(විෂ්ණුපුරාණාන්තර්ගතා; මුඛ්ය ස්තුති ශ්ලෝකාඃ 51-74)
ධ්රුව උවාච .
භූමිරාපෝ(අ)නලෝ වායුඃ ඛං මනෝ බුද්ධිරේව ච .
භූතාදිරාදිප්රකෘතිර්යස්ය රූපං නතෝ(අ)ස්මි තම් .. 51 ..
ශුද්ධඃ සූක්ෂ්මෝ(අ)ඛිලව්යාපී ප්රධානාත්පරතඃ පුමාන් .
යස්ය රූපං නමස්තස්මෛ පුරුෂාය ගුණාශිනේ .. 52 ..
භූරාදීනාං සමස්තානාං ගන්ධාදීනාං ච ශාශ්වතඃ .
බුද්ධ්යාදීනාං ප්රධානස්ය පුරුෂස්ය ච යඃ පරඃ .. 53 ..
තං බ්රහ්මභූතමාත්මානමශේෂජගතඃ පතිම් .
ප්රපද්යේ ශරණං ශුද්ධං ත්වද්රූපං පරමේශ්වර .. 54 ..
බෘහත්ත්වාද්බෘංහණත්වාච්ච යද්රූපං බ්රහ්මසඤ්ජ්ඤිතම් .
තස්මෛ නමස්තේ සර්වාත්මන්යෝගිචින්ත්යාවිකාරිණේ .. 55 ..
සහස්රශීර්ෂා පුරුෂඃ සහස්රාක්ෂඃ සහස්රපාත් .
සර්වව්යාපී භුවඃ ස්පර්ශාදත්යතිෂ්ඨද්දශාඞ්ගුලම් .. 56 ..
යද්භූතං යච්ච වෛ භව්යං පුරුෂෝත්තම තද්භවාන් .
ත්වත්තෝ විරාට් ස්වරාට් සම්රාට් ත්වත්තශ්චාප්යධිපූරුෂඃ .. 57 ..
අත්යරිච්යත සෝ(අ)ධශ්ච තිර්යගූර්ධ්වං ච වෛ භුවඃ .
ත්වත්තෝ විශ්වමිදං ජාතං ත්වත්තෝ භූතභවිෂ්යතී .. 58 ..
ත්වද්රූපධාරිණශ්චාන්තඃ සර්වභූතමිදං ජගත් .
ත්වත්තෝ යජ්ඤඃ සර්වහුතඃ පෘෂදාජ්යං පශුර්ද්විධා .. 59 ..
ත්වත්ත ඍචෝ(අ)ථ සාමානි ත්වත්තශ්ඡන්දාංසි ජජ්ඤිරේ .
ත්වත්තෝ යජූංෂ්යජායන්ත ත්වත්තෝ(අ)ශ්වාශ්චෛකතෝ දතඃ .. 60 ..
ගාවස්ත්වත්තඃ සමුද්භූතාස්ත්වත්තෝ(අ)ජා අවයෝ මෘගාඃ .
ත්වන්මුඛාද්බ්රාහ්මණාස්ත්වත්තෝ බාහෝඃ ක්ෂත්රමජායත .. 61 ..
වෛශ්යාස්තවෝරුජාඃ ශූද්රාස්තව පද්භ්යාං සමුද්ගතාඃ .
අක්ෂ්ණෝඃ සූර්යෝ(අ)නිලඃ ප්රාණාච්චන්ද්රමා මනසස්තව .. 62 ..
ප්රාණෝ(අ)න්තඃසුෂිරාජ්ජාතෝ මුඛාදග්නිරජායත .
නාභිතෝ ගගනං ද්යෞශ්ච ශිරසඃ සමවර්තත .. 63 ..
දිශඃ ශ්රෝත්රාත්ක්ෂිතිඃ පද්භ්යාං ත්වත්තඃ සර්වමභූදිදම් .. 64 ..
න්යග්රෝධඃ සුමහානල්පේ යථා බීජේ ව්යවස්ථිතඃ .
සංයමේ විශ්වමඛිලං බීජභූතේ තථා ත්වයි .. 65 ..
බීජාදඞ්කුරසම්භූතෝ න්යග්රෝධඃ ස සමුච්ඡ්රිතඃ .
විස්තාරං ච යථා යාති ත්වත්තඃ සෘෂ්ටෞ තථා ජගත් .. 66 ..
යථා හි කදලී නාන්යා ත්වක්පත්රාදපි දෘශ්යතේ .
ඒවං විශ්වස්ය නාන්යස්ත්වං ත්වත්ස්ථායීශ්වර දෘශ්යතේ .. 67 ..
හ්ලාදිනී සන්ධිනී සංවිත්ත්වය්යේකා සර්වසංස්ථිතෞ .
හ්ලාදතාපකරී මිශ්රා ත්වයි නෝ ගුණවර්ජිතේ .. 68 ..
පෘථග්භූතෛකභූතාය භූතභූතාය තේ නමඃ .
ප්රභූතභූතභූතාය තුභ්යං භූතාත්මනේ නමඃ .. 69 ..
ව්යක්තං ප්රධානපුරුෂෞ විරාට් සම්රාට් ස්වරාට් තථා .
විභාව්යතේ(අ)න්තඃකරණේ පුරුෂේෂ්වක්ෂයෝ භවාන් .. 70 ..
සර්වස්මින් සර්වභූතස්ත්වං සර්වඃ සර්වස්වරූපධෘක් .
සර්වං ත්වත්තස්තතශ්ච ත්වං නමඃ සර්වාත්මනේ(අ)ස්තු තේ .. 71 ..
සර්වාත්මකෝ(අ)සි සර්වේශ සර්වභූතස්ථිතෝ යතඃ .
කථයාමි තතඃ කිං තේ සර්වං වේත්සි හෘදි ස්ථිතම් .. 72 ..
සර්වාත්මන්සර්වභූතේශ සර්වසත්ත්වසමුද්භව .
සර්වභූතෝ භවාන්වේත්ති සර්වසත්ත්වමනෝරථම් .. 73 ..
යෝ මේ මනෝරථෝ නාථ සඵලඃ ස ත්වයා කෘතඃ .
තපශ්ච තප්තං සඵලං යද්දෘෂ්ටෝ(අ)සි ජගත්පතේ .. 74 ..
Roman (IAST) Transliteration
(viṣṇupurāṇāntargatā; mukhya stuti ślokāḥ 51-74)
dhruva uvāca |
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
bhūtādirādiprakṛtiryasya rūpaṃ nato'smi tam || 51 ||
śuddhaḥ sūkṣmo'khilavyāpī pradhānātparataḥ pumān |
yasya rūpaṃ namastasmai puruṣāya guṇāśine || 52 ||
bhūrādīnāṃ samastānāṃ gandhādīnāṃ ca śāśvataḥ |
buddhyādīnāṃ pradhānasya puruṣasya ca yaḥ paraḥ || 53 ||
taṃ brahmabhūtamātmānamaśeṣajagataḥ patim |
prapadye śaraṇaṃ śuddhaṃ tvadrūpaṃ parameśvara || 54 ||
bṛhattvādbṛṃhaṇatvācca yadrūpaṃ brahmasañjñitam |
tasmai namaste sarvātmanyogicintyāvikāriṇe || 55 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sarvavyāpī bhuvaḥ sparśādatyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 56 ||
yadbhūtaṃ yacca vai bhavyaṃ puruṣottama tadbhavān |
tvatto virāṭ svarāṭ samrāṭ tvattaścāpyadhipūruṣaḥ || 57 ||
atyaricyata so'dhaśca tiryagūrdhvaṃ ca vai bhuvaḥ |
tvatto viśvamidaṃ jātaṃ tvatto bhūtabhaviṣyatī || 58 ||
tvadrūpadhāriṇaścāntaḥ sarvabhūtamidaṃ jagat |
tvatto yajñaḥ sarvahutaḥ pṛṣadājyaṃ paśurdvidhā || 59 ||
tvatta ṛco'tha sāmāni tvattaśchandāṃsi jajñire |
tvatto yajūṃṣyajāyanta tvatto'śvāścaikato dataḥ || 60 ||
gāvastvattaḥ samudbhūtāstvatto'jā avayo mṛgāḥ |
tvanmukhādbrāhmaṇāstvatto bāhoḥ kṣatramajāyata || 61 ||
vaiśyāstavorujāḥ śūdrāstava padbhyāṃ samudgatāḥ |
akṣṇoḥ sūryo'nilaḥ prāṇāccandramā manasastava || 62 ||
prāṇo'ntaḥsuṣirājjāto mukhādagnirajāyata |
nābhito gaganaṃ dyauśca śirasaḥ samavartata || 63 ||
diśaḥ śrotrātkṣitiḥ padbhyāṃ tvattaḥ sarvamabhūdidam || 64 ||
nyagrodhaḥ sumahānalpe yathā bīje vyavasthitaḥ |
saṃyame viśvamakhilaṃ bījabhūte tathā tvayi || 65 ||
bījādaṅkurasambhūto nyagrodhaḥ sa samucchritaḥ |
vistāraṃ ca yathā yāti tvattaḥ sṛṣṭau tathā jagat || 66 ||
yathā hi kadalī nānyā tvakpatrādapi dṛśyate |
evaṃ viśvasya nānyastvaṃ tvatsthāyīśvara dṛśyate || 67 ||
hlādinī sandhinī saṃvittvayyekā sarvasaṃsthitau |
hlādatāpakarī miśrā tvayi no guṇavarjite || 68 ||
pṛthagbhūtaikabhūtāya bhūtabhūtāya te namaḥ |
prabhūtabhūtabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ || 69 ||
vyaktaṃ pradhānapuruṣau virāṭ samrāṭ svarāṭ tathā |
vibhāvyate'ntaḥkaraṇe puruṣeṣvakṣayo bhavān || 70 ||
sarvasmin sarvabhūtastvaṃ sarvaḥ sarvasvarūpadhṛk |
sarvaṃ tvattastataśca tvaṃ namaḥ sarvātmane'stu te || 71 ||
sarvātmako'si sarveśa sarvabhūtasthito yataḥ |
kathayāmi tataḥ kiṃ te sarvaṃ vetsi hṛdi sthitam || 72 ||
sarvātmansarvabhūteśa sarvasattvasamudbhava |
sarvabhūto bhavānvetti sarvasattvamanoratham || 73 ||
yo me manoratho nātha saphalaḥ sa tvayā kṛtaḥ |
tapaśca taptaṃ saphalaṃ yaddṛṣṭo'si jagatpate || 74 ||
Sanskrit — Devanagari (original)
(विष्णुपुराणान्तर्गता; मुख्य स्तुति श्लोकाः 51-74)
ध्रुव उवाच ।
भूमिरापोऽनलो वायुः खं मनो बुद्धिरेव च ।
भूतादिरादिप्रकृतिर्यस्य रूपं नतोऽस्मि तम् ॥ 51 ॥
शुद्धः सूक्ष्मोऽखिलव्यापी प्रधानात्परतः पुमान् ।
यस्य रूपं नमस्तस्मै पुरुषाय गुणाशिने ॥ 52 ॥
भूरादीनां समस्तानां गन्धादीनां च शाश्वतः ।
बुद्ध्यादीनां प्रधानस्य पुरुषस्य च यः परः ॥ 53 ॥
तं ब्रह्मभूतमात्मानमशेषजगतः पतिम् ।
प्रपद्ये शरणं शुद्धं त्वद्रूपं परमेश्वर ॥ 54 ॥
बृहत्त्वाद्बृंहणत्वाच्च यद्रूपं ब्रह्मसञ्ज्ञितम् ।
तस्मै नमस्ते सर्वात्मन्योगिचिन्त्याविकारिणे ॥ 55 ॥
सहस्रशीर्षा पुरुषः सहस्राक्षः सहस्रपात् ।
सर्वव्यापी भुवः स्पर्शादत्यतिष्ठद्दशाङ्गुलम् ॥ 56 ॥
यद्भूतं यच्च वै भव्यं पुरुषोत्तम तद्भवान् ।
त्वत्तो विराट् स्वराट् सम्राट् त्वत्तश्चाप्यधिपूरुषः ॥ 57 ॥
अत्यरिच्यत सोऽधश्च तिर्यगूर्ध्वं च वै भुवः ।
त्वत्तो विश्वमिदं जातं त्वत्तो भूतभविष्यती ॥ 58 ॥
त्वद्रूपधारिणश्चान्तः सर्वभूतमिदं जगत् ।
त्वत्तो यज्ञः सर्वहुतः पृषदाज्यं पशुर्द्विधा ॥ 59 ॥
त्वत्त ऋचोऽथ सामानि त्वत्तश्छन्दांसि जज्ञिरे ।
त्वत्तो यजूंष्यजायन्त त्वत्तोऽश्वाश्चैकतो दतः ॥ 60 ॥
गावस्त्वत्तः समुद्भूतास्त्वत्तोऽजा अवयो मृगाः ।
त्वन्मुखाद्ब्राह्मणास्त्वत्तो बाहोः क्षत्रमजायत ॥ 61 ॥
वैश्यास्तवोरुजाः शूद्रास्तव पद्भ्यां समुद्गताः ।
अक्ष्णोः सूर्योऽनिलः प्राणाच्चन्द्रमा मनसस्तव ॥ 62 ॥
प्राणोऽन्तःसुषिराज्जातो मुखादग्निरजायत ।
नाभितो गगनं द्यौश्च शिरसः समवर्तत ॥ 63 ॥
दिशः श्रोत्रात्क्षितिः पद्भ्यां त्वत्तः सर्वमभूदिदम् ॥ 64 ॥
न्यग्रोधः सुमहानल्पे यथा बीजे व्यवस्थितः ।
संयमे विश्वमखिलं बीजभूते तथा त्वयि ॥ 65 ॥
बीजादङ्कुरसम्भूतो न्यग्रोधः स समुच्छ्रितः ।
विस्तारं च यथा याति त्वत्तः सृष्टौ तथा जगत् ॥ 66 ॥
यथा हि कदली नान्या त्वक्पत्रादपि दृश्यते ।
एवं विश्वस्य नान्यस्त्वं त्वत्स्थायीश्वर दृश्यते ॥ 67 ॥
ह्लादिनी सन्धिनी संवित्त्वय्येका सर्वसंस्थितौ ।
ह्लादतापकरी मिश्रा त्वयि नो गुणवर्जिते ॥ 68 ॥
पृथग्भूतैकभूताय भूतभूताय ते नमः ।
प्रभूतभूतभूताय तुभ्यं भूतात्मने नमः ॥ 69 ॥
व्यक्तं प्रधानपुरुषौ विराट् सम्राट् स्वराट् तथा ।
विभाव्यतेऽन्तःकरणे पुरुषेष्वक्षयो भवान् ॥ 70 ॥
सर्वस्मिन् सर्वभूतस्त्वं सर्वः सर्वस्वरूपधृक् ।
सर्वं त्वत्तस्ततश्च त्वं नमः सर्वात्मनेऽस्तु ते ॥ 71 ॥
सर्वात्मकोऽसि सर्वेश सर्वभूतस्थितो यतः ।
कथयामि ततः किं ते सर्वं वेत्सि हृदि स्थितम् ॥ 72 ॥
सर्वात्मन्सर्वभूतेश सर्वसत्त्वसमुद्भव ।
सर्वभूतो भवान्वेत्ति सर्वसत्त्वमनोरथम् ॥ 73 ॥
यो मे मनोरथो नाथ सफलः स त्वया कृतः ।
तपश्च तप्तं सफलं यद्दृष्टोऽसि जगत्पते ॥ 74 ॥
(viṣṇupurāṇāntargatā; mukhya stuti ślokāḥ 51-74)
dhruva uvāca |
bhūmirāpo'nalo vāyuḥ khaṃ mano buddhireva ca |
bhūtādirādiprakṛtiryasya rūpaṃ nato'smi tam || 51 ||
śuddhaḥ sūkṣmo'khilavyāpī pradhānātparataḥ pumān |
yasya rūpaṃ namastasmai puruṣāya guṇāśine || 52 ||
bhūrādīnāṃ samastānāṃ gandhādīnāṃ ca śāśvataḥ |
buddhyādīnāṃ pradhānasya puruṣasya ca yaḥ paraḥ || 53 ||
taṃ brahmabhūtamātmānamaśeṣajagataḥ patim |
prapadye śaraṇaṃ śuddhaṃ tvadrūpaṃ parameśvara || 54 ||
bṛhattvādbṛṃhaṇatvācca yadrūpaṃ brahmasañjñitam |
tasmai namaste sarvātmanyogicintyāvikāriṇe || 55 ||
sahasraśīrṣā puruṣaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt |
sarvavyāpī bhuvaḥ sparśādatyatiṣṭhaddaśāṅgulam || 56 ||
yadbhūtaṃ yacca vai bhavyaṃ puruṣottama tadbhavān |
tvatto virāṭ svarāṭ samrāṭ tvattaścāpyadhipūruṣaḥ || 57 ||
atyaricyata so'dhaśca tiryagūrdhvaṃ ca vai bhuvaḥ |
tvatto viśvamidaṃ jātaṃ tvatto bhūtabhaviṣyatī || 58 ||
tvadrūpadhāriṇaścāntaḥ sarvabhūtamidaṃ jagat |
tvatto yajñaḥ sarvahutaḥ pṛṣadājyaṃ paśurdvidhā || 59 ||
tvatta ṛco'tha sāmāni tvattaśchandāṃsi jajñire |
tvatto yajūṃṣyajāyanta tvatto'śvāścaikato dataḥ || 60 ||
gāvastvattaḥ samudbhūtāstvatto'jā avayo mṛgāḥ |
tvanmukhādbrāhmaṇāstvatto bāhoḥ kṣatramajāyata || 61 ||
vaiśyāstavorujāḥ śūdrāstava padbhyāṃ samudgatāḥ |
akṣṇoḥ sūryo'nilaḥ prāṇāccandramā manasastava || 62 ||
prāṇo'ntaḥsuṣirājjāto mukhādagnirajāyata |
nābhito gaganaṃ dyauśca śirasaḥ samavartata || 63 ||
diśaḥ śrotrātkṣitiḥ padbhyāṃ tvattaḥ sarvamabhūdidam || 64 ||
nyagrodhaḥ sumahānalpe yathā bīje vyavasthitaḥ |
saṃyame viśvamakhilaṃ bījabhūte tathā tvayi || 65 ||
bījādaṅkurasambhūto nyagrodhaḥ sa samucchritaḥ |
vistāraṃ ca yathā yāti tvattaḥ sṛṣṭau tathā jagat || 66 ||
yathā hi kadalī nānyā tvakpatrādapi dṛśyate |
evaṃ viśvasya nānyastvaṃ tvatsthāyīśvara dṛśyate || 67 ||
hlādinī sandhinī saṃvittvayyekā sarvasaṃsthitau |
hlādatāpakarī miśrā tvayi no guṇavarjite || 68 ||
pṛthagbhūtaikabhūtāya bhūtabhūtāya te namaḥ |
prabhūtabhūtabhūtāya tubhyaṃ bhūtātmane namaḥ || 69 ||
vyaktaṃ pradhānapuruṣau virāṭ samrāṭ svarāṭ tathā |
vibhāvyate'ntaḥkaraṇe puruṣeṣvakṣayo bhavān || 70 ||
sarvasmin sarvabhūtastvaṃ sarvaḥ sarvasvarūpadhṛk |
sarvaṃ tvattastataśca tvaṃ namaḥ sarvātmane'stu te || 71 ||
sarvātmako'si sarveśa sarvabhūtasthito yataḥ |
kathayāmi tataḥ kiṃ te sarvaṃ vetsi hṛdi sthitam || 72 ||
sarvātmansarvabhūteśa sarvasattvasamudbhava |
sarvabhūto bhavānvetti sarvasattvamanoratham || 73 ||
yo me manoratho nātha saphalaḥ sa tvayā kṛtaḥ |
tapaśca taptaṃ saphalaṃ yaddṛṣṭo'si jagatpate || 74 ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Sinhala script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.