.. ද්විතීය මුණ්ඩකේ ද්විතීයඃ ඛණ්ඩඃ ..
ආවි-ස්සන්නිහිත-ඞ්ගුහාචර-න්නාම
මහත්පදමත්රෛත-ථ්සමර්පිතම් .
ඒජත්ප්රාණන්නිමිෂච්ච යදේතජ්ජානථ
සදසද්වරේණ්ය-ම්පරං-විँජ්ඤානාද්යද්වරිෂ්ඨ-ම්ප්රජානාම් .. 1..
යදර්චිමද්යදණුභ්යෝ-(අ)ණු ච
යස්මි~ල්ලෝකා නිහිතා ලෝකිනශ්ච .
තදේතදක්ෂර-ම්බ්රහ්ම ස ප්රාණස්තදු වාඞ්මනඃ
තදේතත්සත්ය-න්තදමෘත-න්තද්වේද්ධව්යං සෝම්ය විද්ධි .. 2..
ධනුර් ගෘහීත්වෞපනිෂද-ම්මහාස්ත්රං
ශරං හ්යුපාසා නිශිතං සන්ධයීත .
ආයම්ය තද්භාවගතේන චේතසා
ලක්ෂ්ය-න්තදේවාක්ෂරං සෝම්ය විද්ධි .. 3..
ප්රණවෝ ධනු-ශ්ශාරෝ හ්යාත්මා බ්රහ්ම තල්ලක්ෂ්යමුච්යතේ .
අප්රමත්තේන වේද්ධව්යං ශරව-ත්තන්මයෝ භවේත් .. 4..
යස්මි-න්ද්යෞඃ පෘථිවී චාන්තරික්ෂමෝතං
මන-ස්සහ ප්රාණෛශ්ච සර්වෛඃ .
තමේවෛක-ඤ්ජානථ ආත්මානමන්යා වාචෝ
විමුඤ්චථාමෘතස්යෛෂ සේතුඃ .. 5..
අරා ඉව රථනාභෞ සංහතා යත්ර නාඩ්යඃ .
ස ඒෂෝ-(අ)න්තශ්චරතේ බහුධා ජායමානඃ .
ඕමිත්යේව-න්ධ්යායථ ආත්මානං ස්වස්ති වඃ
පාරාය තමසඃ පරස්තාත් .. 6..
ය-ස්සර්වජ්ඤ-ස්සර්වවිද් යස්යෛෂ මහිමා භුවි .
දිව්යේ බ්රහ්මපුරේ හ්යේෂ ව්යෝම්න්යාත්මා ප්රතිෂ්ඨිතඃ ..
මනෝමයඃ ප්රාණශරීරනේතා
ප්රතිෂ්ඨිතෝ-(අ)න්නේ හෘදයං සන්නිධාය .
තද් විජ්ඤානේන පරිපශ්යන්ති ධීරා
ආනන්දරූපමමෘතං-යँද් විභාති .. 7..
භිද්යතේ හෘදයග්රන්ථිශ්ඡිද්යන්තේ සර්වසංශයාඃ .
ක්ෂීයන්තේ චාස්ය කර්මාණි තස්මි-න්දෘෂ්ටේ පරාවරේ .. 8..
හිරණ්මයේ පරේ කෝශේ විරජ-ම්බ්රහ්ම නිෂ්කලම් .
තච්ඡුභ්ර-ඤ්ජ්යෝතිෂ-ඤ්ජ්යෝතිස්තද් යදාත්මවිදෝ විදුඃ .. 9..
න තත්ර සූර්යෝ භාති න චන්ද්රතාරකං
නේමා විද්යුතෝ භාන්ති කුතෝ-(අ)යමග්නිඃ .
තමේව භාන්තමනුභාති සර්වං
තස්ය භාසා සර්වමිදං-විँභාති .. 10..
බ්රහ්මෛවේදමමෘත-ම්පුරස්තාද් බ්රහ්ම පශ්චාද් බ්රහ්ම දක්ෂිණතශ්චෝත්තරේණ .
අධශ්චෝර්ධ්ව-ඤ්ච ප්රසෘත-ම්බ්රහ්මෛවේදං-විँශ්වමිදං-වँරිෂ්ඨම් .. 11..
.. ඉති මුණ්ඩකෝපනිෂදි ද්විතීයමුණ්ඩකේ ද්විතීයඃ ඛණ්ඩඃ ..
Roman (IAST) Transliteration
|| dvitīya muṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
āvi-ssannihita-ṅguhācara-nnāma
mahatpadamatraita-thsamarpitam |
ejatprāṇannimiṣacca yadetajjānatha
sadasadvareṇya-mparaṃ-vi~jñānādyadvariṣṭha-mprajānām || 1||
yadarcimadyadaṇubhyo-'ṇu ca
yasmi~llokā nihitā lokinaśca |
tadetadakṣara-mbrahma sa prāṇastadu vāṅmanaḥ
tadetatsatya-ntadamṛta-ntadveddhavyaṃ somya viddhi || 2||
dhanur gṛhītvaupaniṣada-mmahāstraṃ
śaraṃ hyupāsā niśitaṃ sandhayīta |
āyamya tadbhāvagatena cetasā
lakṣya-ntadevākṣaraṃ somya viddhi || 3||
praṇavo dhanu-śśāro hyātmā brahma tallakṣyamucyate |
apramattena veddhavyaṃ śarava-ttanmayo bhavet || 4||
yasmi-ndyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotaṃ
mana-ssaha prāṇaiśca sarvaiḥ |
tamevaika-ñjānatha ātmānamanyā vāco
vimuñcathāmṛtasyaiṣa setuḥ || 5||
arā iva rathanābhau saṃhatā yatra nāḍyaḥ |
sa eṣo-'ntaścarate bahudhā jāyamānaḥ |
omityeva-ndhyāyatha ātmānaṃ svasti vaḥ
pārāya tamasaḥ parastāt || 6||
ya-ssarvajña-ssarvavid yasyaiṣa mahimā bhuvi |
divye brahmapure hyeṣa vyomnyātmā pratiṣṭhitaḥ ||
manomayaḥ prāṇaśarīranetā
pratiṣṭhito-'nne hṛdayaṃ sannidhāya |
tad vijñānena paripaśyanti dhīrā
ānandarūpamamṛtaṃ-ya~d vibhāti || 7||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmi-ndṛṣṭe parāvare || 8||
hiraṇmaye pare kośe viraja-mbrahma niṣkalam |
tacchubhra-ñjyotiṣa-ñjyotistad yadātmavido viduḥ || 9||
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ
nemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ |
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ
tasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti || 10||
brahmaivedamamṛta-mpurastād brahma paścād brahma dakṣiṇataścottareṇa |
adhaścordhva-ñca prasṛta-mbrahmaivedaṃ-vi~śvamidaṃ-va~riṣṭham || 11||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
॥ द्वितीय मुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥
आवि-स्सन्निहित-ङ्गुहाचर-न्नाम
महत्पदमत्रैत-थ्समर्पितम् ।
एजत्प्राणन्निमिषच्च यदेतज्जानथ
सदसद्वरेण्य-म्परं-विँज्ञानाद्यद्वरिष्ठ-म्प्रजानाम् ॥ 1॥
यदर्चिमद्यदणुभ्यो-ऽणु च
यस्मि~ल्लोका निहिता लोकिनश्च ।
तदेतदक्षर-म्ब्रह्म स प्राणस्तदु वाङ्मनः
तदेतत्सत्य-न्तदमृत-न्तद्वेद्धव्यं सोम्य विद्धि ॥ 2॥
धनुर् गृहीत्वौपनिषद-म्महास्त्रं
शरं ह्युपासा निशितं सन्धयीत ।
आयम्य तद्भावगतेन चेतसा
लक्ष्य-न्तदेवाक्षरं सोम्य विद्धि ॥ 3॥
प्रणवो धनु-श्शारो ह्यात्मा ब्रह्म तल्लक्ष्यमुच्यते ।
अप्रमत्तेन वेद्धव्यं शरव-त्तन्मयो भवेत् ॥ 4॥
यस्मि-न्द्यौः पृथिवी चान्तरिक्षमोतं
मन-स्सह प्राणैश्च सर्वैः ।
तमेवैक-ञ्जानथ आत्मानमन्या वाचो
विमुञ्चथामृतस्यैष सेतुः ॥ 5॥
अरा इव रथनाभौ संहता यत्र नाड्यः ।
स एषो-ऽन्तश्चरते बहुधा जायमानः ।
ओमित्येव-न्ध्यायथ आत्मानं स्वस्ति वः
पाराय तमसः परस्तात् ॥ 6॥
य-स्सर्वज्ञ-स्सर्वविद् यस्यैष महिमा भुवि ।
दिव्ये ब्रह्मपुरे ह्येष व्योम्न्यात्मा प्रतिष्ठितः ॥
मनोमयः प्राणशरीरनेता
प्रतिष्ठितो-ऽन्ने हृदयं सन्निधाय ।
तद् विज्ञानेन परिपश्यन्ति धीरा
आनन्दरूपममृतं-यँद् विभाति ॥ 7॥
भिद्यते हृदयग्रन्थिश्छिद्यन्ते सर्वसंशयाः ।
क्षीयन्ते चास्य कर्माणि तस्मि-न्दृष्टे परावरे ॥ 8॥
हिरण्मये परे कोशे विरज-म्ब्रह्म निष्कलम् ।
तच्छुभ्र-ञ्ज्योतिष-ञ्ज्योतिस्तद् यदात्मविदो विदुः ॥ 9॥
न तत्र सूर्यो भाति न चन्द्रतारकं
नेमा विद्युतो भान्ति कुतो-ऽयमग्निः ।
तमेव भान्तमनुभाति सर्वं
तस्य भासा सर्वमिदं-विँभाति ॥ 10॥
ब्रह्मैवेदममृत-म्पुरस्ताद् ब्रह्म पश्चाद् ब्रह्म दक्षिणतश्चोत्तरेण ।
अधश्चोर्ध्व-ञ्च प्रसृत-म्ब्रह्मैवेदं-विँश्वमिदं-वँरिष्ठम् ॥ 11॥
॥ इति मुण्डकोपनिषदि द्वितीयमुण्डके द्वितीयः खण्डः ॥
|| dvitīya muṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
āvi-ssannihita-ṅguhācara-nnāma
mahatpadamatraita-thsamarpitam |
ejatprāṇannimiṣacca yadetajjānatha
sadasadvareṇya-mparaṃ-vi~jñānādyadvariṣṭha-mprajānām || 1||
yadarcimadyadaṇubhyo-'ṇu ca
yasmi~llokā nihitā lokinaśca |
tadetadakṣara-mbrahma sa prāṇastadu vāṅmanaḥ
tadetatsatya-ntadamṛta-ntadveddhavyaṃ somya viddhi || 2||
dhanur gṛhītvaupaniṣada-mmahāstraṃ
śaraṃ hyupāsā niśitaṃ sandhayīta |
āyamya tadbhāvagatena cetasā
lakṣya-ntadevākṣaraṃ somya viddhi || 3||
praṇavo dhanu-śśāro hyātmā brahma tallakṣyamucyate |
apramattena veddhavyaṃ śarava-ttanmayo bhavet || 4||
yasmi-ndyauḥ pṛthivī cāntarikṣamotaṃ
mana-ssaha prāṇaiśca sarvaiḥ |
tamevaika-ñjānatha ātmānamanyā vāco
vimuñcathāmṛtasyaiṣa setuḥ || 5||
arā iva rathanābhau saṃhatā yatra nāḍyaḥ |
sa eṣo-'ntaścarate bahudhā jāyamānaḥ |
omityeva-ndhyāyatha ātmānaṃ svasti vaḥ
pārāya tamasaḥ parastāt || 6||
ya-ssarvajña-ssarvavid yasyaiṣa mahimā bhuvi |
divye brahmapure hyeṣa vyomnyātmā pratiṣṭhitaḥ ||
manomayaḥ prāṇaśarīranetā
pratiṣṭhito-'nne hṛdayaṃ sannidhāya |
tad vijñānena paripaśyanti dhīrā
ānandarūpamamṛtaṃ-ya~d vibhāti || 7||
bhidyate hṛdayagranthiśchidyante sarvasaṃśayāḥ |
kṣīyante cāsya karmāṇi tasmi-ndṛṣṭe parāvare || 8||
hiraṇmaye pare kośe viraja-mbrahma niṣkalam |
tacchubhra-ñjyotiṣa-ñjyotistad yadātmavido viduḥ || 9||
na tatra sūryo bhāti na candratārakaṃ
nemā vidyuto bhānti kuto-'yamagniḥ |
tameva bhāntamanubhāti sarvaṃ
tasya bhāsā sarvamidaṃ-vi~bhāti || 10||
brahmaivedamamṛta-mpurastād brahma paścād brahma dakṣiṇataścottareṇa |
adhaścordhva-ñca prasṛta-mbrahmaivedaṃ-vi~śvamidaṃ-va~riṣṭham || 11||
|| iti muṇḍakopaniṣadi dvitīyamuṇḍake dvitīyaḥ khaṇḍaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.