1.8 - Rajasuyanubrahmanam - Krishna Yajurveda Taittiriya Brahmana Pathah - Varunasya Sushuvanasya — Devanagari Script

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके अष्टमः प्रपाठकः - राजसूयानुब्राह्मणं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

अनुवाकं 1 - संसृपां हवींषि दश

वरु॑णस्य सुषुवा॒णस्य॑ दश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपतत् । तथ्स॒ग्ं॒ सृद्भि॒रनु॒ सम॑सर्पत् । तथ्स॒ग्ं॒ सृपाग्ं॑ सग्ं सृ॒त्त्वम् । अ॒ग्निना॑ दे॒वेन॑ प्रथ॒मे ऽह॒न्ननु॒ प्रायु॑ङ्क्त । सर॑स्वत्या वा॒चा द्वि॒तीये᳚ । स॒वि॒त्रा प्र॑स॒वेन॑ तृ॒तीये᳚ । पू॒ष्णा प॒शुभि॑श्चतु॒र्थे । बृह॒स्पति॑ना॒ ब्रह्म॑णा पञ्च॒मे । इन्द्रे॑ण दे॒वेन॑ ष॒ष्ठे । वरु॑णेन॒ स्वया॑ दे॒वत॑या सप्त॒मे ॥ 1 ॥

सोमे॑न॒ राज्ञा᳚-ऽष्ट॒मे । त्वष्ट्रा॑ रू॒पेण॑ नव॒मे । विष्णु॑ना य॒ज्ञेना᳚प्नोत् । यथ्स॒ग्ं॒ सृपो॒ भव॑न्ति । इ॒न्द्रि॒यमे॒व त-द्वी॒र्यं॑-यँज॑मान आप्नोति । पूर्वा॑ पूर्वा॒ वेदि॑र्भवति । इ॒न्द्रि॒यस्य॑ वी॒र्य॑स्याव॑रुद्ध्यै । पु॒रस्ता॑-दुप॒सदाग्ं॑ सौ॒म्येन॒ प्रच॑रति । सोमो॒ वै रे॑तो॒धाः । रेत॑ ए॒व त-द्द॑धाति । अ॒न्त॒रा त्वा॒ष्ट्रेण॑ । रेत॑ ए॒व हि॒त-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणि॒ विक॑रोति । उ॒परि॑ष्टा-द्वैष्ण॒वेन॑ । य॒ज्ञो वै विष्णुः॑ । य॒ज्ञ ए॒वान्त॒तः प्रति॑ तिष्ठति ॥ 2 ॥

(स॒प्त॒मे - द॑धाति॒ पञ्च॑ च) (अ. 1)

अनुवाकं 2 - दशपेयः

जा॒मि वा ए॒त-त्कु॑र्वन्ति । यथ्स॒द्यो दी॒क्षय॑न्ति स॒द्य-स्सोम॑-ङ्क्री॒णन्ति॑ । पु॒ण्ड॒रि॒स्र॒जा-म्प्रय॑च्छ॒त्यजा॑मित्वाय । अङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तः॑ । अ॒फ्सु दी᳚क्षात॒पसी॒ प्रावे॑शयन्न् । त-त्पु॒ण्डरी॑क-मभवत् । य-त्पु॑ण्डरिस्र॒जा-म्प्र॒यच्छ॑ति । सा॒क्षादे॒व दी᳚क्षात॒पसी॒ अव॑रुन्धे । द॒शभि॑र्वथ्सत॒रै-स्सोम॑-ङ्क्रीणाति । दशा᳚क्षरा वि॒राट् ॥ 3 ॥

अन्नं॑-विँ॒राट् । वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे । मु॒ष्क॒रा भ॑वन्ति सेन्द्र॒त्वाय॑ । द॒श॒पेयो॑ भवति । अ॒न्नाद्य॒स्याव॑रुद्ध्यै । श॒त-म्ब्रा᳚ह्म॒णाः पि॑बन्ति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति । स॒प्त॒द॒शग्ग् स्तो॒त्र-म्भ॑वति । स॒प्त॒द॒शः प्र॒जाप॑तिः ॥ 4 ॥

प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । प्रा॒का॒शाव॑द्ध्व॒र्यवे॑ ददाति । प्र॒का॒श-मे॒वैन॑-ङ्गमयति । स्रज॑मु-द्गा॒त्रे । व्ये॑वास्मै॑ वासयति । रु॒क्मग्ं होत्रे᳚ । आ॒दि॒त्यमे॒वास्मा॒ उन्न॑यति । अश्व॑-म्प्रस्तोतृप्रतिह॒र्तृभ्या᳚म् । प्रा॒जा॒पत्यो वा अश्वः॑ । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ ॥ 5 ॥

द्वाद॑श-पष्ठौ॒ही-र्ब्र॒ह्मणे᳚ । आयु॑रे॒वाव॑-रुन्धे । व॒शा-म्मै᳚त्रावरु॒णाय॑ । रा॒ष्ट्रमे॒व व॒श्य॑कः । ऋ॒ष॒भ-म्ब्रा᳚ह्मणाच्छ॒ग्ं॒सिने᳚ । रा॒ष्ट्र-मे॒वेन्द्रि॑या॒व्य॑कः । वास॑सी नेष्टापो॒तृभ्या᳚म् । प॒वित्रे॑ ए॒वास्यै॒ते । स्थूरि॑ यवाचि॒त-म॑च्छावा॒काय॑ । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑ यजते ॥ 6 ॥

अ॒न॒ड्वाह॑-म॒ग्नीधे᳚ । वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान् । वह्नि॑र॒ग्नीत् । वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्याव॑रुन्धे । इन्द्र॑स्य सुषुवा॒णस्य॑ त्रे॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपतत् । भृगु॒-स्तृती॑य-मभवत् । श्रा॒य॒न्तीय॒-न्तृती॑यम् । सर॑स्वती॒ तृती॑यम् । भा॒र्ग॒वो होता॑ भवति । श्रा॒य॒न्तीय॑-म्ब्रह्मसा॒म-म्भ॑वति । वा॒र॒व॒न्तीय॑-मग्निष्टोम-सा॒मम् । सा॒र॒स्व॒तीर॒पो गृ॑ह्णाति । इ॒न्द्रि॒यस्य॑ वी॒र्य॑स्याव॑-रुद्ध्यै । श्रा॒य॒न्तीय॑-म्ब्रह्मसा॒म-म्भ॑वति । इ॒न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑न् वी॒र्य॒ग्ग्॑ श्रयति । वा॒र॒व॒न्तीय॑-मग्निष्टोम-सा॒मम् । इ॒न्द्रि॒यमे॒वास्मि॑न् वी॒र्यं॑-वाँरयति ॥ 7 ॥

(वि॒राट् - प्र॒जाप॑ति॒ - रश्वः॑ प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॑ - यजते - ब्रह्मसा॒म-म्भ॑वति स॒प्त च॑) (अ. 2)

अनुवाकं 3 - दिशामवेष्टयः, पशुबन्धः, सात्यदूतहवींषि च

ई॒श्व॒रो वा ए॒ष दिशो-ऽनू-न्म॑दितोः । य-न्दिशो-ऽनु॑ व्यास्था॒पय॑न्ति । दि॒शामवे᳚ष्टयो भवन्ति । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठ॒त्यनु॑न्मादाय । पञ्च॑ दे॒वता॑ यजति । पञ्च॒ दिशः॑ । दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑ तिष्ठति । ह॒विषो॑ हविष इ॒ष्ट्वा बा॑र्हस्प॒त्य-म॒भिघा॑रयति । य॒ज॒मा॒न॒दे॒व॒त्यो॑ वै बृह॒स्पतिः॑ । यज॑मानमे॒व तेज॑सा॒ सम॑र्धयति ॥ 8 ॥

आ॒दि॒त्या-म्म॒ल्॒ःआ-ङ्ग॒र्भिणी॒मा ल॑भते । मा॒रु॒ती-म्पृश्ञि॑-म्पष्ठौ॒हीम् । विश॑-ञ्चै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्र-ञ्च॑ स॒मीची॑ दधाति । आ॒दि॒त्यया॒ पूर्व॑या॒ प्रच॑रति । मा॒रु॒त्योत्त॑रया । रा॒ष्ट्र ए॒व विश॒मनु॑बद्ध्नाति । उ॒च्चैरा॑दि॒त्याया॒ आश्रा॑वयति । उ॒पा॒ग्ं॒शु मा॑रु॒त्यै । तस्मा᳚-द्रा॒ष्ट्रं-विँश॒मति॑वदति । ग॒र्भिण्या॑दि॒त्या भ॑वति ॥ 9 ॥

इ॒न्द्रि॒यं-वैँ गर्भः॑ । रा॒ष्ट्र-मे॒वेन्द्रि॑या॒व्य॑कः । अ॒ग॒र्भा मा॑रु॒ती । विड्वै म॒रुतः॑ । विश॑मे॒व निरि॑न्द्रियामकः । दे॒वा॒सु॒रा-स्संयँ॑त्ता आसन्न् । ते दे॒वा अ॒श्विनोः᳚ पू॒षन्-वा॒च-स्स॒त्यग्ं स॑नि॒न्धाय॑ । अनृ॑ते॒नासु॑रा-न॒भ्य॑भवन्न् । ते᳚-ऽश्विभ्या᳚-म्पू॒ष्णे पु॑रो॒डाश॒-न्द्वाद॑शकपाल॒-न्निर॑वपन्न् । ततो॒ वै ते वा॒च-स्स॒त्यमवा॑रुन्धत ॥ 10 ॥

यद॒श्विभ्या᳚-म्पू॒ष्णे पु॑रो॒डाश॒-न्द्वाद॑शकपाल-न्नि॒र्वप॑ति । अनृ॑तेनै॒व भ्रातृ॑व्या-नभि॒भूय॑ । वा॒च-स्स॒त्यमव॑रुन्धे । सर॑स्वते सत्य॒वाचे॑ च॒रुम् । पूर्व॑मे॒वोदि॒तम् । उत्त॑रेणा॒भि गृ॑णाति । स॒वि॒त्रे स॒त्यप्र॑सवाय पुरो॒डाश॒-न्द्वाद॑शकपाल॒-म्प्रसू᳚त्यै । दू॒तान्-प्रहि॑णोति । आ॒विद॑ ए॒ता भ॑वन्ति । आ॒विद॑मे॒वैन॑-ङ्गमयन्ति । अथो॑ दू॒तेभ्य॑ ए॒व न छि॑द्यते । ति॒सृ॒ध॒न्वग्ं शु॑ष्कदृ॒ति-र्दक्षि॑णा॒ समृ॑द्ध्यै ॥ 11 ॥

(अ॒र्ध॒य॒ति॒ - भ॒व॒ - त्य॒रु॒न्ध॒त॒ - ग॒म॒य॒न्ति॒ द्वे च॑) (अ. 3)

अनुवाकं 4 - प्रयुजां हवींषि द्वादश

आ॒ग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पाल॒-न्निर्व॑पति । तस्मा॒-च्छिशि॑रे कुरुपञ्चा॒लाः प्राञ्चो॑ यान्ति । सौ॒म्य-ञ्च॒रुम् । तस्मा᳚-द्वस॒न्तं-व्यँ॑व॒साया॑दयन्ति । सा॒वि॒त्र-न्द्वाद॑शकपालम् । तस्मा᳚त्-पु॒रस्ता॒-द्यवा॑नाग्ं सवि॒त्रा विरु॑न्धते । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य-ञ्च॒रुम् । स॒वि॒त्रैव वि॒रुद्ध्य॑ । ब्रह्म॑णा॒ यवा॒नाद॑धते । त्वा॒ष्ट्र-म॒ष्टाक॑पालम् ॥ 12 ॥

रू॒पाण्ये॒व तेन॑ कुर्वते । वै॒श्वा॒न॒र-न्द्वाद॑शकपालम् । तस्मा᳚ज्जघ॒न्ये॑ नैदा॑घे प्र॒त्यञ्चः॑ कुरुपञ्चा॒ला या᳚न्ति । सा॒र॒स्व॒त-ञ्च॒रु-न्निर्व॑पति । तस्मा᳚त्-प्रा॒वृषि॒ सर्वा॒ वाचो॑ वदन्ति । पौ॒ष्णेन॒ व्यव॑स्यन्ति । मै॒त्रेण॑ कृषन्ते । वा॒रु॒णेन॒ विधृ॑ता आसते । क्षै॒त्र॒प॒त्येन॑ पाचयन्ते । आ॒दि॒त्येनाद॑धते ॥ 13 ॥

मा॒सिमा᳚स्ये॒तानि॑ ह॒वीग्ंषि॑ नि॒रुप्या॒णीत्या॑हुः । तेनै॒वर्तून्-प्रयु॑ङ्क्त॒ इति॑ । अथो॒ खल्वा॑हुः । क-स्सं॑वँथ्स॒र-ञ्जी॑विष्य॒तीति॑ । षडे॒व पू᳚र्वे॒द्युर्नि॒रुप्या॑णि । षडु॑त्तरे॒द्युः । तेनै॒वर्तून्-प्रयु॑ङ्क्ते । दक्षि॑णो रथवाहनवा॒हः पूर्वे॑षा॒-न्दक्षि॑णा । उत्त॑र॒ उत्त॑रेषाम् । सं॒वँ॒थ्स॒रस्यै॒वान्तौ॑ युनक्ति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सम॑ष्ट्यै ॥ 14 ॥

(त्वा॒ष्ट्रम॒ष्टाक॑पालं - दधते - युन॒क्त्येकं॑ च) (अ. 4)

अनुवाकं 5 - सौत्रामणिः, पशवः, हवींषि च

इन्द्र॑स्य सुषुवा॒णस्य॑ दश॒धेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-म्परा॑-ऽपतत् । स य-त्प्र॑थ॒म-न्नि॒रष्ठी॑वत् । तत्-क्व॑लमभवत् । य-द्द्वि॒तीय᳚म् । त-द्बद॑रम् । यत्-तृ॒तीय᳚म् । तत्-क॒र्कन्धु॑ । यन्न॒स्तः । स सि॒ग्ं॒हः । यदक्ष्योः᳚ ॥ 15 ॥

स शा᳚र्दू॒लः । यत्-कर्ण॑योः । स वृकः॑ । य ऊ॒र्ध्वः ।

स सोमः॑ । या ऽवा॑ची । सा सुरा᳚ । त्र॒या-स्सक्त॑वो भवन्ति ।

इ॒न्द्रि॒यस्याव॑-रुद्ध्यै । त्र॒याणि॒ लोमा॑नि ॥ 16 ॥

त्विषि॑मे॒वाव॑ रुन्धे । त्रयो॒ ग्रहाः᳚ । वी॒र्य॑मे॒वाव॑ रुन्धे । नाम्ना॑ दश॒मी । नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णाः । नाभि॑र्दश॒मी । प्रा॒णा इ॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य᳚म् । प्रा॒णाने॒वेन्द्रि॒यं-वीँ॒र्यं॑-यँज॑मान आ॒त्मन्-ध॑त्ते । सीसे॑न क्ली॒बाच्छष्पा॑णि क्रीणाति । न वा ए॒तदयो॒ न हिर॑ण्यम् ॥ 17 ॥

य-थ्सीस᳚म् । न स्त्री न पुमान्॑ । यत्-क्ली॒बः । न सोमो॒ न सुरा᳚ । य-थ्सौ᳚त्राम॒णी समृ॑द्ध्यै । स्वा॒द्वी-न्त्वा᳚ स्वा॒दुनेत्या॑ह । सोम॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति । सोमो᳚-ऽस्य॒श्विभ्या᳚-म्पच्यस्व॒ सर॑स्वत्यै पच्य॒स्वेन्द्रा॑य सु॒त्राम्णे॑ पच्य॒स्वेत्या॑ह । ए॒ताभ्यो॒ ह्ये॑षा दे॒वता᳚भ्यः॒ पच्य॑ते । ति॒स्र-स्सग्ंसृ॑ष्टा वसति ॥ 18 ॥

ति॒स्रो हि रात्रीः᳚ क्री॒त-स्सोमो॒ वस॑ति । पु॒नातु॑ ते परि॒स्रुत॒मिति॒ यजु॑षा पुनाति॒ व्यावृ॑त्त्यै । प॒वित्रे॑ण पुनाति । प॒वित्रे॑ण॒ हि सोम॑-म्पु॒नन्ति॑ । वारे॑ण॒ शश्व॑ता॒ तनेत्या॑ह । वारे॑ण॒ हि सोम॑-म्पु॒नन्ति॑ ।वा॒युः पू॒तः प॒वित्रे॒णेति॒ नैतया॑ पुनीयात् । व्यृ॑द्धा॒ ह्ये॑षा । अ॒ति॒प॒वि॒तस्यै॒तया॑ पुनीयात् । कु॒विद॒ङ्गे-त्यनि॑रुक्तया प्राजाप॒त्यया॑ गृह्णाति ॥ 19 ॥

अनि॑रुक्तः प्र॒जाप॑तिः । प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै᳚ । एक॑य॒र्चा गृ॑ह्णाति । ए॒क॒धैव यज॑माने वी॒र्य॑-न्दधाति । आ॒श्वि॒न-न्धू॒म्रमा ल॑भते । अ॒श्विनौ॒ वै दे॒वाना᳚-म्भि॒षजौ᳚ । ताभ्या॑मे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति । सा॒र॒स्व॒त-म्मे॒षम् । वाग्वै सर॑स्वती । वा॒चैवैन॑-म्भिषज्यति । ऐ॒न्द्रमृ॑ष॒भग्ं से᳚न्द्र॒त्वाय॑ ॥ 20 ॥

(अक्ष्यो॒--र् लोमा॑नि॒ - हिर॑ण्यं - ँवसति - गृह्णाति - भिषज्य॒त्येक॑-ञ्च) (अ. 5)

अनुवाकं 6 - सौत्रामणिः, पशवः, हवींषि च

यत्-त्रि॒षु यूपे᳚ष्वा॒-लभे॑त । ब॒हि॒र्धा ऽस्मा॑दिन्द्रि॒यं-वीँर्य॑-न्दध्यात् । भ्रातृ॑व्यमस्मै जनयेत् । ए॒क॒यू॒प आल॑भते । ए॒क॒धैवास्मि॑-न्निन्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-न्दधाति । नास्मै॒ भ्रातृ॑व्य-ञ्जनयति । नैतेषा᳚-म्पशू॒ना-म्पु॑रो॒डाशा॑ भवन्ति । ग्रह॑पुरोडाशा॒ ह्ये॑ते । यु॒वग्ं सु॒राम॑मश्वि॒नेति॑ सर्वदेव॒त्ये॑ याज्यानुवा॒क्ये॑ भवतः । सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति ॥ 21 ॥

ब्रा॒ह्म॒ण-म्परि॑क्रीणीया-दु॒च्छेष॑णस्य पा॒तार᳚म् । ब्रा॒ह्म॒णो ह्याहु॑त्या उ॒च्छेष॑णस्य पा॒ता । यदि॑ ब्राह्म॒ण-न्न वि॒न्देत् । व॒ल्मी॒क॒व॒पाया॒मव॑ नयेत् । सैव ततः॒ प्राय॑श्चित्तिः । य-द्वै सौ᳚त्राम॒ण्यै व्यृ॑द्धम् । तद॑स्यै॒ समृ॑द्धम् । ना॒ना॒दे॒व॒त्याः᳚ प॒शव॑श्च पुरो॒डाशा᳚श्च भवन्ति॒ समृ॑द्ध्यै । ऐ॒न्द्रः प॑शू॒नामु॑त्त॒मो भ॑वति । ऐ॒न्द्रः पु॑रो॒डाशा॑ना-म्प्रथ॒मः ॥ 22 ॥

इ॒न्द्रि॒ये ए॒वास्मै॑ स॒मीची॑ दधाति । पु॒रस्ता॑-दनूया॒जाना᳚-म्पुरो॒डाशैः॒ प्रच॑रति । प॒शवो॒ वै पु॑रो॒डाशाः᳚ । प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे । ऐ॒न्द्र-मेका॑दशकपाल॒-न्निर्व॑पति । इ॒न्द्रि॒यमे॒वाव॑-रुन्धे । सा॒वि॒त्र-न्द्वाद॑शकपाल॒-म्प्रसू᳚त्यै । वा॒रु॒ण-न्दश॑कपालम् । अ॒न्त॒त ए॒व वरु॑ण॒मव॑-यजते । वड॑बा॒ दक्षि॑णा ॥ 23 ॥

उ॒त वा ए॒षा-ऽश्वग्ं॑ सू॒ते । उ॒ताश्व॑त॒रम् । उ॒त सोम॑ उ॒त सुरा᳚ । य-थ्सौ᳚त्राम॒णी समृ॑द्ध्यै । बा॒र्॒ह॒स्प॒त्य-म्प॒शु-ञ्च॑तु॒र्थ-म॑तिपवि॒तस्याल॑भते । ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पतिः॑ । ब्रह्म॑णै॒व य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध॒मपि॑-वपति । पु॒रो॒डाश॑वाने॒ष प॒शुर्भ॑वति । न ह्ये॑तस्य॒ ग्रह॑-ङ्गृ॒ह्णन्ति॑ । सोम॑प्रतीकाः पितर-स्तृप्णु॒तेति॑ शतातृ॒ण्णायाग्ं॑ स॒मव॑नयति ॥ 24 ॥

श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑तिष्ठति । दक्षि॑णे॒-ऽग्नौ जु॑होति । पा॒प॒व॒स्य॒सस्य॒ व्यावृ॑त्त्यै । हिर॑ण्यमन्त॒रा धा॑रयति । पू॒तामे॒वैना᳚-ञ्जुहोति । श॒तमा॑न-म्भवति । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति । यत्रै॒व श॑तातृ॒ण्णा-न्धा॒रय॑ति ॥ 25 ॥

तन्निद॑धाति॒ प्रति॑ष्ठित्यै । पि॒तॄन्. वा ए॒तस्ये᳚न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-ङ्गच्छति । यग्ं सोमो॑-ऽति॒पव॑ते । पि॒तृ॒णां-याँ᳚ज्या-नुवा॒क्या॑भि॒रुप॑ तिष्ठते । यदे॒वास्य॑ पि॒तॄनि॑न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-ङ्गच्छ॑ति । तदे॒वाव॑ रुन्धे । ति॒सृभि॒रुप॑ तिष्ठते । तृ॒तीये॒ वा इ॒तो लो॒के पि॒तरः॑ । ताने॒व प्री॑णाति । अथो॒ त्रीणि॒ वै य॒ज्ञस्ये᳚न्द्रि॒याणि॑ । अ॒द्ध्व॒र्युर्-होता᳚ ब्र॒ह्मा । त उप॑तिष्ठन्ते । यान्ये॒व य॒ज्ञस्ये᳚न्द्रि॒याणि॑ । तैरे॒वास्मै॑ भेष॒ज-ङ्क॑रोति ॥ 26 ॥

(प्र॒णा॒ति॒ - प्र॒थ॒मो - दक्षि॑णा - स॒मव॑नयति - धा॒रय॑ - तीन्द्रि॒याणि॑ च॒त्वारि॑ च) (अ. 6)

अनुवाकं 7 - राजसूयस्याग्रे कर्तव्य-म्पवित्राख्यमग्निष्टोममहः

अ॒ग्नि॒ष्टो॒ममग्र॒ आह॑रति । य॒ज्ञ॒मु॒खं-वाँ अ॑ग्निष्टो॒मः । य॒ज्ञ॒मु॒खमे॒वारभ्य॑ स॒वमाक्र॑मते । अथै॒षो॑-ऽभिषेच॒नीय॑-श्चतुस्त्रि॒ग्ं॒शप॑वमानो भवति । त्रय॑स्त्रिग्ंश॒द्वै दे॒वताः᳚ । ता ए॒वाप्नो॑ति । प्र॒जाप॑ति-श्चतुस्त्रि॒ग्ं॒शः । तमे॒वाप्नो॑ति । स॒ग्ं॒श॒र ए॒ष स्तोमा॑ना॒मय॑थापूर्वम् । य-द्विष॑मा॒-स्स्तोमाः᳚ ॥ 27 ॥

ए॒तावा॒न्.॒ वै य॒ज्ञः । यावा॒न्-पव॑मानाः । अ॒न्त॒-श्श्लेष॑ण॒-न्त्वा अ॒न्यत् । य-थ्स॒माः पव॑मानाः । तेनासग्ं॑शरः । तेन॑ यथापू॒र्वम् । आ॒त्मनै॒-वाग्नि॑ष्टो॒मेन॒र्ध्नोति॑ । आ॒त्मना॒ पुण्यो॑ भवति । प्र॒जा वा उ॒क्थानि॑ । प॒शव॑ उ॒क्थानि॑( ) । यदु॒क्थ्यो॑ भव॒त्यनु॒ सन्त॑त्यै ॥ 28 ॥

(स्तोमाः᳚-प॒शव॑ उ॒क्थान्येक॑-ञ्च) (अ. 7)

अनुवाकं 8 - अभिषेचनीये साममन्त्रविशेषः

उप॑ त्वा जा॒मयो॒ गिर॒ इति॑ प्रति॒पद्भ॑वति । वाग्वै वा॒युः । वा॒च ए॒वैषो॑-ऽभिषे॒कः । सर्वा॑सामे॒व प्र॒जानाग्ं॑ सूयते । सर्वा॑ एन-म्प्र॒जा राजेति॑ वदन्ति । ए॒तमु॒ त्य-न्दश॒क्षिप॒ इत्या॑ह । आ॒दि॒त्या वै प्र॒जाः । प्र॒जाना॑मे॒वैतेन॑ सूयते । यन्ति॒ वा ए॒ते य॑ज्ञमु॒खात् । ये स॑म्भा॒र्या॑ अक्रन्न्॑ ॥ 29 ॥

यदाह॒ पव॑स्व वा॒चो अ॑ग्रिय॒ इति॑ । तेनै॒व य॑ज्ञमु॒खा-न्नय॑न्ति । अ॒नु॒ष्टुक्-प्र॑थ॒मा भ॑वति । अ॒नु॒ष्टु-गु॑त्त॒मा । वाग्वा अ॑नु॒ष्टुक् । वा॒चैव प्र॒यन्ति॑ । वा॒चोद्य॑न्ति । उद्व॑ती-र्भवन्ति । उद्व॒द्वा अ॑नु॒ष्टुभो॑ रू॒पम् । आनु॑ष्टुभो राज॒न्यः॑ ॥ 30 ॥

तस्मा॒दुद्व॑ती-र्भवन्ति । सौ॒र्य॑नु॒ष्टु-गु॑त्त॒मा भ॑वति । सु॒व॒र्गस्य॑ लो॒कस्य॒ सन्त॑त्यै । यो वै स॒वादेति॑ । नैनग्ं॑ स॒व उप॑नमति । य-स्साम॑भ्य॒ एति॑ । पापी॑यान्-थ्सुषुवा॒णो भ॑वति । ए॒तानि॒ खलु॒ वै सामा॑नि । यत्पृ॒ष्ठानि॑ । यत्पृ॒ष्ठानि॒ भव॑न्ति ॥ 31 ॥

तैरे॒व स॒वान्नैति॑ । यानि॑ देवरा॒जाना॒ग्ं॒ सामा॑नि । तैर॒मुष्मि॑न् ँलो॒क ऋ॑द्ध्नोति । यानि॑ मनुष्यरा॒जाना॒ग्ं॒ सामा॑नि । तैर॒स्मिन् ँलो॒क ऋ॑द्ध्नोति । उ॒भयो॑रे॒व लो॒कयोर्॑.-ऋद्ध्नोति । दे॒व॒लो॒के च॑ मनुष्यलो॒के च॑ । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शो॑ ऽभिषेच॒नीय॑-स्योत्त॒मो भ॑वति । ए॒क॒वि॒ग्ं॒शः के॑शवप॒नीय॑स्य प्रथ॒मः । स॒प्त॒द॒शो द॑श॒पेयः॑ ॥ 32 ॥

विड्वा ए॑कवि॒ग्ं॒शः । रा॒ष्ट्रग्ं स॑प्तद॒शः । विश॑ ए॒वैत-न्म॑द्ध्य॒तो॑-ऽभिषि॑च्यते । तस्मा॒द्वा ए॒ष वि॒शा-म्प्रि॒यः । वि॒शो हि म॑द्ध्य॒तो॑-ऽभिषि॒च्यते᳚ । यद्वा ए॑नम॒दो दिशो-ऽनु॑ व्यास्था॒पय॑न्ति । त-थ्सु॑व॒र्गं-लोँ॒क-म॒भ्यारो॑हति । यदि॒मं-लोँ॒क-न्न प्र॑त्यव॒रोहे᳚त् । अ॒ति॒ ज॒नं-वेँ॒यात् । उद्वा॑ माद्येत् । यदे॒ष प्र॑ती॒चीन॑-स्तोमो॒ भव॑ति । इ॒ममे॒व तेन॑ लो॒क-म्प्र॒त्यव॑रोहति । अथो॑ अ॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठ॒त्य-नु॑न्मादाय ॥ 33 ॥

(अक्र॑न् - राज॒न्यो॑ - भव॑न्ति - दश॒पेयो॑ - माद्ये॒-त्त्रीणि॑ च) (अ. 8)

अनुवाकं 9 - अभिषेचनीयविषययो रुक्मयो-स्स्तुतिः

इ॒यं-वैँ र॑ज॒ता । अ॒सौ हरि॑णी । य-द्रु॒क्मौ भव॑तः । आ॒भ्यामे॒वैन॑-मुभ॒यतः॒ परि॑ गृह्णाति । वरु॑णस्य॒ वा अ॑भिषि॒च्यमा॑न॒स्यापः॑ । इ॒न्द्रि॒यं-वीँ॒र्य॑-न्निर॑घ्नन्न् । त-थ्सु॒वर्ण॒ग्ं॒ हिर॑ण्य-मभवत् । य-द्रु॒क्म-म॑न्त॒-र्दधा॑ति । इ॒न्द्रि॒यस्य॑ वी॒र्य॑स्यानि॑र्घाताय । श॒तमा॑नो भवति श॒तक्ष॑रः । श॒तायुः॒ पुरु॑ष-श्श॒तेन्द्रि॑यः । आयु॑ष्ये॒वेन्द्रि॒ये प्रति॑ तिष्ठति । आयु॒र्वै हिर॑ण्यम् । आ॒यु॒ष्या॑ ए॒वैन॑-म॒भ्यति॑ क्षरन्ति । तेजो॒ वै हिर॑ण्यम् । ते॒ज॒स्या॑ ए॒वैन॑म॒भ्यति॑ क्षरन्ति । वर्चो॒ वै हिर॑ण्यम् । व॒र्च॒स्या॑ ए॒वैन॑म॒भ्यति॑ क्षरन्ति ॥ 34 ॥

(श॒तक्ष॑रो॒-ऽष्टौ च॑) (अ. 9)

अनुवाकं 10 - व्युष्टिद्विरात्रं राजसूयान्ते कर्तव्यम्

अप्र॑तिष्ठितो॒ वा ए॒ष इत्या॑हुः । यो रा॑ज॒सूये॑न॒ यज॑त॒ इति॑ । य॒दा वा ए॒ष ए॒तेन॑ द्विरा॒त्रेण॒ यज॑ते । अथ॑ प्रति॒ष्ठा । अथ॑ संवँथ्स॒रमा᳚प्नोति । याव॑न्ति संवँथ्स॒रस्या॑-होरा॒त्राणि॑ । ताव॑तीरे॒तस्य॑ स्तो॒त्रीयाः᳚ । अ॒हो॒रा॒त्रेष्वे॒व प्रति॑ तिष्ठति । अ॒ग्नि॒ष्टो॒मः पूर्व॒मह॑-र्भवति । अ॒ति॒रा॒त्र उत्त॑रम् ॥ 35 ॥

नानै॒वाहो॑रा॒त्रयोः॒ प्रति॑ तिष्ठति । पौ॒र्ण॒मा॒स्या-म्पूर्व॒मह॑-र्भवति । व्य॑ष्टकाया॒-मुत्त॑रम् । नानै॒वार्ध॑ मा॒सयोः॒ प्रति॑तिष्ठति । अ॒मा॒वा॒स्या॑या॒-म्पूर्व॒मह॑-र्भवति । उद्दृ॑ष्ट॒ उत्त॑रम् । नानै॒व मास॑योः॒ प्रति॑ तिष्ठति । अथो॒ खलु॑ । ये ए॒व स॑मानप॒क्षे पु॑ण्या॒हे स्याता᳚म् । तयोः᳚ का॒र्य॑-म्प्रति॑ष्ठित्यै ॥ 36 ॥

अ॒प॒श॒व्यो द्वि॑रा॒त्र इत्या॑हुः । द्वे ह्ये॑ते छन्द॑सी । गा॒य॒त्र-ञ्च॒ त्रैष्टु॑भ-ञ्च । जग॑तीम॒न्तर्य॑न्ति । न तेन॒ जग॑ती कृ॒तेत्या॑हुः । यदे॑ना-न्तृतीयसव॒ने कु॒र्वन्तीति॑ । य॒दा वा ए॒षा-ऽहीन॒स्याह॒-र्भज॑ते । सा॒ह्नस्य॑ वा॒ सव॑नम् । अथै॒व जग॑ती कृ॒ता । अथ॑ पश॒व्यः॑ । व्यु॑ष्टि॒र्वा ए॒ष द्वि॑रा॒त्रः । य ए॒वं-विँ॒द्वा-न्द्वि॑रा॒त्रेण॒ यज॑ते । व्ये॑वास्मा॑ उच्छति । अथो॒ तम॑ ए॒वाप॑हते । अ॒ग्नि॒ष्टो॒म-म॑न्त॒त आह॑रति । अ॒ग्नि-स्सर्वा॑ दे॒वताः᳚ । दे॒वता᳚स्वे॒व प्रति॑ तिष्ठति ॥ 37 ॥

(उत्त॑रं॒ - प्रति॑ष्ठित्यै - पश॒व्यः॑ स॒प्त च॑) (अ. 10)

(वरु॑णस्य - जा॒ - मीश्व॒र - आ᳚ग्ने॒य - मिन्द्र॑स्य॒ - य-त्त्रि॒ - ष्व॑ग्निष्टो॒म - मुप॑ त्वे॒ - यं-वैँ र॑ज॒ता - ऽप्र॑तिष्ठितो॒ दश॑)

(वरु॑णस्य॒ - यद॒श्विभ्यां॒ - ँय-त्त्रि॒षु - तस्मा॒दुद्व॑ती-स्स॒प्तत्रिग्ं॑शत्)

वरु॑णस्य॒ - प्रति॑ तिष्ठति ।

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टके अष्टमः प्रपाठक-स्समाप्तः ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय ब्राह्मणे प्रथमाष्टकं समाप्तम् ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhakaḥ - rājasūyānubrāhmaṇaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

anuvākaṃ 1 - saṃsṛpāṃ havīṃṣi daśa

varṷṇasya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'patat | tathsa॒gṃ॒ sṛdbhi॒ranu॒ sama̭sarpat | tathsa॒gṃ॒ sṛpāgṃ̭ sagṃ sṛ॒ttvam | a॒gninā̭ de॒vena̭ pratha॒me 'ha॒nnanu॒ prāyṷṅkta | sara̭svatyā vā॒cā dvi॒tīye᳚ | sa॒vi॒trā pra̭sa॒vena̭ tṛ॒tīye᳚ | pū॒ṣṇā pa॒śubhi̭ścatu॒rthe | bṛha॒spati̭nā॒ brahma̭ṇā pañca॒me | indrḙṇa de॒vena̭ ṣa॒ṣṭhe | varṷṇena॒ svayā̭ de॒vata̭yā sapta॒me || 1 ||

somḙna॒ rājñā᳚-'ṣṭa॒me | tvaṣṭrā̭ rū॒peṇa̭ nava॒me | viṣṇṷnā ya॒jñenā᳚pnot | yathsa॒gṃ॒ sṛpo॒ bhava̭nti | i॒ndri॒yame॒va ta-dvī॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna āpnoti | pūrvā̭ pūrvā॒ vedi̭rbhavati | i॒ndri॒yasya̭ vī॒rya̭syāva̭ruddhyai | pu॒rastā̭-dupa॒sadāgṃ̭ sau॒myena॒ praca̭rati | somo॒ vai rḙto॒dhāḥ | reta̭ e॒va ta-dda̭dhāti | a॒nta॒rā tvā॒ṣṭreṇa̭ | reta̭ e॒va hi॒ta-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇi॒ vika̭roti | u॒pari̭ṣṭā-dvaiṣṇa॒vena̭ | ya॒jño vai viṣṇuḥ̭ | ya॒jña e॒vānta॒taḥ prati̭ tiṣṭhati || 2 ||

(sa॒pta॒me - da̭dhāti॒ pañca̭ ca) (a. 1)

anuvākaṃ 2 - daśapeyaḥ

jā॒mi vā e॒ta-tkṷrvanti | yathsa॒dyo dī॒kṣaya̭nti sa॒dya-ssoma̭-ṅkrī॒ṇanti̭ | pu॒ṇḍa॒ri॒sra॒jā-mpraya̭ccha॒tyajā̭mitvāya | aṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~ntaḥ̭ | a॒phsu dī᳚kṣāta॒pasī॒ prāvḙśayann | ta-tpu॒ṇḍarī̭ka-mabhavat | ya-tpṷṇḍarisra॒jā-mpra॒yaccha̭ti | sā॒kṣāde॒va dī᳚kṣāta॒pasī॒ ava̭rundhe | da॒śabhi̭rvathsata॒rai-ssoma̭-ṅkrīṇāti | daśā᳚kṣarā vi॒rāṭ || 3 ||

annaṃ̭-vi~॒rāṭ | vi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe | mu॒ṣka॒rā bha̭vanti sendra॒tvāya̭ | da॒śa॒peyo̭ bhavati | a॒nnādya॒syāva̭ruddhyai | śa॒ta-mbrā᳚hma॒ṇāḥ pi̭banti | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati | sa॒pta॒da॒śagg sto॒tra-mbha̭vati | sa॒pta॒da॒śaḥ pra॒jāpa̭tiḥ || 4 ||

pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | prā॒kā॒śāva̭ddhva॒ryavḙ dadāti | pra॒kā॒śa-me॒vaina̭-ṅgamayati | sraja̭mu-dgā॒tre | vyḙvāsmai̭ vāsayati | ru॒kmagṃ hotre᳚ | ā॒di॒tyame॒vāsmā॒ unna̭yati | aśva̭-mprastotṛpratiha॒rtṛbhyā᳚m | prā॒jā॒patyo vā aśvaḥ̭ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ || 5 ||

dvāda̭śa-paṣṭhau॒hī-rbra॒hmaṇe᳚ | āyṷre॒vāva̭-rundhe | va॒śā-mmai᳚trāvaru॒ṇāya̭ | rā॒ṣṭrame॒va va॒śya̭kaḥ | ṛ॒ṣa॒bha-mbrā᳚hmaṇāccha॒gṃ॒sine᳚ | rā॒ṣṭra-me॒vendri̭yā॒vya̭kaḥ | vāsa̭sī neṣṭāpo॒tṛbhyā᳚m | pa॒vitrḙ e॒vāsyai॒te | sthūri̭ yavāci॒ta-ma̭cchāvā॒kāya̭ | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭ yajate || 6 ||

a॒na॒ḍvāha̭-ma॒gnīdhe᳚ | vahni॒rvā a̭na॒ḍvān | vahni̭ra॒gnīt | vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasyāva̭rundhe | indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ tre॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'patat | bhṛgu॒-stṛtī̭ya-mabhavat | śrā॒ya॒ntīya॒-ntṛtī̭yam | sara̭svatī॒ tṛtī̭yam | bhā॒rga॒vo hotā̭ bhavati | śrā॒ya॒ntīya̭-mbrahmasā॒ma-mbha̭vati | vā॒ra॒va॒ntīya̭-magniṣṭoma-sā॒mam | sā॒ra॒sva॒tīra॒po gṛ̭hṇāti | i॒ndri॒yasya̭ vī॒rya̭syāva̭-ruddhyai | śrā॒ya॒ntīya̭-mbrahmasā॒ma-mbha̭vati | i॒ndri॒yame॒vāsmi̭n vī॒rya॒gg̭ śrayati | vā॒ra॒va॒ntīya̭-magniṣṭoma-sā॒mam | i॒ndri॒yame॒vāsmi̭n vī॒ryaṃ̭-vā~rayati || 7 ||

(vi॒rāṭ - pra॒jāpa̭ti॒ - raśvaḥ̭ pra॒jāpa̭te॒rāptyai̭ - yajate - brahmasā॒ma-mbha̭vati sa॒pta ca̭) (a. 2)

anuvākaṃ 3 - diśāmaveṣṭayaḥ, paśubandhaḥ, sātyadūtahavīṃṣi ca

ī॒śva॒ro vā e॒ṣa diśo-'nū-nma̭ditoḥ | ya-ndiśo-'nṷ vyāsthā॒paya̭nti | di॒śāmave᳚ṣṭayo bhavanti | di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭha॒tyanṷnmādāya | pañca̭ de॒vatā̭ yajati | pañca॒ diśaḥ̭ | di॒kṣvḙva prati̭ tiṣṭhati | ha॒viṣo̭ haviṣa i॒ṣṭvā bā̭rhaspa॒tya-ma॒bhighā̭rayati | ya॒ja॒mā॒na॒de॒va॒tyo̭ vai bṛha॒spatiḥ̭ | yaja̭māname॒va teja̭sā॒ sama̭rdhayati || 8 ||

ā॒di॒tyā-mma॒l॒ḥā-ṅga॒rbhiṇī॒mā la̭bhate | mā॒ru॒tī-mpṛśñi̭-mpaṣṭhau॒hīm | viśa̭-ñcai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭra-ñca̭ sa॒mīcī̭ dadhāti | ā॒di॒tyayā॒ pūrva̭yā॒ praca̭rati | mā॒ru॒tyotta̭rayā | rā॒ṣṭra e॒va viśa॒manṷbaddhnāti | u॒ccairā̭di॒tyāyā॒ āśrā̭vayati | u॒pā॒gṃ॒śu mā̭ru॒tyai | tasmā᳚-drā॒ṣṭraṃ-vi~śa॒mati̭vadati | ga॒rbhiṇyā̭di॒tyā bha̭vati || 9 ||

i॒ndri॒yaṃ-vai~ garbhaḥ̭ | rā॒ṣṭra-me॒vendri̭yā॒vya̭kaḥ | a॒ga॒rbhā mā̭ru॒tī | viḍvai ma॒rutaḥ̭ | viśa̭me॒va niri̭ndriyāmakaḥ | de॒vā॒su॒rā-ssaṃya~̭ttā āsann | te de॒vā a॒śvinoḥ᳚ pū॒ṣan-vā॒ca-ssa॒tyagṃ sa̭ni॒ndhāya̭ | anṛ̭te॒nāsṷrā-na॒bhya̭bhavann | te᳚-'śvibhyā᳚-mpū॒ṣṇe pṷro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla॒-nnira̭vapann | tato॒ vai te vā॒ca-ssa॒tyamavā̭rundhata || 10 ||

yada॒śvibhyā᳚-mpū॒ṣṇe pṷro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla-nni॒rvapa̭ti | anṛ̭tenai॒va bhrātṛ̭vyā-nabhi॒bhūya̭ | vā॒ca-ssa॒tyamava̭rundhe | sara̭svate satya॒vācḙ ca॒rum | pūrva̭me॒vodi॒tam | utta̭reṇā॒bhi gṛ̭ṇāti | sa॒vi॒tre sa॒tyapra̭savāya puro॒ḍāśa॒-ndvāda̭śakapāla॒-mprasū᳚tyai | dū॒tān-prahi̭ṇoti | ā॒vida̭ e॒tā bha̭vanti | ā॒vida̭me॒vaina̭-ṅgamayanti | atho̭ dū॒tebhya̭ e॒va na chi̭dyate | ti॒sṛ॒dha॒nvagṃ śṷṣkadṛ॒ti-rdakṣi̭ṇā॒ samṛ̭ddhyai || 11 ||

(a॒rdha॒ya॒ti॒ - bha॒va॒ - tya॒ru॒ndha॒ta॒ - ga॒ma॒ya॒nti॒ dve ca̭) (a. 3)

anuvākaṃ 4 - prayujāṃ havīṃṣi dvādaśa

ā॒gne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pāla॒-nnirva̭pati | tasmā॒-cchiśi̭re kurupañcā॒lāḥ prāñco̭ yānti | sau॒mya-ñca॒rum | tasmā᳚-dvasa॒ntaṃ-vya~̭va॒sāyā̭dayanti | sā॒vi॒tra-ndvāda̭śakapālam | tasmā᳚t-pu॒rastā॒-dyavā̭nāgṃ savi॒trā virṷndhate | bā॒r॒ha॒spa॒tya-ñca॒rum | sa॒vi॒traiva vi॒ruddhya̭ | brahma̭ṇā॒ yavā॒nāda̭dhate | tvā॒ṣṭra-ma॒ṣṭāka̭pālam || 12 ||

rū॒pāṇye॒va tena̭ kurvate | vai॒śvā॒na॒ra-ndvāda̭śakapālam | tasmā᳚jjagha॒nyḙ naidā̭ghe pra॒tyañcaḥ̭ kurupañcā॒lā yā᳚nti | sā॒ra॒sva॒ta-ñca॒ru-nnirva̭pati | tasmā᳚t-prā॒vṛṣi॒ sarvā॒ vāco̭ vadanti | pau॒ṣṇena॒ vyava̭syanti | mai॒treṇa̭ kṛṣante | vā॒ru॒ṇena॒ vidhṛ̭tā āsate | kṣai॒tra॒pa॒tyena̭ pācayante | ā॒di॒tyenāda̭dhate || 13 ||

mā॒simā᳚sye॒tāni̭ ha॒vīgṃṣi̭ ni॒rupyā॒ṇītyā̭huḥ | tenai॒vartūn-prayṷṅkta॒ iti̭ | atho॒ khalvā̭huḥ | ka-ssaṃ̭va~thsa॒ra-ñjī̭viṣya॒tīti̭ | ṣaḍe॒va pū᳚rve॒dyurni॒rupyā̭ṇi | ṣaḍṷttare॒dyuḥ | tenai॒vartūn-prayṷṅkte | dakṣi̭ṇo rathavāhanavā॒haḥ pūrvḙṣā॒-ndakṣi̭ṇā | utta̭ra॒ utta̭reṣām | saṃ॒va~॒thsa॒rasyai॒vāntaṷ yunakti | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ sama̭ṣṭyai || 14 ||

(tvā॒ṣṭrama॒ṣṭāka̭pālaṃ - dadhate - yuna॒ktyekaṃ̭ ca) (a. 4)

anuvākaṃ 5 - sautrāmaṇiḥ, paśavaḥ, havīṃṣi ca

indra̭sya suṣuvā॒ṇasya̭ daśa॒dhendri॒yaṃ-vī~॒rya̭-mparā̭-'patat | sa ya-tpra̭tha॒ma-nni॒raṣṭhī̭vat | tat-kva̭lamabhavat | ya-ddvi॒tīya᳚m | ta-dbada̭ram | yat-tṛ॒tīya᳚m | tat-ka॒rkandhṷ | yanna॒staḥ | sa si॒gṃ॒haḥ | yadakṣyoḥ᳚ || 15 ||

sa śā᳚rdū॒laḥ | yat-karṇa̭yoḥ | sa vṛkaḥ̭ | ya ū॒rdhvaḥ |

sa somaḥ̭ | yā 'vā̭cī | sā surā᳚ | tra॒yā-ssakta̭vo bhavanti |

i॒ndri॒yasyāva̭-ruddhyai | tra॒yāṇi॒ lomā̭ni || 16 ||

tviṣi̭me॒vāva̭ rundhe | trayo॒ grahāḥ᳚ | vī॒rya̭me॒vāva̭ rundhe | nāmnā̭ daśa॒mī | nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇāḥ | nābhi̭rdaśa॒mī | prā॒ṇā i̭ndri॒yaṃ-vī~॒rya᳚m | prā॒ṇāne॒vendri॒yaṃ-vī~॒ryaṃ̭-ya~ja̭māna ā॒tman-dha̭tte | sīsḙna klī॒bācchaṣpā̭ṇi krīṇāti | na vā e॒tadayo॒ na hira̭ṇyam || 17 ||

ya-thsīsa᳚m | na strī na pumāṋ | yat-klī॒baḥ | na somo॒ na surā᳚ | ya-thsau᳚trāma॒ṇī samṛ̭ddhyai | svā॒dvī-ntvā᳚ svā॒dunetyā̭ha | soma̭me॒vainā᳚-ṅkaroti | somo᳚-'sya॒śvibhyā᳚-mpacyasva॒ sara̭svatyai pacya॒svendrā̭ya su॒trāmṇḙ pacya॒svetyā̭ha | e॒tābhyo॒ hyḙṣā de॒vatā᳚bhyaḥ॒ pacya̭te | ti॒sra-ssagṃsṛ̭ṣṭā vasati || 18 ||

ti॒sro hi rātrīḥ᳚ krī॒ta-ssomo॒ vasa̭ti | pu॒nātṷ te pari॒sruta॒miti॒ yajṷṣā punāti॒ vyāvṛ̭ttyai | pa॒vitrḙṇa punāti | pa॒vitrḙṇa॒ hi soma̭-mpu॒nanti̭ | vārḙṇa॒ śaśva̭tā॒ tanetyā̭ha | vārḙṇa॒ hi soma̭-mpu॒nanti̭ |vā॒yuḥ pū॒taḥ pa॒vitre॒ṇeti॒ naitayā̭ punīyāt | vyṛ̭ddhā॒ hyḙṣā | a॒ti॒pa॒vi॒tasyai॒tayā̭ punīyāt | ku॒vida॒ṅge-tyani̭ruktayā prājāpa॒tyayā̭ gṛhṇāti || 19 ||

ani̭ruktaḥ pra॒jāpa̭tiḥ | pra॒jāpa̭te॒rāptyai᳚ | eka̭ya॒rcā gṛ̭hṇāti | e॒ka॒dhaiva yaja̭māne vī॒rya̭-ndadhāti | ā॒śvi॒na-ndhū॒mramā la̭bhate | a॒śvinau॒ vai de॒vānā᳚-mbhi॒ṣajau᳚ | tābhyā̭me॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti | sā॒ra॒sva॒ta-mme॒ṣam | vāgvai sara̭svatī | vā॒caivaina̭-mbhiṣajyati | ai॒ndramṛ̭ṣa॒bhagṃ se᳚ndra॒tvāya̭ || 20 ||

(akṣyo॒--r lomā̭ni॒ - hira̭ṇyaṃ - ~vasati - gṛhṇāti - bhiṣajya॒tyeka̭-ñca) (a. 5)

anuvākaṃ 6 - sautrāmaṇiḥ, paśavaḥ, havīṃṣi ca

yat-tri॒ṣu yūpe᳚ṣvā॒-labhḙta | ba॒hi॒rdhā 'smā̭dindri॒yaṃ-vī~rya̭-ndadhyāt | bhrātṛ̭vyamasmai janayet | e॒ka॒yū॒pa āla̭bhate | e॒ka॒dhaivāsmi̭-nnindri॒yaṃ-vī~॒rya̭-ndadhāti | nāsmai॒ bhrātṛ̭vya-ñjanayati | naiteṣā᳚-mpaśū॒nā-mpṷro॒ḍāśā̭ bhavanti | graha̭puroḍāśā॒ hyḙte | yu॒vagṃ su॒rāma̭maśvi॒neti̭ sarvadeva॒tyḙ yājyānuvā॒kyḙ bhavataḥ | sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti || 21 ||

brā॒hma॒ṇa-mpari̭krīṇīyā-du॒ccheṣa̭ṇasya pā॒tāra᳚m | brā॒hma॒ṇo hyāhṷtyā u॒ccheṣa̭ṇasya pā॒tā | yadi̭ brāhma॒ṇa-nna vi॒ndet | va॒lmī॒ka॒va॒pāyā॒mava̭ nayet | saiva tataḥ॒ prāya̭ścittiḥ | ya-dvai sau᳚trāma॒ṇyai vyṛ̭ddham | tada̭syai॒ samṛ̭ddham | nā॒nā॒de॒va॒tyāḥ᳚ pa॒śava̭śca puro॒ḍāśā᳚śca bhavanti॒ samṛ̭ddhyai | ai॒ndraḥ pa̭śū॒nāmṷtta॒mo bha̭vati | ai॒ndraḥ pṷro॒ḍāśā̭nā-mpratha॒maḥ || 22 ||

i॒ndri॒ye e॒vāsmai̭ sa॒mīcī̭ dadhāti | pu॒rastā̭-danūyā॒jānā᳚-mpuro॒ḍāśaiḥ॒ praca̭rati | pa॒śavo॒ vai pṷro॒ḍāśāḥ᳚ | pa॒śūne॒vāva̭ rundhe | ai॒ndra-mekā̭daśakapāla॒-nnirva̭pati | i॒ndri॒yame॒vāva̭-rundhe | sā॒vi॒tra-ndvāda̭śakapāla॒-mprasū᳚tyai | vā॒ru॒ṇa-ndaśa̭kapālam | a॒nta॒ta e॒va varṷṇa॒mava̭-yajate | vaḍa̭bā॒ dakṣi̭ṇā || 23 ||

u॒ta vā e॒ṣā-'śvagṃ̭ sū॒te | u॒tāśva̭ta॒ram | u॒ta soma̭ u॒ta surā᳚ | ya-thsau᳚trāma॒ṇī samṛ̭ddhyai | bā॒r॒ha॒spa॒tya-mpa॒śu-ñca̭tu॒rtha-ma̭tipavi॒tasyāla̭bhate | brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spatiḥ̭ | brahma̭ṇai॒va ya॒jñasya॒ vyṛ̭ddha॒mapi̭-vapati | pu॒ro॒ḍāśa̭vāne॒ṣa pa॒śurbha̭vati | na hyḙtasya॒ graha̭-ṅgṛ॒hṇanti̭ | soma̭pratīkāḥ pitara-stṛpṇu॒teti̭ śatātṛ॒ṇṇāyāgṃ̭ sa॒mava̭nayati || 24 ||

śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭tiṣṭhati | dakṣi̭ṇe॒-'gnau jṷhoti | pā॒pa॒va॒sya॒sasya॒ vyāvṛ̭ttyai | hira̭ṇyamanta॒rā dhā̭rayati | pū॒tāme॒vainā᳚-ñjuhoti | śa॒tamā̭na-mbhavati | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati | yatrai॒va śa̭tātṛ॒ṇṇā-ndhā॒raya̭ti || 25 ||

tannida̭dhāti॒ prati̭ṣṭhityai | pi॒tṝn. vā e॒tasye᳚ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭-ṅgacchati | yagṃ somo̭-'ti॒pava̭te | pi॒tṛ॒ṇāṃ-yā~᳚jyā-nuvā॒kyā̭bhi॒rupa̭ tiṣṭhate | yade॒vāsya̭ pi॒tṝni̭ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭-ṅgaccha̭ti | tade॒vāva̭ rundhe | ti॒sṛbhi॒rupa̭ tiṣṭhate | tṛ॒tīye॒ vā i॒to lo॒ke pi॒taraḥ̭ | tāne॒va prī̭ṇāti | atho॒ trīṇi॒ vai ya॒jñasye᳚ndri॒yāṇi̭ | a॒ddhva॒ryur-hotā᳚ bra॒hmā | ta upa̭tiṣṭhante | yānye॒va ya॒jñasye᳚ndri॒yāṇi̭ | taire॒vāsmai̭ bheṣa॒ja-ṅka̭roti || 26 ||

(pra॒ṇā॒ti॒ - pra॒tha॒mo - dakṣi̭ṇā - sa॒mava̭nayati - dhā॒raya̭ - tīndri॒yāṇi̭ ca॒tvāri̭ ca) (a. 6)

anuvākaṃ 7 - rājasūyasyāgre kartavya-mpavitrākhyamagniṣṭomamahaḥ

a॒gni॒ṣṭo॒mamagra॒ āha̭rati | ya॒jña॒mu॒khaṃ-vā~ a̭gniṣṭo॒maḥ | ya॒jña॒mu॒khame॒vārabhya̭ sa॒vamākra̭mate | athai॒ṣo̭-'bhiṣeca॒nīya̭-ścatustri॒gṃ॒śapa̭vamāno bhavati | traya̭strigṃśa॒dvai de॒vatāḥ᳚ | tā e॒vāpno̭ti | pra॒jāpa̭ti-ścatustri॒gṃ॒śaḥ | tame॒vāpno̭ti | sa॒gṃ॒śa॒ra e॒ṣa stomā̭nā॒maya̭thāpūrvam | ya-dviṣa̭mā॒-sstomāḥ᳚ || 27 ||

e॒tāvā॒n.॒ vai ya॒jñaḥ | yāvā॒n-pava̭mānāḥ | a॒nta॒-śśleṣa̭ṇa॒-ntvā a॒nyat | ya-thsa॒māḥ pava̭mānāḥ | tenāsagṃ̭śaraḥ | tena̭ yathāpū॒rvam | ā॒tmanai॒-vāgni̭ṣṭo॒mena॒rdhnoti̭ | ā॒tmanā॒ puṇyo̭ bhavati | pra॒jā vā u॒kthāni̭ | pa॒śava̭ u॒kthāni̭( ) | yadu॒kthyo̭ bhava॒tyanu॒ santa̭tyai || 28 ||

(stomāḥ᳚-pa॒śava̭ u॒kthānyeka̭-ñca) (a. 7)

anuvākaṃ 8 - abhiṣecanīye sāmamantraviśeṣaḥ

upa̭ tvā jā॒mayo॒ gira॒ iti̭ prati॒padbha̭vati | vāgvai vā॒yuḥ | vā॒ca e॒vaiṣo̭-'bhiṣe॒kaḥ | sarvā̭sāme॒va pra॒jānāgṃ̭ sūyate | sarvā̭ ena-mpra॒jā rājeti̭ vadanti | e॒tamu॒ tya-ndaśa॒kṣipa॒ ityā̭ha | ā॒di॒tyā vai pra॒jāḥ | pra॒jānā̭me॒vaitena̭ sūyate | yanti॒ vā e॒te ya̭jñamu॒khāt | ye sa̭mbhā॒ryā̭ akranṋ || 29 ||

yadāha॒ pava̭sva vā॒co a̭griya॒ iti̭ | tenai॒va ya̭jñamu॒khā-nnaya̭nti | a॒nu॒ṣṭuk-pra̭tha॒mā bha̭vati | a॒nu॒ṣṭu-gṷtta॒mā | vāgvā a̭nu॒ṣṭuk | vā॒caiva pra॒yanti̭ | vā॒codya̭nti | udva̭tī-rbhavanti | udva॒dvā a̭nu॒ṣṭubho̭ rū॒pam | ānṷṣṭubho rāja॒nyaḥ̭ || 30 ||

tasmā॒dudva̭tī-rbhavanti | sau॒rya̭nu॒ṣṭu-gṷtta॒mā bha̭vati | su॒va॒rgasya̭ lo॒kasya॒ santa̭tyai | yo vai sa॒vādeti̭ | nainagṃ̭ sa॒va upa̭namati | ya-ssāma̭bhya॒ eti̭ | pāpī̭yān-thsuṣuvā॒ṇo bha̭vati | e॒tāni॒ khalu॒ vai sāmā̭ni | yatpṛ॒ṣṭhāni̭ | yatpṛ॒ṣṭhāni॒ bhava̭nti || 31 ||

taire॒va sa॒vānnaiti̭ | yāni̭ devarā॒jānā॒gṃ॒ sāmā̭ni | taira॒muṣmi̭n ~lo॒ka ṛ̭ddhnoti | yāni̭ manuṣyarā॒jānā॒gṃ॒ sāmā̭ni | taira॒smin ~lo॒ka ṛ̭ddhnoti | u॒bhayo̭re॒va lo॒kayor̭.-ṛddhnoti | de॒va॒lo॒ke ca̭ manuṣyalo॒ke ca̭ | e॒ka॒vi॒gṃ॒śo̭ 'bhiṣeca॒nīya̭-syotta॒mo bha̭vati | e॒ka॒vi॒gṃ॒śaḥ kḙśavapa॒nīya̭sya pratha॒maḥ | sa॒pta॒da॒śo da̭śa॒peyaḥ̭ || 32 ||

viḍvā ḙkavi॒gṃ॒śaḥ | rā॒ṣṭragṃ sa̭ptada॒śaḥ | viśa̭ e॒vaita-nma̭ddhya॒to̭-'bhiṣi̭cyate | tasmā॒dvā e॒ṣa vi॒śā-mpri॒yaḥ | vi॒śo hi ma̭ddhya॒to̭-'bhiṣi॒cyate᳚ | yadvā ḙnama॒do diśo-'nṷ vyāsthā॒paya̭nti | ta-thsṷva॒rgaṃ-lo~॒ka-ma॒bhyāro̭hati | yadi॒maṃ-lo~॒ka-nna pra̭tyava॒rohe᳚t | a॒ti॒ ja॒naṃ-ve~॒yāt | udvā̭ mādyet | yade॒ṣa pra̭tī॒cīna̭-stomo॒ bhava̭ti | i॒mame॒va tena̭ lo॒ka-mpra॒tyava̭rohati | atho̭ a॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭha॒tya-nṷnmādāya || 33 ||

(akra̭n - rāja॒nyo̭ - bhava̭nti - daśa॒peyo̭ - mādye॒-ttrīṇi̭ ca) (a. 8)

anuvākaṃ 9 - abhiṣecanīyaviṣayayo rukmayo-sstutiḥ

i॒yaṃ-vai~ ra̭ja॒tā | a॒sau hari̭ṇī | ya-dru॒kmau bhava̭taḥ | ā॒bhyāme॒vaina̭-mubha॒yataḥ॒ pari̭ gṛhṇāti | varṷṇasya॒ vā a̭bhiṣi॒cyamā̭na॒syāpaḥ̭ | i॒ndri॒yaṃ-vī~॒rya̭-nnira̭ghnann | ta-thsu॒varṇa॒gṃ॒ hira̭ṇya-mabhavat | ya-dru॒kma-ma̭nta॒-rdadhā̭ti | i॒ndri॒yasya̭ vī॒rya̭syāni̭rghātāya | śa॒tamā̭no bhavati śa॒takṣa̭raḥ | śa॒tāyuḥ॒ purṷṣa-śśa॒tendri̭yaḥ | āyṷṣye॒vendri॒ye prati̭ tiṣṭhati | āyu॒rvai hira̭ṇyam | ā॒yu॒ṣyā̭ e॒vaina̭-ma॒bhyati̭ kṣaranti | tejo॒ vai hira̭ṇyam | te॒ja॒syā̭ e॒vaina̭ma॒bhyati̭ kṣaranti | varco॒ vai hira̭ṇyam | va॒rca॒syā̭ e॒vaina̭ma॒bhyati̭ kṣaranti || 34 ||

(śa॒takṣa̭ro॒-'ṣṭau ca̭) (a. 9)

anuvākaṃ 10 - vyuṣṭidvirātraṃ rājasūyānte kartavyam

apra̭tiṣṭhito॒ vā e॒ṣa ityā̭huḥ | yo rā̭ja॒sūyḙna॒ yaja̭ta॒ iti̭ | ya॒dā vā e॒ṣa e॒tena̭ dvirā॒treṇa॒ yaja̭te | atha̭ prati॒ṣṭhā | atha̭ saṃva~thsa॒ramā᳚pnoti | yāva̭nti saṃva~thsa॒rasyā̭-horā॒trāṇi̭ | tāva̭tīre॒tasya̭ sto॒trīyāḥ᳚ | a॒ho॒rā॒treṣve॒va prati̭ tiṣṭhati | a॒gni॒ṣṭo॒maḥ pūrva॒maha̭-rbhavati | a॒ti॒rā॒tra utta̭ram || 35 ||

nānai॒vāho̭rā॒trayoḥ॒ prati̭ tiṣṭhati | pau॒rṇa॒mā॒syā-mpūrva॒maha̭-rbhavati | vya̭ṣṭakāyā॒-mutta̭ram | nānai॒vārdha̭ mā॒sayoḥ॒ prati̭tiṣṭhati | a॒mā॒vā॒syā̭yā॒-mpūrva॒maha̭-rbhavati | uddṛ̭ṣṭa॒ utta̭ram | nānai॒va māsa̭yoḥ॒ prati̭ tiṣṭhati | atho॒ khalṷ | ye e॒va sa̭mānapa॒kṣe pṷṇyā॒he syātā᳚m | tayoḥ᳚ kā॒rya̭-mprati̭ṣṭhityai || 36 ||

a॒pa॒śa॒vyo dvi̭rā॒tra ityā̭huḥ | dve hyḙte chanda̭sī | gā॒ya॒tra-ñca॒ traiṣṭṷbha-ñca | jaga̭tīma॒ntarya̭nti | na tena॒ jaga̭tī kṛ॒tetyā̭huḥ | yadḙnā-ntṛtīyasava॒ne ku॒rvantīti̭ | ya॒dā vā e॒ṣā-'hīna॒syāha॒-rbhaja̭te | sā॒hnasya̭ vā॒ sava̭nam | athai॒va jaga̭tī kṛ॒tā | atha̭ paśa॒vyaḥ̭ | vyṷṣṭi॒rvā e॒ṣa dvi̭rā॒traḥ | ya e॒vaṃ-vi~॒dvā-ndvi̭rā॒treṇa॒ yaja̭te | vyḙvāsmā̭ ucchati | atho॒ tama̭ e॒vāpa̭hate | a॒gni॒ṣṭo॒ma-ma̭nta॒ta āha̭rati | a॒gni-ssarvā̭ de॒vatāḥ᳚ | de॒vatā᳚sve॒va prati̭ tiṣṭhati || 37 ||

(utta̭raṃ॒ - prati̭ṣṭhityai - paśa॒vyaḥ̭ sa॒pta ca̭) (a. 10)

(varṷṇasya - jā॒ - mīśva॒ra - ā᳚gne॒ya - mindra̭sya॒ - ya-ttri॒ - ṣva̭gniṣṭo॒ma - mupa̭ tve॒ - yaṃ-vai~ ra̭ja॒tā - 'pra̭tiṣṭhito॒ daśa̭)

(varṷṇasya॒ - yada॒śvibhyāṃ॒ - ~ya-ttri॒ṣu - tasmā॒dudva̭tī-ssa॒ptatrigṃ̭śat)

varṷṇasya॒ - prati̭ tiṣṭhati |

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭake aṣṭamaḥ prapāṭhaka-ssamāptaḥ ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya brāhmaṇe prathamāṣṭakaṃ samāptam ||

Sanskrit — Devanagari (original)