Vedanta Dindimah — Oriya Script

ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମାସ୍ତତ୍ଵମେକମୁଦ୍ଧୋଷଯନ୍ତି ଯତ୍ ।

ଆସ୍ତାଂ ପୁରସ୍ତାନ୍ତତ୍ତେଜୋ ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତିସଞ୍ଜ୍ଞିତମ୍ ॥ 1

ଆତ୍ମାଽନାତ୍ମା ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ଭୋକ୍ତୃଭୋଗ୍ଯତ୍ଵଲକ୍ଷଣୌ ।

ବ୍ରହ୍ମେଵାଽଽତ୍ମାନ ଦେହାଦିରିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 2

ଜ୍ଞାନାଽଜ୍ଞାନେ ପଦାର୍ଥୋଂ ଦ୍ଵାଵାତ୍ମନୋ ବନ୍ଧମୁକ୍ତିଦୌ ।

ଜ୍ଞାନାନ୍ମୁକ୍ତି ନିର୍ବନ୍ଧୋଽନ୍ଯଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 3

ଜ୍ଞାତୃ ଜ୍ଞେଯଂ ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ଭାସ୍ଯ ଭାସକଲକ୍ଷଣୌ ।

ଜ୍ଞାତା ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ ଜ୍ଞେଯ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 4

ସୁଖଦୁଃଖେ ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ପ୍ରିଯଵିପ୍ରିଯକାରକୌ ।

ସୁଖଂ ବ୍ରହ୍ମ ଜଗହୁଃଖ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 5

ସମଷ୍ଟିଵ୍ଯଷ୍ଟିରୂପୌ ଦ୍ଵୌ ପଦାର୍ଥୌ ସର୍ଵସମ୍ମତୌ ।

ସମଷ୍ଟିରୀଶ୍ଵରୋ ଵ୍ଯଷ୍ଟିର୍ଜୀଵୋ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 6

ଜ୍ଞାନଂ କର୍ମ ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ଵସ୍ତୁକତ୍ରାତ୍ମ ତନ୍ତ୍ରକୌ ।

ଜ୍ଞାନାନ୍ମୋକ୍ଷୋ ନ କର୍ମଭ୍ଯ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 7

ଶ୍ରୋତଵ୍ଯାଽଶ୍ରଵ୍ଯରୂପୀ ଦ୍ଵୌ ପଦାର୍ଥୋଂ ସୁଖଦୁଃଖଦୌ ।

ଶ୍ରୋତଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ନୈଵାଽନ୍ଯ ଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 8

ଚିନ୍ତ୍ଯାଽଚିନ୍ତ୍ଯେ ପଦାଥୌ ଦ୍ଵୌ ଵିଶ୍ରାନ୍ତି ଶ୍ରାନ୍ତିଦାଯକୌ ।

ଚିନ୍ତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ପରଂ ନାଽନ୍ଯ ଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 9

ଧ୍ଯେଯାଽଧ୍ଵେଯେ ପଦାର୍ଥୌ ଦ୍ଵୌ ଦ୍ଵୌ ଧୀସମାଧ୍ଯସମାଧିଦୌ ।

ଧ୍ଯାତଵ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମ ନୈଵାଽନ୍ଯ ଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 10

ଯୋଗିନୋ ଭୋଗିନୋ ଵାଽପି ତ୍ଯାଗିନୋ ରାଗିଣୋଽପି ଚ ।

ଜ୍ଞାନାନ୍ମୋକ୍ଷୋ ନ ସନ୍ଦେହ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 11

ନ ଵର୍ଣାଶ୍ରମ ସଙ୍କେତୈଃ ନ କୋପାସନାଦିଭିଃ।

ବ୍ରହ୍ମଜ୍ଞାନଂ ଵିନା ମୋକ୍ଷଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 12

ଅସତ୍ଯସ୍ସର୍ଵସଂସାରୋ ରସାମାସାଦିଦୂଷିତଃ ।

ଉପେକ୍ଷ୍ଯୋ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞେଯ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 13

ଵୃଥା କ୍ରିଯାଂ ଵୃଥାଽଲାପାନ୍ ଵୃଥାଵାଦାନ୍ ମନୋରଥାନ୍ ।

ତ୍ଯତ୍ଵୈକଂ ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞେଯ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 14

ସ୍ଥିତୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନା ଜୀଵୋ ବ୍ରହ୍ମ ଜୀଵାତ୍ମନା ସ୍ଥିତମ୍ ।

ଇତି ସମ୍ପଶ୍ଯତାଂ ମୁକ୍ତି ରିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 15

ଜୀଵୋ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନା ଜ୍ଞେଯୋ ଜ୍ଞେଯଂ ଜୀଵାତ୍ମନା ପରମ୍ ।

ମୁକ୍ତିସ୍ତ ଦୈକ୍ଯଵିଜ୍ଞାନ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 16

ସର୍ଵାତ୍ମନା ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଶ୍ରୋତୁରାତ୍ମତଯା ସ୍ଥିତମ୍ ।

ନାଽଽଯାସ ସ୍ତଵ ଵିଜ୍ଞପ୍ତୌ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 17

ଐହିକଂ ଚାଽଽମୁଧ୍ମିକଂ ଚ ତାପାନ୍ତଂ କର୍ମସଞ୍ଚଯମ୍ ।

ତ୍ଯତ୍ଵା ବ୍ରହ୍ମୈଵ ଵିଜ୍ଞେଯ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 18

ଅଦ୍ଵୈତଦ୍ଵୈତଵାଦୌ ଦ୍ଵୌ ସୂକ୍ଷ୍ମସ୍ଥୂଲଦଶାଂ ଗତୌ ।

ଅଦ୍ଵୈତଵାଦାନ୍ମୋକ୍ଷସ୍ସ୍ଯା ଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥19

କର୍ମିଣୋ ଵିନିଵର୍ତନ୍ତେ ନିଵର୍ତନ୍ତ ଉପାସକାଃ।

ଜ୍ଞାନିନୋ ନ ନିଵର୍ତନ୍ତେ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 20

ପରୋକ୍ଷାଽସତ୍ଫଲଂ କର୍ମଜ୍ଞାନଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ଷସତ୍ଫଲମ୍ ।

ଜ୍ଞାନମେଵାଽଭ୍ଯସେତ୍ତସ୍ମାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥21

ଵୃଥା ଶ୍ରମୋଽଯଂ ଵିଦୁଷା ଵୃଥାଽଯଂ-କର୍ମିଣାଂ ଶ୍ରମଃ ।

ଯଦି ନ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନଂ ଇତି ॥ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 22

ଅଲଂ ଯାଗୈରଲଂ ଯୋଗୈରଲଂ ଭୋଗୈ ରଲଂ ଧନୈଃ ।

ପରସ୍ମିନ୍ବ୍ରହ୍ମଣି ଜ୍ଞାତ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥23

ଅଲଂ ଵେଦୈରଲଂ ଶାସ୍ତ୍ରୈରଲମଂ ସ୍ମୃତିପୁରାଣକୈଃ ।

ପରମାତ୍ମନି ଵିଜ୍ଞାତେ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 24

ନର୍ଚା ନ ଯଜୁଷୋଽର୍ଥୋଽସ୍ତି ନ ସାନ୍ନର୍ଥୋଽତି କଶ୍ଚନ ।

ଜାତେ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନେ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 25

କର୍ମାଣି ଚିତ୍ତଶୁଦ୍ଧ୍ଯର୍ଥଂ ମୈକାଗ୍ର୍ଯାର୍ଥ ମୁପାସନମ୍ ।

ମୋକ୍ଷାର୍ଥଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 26

ସଞ୍ଚିତାଗାମିକର୍ମାଣି ଦହ୍ଯନ୍ତେ ଜ୍ଞାନକର୍ମଣା ।

ପ୍ରାରବ୍ଧାନୁଭଵାନ୍ମୋକ୍ଷ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 27

ନ ପୁଣ୍ଯକର୍ମଣା ଵୃଦ୍ଧିଃ ନ ହାନିଃ ପାପକର୍ମଣା ।

ନିତ୍ଯାସଙ୍ଗାତ୍ମନିଷ୍ଠାନାମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 28

ଦୃଗ୍ଦୃଶ୍ଯୌ ଦ୍ଵୌ ପଦାର୍ଥୌ ତୌ ପରସ୍ପରଵିଲକ୍ଷଣୌ ।

ଦୃଗ୍ବ୍ରହ୍ମ ଦୃଶ୍ଯଂ ମାଯା ସ୍ଯାଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 29

ଅଵିଦ୍ଯୋପାଧିକୋ ଜୀଵୋ ମାଯୋପାଧିକ ଈଶ୍ଵରଃ ।

ମାଯାଽଵିଦ୍ଯାଗୁଣାତୀତଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 30

ବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵାଽବୁଦ୍ଧିପୂର୍ଵକୃତାନାଂ ପାପକର୍ମଣାମ୍ ।

ପ୍ରାଯଶ୍ଚିତ୍ତମହୋଜ୍ଞାନ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 31

ସାକାରଂ ଚ ନିରାକାରଂ ନିର୍ଗୁଣଂ ଚ ଗୁଣାତ୍ମକମ୍ ।

ତତ୍ତ୍ଵଂ ତତ୍ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 32

ଦ୍ଵିଜତ୍ଵଂ ଵିଧ୍ଯନୁଷ୍ଠାନାତ୍ ଵିପ୍ରତ୍ଵଂ ଵେଦପାଠତଃ ।

ବ୍ରାହ୍ମଣ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 33

ସର୍ଵାତ୍ମନା ସ୍ଥିତଂ ବ୍ରହ୍ମ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମନା ସ୍ଥିତମ୍ ।

ନ କାର୍ଯଂ କାରଣାଦ୍ଭିନ୍ନ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 34

ସତ୍ତାସ୍ଫୁରଣସୌଖ୍ଯାନି ଭାସନ୍ତେ ସର୍ଵଵସ୍ତୁଷୁ ।

ତସ୍ମାଦ୍ବ୍ରହ୍ମମଯଂ ସର୍ଵ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 35

ଅଵସ୍ଥାତ୍ରିତଯଂ ଯସ୍ଯ କ୍ରୀଡାଭୂମିତଯା ସ୍ଥିତମ୍ ।

ତଦେଵ ବ୍ରହ୍ମ ଜାନୀଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 36

ଯନ୍ନାଽଽଦୌ ଯଶ୍ଚ ନାଽସ୍ତ୍ଯନ୍ତେ ତନ୍ମଧ୍ଯେ ଭାତମପ୍ଯସତ୍ ।

ଅତୋ ମିଥ୍ଯା ଜଗତ୍ସର୍ଵମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 37

ଯଦସ୍ତ୍ଯାଦୌ ଯଦସ୍ତ୍ଯନ୍ତେ ଯନ୍ମଧ୍ଯେ ଭାତି ତତ୍ସ୍ଵଯମ୍ ।

ପ୍ରୌକମିଦଂ ସତ୍ଯ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 38

ପୁରୁଷାର୍ଥତ୍ରଯାଵିଷ୍ଟାଃ ପୁରୁଷାଃ ପଶଵୋ ଧୃଵମ୍ ।

ମୋକ୍ଷାର୍ଥୀ ପୁରୁଷଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 39

ଘଟକୁଡ୍ଯାଦିକଂ ସର୍ଵଂ ମୃତ୍ତିକାମାତ୍ରମେଵ ଚ ।

ତଥା ବ୍ରହ୍ମ ଜଗତ୍ସର୍ଵ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 40

ଷଣ୍ଣିହତ୍ଯ ତ୍ରଯଂ ହିତ୍ଵା ଦ୍ଵଯଂ ଭିସ୍ଵାଽଖିଲାଗତିମ୍ ।

ଏକଂ ବୁଦ୍ଧାଽଽଶ୍ରୁତେ ମୋକ୍ଷ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 41

ଭିତ୍ଵା ଷଟ୍ ପଞ୍ଚ ଭିତ୍ତ୍ଵାଽଥ ଭିଶ୍ଵାଽଥ ଚତୁରଖିକମ୍ ।

ଦ୍ଵଯଂ ହିତ୍ଵା ଶ୍ରଯେଦେକ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 42

ଦେହୋ ନାହ ମହଂ ଦେହୀ ଦେହସାକ୍ଷୀତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।

ଜନ୍ମମୃତ୍ଯୁପହୀଣୋଽସୌ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 43

ପ୍ରାଣୋନାହମହଂ ଦେଵଃ ପ୍ରାଣସ୍ସାକ୍ଷୀତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।

କ୍ଷୁତ୍ପିପାସୋପଶାନ୍ତି ସ୍ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 44

ମନୋ ନାଽହ ମହଂ ଦେଵୋ ମନସ୍ସାକ୍ଷୀତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।

ଶୋକମୋହାପହାନିରସ୍ଯାତ୍ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 45

ବୁଦ୍ଧିର୍ନାଽହମହଂ ଦେଵୋ ବୁଦ୍ଧିସାକ୍ଷୀତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।

କର୍ତୃଭାଵନିର୍ଵୃତ୍ତିସ୍ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 46

ନାଜ୍ଞାନଂ ସ୍ଯାମହଂ ଦେଵୋଽଜ୍ଞାନସାକ୍ଷୀତି ନିଶ୍ଚଯାତ୍ ।

ସର୍ଵାନର୍ଥନିଵୃତ୍ତିସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 47

ଅହଂ ସାକ୍ଷୀତି ଯୋ ଵିଦ୍ଯାତ୍ ଵିଵିଚ୍ଯୈଵଂ ପୁନ: ପୁନଃ ।

ସ ଏଵ ମୁକ୍ତୋଽସୌ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 48

ନାହଂ ମାଯା ନ ତତ୍କାର୍ଯଂ ନ ସାକ୍ଷୀ ପରମୋଽସ୍ମ୍ଯହମ୍ ।

ଇତି ନିସ୍ସଂଶଯଜ୍ଞାନାତ୍ ମୁକ୍ତିର୍ଵେ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 49

ନାଽହଂ ସର୍ଵ ମହଂ ସର୍ଵଂ ମଯି ସର୍ଵମିତି ସ୍ଫୁଟମ୍ ।

ଜ୍ଞାତେ ତତ୍ଵେ କୁତୋ ଦୁଃଖ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 50

ଦେହାଦିପଞ୍ଚକୋଶସ୍ଥା ଯା ସତ୍ତା ପ୍ରତିଭାସତେ ।

ସା ସତ୍ତାସ୍ସ୍ତ୍ମା ନ ସନ୍ଦେହ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 51

ଦେହାଦିପଞ୍ଚକୋଶସ୍ଥା ଯା ସ୍ଫୂର୍ତି ରନୁଭୂଯତେ ।

ସା ସ୍ଫୂର୍ତିରାତ୍ମା ନୈଵାଽନ୍ଯ ଦିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 52

ଦେହାଦିପଞ୍ଚକୋଶସ୍ଥା ଯା ପ୍ରୀତିରନୁଭୂଯତେ ।

ସା ପ୍ରୀତିରାତ୍ମା କୂଟସ୍ଥଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 53

ଵ୍ଯୋମାଦିପଞ୍ଚଭୂତସ୍ଥା ଯାସତ୍ତା ଭାସତେ ନୃଣାମ୍ ।

ସା ସତ୍ତା ପରମଂ ବ୍ରହ୍ମ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 54

ଵ୍ଯୋମାଦିପଞ୍ଚଭୂତସ୍ଥା ଯା ଚିଦେକାଽନୁଭୂଯତେ ।

ସା ଚିଦେଵ ପରଂ ବ୍ରହ୍ମ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 55

ଵ୍ଯୋମାଦିପଞ୍ଚଭୂତସ୍ଥା ଯା ପ୍ରୀତିରନୁଭୂଯତେ ।

ସାପ୍ରୀତିରେଵ ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 56

ଦେହାଦିକୋଶଗା ସତ୍ତା ଯା ସା ଵ୍ଯୋମାଦିଭୂତଗା ।

ମାନୋଽଭାଵାନ୍ନ ତଦ୍ଭେଦଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 57

ଦେହାଵିକୋଶଗା ସ୍ଫୂର୍ତିର୍ଯା ସା ଵ୍ଯୋମାଦିଭୂତଗା ।

ମାନୋଽଭାଵା ନ ତଦ୍ଭେଦ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 58

ଦେହାଦିକୋଶଗା ପ୍ରୀତିର୍ଯା ସା ଵ୍ଯୋମାଦିଭୂତଗା ।

ମାନାଽଭାଵା ନ୍ନ ତଦ୍ଭେଦ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 59

ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦରୂପତ୍ଵାତ୍ ବ୍ରହ୍ମୈଵାଽତ୍ମା ନ ସଂଶଯଃ।

ପ୍ରମାଣକୋଟିସଙ୍ଘାନାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥60

ନ ଜୀଵବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ଭେଦଃ ସତ୍ତାରୂପେଣ ଵିଦ୍ଯତେ।

ସତ୍ତାଭେଦେ ନ ମାନଂ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥61

ନ ଜୀଵବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ଭେଦଃ ସ୍ଫୂର୍ତିରୂପେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ।

ସ୍ଫୂର୍ତିଭେଦେ ନ ମାନଂ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥62

ନ ଜୀଵବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ଭେଦଃ ପ୍ରିଯରୂପେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ।

ପ୍ରିଯଭେଦେ ନ ମାନଂ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 63

ନ ଜୀଵବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ଭେଦୋ ନାନା ରୂପେଣ ଵିଦ୍ଯତେ ।

ନାମ୍ନୋ ରୂପସ୍ଯ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 64

ନ ଜୀଵବ୍ରହ୍ମଣୋର୍ଭେଦଃ ପିଣ୍ଡବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡଭେଦତଃ ।

ଵ୍ଯଷ୍ଟେସ୍ସମଷ୍ଟେରେକତ୍ଵାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 65

ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ଯଂ ଜଗନ୍ମିଥ୍ଯା ଜୀଵୋ ବ୍ରହ୍ମୈଵ ନା¶ଃ ।

ଜୀଵନ୍ମୁକ୍ତସ୍ତୁ ତଦ୍ଵିଦ୍ଵାନ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 66

ନ ନାମରୂପେ ନିଯତେ ସର୍ଵତ୍ର ଵ୍ଯଭିଚାରତଃ ।

ଅନାମରୂପଂ ସର୍ଵଂ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 67

ଅନାମରୂପଂ ସକଲଂ ସନ୍ମଯଂ ଚିନ୍ମଯଂ ପରମ୍ ।

କୁତୋ ଭେଦଃ କୁତୋ ବନ୍ଧଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 68

ନ ତତ୍ତ୍ଵାତ୍କଥ୍ଯତେ ଲୋକୋ ନାମାଦ୍ଯୈର୍ଵ୍ଯଭିଚାରତଃ।

ଵଟୁର୍ଜରଠ ଇତ୍ଯାଦ୍ଯୈ ରିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 69

ନାମରୂପାତ୍ମକଂ ଵିଶ୍ଵମିନ୍ଦ୍ରଜାଲଂ ଵିଦୁର୍ବୁଧାଃ ।

ଅନାମତ୍ଵାଦଯୁକ୍ତତ୍ଵାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 70

ଅଭେଦଦର୍ଶନଂ ମୋକ୍ଷଃ ସଂସାଯେ ଭେଦଦର୍ଶନମ୍ ।

ସର୍ଵଵେଦାନ୍ତସିଦ୍ଧାନ୍ତଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 71

ନ ମତାଭିନିଵେଶିତ୍ଵାତ୍ ନ ଭାଷାଵେଶମାତ୍ରତଃ ।

ମୁକ୍ତି ର୍ଵିନାଽଽତ୍ମଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 72

ନ କାସ୍ଯପ୍ରତିଷିଦ୍ଧାଭିଃ କ୍ରିଯାଭି ମୋକ୍ଷଵାସନା ।

ଈଶ୍ଵରାନୁଗ୍ରହାତ୍ସା ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 73

ଅଵିଜ୍ଞାତେ ଜନ୍ମ ନଷ୍ଟଂ ଵିଜ୍ଞାତେ ଜନ୍ମ ସାର୍ଥକମ୍ ।

ଜ୍ଞାତୁରାତ୍ମା ନ ଦୂରେ ସ୍ଯାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 74

ଦଶମସ୍ଯ ପରିଜ୍ଞାନେନାଽଽଯାସୋଽସ୍ତି ଯଥାଃ ତଥା ।

ସ୍ଵସ୍ଥ ବ୍ରହ୍ମାତ୍ମଵିଜ୍ଞାନେ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 75

ଉପେକ୍ଷ୍ଯୋପାଧିକାନ୍ ଦୋଷାନ୍ ଗୃହ୍ଯନ୍ତେ ଵିଷମା ଯଥା ।

ଉପେକ୍ଷ୍ଯ ଦୃଶ୍ଯଂ ଯ ଦ୍ବ୍ରହ୍ମ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 76

ସୁଖମଲ୍ପଂ ବହୁଃ କ୍ଲେଶୋଵିଷଯମାହିଣାଂ ନୃଣାମ୍ ।

ଅନନ୍ତଂ ବ୍ରହ୍ମନିଷ୍ଠାନାଂ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 77

ଧନୈର୍ଵା ଧନଦୈଃ ପୁତ୍ରୈଃ ଦାରାଗାରସହୋଦରୈଃ ।

ଧୃଵଂ ପ୍ରାଣହରୈର୍ଦୁଃଖଂ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 78

ସୁପ୍ତେ ରୁତ୍ଥାଯ ସୁପ୍ତ୍ଯନ୍ତ୍ଯଂ ବ୍ରହ୍ମୈକଂ ପ୍ରଵିଚିନ୍ତ୍ଯତାମ୍ ।

ନାତିଦୂରେ ନୃଣାଂ ମୃତ୍ଯୁଃ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 79

ପଞ୍ଚାନାମପିକୋଶାନାଂ ମାଯାଽନର୍ଥାଵ୍ଯଯୋଚିତା ।

ତତ୍ସାକ୍ଷି ବ୍ରହ୍ମ ଵିଜ୍ଞାନ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 80

ଦଶମତ୍ଵପରିଜ୍ଞାନେ ନନଜ୍ଞସ୍ଯ ଯଥା ସୁଖମ୍ ।

ତଥା ଜୀଵସ୍ଯ ସତ୍ପ୍ରାପ୍ତୌ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 81

ନଵଭ୍ଯୋଽସ୍ତି ପରଂ ପ୍ରତ୍ଯକ୍ନସ ଵେଦ ପରଂ ପରମ୍ ।

ତଦ୍ଵିଜ୍ଞାନାଦ୍ଭଵେତ୍ତୁର୍ଯା ମୁକ୍ତି ର୍ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 82

ନଵାଽଽଭାସାନଵଜ୍ଞତ୍ଵାତ୍ ନଵୋପାଧୀନ୍ନଵାତ୍ମନା ।

ମିଥ୍ଯା ଜ୍ଞାତ୍ଵାଽଵଶିଷ୍ଟେ ତୁ ମୌନଂ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 83

ପରମେ ବ୍ରହ୍ମଣି ସ୍ଵସ୍ମିନ୍ ପ୍ରଵିଲାପ୍ଯାଽଖିଲଂ ଜଗତ୍ ।

ଗାଯନଦ୍ଵତମାନନ୍ଦଂ ଆସ୍ତେ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 84

ପ୍ରତିଲୋମାନୁଲୋମାଭ୍ଯାଂ ଵିଶ୍ଵାରୋପାପଵାଦଯୋଃ ।

ଚିନ୍ତନେ ଶିଷ୍ଯତେ ତତ୍ଵଂ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 85

ନାମରୂପାଭିମାନସ୍ଥାତ୍ ସଂସାରସର୍ଵଦେହିନାମ୍ ।

ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦଦୃଷ୍ଟିସ୍ତ୍ଯାତ୍ ମୁକ୍ତିର୍ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 86

ସଚିଦାନନ୍ଦସତ୍ଯତ୍ଵେ ମିଥ୍ଯାତ୍ଵେ ନାମରୂପଯୋଃ।

ଵିଜ୍ଞାତେ କିମିଦଂ ଜ୍ଞେଯଂ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ ॥ 86

ସାଲମ୍ବନଂ ନିରାଲମ୍ବଂ ସର୍ଵାଲମ୍ବାଵଲମ୍ବିତମ୍ ।

ଆଲମ୍ବେନାଽଖିଲାଲମ୍ବ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 88

ନ କୁର୍ଯା ନ୍ନ ଵିଜାନୀଯାତ୍ ସର୍ଵଂ ବ୍ରହ୍ମେତ୍ଯନୁସ୍ମରନ୍ ।

ଯଥା ସୁଖଂ ତଥା ତିଷ୍ଠେତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 89

ସ୍ଵକର୍ମପାଶଵଶଗଃ ପ୍ରାଜ୍ଞୋଽନ୍ଯୋ ଵା ଜନୋ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।

ପ୍ରାଜ୍ଞସ୍ସୁଖଂ ନଯେତ୍କାଲ ମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 90

ନ ଵିଦ୍ଵାନ୍ ସନ୍ତପେ ଚିତ୍ତଂ କରଣାକରଣେ ଧ୍ରୁଵମ୍ ।

ସର୍ଵମାତ୍ମେତି ଵିଜ୍ଞାନାତ୍ ଇତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ. ॥ 91

ନୈଵାସ୍ସ୍ଭାସଂ ସ୍ପୃଶେତ୍କର୍ମମିଥ୍ଯୋପାଧିମପି ସ୍ଵଯମ୍ ।

କୁତୋଽଧିଷ୍ଠାନମତ୍ଯଚ୍ଛମିତି ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥ 92

ଅହୋଽସ୍ମାକ ମଲଂ ମୋହୈରାତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମେତି ନିର୍ଭଯମ୍ ।

ଶ୍ରୁତିଭେରୀରଵୋଽଦ୍ଯାଽପି ଶ୍ରୂଯତେ ଶ୍ରୁତିରଞ୍ଜନଃ ॥ 93

ଵେଦାନ୍ତଭେରୀଝଵାରଃ ପ୍ରତିଵାଦିଭଯଙ୍କରଃ ।

ଶ୍ରୂଯତାଂ ବ୍ରାହ୍ମଣୈଃ ଶ୍ରୀମଦ୍ଦକ୍ଷିଣାମୂର୍ତ୍ଯନୁଗ୍ରହାତ୍ ॥ 94

ଇତି ଶ୍ରୀମତ୍ପରମହଂସ ପରିଵ୍ରାଜକାଚାର୍ଯ ଶ୍ରୀମଚ୍ଛଙ୍କର-

ଭଗଵତ୍ପୂଜ୍ଯପାଦକୃତିଷୁ ଵେଦାନ୍ତଡିଣ୍ଡିମଃ॥

Roman (IAST) Transliteration

vedāntaḍiṇḍimāstatvamekamuddhoṣayanti yat |

āstāṃ purastāntattejo dakṣiṇāmūrtisañjñitam || 1

ātmā'nātmā padārthau dvau bhoktṛbhogyatvalakṣaṇau |

brahmevā''tmāna dehādiriti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 2

jñānā'jñāne padārthoṃ dvāvātmano bandhamuktidau |

jñānānmukti nirbandho'nyaditi vedāntaḍiṇḍimaḥ || 3

jñātṛ jñeyaṃ padārthau dvau bhāsya bhāsakalakṣaṇau |

jñātā brahma jagat jñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 4

sukhaduḥkhe padārthau dvau priyavipriyakārakau |

sukhaṃ brahma jagahuḥkha miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 5

samaṣṭivyaṣṭirūpau dvau padārthau sarvasammatau |

samaṣṭirīśvaro vyaṣṭirjīvo vedāntaḍiṇḍimaḥ || 6

jñānaṃ karma padārthau dvau vastukatrātma tantrakau |

jñānānmokṣo na karmabhya iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 7

śrotavyā'śravyarūpī dvau padārthoṃ sukhaduḥkhadau |

śrotavyaṃ brahma naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 8

cintyā'cintye padāthau dvau viśrānti śrāntidāyakau |

cintyaṃ brahma paraṃ nā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 9

dhyeyā'dhveye padārthau dvau dvau dhīsamādhyasamādhidau |

dhyātavyaṃ brahma naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 10

yogino bhogino vā'pi tyāgino rāgiṇo'pi ca |

jñānānmokṣo na sandeha iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 11

na varṇāśrama saṅketaiḥ na kopāsanādibhiḥ|

brahmajñānaṃ vinā mokṣaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 12

asatyassarvasaṃsāro rasāmāsādidūṣitaḥ |

upekṣyo brahma vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 13

vṛthā kriyāṃ vṛthā'lāpān vṛthāvādān manorathān |

tyatvaikaṃ brahma vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 14

sthito brahmātmanā jīvo brahma jīvātmanā sthitam |

iti sampaśyatāṃ mukti riti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 15

jīvo brahmātmanā jñeyo jñeyaṃ jīvātmanā param |

muktista daikyavijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 16

sarvātmanā paraṃ brahma śroturātmatayā sthitam |

nā''yāsa stava vijñaptau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 17

aihikaṃ cā''mudhmikaṃ ca tāpāntaṃ karmasañcayam |

tyatvā brahmaiva vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 18

advaitadvaitavādau dvau sūkṣmasthūladaśāṃ gatau |

advaitavādānmokṣassyā diti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||19

karmiṇo vinivartante nivartanta upāsakāḥ|

jñānino na nivartante iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 20

parokṣā'satphalaṃ karmajñānaṃ pratyakṣasatphalam |

jñānamevā'bhyasettasmāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||21

vṛthā śramo'yaṃ viduṣā vṛthā'yaṃ-karmiṇāṃ śramaḥ |

yadi na brahmavijñānaṃ iti || vedāntaḍiṇḍimaḥ || 22

alaṃ yāgairalaṃ yogairalaṃ bhogai ralaṃ dhanaiḥ |

parasminbrahmaṇi jñāta iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||23

alaṃ vedairalaṃ śāstrairalamaṃ smṛtipurāṇakaiḥ |

paramātmani vijñāte iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 24

narcā na yajuṣo'rtho'sti na sānnartho'ti kaścana |

jāte brahmātmavijñāne iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 25

karmāṇi cittaśuddhyarthaṃ maikāgryārtha mupāsanam |

mokṣārthaṃ brahmavijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 26

sañcitāgāmikarmāṇi dahyante jñānakarmaṇā |

prārabdhānubhavānmokṣa iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 27

na puṇyakarmaṇā vṛddhiḥ na hāniḥ pāpakarmaṇā |

nityāsaṅgātmaniṣṭhānāmiti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 28

dṛgdṛśyau dvau padārthau tau parasparavilakṣaṇau |

dṛgbrahma dṛśyaṃ māyā syāditi vedāntaḍiṇḍimaḥ || 29

avidyopādhiko jīvo māyopādhika īśvaraḥ |

māyā'vidyāguṇātītaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 30

buddhipūrvā'buddhipūrvakṛtānāṃ pāpakarmaṇām |

prāyaścittamahojñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 31

sākāraṃ ca nirākāraṃ nirguṇaṃ ca guṇātmakam |

tattvaṃ tatparamaṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 32

dvijatvaṃ vidhyanuṣṭhānāt vipratvaṃ vedapāṭhataḥ |

brāhmaṇyaṃ brahmavijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 33

sarvātmanā sthitaṃ brahma sarvaṃ brahmātmanā sthitam |

na kāryaṃ kāraṇādbhinna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 34

sattāsphuraṇasaukhyāni bhāsante sarvavastuṣu |

tasmādbrahmamayaṃ sarva miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 35

avasthātritayaṃ yasya krīḍābhūmitayā sthitam |

tadeva brahma jānīyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 36

yannā''dau yaśca nā'styante tanmadhye bhātamapyasat |

ato mithyā jagatsarvamiti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 37

yadastyādau yadastyante yanmadhye bhāti tatsvayam |

praukamidaṃ satya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 38

puruṣārthatrayāviṣṭāḥ puruṣāḥ paśavo dhṛvam |

mokṣārthī puruṣaḥ śreṣṭhaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 39

ghaṭakuḍyādikaṃ sarvaṃ mṛttikāmātrameva ca |

tathā brahma jagatsarva miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 40

ṣaṇṇihatya trayaṃ hitvā dvayaṃ bhisvā'khilāgatim |

ekaṃ buddhā''śrute mokṣa miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 41

bhitvā ṣaṭ pañca bhittvā'tha bhiśvā'tha caturakhikam |

dvayaṃ hitvā śrayedeka miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 42

deho nāha mahaṃ dehī dehasākṣīti niścayāt |

janmamṛtyupahīṇo'sau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 43

prāṇonāhamahaṃ devaḥ prāṇassākṣīti niścayāt |

kṣutpipāsopaśānti ssyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 44

mano nā'ha mahaṃ devo manassākṣīti niścayāt |

śokamohāpahānirasyāt vedāntaḍiṇḍimaḥ || 45

buddhirnā'hamahaṃ devo buddhisākṣīti niścayāt |

kartṛbhāvanirvṛttissyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 46

nājñānaṃ syāmahaṃ devo'jñānasākṣīti niścayāt |

sarvānarthanivṛttisyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 47

ahaṃ sākṣīti yo vidyāt vivicyaivaṃ puna: punaḥ |

sa eva mukto'sau vidvān iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 48

nāhaṃ māyā na tatkāryaṃ na sākṣī paramo'smyaham |

iti nissaṃśayajñānāt muktirve vedāntaḍiṇḍimaḥ || 49

nā'haṃ sarva mahaṃ sarvaṃ mayi sarvamiti sphuṭam |

jñāte tatve kuto duḥkha miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 50

dehādipañcakośasthā yā sattā pratibhāsate |

sā sattāsstmā na sandeha iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 51

dehādipañcakośasthā yā sphūrti ranubhūyate |

sā sphūrtirātmā naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 52

dehādipañcakośasthā yā prītiranubhūyate |

sā prītirātmā kūṭasthaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 53

vyomādipañcabhūtasthā yāsattā bhāsate nṛṇām |

sā sattā paramaṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 54

vyomādipañcabhūtasthā yā cidekā'nubhūyate |

sā cideva paraṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 55

vyomādipañcabhūtasthā yā prītiranubhūyate |

sāprītireva brahma syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 56

dehādikośagā sattā yā sā vyomādibhūtagā |

māno'bhāvānna tadbhedaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 57

dehāvikośagā sphūrtiryā sā vyomādibhūtagā |

māno'bhāvā na tadbheda iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 58

dehādikośagā prītiryā sā vyomādibhūtagā |

mānā'bhāvā nna tadbheda iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 59

saccidānandarūpatvāt brahmaivā'tmā na saṃśayaḥ|

pramāṇakoṭisaṅghānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ||60

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sattārūpeṇa vidyate|

sattābhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ||61

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sphūrtirūpeṇa vidyate |

sphūrtibhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||62

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ priyarūpeṇa vidyate |

priyabhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 63

na jīvabrahmaṇorbhedo nānā rūpeṇa vidyate |

nāmno rūpasya mithyātvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 64

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ piṇḍabrahmāṇḍabhedataḥ |

vyaṣṭessamaṣṭerekatvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 65

brahma satyaṃ jaganmithyā jīvo brahmaiva nā¶ḥ |

jīvanmuktastu tadvidvān iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 66

na nāmarūpe niyate sarvatra vyabhicārataḥ |

anāmarūpaṃ sarvaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 67

anāmarūpaṃ sakalaṃ sanmayaṃ cinmayaṃ param |

kuto bhedaḥ kuto bandhaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 68

na tattvātkathyate loko nāmādyairvyabhicārataḥ|

vaṭurjaraṭha ityādyai riti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 69

nāmarūpātmakaṃ viśvamindrajālaṃ vidurbudhāḥ |

anāmatvādayuktatvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 70

abhedadarśanaṃ mokṣaḥ saṃsāye bhedadarśanam |

sarvavedāntasiddhāntaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 71

na matābhiniveśitvāt na bhāṣāveśamātrataḥ |

mukti rvinā''tmavijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 72

na kāsyapratiṣiddhābhiḥ kriyābhi mokṣavāsanā |

īśvarānugrahātsā syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 73

avijñāte janma naṣṭaṃ vijñāte janma sārthakam |

jñāturātmā na dūre syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 74

daśamasya parijñānenā''yāso'sti yathāḥ tathā |

svastha brahmātmavijñāne iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 75

upekṣyopādhikān doṣān gṛhyante viṣamā yathā |

upekṣya dṛśyaṃ ya dbrahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 76

sukhamalpaṃ bahuḥ kleśoviṣayamāhiṇāṃ nṛṇām |

anantaṃ brahmaniṣṭhānāṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 77

dhanairvā dhanadaiḥ putraiḥ dārāgārasahodaraiḥ |

dhṛvaṃ prāṇaharairduḥkhaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 78

supte rutthāya suptyantyaṃ brahmaikaṃ pravicintyatām |

nātidūre nṛṇāṃ mṛtyuḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 79

pañcānāmapikośānāṃ māyā'narthāvyayocitā |

tatsākṣi brahma vijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 80

daśamatvaparijñāne nanajñasya yathā sukham |

tathā jīvasya satprāptau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 81

navabhyo'sti paraṃ pratyaknasa veda paraṃ param |

tadvijñānādbhavetturyā mukti rvedāntaḍiṇḍimaḥ || 82

navā''bhāsānavajñatvāt navopādhīnnavātmanā |

mithyā jñātvā'vaśiṣṭe tu maunaṃ vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 83

parame brahmaṇi svasmin pravilāpyā'khilaṃ jagat |

gāyanadvatamānandaṃ āste vedāntaḍiṇḍimaḥ || 84

pratilomānulomābhyāṃ viśvāropāpavādayoḥ |

cintane śiṣyate tatvaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 85

nāmarūpābhimānasthāt saṃsārasarvadehinām |

saccidānandadṛṣṭistyāt muktirvedāntaḍiṇḍimaḥ || 86

sacidānandasatyatve mithyātve nāmarūpayoḥ|

vijñāte kimidaṃ jñeyaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 86

sālambanaṃ nirālambaṃ sarvālambāvalambitam |

ālambenā'khilālamba miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 88

na kuryā nna vijānīyāt sarvaṃ brahmetyanusmaran |

yathā sukhaṃ tathā tiṣṭhet iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 89

svakarmapāśavaśagaḥ prājño'nyo vā jano dhruvam |

prājñassukhaṃ nayetkāla miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 90

na vidvān santape cittaṃ karaṇākaraṇe dhruvam |

sarvamātmeti vijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ. || 91

naivāssbhāsaṃ spṛśetkarmamithyopādhimapi svayam |

kuto'dhiṣṭhānamatyacchamiti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 92

aho'smāka malaṃ mohairātmā brahmeti nirbhayam |

śrutibherīravo'dyā'pi śrūyate śrutirañjanaḥ || 93

vedāntabherījhavāraḥ prativādibhayaṅkaraḥ |

śrūyatāṃ brāhmaṇaiḥ śrīmaddakṣiṇāmūrtyanugrahāt || 94

iti śrīmatparamahaṃsa parivrājakācārya śrīmacchaṅkara-

bhagavatpūjyapādakṛtiṣu vedāntaḍiṇḍimaḥ||

Sanskrit — Devanagari (original)

वेदान्तडिण्डिमास्तत्वमेकमुद्धोषयन्ति यत् ।

आस्तां पुरस्तान्तत्तेजो दक्षिणामूर्तिसञ्ज्ञितम् ॥ 1

आत्माऽनात्मा पदार्थौ द्वौ भोक्तृभोग्यत्वलक्षणौ ।

ब्रह्मेवाऽऽत्मान देहादिरिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 2

ज्ञानाऽज्ञाने पदार्थों द्वावात्मनो बन्धमुक्तिदौ ।

ज्ञानान्मुक्ति निर्बन्धोऽन्यदिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 3

ज्ञातृ ज्ञेयं पदार्थौ द्वौ भास्य भासकलक्षणौ ।

ज्ञाता ब्रह्म जगत् ज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 4

सुखदुःखे पदार्थौ द्वौ प्रियविप्रियकारकौ ।

सुखं ब्रह्म जगहुःख मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 5

समष्टिव्यष्टिरूपौ द्वौ पदार्थौ सर्वसम्मतौ ।

समष्टिरीश्वरो व्यष्टिर्जीवो वेदान्तडिण्डिमः ॥ 6

ज्ञानं कर्म पदार्थौ द्वौ वस्तुकत्रात्म तन्त्रकौ ।

ज्ञानान्मोक्षो न कर्मभ्य इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 7

श्रोतव्याऽश्रव्यरूपी द्वौ पदार्थों सुखदुःखदौ ।

श्रोतव्यं ब्रह्म नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 8

चिन्त्याऽचिन्त्ये पदाथौ द्वौ विश्रान्ति श्रान्तिदायकौ ।

चिन्त्यं ब्रह्म परं नाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 9

ध्येयाऽध्वेये पदार्थौ द्वौ द्वौ धीसमाध्यसमाधिदौ ।

ध्यातव्यं ब्रह्म नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 10

योगिनो भोगिनो वाऽपि त्यागिनो रागिणोऽपि च ।

ज्ञानान्मोक्षो न सन्देह इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 11

न वर्णाश्रम सङ्केतैः न कोपासनादिभिः।

ब्रह्मज्ञानं विना मोक्षः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 12

असत्यस्सर्वसंसारो रसामासादिदूषितः ।

उपेक्ष्यो ब्रह्म विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 13

वृथा क्रियां वृथाऽलापान् वृथावादान् मनोरथान् ।

त्यत्वैकं ब्रह्म विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 14

स्थितो ब्रह्मात्मना जीवो ब्रह्म जीवात्मना स्थितम् ।

इति सम्पश्यतां मुक्ति रिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 15

जीवो ब्रह्मात्मना ज्ञेयो ज्ञेयं जीवात्मना परम् ।

मुक्तिस्त दैक्यविज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 16

सर्वात्मना परं ब्रह्म श्रोतुरात्मतया स्थितम् ।

नाऽऽयास स्तव विज्ञप्तौ इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 17

ऐहिकं चाऽऽमुध्मिकं च तापान्तं कर्मसञ्चयम् ।

त्यत्वा ब्रह्मैव विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 18

अद्वैतद्वैतवादौ द्वौ सूक्ष्मस्थूलदशां गतौ ।

अद्वैतवादान्मोक्षस्स्या दिति वेदान्तडिण्डिमः ॥19

कर्मिणो विनिवर्तन्ते निवर्तन्त उपासकाः।

ज्ञानिनो न निवर्तन्ते इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 20

परोक्षाऽसत्फलं कर्मज्ञानं प्रत्यक्षसत्फलम् ।

ज्ञानमेवाऽभ्यसेत्तस्मात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥21

वृथा श्रमोऽयं विदुषा वृथाऽयं-कर्मिणां श्रमः ।

यदि न ब्रह्मविज्ञानं इति ॥ वेदान्तडिण्डिमः ॥ 22

अलं यागैरलं योगैरलं भोगै रलं धनैः ।

परस्मिन्ब्रह्मणि ज्ञात इति वेदान्तडिण्डिमः ॥23

अलं वेदैरलं शास्त्रैरलमं स्मृतिपुराणकैः ।

परमात्मनि विज्ञाते इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 24

नर्चा न यजुषोऽर्थोऽस्ति न सान्नर्थोऽति कश्चन ।

जाते ब्रह्मात्मविज्ञाने इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 25

कर्माणि चित्तशुद्ध्यर्थं मैकाग्र्यार्थ मुपासनम् ।

मोक्षार्थं ब्रह्मविज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 26

सञ्चितागामिकर्माणि दह्यन्ते ज्ञानकर्मणा ।

प्रारब्धानुभवान्मोक्ष इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 27

न पुण्यकर्मणा वृद्धिः न हानिः पापकर्मणा ।

नित्यासङ्गात्मनिष्ठानामिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 28

दृग्दृश्यौ द्वौ पदार्थौ तौ परस्परविलक्षणौ ।

दृग्ब्रह्म दृश्यं माया स्यादिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 29

अविद्योपाधिको जीवो मायोपाधिक ईश्वरः ।

मायाऽविद्यागुणातीतः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 30

बुद्धिपूर्वाऽबुद्धिपूर्वकृतानां पापकर्मणाम् ।

प्रायश्चित्तमहोज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 31

साकारं च निराकारं निर्गुणं च गुणात्मकम् ।

तत्त्वं तत्परमं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 32

द्विजत्वं विध्यनुष्ठानात् विप्रत्वं वेदपाठतः ।

ब्राह्मण्यं ब्रह्मविज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 33

सर्वात्मना स्थितं ब्रह्म सर्वं ब्रह्मात्मना स्थितम् ।

न कार्यं कारणाद्भिन्न मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 34

सत्तास्फुरणसौख्यानि भासन्ते सर्ववस्तुषु ।

तस्माद्ब्रह्ममयं सर्व मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 35

अवस्थात्रितयं यस्य क्रीडाभूमितया स्थितम् ।

तदेव ब्रह्म जानीयात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 36

यन्नाऽऽदौ यश्च नाऽस्त्यन्ते तन्मध्ये भातमप्यसत् ।

अतो मिथ्या जगत्सर्वमिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 37

यदस्त्यादौ यदस्त्यन्ते यन्मध्ये भाति तत्स्वयम् ।

प्रौकमिदं सत्य मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 38

पुरुषार्थत्रयाविष्टाः पुरुषाः पशवो धृवम् ।

मोक्षार्थी पुरुषः श्रेष्ठः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 39

घटकुड्यादिकं सर्वं मृत्तिकामात्रमेव च ।

तथा ब्रह्म जगत्सर्व मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 40

षण्णिहत्य त्रयं हित्वा द्वयं भिस्वाऽखिलागतिम् ।

एकं बुद्धाऽऽश्रुते मोक्ष मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 41

भित्वा षट् पञ्च भित्त्वाऽथ भिश्वाऽथ चतुरखिकम् ।

द्वयं हित्वा श्रयेदेक मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 42

देहो नाह महं देही देहसाक्षीति निश्चयात् ।

जन्ममृत्युपहीणोऽसौ इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 43

प्राणोनाहमहं देवः प्राणस्साक्षीति निश्चयात् ।

क्षुत्पिपासोपशान्ति स्स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 44

मनो नाऽह महं देवो मनस्साक्षीति निश्चयात् ।

शोकमोहापहानिरस्यात् वेदान्तडिण्डिमः ॥ 45

बुद्धिर्नाऽहमहं देवो बुद्धिसाक्षीति निश्चयात् ।

कर्तृभावनिर्वृत्तिस्स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 46

नाज्ञानं स्यामहं देवोऽज्ञानसाक्षीति निश्चयात् ।

सर्वानर्थनिवृत्तिस्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 47

अहं साक्षीति यो विद्यात् विविच्यैवं पुन: पुनः ।

स एव मुक्तोऽसौ विद्वान् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 48

नाहं माया न तत्कार्यं न साक्षी परमोऽस्म्यहम् ।

इति निस्संशयज्ञानात् मुक्तिर्वे वेदान्तडिण्डिमः ॥ 49

नाऽहं सर्व महं सर्वं मयि सर्वमिति स्फुटम् ।

ज्ञाते तत्वे कुतो दुःख मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 50

देहादिपञ्चकोशस्था या सत्ता प्रतिभासते ।

सा सत्तास्स्त्मा न सन्देह इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 51

देहादिपञ्चकोशस्था या स्फूर्ति रनुभूयते ।

सा स्फूर्तिरात्मा नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 52

देहादिपञ्चकोशस्था या प्रीतिरनुभूयते ।

सा प्रीतिरात्मा कूटस्थः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 53

व्योमादिपञ्चभूतस्था यासत्ता भासते नृणाम् ।

सा सत्ता परमं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 54

व्योमादिपञ्चभूतस्था या चिदेकाऽनुभूयते ।

सा चिदेव परं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 55

व्योमादिपञ्चभूतस्था या प्रीतिरनुभूयते ।

साप्रीतिरेव ब्रह्म स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 56

देहादिकोशगा सत्ता या सा व्योमादिभूतगा ।

मानोऽभावान्न तद्भेदः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 57

देहाविकोशगा स्फूर्तिर्या सा व्योमादिभूतगा ।

मानोऽभावा न तद्भेद इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 58

देहादिकोशगा प्रीतिर्या सा व्योमादिभूतगा ।

मानाऽभावा न्न तद्भेद इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 59

सच्चिदानन्दरूपत्वात् ब्रह्मैवाऽत्मा न संशयः।

प्रमाणकोटिसङ्घानात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥60

न जीवब्रह्मणोर्भेदः सत्तारूपेण विद्यते।

सत्ताभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥61

न जीवब्रह्मणोर्भेदः स्फूर्तिरूपेण विद्यते ।

स्फूर्तिभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥62

न जीवब्रह्मणोर्भेदः प्रियरूपेण विद्यते ।

प्रियभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 63

न जीवब्रह्मणोर्भेदो नाना रूपेण विद्यते ।

नाम्नो रूपस्य मिथ्यात्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 64

न जीवब्रह्मणोर्भेदः पिण्डब्रह्माण्डभेदतः ।

व्यष्टेस्समष्टेरेकत्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 65

ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या जीवो ब्रह्मैव ना¶ः ।

जीवन्मुक्तस्तु तद्विद्वान् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 66

न नामरूपे नियते सर्वत्र व्यभिचारतः ।

अनामरूपं सर्वं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 67

अनामरूपं सकलं सन्मयं चिन्मयं परम् ।

कुतो भेदः कुतो बन्धः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 68

न तत्त्वात्कथ्यते लोको नामाद्यैर्व्यभिचारतः।

वटुर्जरठ इत्याद्यै रिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 69

नामरूपात्मकं विश्वमिन्द्रजालं विदुर्बुधाः ।

अनामत्वादयुक्तत्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 70

अभेददर्शनं मोक्षः संसाये भेददर्शनम् ।

सर्ववेदान्तसिद्धान्तः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 71

न मताभिनिवेशित्वात् न भाषावेशमात्रतः ।

मुक्ति र्विनाऽऽत्मविज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 72

न कास्यप्रतिषिद्धाभिः क्रियाभि मोक्षवासना ।

ईश्वरानुग्रहात्सा स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 73

अविज्ञाते जन्म नष्टं विज्ञाते जन्म सार्थकम् ।

ज्ञातुरात्मा न दूरे स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 74

दशमस्य परिज्ञानेनाऽऽयासोऽस्ति यथाः तथा ।

स्वस्थ ब्रह्मात्मविज्ञाने इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 75

उपेक्ष्योपाधिकान् दोषान् गृह्यन्ते विषमा यथा ।

उपेक्ष्य दृश्यं य द्ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 76

सुखमल्पं बहुः क्लेशोविषयमाहिणां नृणाम् ।

अनन्तं ब्रह्मनिष्ठानां इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 77

धनैर्वा धनदैः पुत्रैः दारागारसहोदरैः ।

धृवं प्राणहरैर्दुःखं इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 78

सुप्ते रुत्थाय सुप्त्यन्त्यं ब्रह्मैकं प्रविचिन्त्यताम् ।

नातिदूरे नृणां मृत्युः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 79

पञ्चानामपिकोशानां मायाऽनर्थाव्ययोचिता ।

तत्साक्षि ब्रह्म विज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 80

दशमत्वपरिज्ञाने ननज्ञस्य यथा सुखम् ।

तथा जीवस्य सत्प्राप्तौ इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 81

नवभ्योऽस्ति परं प्रत्यक्नस वेद परं परम् ।

तद्विज्ञानाद्भवेत्तुर्या मुक्ति र्वेदान्तडिण्डिमः ॥ 82

नवाऽऽभासानवज्ञत्वात् नवोपाधीन्नवात्मना ।

मिथ्या ज्ञात्वाऽवशिष्टे तु मौनं वेदान्तडिण्डिमः॥ 83

परमे ब्रह्मणि स्वस्मिन् प्रविलाप्याऽखिलं जगत् ।

गायनद्वतमानन्दं आस्ते वेदान्तडिण्डिमः ॥ 84

प्रतिलोमानुलोमाभ्यां विश्वारोपापवादयोः ।

चिन्तने शिष्यते तत्वं इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 85

नामरूपाभिमानस्थात् संसारसर्वदेहिनाम् ।

सच्चिदानन्ददृष्टिस्त्यात् मुक्तिर्वेदान्तडिण्डिमः ॥ 86

सचिदानन्दसत्यत्वे मिथ्यात्वे नामरूपयोः।

विज्ञाते किमिदं ज्ञेयं इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 86

सालम्बनं निरालम्बं सर्वालम्बावलम्बितम् ।

आलम्बेनाऽखिलालम्ब मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 88

न कुर्या न्न विजानीयात् सर्वं ब्रह्मेत्यनुस्मरन् ।

यथा सुखं तथा तिष्ठेत् इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 89

स्वकर्मपाशवशगः प्राज्ञोऽन्यो वा जनो ध्रुवम् ।

प्राज्ञस्सुखं नयेत्काल मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 90

न विद्वान् सन्तपे चित्तं करणाकरणे ध्रुवम् ।

सर्वमात्मेति विज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः. ॥ 91

नैवास्स्भासं स्पृशेत्कर्ममिथ्योपाधिमपि स्वयम् ।

कुतोऽधिष्ठानमत्यच्छमिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 92

अहोऽस्माक मलं मोहैरात्मा ब्रह्मेति निर्भयम् ।

श्रुतिभेरीरवोऽद्याऽपि श्रूयते श्रुतिरञ्जनः ॥ 93

वेदान्तभेरीझवारः प्रतिवादिभयङ्करः ।

श्रूयतां ब्राह्मणैः श्रीमद्दक्षिणामूर्त्यनुग्रहात् ॥ 94

इति श्रीमत्परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमच्छङ्कर-

भगवत्पूज्यपादकृतिषु वेदान्तडिण्डिमः॥