Vedanta Dindimah — Gujarati Script

વેદાન્તડિણ્ડિમાસ્તત્વમેકમુદ્ધોષયન્તિ યત્ ।

આસ્તાં પુરસ્તાન્તત્તેજો દક્ષિણામૂર્તિસઞ્જ્ઞિતમ્ ॥ 1

આત્માઽનાત્મા પદાર્થૌ દ્વૌ ભોક્તૃભોગ્યત્વલક્ષણૌ ।

બ્રહ્મેવાઽઽત્માન દેહાદિરિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 2

જ્ઞાનાઽજ્ઞાને પદાર્થોં દ્વાવાત્મનો બન્ધમુક્તિદૌ ।

જ્ઞાનાન્મુક્તિ નિર્બન્ધોઽન્યદિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 3

જ્ઞાતૃ જ્ઞેયં પદાર્થૌ દ્વૌ ભાસ્ય ભાસકલક્ષણૌ ।

જ્ઞાતા બ્રહ્મ જગત્ જ્ઞેય મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 4

સુખદુઃખે પદાર્થૌ દ્વૌ પ્રિયવિપ્રિયકારકૌ ।

સુખં બ્રહ્મ જગહુઃખ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 5

સમષ્ટિવ્યષ્ટિરૂપૌ દ્વૌ પદાર્થૌ સર્વસમ્મતૌ ।

સમષ્ટિરીશ્વરો વ્યષ્ટિર્જીવો વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 6

જ્ઞાનં કર્મ પદાર્થૌ દ્વૌ વસ્તુકત્રાત્મ તન્ત્રકૌ ।

જ્ઞાનાન્મોક્ષો ન કર્મભ્ય ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 7

શ્રોતવ્યાઽશ્રવ્યરૂપી દ્વૌ પદાર્થોં સુખદુઃખદૌ ।

શ્રોતવ્યં બ્રહ્મ નૈવાઽન્ય દિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 8

ચિન્ત્યાઽચિન્ત્યે પદાથૌ દ્વૌ વિશ્રાન્તિ શ્રાન્તિદાયકૌ ।

ચિન્ત્યં બ્રહ્મ પરં નાઽન્ય દિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 9

ધ્યેયાઽધ્વેયે પદાર્થૌ દ્વૌ દ્વૌ ધીસમાધ્યસમાધિદૌ ।

ધ્યાતવ્યં બ્રહ્મ નૈવાઽન્ય દિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 10

યોગિનો ભોગિનો વાઽપિ ત્યાગિનો રાગિણોઽપિ ચ ।

જ્ઞાનાન્મોક્ષો ન સન્દેહ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 11

ન વર્ણાશ્રમ સઙ્કેતૈઃ ન કોપાસનાદિભિઃ।

બ્રહ્મજ્ઞાનં વિના મોક્ષઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 12

અસત્યસ્સર્વસંસારો રસામાસાદિદૂષિતઃ ।

ઉપેક્ષ્યો બ્રહ્મ વિજ્ઞેય મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 13

વૃથા ક્રિયાં વૃથાઽલાપાન્ વૃથાવાદાન્ મનોરથાન્ ।

ત્યત્વૈકં બ્રહ્મ વિજ્ઞેય મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 14

સ્થિતો બ્રહ્માત્મના જીવો બ્રહ્મ જીવાત્મના સ્થિતમ્ ।

ઇતિ સમ્પશ્યતાં મુક્તિ રિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 15

જીવો બ્રહ્માત્મના જ્ઞેયો જ્ઞેયં જીવાત્મના પરમ્ ।

મુક્તિસ્ત દૈક્યવિજ્ઞાન મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 16

સર્વાત્મના પરં બ્રહ્મ શ્રોતુરાત્મતયા સ્થિતમ્ ।

નાઽઽયાસ સ્તવ વિજ્ઞપ્તૌ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 17

ઐહિકં ચાઽઽમુધ્મિકં ચ તાપાન્તં કર્મસઞ્ચયમ્ ।

ત્યત્વા બ્રહ્મૈવ વિજ્ઞેય મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 18

અદ્વૈતદ્વૈતવાદૌ દ્વૌ સૂક્ષ્મસ્થૂલદશાં ગતૌ ।

અદ્વૈતવાદાન્મોક્ષસ્સ્યા દિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥19

કર્મિણો વિનિવર્તન્તે નિવર્તન્ત ઉપાસકાઃ।

જ્ઞાનિનો ન નિવર્તન્તે ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 20

પરોક્ષાઽસત્ફલં કર્મજ્ઞાનં પ્રત્યક્ષસત્ફલમ્ ।

જ્ઞાનમેવાઽભ્યસેત્તસ્માત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥21

વૃથા શ્રમોઽયં વિદુષા વૃથાઽયં-કર્મિણાં શ્રમઃ ।

યદિ ન બ્રહ્મવિજ્ઞાનં ઇતિ ॥ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 22

અલં યાગૈરલં યોગૈરલં ભોગૈ રલં ધનૈઃ ।

પરસ્મિન્બ્રહ્મણિ જ્ઞાત ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥23

અલં વેદૈરલં શાસ્ત્રૈરલમં સ્મૃતિપુરાણકૈઃ ।

પરમાત્મનિ વિજ્ઞાતે ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 24

નર્ચા ન યજુષોઽર્થોઽસ્તિ ન સાન્નર્થોઽતિ કશ્ચન ।

જાતે બ્રહ્માત્મવિજ્ઞાને ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 25

કર્માણિ ચિત્તશુદ્ધ્યર્થં મૈકાગ્ર્યાર્થ મુપાસનમ્ ।

મોક્ષાર્થં બ્રહ્મવિજ્ઞાન મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 26

સઞ્ચિતાગામિકર્માણિ દહ્યન્તે જ્ઞાનકર્મણા ।

પ્રારબ્ધાનુભવાન્મોક્ષ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 27

ન પુણ્યકર્મણા વૃદ્ધિઃ ન હાનિઃ પાપકર્મણા ।

નિત્યાસઙ્ગાત્મનિષ્ઠાનામિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 28

દૃગ્દૃશ્યૌ દ્વૌ પદાર્થૌ તૌ પરસ્પરવિલક્ષણૌ ।

દૃગ્બ્રહ્મ દૃશ્યં માયા સ્યાદિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 29

અવિદ્યોપાધિકો જીવો માયોપાધિક ઈશ્વરઃ ।

માયાઽવિદ્યાગુણાતીતઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 30

બુદ્ધિપૂર્વાઽબુદ્ધિપૂર્વકૃતાનાં પાપકર્મણામ્ ।

પ્રાયશ્ચિત્તમહોજ્ઞાન મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 31

સાકારં ચ નિરાકારં નિર્ગુણં ચ ગુણાત્મકમ્ ।

તત્ત્વં તત્પરમં બ્રહ્મ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 32

દ્વિજત્વં વિધ્યનુષ્ઠાનાત્ વિપ્રત્વં વેદપાઠતઃ ।

બ્રાહ્મણ્યં બ્રહ્મવિજ્ઞાનાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 33

સર્વાત્મના સ્થિતં બ્રહ્મ સર્વં બ્રહ્માત્મના સ્થિતમ્ ।

ન કાર્યં કારણાદ્ભિન્ન મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 34

સત્તાસ્ફુરણસૌખ્યાનિ ભાસન્તે સર્વવસ્તુષુ ।

તસ્માદ્બ્રહ્મમયં સર્વ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 35

અવસ્થાત્રિતયં યસ્ય ક્રીડાભૂમિતયા સ્થિતમ્ ।

તદેવ બ્રહ્મ જાનીયાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 36

યન્નાઽઽદૌ યશ્ચ નાઽસ્ત્યન્તે તન્મધ્યે ભાતમપ્યસત્ ।

અતો મિથ્યા જગત્સર્વમિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 37

યદસ્ત્યાદૌ યદસ્ત્યન્તે યન્મધ્યે ભાતિ તત્સ્વયમ્ ।

પ્રૌકમિદં સત્ય મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 38

પુરુષાર્થત્રયાવિષ્ટાઃ પુરુષાઃ પશવો ધૃવમ્ ।

મોક્ષાર્થી પુરુષઃ શ્રેષ્ઠઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 39

ઘટકુડ્યાદિકં સર્વં મૃત્તિકામાત્રમેવ ચ ।

તથા બ્રહ્મ જગત્સર્વ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 40

ષણ્ણિહત્ય ત્રયં હિત્વા દ્વયં ભિસ્વાઽખિલાગતિમ્ ।

એકં બુદ્ધાઽઽશ્રુતે મોક્ષ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 41

ભિત્વા ષટ્ પઞ્ચ ભિત્ત્વાઽથ ભિશ્વાઽથ ચતુરખિકમ્ ।

દ્વયં હિત્વા શ્રયેદેક મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 42

દેહો નાહ મહં દેહી દેહસાક્ષીતિ નિશ્ચયાત્ ।

જન્મમૃત્યુપહીણોઽસૌ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 43

પ્રાણોનાહમહં દેવઃ પ્રાણસ્સાક્ષીતિ નિશ્ચયાત્ ।

ક્ષુત્પિપાસોપશાન્તિ સ્સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 44

મનો નાઽહ મહં દેવો મનસ્સાક્ષીતિ નિશ્ચયાત્ ।

શોકમોહાપહાનિરસ્યાત્ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 45

બુદ્ધિર્નાઽહમહં દેવો બુદ્ધિસાક્ષીતિ નિશ્ચયાત્ ।

કર્તૃભાવનિર્વૃત્તિસ્સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 46

નાજ્ઞાનં સ્યામહં દેવોઽજ્ઞાનસાક્ષીતિ નિશ્ચયાત્ ।

સર્વાનર્થનિવૃત્તિસ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 47

અહં સાક્ષીતિ યો વિદ્યાત્ વિવિચ્યૈવં પુન: પુનઃ ।

સ એવ મુક્તોઽસૌ વિદ્વાન્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 48

નાહં માયા ન તત્કાર્યં ન સાક્ષી પરમોઽસ્મ્યહમ્ ।

ઇતિ નિસ્સંશયજ્ઞાનાત્ મુક્તિર્વે વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 49

નાઽહં સર્વ મહં સર્વં મયિ સર્વમિતિ સ્ફુટમ્ ।

જ્ઞાતે તત્વે કુતો દુઃખ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 50

દેહાદિપઞ્ચકોશસ્થા યા સત્તા પ્રતિભાસતે ।

સા સત્તાસ્સ્ત્મા ન સન્દેહ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 51

દેહાદિપઞ્ચકોશસ્થા યા સ્ફૂર્તિ રનુભૂયતે ।

સા સ્ફૂર્તિરાત્મા નૈવાઽન્ય દિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 52

દેહાદિપઞ્ચકોશસ્થા યા પ્રીતિરનુભૂયતે ।

સા પ્રીતિરાત્મા કૂટસ્થઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 53

વ્યોમાદિપઞ્ચભૂતસ્થા યાસત્તા ભાસતે નૃણામ્ ।

સા સત્તા પરમં બ્રહ્મ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 54

વ્યોમાદિપઞ્ચભૂતસ્થા યા ચિદેકાઽનુભૂયતે ।

સા ચિદેવ પરં બ્રહ્મ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 55

વ્યોમાદિપઞ્ચભૂતસ્થા યા પ્રીતિરનુભૂયતે ।

સાપ્રીતિરેવ બ્રહ્મ સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 56

દેહાદિકોશગા સત્તા યા સા વ્યોમાદિભૂતગા ।

માનોઽભાવાન્ન તદ્ભેદઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 57

દેહાવિકોશગા સ્ફૂર્તિર્યા સા વ્યોમાદિભૂતગા ।

માનોઽભાવા ન તદ્ભેદ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 58

દેહાદિકોશગા પ્રીતિર્યા સા વ્યોમાદિભૂતગા ।

માનાઽભાવા ન્ન તદ્ભેદ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 59

સચ્ચિદાનન્દરૂપત્વાત્ બ્રહ્મૈવાઽત્મા ન સંશયઃ।

પ્રમાણકોટિસઙ્ઘાનાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥60

ન જીવબ્રહ્મણોર્ભેદઃ સત્તારૂપેણ વિદ્યતે।

સત્તાભેદે ન માનં સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥61

ન જીવબ્રહ્મણોર્ભેદઃ સ્ફૂર્તિરૂપેણ વિદ્યતે ।

સ્ફૂર્તિભેદે ન માનં સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥62

ન જીવબ્રહ્મણોર્ભેદઃ પ્રિયરૂપેણ વિદ્યતે ।

પ્રિયભેદે ન માનં સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 63

ન જીવબ્રહ્મણોર્ભેદો નાના રૂપેણ વિદ્યતે ।

નામ્નો રૂપસ્ય મિથ્યાત્વાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 64

ન જીવબ્રહ્મણોર્ભેદઃ પિણ્ડબ્રહ્માણ્ડભેદતઃ ।

વ્યષ્ટેસ્સમષ્ટેરેકત્વાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 65

બ્રહ્મ સત્યં જગન્મિથ્યા જીવો બ્રહ્મૈવ ના¶ઃ ।

જીવન્મુક્તસ્તુ તદ્વિદ્વાન્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 66

ન નામરૂપે નિયતે સર્વત્ર વ્યભિચારતઃ ।

અનામરૂપં સર્વં સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 67

અનામરૂપં સકલં સન્મયં ચિન્મયં પરમ્ ।

કુતો ભેદઃ કુતો બન્ધઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 68

ન તત્ત્વાત્કથ્યતે લોકો નામાદ્યૈર્વ્યભિચારતઃ।

વટુર્જરઠ ઇત્યાદ્યૈ રિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 69

નામરૂપાત્મકં વિશ્વમિન્દ્રજાલં વિદુર્બુધાઃ ।

અનામત્વાદયુક્તત્વાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 70

અભેદદર્શનં મોક્ષઃ સંસાયે ભેદદર્શનમ્ ।

સર્વવેદાન્તસિદ્ધાન્તઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 71

ન મતાભિનિવેશિત્વાત્ ન ભાષાવેશમાત્રતઃ ।

મુક્તિ ર્વિનાઽઽત્મવિજ્ઞાનાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 72

ન કાસ્યપ્રતિષિદ્ધાભિઃ ક્રિયાભિ મોક્ષવાસના ।

ઈશ્વરાનુગ્રહાત્સા સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 73

અવિજ્ઞાતે જન્મ નષ્ટં વિજ્ઞાતે જન્મ સાર્થકમ્ ।

જ્ઞાતુરાત્મા ન દૂરે સ્યાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 74

દશમસ્ય પરિજ્ઞાનેનાઽઽયાસોઽસ્તિ યથાઃ તથા ।

સ્વસ્થ બ્રહ્માત્મવિજ્ઞાને ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 75

ઉપેક્ષ્યોપાધિકાન્ દોષાન્ ગૃહ્યન્તે વિષમા યથા ।

ઉપેક્ષ્ય દૃશ્યં ય દ્બ્રહ્મ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 76

સુખમલ્પં બહુઃ ક્લેશોવિષયમાહિણાં નૃણામ્ ।

અનન્તં બ્રહ્મનિષ્ઠાનાં ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 77

ધનૈર્વા ધનદૈઃ પુત્રૈઃ દારાગારસહોદરૈઃ ।

ધૃવં પ્રાણહરૈર્દુઃખં ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 78

સુપ્તે રુત્થાય સુપ્ત્યન્ત્યં બ્રહ્મૈકં પ્રવિચિન્ત્યતામ્ ।

નાતિદૂરે નૃણાં મૃત્યુઃ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 79

પઞ્ચાનામપિકોશાનાં માયાઽનર્થાવ્યયોચિતા ।

તત્સાક્ષિ બ્રહ્મ વિજ્ઞાન મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 80

દશમત્વપરિજ્ઞાને નનજ્ઞસ્ય યથા સુખમ્ ।

તથા જીવસ્ય સત્પ્રાપ્તૌ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 81

નવભ્યોઽસ્તિ પરં પ્રત્યક્નસ વેદ પરં પરમ્ ।

તદ્વિજ્ઞાનાદ્ભવેત્તુર્યા મુક્તિ ર્વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 82

નવાઽઽભાસાનવજ્ઞત્વાત્ નવોપાધીન્નવાત્મના ।

મિથ્યા જ્ઞાત્વાઽવશિષ્ટે તુ મૌનં વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 83

પરમે બ્રહ્મણિ સ્વસ્મિન્ પ્રવિલાપ્યાઽખિલં જગત્ ।

ગાયનદ્વતમાનન્દં આસ્તે વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 84

પ્રતિલોમાનુલોમાભ્યાં વિશ્વારોપાપવાદયોઃ ।

ચિન્તને શિષ્યતે તત્વં ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 85

નામરૂપાભિમાનસ્થાત્ સંસારસર્વદેહિનામ્ ।

સચ્ચિદાનન્દદૃષ્ટિસ્ત્યાત્ મુક્તિર્વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 86

સચિદાનન્દસત્યત્વે મિથ્યાત્વે નામરૂપયોઃ।

વિજ્ઞાતે કિમિદં જ્ઞેયં ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ ॥ 86

સાલમ્બનં નિરાલમ્બં સર્વાલમ્બાવલમ્બિતમ્ ।

આલમ્બેનાઽખિલાલમ્બ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 88

ન કુર્યા ન્ન વિજાનીયાત્ સર્વં બ્રહ્મેત્યનુસ્મરન્ ।

યથા સુખં તથા તિષ્ઠેત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 89

સ્વકર્મપાશવશગઃ પ્રાજ્ઞોઽન્યો વા જનો ધ્રુવમ્ ।

પ્રાજ્ઞસ્સુખં નયેત્કાલ મિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 90

ન વિદ્વાન્ સન્તપે ચિત્તં કરણાકરણે ધ્રુવમ્ ।

સર્વમાત્મેતિ વિજ્ઞાનાત્ ઇતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ. ॥ 91

નૈવાસ્સ્ભાસં સ્પૃશેત્કર્મમિથ્યોપાધિમપિ સ્વયમ્ ।

કુતોઽધિષ્ઠાનમત્યચ્છમિતિ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥ 92

અહોઽસ્માક મલં મોહૈરાત્મા બ્રહ્મેતિ નિર્ભયમ્ ।

શ્રુતિભેરીરવોઽદ્યાઽપિ શ્રૂયતે શ્રુતિરઞ્જનઃ ॥ 93

વેદાન્તભેરીઝવારઃ પ્રતિવાદિભયઙ્કરઃ ।

શ્રૂયતાં બ્રાહ્મણૈઃ શ્રીમદ્દક્ષિણામૂર્ત્યનુગ્રહાત્ ॥ 94

ઇતિ શ્રીમત્પરમહંસ પરિવ્રાજકાચાર્ય શ્રીમચ્છઙ્કર-

ભગવત્પૂજ્યપાદકૃતિષુ વેદાન્તડિણ્ડિમઃ॥

Roman (IAST) Transliteration

vedāntaḍiṇḍimāstatvamekamuddhoṣayanti yat |

āstāṃ purastāntattejo dakṣiṇāmūrtisañjñitam || 1

ātmā'nātmā padārthau dvau bhoktṛbhogyatvalakṣaṇau |

brahmevā''tmāna dehādiriti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 2

jñānā'jñāne padārthoṃ dvāvātmano bandhamuktidau |

jñānānmukti nirbandho'nyaditi vedāntaḍiṇḍimaḥ || 3

jñātṛ jñeyaṃ padārthau dvau bhāsya bhāsakalakṣaṇau |

jñātā brahma jagat jñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 4

sukhaduḥkhe padārthau dvau priyavipriyakārakau |

sukhaṃ brahma jagahuḥkha miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 5

samaṣṭivyaṣṭirūpau dvau padārthau sarvasammatau |

samaṣṭirīśvaro vyaṣṭirjīvo vedāntaḍiṇḍimaḥ || 6

jñānaṃ karma padārthau dvau vastukatrātma tantrakau |

jñānānmokṣo na karmabhya iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 7

śrotavyā'śravyarūpī dvau padārthoṃ sukhaduḥkhadau |

śrotavyaṃ brahma naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 8

cintyā'cintye padāthau dvau viśrānti śrāntidāyakau |

cintyaṃ brahma paraṃ nā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 9

dhyeyā'dhveye padārthau dvau dvau dhīsamādhyasamādhidau |

dhyātavyaṃ brahma naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 10

yogino bhogino vā'pi tyāgino rāgiṇo'pi ca |

jñānānmokṣo na sandeha iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 11

na varṇāśrama saṅketaiḥ na kopāsanādibhiḥ|

brahmajñānaṃ vinā mokṣaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 12

asatyassarvasaṃsāro rasāmāsādidūṣitaḥ |

upekṣyo brahma vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 13

vṛthā kriyāṃ vṛthā'lāpān vṛthāvādān manorathān |

tyatvaikaṃ brahma vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 14

sthito brahmātmanā jīvo brahma jīvātmanā sthitam |

iti sampaśyatāṃ mukti riti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 15

jīvo brahmātmanā jñeyo jñeyaṃ jīvātmanā param |

muktista daikyavijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 16

sarvātmanā paraṃ brahma śroturātmatayā sthitam |

nā''yāsa stava vijñaptau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 17

aihikaṃ cā''mudhmikaṃ ca tāpāntaṃ karmasañcayam |

tyatvā brahmaiva vijñeya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 18

advaitadvaitavādau dvau sūkṣmasthūladaśāṃ gatau |

advaitavādānmokṣassyā diti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||19

karmiṇo vinivartante nivartanta upāsakāḥ|

jñānino na nivartante iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 20

parokṣā'satphalaṃ karmajñānaṃ pratyakṣasatphalam |

jñānamevā'bhyasettasmāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||21

vṛthā śramo'yaṃ viduṣā vṛthā'yaṃ-karmiṇāṃ śramaḥ |

yadi na brahmavijñānaṃ iti || vedāntaḍiṇḍimaḥ || 22

alaṃ yāgairalaṃ yogairalaṃ bhogai ralaṃ dhanaiḥ |

parasminbrahmaṇi jñāta iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||23

alaṃ vedairalaṃ śāstrairalamaṃ smṛtipurāṇakaiḥ |

paramātmani vijñāte iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 24

narcā na yajuṣo'rtho'sti na sānnartho'ti kaścana |

jāte brahmātmavijñāne iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 25

karmāṇi cittaśuddhyarthaṃ maikāgryārtha mupāsanam |

mokṣārthaṃ brahmavijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 26

sañcitāgāmikarmāṇi dahyante jñānakarmaṇā |

prārabdhānubhavānmokṣa iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 27

na puṇyakarmaṇā vṛddhiḥ na hāniḥ pāpakarmaṇā |

nityāsaṅgātmaniṣṭhānāmiti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 28

dṛgdṛśyau dvau padārthau tau parasparavilakṣaṇau |

dṛgbrahma dṛśyaṃ māyā syāditi vedāntaḍiṇḍimaḥ || 29

avidyopādhiko jīvo māyopādhika īśvaraḥ |

māyā'vidyāguṇātītaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 30

buddhipūrvā'buddhipūrvakṛtānāṃ pāpakarmaṇām |

prāyaścittamahojñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 31

sākāraṃ ca nirākāraṃ nirguṇaṃ ca guṇātmakam |

tattvaṃ tatparamaṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 32

dvijatvaṃ vidhyanuṣṭhānāt vipratvaṃ vedapāṭhataḥ |

brāhmaṇyaṃ brahmavijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 33

sarvātmanā sthitaṃ brahma sarvaṃ brahmātmanā sthitam |

na kāryaṃ kāraṇādbhinna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 34

sattāsphuraṇasaukhyāni bhāsante sarvavastuṣu |

tasmādbrahmamayaṃ sarva miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 35

avasthātritayaṃ yasya krīḍābhūmitayā sthitam |

tadeva brahma jānīyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 36

yannā''dau yaśca nā'styante tanmadhye bhātamapyasat |

ato mithyā jagatsarvamiti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 37

yadastyādau yadastyante yanmadhye bhāti tatsvayam |

praukamidaṃ satya miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 38

puruṣārthatrayāviṣṭāḥ puruṣāḥ paśavo dhṛvam |

mokṣārthī puruṣaḥ śreṣṭhaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 39

ghaṭakuḍyādikaṃ sarvaṃ mṛttikāmātrameva ca |

tathā brahma jagatsarva miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 40

ṣaṇṇihatya trayaṃ hitvā dvayaṃ bhisvā'khilāgatim |

ekaṃ buddhā''śrute mokṣa miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 41

bhitvā ṣaṭ pañca bhittvā'tha bhiśvā'tha caturakhikam |

dvayaṃ hitvā śrayedeka miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 42

deho nāha mahaṃ dehī dehasākṣīti niścayāt |

janmamṛtyupahīṇo'sau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 43

prāṇonāhamahaṃ devaḥ prāṇassākṣīti niścayāt |

kṣutpipāsopaśānti ssyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 44

mano nā'ha mahaṃ devo manassākṣīti niścayāt |

śokamohāpahānirasyāt vedāntaḍiṇḍimaḥ || 45

buddhirnā'hamahaṃ devo buddhisākṣīti niścayāt |

kartṛbhāvanirvṛttissyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 46

nājñānaṃ syāmahaṃ devo'jñānasākṣīti niścayāt |

sarvānarthanivṛttisyāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 47

ahaṃ sākṣīti yo vidyāt vivicyaivaṃ puna: punaḥ |

sa eva mukto'sau vidvān iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 48

nāhaṃ māyā na tatkāryaṃ na sākṣī paramo'smyaham |

iti nissaṃśayajñānāt muktirve vedāntaḍiṇḍimaḥ || 49

nā'haṃ sarva mahaṃ sarvaṃ mayi sarvamiti sphuṭam |

jñāte tatve kuto duḥkha miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 50

dehādipañcakośasthā yā sattā pratibhāsate |

sā sattāsstmā na sandeha iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 51

dehādipañcakośasthā yā sphūrti ranubhūyate |

sā sphūrtirātmā naivā'nya diti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 52

dehādipañcakośasthā yā prītiranubhūyate |

sā prītirātmā kūṭasthaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 53

vyomādipañcabhūtasthā yāsattā bhāsate nṛṇām |

sā sattā paramaṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 54

vyomādipañcabhūtasthā yā cidekā'nubhūyate |

sā cideva paraṃ brahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 55

vyomādipañcabhūtasthā yā prītiranubhūyate |

sāprītireva brahma syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 56

dehādikośagā sattā yā sā vyomādibhūtagā |

māno'bhāvānna tadbhedaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 57

dehāvikośagā sphūrtiryā sā vyomādibhūtagā |

māno'bhāvā na tadbheda iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 58

dehādikośagā prītiryā sā vyomādibhūtagā |

mānā'bhāvā nna tadbheda iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 59

saccidānandarūpatvāt brahmaivā'tmā na saṃśayaḥ|

pramāṇakoṭisaṅghānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ||60

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sattārūpeṇa vidyate|

sattābhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ||61

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ sphūrtirūpeṇa vidyate |

sphūrtibhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ ||62

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ priyarūpeṇa vidyate |

priyabhede na mānaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 63

na jīvabrahmaṇorbhedo nānā rūpeṇa vidyate |

nāmno rūpasya mithyātvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 64

na jīvabrahmaṇorbhedaḥ piṇḍabrahmāṇḍabhedataḥ |

vyaṣṭessamaṣṭerekatvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 65

brahma satyaṃ jaganmithyā jīvo brahmaiva nā¶ḥ |

jīvanmuktastu tadvidvān iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 66

na nāmarūpe niyate sarvatra vyabhicārataḥ |

anāmarūpaṃ sarvaṃ syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 67

anāmarūpaṃ sakalaṃ sanmayaṃ cinmayaṃ param |

kuto bhedaḥ kuto bandhaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 68

na tattvātkathyate loko nāmādyairvyabhicārataḥ|

vaṭurjaraṭha ityādyai riti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 69

nāmarūpātmakaṃ viśvamindrajālaṃ vidurbudhāḥ |

anāmatvādayuktatvāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 70

abhedadarśanaṃ mokṣaḥ saṃsāye bhedadarśanam |

sarvavedāntasiddhāntaḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 71

na matābhiniveśitvāt na bhāṣāveśamātrataḥ |

mukti rvinā''tmavijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 72

na kāsyapratiṣiddhābhiḥ kriyābhi mokṣavāsanā |

īśvarānugrahātsā syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 73

avijñāte janma naṣṭaṃ vijñāte janma sārthakam |

jñāturātmā na dūre syāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 74

daśamasya parijñānenā''yāso'sti yathāḥ tathā |

svastha brahmātmavijñāne iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 75

upekṣyopādhikān doṣān gṛhyante viṣamā yathā |

upekṣya dṛśyaṃ ya dbrahma iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 76

sukhamalpaṃ bahuḥ kleśoviṣayamāhiṇāṃ nṛṇām |

anantaṃ brahmaniṣṭhānāṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 77

dhanairvā dhanadaiḥ putraiḥ dārāgārasahodaraiḥ |

dhṛvaṃ prāṇaharairduḥkhaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 78

supte rutthāya suptyantyaṃ brahmaikaṃ pravicintyatām |

nātidūre nṛṇāṃ mṛtyuḥ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 79

pañcānāmapikośānāṃ māyā'narthāvyayocitā |

tatsākṣi brahma vijñāna miti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 80

daśamatvaparijñāne nanajñasya yathā sukham |

tathā jīvasya satprāptau iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 81

navabhyo'sti paraṃ pratyaknasa veda paraṃ param |

tadvijñānādbhavetturyā mukti rvedāntaḍiṇḍimaḥ || 82

navā''bhāsānavajñatvāt navopādhīnnavātmanā |

mithyā jñātvā'vaśiṣṭe tu maunaṃ vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 83

parame brahmaṇi svasmin pravilāpyā'khilaṃ jagat |

gāyanadvatamānandaṃ āste vedāntaḍiṇḍimaḥ || 84

pratilomānulomābhyāṃ viśvāropāpavādayoḥ |

cintane śiṣyate tatvaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 85

nāmarūpābhimānasthāt saṃsārasarvadehinām |

saccidānandadṛṣṭistyāt muktirvedāntaḍiṇḍimaḥ || 86

sacidānandasatyatve mithyātve nāmarūpayoḥ|

vijñāte kimidaṃ jñeyaṃ iti vedāntaḍiṇḍimaḥ || 86

sālambanaṃ nirālambaṃ sarvālambāvalambitam |

ālambenā'khilālamba miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 88

na kuryā nna vijānīyāt sarvaṃ brahmetyanusmaran |

yathā sukhaṃ tathā tiṣṭhet iti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 89

svakarmapāśavaśagaḥ prājño'nyo vā jano dhruvam |

prājñassukhaṃ nayetkāla miti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 90

na vidvān santape cittaṃ karaṇākaraṇe dhruvam |

sarvamātmeti vijñānāt iti vedāntaḍiṇḍimaḥ. || 91

naivāssbhāsaṃ spṛśetkarmamithyopādhimapi svayam |

kuto'dhiṣṭhānamatyacchamiti vedāntaḍiṇḍimaḥ|| 92

aho'smāka malaṃ mohairātmā brahmeti nirbhayam |

śrutibherīravo'dyā'pi śrūyate śrutirañjanaḥ || 93

vedāntabherījhavāraḥ prativādibhayaṅkaraḥ |

śrūyatāṃ brāhmaṇaiḥ śrīmaddakṣiṇāmūrtyanugrahāt || 94

iti śrīmatparamahaṃsa parivrājakācārya śrīmacchaṅkara-

bhagavatpūjyapādakṛtiṣu vedāntaḍiṇḍimaḥ||

Sanskrit — Devanagari (original)

वेदान्तडिण्डिमास्तत्वमेकमुद्धोषयन्ति यत् ।

आस्तां पुरस्तान्तत्तेजो दक्षिणामूर्तिसञ्ज्ञितम् ॥ 1

आत्माऽनात्मा पदार्थौ द्वौ भोक्तृभोग्यत्वलक्षणौ ।

ब्रह्मेवाऽऽत्मान देहादिरिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 2

ज्ञानाऽज्ञाने पदार्थों द्वावात्मनो बन्धमुक्तिदौ ।

ज्ञानान्मुक्ति निर्बन्धोऽन्यदिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 3

ज्ञातृ ज्ञेयं पदार्थौ द्वौ भास्य भासकलक्षणौ ।

ज्ञाता ब्रह्म जगत् ज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 4

सुखदुःखे पदार्थौ द्वौ प्रियविप्रियकारकौ ।

सुखं ब्रह्म जगहुःख मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 5

समष्टिव्यष्टिरूपौ द्वौ पदार्थौ सर्वसम्मतौ ।

समष्टिरीश्वरो व्यष्टिर्जीवो वेदान्तडिण्डिमः ॥ 6

ज्ञानं कर्म पदार्थौ द्वौ वस्तुकत्रात्म तन्त्रकौ ।

ज्ञानान्मोक्षो न कर्मभ्य इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 7

श्रोतव्याऽश्रव्यरूपी द्वौ पदार्थों सुखदुःखदौ ।

श्रोतव्यं ब्रह्म नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 8

चिन्त्याऽचिन्त्ये पदाथौ द्वौ विश्रान्ति श्रान्तिदायकौ ।

चिन्त्यं ब्रह्म परं नाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 9

ध्येयाऽध्वेये पदार्थौ द्वौ द्वौ धीसमाध्यसमाधिदौ ।

ध्यातव्यं ब्रह्म नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 10

योगिनो भोगिनो वाऽपि त्यागिनो रागिणोऽपि च ।

ज्ञानान्मोक्षो न सन्देह इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 11

न वर्णाश्रम सङ्केतैः न कोपासनादिभिः।

ब्रह्मज्ञानं विना मोक्षः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 12

असत्यस्सर्वसंसारो रसामासादिदूषितः ।

उपेक्ष्यो ब्रह्म विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 13

वृथा क्रियां वृथाऽलापान् वृथावादान् मनोरथान् ।

त्यत्वैकं ब्रह्म विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 14

स्थितो ब्रह्मात्मना जीवो ब्रह्म जीवात्मना स्थितम् ।

इति सम्पश्यतां मुक्ति रिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 15

जीवो ब्रह्मात्मना ज्ञेयो ज्ञेयं जीवात्मना परम् ।

मुक्तिस्त दैक्यविज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 16

सर्वात्मना परं ब्रह्म श्रोतुरात्मतया स्थितम् ।

नाऽऽयास स्तव विज्ञप्तौ इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 17

ऐहिकं चाऽऽमुध्मिकं च तापान्तं कर्मसञ्चयम् ।

त्यत्वा ब्रह्मैव विज्ञेय मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 18

अद्वैतद्वैतवादौ द्वौ सूक्ष्मस्थूलदशां गतौ ।

अद्वैतवादान्मोक्षस्स्या दिति वेदान्तडिण्डिमः ॥19

कर्मिणो विनिवर्तन्ते निवर्तन्त उपासकाः।

ज्ञानिनो न निवर्तन्ते इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 20

परोक्षाऽसत्फलं कर्मज्ञानं प्रत्यक्षसत्फलम् ।

ज्ञानमेवाऽभ्यसेत्तस्मात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥21

वृथा श्रमोऽयं विदुषा वृथाऽयं-कर्मिणां श्रमः ।

यदि न ब्रह्मविज्ञानं इति ॥ वेदान्तडिण्डिमः ॥ 22

अलं यागैरलं योगैरलं भोगै रलं धनैः ।

परस्मिन्ब्रह्मणि ज्ञात इति वेदान्तडिण्डिमः ॥23

अलं वेदैरलं शास्त्रैरलमं स्मृतिपुराणकैः ।

परमात्मनि विज्ञाते इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 24

नर्चा न यजुषोऽर्थोऽस्ति न सान्नर्थोऽति कश्चन ।

जाते ब्रह्मात्मविज्ञाने इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 25

कर्माणि चित्तशुद्ध्यर्थं मैकाग्र्यार्थ मुपासनम् ।

मोक्षार्थं ब्रह्मविज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 26

सञ्चितागामिकर्माणि दह्यन्ते ज्ञानकर्मणा ।

प्रारब्धानुभवान्मोक्ष इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 27

न पुण्यकर्मणा वृद्धिः न हानिः पापकर्मणा ।

नित्यासङ्गात्मनिष्ठानामिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 28

दृग्दृश्यौ द्वौ पदार्थौ तौ परस्परविलक्षणौ ।

दृग्ब्रह्म दृश्यं माया स्यादिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 29

अविद्योपाधिको जीवो मायोपाधिक ईश्वरः ।

मायाऽविद्यागुणातीतः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 30

बुद्धिपूर्वाऽबुद्धिपूर्वकृतानां पापकर्मणाम् ।

प्रायश्चित्तमहोज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 31

साकारं च निराकारं निर्गुणं च गुणात्मकम् ।

तत्त्वं तत्परमं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 32

द्विजत्वं विध्यनुष्ठानात् विप्रत्वं वेदपाठतः ।

ब्राह्मण्यं ब्रह्मविज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 33

सर्वात्मना स्थितं ब्रह्म सर्वं ब्रह्मात्मना स्थितम् ।

न कार्यं कारणाद्भिन्न मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 34

सत्तास्फुरणसौख्यानि भासन्ते सर्ववस्तुषु ।

तस्माद्ब्रह्ममयं सर्व मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 35

अवस्थात्रितयं यस्य क्रीडाभूमितया स्थितम् ।

तदेव ब्रह्म जानीयात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 36

यन्नाऽऽदौ यश्च नाऽस्त्यन्ते तन्मध्ये भातमप्यसत् ।

अतो मिथ्या जगत्सर्वमिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 37

यदस्त्यादौ यदस्त्यन्ते यन्मध्ये भाति तत्स्वयम् ।

प्रौकमिदं सत्य मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 38

पुरुषार्थत्रयाविष्टाः पुरुषाः पशवो धृवम् ।

मोक्षार्थी पुरुषः श्रेष्ठः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 39

घटकुड्यादिकं सर्वं मृत्तिकामात्रमेव च ।

तथा ब्रह्म जगत्सर्व मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 40

षण्णिहत्य त्रयं हित्वा द्वयं भिस्वाऽखिलागतिम् ।

एकं बुद्धाऽऽश्रुते मोक्ष मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 41

भित्वा षट् पञ्च भित्त्वाऽथ भिश्वाऽथ चतुरखिकम् ।

द्वयं हित्वा श्रयेदेक मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 42

देहो नाह महं देही देहसाक्षीति निश्चयात् ।

जन्ममृत्युपहीणोऽसौ इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 43

प्राणोनाहमहं देवः प्राणस्साक्षीति निश्चयात् ।

क्षुत्पिपासोपशान्ति स्स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 44

मनो नाऽह महं देवो मनस्साक्षीति निश्चयात् ।

शोकमोहापहानिरस्यात् वेदान्तडिण्डिमः ॥ 45

बुद्धिर्नाऽहमहं देवो बुद्धिसाक्षीति निश्चयात् ।

कर्तृभावनिर्वृत्तिस्स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 46

नाज्ञानं स्यामहं देवोऽज्ञानसाक्षीति निश्चयात् ।

सर्वानर्थनिवृत्तिस्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 47

अहं साक्षीति यो विद्यात् विविच्यैवं पुन: पुनः ।

स एव मुक्तोऽसौ विद्वान् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 48

नाहं माया न तत्कार्यं न साक्षी परमोऽस्म्यहम् ।

इति निस्संशयज्ञानात् मुक्तिर्वे वेदान्तडिण्डिमः ॥ 49

नाऽहं सर्व महं सर्वं मयि सर्वमिति स्फुटम् ।

ज्ञाते तत्वे कुतो दुःख मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 50

देहादिपञ्चकोशस्था या सत्ता प्रतिभासते ।

सा सत्तास्स्त्मा न सन्देह इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 51

देहादिपञ्चकोशस्था या स्फूर्ति रनुभूयते ।

सा स्फूर्तिरात्मा नैवाऽन्य दिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 52

देहादिपञ्चकोशस्था या प्रीतिरनुभूयते ।

सा प्रीतिरात्मा कूटस्थः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 53

व्योमादिपञ्चभूतस्था यासत्ता भासते नृणाम् ।

सा सत्ता परमं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 54

व्योमादिपञ्चभूतस्था या चिदेकाऽनुभूयते ।

सा चिदेव परं ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 55

व्योमादिपञ्चभूतस्था या प्रीतिरनुभूयते ।

साप्रीतिरेव ब्रह्म स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 56

देहादिकोशगा सत्ता या सा व्योमादिभूतगा ।

मानोऽभावान्न तद्भेदः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 57

देहाविकोशगा स्फूर्तिर्या सा व्योमादिभूतगा ।

मानोऽभावा न तद्भेद इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 58

देहादिकोशगा प्रीतिर्या सा व्योमादिभूतगा ।

मानाऽभावा न्न तद्भेद इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 59

सच्चिदानन्दरूपत्वात् ब्रह्मैवाऽत्मा न संशयः।

प्रमाणकोटिसङ्घानात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥60

न जीवब्रह्मणोर्भेदः सत्तारूपेण विद्यते।

सत्ताभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः॥61

न जीवब्रह्मणोर्भेदः स्फूर्तिरूपेण विद्यते ।

स्फूर्तिभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥62

न जीवब्रह्मणोर्भेदः प्रियरूपेण विद्यते ।

प्रियभेदे न मानं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 63

न जीवब्रह्मणोर्भेदो नाना रूपेण विद्यते ।

नाम्नो रूपस्य मिथ्यात्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 64

न जीवब्रह्मणोर्भेदः पिण्डब्रह्माण्डभेदतः ।

व्यष्टेस्समष्टेरेकत्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 65

ब्रह्म सत्यं जगन्मिथ्या जीवो ब्रह्मैव ना¶ः ।

जीवन्मुक्तस्तु तद्विद्वान् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 66

न नामरूपे नियते सर्वत्र व्यभिचारतः ।

अनामरूपं सर्वं स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 67

अनामरूपं सकलं सन्मयं चिन्मयं परम् ।

कुतो भेदः कुतो बन्धः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 68

न तत्त्वात्कथ्यते लोको नामाद्यैर्व्यभिचारतः।

वटुर्जरठ इत्याद्यै रिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 69

नामरूपात्मकं विश्वमिन्द्रजालं विदुर्बुधाः ।

अनामत्वादयुक्तत्वात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 70

अभेददर्शनं मोक्षः संसाये भेददर्शनम् ।

सर्ववेदान्तसिद्धान्तः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 71

न मताभिनिवेशित्वात् न भाषावेशमात्रतः ।

मुक्ति र्विनाऽऽत्मविज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 72

न कास्यप्रतिषिद्धाभिः क्रियाभि मोक्षवासना ।

ईश्वरानुग्रहात्सा स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 73

अविज्ञाते जन्म नष्टं विज्ञाते जन्म सार्थकम् ।

ज्ञातुरात्मा न दूरे स्यात् इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 74

दशमस्य परिज्ञानेनाऽऽयासोऽस्ति यथाः तथा ।

स्वस्थ ब्रह्मात्मविज्ञाने इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 75

उपेक्ष्योपाधिकान् दोषान् गृह्यन्ते विषमा यथा ।

उपेक्ष्य दृश्यं य द्ब्रह्म इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 76

सुखमल्पं बहुः क्लेशोविषयमाहिणां नृणाम् ।

अनन्तं ब्रह्मनिष्ठानां इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 77

धनैर्वा धनदैः पुत्रैः दारागारसहोदरैः ।

धृवं प्राणहरैर्दुःखं इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 78

सुप्ते रुत्थाय सुप्त्यन्त्यं ब्रह्मैकं प्रविचिन्त्यताम् ।

नातिदूरे नृणां मृत्युः इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 79

पञ्चानामपिकोशानां मायाऽनर्थाव्ययोचिता ।

तत्साक्षि ब्रह्म विज्ञान मिति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 80

दशमत्वपरिज्ञाने ननज्ञस्य यथा सुखम् ।

तथा जीवस्य सत्प्राप्तौ इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 81

नवभ्योऽस्ति परं प्रत्यक्नस वेद परं परम् ।

तद्विज्ञानाद्भवेत्तुर्या मुक्ति र्वेदान्तडिण्डिमः ॥ 82

नवाऽऽभासानवज्ञत्वात् नवोपाधीन्नवात्मना ।

मिथ्या ज्ञात्वाऽवशिष्टे तु मौनं वेदान्तडिण्डिमः॥ 83

परमे ब्रह्मणि स्वस्मिन् प्रविलाप्याऽखिलं जगत् ।

गायनद्वतमानन्दं आस्ते वेदान्तडिण्डिमः ॥ 84

प्रतिलोमानुलोमाभ्यां विश्वारोपापवादयोः ।

चिन्तने शिष्यते तत्वं इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 85

नामरूपाभिमानस्थात् संसारसर्वदेहिनाम् ।

सच्चिदानन्ददृष्टिस्त्यात् मुक्तिर्वेदान्तडिण्डिमः ॥ 86

सचिदानन्दसत्यत्वे मिथ्यात्वे नामरूपयोः।

विज्ञाते किमिदं ज्ञेयं इति वेदान्तडिण्डिमः ॥ 86

सालम्बनं निरालम्बं सर्वालम्बावलम्बितम् ।

आलम्बेनाऽखिलालम्ब मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 88

न कुर्या न्न विजानीयात् सर्वं ब्रह्मेत्यनुस्मरन् ।

यथा सुखं तथा तिष्ठेत् इति वेदान्तडिण्डिमः॥ 89

स्वकर्मपाशवशगः प्राज्ञोऽन्यो वा जनो ध्रुवम् ।

प्राज्ञस्सुखं नयेत्काल मिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 90

न विद्वान् सन्तपे चित्तं करणाकरणे ध्रुवम् ।

सर्वमात्मेति विज्ञानात् इति वेदान्तडिण्डिमः. ॥ 91

नैवास्स्भासं स्पृशेत्कर्ममिथ्योपाधिमपि स्वयम् ।

कुतोऽधिष्ठानमत्यच्छमिति वेदान्तडिण्डिमः॥ 92

अहोऽस्माक मलं मोहैरात्मा ब्रह्मेति निर्भयम् ।

श्रुतिभेरीरवोऽद्याऽपि श्रूयते श्रुतिरञ्जनः ॥ 93

वेदान्तभेरीझवारः प्रतिवादिभयङ्करः ।

श्रूयतां ब्राह्मणैः श्रीमद्दक्षिणामूर्त्यनुग्रहात् ॥ 94

इति श्रीमत्परमहंस परिव्राजकाचार्य श्रीमच्छङ्कर-

भगवत्पूज्यपादकृतिषु वेदान्तडिण्डिमः॥