ශ්රීමද්වාල්මීකීය රාමායණේ අයෝධ්යාකාණ්ඩම් .
අථ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ .
තතඃ සමීක්ෂ්ය ශයනේ සන්නං ශෝකේන පාර්ථිවම් .
කෞශල්යා පුත්රශෝකාර්තා තමුවාච මහීපතිම් .. 1 ..
රාඝවේ නරශාර්දූලේ විෂමුප්ත්වාහිජිහ්මගා .
විචරිෂ්යති කෛකේයී නිර්මුක්තේව හි පන්නගී .. 2 ..
විවාස්ය රාමං සුභගා ලබ්ධකාමා සමාහිතා .
ත්රාසයිෂ්යති මාං භූයෝ දුෂ්ටාහිරිව වේශ්මනි .. 3 ..
අථ ස්ම නගරේ රාමශ්චරන් භෛක්ෂං ගෘහේ වසේත් .
කාමකාරෝ වරං දාතුමපි දාසං මමාත්මජම් .. 4 ..
පාතයිත්වා තු කෛකේය්යා රාමං ස්ථානාද්යථේෂ්ටතඃ .
ප්රදිෂ්ටෝ රක්ෂසාං භාගඃ පර්වණීවාහිතාග්නිනා .. 5 ..
ගජරාජගතිර්වීරෝ මහාබාහුර්ධනුර්ධරඃ .
වනමාවිශතේ නූනං සභාර්ය ස්සහ ලක්ෂ්මණඃ .. 6 ..
වනේ ත්වදෘෂ්ටදුඃඛානාං කේකය්යානුමතේ ත්වයා .
ත්යක්තානාං වනවාසාය කාන්වවස්ථා භවිෂ්යති .. 7 ..
තේ රත්නහීනාස්තරුණාඃ ඵලකාලේ විවාසිතාඃ .
කථං වත්ස්යන්ති කෘපණාඃ ඵලමූලෛඃ කෘතාශනාඃ .. 8 ..
අපීදානීං ස කාලස්ස්යාන්මම ශෝකක්ෂය ශ්ශිවඃ .
සභාර්යං යත්සහ භ්රාත්රා පශ්යේයමිහ රාඝවම් .. 9 ..
ශ්රෘත්වෛවෝපස්ථිතෞ වීරෞ කදායෝධ්යා භවිෂ්යති .
යශස්විනී හෘෂ්ටජනා සූච්ඡ්රිතධ්වජමාලිනී .. 10 ..
කදා ප්රේක්ෂ්ය නරව්යාඝ්රාවරණ්යාත්පුනරාගතෞ .
නන්දිෂ්යති පුරී හෘෂ්ටා සමුද්ර ඉව පර්වණි .. 11 ..
කදා(අ)යෝධ්යාං මහාබාහුඃ පුරීං වීරඃ ප්රවේක්ෂ්යති .
පුරස්කෘත්ය රථේ සීතාං වෘෂභෝ ගෝවධූමිව .. 12 ..
කදා ප්රාණිසහස්රාණි රාජමාර්ගේ මමාත්මජෞ .
ලාජෛරවකිරිෂ්යන්ති ප්රවිශන්තාවරින්දමෞ .. 13 ..
ප්රවිශන්තෞ කදා(අ)යෝධ්යාං ද්රක්ෂ්යාමි ශුභකුණ්ඩලෞ .
උදග්රායුධනිස්ත්රිංශෞ සශ්රෘඞ්ගාවිව පර්වතෞ .. 14 ..
කදාසුමනසඃ කන්යාද්විජාතීනාං ඵලානි ච .
ප්රදිශන්තඃ පුරීං හෘෂ්ටාඃ කරිෂ්යන්ති ප්රදක්ෂිණම් .. 15 ..
කදා පරිණතෝ බුද්ධ්යා වයසා චාමරප්රභඃ .
අභ්යුපෛෂ්යති ධර්මජ්ඤස්ත්රිවර්ෂ ඉව මාං ලලන් .. 16 ..
නිස්සංශයං මයා මන්යේ පුරා වීර කදර්යයා .
පාතුකාමේෂු වත්සේෂු මාතෘණාං ශාතිතාස්ස්තනාඃ .. 17 ..
සාහං ගෞරිව සිංහේන විවත්සා වත්සලා කෘතා .
කෛකේය්යා පුරුෂව්යාඝ්ර බාලවත්සේව ගෞර්බලාත් .. 18 ..
න හි තාවද්ගුණෛර්ජුෂ්ටං සර්වශාස්ත්රවිශාරදම් .
ඒකපුත්රා විනා පුත්රමහං ජීවිතුමුත්සහේ .. 19 ..
න හි මේ ජීවිතේ කිඤ්චිත්සාමර්ථ්යමිහ කල්ප්යතේ .
අපශ්යන්ත්යාඃ ප්රියං පුත්රං මහාබාහුං මහාබලම් .. 20 ..
අයං හි මාං දීපයතේ සමුත්ථිතඃ තනූජශෝකප්රභවෝ හුතාශනඃ .
මහීමිමාං රශ්මිභිරුද්ධතප්රභඃ යථා නිදාඝේ භගවාන් දිවාකරඃ .. 21 ..
ඉත්යාර්ෂේ ශ්රීමද්රාමායණේ වාල්මීකීය ආදිකාව්යේ අයෝධ්යාකාණ්ඩේ ත්රිචත්වාරිංශස්සර්ගඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
rāghave naraśārdūle viṣamuptvāhijihmagā |
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
atha sma nagare rāmaścaran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānādyatheṣṭataḥ |
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
gajarājagatirvīro mahābāhurdhanurdharaḥ |
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
vane tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kekayyānumate tvayā |
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
te ratnahīnāstaruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
apīdānīṃ sa kālassyānmama śokakṣaya śśivaḥ |
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
śrṛtvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
kadā prekṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau |
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
kadā'yodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
praviśantau kadā'yodhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau |
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni ca |
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
nissaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
sāhaṃ gauriva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
na hi me jīvite kiñcitsāmarthyamiha kalpyate |
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitaḥ tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अयोध्याकाण्डम् ।
अथ त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ।
ततः समीक्ष्य शयने सन्नं शोकेन पार्थिवम् ।
कौशल्या पुत्रशोकार्ता तमुवाच महीपतिम् ॥ 1 ॥
राघवे नरशार्दूले विषमुप्त्वाहिजिह्मगा ।
विचरिष्यति कैकेयी निर्मुक्तेव हि पन्नगी ॥ 2 ॥
विवास्य रामं सुभगा लब्धकामा समाहिता ।
त्रासयिष्यति मां भूयो दुष्टाहिरिव वेश्मनि ॥ 3 ॥
अथ स्म नगरे रामश्चरन् भैक्षं गृहे वसेत् ।
कामकारो वरं दातुमपि दासं ममात्मजम् ॥ 4 ॥
पातयित्वा तु कैकेय्या रामं स्थानाद्यथेष्टतः ।
प्रदिष्टो रक्षसां भागः पर्वणीवाहिताग्निना ॥ 5 ॥
गजराजगतिर्वीरो महाबाहुर्धनुर्धरः ।
वनमाविशते नूनं सभार्य स्सह लक्ष्मणः ॥ 6 ॥
वने त्वदृष्टदुःखानां केकय्यानुमते त्वया ।
त्यक्तानां वनवासाय कान्ववस्था भविष्यति ॥ 7 ॥
ते रत्नहीनास्तरुणाः फलकाले विवासिताः ।
कथं वत्स्यन्ति कृपणाः फलमूलैः कृताशनाः ॥ 8 ॥
अपीदानीं स कालस्स्यान्मम शोकक्षय श्शिवः ।
सभार्यं यत्सह भ्रात्रा पश्येयमिह राघवम् ॥ 9 ॥
श्रृत्वैवोपस्थितौ वीरौ कदायोध्या भविष्यति ।
यशस्विनी हृष्टजना सूच्छ्रितध्वजमालिनी ॥ 10 ॥
कदा प्रेक्ष्य नरव्याघ्रावरण्यात्पुनरागतौ ।
नन्दिष्यति पुरी हृष्टा समुद्र इव पर्वणि ॥ 11 ॥
कदाऽयोध्यां महाबाहुः पुरीं वीरः प्रवेक्ष्यति ।
पुरस्कृत्य रथे सीतां वृषभो गोवधूमिव ॥ 12 ॥
कदा प्राणिसहस्राणि राजमार्गे ममात्मजौ ।
लाजैरवकिरिष्यन्ति प्रविशन्तावरिन्दमौ ॥ 13 ॥
प्रविशन्तौ कदाऽयोध्यां द्रक्ष्यामि शुभकुण्डलौ ।
उदग्रायुधनिस्त्रिंशौ सश्रृङ्गाविव पर्वतौ ॥ 14 ॥
कदासुमनसः कन्याद्विजातीनां फलानि च ।
प्रदिशन्तः पुरीं हृष्टाः करिष्यन्ति प्रदक्षिणम् ॥ 15 ॥
कदा परिणतो बुद्ध्या वयसा चामरप्रभः ।
अभ्युपैष्यति धर्मज्ञस्त्रिवर्ष इव मां ललन् ॥ 16 ॥
निस्संशयं मया मन्ये पुरा वीर कदर्यया ।
पातुकामेषु वत्सेषु मातृणां शातितास्स्तनाः ॥ 17 ॥
साहं गौरिव सिंहेन विवत्सा वत्सला कृता ।
कैकेय्या पुरुषव्याघ्र बालवत्सेव गौर्बलात् ॥ 18 ॥
न हि तावद्गुणैर्जुष्टं सर्वशास्त्रविशारदम् ।
एकपुत्रा विना पुत्रमहं जीवितुमुत्सहे ॥ 19 ॥
न हि मे जीविते किञ्चित्सामर्थ्यमिह कल्प्यते ।
अपश्यन्त्याः प्रियं पुत्रं महाबाहुं महाबलम् ॥ 20 ॥
अयं हि मां दीपयते समुत्थितः तनूजशोकप्रभवो हुताशनः ।
महीमिमां रश्मिभिरुद्धतप्रभः यथा निदाघे भगवान् दिवाकरः ॥ 21 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे त्रिचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe ayodhyākāṇḍam |
atha tricatvāriṃśassargaḥ |
tataḥ samīkṣya śayane sannaṃ śokena pārthivam |
kauśalyā putraśokārtā tamuvāca mahīpatim || 1 ||
rāghave naraśārdūle viṣamuptvāhijihmagā |
vicariṣyati kaikeyī nirmukteva hi pannagī || 2 ||
vivāsya rāmaṃ subhagā labdhakāmā samāhitā |
trāsayiṣyati māṃ bhūyo duṣṭāhiriva veśmani || 3 ||
atha sma nagare rāmaścaran bhaikṣaṃ gṛhe vaset |
kāmakāro varaṃ dātumapi dāsaṃ mamātmajam || 4 ||
pātayitvā tu kaikeyyā rāmaṃ sthānādyatheṣṭataḥ |
pradiṣṭo rakṣasāṃ bhāgaḥ parvaṇīvāhitāgninā || 5 ||
gajarājagatirvīro mahābāhurdhanurdharaḥ |
vanamāviśate nūnaṃ sabhārya ssaha lakṣmaṇaḥ || 6 ||
vane tvadṛṣṭaduḥkhānāṃ kekayyānumate tvayā |
tyaktānāṃ vanavāsāya kānvavasthā bhaviṣyati || 7 ||
te ratnahīnāstaruṇāḥ phalakāle vivāsitāḥ |
kathaṃ vatsyanti kṛpaṇāḥ phalamūlaiḥ kṛtāśanāḥ || 8 ||
apīdānīṃ sa kālassyānmama śokakṣaya śśivaḥ |
sabhāryaṃ yatsaha bhrātrā paśyeyamiha rāghavam || 9 ||
śrṛtvaivopasthitau vīrau kadāyodhyā bhaviṣyati |
yaśasvinī hṛṣṭajanā sūcchritadhvajamālinī || 10 ||
kadā prekṣya naravyāghrāvaraṇyātpunarāgatau |
nandiṣyati purī hṛṣṭā samudra iva parvaṇi || 11 ||
kadā'yodhyāṃ mahābāhuḥ purīṃ vīraḥ pravekṣyati |
puraskṛtya rathe sītāṃ vṛṣabho govadhūmiva || 12 ||
kadā prāṇisahasrāṇi rājamārge mamātmajau |
lājairavakiriṣyanti praviśantāvarindamau || 13 ||
praviśantau kadā'yodhyāṃ drakṣyāmi śubhakuṇḍalau |
udagrāyudhanistriṃśau saśrṛṅgāviva parvatau || 14 ||
kadāsumanasaḥ kanyādvijātīnāṃ phalāni ca |
pradiśantaḥ purīṃ hṛṣṭāḥ kariṣyanti pradakṣiṇam || 15 ||
kadā pariṇato buddhyā vayasā cāmaraprabhaḥ |
abhyupaiṣyati dharmajñastrivarṣa iva māṃ lalan || 16 ||
nissaṃśayaṃ mayā manye purā vīra kadaryayā |
pātukāmeṣu vatseṣu mātṛṇāṃ śātitāsstanāḥ || 17 ||
sāhaṃ gauriva siṃhena vivatsā vatsalā kṛtā |
kaikeyyā puruṣavyāghra bālavatseva gaurbalāt || 18 ||
na hi tāvadguṇairjuṣṭaṃ sarvaśāstraviśāradam |
ekaputrā vinā putramahaṃ jīvitumutsahe || 19 ||
na hi me jīvite kiñcitsāmarthyamiha kalpyate |
apaśyantyāḥ priyaṃ putraṃ mahābāhuṃ mahābalam || 20 ||
ayaṃ hi māṃ dīpayate samutthitaḥ tanūjaśokaprabhavo hutāśanaḥ |
mahīmimāṃ raśmibhiruddhataprabhaḥ yathā nidāghe bhagavān divākaraḥ || 21 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye ayodhyākāṇḍe tricatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.