ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਰਾਮਾਯਣੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡਮ੍ ।
ਅਥ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ।
ਆਜ੍ਞਪ੍ਤੋ ਰਾਜਵਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰਃ ।
ਅਬ੍ਰਵੀਤ੍ਪਰੁषਂ ਵਾਕ੍ਯਂ ਮਾਰੀਚੋ ਰਾਕ੍षਸਾਧਿਪਮ੍ ॥ 1 ॥
ਕੇਨਾਯਮੁਪਦਿष੍ਟਸ੍ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ਃ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾ ।
ਸਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਸਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਸਾਮਾਤ੍ਯਸ੍ਯ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ॥ 2 ॥
ਕਸ੍ਤ੍ਵਯਾ ਸੁਖਿਨਾ ਰਾਜਨ੍ਨਾਭਿਨਨ੍ਦਤਿ ਪਾਪਕृਤ੍ ।
ਕੇਨੇਦਮੁਪਦਿष੍ਟਂ ਤੇ ਮृਤ੍ਯੁਦ੍ਵਾਰਮੁਪਾਯਤਃ ॥ 3 ॥
ਸ਼ਤ੍ਰਵਸ੍ਤਵ ਸੁਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਹੀਨਵੀਰ੍ਯਾ ਨਿਸ਼ਾਚਰਾਃ ।
ਇਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤ੍ਵਾਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਮੁਪਰੁਦ੍ਧਂ ਬਲੀਯਸਾ ॥ 4 ॥
ਕੇਨੇਦਮੁਪਦਿष੍ਟਂ ਤੇ ਕ੍षੁਦ੍ਰੇਣਾਹਿਤਵਾਦਿਨਾ ।
ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਮਿਚ੍ਛਤਿ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ੍ਵਕृਤੇਨ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ॥ 5 ॥
ਵਧ੍ਯਾਃ ਖਲੁ ਨ ਹਨ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਚਿਵਾਸ੍ਤਵ ਰਾਵਣ ।
ਯੇ ਤ੍ਵਾਮੁਤ੍ਪਥਮਾਰੂਢਂ ਨ ਨਿਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਸ਼ਃ ॥ 6 ॥
ਅਮਾਤ੍ਯੈਃ ਕਾਮਵृਤ੍ਤੋ ਹਿ ਰਾਜਾ ਕਾਪਥਮਾਸ਼੍ਰਿਤਃ ।
ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯਸ੍ਸਰ੍ਵਥਾ ਸਦਭਿਰ੍ਨ ਨਿਗ੍ਰਾਹ੍ਯੋ ਨਿਗृਹ੍ਯਸੇ ॥ 7 ॥
ਧਰ੍ਮਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕਾਮਂ ਚ ਯਸ਼ਸ਼੍ਚ ਜਯਤਾਂ ਵਰ ।
ਸ੍ਵਾਮਿਪ੍ਰਸਾਦਾਤ੍ਸਚਿਵਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ॥ 8 ॥
ਵਿਪਰ੍ਯਯੇ ਤੁ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯਰ੍ਥਂ ਭਵਤਿ ਰਾਵਣ ।
ਵ੍ਯਸਨਂ ਸ੍ਵਾਮਿਵੈਗੁਣ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤੀਤਰੇ ਜਨਾਃ ॥ 9 ॥
ਰਾਜਮੂਲੋ ਹਿ ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਜਯਸ਼੍ਚ ਜਯਤਾਂ ਵਰ ।
ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸਰ੍ਵਾਸ੍ਵਵਸ੍ਥਾਸੁ ਰਕ੍षਿਤਵ੍ਯਾ ਨਰਾਧਿਪਾਃ ॥ 10 ॥
ਰਾਜ੍ਯਂ ਪਾਲਯਿਤੁਂ ਸ਼ਕ੍ਯਂ ਨ ਤੀਕ੍ष੍ਣੇਨ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ।
ਨ ਚਾਪਿ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੇਨ ਨਾਵਿਨੀਤੇਨ ਰਾਕ੍षਸ ॥ 11 ॥
ਯੇ ਤੀਕ੍ष੍ਣਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਸਚਿਵਾ ਭਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਹ ਤੇਨ ਵੈ ।
ਵਿषਮੇ ਤੁਰਗਾ ਸ਼੍ਸ਼ੀਘ੍ਰਾ ਮਨ੍ਦਸਾਰਥਯੋ ਯਥਾ ॥ 12 ॥
ਬਹਵਸ੍ਸਾਧਵੋ ਲੋਕੇ ਯੁਕ੍ਤਾ ਧਰ੍ਮਮਨੁष੍ਠਿਤਾਃ ।
ਪਰੇषਾਮਪਰਾਧੇਨ ਵਿਨष੍ਟਾਸ੍ਸਪਰਿਚ੍ਛਦਾਃ ॥ 13 ॥
ਸ੍ਵਾਮਿਨਾ ਪ੍ਰਤਿਕੂਲੇਨ ਪ੍ਰਜਾਸ੍ਤੀਕ੍ष੍ਣੇਨ ਰਾਵਣ ।
ਰਕ੍ष੍ਯਮਾਣਾ ਨ ਵਰ੍ਧਨ੍ਤੇ ਮੇषਾ ਗੋਮਾਯੁਨਾ ਯਥਾ ॥ 14 ॥
ਅਵਸ਼੍ਯਂ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਰਾਵਣ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ।
ਯੇषਾਂ ਤ੍ਵਂ ਕਰ੍ਕਸ਼ੋ ਰਾਜਾ ਦੁਰ੍ਬੁਦ੍ਧਿਰਜਿਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ ॥ 15 ॥
ਤਦਿਦਂ ਕਾਕਤਾਲੀਯਂ ਘੋਰਮਾਸਾਦਿਤਂ ਮਯਾ ।
ਅਤ੍ਰ ਕਿਂ ਸ਼ੋਚਨੀਯਸ੍ਤ੍ਵਂ ਸਸੈਨ੍ਯੋ ਵਿਨਸ਼ਿष੍ਯਸਿ ॥ 16 ॥
ਮਾਂ ਨਿਹਤ੍ਯ ਤੁ ਰਾਮਸ਼੍ਚ ਨ ਚਿਰਾਤ੍ਤ੍ਵਾਂ ਵਧਿष੍ਯਤਿ ।
ਅਨੇਨ ਕृਤਕृਤ੍ਯੋऽਸ੍ਮਿ ਮ੍ਰਿਯੇਯਮਰਿਣਾ ਹਤਃ ॥ 17 ॥
ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਰਾਮਸ੍ਯ ਹਤਂ ਮਾਮਵਧਾਰਯ ।
ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚ ਹਤਂ ਵਿਦ੍ਧਿ ਹृਤ੍ਵਾ ਸੀਤਾਂ ਸਬਾਨ੍ਧਵਮ੍ ॥ 18 ॥
ਆਨਯਿष੍ਯਸਿ ਚੇਤ੍ਸੀਤਾਮਾਸ਼੍ਰਮਾਤ੍ਸਹਿਤੋ ਮਯਾ ।
ਨੈਵਤ੍ਵਮਸਿ ਨਾਹਂ ਚ ਨੈਵ ਲਙ੍ਕਾ ਨ ਰਾਕ੍षਸਾਃ ॥ 19 ॥
ਨਿਵਾਰ੍ਯਮਾਣਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਹਿਤੈषਿਣਾ ਨ ਮृष੍ਯਸੇ ਵਾਕ੍ਯਮਿਦਂ ਨਿਸ਼ਾਚਰ ।
ਪਰੇਤਕਲ੍ਪਾ ਹਿ ਗਤਾਯੁषੋ ਨਰਾ ਹਿਤਂ ਨ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤਿ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਰੀਰਿਤਮ੍ ॥ 20 ॥
ਇਤ੍ਯਾਰ੍षੇ ਸ਼੍ਰੀਮਦ੍ਰਾਮਾਯਣੇ ਵਾਲ੍ਮੀਕੀਯ ਆਦਿਕਾਵ੍ਯੇ ਅਰਣ੍ਯਕਾਣ੍ਡੇ ਏਕਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਸ੍ਸਰ੍ਗਃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
ājñapto rājavadvākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam || 1 ||
kenāyamupadiṣṭaste vināśaḥ pāpakarmaṇā |
saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara || 2 ||
kastvayā sukhinā rājannābhinandati pāpakṛt |
kenedamupadiṣṭaṃ te mṛtyudvāramupāyataḥ || 3 ||
śatravastava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācarāḥ |
icchanti tvāṃ vinaśyantamuparuddhaṃ balīyasā || 4 ||
kenedamupadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā |
yastvāmicchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara || 5 ||
vadhyāḥ khalu na hanyante sacivāstava rāvaṇa |
ye tvāmutpathamārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ || 6 ||
amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpathamāśritaḥ |
nigrāhyassarvathā sadabhirna nigrāhyo nigṛhyase || 7 ||
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaśca jayatāṃ vara |
svāmiprasādātsacivāḥ prāpnuvanti niśācara || 8 ||
viparyaye tu tatsarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa |
vyasanaṃ svāmivaiguṇyātprāpnuvantītare janāḥ || 9 ||
rājamūlo hi dharmaśca jayaśca jayatāṃ vara |
tasmātsarvāsvavasthāsu rakṣitavyā narādhipāḥ || 10 ||
rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara |
na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa || 11 ||
ye tīkṣṇamantrāssacivā bhajyante saha tena vai |
viṣame turagā śśīghrā mandasārathayo yathā || 12 ||
bahavassādhavo loke yuktā dharmamanuṣṭhitāḥ |
pareṣāmaparādhena vinaṣṭāssaparicchadāḥ || 13 ||
svāminā pratikūlena prajāstīkṣṇena rāvaṇa |
rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā || 14 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 15 ||
tadidaṃ kākatālīyaṃ ghoramāsāditaṃ mayā |
atra kiṃ śocanīyastvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi || 16 ||
māṃ nihatya tu rāmaśca na cirāttvāṃ vadhiṣyati |
anena kṛtakṛtyo'smi mriyeyamariṇā hataḥ || 17 ||
darśanādeva rāmasya hataṃ māmavadhāraya |
ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam || 18 ||
ānayiṣyasi cetsītāmāśramātsahito mayā |
naivatvamasi nāhaṃ ca naiva laṅkā na rākṣasāḥ || 19 ||
nivāryamāṇastu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyamidaṃ niśācara |
paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhirīritam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकचत्वारिंशस्सर्गः ।
आज्ञप्तो राजवद्वाक्यं प्रतिकूलं निशाचरः ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यं मारीचो राक्षसाधिपम् ॥ 1 ॥
केनायमुपदिष्टस्ते विनाशः पापकर्मणा ।
सपुत्रस्य सराष्ट्रस्य सामात्यस्य निशाचर ॥ 2 ॥
कस्त्वया सुखिना राजन्नाभिनन्दति पापकृत् ।
केनेदमुपदिष्टं ते मृत्युद्वारमुपायतः ॥ 3 ॥
शत्रवस्तव सुव्यक्तं हीनवीर्या निशाचराः ।
इच्छन्ति त्वां विनश्यन्तमुपरुद्धं बलीयसा ॥ 4 ॥
केनेदमुपदिष्टं ते क्षुद्रेणाहितवादिना ।
यस्त्वामिच्छति नश्यन्तं स्वकृतेन निशाचर ॥ 5 ॥
वध्याः खलु न हन्यन्ते सचिवास्तव रावण ।
ये त्वामुत्पथमारूढं न निगृह्णन्ति सर्वशः ॥ 6 ॥
अमात्यैः कामवृत्तो हि राजा कापथमाश्रितः ।
निग्राह्यस्सर्वथा सदभिर्न निग्राह्यो निगृह्यसे ॥ 7 ॥
धर्ममर्थं च कामं च यशश्च जयतां वर ।
स्वामिप्रसादात्सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर ॥ 8 ॥
विपर्यये तु तत्सर्वं व्यर्थं भवति रावण ।
व्यसनं स्वामिवैगुण्यात्प्राप्नुवन्तीतरे जनाः ॥ 9 ॥
राजमूलो हि धर्मश्च जयश्च जयतां वर ।
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु रक्षितव्या नराधिपाः ॥ 10 ॥
राज्यं पालयितुं शक्यं न तीक्ष्णेन निशाचर ।
न चापि प्रतिकूलेन नाविनीतेन राक्षस ॥ 11 ॥
ये तीक्ष्णमन्त्रास्सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै ।
विषमे तुरगा श्शीघ्रा मन्दसारथयो यथा ॥ 12 ॥
बहवस्साधवो लोके युक्ता धर्ममनुष्ठिताः ।
परेषामपराधेन विनष्टास्सपरिच्छदाः ॥ 13 ॥
स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजास्तीक्ष्णेन रावण ।
रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा ॥ 14 ॥
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ 15 ॥
तदिदं काकतालीयं घोरमासादितं मया ।
अत्र किं शोचनीयस्त्वं ससैन्यो विनशिष्यसि ॥ 16 ॥
मां निहत्य तु रामश्च न चिरात्त्वां वधिष्यति ।
अनेन कृतकृत्योऽस्मि म्रियेयमरिणा हतः ॥ 17 ॥
दर्शनादेव रामस्य हतं मामवधारय ।
आत्मानं च हतं विद्धि हृत्वा सीतां सबान्धवम् ॥ 18 ॥
आनयिष्यसि चेत्सीतामाश्रमात्सहितो मया ।
नैवत्वमसि नाहं च नैव लङ्का न राक्षसाः ॥ 19 ॥
निवार्यमाणस्तु मया हितैषिणा न मृष्यसे वाक्यमिदं निशाचर ।
परेतकल्पा हि गतायुषो नरा हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
ājñapto rājavadvākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam || 1 ||
kenāyamupadiṣṭaste vināśaḥ pāpakarmaṇā |
saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara || 2 ||
kastvayā sukhinā rājannābhinandati pāpakṛt |
kenedamupadiṣṭaṃ te mṛtyudvāramupāyataḥ || 3 ||
śatravastava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācarāḥ |
icchanti tvāṃ vinaśyantamuparuddhaṃ balīyasā || 4 ||
kenedamupadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā |
yastvāmicchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara || 5 ||
vadhyāḥ khalu na hanyante sacivāstava rāvaṇa |
ye tvāmutpathamārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ || 6 ||
amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpathamāśritaḥ |
nigrāhyassarvathā sadabhirna nigrāhyo nigṛhyase || 7 ||
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaśca jayatāṃ vara |
svāmiprasādātsacivāḥ prāpnuvanti niśācara || 8 ||
viparyaye tu tatsarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa |
vyasanaṃ svāmivaiguṇyātprāpnuvantītare janāḥ || 9 ||
rājamūlo hi dharmaśca jayaśca jayatāṃ vara |
tasmātsarvāsvavasthāsu rakṣitavyā narādhipāḥ || 10 ||
rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara |
na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa || 11 ||
ye tīkṣṇamantrāssacivā bhajyante saha tena vai |
viṣame turagā śśīghrā mandasārathayo yathā || 12 ||
bahavassādhavo loke yuktā dharmamanuṣṭhitāḥ |
pareṣāmaparādhena vinaṣṭāssaparicchadāḥ || 13 ||
svāminā pratikūlena prajāstīkṣṇena rāvaṇa |
rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā || 14 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 15 ||
tadidaṃ kākatālīyaṃ ghoramāsāditaṃ mayā |
atra kiṃ śocanīyastvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi || 16 ||
māṃ nihatya tu rāmaśca na cirāttvāṃ vadhiṣyati |
anena kṛtakṛtyo'smi mriyeyamariṇā hataḥ || 17 ||
darśanādeva rāmasya hataṃ māmavadhāraya |
ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam || 18 ||
ānayiṣyasi cetsītāmāśramātsahito mayā |
naivatvamasi nāhaṃ ca naiva laṅkā na rākṣasāḥ || 19 ||
nivāryamāṇastu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyamidaṃ niśācara |
paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhirīritam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Gurmukhi script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.