ಶ್ರೀಮದ್ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ರಾಮಾಯಣೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡಮ್ ।
ಅಥ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ।
ಆಜ್ಞಪ್ತೋ ರಾಜವದ್ವಾಕ್ಯಂ ಪ್ರತಿಕೂಲಂ ನಿಶಾಚರಃ ।
ಅಬ್ರವೀತ್ಪರುಷಂ ವಾಕ್ಯಂ ಮಾರೀಚೋ ರಾಕ್ಷಸಾಧಿಪಮ್ ॥ 1 ॥
ಕೇನಾಯಮುಪದಿಷ್ಟಸ್ತೇ ವಿನಾಶಃ ಪಾಪಕರ್ಮಣಾ ।
ಸಪುತ್ರಸ್ಯ ಸರಾಷ್ಟ್ರಸ್ಯ ಸಾಮಾತ್ಯಸ್ಯ ನಿಶಾಚರ ॥ 2 ॥
ಕಸ್ತ್ವಯಾ ಸುಖಿನಾ ರಾಜನ್ನಾಭಿನನ್ದತಿ ಪಾಪಕೃತ್ ।
ಕೇನೇದಮುಪದಿಷ್ಟಂ ತೇ ಮೃತ್ಯುದ್ವಾರಮುಪಾಯತಃ ॥ 3 ॥
ಶತ್ರವಸ್ತವ ಸುವ್ಯಕ್ತಂ ಹೀನವೀರ್ಯಾ ನಿಶಾಚರಾಃ ।
ಇಚ್ಛನ್ತಿ ತ್ವಾಂ ವಿನಶ್ಯನ್ತಮುಪರುದ್ಧಂ ಬಲೀಯಸಾ ॥ 4 ॥
ಕೇನೇದಮುಪದಿಷ್ಟಂ ತೇ ಕ್ಷುದ್ರೇಣಾಹಿತವಾದಿನಾ ।
ಯಸ್ತ್ವಾಮಿಚ್ಛತಿ ನಶ್ಯನ್ತಂ ಸ್ವಕೃತೇನ ನಿಶಾಚರ ॥ 5 ॥
ವಧ್ಯಾಃ ಖಲು ನ ಹನ್ಯನ್ತೇ ಸಚಿವಾಸ್ತವ ರಾವಣ ।
ಯೇ ತ್ವಾಮುತ್ಪಥಮಾರೂಢಂ ನ ನಿಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಸರ್ವಶಃ ॥ 6 ॥
ಅಮಾತ್ಯೈಃ ಕಾಮವೃತ್ತೋ ಹಿ ರಾಜಾ ಕಾಪಥಮಾಶ್ರಿತಃ ।
ನಿಗ್ರಾಹ್ಯಸ್ಸರ್ವಥಾ ಸದಭಿರ್ನ ನಿಗ್ರಾಹ್ಯೋ ನಿಗೃಹ್ಯಸೇ ॥ 7 ॥
ಧರ್ಮಮರ್ಥಂ ಚ ಕಾಮಂ ಚ ಯಶಶ್ಚ ಜಯತಾಂ ವರ ।
ಸ್ವಾಮಿಪ್ರಸಾದಾತ್ಸಚಿವಾಃ ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತಿ ನಿಶಾಚರ ॥ 8 ॥
ವಿಪರ್ಯಯೇ ತು ತತ್ಸರ್ವಂ ವ್ಯರ್ಥಂ ಭವತಿ ರಾವಣ ।
ವ್ಯಸನಂ ಸ್ವಾಮಿವೈಗುಣ್ಯಾತ್ಪ್ರಾಪ್ನುವನ್ತೀತರೇ ಜನಾಃ ॥ 9 ॥
ರಾಜಮೂಲೋ ಹಿ ಧರ್ಮಶ್ಚ ಜಯಶ್ಚ ಜಯತಾಂ ವರ ।
ತಸ್ಮಾತ್ಸರ್ವಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸು ರಕ್ಷಿತವ್ಯಾ ನರಾಧಿಪಾಃ ॥ 10 ॥
ರಾಜ್ಯಂ ಪಾಲಯಿತುಂ ಶಕ್ಯಂ ನ ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ನಿಶಾಚರ ।
ನ ಚಾಪಿ ಪ್ರತಿಕೂಲೇನ ನಾವಿನೀತೇನ ರಾಕ್ಷಸ ॥ 11 ॥
ಯೇ ತೀಕ್ಷ್ಣಮನ್ತ್ರಾಸ್ಸಚಿವಾ ಭಜ್ಯನ್ತೇ ಸಹ ತೇನ ವೈ ।
ವಿಷಮೇ ತುರಗಾ ಶ್ಶೀಘ್ರಾ ಮನ್ದಸಾರಥಯೋ ಯಥಾ ॥ 12 ॥
ಬಹವಸ್ಸಾಧವೋ ಲೋಕೇ ಯುಕ್ತಾ ಧರ್ಮಮನುಷ್ಠಿತಾಃ ।
ಪರೇಷಾಮಪರಾಧೇನ ವಿನಷ್ಟಾಸ್ಸಪರಿಚ್ಛದಾಃ ॥ 13 ॥
ಸ್ವಾಮಿನಾ ಪ್ರತಿಕೂಲೇನ ಪ್ರಜಾಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೇನ ರಾವಣ ।
ರಕ್ಷ್ಯಮಾಣಾ ನ ವರ್ಧನ್ತೇ ಮೇಷಾ ಗೋಮಾಯುನಾ ಯಥಾ ॥ 14 ॥
ಅವಶ್ಯಂ ವಿನಶಿಷ್ಯನ್ತಿ ಸರ್ವೇ ರಾವಣ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ।
ಯೇಷಾಂ ತ್ವಂ ಕರ್ಕಶೋ ರಾಜಾ ದುರ್ಬುದ್ಧಿರಜಿತೇನ್ದ್ರಿಯಃ ॥ 15 ॥
ತದಿದಂ ಕಾಕತಾಲೀಯಂ ಘೋರಮಾಸಾದಿತಂ ಮಯಾ ।
ಅತ್ರ ಕಿಂ ಶೋಚನೀಯಸ್ತ್ವಂ ಸಸೈನ್ಯೋ ವಿನಶಿಷ್ಯಸಿ ॥ 16 ॥
ಮಾಂ ನಿಹತ್ಯ ತು ರಾಮಶ್ಚ ನ ಚಿರಾತ್ತ್ವಾಂ ವಧಿಷ್ಯತಿ ।
ಅನೇನ ಕೃತಕೃತ್ಯೋಽಸ್ಮಿ ಮ್ರಿಯೇಯಮರಿಣಾ ಹತಃ ॥ 17 ॥
ದರ್ಶನಾದೇವ ರಾಮಸ್ಯ ಹತಂ ಮಾಮವಧಾರಯ ।
ಆತ್ಮಾನಂ ಚ ಹತಂ ವಿದ್ಧಿ ಹೃತ್ವಾ ಸೀತಾಂ ಸಬಾನ್ಧವಮ್ ॥ 18 ॥
ಆನಯಿಷ್ಯಸಿ ಚೇತ್ಸೀತಾಮಾಶ್ರಮಾತ್ಸಹಿತೋ ಮಯಾ ।
ನೈವತ್ವಮಸಿ ನಾಹಂ ಚ ನೈವ ಲಙ್ಕಾ ನ ರಾಕ್ಷಸಾಃ ॥ 19 ॥
ನಿವಾರ್ಯಮಾಣಸ್ತು ಮಯಾ ಹಿತೈಷಿಣಾ ನ ಮೃಷ್ಯಸೇ ವಾಕ್ಯಮಿದಂ ನಿಶಾಚರ ।
ಪರೇತಕಲ್ಪಾ ಹಿ ಗತಾಯುಷೋ ನರಾ ಹಿತಂ ನ ಗೃಹ್ಣನ್ತಿ ಸುಹೃದ್ಭಿರೀರಿತಮ್ ॥ 20 ॥
ಇತ್ಯಾರ್ಷೇ ಶ್ರೀಮದ್ರಾಮಾಯಣೇ ವಾಲ್ಮೀಕೀಯ ಆದಿಕಾವ್ಯೇ ಅರಣ್ಯಕಾಣ್ಡೇ ಏಕಚತ್ವಾರಿಂಶಸ್ಸರ್ಗಃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
ājñapto rājavadvākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam || 1 ||
kenāyamupadiṣṭaste vināśaḥ pāpakarmaṇā |
saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara || 2 ||
kastvayā sukhinā rājannābhinandati pāpakṛt |
kenedamupadiṣṭaṃ te mṛtyudvāramupāyataḥ || 3 ||
śatravastava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācarāḥ |
icchanti tvāṃ vinaśyantamuparuddhaṃ balīyasā || 4 ||
kenedamupadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā |
yastvāmicchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara || 5 ||
vadhyāḥ khalu na hanyante sacivāstava rāvaṇa |
ye tvāmutpathamārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ || 6 ||
amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpathamāśritaḥ |
nigrāhyassarvathā sadabhirna nigrāhyo nigṛhyase || 7 ||
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaśca jayatāṃ vara |
svāmiprasādātsacivāḥ prāpnuvanti niśācara || 8 ||
viparyaye tu tatsarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa |
vyasanaṃ svāmivaiguṇyātprāpnuvantītare janāḥ || 9 ||
rājamūlo hi dharmaśca jayaśca jayatāṃ vara |
tasmātsarvāsvavasthāsu rakṣitavyā narādhipāḥ || 10 ||
rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara |
na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa || 11 ||
ye tīkṣṇamantrāssacivā bhajyante saha tena vai |
viṣame turagā śśīghrā mandasārathayo yathā || 12 ||
bahavassādhavo loke yuktā dharmamanuṣṭhitāḥ |
pareṣāmaparādhena vinaṣṭāssaparicchadāḥ || 13 ||
svāminā pratikūlena prajāstīkṣṇena rāvaṇa |
rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā || 14 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 15 ||
tadidaṃ kākatālīyaṃ ghoramāsāditaṃ mayā |
atra kiṃ śocanīyastvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi || 16 ||
māṃ nihatya tu rāmaśca na cirāttvāṃ vadhiṣyati |
anena kṛtakṛtyo'smi mriyeyamariṇā hataḥ || 17 ||
darśanādeva rāmasya hataṃ māmavadhāraya |
ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam || 18 ||
ānayiṣyasi cetsītāmāśramātsahito mayā |
naivatvamasi nāhaṃ ca naiva laṅkā na rākṣasāḥ || 19 ||
nivāryamāṇastu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyamidaṃ niśācara |
paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhirīritam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
श्रीमद्वाल्मीकीय रामायणे अरण्यकाण्डम् ।
अथ एकचत्वारिंशस्सर्गः ।
आज्ञप्तो राजवद्वाक्यं प्रतिकूलं निशाचरः ।
अब्रवीत्परुषं वाक्यं मारीचो राक्षसाधिपम् ॥ 1 ॥
केनायमुपदिष्टस्ते विनाशः पापकर्मणा ।
सपुत्रस्य सराष्ट्रस्य सामात्यस्य निशाचर ॥ 2 ॥
कस्त्वया सुखिना राजन्नाभिनन्दति पापकृत् ।
केनेदमुपदिष्टं ते मृत्युद्वारमुपायतः ॥ 3 ॥
शत्रवस्तव सुव्यक्तं हीनवीर्या निशाचराः ।
इच्छन्ति त्वां विनश्यन्तमुपरुद्धं बलीयसा ॥ 4 ॥
केनेदमुपदिष्टं ते क्षुद्रेणाहितवादिना ।
यस्त्वामिच्छति नश्यन्तं स्वकृतेन निशाचर ॥ 5 ॥
वध्याः खलु न हन्यन्ते सचिवास्तव रावण ।
ये त्वामुत्पथमारूढं न निगृह्णन्ति सर्वशः ॥ 6 ॥
अमात्यैः कामवृत्तो हि राजा कापथमाश्रितः ।
निग्राह्यस्सर्वथा सदभिर्न निग्राह्यो निगृह्यसे ॥ 7 ॥
धर्ममर्थं च कामं च यशश्च जयतां वर ।
स्वामिप्रसादात्सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर ॥ 8 ॥
विपर्यये तु तत्सर्वं व्यर्थं भवति रावण ।
व्यसनं स्वामिवैगुण्यात्प्राप्नुवन्तीतरे जनाः ॥ 9 ॥
राजमूलो हि धर्मश्च जयश्च जयतां वर ।
तस्मात्सर्वास्ववस्थासु रक्षितव्या नराधिपाः ॥ 10 ॥
राज्यं पालयितुं शक्यं न तीक्ष्णेन निशाचर ।
न चापि प्रतिकूलेन नाविनीतेन राक्षस ॥ 11 ॥
ये तीक्ष्णमन्त्रास्सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै ।
विषमे तुरगा श्शीघ्रा मन्दसारथयो यथा ॥ 12 ॥
बहवस्साधवो लोके युक्ता धर्ममनुष्ठिताः ।
परेषामपराधेन विनष्टास्सपरिच्छदाः ॥ 13 ॥
स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजास्तीक्ष्णेन रावण ।
रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा ॥ 14 ॥
अवश्यं विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः ।
येषां त्वं कर्कशो राजा दुर्बुद्धिरजितेन्द्रियः ॥ 15 ॥
तदिदं काकतालीयं घोरमासादितं मया ।
अत्र किं शोचनीयस्त्वं ससैन्यो विनशिष्यसि ॥ 16 ॥
मां निहत्य तु रामश्च न चिरात्त्वां वधिष्यति ।
अनेन कृतकृत्योऽस्मि म्रियेयमरिणा हतः ॥ 17 ॥
दर्शनादेव रामस्य हतं मामवधारय ।
आत्मानं च हतं विद्धि हृत्वा सीतां सबान्धवम् ॥ 18 ॥
आनयिष्यसि चेत्सीतामाश्रमात्सहितो मया ।
नैवत्वमसि नाहं च नैव लङ्का न राक्षसाः ॥ 19 ॥
निवार्यमाणस्तु मया हितैषिणा न मृष्यसे वाक्यमिदं निशाचर ।
परेतकल्पा हि गतायुषो नरा हितं न गृह्णन्ति सुहृद्भिरीरितम् ॥ 20 ॥
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये अरण्यकाण्डे एकचत्वारिंशस्सर्गः ॥
śrīmadvālmīkīya rāmāyaṇe araṇyakāṇḍam |
atha ekacatvāriṃśassargaḥ |
ājñapto rājavadvākyaṃ pratikūlaṃ niśācaraḥ |
abravītparuṣaṃ vākyaṃ mārīco rākṣasādhipam || 1 ||
kenāyamupadiṣṭaste vināśaḥ pāpakarmaṇā |
saputrasya sarāṣṭrasya sāmātyasya niśācara || 2 ||
kastvayā sukhinā rājannābhinandati pāpakṛt |
kenedamupadiṣṭaṃ te mṛtyudvāramupāyataḥ || 3 ||
śatravastava suvyaktaṃ hīnavīryā niśācarāḥ |
icchanti tvāṃ vinaśyantamuparuddhaṃ balīyasā || 4 ||
kenedamupadiṣṭaṃ te kṣudreṇāhitavādinā |
yastvāmicchati naśyantaṃ svakṛtena niśācara || 5 ||
vadhyāḥ khalu na hanyante sacivāstava rāvaṇa |
ye tvāmutpathamārūḍhaṃ na nigṛhṇanti sarvaśaḥ || 6 ||
amātyaiḥ kāmavṛtto hi rājā kāpathamāśritaḥ |
nigrāhyassarvathā sadabhirna nigrāhyo nigṛhyase || 7 ||
dharmamarthaṃ ca kāmaṃ ca yaśaśca jayatāṃ vara |
svāmiprasādātsacivāḥ prāpnuvanti niśācara || 8 ||
viparyaye tu tatsarvaṃ vyarthaṃ bhavati rāvaṇa |
vyasanaṃ svāmivaiguṇyātprāpnuvantītare janāḥ || 9 ||
rājamūlo hi dharmaśca jayaśca jayatāṃ vara |
tasmātsarvāsvavasthāsu rakṣitavyā narādhipāḥ || 10 ||
rājyaṃ pālayituṃ śakyaṃ na tīkṣṇena niśācara |
na cāpi pratikūlena nāvinītena rākṣasa || 11 ||
ye tīkṣṇamantrāssacivā bhajyante saha tena vai |
viṣame turagā śśīghrā mandasārathayo yathā || 12 ||
bahavassādhavo loke yuktā dharmamanuṣṭhitāḥ |
pareṣāmaparādhena vinaṣṭāssaparicchadāḥ || 13 ||
svāminā pratikūlena prajāstīkṣṇena rāvaṇa |
rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā || 14 ||
avaśyaṃ vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ |
yeṣāṃ tvaṃ karkaśo rājā durbuddhirajitendriyaḥ || 15 ||
tadidaṃ kākatālīyaṃ ghoramāsāditaṃ mayā |
atra kiṃ śocanīyastvaṃ sasainyo vinaśiṣyasi || 16 ||
māṃ nihatya tu rāmaśca na cirāttvāṃ vadhiṣyati |
anena kṛtakṛtyo'smi mriyeyamariṇā hataḥ || 17 ||
darśanādeva rāmasya hataṃ māmavadhāraya |
ātmānaṃ ca hataṃ viddhi hṛtvā sītāṃ sabāndhavam || 18 ||
ānayiṣyasi cetsītāmāśramātsahito mayā |
naivatvamasi nāhaṃ ca naiva laṅkā na rākṣasāḥ || 19 ||
nivāryamāṇastu mayā hitaiṣiṇā na mṛṣyase vākyamidaṃ niśācara |
paretakalpā hi gatāyuṣo narā hitaṃ na gṛhṇanti suhṛdbhirīritam || 20 ||
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīya ādikāvye araṇyakāṇḍe ekacatvāriṃśassargaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Kannada script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.