśa |
tato jñātivadhaṃ śrutvā rāvaṇaḥ krodhamūrchitaḥ || 49 ||

राक्षसांचीं चवदा हजार म्हणजे चौदा सहस्र मारलीं गेलीं. उपरांत आपल्या ज्ञातींचो वध आयकून रावण क्रोधान मूर्च्छित जालो. AI

Verse 50
𑌸𑌹𑌾𑌯𑌂 𑌵𑌰𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌮𑍍 ।
𑌵𑌾𑌰𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌃 𑌸𑍁𑌬𑌹𑍁𑌶𑍋 𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑍇𑌨 𑌸 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 ॥ 50 ॥
sahāyaṃ varayāmāsa mārīcaṃ nāma rākṣasam |
vāryamāṇaḥ subahuśo mārīcena sa rāvaṇaḥ || 50 ||

ताणें मारीच नांवाच्या राक्षसाक सहाय्य म्हणून वरयलो. हो रावण मारीचान खूब वेळा परतून हुंबळिलो गेलो तरी. AI

Verse 51
𑌨 𑌵𑌿𑌰𑍋𑌧𑍋 𑌬𑌲𑌵𑌤𑌾 𑌕𑍍𑌷𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌵𑌣 𑌤𑍇𑌨 𑌤𑍇 ।
𑌅𑌨𑌾𑌦𑍃𑌤𑍍𑌯 𑌤𑍁 𑌤𑌦𑍍𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌃 𑌕𑌾𑌲𑌚𑍋𑌦𑌿𑌤𑌃 ॥ 51 ॥
na virodho balavatā kṣamo rāvaṇa tena te |
anādṛtya tu tadvākyaṃ rāvaṇaḥ kālacoditaḥ || 51 ||

'हे रावण, बळवंताचो विरोध करप तुका शक्य न्हय' अशें ताणें सांगलें. पूण त्या उतराक मान दिवनासतना, काळान चोदिल्लो रावण. AI

Verse 52
𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌸𑌹𑌮𑌾𑌰𑍀𑌚𑌃 𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌪𑌦𑌂 𑌤𑌦𑌾 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌮𑌾𑌯𑌾𑌵𑌿𑌨𑌾 𑌦𑍂𑌰𑌮𑌪𑌵𑌾𑌹𑍍𑌯 𑌨𑍃𑌪𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑍗 ॥ 52 ॥
jagāma sahamārīcaḥ tasyāśramapadaṃ tadā |
tena māyāvinā dūramapavāhya nṛpātmajau || 52 ||

तेनाच मारीचा वांगडा त्या वेळार ताच्या आश्रमाक गेलो. त्या मायावी राक्षसान राजपुत्रांक पयस परतून व्हेलें. AI

Verse 53
𑌜𑌹𑌾𑌰 𑌭𑌾𑌰𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌂 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌷𑌮𑍍 ।
𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌂 𑌚 𑌨𑌿𑌹𑌤𑌂 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌹𑍃𑌤𑌾𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌚 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑍍 ॥ 53 ॥
jahāra bhāryāṃ rāmasya gṛdhraṃ hatvā jaṭāyuṣam |
gṛdhraṃ ca nihataṃ dṛṣṭvā hṛtāṃ śrutvā ca maithilīm || 53 ||

जटायू गिध्दाक मारून रामाची भार्या हरून नेली. मारल्लो गिध्द पळोवन आनी मैथिली हरून गेली अशें आयकून. AI

Verse 54
𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 𑌶𑍋𑌕𑌸𑌨𑍍𑌤𑌪𑍍𑌤𑍋 𑌵𑌿𑌲𑌲𑌾𑌪𑌾𑌕𑍁𑌲𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌿𑌯𑌃 ।
𑌤𑌤𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨𑍈𑌵 𑌶𑍋𑌕𑍇𑌨 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌂 𑌦𑌗𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌜𑌟𑌾𑌯𑍁𑌷𑌮𑍍 ॥ 54 ॥
rāghavaḥ śokasantapto vilalāpākulendriyaḥ |
tatastenaiva śokena gṛdhraṃ dagdhvā jaṭāyuṣam || 54 ||

राघव शोकान संतप्त जावन, इंद्रियां आकुळ जाल्लीं आसतना विलाप करूं लागलो. उपरांत त्या दुखान जटायू गिध्दाक लासून. AI

Verse 55
𑌮𑌾𑌰𑍍𑌗𑌮𑌾𑌣𑍋 𑌵𑌨𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌂 𑌸𑌨𑍍𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌹 ।
𑌕𑌬𑌨𑍍𑌧𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌰𑍂𑌪𑍇𑌣 𑌵𑌿𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌘𑍋𑌰𑌦𑌰𑍍𑌶𑌨𑌮𑍍 ॥ 55 ॥
mārgamāṇo vane sītāṃ rākṣasaṃ sandadarśa ha |
kabandhaṃ nāma rūpeṇa vikṛtaṃ ghoradarśanam || 55 ||

वनांत सीतेक सोदत आसतना ताका एक राक्षस दिसलो. कबंध नांवाचो, विकृत रूपाचो, घोर दिसणारो. AI

Verse 56
𑌤𑌂 𑌨𑌿𑌹𑌤𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌦𑌦𑌾𑌹 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌃 ।
𑌸 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌶𑌬𑌰𑍀𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌚𑌾𑌰𑌿𑌣𑍀𑌮𑍍 ॥ 56 ॥
taṃ nihatya mahābāhuḥ dadāha svargataśca saḥ |
sa cāsya kathayāmāsa śabarīṃ dharmacāriṇīm || 56 ||

महाबाहू रामान ताका मारून लासलो आनी तो स्वर्गाक गेलो. ताणें ताका धर्माचरण करपी शबरीची खबर सांगली. AI

Verse 57
𑌶𑍍𑌰𑌮𑌣𑍀𑌂 𑌧𑌰𑍍𑌮𑌨𑌿𑌪𑍁𑌣𑌾𑌮𑌭𑌿𑌗𑌚𑍍𑌛𑍇𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌮𑍍 ।
𑌸𑍋𑌽𑌭𑍍𑌯𑌗𑌚𑍍𑌛𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌤𑍇𑌜𑌾𑌃 𑌶𑌬𑌰𑍀𑌂 𑌶𑌤𑍍𑌰𑍁𑌸𑍂𑌦𑌨𑌃 ॥ 57 ॥
śramaṇīṃ dharmanipuṇāmabhigaccheti rāghavam |
so'bhyagacchanmahātejāḥ śabarīṃ śatrusūdanaḥ || 57 ||

त्या राघवाक, "धर्मांत निपुण अशा श्रमणीकडे (शबरीकडे) वच" असे सांगितले. तो महातेजस्वी शत्रुसूदन राघव शबरीकडे गेला. AI

Verse 58
𑌶𑌬𑌰𑍍𑌯𑌾 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌯𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌦𑌶𑌰𑌥𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌃 ।
𑌪𑌮𑍍𑌪𑌾𑌤𑍀𑌰𑍇 𑌹𑌨𑍁𑌮𑌤𑌾 𑌸𑌙𑍍𑌗𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌨𑌰𑍇𑌣 𑌹 ॥ 58 ॥
śabaryā pūjitaḥ samyagrāmo daśarathātmajaḥ |
pampātīre hanumatā saṅgato vānareṇa ha || 58 ||

शबरीन त्या दशरथाच्या पुत्राची यथायोग्य पूजा केली. नंतर पंपा नदीच्या तीरावर तो हनुमान नावाच्या वानराशी भेटला. AI

Verse 59
𑌹𑌨𑍁𑌮𑌦𑍍𑌵𑌚𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣 𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌾𑌯 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌶𑌂𑌸𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ॥ 59 ॥
hanumadvacanāccaiva sugrīveṇa samāgataḥ |
sugrīvāya ca tatsarvaṃ śaṃsadrāmo mahābalaḥ || 59 ||

हनुमानाच्या वचनावरून तो सुग्रीवाशी भेटला. आणि त्या महाबली रामान सुग्रीवाला ते सर्व सांगितले. AI

Verse 60
𑌆𑌦𑌿𑌤𑌸𑍍𑌤𑌦𑍍𑌯𑌥𑌾𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌂 𑌸𑍀𑌤𑌯𑌾𑌶𑍍𑌚 𑌵𑌿𑌶𑍇𑌷𑌤𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌶𑍍𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌶𑍍𑌰𑍁𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌃 ॥ 60 ॥
āditastadyathāvṛttaṃ sītayāśca viśeṣataḥ |
sugrīvaścāpi tatsarvaṃ śrutvā rāmasya vānaraḥ || 60 ||

सुरुवातीपासून घडलेली सर्व घटना, विशेषतः सीतेविषयीची सर्व हकीकत. ती सर्व ऐकून तो वानर सुग्रीवही... AI

Verse 61
𑌚𑌕𑌾𑌰 𑌸𑌖𑍍𑌯𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌶𑍍𑌚𑍈𑌵𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌸𑌾𑌕𑍍𑌷𑌿𑌕𑌮𑍍 ।
𑌤𑌤𑍋 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑌾𑌜𑍇𑌨 𑌵𑍈𑌰𑌾𑌨𑍁𑌕𑌥𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ॥ 61 ॥
cakāra sakhyaṃ rāmeṇa prītaścaivāgnisākṣikam |
tato vānararājena vairānukathanaṃ prati || 61 ||

...रामाशी प्रसन्न होऊन अग्नीला साक्ष ठेवून त्याने मैत्री केली. नंतर वानरराजाने आपल्या वैराची हकीकत सांगण्यास सुरुवात केली. AI

Verse 62
𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌾𑌵𑍇𑌦𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌣𑌯𑌾𑌦𑍍𑌦𑍁𑌃𑌖𑌿𑌤𑍇𑌨 𑌚 ।
𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑌂 𑌚 𑌰𑌾𑌮𑍇𑌣 𑌤𑌦𑌾 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌵𑌧𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌤𑌿 ॥ 62 ॥
rāmāyāveditaṃ sarvaṃ praṇayādduḥkhitena ca |
pratijñātaṃ ca rāmeṇa tadā vālivadhaṃ prati || 62 ||

दुःखी झालेल्या त्या वानराने प्रेमाने रामाला सर्व काही कळवले. आणि तेव्हा रामाने वालीचा वध करण्याचे वचन दिले. AI

Verse 63
𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌬𑌲𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌕𑌥𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌃 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌃 𑌶𑌙𑍍𑌕𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚𑌾𑌸𑍀𑌨𑍍𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌵𑍀𑌰𑍍𑌯𑍇𑌣 𑌰𑌾𑌘𑌵𑍇 ॥ 63 ॥
vālinaśca balaṃ tatra kathayāmāsa vānaraḥ |
sugrīvaḥ śaṅkitaścāsīnnityaṃ vīryeṇa rāghave || 63 ||

तेथे त्या वानराने वालीचे बल सांगितले. सुग्रीव मात्र राघवाच्या पराक्रमाविषयी नित्य शंकित होता. AI

Verse 64
𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌾𑌰𑍍𑌥𑌂 𑌤𑍁 𑌦𑍁𑌨𑍍𑌦𑍁𑌭𑍇𑌃 𑌕𑌾𑌯𑌮𑍁𑌤𑍍𑌤𑌮𑌮𑍍 ।
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌪𑌰𑍍𑌵𑌤 𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑌮𑍍 ॥ 64 ॥
rāghavaḥ pratyayārthaṃ tu dundubheḥ kāyamuttamam |
darśayāmāsa sugrīvo mahāparvata sannibham || 64 ||

राघवाची खात्री व्हावी म्हणून राघवाने दुंदुभीचे महापर्वतासारखे भव्य शरीर दाखवले. AI

Verse 65
𑌉𑌤𑍍𑌸𑍍𑌮𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌾𑌹𑍁𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯 𑌚𑌾𑌸𑍍𑌥𑌿 𑌮𑌹𑌾𑌬𑌲𑌃 ।
𑌪𑌾𑌦𑌾𑌙𑍍𑌗𑍁𑌷𑍍𑌠𑍇𑌨 𑌚𑌿𑌕𑍍𑌷𑍇𑌪 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍂𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌦𑌶𑌯𑍋𑌜𑌨𑌮𑍍 ॥ 65 ॥
utsmayitvā mahābāhuḥ prekṣya cāsthi mahābalaḥ |
pādāṅguṣṭhena cikṣepa sampūrṇaṃ daśayojanam || 65 ||

महाबाहु आनी महाबलवान रामान ती हाड पळोवन मनांत हांसलो आनी आपल्या पायाच्या आंगठ्यान ती पुराय दह योजन चवकाय मारून उडयली. AI

Verse 66
𑌬𑌿𑌭𑍇𑌦 𑌚 𑌪𑍁𑌨𑌃 𑌸𑌾𑌲𑌾𑌨𑍍𑌸𑌪𑍍𑌤𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌮𑌹𑍇𑌷𑍁𑌣𑌾 ।
𑌗𑌿𑌰𑌿𑌂 𑌰𑌸𑌾𑌤𑌲𑌂 𑌚𑍈𑌵 𑌜𑌨𑌯𑌨𑍍 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌯𑌂 𑌤𑌦𑌾 ॥ 66 ॥
bibheda ca punaḥ sālānsaptaikena maheṣuṇā |
giriṃ rasātalaṃ caiva janayan pratyayaṃ tadā || 66 ||

आनी परत एका म्हाइल्या बाणान सात सालाचीं झाडां फोडलीं, आनी त्या वेळार पर्वत आनी पाताळ हांकांय तयार करून विश्वास निर्माण केलो. AI

Verse 67
𑌤𑌤𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍀𑌤𑌮𑌨𑌾𑌸𑍍𑌤𑍇𑌨 𑌵𑌿𑌶𑍍𑌵𑌸𑍍𑌤𑌃 𑌸 𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ।
𑌕𑌿𑌷𑍍𑌕𑌿𑌨𑍍𑌧𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌮𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌚 𑌗𑍁𑌹𑌾𑌂 𑌤𑌦𑌾 ॥ 67 ॥
tataḥ prītamanāstena viśvastaḥ sa mahākapiḥ |
kiṣkindhāṃ rāmasahito jagāma ca guhāṃ tadā || 67 ||

तेन तो महाकपी प्रसन्न मनान आनी विश्वासान भरलो, आनी रामासवें किष्किंधेक आनी त्या वेळार त्या गुहेक गेलो. AI

Verse 68
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌗𑌰𑍍𑌜𑌦𑍍𑌧𑌰𑌿𑌵𑌰𑌃 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍋 𑌹𑍇𑌮𑌪𑌿𑌙𑍍𑌗𑌲𑌃 ।
𑌤𑍇𑌨 𑌨𑌾𑌦𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌨𑌿𑌰𑍍𑌜𑌗𑌾𑌮 𑌹𑌰𑍀𑌶𑍍𑌵𑌰𑌃 ॥ 68 ॥
tato'garjaddharivaraḥ sugrīvo hemapiṅgalaḥ |
tena nādena mahatā nirjagāma harīśvaraḥ || 68 ||

तेन सुवर्णवर्णी सुग्रीव ह्या वानरश्रेष्ठान गर्जना केली; त्या म्हाइल्या नादान वानरांचो स्वामी भायर आयलो. AI

Verse 69
𑌅𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌯 𑌤𑌦𑌾 𑌤𑌾𑌰𑌾𑌂 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑍇𑌣 𑌸𑌮𑌾𑌗𑌤𑌃 ।
𑌨𑌿𑌜𑌘𑌾𑌨 𑌚 𑌤𑌤𑍍𑌰𑍈𑌨𑌂 𑌶𑌰𑍇𑌣𑍈𑌕𑍇𑌨 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ॥ 69 ॥
anumānya tadā tārāṃ sugrīveṇa samāgataḥ |
nijaghāna ca tatrainaṃ śareṇaikena rāghavaḥ || 69 ||

तेन तारेक मान दिवन सुग्रीवाकडेन एकठांय जालो; आनी थंय राघवान एकाच बाणान ताका मारलो. AI

Verse 70
𑌤𑌤𑌃 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌵𑌚𑌨𑌾𑌦𑍍𑌧𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌾𑌲𑌿𑌨𑌮𑌾𑌹𑌵𑍇 ।
𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌮𑍇𑌵 𑌤𑌦𑍍𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑍇 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌤𑍍𑌯𑌪𑌾𑌦𑌯𑌤𑍍 ॥ 70 ॥
tataḥ sugrīvavacanāddhatvā vālinamāhave |
sugrīvameva tadrājye rāghavaḥ pratyapādayat || 70 ||

तेन सुग्रीवाच्या उतरान वालीक युद्धांत मारून, राघवान सुग्रीवाकच त्या राज्यांत स्थापित केलो. AI

Verse 71
𑌸 𑌚 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌾𑌨𑍍𑌸𑌮𑌾𑌨𑍀𑌯 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍𑌵𑌾𑌨𑌰𑌰𑍍𑌷𑌭𑌃 ।
𑌦𑌿𑌶𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌦𑌿𑌦𑍃𑌕𑍍𑌷𑍁𑌰𑍍𑌜𑌨𑌕𑌾𑌤𑍍𑌮𑌜𑌾𑌮𑍍 ॥ 71 ॥
sa ca sarvānsamānīya vānarānvānararṣabhaḥ |
diśaḥ prasthāpayāmāsa didṛkṣurjanakātmajām || 71 ||

आनी तो वानरश्रेष्ठ सगळ्या वानरांक एकठांय हाडून, जनकाचे चलयेक पळोवपाची इच्छा धरून तांका दिकांनी धाडले. AI

Verse 72
𑌤𑌤𑍋 𑌗𑍃𑌧𑍍𑌰𑌸𑍍𑌯 𑌵𑌚𑌨𑌾𑌤𑍍𑌸𑌮𑍍𑌪𑌾𑌤𑍇𑌰𑍍𑌹𑌨𑍁𑌮𑌾𑌨𑍍𑌬𑌲𑍀 ।
𑌶𑌤𑌯𑍋𑌜𑌨𑌵𑌿𑌸𑍍𑌤𑍀𑌰𑍍𑌣𑌂 𑌪𑍁𑌪𑍍𑌲𑍁𑌵𑍇 𑌲𑌵𑌣𑌾𑌰𑍍𑌣𑌵𑌮𑍍 ॥ 72 ॥
tato gṛdhrasya vacanātsampāterhanumānbalī |
śatayojanavistīrṇaṃ pupluve lavaṇārṇavam || 72 ||

तेन गिधाच्या, संपातीच्या उतरान बळवान हनुमानान शंभर योजन विस्ताराचो खारो समुद्र उडी मारून पार केलो. AI

Verse 73
𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂 𑌸𑌮𑌾𑌸𑌾𑌦𑍍𑌯 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌪𑌾𑌲𑌿𑌤𑌾𑌮𑍍 ।
𑌦𑌦𑌰𑍍𑌶 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌧𑍍𑌯𑌾𑌯𑌨𑍍𑌤𑍀𑌂 𑌅𑌶𑍋𑌕𑌵𑌨𑌿𑌕𑌾𑌂 𑌗𑌤𑌾𑌮𑍍 ॥ 73 ॥
tatra laṅkāṃ samāsādya purīṃ rāvaṇapālitām |
dadarśa sītāṃ dhyāyantīṃ aśokavanikāṃ gatām || 73 ||

थंय लंका नगरीक पावून, रावणान राज्य करपी त्या पुरींत, आशोकवनांत वचून चिंत करपी सीतेक ताणें पळयली. AI

Verse 74
𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑌯𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾𑌽𑌭𑌿𑌜𑍍𑌞𑌾𑌨𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌵𑍃𑌤𑍍𑌤𑌿𑌂 𑌚 𑌨𑌿𑌵𑍇𑌦𑍍𑌯 𑌚 ।
𑌸𑌮𑌾𑌶𑍍𑌵𑌾𑌸𑍍𑌯 𑌚 𑌵𑍈𑌦𑍇𑌹𑍀𑌂 𑌮𑌰𑍍𑌦𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌤𑍋𑌰𑌣𑌮𑍍 ॥ 74 ॥
nivedayitvā'bhijñānaṃ pravṛttiṃ ca nivedya ca |
samāśvāsya ca vaidehīṃ mardayāmāsa toraṇam || 74 ||

तिणें ओळखीची खूण सांगली आनी वर्तमान हाल सांगली, आनी वैदेहीक धीर दिलो, आनी उपरांत तोरण मोडून उडयलें. AI

Verse 75
𑌪𑌞𑍍𑌚 𑌸𑍇𑌨𑌾𑌗𑍍𑌰𑌗𑌾𑌨𑍍𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌸𑌪𑍍𑌤 𑌮𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌸𑍁𑌤𑌾𑌨𑌪𑌿 ।
𑌶𑍂𑌰𑌮𑌕𑍍𑌷𑌂 𑌚 𑌨𑌿𑌷𑍍𑌪𑌿𑌷𑍍𑌯 𑌗𑍍𑌰𑌹𑌣𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 75 ॥
pañca senāgragānhatvā sapta mantrisutānapi |
śūramakṣaṃ ca niṣpiṣya grahaṇaṃ samupāgamat || 75 ||

सैन्याचे मुखार चलपी पांच जणांक आनी मंत्रीच्या सात पुतांक मारून, शूर अक्षक चूर करून, तो धरपांत आयलो. AI

Verse 76
𑌅𑌸𑍍𑌤𑍍𑌰𑍇𑌣𑍋𑌨𑍍𑌮𑍁𑌕𑍍𑌤𑌮𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍈𑌤𑌾𑌮𑌹𑌾𑌦𑍍𑌵𑌰𑌾𑌤𑍍 ।
𑌮𑌰𑍍𑌷𑌯𑌨𑍍𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑌾𑌨𑍍𑌵𑍀𑌰𑍋 𑌯𑌨𑍍𑌤𑍍𑌰𑌿𑌣𑌸𑍍𑌤𑌾𑌨𑍍𑌯𑌦𑍃𑌚𑍍𑌛𑌯𑌾 ॥ 76 ॥
astreṇonmuktamātmānaṃ jñātvā paitāmahādvarāt |
marṣayanrākṣasānvīro yantriṇastānyadṛcchayā || 76 ||

पितामहांकडल्या वरान आपूण बाणांतल्यान सुटलो अशें कळून, तो वीर त्या राक्षसांक सहन करतालो, जे यदृच्छेन ताका बांदताले. AI

Verse 77
𑌤𑌤𑍋 𑌦𑌗𑍍𑌧𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂 𑌋𑌤𑍇 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌚 𑌮𑍈𑌥𑌿𑌲𑍀𑌮𑍍 ।
𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯 𑌪𑍍𑌰𑌿𑌯𑌮𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌤𑍁𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌯𑌾𑌨𑍍𑌮𑌹𑌾𑌕𑌪𑌿𑌃 ॥ 77 ॥
tato dagdhvā purīṃ laṅkāṃ ṛte sītāṃ ca maithilīm |
rāmāya priyamākhyātuṃ punarāyānmahākapiḥ || 77 ||

उपरांत मैथिली सीतेक सोडून लंका नगरी लासून, रामाक प्रिय खबर सांगपाक तो महाकपी परत आयलो. AI

Verse 78
𑌸𑍋𑌽𑌭𑌿𑌗𑌮𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌕𑍃𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌦𑌕𑍍𑌷𑌿𑌣𑌮𑍍 ।
𑌨𑍍𑌯𑌵𑍇𑌦𑌯𑌦𑌮𑍇𑌯𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾 𑌦𑍃𑌷𑍍𑌟𑌾 𑌸𑍀𑌤𑍇𑌤𑌿 𑌤𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌤𑌃 ॥ 78 ॥
so'bhigamya mahātmānaṃ kṛtvā rāmaṃ pradakṣiṇam |
nyavedayadameyātmā dṛṣṭā sīteti tattvataḥ || 78 ||

तो महात्म्या कडे वचून, रामाक प्रदक्षिणा केल्या उपरांत, अमेयात्मा हनुमानान सीता खरेंच दिसली अशें ताका सांगलें. AI

Verse 79
𑌤𑌤𑌃 𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌤𑍀𑌰𑌂 𑌮𑌹𑍋𑌦𑌧𑍇𑌃 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌕𑍍𑌷𑍋𑌭𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌶𑌰𑍈𑌰𑌾𑌦𑌿𑌤𑍍𑌯𑌸𑌨𑍍𑌨𑌿𑌭𑍈𑌃 ॥ 79 ॥
tataḥ sugrīvasahito gatvā tīraṃ mahodadheḥ |
samudraṃ kṣobhayāmāsa śarairādityasannibhaiḥ || 79 ||

उपरांत सुग्रीवा वांगडा व्हड दर्याच्या देगेर वचून, सूर्या सारके तेजस्वी बाणांनी ताणें समुद्राक क्षोभीत केलो. AI

Verse 80
𑌦𑌰𑍍𑌶𑌯𑌾𑌮𑌾𑌸 𑌚𑌾𑌤𑍍𑌮𑌾𑌨𑌂 𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌃 𑌸𑌰𑌿𑌤𑌾𑌂 𑌪𑌤𑌿𑌃 ।
𑌸𑌮𑍁𑌦𑍍𑌰𑌵𑌚𑌨𑌾𑌚𑍍𑌚𑍈𑌵 𑌨𑌲𑌂 𑌸𑍇𑌤𑍁𑌮𑌕𑌾𑌰𑌯𑌤𑍍 ॥ 80 ॥
darśayāmāsa cātmānaṃ samudraḥ saritāṃ patiḥ |
samudravacanāccaiva nalaṃ setumakārayat || 80 ||

न्हंयांचो स्वामी समुद्रान आपूण दाखोवलो; आनी समुद्राच्या उतरा प्रमाणें ताणें नलाक सेतू बांदपाक लायलो. AI

Verse 81
𑌤𑍇𑌨 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌪𑍁𑌰𑍀𑌂 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌂 𑌹𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌵𑌣𑌮𑌾𑌹𑌵𑍇 ।
𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌪𑌰𑌾𑌂 𑌵𑍍𑌰𑍀𑌡𑌾𑌮𑍁𑌪𑌾𑌗𑌮𑌤𑍍 ॥ 81 ॥
tena gatvā purīṃ laṅkāṃ hatvā rāvaṇamāhave |
rāmaḥ sītāmanuprāpya parāṃ vrīḍāmupāgamat || 81 ||

त्या सेतून तो लंका नगरींत गेलो, युद्धांत रावणाक मारलो. रामान सीतेक परत मेळयल्यार तो खूब लज्जेक पावलो. AI

Verse 82
𑌤𑌾𑌮𑍁𑌵𑌾𑌚 𑌤𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑌰𑍁𑌷𑌂 𑌜𑌨𑌸𑌂𑌸𑌦𑌿 ।
𑌅𑌮𑍃𑌷𑍍𑌯𑌮𑌾𑌣𑌾 𑌸𑌾 𑌸𑍀𑌤𑌾 𑌵𑌿𑌵𑍇𑌶 𑌜𑍍𑌵𑌲𑌨𑌂 𑌸𑌤𑍀 ॥ 82 ॥
tāmuvāca tato rāmaḥ paruṣaṃ janasaṃsadi |
amṛṣyamāṇā sā sītā viveśa jvalanaṃ satī || 82 ||

त्या वेळार रामान लोकांच्या सभेमदीं तिका कठोर उतरां सांगलीं. तीं सहन करूंक न जमून सती सीता आगींत शिरली. AI

Verse 83
𑌤𑌤𑍋𑌽𑌗𑍍𑌨𑌿𑌵𑌚𑌨𑌾𑌤𑍍𑌸𑍀𑌤𑌾𑌂 𑌜𑍍𑌞𑌾𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌵𑌿𑌗𑌤𑌕𑌲𑍍𑌮𑌷𑌾𑌮𑍍 ।
𑌬𑌭𑍗 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑌮𑍍𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌪𑍂𑌜𑌿𑌤𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌦𑍈𑌵𑌤𑍈𑌃 ॥ 83 ॥
tato'gnivacanātsītāṃ jñātvā vigatakalmaṣām |
babhau rāmaḥ samprahṛṣṭaḥ pūjitaḥ sarvadaivataiḥ || 83 ||

त्या उपरांत अग्नीच्या उतरांवरून सीता निर्दोष आसा अशें जाणून राम आनंदान भरलो आनी सगळ्या देवतांनी पूजिल्लो तो शोभून दिसलो. AI

Verse 84
𑌕𑌰𑍍𑌮𑌣𑌾 𑌤𑍇𑌨 𑌮𑌹𑌤𑌾 𑌤𑍍𑌰𑍈𑌲𑍋𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌸𑌚𑌰𑌾𑌚𑌰𑌮𑍍 ।
𑌸𑌦𑍇𑌵𑌰𑍍𑌷𑌿𑌗𑌣𑌂 𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌂 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌸𑍍𑌯 𑌮𑌹𑌾𑌤𑍍𑌮𑌨𑌃 ॥ 84 ॥
karmaṇā tena mahatā trailokyaṃ sacarācaram |
sadevarṣigaṇaṃ tuṣṭaṃ rāghavasya mahātmanaḥ || 84 ||

त्या म्हान कार्यान तीनूय लोक चराचरासयत, देव आनी ऋषींच्या गणांसयत, त्या महात्मा राघवाच्या कार्यान संतुष्ट जाले. AI

Verse 85
𑌅𑌭𑌿𑌷𑌿𑌚𑍍𑌯 𑌚 𑌲𑌙𑍍𑌕𑌾𑌯𑌾𑌂 𑌰𑌾𑌕𑍍𑌷𑌸𑍇𑌨𑍍𑌦𑍍𑌰𑌂 𑌵𑌿𑌭𑍀𑌷𑌣𑌮𑍍 ।
𑌕𑍃𑌤𑌕𑍃𑌤𑍍𑌯𑌸𑍍𑌤𑌦𑌾 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌵𑌿𑌜𑍍𑌵𑌰𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌮𑍋𑌦 𑌹 ॥ 85 ॥
abhiṣicya ca laṅkāyāṃ rākṣasendraṃ vibhīṣaṇam |
kṛtakṛtyastadā rāmo vijvaraḥ pramumoda ha || 85 ||

लंकेचो राक्षसेंद्र विभीषणाक राज्यार अभिषेक करून, त्या वेळार राम कृतकृत्य जालो आनी निर्भय जावन खूब आनंदान रावलो. AI

Verse 86
𑌦𑍇𑌵𑌤𑌾𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌵𑌰𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌸𑌮𑍁𑌤𑍍𑌥𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌚 𑌵𑌾𑌨𑌰𑌾𑌨𑍍 ।
𑌅𑌯𑍋𑌧𑍍𑌯𑌾𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌸𑍍𑌥𑌿𑌤𑍋 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑍇𑌣 𑌸𑍁𑌹𑍃𑌦𑍍𑌵𑍃𑌤𑌃 ॥ 86 ॥
devatābhyo varaṃ prāpya samutthāpya ca vānarān |
ayodhyāṃ prasthito rāmaḥ puṣpakeṇa suhṛdvṛtaḥ || 86 ||

देवतांकडल्यान वर मेळोवन, वानरांक उठयल्यार, राम आपल्या इश्टांसयत पुष्पक विमानान अयोध्येक निघालो. AI

Verse 87
𑌭𑌰𑌦𑍍𑌵𑌾𑌜𑌾𑌶𑍍𑌰𑌮𑌂 𑌗𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑌤𑍍𑌯𑌪𑌰𑌾𑌕𑍍𑌰𑌮𑌃 ।
𑌭𑌰𑌤𑌸𑍍𑌯𑌾𑌨𑍍𑌤𑌿𑌕𑌂 𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌹𑌨𑍂𑌮𑌨𑍍𑌤𑌂 𑌵𑍍𑌯𑌸𑌰𑍍𑌜𑌯𑌤𑍍 ॥ 87 ॥
bharadvājāśramaṃ gatvā rāmaḥ satyaparākramaḥ |
bharatasyāntikaṃ rāmo hanūmantaṃ vyasarjayat || 87 ||

सत्यपराक्रमी राम भरद्वाजाच्या आश्रमाक गेलो. रामान हनुमंताक भरताकडे धाडलो. AI

Verse 88
𑌪𑍁𑌨𑌰𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌯𑌿𑌕𑌾𑌂 𑌜𑌲𑍍𑌪𑌨𑍍𑌸𑍁𑌗𑍍𑌰𑍀𑌵𑌸𑌹𑌿𑌤𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌃 ।
𑌪𑍁𑌷𑍍𑌪𑌕𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌸𑌮𑌾𑌰𑍁𑌹𑍍𑌯 𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑌂 𑌯𑌯𑍗 𑌤𑌦𑌾 ॥ 88 ॥
punarākhyāyikāṃ jalpansugrīvasahitaśca saḥ |
puṣpakaṃ tatsamāruhya nandigrāmaṃ yayau tadā || 88 ||

तो सुग्रीवासयत पुन्यां ती कथा सांगत, त्या पुष्पक विमानार चडून त्या वेळार नंदिग्रामाक गेलो. AI

Verse 89
𑌨𑌨𑍍𑌦𑌿𑌗𑍍𑌰𑌾𑌮𑍇 𑌜𑌟𑌾𑌂 𑌹𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌭𑍍𑌰𑌾𑌤𑍃𑌭𑌿𑌃 𑌸𑌹𑌿𑌤𑍋𑌽𑌨𑌘𑌃 ।
𑌰𑌾𑌮𑌃 𑌸𑍀𑌤𑌾𑌮𑌨𑍁𑌪𑍍𑌰𑌾𑌪𑍍𑌯 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍁𑌨𑌰𑌵𑌾𑌪𑍍𑌤𑌵𑌾𑌨𑍍 ॥ 89 ॥
nandigrāme jaṭāṃ hitvā bhrātṛbhiḥ sahito'naghaḥ |
rāmaḥ sītāmanuprāpya rājyaṃ punaravāptavān || 89 ||

नंदिग्रामांत जटा सोडून, भावांसयत निर्दोष रामान सीतेक परत मेळयल्या उपरांत राज्य परत मेळयलें. AI

Verse 90
𑌪𑍍𑌰𑌹𑍃𑌷𑍍𑌟𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑍋 𑌲𑍋𑌕𑌸𑍍𑌤𑍁𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌪𑍁𑌷𑍍𑌟𑌃 𑌸𑍁𑌧𑌾𑌰𑍍𑌮𑌿𑌕𑌃 ।
𑌨𑌿𑌰𑌾𑌮𑌯𑍋 𑌹𑍍𑌯𑌰𑍋𑌗𑌶𑍍𑌚 𑌦𑍁𑌰𑍍𑌭𑌿𑌕𑍍𑌷 𑌭𑌯𑌵𑌰𑍍𑌜𑌿𑌤𑌃 ॥ 90 ॥
prahṛṣṭamudito lokastuṣṭaḥ puṣṭaḥ sudhārmikaḥ |
nirāmayo hyarogaśca durbhikṣa bhayavarjitaḥ || 90 ||

लोक हर्षित आनी आनंदी जालो, संतुष्ट, पुष्ट आनी खूब धर्मीक जालो; तो रोगमुक्त आनी निरोगी जालो, आनी दुर्भिक्ष आनी भयापासून मुक्त जालो. AI

Verse 91
𑌨 𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌮𑌰𑌣𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌦𑍍𑌦𑍍𑌰𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑍁𑌰𑍁𑌷𑌾𑌃 𑌕𑍍𑌵𑌚𑌿𑌤𑍍 ।
𑌨𑌾𑌰𑍍𑌯𑌶𑍍𑌚𑌾𑌵𑌿𑌧𑌵𑌾 𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌭𑌵𑌿𑌷𑍍𑌯𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌪𑌤𑌿𑌵𑍍𑌰𑌤𑌾𑌃 ॥ 91 ॥
na putramaraṇaṃ kiñciddrakṣyanti puruṣāḥ kvacit |
nāryaścāvidhavā nityaṃ bhaviṣyanti pativratāḥ || 91 ||

पुरुषांक कधींय पुत्राचें मरण दिसचें ना, आनी बायलो नित्य पतिव्रता आनी विधवा नाशिल्ल्यो रावतल्यो. AI

Verse 92
𑌨 𑌚𑌾𑌗𑍍𑌨𑌿𑌜𑌂 𑌭𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌪𑍍𑌸𑍁 𑌮𑌜𑍍𑌜𑌨𑍍𑌤𑌿 𑌜𑌨𑍍𑌤𑌵𑌃 ।
𑌨 𑌵𑌾𑌤𑌜𑌂 𑌭𑌯𑌂 𑌕𑌿𑌞𑍍𑌚𑌿𑌨𑍍𑌨𑌾𑌪𑌿 𑌜𑍍𑌵𑌰𑌕𑍃𑌤𑌂 𑌤𑌥𑌾 ॥ 92 ॥
na cāgnijaṃ bhayaṃ kiñcinnāpsu majjanti jantavaḥ |
na vātajaṃ bhayaṃ kiñcinnāpi jvarakṛtaṃ tathā || 92 ||

आगींतलें कसलेंय भय ना, उदकांत जीव बुडटात ना; वाऱ्यापासून कसलेंय भय ना, तशेंच ज्वरापासूनय भय ना. AI

Verse 93
𑌨 𑌚𑌾𑌪𑌿 𑌕𑍍𑌷𑍁𑌦𑍍𑌭𑌯𑌂 𑌤𑌤𑍍𑌰 𑌨 𑌤𑌸𑍍𑌕𑌰𑌭𑌯𑌂 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌨𑌗𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌚 𑌰𑌾𑌷𑍍𑌟𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌧𑌨𑌧𑌾𑌨𑍍𑌯𑌯𑍁𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌚 ॥ 93 ॥
na cāpi kṣudbhayaṃ tatra na taskarabhayaṃ tathā |
nagarāṇi ca rāṣṭrāṇi dhanadhānyayutāni ca || 93 ||

थंय उपाशीपणाचें भय ना, तशेंच चोरांचें भय ना; नगरां आनी राष्ट्रां धन आनी धान्यान भरलेलीं आसतलीं. AI

Verse 94
𑌨𑌿𑌤𑍍𑌯𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌦𑌿𑌤𑌾𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌵𑍇 𑌯𑌥𑌾 𑌕𑍃𑌤𑌯𑍁𑌗𑍇 𑌤𑌥𑌾 ।
𑌅𑌶𑍍𑌵𑌮𑍇𑌧𑌶𑌤𑍈𑌰𑌿𑌷𑍍𑌟𑍍𑌵𑌾 𑌤𑌥𑌾 𑌬𑌹𑍁𑌸𑍁𑌵𑌰𑍍𑌣𑌕𑍈𑌃 ॥ 94 ॥
nityaṃ pramuditāḥ sarve yathā kṛtayuge tathā |
aśvamedhaśatairiṣṭvā tathā bahusuvarṇakaiḥ || 94 ||

सगळे नित्य आनंदी आसतले, कृतयुगा सारके; आनी ताणें सुवर्णान भरलेल्या शंभर अश्वमेध यज्ञांनी यजन केलें. AI

Verse 95
𑌗𑌵𑌾𑌂 𑌕𑍋𑌟𑍍𑌯𑌯𑍁𑌤𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌪𑍍𑌰𑌯𑌾𑌸𑍍𑌯𑌤𑌿 ।
𑌅𑌸𑌙𑍍𑌖𑍍𑌯𑍇𑌯𑌂 𑌧𑌨𑌂 𑌦𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌾𑌹𑍍𑌮𑌣𑍇𑌭𑍍𑌯𑍋 𑌮𑌹𑌾𑌯𑌶𑌾𑌃 ॥ 95 ॥
gavāṃ koṭyayutaṃ datvā brahmalokaṃ prayāsyati |
asaṅkhyeyaṃ dhanaṃ datvā brāhmaṇebhyo mahāyaśāḥ || 95 ||

म्हान कीर्तीच्या राघवान गोरूंचीं कोट्ययुतां दानां दिलीं आनी ब्राह्मणांक असंख्य धन दिलें, आनी तो ब्रह्मलोकाक वतलो. AI

Verse 96
𑌰𑌾𑌜𑌵𑌂𑌶𑌾𑌨𑍍 𑌶𑌤𑌗𑍁𑌣𑌾𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌥𑌾𑌪𑌯𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 𑌰𑌾𑌘𑌵𑌃 ।
𑌚𑌾𑌤𑍁𑌰𑍍𑌵𑌰𑍍𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌚 𑌲𑍋𑌕𑍇𑌽𑌸𑍍𑌮𑌿𑌨𑍍 𑌸𑍍𑌵𑍇 𑌸𑍍𑌵𑍇 𑌧𑌰𑍍𑌮𑍇 𑌨𑌿𑌯𑍋𑌕𑍍𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 96 ॥
rājavaṃśān śataguṇān sthāpayiṣyati rāghavaḥ |
cāturvarṇyaṃ ca loke'smin sve sve dharme niyokṣyati || 96 ||

राघवान राजवंशांक शंभर पटींनी स्थापीत केलीं; आनी ह्या लोकांतल्या चारूय वर्णांक तांच्या तांच्या धर्मांत नियुक्त केलीं. AI

Verse 97
𑌦𑌶𑌵𑌰𑍍𑌷𑌸𑌹𑌸𑍍𑌰𑌾𑌣𑌿 𑌦𑌶𑌵𑌰𑍍𑌷𑌶𑌤𑌾𑌨𑌿 𑌚 ।
𑌰𑌾𑌮𑍋 𑌰𑌾𑌜𑍍𑌯𑌮𑍁𑌪𑌾𑌸𑌿𑌤𑍍𑌵𑌾 𑌬𑍍𑌰𑌹𑍍𑌮𑌲𑍋𑌕𑌂 𑌗𑌮𑌿𑌷𑍍𑌯𑌤𑌿 ॥ 97 ॥
daśavarṣasahasrāṇi daśavarṣaśatāni ca |
rāmo rājyamupāsitvā brahmalokaṃ gamiṣyati || 97 ||

दहा हजार वर्सां आनी दहा शें वर्सां राज्य चलोवन, राम ब्रह्मलोकाक वता. AI

Verse 98
𑌇𑌦𑌂 𑌪𑌵𑌿𑌤𑍍𑌰𑌂 𑌪𑌾𑌪𑌘𑍍𑌨𑌂 𑌪𑍁𑌣𑍍𑌯𑌂 𑌵𑍇𑌦𑍈𑌶𑍍𑌚 𑌸𑌮𑍍𑌮𑌿𑌤𑌮𑍍 ।
𑌯𑌃 𑌪𑌠𑍇𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌚𑌰𑌿𑌤𑌂 𑌸𑌰𑍍𑌵𑌪𑌾𑌪𑍈𑌃 𑌪𑍍𑌰𑌮𑍁𑌚𑍍𑌯𑌤𑍇 ॥ 98 ॥
idaṃ pavitraṃ pāpaghnaṃ puṇyaṃ vedaiśca sammitam |
yaḥ paṭhedrāmacaritaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate || 98 ||

हें पवित्र, पापांक नश्ट करपी आनी वेदांक सारखें पुण्य अशें रामाचें चरित्र जो वाचता, तो सगळ्या पापांपासून मुक्त जाता. AI

Verse 99
𑌏𑌤𑌦𑌾𑌖𑍍𑌯𑌾𑌨𑌮𑌾𑌯𑍁𑌷𑍍𑌯𑌂 𑌪𑌠𑌨𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑌂 𑌨𑌰𑌃 ।
𑌸𑌪𑍁𑌤𑍍𑌰𑌪𑍗𑌤𑍍𑌰𑌃 𑌸𑌗𑌣𑌃 𑌪𑍍𑌰𑍇𑌤𑍍𑌯 𑌸𑍍𑌵𑌰𑍍𑌗𑍇 𑌮𑌹𑍀𑌯𑌤𑍇 ॥ 99 ॥
etadākhyānamāyuṣyaṃ paṭhanrāmāyaṇaṃ naraḥ |
saputrapautraḥ sagaṇaḥ pretya svarge mahīyate || 99 ||

हें आयुश्य वाडोवपी रामायणाचें आख्यान वाचपी मनीस, पुत्र-पुतरां आनी सगळ्या गणांवांगडा, ह्या लोकांतल्यान गेल्या उपरांत स्वर्गांत मोठेपणाक पावता. AI

Verse 100
𑌪𑌠𑌨𑍍 𑌦𑍍𑌵𑌿𑌜𑍋 𑌵𑌾𑌗𑍃𑌷𑌭𑌤𑍍𑌵𑌮𑍀𑌯𑌾𑌤𑍍
𑌸𑍍𑌯𑌾𑌤𑍍 𑌕𑍍𑌷𑌤𑍍𑌰𑌿𑌯𑍋 𑌭𑍂𑌮𑌿𑌪𑌤𑌿𑌤𑍍𑌵𑌮𑍀𑌯𑌾𑌤𑍍 ।
𑌵𑌣𑌿𑌗𑍍𑌜𑌨𑌃 𑌪𑌣𑍍𑌯𑌫𑌲𑌤𑍍𑌵𑌮𑍀𑌯𑌾𑌤𑍍
𑌜𑌨𑌶𑍍𑌚 𑌶𑍂𑌦𑍍𑌰𑍋𑌽𑌪𑌿 𑌮𑌹𑌤𑍍𑌤𑍍𑌵𑌮𑍀𑌯𑌾𑌤𑍍 ॥ 100 ॥
paṭhan dvijo vāgṛṣabhatvamīyāt
syāt kṣatriyo bhūmipatitvamīyāt |
vaṇigjanaḥ paṇyaphalatvamīyāt
janaśca śūdro'pi mahattvamīyāt || 100 ||

वाचपी ब्राह्मण वाचेचो वृषभ जाता; क्षत्रिय जमनीचो स्वामी जाता; वाणीज्य जन आपल्या वेपाराच्या फळाक पावता; आनी शूद्र जनूय म्हानपणाक पावता. AI

𑌇𑌤𑍍𑌯𑌾𑌰𑍍𑌷𑍇 𑌶𑍍𑌰𑍀𑌮𑌦𑍍𑌰𑌾𑌮𑌾𑌯𑌣𑍇 𑌵𑌾𑌲𑍍𑌮𑍀𑌕𑍀𑌯𑍇 𑌆𑌦𑌿𑌕𑌾𑌵𑍍𑌯𑍇 𑌬𑌾𑌲𑌕𑌾𑌣𑍍𑌡𑍇 𑌨𑌾𑌰𑌦𑌵𑌾𑌕𑍍𑌯𑌂 𑌨𑌾𑌮 𑌪𑍍𑌰𑌥𑌮𑌃 𑌸𑌰𑍍𑌗𑌃 ॥
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डम् ।
अथ प्रथमस्सर्गः ।
तपस्स्वाध्यायनिरतं तपस्वी वाग्विदां वरम् ।
नारदं परिपप्रच्छ वाल्मीकिर्मुनिपुङ्गवम् ॥ 1 ॥
कोऽन्वस्मिन्साम्प्रतं लोके गुणवान् कश्च वीर्यवान् ।
धर्मज्ञश्च कृतज्ञश्च सत्यवाक्यो दृढव्रतः ॥ 2 ॥
चारित्रेण च को युक्तः सर्वभूतेषु को हितः ।
विद्वान् कः कः समर्थश्च कश्चैकप्रियदर्शनः ॥ 3 ॥
आत्मवान् को जितक्रोधो द्युतिमान् कोऽनसूयकः ।
कस्य बिभ्यति देवाश्च जातरोषस्य संयुगे ॥ 4 ॥
एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं परं कौतूहलं हि मे ।
महर्षे त्वं समर्थोऽसि ज्ञातुमेवंविधं नरम् ॥ 5 ॥
श्रुत्वा चैतत्त्रिलोकज्ञो वाल्मीकेर्नारदो वचः ।
श्रूयतामिति चामन्त्र्य प्रहृष्टो वाक्यमब्रवीत् ॥ 6 ॥
बहवो दुर्लभाश्चैव ये त्वया कीर्तिता गुणाः ।
मुने वक्ष्याम्यहं बुद्ध्वा तैर्युक्तः श्रूयतां नरः ॥ 7 ॥
इक्ष्वाकुवंशप्रभवो रामो नाम जनैः श्रुतः ।
नियतात्मा महावीर्यो द्युतिमान् धृतिमान् वशी ॥ 8 ॥
बुद्धिमान् नीतिमान् वाग्मी श्रीमान् शत्रुनिबर्हणः ।
विपुलांसो महाबाहुः कम्बुग्रीवो महाहनुः ॥ 9 ॥
महोरस्को महेष्वासो गूढजत्रुररिन्दमः ।
आजानुबाहुः सुशिराः सुललाटः सुविक्रमः ॥ 10 ॥
समः समविभक्ताङ्गः स्निग्धवर्णः प्रतापवान् ।
पीनवक्षा विशालाक्षो लक्ष्मीवान् शुभलक्षणः ॥ 11 ॥
धर्मज्ञः सत्यसन्धश्च प्रजानां च हिते रतः ।
यशस्वी ज्ञानसम्पन्नः शुचिर्वश्यः समाधिमान् ॥ 12 ॥
प्रजापतिसमः श्रीमान् धाता रिपुनिषूदनः ।
रक्षिता जीवलोकस्य धर्मस्य परिरक्षिता ॥ 13 ॥
रक्षिता स्वस्य धर्मस्य स्वजनस्य च रक्षिता ।
वेदवेदाङ्गतत्त्वज्ञो धनुर्वेदे च निष्ठितः ॥ 14 ॥
सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञो स्मृतिमान्प्रतिभानवान् ।
सर्वलोकप्रियः साधुरदीनात्मा विचक्षणः ॥ 15 ॥
सर्वदाभिगतः सद्भिः समुद्र इव सिन्धुभिः ।
आर्यः सर्वसमश्चैव सदैकप्रियदर्शनः ॥ 16 ॥
स च सर्वगुणोपेतः कौसल्यानन्दवर्धनः ।
समुद्र इव गाम्भीर्ये धैर्येण हिमवानिव ॥ 17 ॥
विष्णुना सदृशो वीर्ये सोमवत्प्रियदर्शनः ।
कालाग्निसदृशः क्रोधे क्षमया पृथिवीसमः ॥ 18 ॥
धनदेन समस्त्यागे सत्ये धर्म इवापरः ।
तमेवं गुणसम्पन्नं रामं सत्यपराक्रमम् ॥ 19 ॥
ज्येष्ठं श्रेष्ठगुणैर्युक्तं प्रियं दशरथः सुतम् ।
प्रकृतीनां हितैर्युक्तं प्रकृति प्रिय काम्यया ॥ 20 ॥
यौवराज्येन संयोक्तुमैच्छत्प्रीत्या महीपतिः ।
तस्याभिषेकसम्भारान् दृष्ट्वा भार्याऽथ कैकयी ॥ 21 ॥
पूर्वं दत्तवरा देवी वरमेनमयाचत ।
विवासनं च रामस्य भरतस्याभिषेचनम् ॥ 22 ॥
स सत्यवचनाद्राजा धर्मपाशेन संयतः ।
विवासयामास सुतं रामं दशरथः प्रियम् ॥ 23 ॥
स जगाम वनं वीरः प्रतिज्ञामनुपालयन् ।
पितुर्वचननिर्देशात्कैकेय्याः प्रियकारणात् ॥ 24 ॥
तं व्रजन्तं प्रियो भ्राता लक्ष्मणोऽनुजगाम ह ।
स्नेहाद्विनयसम्पन्नः सुमित्रानन्दवर्धनः ॥ 25 ॥
भ्रातरं दयितो भ्रातुः सौभ्रात्रमनुदर्शयन् ।
रामस्य दयिता भार्या नित्यं प्राणसमाहिता ॥ 26 ॥
जनकस्य कुले जाता देवमायेव निर्मिता ।
सर्वलक्षणसम्पन्ना नारीणामुत्तमा वधूः ॥ 27 ॥
सीताऽप्यनुगता रामं शशिनं रोहिणी यथा ।
पौरैरनुगतो दूरं पित्रा दशरथेन च ॥ 28 ॥
शृङ्गिबेरपुरे सूतं गङ्गाकूले व्यसर्जयत् ।
गुहमासाद्य धर्मात्मा निषादाधिपतिं प्रियम् ॥ 29 ॥
गुहेन सहितो रामः लक्ष्मणेन च सीतया ।
ते वनेन वनं गत्वा नदीस्तीर्त्वा बहूदकाः ॥ 30 ॥
चित्रकूटमनुप्राप्य भरद्वाजस्य शासनात् ।
रम्यमावसथं कृत्वा रममाणा वने त्रयः ॥ 31 ॥
देवगन्धर्वसङ्काशास्तत्र ते न्यवसन्सुखम् ।
चित्रकूटं गते रामे पुत्रशोकातुरस्तथा ॥ 32 ॥
राजा दशरथः स्वर्गं जगाम विलपन्सुतम् ।
मृते तु तस्मिन्भरतो वसिष्ठप्रमुखैर्द्विजैः ॥ 33 ॥
नियुज्यमानो राज्याय नैच्छद्राज्यं महाबलः ।
स जगाम वनं वीरो रामपादप्रसादकः ॥ 34 ॥
गत्वा तु स महात्मानं रामं सत्यपराक्रमम् ।
अयाचद्भ्रातरं रामं आर्यभावपुरस्कृतः ॥ 35 ॥
त्वमेव राजा धर्मज्ञ इति रामं वचोऽब्रवीत् ।
रामोऽपि परमोदारः सुमुखस्सुमहायशाः ॥ 36 ॥
न चैच्छत्पितुरादेशाद्राज्यं रामो महाबलः ।
पादुके चास्य राज्याय न्यासं दत्त्वा पुनः पुनः ॥ 37 ॥
निवर्तयामास ततो भरतं भरताग्रजः ।
स काममनवाप्यैव रामपादावुपस्पृशन् ॥ 38 ॥
नन्दिग्रामेऽकरोद्राज्यं रामागमनकाङ्क्षया ।
गते तु भरते श्रीमान् सत्यसन्धो जितेन्द्रियः ॥ 39 ॥
रामस्तु पुनरालक्ष्य नागरस्य जनस्य च ।
तत्रागमनमेकाग्रो दण्डकान्प्रविवेश ह ॥ 40 ॥
प्रविश्य तु महारण्यं रामो राजीवलोचनः ।
विराधं राक्षसं हत्वा शरभङ्गं ददर्श ह ॥ 41 ॥
सुतीक्ष्णं चाप्यगस्त्यं च अगस्त्यभ्रातरं तथा ।
अगस्त्यवचनाच्चैव जग्राहैन्द्रं शरासनम् ॥ 42 ॥
खड्गं च परमप्रीतस्तूणी चाक्षयसायकौ ।
वसतस्तस्य रामस्य वने वनचरैः सह ॥ 43 ॥
ऋषयोऽभ्यागमन्सर्वे वधायासुररक्षसाम् ।
स तेषां प्रतिशुश्राव राक्षसानां तथा वने ॥ 44 ॥
प्रतिज्ञातश्च रामेण वधः संयति रक्षसाम् ।
ऋषीणामग्निकल्पानां दण्डकारण्यवासिनाम् ॥ 45 ॥
तेन तत्रैव वसता जनस्थाननिवासिनी ।
विरूपिता शूर्पणखा राक्षसी कामरूपिणी ॥ 46 ॥
ततः शूर्पणखावाक्यादुद्युक्तान्सर्वराक्षसान् ।
खरं त्रिशिरसं चैव दूषणं चैव राक्षसम् ॥ 47 ॥
निजघान रणे रामस्तेषां चैव पदानुगान् ।
वने तस्मिन्निवसता जनस्थाननिवासिनाम् ॥ 48 ॥
रक्षसां निहतान्यासन्सहस्राणि चतुर्दश ।
ततो ज्ञातिवधं श्रुत्वा रावणः क्रोधमूर्छितः ॥ 49 ॥
सहायं वरयामास मारीचं नाम राक्षसम् ।
वार्यमाणः सुबहुशो मारीचेन स रावणः ॥ 50 ॥
न विरोधो बलवता क्षमो रावण तेन ते ।
अनादृत्य तु तद्वाक्यं रावणः कालचोदितः ॥ 51 ॥
जगाम सहमारीचः तस्याश्रमपदं तदा ।
तेन मायाविना दूरमपवाह्य नृपात्मजौ ॥ 52 ॥
जहार भार्यां रामस्य गृध्रं हत्वा जटायुषम् ।
गृध्रं च निहतं दृष्ट्वा हृतां श्रुत्वा च मैथिलीम् ॥ 53 ॥
राघवः शोकसन्तप्तो विललापाकुलेन्द्रियः ।
ततस्तेनैव शोकेन गृध्रं दग्ध्वा जटायुषम् ॥ 54 ॥
मार्गमाणो वने सीतां राक्षसं सन्ददर्श ह ।
कबन्धं नाम रूपेण विकृतं घोरदर्शनम् ॥ 55 ॥
तं निहत्य महाबाहुः ददाह स्वर्गतश्च सः ।
स चास्य कथयामास शबरीं धर्मचारिणीम् ॥ 56 ॥
श्रमणीं धर्मनिपुणामभिगच्छेति राघवम् ।
सोऽभ्यगच्छन्महातेजाः शबरीं शत्रुसूदनः ॥ 57 ॥
शबर्या पूजितः सम्यग्रामो दशरथात्मजः ।
पम्पातीरे हनुमता सङ्गतो वानरेण ह ॥ 58 ॥
हनुमद्वचनाच्चैव सुग्रीवेण समागतः ।
सुग्रीवाय च तत्सर्वं शंसद्रामो महाबलः ॥ 59 ॥
आदितस्तद्यथावृत्तं सीतयाश्च विशेषतः ।
सुग्रीवश्चापि तत्सर्वं श्रुत्वा रामस्य वानरः ॥ 60 ॥
चकार सख्यं रामेण प्रीतश्चैवाग्निसाक्षिकम् ।
ततो वानरराजेन वैरानुकथनं प्रति ॥ 61 ॥
रामायावेदितं सर्वं प्रणयाद्दुःखितेन च ।
प्रतिज्ञातं च रामेण तदा वालिवधं प्रति ॥ 62 ॥
वालिनश्च बलं तत्र कथयामास वानरः ।
सुग्रीवः शङ्कितश्चासीन्नित्यं वीर्येण राघवे ॥ 63 ॥
राघवः प्रत्ययार्थं तु दुन्दुभेः कायमुत्तमम् ।
दर्शयामास सुग्रीवो महापर्वत सन्निभम् ॥ 64 ॥
उत्स्मयित्वा महाबाहुः प्रेक्ष्य चास्थि महाबलः ।
पादाङ्गुष्ठेन चिक्षेप सम्पूर्णं दशयोजनम् ॥ 65 ॥
बिभेद च पुनः सालान्सप्तैकेन महेषुणा ।
गिरिं रसातलं चैव जनयन् प्रत्ययं तदा ॥ 66 ॥
ततः प्रीतमनास्तेन विश्वस्तः स महाकपिः ।
किष्किन्धां रामसहितो जगाम च गुहां तदा ॥ 67 ॥
ततोऽगर्जद्धरिवरः सुग्रीवो हेमपिङ्गलः ।
तेन नादेन महता निर्जगाम हरीश्वरः ॥ 68 ॥
अनुमान्य तदा तारां सुग्रीवेण समागतः ।
निजघान च तत्रैनं शरेणैकेन राघवः ॥ 69 ॥
ततः सुग्रीववचनाद्धत्वा वालिनमाहवे ।
सुग्रीवमेव तद्राज्ये राघवः प्रत्यपादयत् ॥ 70 ॥
स च सर्वान्समानीय वानरान्वानरर्षभः ।
दिशः प्रस्थापयामास दिदृक्षुर्जनकात्मजाम् ॥ 71 ॥
ततो गृध्रस्य वचनात्सम्पातेर्हनुमान्बली ।
शतयोजनविस्तीर्णं पुप्लुवे लवणार्णवम् ॥ 72 ॥
तत्र लङ्कां समासाद्य पुरीं रावणपालिताम् ।
ददर्श सीतां ध्यायन्तीं अशोकवनिकां गताम् ॥ 73 ॥
निवेदयित्वाऽभिज्ञानं प्रवृत्तिं च निवेद्य च ।
समाश्वास्य च वैदेहीं मर्दयामास तोरणम् ॥ 74 ॥
पञ्च सेनाग्रगान्हत्वा सप्त मन्त्रिसुतानपि ।
शूरमक्षं च निष्पिष्य ग्रहणं समुपागमत् ॥ 75 ॥
अस्त्रेणोन्मुक्तमात्मानं ज्ञात्वा पैतामहाद्वरात् ।
मर्षयन्राक्षसान्वीरो यन्त्रिणस्तान्यदृच्छया ॥ 76 ॥
ततो दग्ध्वा पुरीं लङ्कां ऋते सीतां च मैथिलीम् ।
रामाय प्रियमाख्यातुं पुनरायान्महाकपिः ॥ 77 ॥
सोऽभिगम्य महात्मानं कृत्वा रामं प्रदक्षिणम् ।
न्यवेदयदमेयात्मा दृष्टा सीतेति तत्त्वतः ॥ 78 ॥
ततः सुग्रीवसहितो गत्वा तीरं महोदधेः ।
समुद्रं क्षोभयामास शरैरादित्यसन्निभैः ॥ 79 ॥
दर्शयामास चात्मानं समुद्रः सरितां पतिः ।
समुद्रवचनाच्चैव नलं सेतुमकारयत् ॥ 80 ॥
तेन गत्वा पुरीं लङ्कां हत्वा रावणमाहवे ।
रामः सीतामनुप्राप्य परां व्रीडामुपागमत् ॥ 81 ॥
तामुवाच ततो रामः परुषं जनसंसदि ।
अमृष्यमाणा सा सीता विवेश ज्वलनं सती ॥ 82 ॥
ततोऽग्निवचनात्सीतां ज्ञात्वा विगतकल्मषाम् ।
बभौ रामः सम्प्रहृष्टः पूजितः सर्वदैवतैः ॥ 83 ॥
कर्मणा तेन महता त्रैलोक्यं सचराचरम् ।
सदेवर्षिगणं तुष्टं राघवस्य महात्मनः ॥ 84 ॥
अभिषिच्य च लङ्कायां राक्षसेन्द्रं विभीषणम् ।
कृतकृत्यस्तदा रामो विज्वरः प्रमुमोद ह ॥ 85 ॥
देवताभ्यो वरं प्राप्य समुत्थाप्य च वानरान् ।
अयोध्यां प्रस्थितो रामः पुष्पकेण सुहृद्वृतः ॥ 86 ॥
भरद्वाजाश्रमं गत्वा रामः सत्यपराक्रमः ।
भरतस्यान्तिकं रामो हनूमन्तं व्यसर्जयत् ॥ 87 ॥
पुनराख्यायिकां जल्पन्सुग्रीवसहितश्च सः ।
पुष्पकं तत्समारुह्य नन्दिग्रामं ययौ तदा ॥ 88 ॥
नन्दिग्रामे जटां हित्वा भ्रातृभिः सहितोऽनघः ।
रामः सीतामनुप्राप्य राज्यं पुनरवाप्तवान् ॥ 89 ॥
प्रहृष्टमुदितो लोकस्तुष्टः पुष्टः सुधार्मिकः ।
निरामयो ह्यरोगश्च दुर्भिक्ष भयवर्जितः ॥ 90 ॥
न पुत्रमरणं किञ्चिद्द्रक्ष्यन्ति पुरुषाः क्वचित् ।
नार्यश्चाविधवा नित्यं भविष्यन्ति पतिव्रताः ॥ 91 ॥
न चाग्निजं भयं किञ्चिन्नाप्सु मज्जन्ति जन्तवः ।
न वातजं भयं किञ्चिन्नापि ज्वरकृतं तथा ॥ 92 ॥
न चापि क्षुद्भयं तत्र न तस्करभयं तथा ।
नगराणि च राष्ट्राणि धनधान्ययुतानि च ॥ 93 ॥
नित्यं प्रमुदिताः सर्वे यथा कृतयुगे तथा ।
अश्वमेधशतैरिष्ट्वा तथा बहुसुवर्णकैः ॥ 94 ॥
गवां कोट्ययुतं दत्वा ब्रह्मलोकं प्रयास्यति ।
असङ्ख्येयं धनं दत्वा ब्राह्मणेभ्यो महायशाः ॥ 95 ॥
राजवंशान् शतगुणान् स्थापयिष्यति राघवः ।
चातुर्वर्ण्यं च लोकेऽस्मिन् स्वे स्वे धर्मे नियोक्ष्यति ॥ 96 ॥
दशवर्षसहस्राणि दशवर्षशतानि च ।
रामो राज्यमुपासित्वा ब्रह्मलोकं गमिष्यति ॥ 97 ॥
इदं पवित्रं पापघ्नं पुण्यं वेदैश्च सम्मितम् ।
यः पठेद्रामचरितं सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ 98 ॥
एतदाख्यानमायुष्यं पठन्रामायणं नरः ।
सपुत्रपौत्रः सगणः प्रेत्य स्वर्गे महीयते ॥ 99 ॥
पठन् द्विजो वागृषभत्वमीयात्
स्यात् क्षत्रियो भूमिपतित्वमीयात् ।
वणिग्जनः पण्यफलत्वमीयात्
जनश्च शूद्रोऽपि महत्त्वमीयात् ॥ 100 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये बालकाण्डे नारदवाक्यं नाम प्रथमः सर्गः ॥
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Grantha script. Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version. It is a transliteration, not a translation — see “Meaning” for translations where available.
🕉 InfoLyter.in