കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ പ്രശ്നഃ - സോമമന്ത്രബ്രാഹ്മണനിരൂപണം
ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,
ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥
പ്രാ॒ചീന॑വഗ്ംശ-ങ്കരോതി ദേവമനു॒ഷ്യാ ദിശോ॒ വ്യ॑ഭജന്ത॒ പ്രാചീ᳚-ന്ദേ॒വാ ദ॑ക്ഷി॒ണാ പി॒തരഃ॑ പ്ര॒തീചീ᳚-മ്മനു॒ഷ്യാ॑ ഉദീ॑ചീഗ്ം രു॒ദ്രാ യ-ത്പ്രാ॒ചീന॑വഗ്ംശ-ങ്ക॒രോതി॑ ദേവലോ॒കമേ॒വ ത-ദ്യജ॑മാന ഉ॒പാവ॑ര്തതേ॒ പരി॑ ശ്രയത്യ॒ന്തര്ഹി॑തോ॒ഹി ദേ॑വലോ॒കോ മ॑നുഷ്യലോ॒കാ-ന്നാസ്മാല്ലോ॒കാ-ഥ്സ്വേ॑തവ്യമി॒വേത്യാ॑ഹുഃ॒ കോ ഹി ത-ദ്വേദ॒ യ-ദ്യ॒മുഷ്മി॑ഁല്ലോ॒കേ-ഽസ്തി॑ വാ॒ ന വേതി॑ ദി॒ക്ഷ്വ॑തീ കാ॒ശാന് ക॑രോ- [ദി॒ക്ഷ്വ॑തീ കാ॒ശാന് ക॑രോതി, ഉ॒ഭയോ᳚] 1
-ത്യു॒ഭയോ᳚-ര്ലോ॒കയോ॑-ര॒ഭിജി॑ത്യൈ കേശശ്മ॒ശ്രു വ॑പതേ ന॒ഖാനി॒ നി കൃ॑ന്തതേ മൃ॒താ വാ ഏ॒ഷാ ത്വഗ॑മേ॒ദ്ധ്യാ യ-ത്കേ॑ശശ്മ॒ശ്രു മൃ॒താമേ॒വ ത്വച॑മ-മേ॒ദ്ധ്യാമ॑പ॒ഹത്യ॑ യ॒ജ്ഞിയോ॑ ഭൂ॒ത്വാ മേധ॒മുപൈ॒ത്യങ്ഗി॑രസ-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁന്തോ॒-ഽഫ്സു ദീ᳚ക്ഷാത॒പസീ॒ പ്രാവേ॑ശയന്ന॒ഫ്സു സ്നാ॑തി സാ॒ക്ഷാദേ॒വ ദീ᳚ക്ഷാത॒പസീ॒ അവ॑ രുന്ധേ തീ॒ര്ഥേ സ്നാ॑തി തീ॒ര്ഥേ ഹി തേ താ-മ്പ്രാവേ॑ശയ-ന്തീ॒ര്ഥേ സ്നാ॑തി [ ] 2
തീ॒ര്ഥമേ॒വ സ॑മാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവത്യ॒പോ᳚-ഽശ്ഞാത്യന്തര॒ത ഏ॒വ മേദ്ധ്യോ॑ ഭവതി॒ വാസ॑സാ ദീക്ഷയതി സൌ॒മ്യം-വൈഁ ക്ഷൌമ॑-ന്ദേ॒വത॑യാ॒ സോമ॑മേ॒ഷ ദേ॒വതാ॒മുപൈ॑തി॒ യോ ദീക്ഷ॑തേ॒ സോമ॑സ്യ ത॒നൂര॑സി ത॒നുവ॑-മ്മേ പാ॒ഹീത്യാ॑ഹ॒ സ്വാമേ॒വ ദേ॒വതാ॒മുപൈ॒ത്യഥോ॑ ആ॒ശിഷ॑മേ॒വൈതാമാ ശാ᳚സ്തേ॒ ഽഗ്നേസ്തൂ॑ഷാ॒ധാനം॑-വാഁ॒യോര്വാ॑ത॒പാന॑-മ്പിതൃ॒ണാ-ന്നീ॒വി-രോഷ॑ധീനാ-മ്പ്രഘാ॒ത [-രോഷ॑ധീനാ-മ്പ്രഘാ॒തഃ, ആ॒ദി॒ത്യാനാ᳚-മ്പ്രാചീനതാ॒നോ] 3
ആ॑ദി॒ത്യാനാ᳚-മ്പ്രാചീനതാ॒നോ വിശ്വേ॑ഷാ-ന്ദേ॒വാനാ॒മോതു॒ ര്നക്ഷ॑ത്രാണാ-മതീകാ॒ശാസ്തദ്വാ ഏ॒ത-ഥ്സ॑ര്വ ദേവ॒ത്യം॑-യഁ-ദ്വാസോ॒ യ-ദ്വാസ॑സാ ദീ॒ക്ഷയ॑തി॒ സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി-ര്ദീക്ഷയതി ബ॒ഹിഃപ്രാ॑ണോ॒ വൈ മ॑നു॒ഷ്യ॑സ്ത-സ്യാശ॑ന-മ്പ്രാ॒ണോ᳚-ഽശ്ഞാതി॒ സപ്രാ॑ണ ഏ॒വ ദീ᳚ക്ഷത॒ ആശി॑തോ ഭവതി॒ യാവാ॑നേ॒വാസ്യ॑ പ്രാ॒ണസ്തേന॑ സ॒ഹ മേധ॒മുപൈ॑തി ഘൃ॒ത-ന്ദേ॒വാനാ॒-മ്മസ്തു॑ പിതൃ॒ണാ-ന്നിഷ്പ॑ക്വ-മ്മനു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്തദ്വാ [-മ്മനു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്തദ്വൈ, ഏ॒ത-ഥ്സ॑ര്വദേവ॒ത്യം॑] 4
ഏ॒ത-ഥ്സ॑ര്വദേവ॒ത്യം॑-യഁന്നവ॑നീതം॒-യഁന്നവ॑നീതേനാഭ്യ॒ങ്ക്തേ സര്വാ॑ ഏ॒വ ദേ॒വതാഃ᳚ പ്രീണാതി॒ പ്രച്യു॑തോ॒ വാ ഏ॒ഷോ᳚-ഽസ്മാല്ലോ॒കാദഗ॑തോ ദേവലോ॒കം-യോഁ ദീ᳚ക്ഷി॒തോ᳚ ഽന്ത॒രേവ॒ നവ॑നീത॒-ന്തസ്മാ॒-ന്നവ॑നീതേനാ॒ഭ്യ॑ങ്ക്തേ ഽനുലോ॒മം-യഁജു॑ഷാ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യാ॒ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒-ന്തസ്യ॑ ക॒നീനി॑കാ॒ പരാ॑-ഽപത॒-ത്തദാഞ്ജ॑നമ-ഭവ॒ദ്യദാ॒ങ്ക്തേ ചക്ഷു॑രേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യസ്യ വൃങ്ക്തേ॒ ദക്ഷി॑ണ॒-മ്പൂര്വ॒മാ-ഽങ്ക്തേ॑ [ദക്ഷി॑ണ॒-മ്പൂര്വ॒മാ-ഽങ്ക്തേ᳚, സ॒വ്യഗ്ം ഹി] 5
സ॒വ്യഗ്ം ഹി പൂര്വ॑-മ്മനു॒ഷ്യാ॑ ആ॒ഞ്ജതേ॒ ന നി ധാ॑വതേ॒ നീവ॒ ഹി മ॑നു॒ഷ്യാ॑ ധാവ॑ന്തേ॒ പഞ്ച॒ കൃത്വ॒ ആ-ഽങ്ക്തേ॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ പരി॑മിത॒മാങ്ക്തേ ഽപ॑രിമിത॒ഗ്ം॒ ഹി മ॑നു॒ഷ്യാ॑ ആ॒ഞ്ജതേ॒ സതൂ॑ല॒യാ-ഽഽങ്ക്തേ- ഽപ॑തൂലയാ॒ ഹി മ॑നു॒ഷ്യാ॑ ആ॒ഞ്ജതേ॒ വ്യാവൃ॑ത്ത്യൈ॒ യദപ॑തൂലയാഞ്ജീ॒ത വജ്ര॑ ഇവ സ്യാ॒-ഥ്സതൂ॑ല॒യാ-ഽഽങ്ക്തേ॑ മിത്ര॒ത്വായേ- [മിത്ര॒ത്വായ॑, ഇന്ദ്രോ॑] 6
-ന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്ഥ്സോ᳚-ഽ(1॒)പോ᳚-ഽ(1॒)ഭ്യ॑-മ്രിയത॒ താസാം॒-യഁന്മേദ്ധ്യം॑-യഁ॒ജ്ഞിയ॒ഗ്ം॒ സദേ॑വ॒മാസീ॒-ത്തദ॒പോദ॑ക്രാമ॒-ത്തേ ദ॒ര്ഭാ അ॑ഭവ॒ന്॒. യദ്ദ॑ര്ഭപുഞ്ജീ॒ലൈഃ പ॒വയ॑തി॒ യാ ഏ॒വ മേദ്ധ്യാ॑ യ॒ജ്ഞിയാ॒-സ്സദേ॑വാ॒ ആപ॒സ്താഭി॑രേ॒വൈന॑-മ്പവയതി॒ ദ്വാഭ്യാ᳚-മ്പവയത്യ-ഹോരാ॒ത്രാഭ്യാ॑മേ॒വൈന॑-മ്പവയതി ത്രി॒ഭിഃ പ॑വയതി॒ ത്രയ॑ ഇ॒മേ ലോ॒കാ ഏ॒ഭിരേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കൈഃ പ॑വയതി പ॒ഞ്ചഭിഃ॑ [പ॒ഞ്ചഭിഃ॑, പ॒വ॒യ॒തി॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ] 7
പവയതി॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യ॒ജ്ഞായൈ॒വൈന॑-മ്പവയതി ഷ॒ഡ്ഭിഃ പ॑വയതി॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവ॑ ഋ॒തുഭി॑രേ॒വൈന॑-മ്പവയതി സ॒പ്തഭിഃ॑ പവയതി സ॒പ്ത ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॑-മ്പവയതി ന॒വഭിഃ॑ പവയതി॒ നവ॒ വൈ പുരു॑ഷേ പ്രാ॒ണാ-സ്സപ്രാ॑ണമേ॒വൈന॑-മ്പവയ॒ത്യേക॑വിഗ്ംശത്യാ പവയതി॒ ദശ॒ ഹസ്ത്യാ॑ അ॒ങ്ഗുല॑യോ॒ ദശ॒ പദ്യാ॑ ആ॒ത്മൈക॑വി॒ഗ്ം॒ശോ യാവാ॑നേ॒വ പുരു॑ഷ॒സ്ത-മപ॑രിവര്ഗ- [പുരു॑ഷ॒സ്ത-മപ॑രിവര്ഗമ്, പ॒വ॒യ॒തി॒ ചി॒ത്പതി॑സ്ത്വാ] 8
-മ്പവയതി ചി॒ത്പതി॑സ്ത്വാ പുനാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ॒ മനോ॒ വൈ ചി॒ത്പതി॒ര്മന॑സൈ॒വൈന॑-മ്പവയതി വാ॒ക്പതി॑സ്ത്വാ പുനാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ വാ॒ചൈവൈന॑-മ്പവയതി ദേ॒വസ്ത്വാ॑ സവി॒താ പു॑നാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ സവി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വൈന॑-മ്പവയതി॒ തസ്യ॑ തേ പവിത്രപതേ പ॒വിത്രേ॑ണ॒ യസ്മൈ॒ ക-മ്പു॒നേ തച്ഛ॑കേയ॒മിത്യാ॑-ഹാ॒-ഽഽശിഷ॑മേ॒വൈതാമാ ശാ᳚സ്തേ ॥ 9 ॥
(അ॒തീ॒കാ॒ശാന് ക॑രോ॒ത്യ - വേ॑ശയ-ന്തി॒ര്ഥ സ്നാ॑തി - പ്രഘാ॒തോ - മ॑നു॒ഷ്യാ॑ണാ॒-ന്തദ്വാ - ആ-ഽങ്ക്തേ॑ - മിത്ര॒ത്വായ॑ - പ॒ഞ്ചഭി॒ - രപ॑രിവര്ഗ - മ॒ഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 1)
യാവ॑ന്തോ॒ വൈ ദേ॒വാ യ॒ജ്ഞായാപു॑നത॒ ത ഏ॒വാഭ॑വ॒ന്॒. യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാന്. യ॒ജ്ഞായ॑ പുനീ॒തേ ഭവ॑ത്യേ॒വ ബ॒ഹിഃ പ॑വയി॒ത്വാ-ഽന്തഃ പ്ര പാ॑ദയതി മനുഷ്യലോ॒ക ഏ॒വൈന॑-മ്പവയി॒ത്വാ പൂ॒ത-ന്ദേ॑വലോ॒ക-മ്പ്ര ണ॑യ॒ത്യദീ᳚ക്ഷിത॒ ഏക॒യാ-ഽഽഹു॒ത്യേത്യാ॑ഹു-സ്സ്രു॒വേണ॒ ചത॑സ്രോ ജുഹോതി ദീക്ഷിത॒ത്വായ॑ സ്രു॒ചാ പ॑ഞ്ച॒മീ-മ്പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധ॒ ആകൂ᳚ത്യൈ പ്ര॒യുജേ॒-ഽഗ്നയേ॒ [പ്ര॒യുജേ॒-ഽഗ്നയേ᳚, സ്വാഹേത്യാ॒ഹാ] 10
സ്വാഹേത്യാ॒ഹാ-ഽഽകൂ᳚ത്യാ॒ ഹി പുരു॑ഷോ യ॒ജ്ഞമ॒ഭി പ്ര॑യു॒ങ്ക്തേ യജേ॒യേതി॑ മേ॒ധായൈ॒ മന॑സേ॒-ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ മേ॒ധയാ॒ ഹി മന॑സാ॒ പുരു॑ഷോ യ॒ജ്ഞമ॑ഭി॒ഗച്ഛ॑തി॒ സര॑സ്വത്യൈ പൂ॒ഷ്ണേ᳚-ഽഗ്നയേ॒ സ്വാഹേത്യാ॑ഹ॒ വാഗ്വൈ സര॑സ്വതീ പൃഥി॒വീ പൂ॒ഷാ വാ॒ചൈവ പൃ॑ഥി॒വ്യാ യ॒ജ്ഞ-മ്പ്രയു॑ങ്ക്ത॒ ആപോ॑ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശമ്ഭുവ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ യാ വൈ വര്ഷ്യാ॒സ്താ [യാ വൈ വര്ഷ്യാ॒സ്താഃ, ആപോ॑ ദേ॒വീ-ര്ബൃ॑ഹ॒തീ-] 11
ആപോ॑ ദേ॒വീ-ര്ബൃ॑ഹ॒തീ-ര്വി॒ശ്വശ॑ഭുംവോഁ॒ യദേ॒ത-ദ്യജു॒ര്ന ബ്രൂ॒യാ-ദ്ദി॒വ്യാ ആപോ-ഽശാ᳚ന്താ ഇ॒മം-ലോഁ॒കമാ ഗ॑ച്ഛേയു॒രാപോ॑ ദേവീ-ര്ബൃഹതീ-ര്വിശ്വശമ്ഭുവ॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒സ്മാ ഏ॒വൈനാ॑ ലോ॒കായ॑ ശമയതി॒ തസ്മാ᳚ച്ഛാ॒ന്താ ഇ॒മം-ലോഁ॒കമാ ഗ॑ച്ഛന്തി॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീ ഇത്യാ॑ഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോര്ഹി യ॒ജ്ഞ ഉ॒ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-മിത്യാ॑ഹാ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ ഹി യ॒ജ്ഞോ ബൃഹ॒സ്പതി॑ര്നോ ഹ॒വിഷാ॑ വൃധാ॒- [ഹ॒വിഷാ॑ വൃധാതു, ഇത്യാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മ॒ വൈ] 12
-ത്വിത്യാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാസ്മൈ॑ യ॒ജ്ഞമവ॑ രുന്ധേ॒ യദ്- ബ്രൂ॒യാ-ദ്വി॑ധേ॒രിതി॑ യജ്ഞസ്ഥാ॒ണുമൃ॑ച്ഛേ-ദ്വൃധാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ യജ്ഞസ്ഥാ॒ണുമേ॒വ പരി॑ വൃണക്തി പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്യ॒ജ്ഞമ॑സൃജത॒ സോ᳚-ഽസ്മാ-ഥ്സൃ॒ഷ്ടഃ പരാം॑ഐ॒-ഥ്സ പ്ര യജു॒രവ്ലീ॑നാ॒-ത്പ്ര സാമ॒ തമൃഗുദ॑യച്ഛ॒-ദ്യദൃഗു॒ദയ॑ച്ഛ॒-ത്തദൌ᳚-ദ്ഗ്രഹ॒ണസ്യൌ᳚-ദ്ഗ്രഹണ॒ത്വ മൃ॒ചാ [മൃ॒ചാ, ജു॒ഹോ॒തി॒ യ॒ജ്ഞസ്യോദ്യ॑ത്യാ] 13
ജു॑ഹോതി യ॒ജ്ഞസ്യോദ്യ॑ത്യാ അനു॒ഷ്ടുപ്-ഛന്ദ॑സാ॒-മുദ॑യച്ഛ॒ദിത്യാ॑-ഹു॒സ്തസ്മാ॑ദനു॒ഷ്ടുഭാ॑ ജുഹോതി യ॒ജ്ഞസ്യോദ്യ॑ത്യൈ॒ ദ്വാദ॑ശ വാഥ്സബ॒ന്ധാന്യുദ॑യച്ഛ॒-ന്നിത്യാ॑ഹു॒-സ്തസ്മാ᳚ദ്- ദ്വാദ॒ശഭി॑-ര്വാഥ്സബന്ധ॒വിദോ॑ ദീക്ഷയന്തി॒ സാ വാ ഏ॒ഷര്ഗ॑നു॒ഷ്ടുഗ്-വാഗ॑നു॒ഷ്ടുഗ്-യദേ॒തയ॒ര്ചാ ദീ॒ക്ഷയ॑തി വാ॒ചൈവൈന॒ഗ്ം॒ സര്വ॑യാ ദീക്ഷയതി॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വസ്യ॑ നേ॒തുരിത്യാ॑ഹ സാവി॒ത്ര്യേ॑തേന॒ മര്തോ॑ വൃണീത സ॒ഖ്യ- [സ॒ഖ്യമ്, ഇത്യാ॑ഹ] 14
-മിത്യാ॑ഹ പിതൃദേവ॒ത്യൈ॑തേന॒ വിശ്വേ॑ രാ॒യ ഇ॑ഷുദ്ധ്യ॒സീത്യാ॑ഹ വൈശ്വദേ॒വ്യേ॑തേന॑ ദ്യു॒മ്നം-വൃഁ॑ണീത പു॒ഷ്യസ॒ ഇത്യാ॑ഹ പൌ॒ഷ്ണ്യേ॑തേന॒ സാ വാ ഏ॒ഷര്ഖ്സ॑ര്വദേവ॒ത്യാ॑ യദേ॒തയ॒ര്ചാ ദീ॒ക്ഷയ॑തി॒ സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭിര്ദീക്ഷയതി സ॒പ്താക്ഷ॑ര-മ്പ്രഥ॒മ-മ്പ॒ദമ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാണി॒ ത്രീണി॒ യാനി॒ ത്രീണി॒ താന്യ॒ഷ്ടാവുപ॑ യന്തി॒ യാനി॑ ച॒ത്വാരി॒ താന്യ॒ഷ്ടൌ യദ॒ഷ്ടാക്ഷ॑രാ॒ തേന॑ [തേന॑, ഗാ॒യ॒ത്രീ യദേകാ॑ദശാക്ഷരാ॒] 15
ഗായ॒ത്രീ യദേകാ॑ദശാക്ഷരാ॒ തേന॑ ത്രി॒ഷ്ടുഗ്യ-ദ്ദ്വാദ॑ശാക്ഷരാ॒ തേന॒ ജഗ॑തീ॒ സാ വാ ഏ॒ഷര്ഖ്സര്വാ॑ണി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ യദേ॒തയ॒ര്ചാ ദീ॒ക്ഷയ॑തി॒ സര്വേ॑ഭിരേ॒വൈന॒-ഞ്ഛന്ദോ॑ഭിര്ദീക്ഷയതി സ॒പ്താക്ഷ॑ര-മ്പ്രഥ॒മ-മ്പ॒ദഗ്ം സ॒പ്തപ॑ദാ॒ ശക്വ॑രീ പ॒ശവ॒-ശ്ശക്വ॑രീ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധ॒ ഏക॑സ്മാദ॒ക്ഷരാ॒ദനാ᳚പ്ത-മ്പ്രഥ॒മ-മ്പ॒ദ-ന്തസ്മാ॒-ദ്യ-ദ്വാ॒ചോ-ഽനാ᳚പ്ത॒-ന്തന്മ॑നു॒ഷ്യാ॑ ഉപ॑ ജീവന്തി പൂ॒ര്ണയാ॑ ജുഹോതി പൂ॒ര്ണ ഇ॑വ॒ ഹി പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാപ॑തേ॒രാപ്ത്യൈ॒ ന്യൂ॑നയാ ജുഹോതി॒ ന്യൂ॑നാ॒ദ്ധി പ്ര॒ജാപ॑തിഃ പ്ര॒ജാ അസൃ॑ജത പ്ര॒ജാനാ॒ഗ്ം॒ സൃഷ്ട്യൈ᳚ ॥ 16 ॥
(അ॒ഗ്നയേ॒ - താ - വൃ॑ധാത്വൃ॒ - ചാ - സ॒ഖ്യം - തേന॑ - ജുഹോതി॒ - പഞ്ച॑ദശ ച) (അ. 2)
ഋ॒-ഖ്സാ॒മേ വൈ ദേ॒വേഭ്യോ॑ യ॒ജ്ഞായാ-ഽതി॑ഷ്ഠമാനേ॒ കൃഷ്ണോ॑ രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ- ഽപ॒ക്രമ്യാ॑തിഷ്ഠതാ॒-ന്തേ॑-ഽമന്യന്ത॒ യം-വാഁ ഇ॒മേ ഉ॑പാവ॒ര്ഥ്സ്യത॒-സ്സ ഇ॒ദ-മ്ഭ॑വിഷ്യ॒തീതി॒ തേ ഉപാ॑മന്ത്രയന്ത॒ തേ അ॑ഹോരാ॒ത്രയോ᳚-ര്മഹി॒മാന॑-മപനി॒ധായ॑ ദേ॒വാനു॒പാവ॑ര്തേതാമേ॒ഷ വാ ഋ॒ചോ വര്ണോ॒ യച്ഛു॒ക്ല-ങ്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നസ്യൈ॒ഷ സാമ്നോ॒ യ-ത്കൃ॒ഷ്ണമൃ॑ഖ്സാ॒മയോ॒-ശ്ശില്പേ᳚ സ്ഥ॒ ഇത്യാ॑ഹര്ഖ്സാ॒മേ ഏ॒വാ-ഽവ॑ രുന്ധ ഏ॒ഷ [ഏ॒വാ-ഽവ॑ രുന്ധ ഏ॒ഷഃ, വാ അഹ്നോ॒] 17
വാ അഹ്നോ॒ വര്ണോ॒ യച്ഛു॒ക്ല-ങ്കൃ॑ഷ്ണാജി॒നസ്യൈ॒ഷ രാത്രി॑യാ॒ യ-ത്കൃ॒ഷ്ണം-യഁദേ॒വൈന॑യോ॒സ്തത്ര॒ ന്യ॑ക്ത॒-ന്തദേ॒വാവ॑ രുന്ധേ കൃഷ്ണാജി॒നേന॑ ദീക്ഷയതി॒ ബ്രഹ്മ॑ണോ॒ വാ ഏ॒ത-ദ്രൂ॒പം-യഁ-ത്കൃ॑ഷ്ണാജി॒ന-മ്ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॑-ന്ദീക്ഷയതീ॒മാ-ന്ധിയ॒ഗ്ം॒ ശിക്ഷ॑മാണസ്യ ദേ॒വേത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജുരേ॒വൈത-ദ്ഗര്ഭോ॒ വാ ഏ॒ഷ യ-ദ്ദീ᳚ക്ഷി॒ത ഉല്ബം॒-വാഁസഃ॒ പ്രോര്ണു॑തേ॒ തസ്മാ॒- [തസ്മാ᳚ത്, ഗര്ഭാഃ॒ പ്രാവൃ॑താ] 18
-ദ്ഗര്ഭാഃ॒ പ്രാവൃ॑താ ജായന്തേ॒ ന പു॒രാ സോമ॑സ്യ ക്ര॒യാദപോ᳚ര്ണ്വീത॒ യ-ത്പു॒രാ സോമ॑സ്യ ക്ര॒യാദ॑പോര്ണ്വീ॒ത ഗര്ഭാഃ᳚ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പരാ॒പാതു॑കാ-സ്സ്യുഃ ക്രീ॒തേ സോമേ-ഽപോ᳚ര്ണുതേ॒ ജായ॑ത ഏ॒വ തദഥോ॒ യഥാ॒ വസീ॑യാഗ്ം സ-മ്പ്രത്യപോര്ണു॒തേ താ॒ദൃഗേ॒വ തദങ്ഗി॑രസ-സ്സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒കം-യഁന്ത॒ ഊര്ജം॒-വ്യഁ॑ഭജന്ത॒ തതോ॒ യദ॒ത്യശി॑ഷ്യത॒ തേ ശ॒രാ അ॑ഭവ॒ന്നൂര്ഗ്വൈ ശ॒രാ യച്ഛ॑ര॒മയീ॒ [യച്ഛ॑ര॒മയീ᳚, മേഖ॑ലാ॒] 19
മേഖ॑ലാ॒ ഭവ॒ത്യൂര്ജ॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ മദ്ധ്യ॒ത-സ്സന്ന॑ഹ്യതി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വാസ്മാ॒ ഊര്ജ॑-ന്ദധാതി॒ തസ്മാ᳚ന്മദ്ധ്യ॒ത ഊ॒ര്ജാ ഭു॑ഞ്ജത ഊ॒ര്ധ്വം-വൈഁ പുരു॑ഷസ്യ॒ നാഭ്യൈ॒ മേദ്ധ്യ॑-മവാ॒ചീന॑-മമേ॒ദ്ധ്യം-യഁന്മ॑ദ്ധ്യ॒ത-സ്സ॒നംഹ്യ॑തി॒ മേദ്ധ്യ॑-ഞ്ചൈ॒വാസ്യാ॑മേ॒ദ്ധ്യ-ഞ്ച॒ വ്യാവ॑ര്തയ॒തീന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രായ॒ വജ്ര॒-മ്പ്രാഹ॑ര॒-ഥ്സ ത്രേ॒ധാ വ്യ॑ഭവ॒-ഥ്സ്ഫ്യസ്തൃതീ॑യ॒ഗ്ം॒ രഥ॒സ്തൃതീ॑യം॒-യൂഁപ॒സ്തൃതീ॑യം॒- [-യൂപ॒സ്തൃതീ॑യ॒മ്, യേ᳚-ഽന്ത-ശ്ശ॒രാ] 20
-ഁയേ᳚-ഽന്ത-ശ്ശ॒രാ അശീ᳚ര്യന്ത॒ തേ ശ॒രാ അ॑ഭവ॒-ന്തച്ഛ॒രാണാഗ്ം॑ ശര॒ത്വം-വഁജ്രോ॒ വൈ ശ॒രാഃ, ക്ഷു-ത്ഖലു॒ വൈ മ॑നു॒ഷ്യ॑സ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ॒ യച്ഛ॑ര॒മയീ॒ മേഖ॑ലാ॒ ഭവ॑തി॒ വജ്രേ॑ണൈ॒വ സാ॒ക്ഷാ-ത്ക്ഷുധ॒-മ്ഭ്രാതൃ॑വ്യ-മ്മദ്ധ്യ॒തോ-ഽപ॑ ഹതേ ത്രി॒വൃ-ദ്ഭ॑വതി ത്രി॒വൃദ്വൈ പ്രാ॒ണസ്ത്രി॒വൃത॑മേ॒വ പ്രാ॒ണ-മ്മ॑ദ്ധ്യ॒തോ യജ॑മാനേ ദധാതി പൃ॒ഥ്വീ ഭ॑വതി॒ രജ്ജൂ॑നാം॒-വ്യാഁവൃ॑ത്യൈ॒ മേഖ॑ലയാ॒ യജ॑മാന-ന്ദീക്ഷയതി॒ യോക്ത്രേ॑ണ॒ പത്നീ᳚-മ്മിഥുന॒ത്വായ॑ [ ] 21
യ॒ജ്ഞോ ദക്ഷി॑ണാമ॒ഭ്യ॑ദ്ധ്യായ॒-ത്താഗ്ം സമ॑ഭവ॒-ത്തദിന്ദ്രോ॑-ഽചായ॒-ഥ്സോ॑-ഽമന്യത॒ യോ വാ ഇ॒തോ ജ॑നി॒ഷ്യതേ॒ സ ഇ॒ദ-മ്ഭ॑വിഷ്യ॒തീതി॒ താ-മ്പ്രാവി॑ശ॒-ത്തസ്യാ॒ ഇന്ദ്ര॑ ഏ॒വാജാ॑യത॒ സോ॑-ഽമന്യത॒ യോ വൈ മദി॒തോ ഽപ॑രോ ജനി॒ഷ്യതേ॒ സ ഇ॒ദ-മ്ഭ॑വിഷ്യ॒തീതി॒ തസ്യാ॑ അനു॒മൃശ്യ॒ യോനി॒മാ-ഽച്ഛി॑ന॒-ഥ്സാ സൂ॒തവ॑ശാ-ഽഭവ॒-ത്ത-ഥ്സൂ॒തവ॑ശായൈ॒ ജന്മ॒ [ജന്മ॑, താഗ്ം ഹസ്തേ॒ ന്യ॑വേഷ്ടയത॒] 22
താഗ്ം ഹസ്തേ॒ ന്യ॑വേഷ്ടയത॒ താ-മ്മൃ॒ഗേഷു॒ ന്യ॑ദധാ॒-ഥ്സാ കൃ॑ഷ്ണവിഷാ॒ണാ- ഽഭ॑വ॒ദിന്ദ്ര॑സ്യ॒ യോനി॑രസി॒ മാ മാ॑ ഹിഗ്ംസീ॒രിതി॑ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണാ-മ്പ്ര യ॑ച്ഛതി॒ സയോ॑നിമേ॒വ യ॒ജ്ഞ-ങ്ക॑രോതി॒ സയോ॑നി॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ॒ഗ്ം॒ സയോ॑നി॒മിന്ദ്രഗ്ം॑ സയോനി॒ത്വായ॑ കൃ॒ഷ്യൈ ത്വാ॑ സുസ॒സ്യായാ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ॑ദകൃഷ്ടപ॒ച്യാ ഓഷ॑ധയഃ പച്യന്തേ സുപിപ്പ॒ലാഭ്യ॒-സ്ത്വൌഷ॑ധീഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ തസ്മാ॒ദോഷ॑ധയഃ॒ ഫല॑-ങ്ഗൃഹ്ണന്തി॒ യദ്ധസ്തേ॑ന [യദ്ധസ്തേ॑ന, ക॒ണ്ഡൂ॒യേത॑] 23
കണ്ഡൂ॒യേത॑ പാമന॒-മ്ഭാവു॑കാഃ പ്ര॒ജാ-സ്സ്യു॒ര്യ-ഥ്സ്മയേ॑ത നഗ്ന॒-മ്ഭാവു॑കാഃ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണയാ॑ കണ്ഡൂയതേ-ഽപി॒ഗൃഹ്യ॑ സ്മയതേ പ്ര॒ജാനാ᳚-ങ്ഗോപീ॒ഥായ॒ ന പു॒രാ ദക്ഷി॑ണാഭ്യോ॒ നേതോഃ᳚ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണാമവ॑ ചൃതേ॒ദ്യ-ത്പു॒രാ ദക്ഷി॑ണാഭ്യോ॒ നേതോഃ᳚ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണാ-മ॑വചൃ॒തേ-ദ്യോനിഃ॑ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പരാ॒പാതു॑കാ സ്യാന്നീ॒താസു॒ ദക്ഷി॑ണാസു॒ ചാത്വാ॑ലേ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണാ-മ്പ്രാസ്യ॑തി॒ യോനി॒ര്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ചാത്വാ॑ലം॒-യോഁനിഃ॑ കൃഷ്ണവിഷാ॒ണാ യോനാ॑വേ॒വ യോനി॑-ന്ദധാതി യ॒ജ്ഞസ്യ॑ സയോനി॒ത്വായ॑ ॥ 24 ॥
(രു॒ന്ധ॒ ഏ॒ഷ - തസ്മാ᳚ - ച്ഛര॒മയീ॒ - യൂപ॒സ്തൃതീ॑യം - മിഥുന॒ത്വായ॒ - ജന്മ॒ - ഹസ്തേ॑നാ॒ - ഽഷ്ടാച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)
വാഗ്വൈ ദേ॒വേഭ്യോ ഽപാ᳚ക്രാമ-ദ്യ॒ജ്ഞായാതി॑ഷ്ഠമാനാ॒ സാ വന॒സ്പതീ॒-ന്പ്രാവി॑ശ॒-ഥ്സൈഷാ വാഗ്വന॒സ്പതി॑ഷു വദതി॒ യാ ദു॑ന്ദു॒ഭൌ യാ തൂണ॑വേ॒ യാ വീണാ॑യാം॒-യഁ-ദ്ദീ᳚ക്ഷിതദ॒ണ്ഡ-മ്പ്ര॒യച്ഛ॑തി॒ വാച॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധ॒ ഔദു॑ബംരോ ഭവ॒ത്യൂര്ഗ്വാ ഉ॑ദു॒ബംര॒ ഊര്ജ॑മേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ മുഖേ॑ന॒ സമ്മി॑തോ ഭവതി മുഖ॒ത ഏ॒വാസ്മാ॒ ഊര്ജ॑-ന്ദധാതി॒ തസ്മാ᳚-ന്മുഖ॒ത ഊ॒ര്ജാ ഭു॑ഞ്ജതേ [ ] 25
ക്രീ॒തേ സോമേ॑ മൈത്രാവരു॒ണായ॑ ദ॒ണ്ഡ-മ്പ്ര യ॑ച്ഛതി മൈത്രാവരു॒ണോ ഹി പു॒രസ്താ॑-ദൃ॒ത്വിഗ്ഭ്യോ॒ വാചം॑-വിഁ॒ഭജ॑തി॒ താമൃ॒ത്വിജോ॒ യജ॑മാനേ॒ പ്രതി॑ ഷ്ഠാപയന്തി॒ സ്വാഹാ॑ യ॒ജ്ഞ-മ്മന॒സേത്യാ॑ഹ॒ മന॑സാ॒ ഹി പുരു॑ഷോ യ॒ജ്ഞമ॑ഭി॒ഗച്ഛ॑തി॒ സ്വാഹാ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॒ -മിത്യാ॑ഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വ്യോര്ഹി യ॒ജ്ഞ-സ്സ്വാഹോ॒രോര॒-ന്തരി॑ക്ഷാ॒ -ദിത്യാ॑ഹാ॒ന്തരി॑ക്ഷേ॒ ഹി യ॒ജ്ഞ-സ്സ്വാഹാ॑ യ॒ജ്ഞം-വാഁതാ॒ദാ ര॑ഭ॒ ഇത്യാ॑ഹാ॒-ഽയം- [ഇത്യാ॑ഹാ॒-ഽയമ്, വാവ യഃ പവ॑തേ॒] 26
-ഁവാവ യഃ പവ॑തേ॒ സ യ॒ജ്ഞസ്തമേ॒വ സാ॒ക്ഷാദാ ര॑ഭതേ മു॒ഷ്ടീ ക॑രോതി॒ വാചം॑-യഁച്ഛതി യ॒ജ്ഞസ്യ॒ ധൃത്യാ॒ അദീ᳚ക്ഷിഷ്ടാ॒യ-മ്ബ്രാ᳚ഹ്മ॒ണ ഇതി॒ ത്രിരു॑പാ॒ഗ്॒ശ്വാ॑ഹ ദേ॒വേഭ്യ॑ ഏ॒വൈന॒-മ്പ്രാ-ഽഽഹ॒ ത്രിരു॒ച്ചൈരു॒ഭയേ᳚ഭ്യ ഏ॒വൈന॑-ന്ദേവമനു॒ഷ്യേഭ്യഃ॒ പ്രാ-ഽഽഹ॒ ന പു॒രാ നക്ഷ॑ത്രേഭ്യോ॒ വാചം॒-വിഁ സൃ॑ജേ॒-ദ്യത്പു॒രാ നക്ഷ॑ത്രേഭ്യോ॒ വാചം॑-വിഁസൃ॒ജേ-ദ്യ॒ജ്ഞം-വിഁച്ഛി॑ന്ദ്യാ॒- [-ഁവിച്ഛി॑ന്ദ്യാത്, ഉദി॑തേഷു॒] 27
-ദുദി॑തേഷു॒ നക്ഷ॑ത്രേഷു വ്ര॒ത-ങ്കൃ॑ണു॒തേതി॒ വാചം॒-വിഁ സൃ॑ജതി യ॒ജ്ഞവ്ര॑തോ॒ വൈ ദീ᳚ക്ഷി॒തോ യ॒ജ്ഞമേ॒വാഭി വാചം॒-വിഁ സൃ॑ജതി॒ യദി॑ വിസൃ॒ജേ-ദ്വൈ᳚ഷ്ണ॒വീമൃച॒മനു॑ ബ്രൂയാ-ദ്യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണു॑ര്യ॒ജ്ഞേനൈ॒വ യ॒ജ്ഞഗ്ം സ-ന്ത॑നോതി॒ ദൈവീ॒-ന്ധിയ॑-മ്മനാമഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ യ॒ജ്ഞമേ॒വ തന്മ്ര॑ദയതി സുപാ॒രാ നോ॑ അസ॒ദ്വശ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ വ്യു॑ഷ്ടിമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ [രുന്ധേ, ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി] 28
ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി ഹോത॒വ്യ॑-ന്ദീക്ഷി॒തസ്യ॑ ഗൃ॒ഹാ(3) ഇ ന ഹോ॑ത॒വ്യാ(3)മിതി॑ ഹ॒വിര്വൈ ദീ᳚ക്ഷി॒തോ യജ്ജു॑ഹു॒യാ-ദ്യജ॑മാനസ്യാവ॒ദായ॑ ജുഹുയാ॒-ദ്യന്ന ജു॑ഹു॒യാ-ദ്യ॑ജ്ഞപ॒രുര॒ന്തരി॑യാ॒ദ്യേ ദേ॒വാ മനോ॑ജാതാ മനോ॒യുജ॒ ഇത്യാ॑ഹ പ്രാ॒ണാ വൈ ദേ॒വാ മനോ॑ജാതാ മനോ॒യുജ॒സ്തേഷ്വേ॒വ പ॒രോക്ഷ॑-ഞ്ജുഹോതി॒ തന്നേവ॑ ഹു॒ത-ന്നേവാഹു॑തഗ്ഗ് സ്വ॒പന്തം॒-വൈഁ ദീ᳚ക്ഷി॒തഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ജിഘാഗ്ംസന്ത്യ॒ഗ്നിഃ - [ജിഘാഗ്ംസന്ത്യ॒ഗ്നിഃ, ഖലു॒ വൈ] 29
ഖലു॒ വൈ ര॑ക്ഷോ॒ഹാ-ഽഗ്നേ॒ ത്വഗ്ം സു ജാ॑ഗൃഹി വ॒യഗ്ം സു മ॑ന്ദിഷീമ॒ഹീത്യാ॑ഹാ॒ഗ്നി-മേ॒വാധി॒പാ-ങ്കൃ॒ത്വാ സ്വ॑പിതി॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യാ അവ്ര॒ത്യമി॑വ॒ വാ ഏ॒ഷ ക॑രോതി॒ യോ ദീ᳚ക്ഷി॒ത-സ്സ്വപി॑തി॒ ത്വമ॑ഗ്നേ വ്രത॒പാ അ॒സീത്യാ॑ഹാ॒ഗ്നിര്വൈ ദേ॒വാനാം᳚-വ്രഁ॒തപ॑തി॒-സ്സ ഏ॒വൈനം॑-വ്രഁ॒തമാ ല॑ഭംയഁതി ദേ॒വ ആ മര്ത്യേ॒ഷ്വേത്യാ॑ഹ ദേ॒വോ [ദേ॒വഃ, ഹ്യേ॑ഷ സ-ന്മര്ത്യേ॑ഷു॒] 30
ഹ്യേ॑ഷ സ-ന്മര്ത്യേ॑ഷു॒ ത്വം-യഁ॒ജ്ഞേഷ്വീഡ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒തഗ്ം ഹി യ॒ജ്ഞേഷ്വീഡ॒തേ-ഽപ॒ വൈ ദീ᳚ക്ഷി॒താ-ഥ്സു॑ഷു॒പുഷ॑ ഇന്ദ്രി॒യ-ന്ദേ॒വതാഃ᳚ ക്രാമന്തി॒ വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ അ॒ഭി മാമാ-ഽവ॑വൃത്ര॒-ന്നിത്യാ॑-ഹേന്ദ്രി॒യേണൈ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒-സ്സ-ന്ന॑യതി॒ യദേ॒ത-ദ്യജു॒ര്ന ബ്രൂ॒യാ-ദ്യാവ॑ത ഏ॒വ പ॒ശൂന॒ഭി ദീക്ഷേ॑ത॒ താവ॑ന്തോ-ഽസ്യ പ॒ശവഃ॑ സ്യൂ॒ രാസ്വേയ॑- [പ॒ശവഃ॑ സ്യൂ॒ രാസ്വേയ॑ത്, സോ॒മാ-ഽഽ ഭൂയോ॑] 31
-ഥ്സോ॒മാ-ഽഽ ഭൂയോ॑ ഭ॒രേത്യാ॒ഹാ-പ॑രിമിതാനേ॒വ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ ച॒ന്ദ്രമ॑സി॒ മമ॒ ഭോഗാ॑യ ഭ॒വേത്യാ॑ഹ യഥാദേവ॒തമേ॒വൈനാഃ॒ പ്രതി॑ ഗൃഹ്ണാതി വാ॒യവേ᳚ ത്വാ॒ വരു॑ണായ॒ ത്വേതി॒ യദേ॒വമേ॒താ നാനു॑ദി॒ശേദയ॑ഥാദേവത॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ ഗമയേ॒ദാ ദേ॒വതാ᳚ഭ്യോ വൃശ്ച്യേത॒ യദേ॒വമേ॒താ അ॑നുദി॒ശതി॑ യഥാദേവ॒തമേ॒വ ദക്ഷി॑ണാ ഗമയതി॒ ന ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആ [ന ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആ, വൃ॒ശ്ച്യ॒തേ॒ ദേവീ॑രാപോ] 32
വൃ॑ശ്ച്യതേ॒ ദേവീ॑രാപോ അപാ-ന്നപാ॒ദിത്യാ॑ഹ॒ യദ്വോ॒ മേദ്ധ്യം॑-യഁ॒ജ്ഞിയ॒ഗ്ം॒ സദേ॑വ॒-ന്തദ്വോ॒ മാ-ഽവ॑ ക്രമിഷ॒മിതി॒ വാവൈതദാ॒ഹാച്ഛി॑ന്ന॒-ന്തന്തു॑-മ്പൃഥി॒വ്യാ അനു॑ ഗേഷ॒മിത്യാ॑ഹ॒ സേതു॑മേ॒വ കൃ॒ത്വാ-ഽത്യേ॑തി ॥ 33 ॥
(ഭു॒ഞ്ജ॒തേ॒ - ഽയം - ഛി॑ന്ദ്യാ-ദ്- രുന്ധേ॒ - ഽഗ്നി - രാ॑ഹ ദേ॒വ - ഇയ॑-ദ്- ദേ॒വതാ᳚ഭ്യ॒ ആ - ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 4)
ദേ॒വാ വൈ ദേ॑വ॒യജ॑ന-മദ്ധ്യവ॒സായ॒ ദിശോ॒ ന പ്രാജാ॑ന॒-ന്തേ᳚(1॒)-ഽന്യോ᳚-ഽന്യമുപാ॑ധാവ॒-ന്ത്വയാ॒ പ്ര ജാ॑നാമ॒ ത്വയേതി॒ തേ-ഽദി॑ത്യാ॒ഗ്ം॒ സമ॑ദ്ധ്രയന്ത॒ ത്വയാ॒ പ്ര ജാ॑നാ॒മേതി॒ സാ-ഽബ്ര॑വീ॒-ദ്വരം॑-വൃഁണൈ॒ മത്പ്രാ॑യണാ ഏ॒വ വോ॑ യ॒ജ്ഞാ മദു॑ദയനാ അസ॒ന്നിതി॒ തസ്മാ॑ദാദി॒ത്യഃ പ്രാ॑യ॒ണീയോ॑ യ॒ജ്ഞാനാ॑മാദി॒ത്യ ഉ॑ദയ॒നീയഃ॒ പഞ്ച॑ ദേ॒വതാ॑ യജതി॒ പഞ്ച॒ ദിശോ॑ ദി॒ശാ-മ്പ്രജ്ഞാ᳚ത്യാ॒ [ദി॒ശാ-മ്പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ, അഥോ॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ] 34
അഥോ॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ പഥ്യാഗ്॑ സ്വ॒സ്തിമ॑യജ॒-ന്പ്രാചീ॑മേ॒വ തയാ॒ ദിശ॒-മ്പ്രാജാ॑നന്ന॒ഗ്നിനാ॑ ദക്ഷി॒ണാ സോമേ॑ന പ്ര॒തീചീഗ്ം॑ സവി॒ത്രോദീ॑ചീ॒-മദി॑ത്യോ॒ര്ധ്വാ-മ്പഥ്യാഗ്॑ സ്വ॒സ്തിം ഁയ॑ജതി॒ പ്രാചീ॑മേ॒വ തയാ॒ ദിശ॒-മ്പ്ര ജാ॑നാതി॒ പഥ്യാഗ്॑ സ്വ॒സ്തിമി॒ഷ്ട്വാ-ഽഗ്നീഷോമൌ॑ യജതി॒ ചക്ഷു॑ഷീ॒ വാ ഏ॒തേ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ യദ॒ഗ്നീഷോമൌ॒ താഭ്യാ॑മേ॒വാനു॑ പശ്യ- [പശ്യതി, അ॒ഗ്നീഷോമാ॑-വി॒ഷ്ട്വാ] 35
-ത്യ॒ഗ്നീഷോമാ॑-വി॒ഷ്ട്വാ സ॑വി॒താരം॑-യഁജതി സവി॒തൃപ്ര॑സൂത ഏ॒വാനു॑ പശ്യതി സവി॒താര॑മി॒ഷ്ട്വാ-ഽദി॑തിം-യഁജതീ॒യം-വാഁ അദി॑തിര॒സ്യാമേ॒വ പ്ര॑തി॒ഷ്ഠായാനു॑ പശ്യ॒ത്യദി॑തിമി॒ഷ്ട്വാ മാ॑രു॒തീമൃച॒മന്വാ॑ഹ മ॒രുതോ॒ വൈ ദേ॒വാനാം॒-വിഁശോ॑ ദേവവി॒ശ-ങ്ഖലു॒ വൈ കല്പ॑മാന-മ്മനുഷ്യവി॒ശമനു॑ കല്പതേ॒ യ-ന്മാ॑രു॒തീമൃച॑മ॒ന്വാഹ॑ വി॒ശാ-ങ്കൢപ്ത്യൈ᳚ ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി പ്രയാ॒ജവ॑ദനനൂയാ॒ജ-മ്പ്രാ॑യ॒ണീയ॑-ങ്കാ॒ര്യ॑-മനൂയാ॒ജവ॑- [-മനൂയാ॒ജവ॑ത്, അ॒പ്ര॒യാ॒ജ-മു॑ദയ॒നീയ॒] 36
-ദപ്രയാ॒ജ-മു॑ദയ॒നീയ॒-മിതീ॒മേ വൈ പ്ര॑യാ॒ജാ അ॒മീ അ॑നൂയാ॒ജാ-സ്സൈവ സാ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑തി॒സ്ത-ത്തഥാ॒ ന കാ॒ര്യ॑മാ॒ത്മാ വൈ പ്ര॑യാ॒ജാഃ പ്ര॒ജാ-ഽനൂ॑യാ॒ജാ യ-ത്പ്ര॑യാ॒ജാ-ന॑ന്തരി॒യാദാ॒ത്മാന॑മ॒-ന്തരി॑യാ॒-ദ്യദ॑നൂയാ॒ജാ-ന॑ന്തരി॒യാ-ത്പ്ര॒ജാമ॒ന്തരി॑യാ॒ദ്യതഃ॒ ഖലു॒ വൈ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വിത॑തസ്യ॒ ന ക്രി॒യതേ॒ തദനു॑ യ॒ജ്ഞഃ പരാ॑ ഭവതി യ॒ജ്ഞ-മ്പ॑രാ॒ഭവ॑ന്തം॒-യഁജ॑മാ॒നോ-ഽനു॒ [-ഁയജ॑മാ॒നോ-ഽനു॑, പരാ॑ ഭവതി] 37
പരാ॑ ഭവതി പ്രയാ॒ജവ॑ദേ॒വാ-നൂ॑യാ॒ജവ॑-ത്പ്രായ॒ണീയ॑-ങ്കാ॒ര്യ॑-മ്പ്രയാ॒ജവ॑ദനൂയാ॒ജവ॑-ദുദയ॒നീയ॒-ന്നാ-ഽഽത്മാന॑മന്ത॒രേതി॒ ന പ്ര॒ജാ-ന്ന യ॒ജ്ഞഃ പ॑രാ॒ഭവ॑തി॒ ന യജ॑മാനഃ പ്രായ॒ണീയ॑സ്യ നിഷ്കാ॒സ ഉ॑ദയ॒നീയ॑മ॒ഭി നിര്വ॑പതി॒ സൈവ സാ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ സന്ത॑തി॒ര്യാഃ പ്രാ॑യ॒ണീയ॑സ്യ യാ॒ജ്യാ॑ യ-ത്താ ഉ॑ദയ॒നീയ॑സ്യ യാ॒ജ്യാഃ᳚ കു॒ര്യാ-ത്പരാം॑അ॒മും-ലോഁ॒കമാ രോ॑ഹേ-ത്പ്ര॒മായു॑ക-സ്സ്യാ॒ദ്യാഃ പ്രാ॑യ॒ണീയ॑സ്യ പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ᳚സ്താ ഉ॑ദയ॒നീയ॑സ്യ യാ॒ജ്യാഃ᳚ കരോത്യ॒സ്മിന്നേ॒വ ലോ॒കേ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതി ॥ 38 ॥
(പ്രജ്ഞാ᳚ത്യൈ - പശ്യത്യ - നൂയാ॒ജവ॒ - ദ്യജ॑മാ॒നോ-ഽനു॑ - പുരോനുവാ॒ക്യാ᳚സ്താ - അ॒ഷ്ടൌ ച॑) (അ. 5)
ക॒ദ്രൂശ്ച॒ വൈ സു॑പ॒ര്ണീ ചാ᳚-ഽഽത്മരൂ॒പയോ॑രസ്പര്ധേതാ॒ഗ്ം॒ സാ ക॒ദ്രൂ-സ്സു॑പ॒ര്ണീമ॑ജയ॒-ഥ്സാ-ഽബ്ര॑വീ-ത്തൃ॒തീയ॑സ്യാമി॒തോ ദി॒വി സോമ॒സ്തമാ ഹ॑ര॒ തേനാ॒-ഽഽത്മാന॒-ന്നിഷ്ക്രീ॑ണീ॒ഷ്വേതീ॒യം-വൈഁ ക॒ദ്രൂര॒സൌ സു॑പ॒ര്ണീ ഛന്ദാഗ്ം॑സി സൌപര്ണേ॒യാ-സ്സാബ്ര॑വീദ॒സ്മൈ വൈ പി॒തരൌ॑ പു॒ത്രാ-ന്ബി॑ഭൃത-സ്തൃ॒തീയ॑സ്യാമി॒തോ ദി॒വി സോമ॒സ്തമാ ഹ॑ര॒ തേനാ॒-ഽഽത്മാന॒-ന്നിഷ്ക്രീ॑ണീ॒ഷ്വേ- [നിഷ്ക്രീ॑ണീ॒ഷ്വ, ഇതി॑ മാ] 39
-തി॑ മാ ക॒ദ്രൂര॑വോച॒ദിതി॒ ജഗ॒ത്യുദ॑പത॒-ച്ചതു॑ര്ദശാക്ഷരാ സ॒തീ സാ ഽപ്രാ᳚പ്യ॒ ന്യ॑വര്തത॒ തസ്യൈ॒ ദ്വേ അ॒ക്ഷരേ॑ അമീയേതാ॒ഗ്ം॒ സാ പ॒ശുഭി॑ശ്ച ദീ॒ക്ഷയാ॒ ചാ-ഽഗ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മാ॒ജ്ജഗ॑തീ॒ ഛന്ദ॑സാ-മ്പശ॒വ്യ॑തമാ॒ തസ്മാ᳚-ത്പശു॒മന്ത॑-ന്ദീ॒ക്ഷോപ॑ നമതി ത്രി॒ഷ്ടുഗുദ॑പത॒-ത്ത്രയോ॑ദശാക്ഷരാ സ॒തീ സാ ഽപ്രാ᳚പ്യ॒ ന്യ॑വര്തത॒ തസ്യൈ॒ ദ്വേ അ॒ക്ഷരേ॑ അമീയേതാ॒ഗ്ം॒ സാ ദക്ഷി॑ണാഭിശ്ച॒ [ദക്ഷി॑ണാഭിശ്ച, തപ॑സാ॒] 40
തപ॑സാ॒ ചാ-ഽഗ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മാ᳚-ത്ത്രി॒ഷ്ടുഭോ॑ ലോ॒കേ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിനേ॒ സവ॑നേ॒ ദക്ഷി॑ണാ നീയന്ത ഏ॒ത-ത്ഖലു॒ വാവ തപ॒ ഇത്യാ॑ഹു॒ര്യ-സ്സ്വ-ന്ദദാ॒തീതി॑ ഗായ॒ത്ര്യുദ॑പത॒ച്ചതു॑രക്ഷരാ സ॒ത്യ॑ജയാ॒ ജ്യോതി॑ഷാ॒ തമ॑സ്യാ അ॒ജാ-ഽഭ്യ॑രുന്ധ॒ തദ॒ജായാ॑ അജ॒ത്വഗ്ം സാ സോമ॒-ഞ്ചാ-ഽഽഹ॑രച്ച॒ത്വാരി॑ ചാ॒ക്ഷരാ॑ണി॒ സാ-ഽഷ്ടാക്ഷ॑രാ॒ സമ॑പദ്യത ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ [ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി, കസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യാ-] 41
കസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യാ-ദ്ഗാ॑യ॒ത്രീ കനി॑ഷ്ഠാ॒ ഛന്ദ॑സാഗ്ം സ॒തീ യ॑ജ്ഞമു॒ഖ-മ്പരീ॑യാ॒യേതി॒ യദേ॒വാദ-സ്സോമ॒മാ-ഽഹ॑ര॒-ത്തസ്മാ᳚-ദ്യജ്ഞമു॒ഖ-മ്പര്യൈ॒-ത്തസ്മാ᳚-ത്തേജ॒സ്വിനീ॑തമാ പ॒ദ്ഭ്യാ-ന്ദ്വേ സവ॑നേ സ॒മഗൃ॑ഹ്ണാ॒-ന്മുഖേ॒നൈകം॒-യഁന്മുഖേ॑ന സ॒മഗൃ॑ഹ്ണാ॒-ത്തദ॑ധയ॒-ത്തസ്മാ॒-ദ്ദ്വേ സവ॑നേ ശു॒ക്ര॑വതീ പ്രാതസ്സവ॒ന-ഞ്ച॒ മാദ്ധ്യ॑ന്ദിന-ഞ്ച॒ തസ്മാ᳚-ത്തൃതീയ സവ॒ന ഋ॑ജീ॒ഷമ॒ഭി ഷു॑ണ്വന്തി ധീ॒തമി॑വ॒ ഹി മന്യ॑ന്ത [ഹി മന്യ॑ന്തേ, ആ॒ശിര॒മവ॑ നയതി] 42
ആ॒ശിര॒മവ॑ നയതി സശുക്ര॒ത്വായാഥോ॒ സ-മ്ഭ॑രത്യേ॒വൈന॒-ത്തഗ്ം സോമ॑-മാഹ്രി॒യമാ॑ണ-ങ്ഗന്ധ॒ര്വോ വി॒ശ്വാവ॑സഃ॒ പര്യ॑മുഷ്ണാ॒-ഥ്സ തി॒സ്രോ രാത്രീഃ॒ പരി॑മുഷിതോ-ഽവസ॒-ത്തസ്മാ᳚-ത്തി॒സ്രോ രാത്രീഃ᳚ ക്രീ॒ത-സ്സോമോ॑ വസതി॒ തേ ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ॒ന്-ഥ്സ്ത്രീകാ॑മാ॒ വൈ ഗ॑ന്ധ॒ര്വാ സ്സ്ത്രി॒യാ നിഷ്ക്രീ॑ണാ॒മേതി॒ തേ വാച॒ഗ്ഗ്॒ സ്ത്രിയ॒മേക॑ഹായനീ-ങ്കൃ॒ത്വാ തയാ॒ നിര॑ക്രീണ॒ന്-ഥ്സാ രോ॒ഹി-ദ്രൂ॒പ-ങ്കൃ॒ത്വാ ഗ॑ന്ധ॒ര്വേഭ്യോ॑- [ഗ॑ന്ധ॒ര്വേഭ്യഃ॑, അ॒പ॒ക്രമ്യാ॑തിഷ്ഠ॒-ത്ത-ദ്രോ॒ഹിതോ॒] 43
-ഽപ॒ക്രമ്യാ॑തിഷ്ഠ॒-ത്ത-ദ്രോ॒ഹിതോ॒ ജന്മ॒ തേ ദേ॒വാ അ॑ബ്രുവ॒ന്നപ॑ യു॒ഷ്മദക്ര॑മീ॒-ന്നാസ്മാനു॒-പാവ॑ര്തതേ॒ വി ഹ്വ॑യാമഹാ॒ ഇതി॒ ബ്രഹ്മ॑ ഗന്ധ॒ര്വാ അവ॑ദ॒ന്നഗാ॑യ-ന്ദേ॒വാ-സ്സാ ദേ॒വാ-ന്ഗായ॑ത ഉ॒പാവ॑ര്തത॒ തസ്മാ॒-ദ്ഗായ॑ന്ത॒ഗ്ഗ്॒ സ്ത്രിയഃ॑ കാമയന്തേ॒ കാമു॑കാ ഏന॒ഗ്ഗ്॒ സ്ത്രിയോ॑ ഭവന്തി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദാഥോ॒ യ ഏ॒വം-വിഁ॒ദ്വാനപി॒ ജന്യേ॑ഷു॒ ഭവ॑തി॒ തേഭ്യ॑ ഏ॒വ ദ॑ദത്യു॒ത യ-ദ്ബ॒ഹുത॑യാ॒ [യ-ദ്ബ॒ഹുത॑യാഃ, ഭവ॒ന്ത്യേക॑ഹായന്യാ] 44
ഭവ॒ന്ത്യേക॑ഹായന്യാ ക്രീണാതി വാ॒ചൈവൈന॒ഗ്ം॒ സര്വ॑യാ ക്രീണാതി॒ തസ്മാ॒ദേക॑ഹായനാ മനു॒ഷ്യാ॑ വാചം॑-വഁദ॒ന്ത്യകൂ॑ട॒യാ ഽക॑ര്ണ॒യാ-ഽ കാ॑ണ॒യാശ്ലോ॑ണ॒യാ ഽസ॑പ്തശഫയാ ക്രീണാതി॒ സര്വ॑യൈ॒വൈന॑-ങ്ക്രീണാതി॒ യച്ഛ്വേ॒തയാ᳚ ക്രീണീ॒യാ-ദ്ദു॒ശ്ചര്മാ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാ॒ദ്യ-ത്കൃ॒ഷ്ണയാ॑-ഽനു॒സ്തര॑ണീ സ്യാ-ത്പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാ॒ദ്യ-ദ്ദ്വി॑രൂ॒പയാ॒ വാര്ത്ര॑ഘ്നീ സ്യാ॒-ഥ്സ വാ॒-ഽന്യ-ഞ്ജി॑നീ॒യാ-ത്തം-വാഁ॒-ഽന്യോ ജി॑നീയാദരു॒ണയാ॑ പിങ്ഗാ॒ക്ഷ്യാ ക്രീ॑ണാത്യേ॒തദ്വൈ സോമ॑സ്യ രൂ॒പഗ്ഗ് സ്വയൈ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വത॑യാ ക്രീണാതി ॥ 45 ॥
(നിഷ്ക്രീ॑ണീഷ്വ॒ - ദക്ഷി॑ണാഭിശ്ച - വദന്തി॒ - മന്യ॑ന്തേ-ഗന്ധ॒ര്വേഭ്യോ॑-ബ॒ഹുത॑യാഃ-പിങ്ഗാ॒ക്ഷ്യാ-ദശ॑ ച ) (അ. 6)
തദ്ധിര॑ണ്യമഭവ॒-ത്തസ്മാ॑ദ॒ദ്ഭ്യോ ഹിര॑ണ്യ-മ്പുനന്തി ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വദന്തി॒ കസ്മാ᳚-ഥ്സ॒ത്യാദ॑ന॒സ്ഥികേ॑ന പ്ര॒ജാഃ പ്ര॒വീയ॑ന്തേ ഽസ്ഥ॒ന്വതീ᳚ര്ജായന്ത॒ ഇതി॒ യദ്ധിര॑ണ്യ-ങ്ഘൃ॒തേ॑-ഽവ॒ധായ॑ ജു॒ഹോതി॒ തസ്മാ॑ദന॒സ്ഥികേ॑ന പ്ര॒ജാഃ പ്ര വീ॑യന്തേ ഽസ്ഥ॒ന്വതീ᳚ര്ജായന്ത ഏ॒തദ്വാ അ॒ഗ്നേഃ പ്രി॒യ-ന്ധാമ॒ യ-ദ്ഘൃ॒ത-ന്തേജോ॒ ഹിര॑ണ്യമി॒യന്തേ॑ ശുക്ര ത॒നൂരി॒ദം-വഁര്ച॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ സതേ॑ജസമേ॒വൈന॒ഗ്ം॒ സത॑നു- [സത॑നുമ്, ക॒രോ॒ത്യഥോ॒] 46
-ങ്കരോ॒ത്യഥോ॒ സ-മ്ഭ॑രത്യേ॒വൈനം॒-യഁദബ॑ദ്ധമ-വദ॒ദ്ധ്യാ-ദ്ഗര്ഭാഃ᳚ പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പരാ॒പാതു॑കാ-സ്സ്യുര്ബ॒ദ്ധമവ॑ ദധാതി॒ ഗര്ഭാ॑ണാ॒-ന്ധൃത്യൈ॑ നിഷ്ട॒ര്ക്യ॑-മ്ബദ്ധ്നാതി പ്ര॒ജാനാ᳚-മ്പ്ര॒ജന॑നായ॒ വാഗ്വാ ഏ॒ഷാ യ-ഥ്സോ॑മ॒ക്രയ॑ണീ॒ ജൂര॒സീത്യാ॑ഹ॒ യദ്ധി മന॑സാ॒ ജവ॑തേ॒ ത-ദ്വാ॒ചാ വദ॑തി ധൃ॒താ മന॒സേത്യാ॑ഹ॒ മന॑സാ॒ ഹി വാഗ്ധൃ॒താ ജുഷ്ടാ॒ വിഷ്ണ॑വ॒ ഇത്യാ॑ഹ [ ] 47
യ॒ജ്ഞോ വൈ വിഷ്ണു॑ ര്യ॒ജ്ഞായൈ॒വൈനാ॒-ഞ്ജുഷ്ടാ᳚-ങ്കരോതി॒ തസ്യാ᳚സ്തേ സ॒ത്യസ॑വസഃ പ്രസ॒വ ഇത്യാ॑ഹ സവി॒തൃ-പ്ര॑സൂതാമേ॒വ വാച॒മവ॑ രുന്ധേ॒ കാണ്ഡേ॑കാണ്ഡേ॒ വൈ ക്രി॒യമാ॑ണേ യ॒ജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ജിഘാഗ്ംസന്ത്യേ॒ഷ ഖലു॒ വാ അര॑ക്ഷോഹതഃ॒ പന്ഥാ॒ യോ᳚-ഽഗ്നേശ്ച॒ സൂര്യ॑സ്യ ച॒ സൂര്യ॑സ്യ॒ ചക്ഷു॒രാ-ഽരു॑ഹമ॒ഗ്നേര॒ക്ഷ്ണഃ ക॒നീനി॑കാ॒മിത്യാ॑ഹ॒ യ ഏ॒വാര॑ക്ഷോഹതഃ॒ പന്ഥാ॒സ്തഗ്ം സ॒മാരോ॑ഹതി॒ [സ॒മാരോ॑ഹതി, വാഗ്വാ ഏ॒ഷാ] 48
വാഗ്വാ ഏ॒ഷാ യ-ഥ്സോ॑മ॒ക്രയ॑ണീ॒ ചിദ॑സി മ॒നാ-ഽസീത്യാ॑ഹ॒ ശാസ്ത്യേ॒വൈനാ॑മേ॒ത-ത്തസ്മാ᳚ച്ഛി॒ഷ്ടാഃ പ്ര॒ജാ ജാ॑യന്തേ॒ ചിദ॒സീത്യാ॑ഹ॒ യദ്ധി മന॑സാ ചേ॒തയ॑തേ॒ ത-ദ്വാ॒ചാ വദ॑തി മ॒നാ-ഽസീത്യാ॑ഹ॒ യദ്ധി മന॑സാ-ഽഭി॒ഗച്ഛ॑തി॒ ത-ത്ക॒രോതി॒ ധീര॒സീത്യാ॑ഹ॒ യദ്ധി മന॑സാ॒ ധ്യായ॑തി॒ ത-ദ്വാ॒ചാ [ ] 49
വദ॑തി॒ ദക്ഷി॑ണാ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ॒ ദക്ഷി॑ണാ॒ ഹ്യേ॑ഷാ യ॒ജ്ഞിയാ॒-ഽസീത്യാ॑ഹ യ॒ജ്ഞിയാ॑മേ॒വൈനാ᳚-ങ്കരോതി ക്ഷ॒ത്രിയാ॒സീത്യാ॑ഹ ക്ഷ॒ത്രിയാ॒ ഹ്യേ॑ഷാ ഽദി॑തിരസ്യുഭ॒യത॑ശ്ശീ॒ര്ഷ്ണീത്യാ॑ഹ॒ യദേ॒വാ-ഽഽദി॒ത്യഃ പ്രാ॑യ॒ണീയോ॑ യ॒ജ്ഞാനാ॑മാദി॒ത്യ ഉ॑ദയ॒നീയ॒-സ്തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ॒ യദബ॑ദ്ധാ॒ സ്യാദയ॑താ സ്യാ॒ദ്യ-ത്പ॑ദിബ॒ദ്ധാ-ഽനു॒സ്തര॑ണീ സ്യാ-ത്പ്ര॒മായു॑കോ॒ യജ॑മാന-സ്സ്യാ॒- [യജ॑മാന-സ്സ്യാത്, യ-ത്ക॑ര്ണഗൃഹീ॒താ] 50
-ദ്യ-ത്ക॑ര്ണഗൃഹീ॒താ വാര്ത്ര॑ഘ്നീ സ്യാ॒-ഥ്സ വാ॒-ഽന്യ-ഞ്ജി॑നീ॒യാ-ത്തം-വാഁ॒-ഽന്യോ ജി॑നീയാന്മി॒ത്രസ്ത്വാ॑ പ॒ദി ബ॑ദ്ധ്നാ॒ത്വിത്യാ॑ഹ മി॒ത്രോ വൈ ശി॒വോ ദേ॒വാനാ॒-ന്തേനൈ॒വൈനാ᳚-മ്പ॒ദി ബ॑ദ്ധ്നാതി പൂ॒ഷാ-ഽദ്ധ്വ॑നഃ പാ॒ത്വിത്യാ॑ഹേ॒യം-വൈഁ പൂ॒ഷേമാമേ॒വാസ്യാ॑ അധി॒പാമ॑ക॒-സ്സമ॑ഷ്ട്യാ॒ ഇന്ദ്രാ॒യാ-ദ്ധ്യ॑ക്ഷാ॒യേത്യാ॒ഹേന്ദ്ര॑മേ॒വാസ്യാ॒ അദ്ധ്യ॑ക്ഷ-ങ്കരോ॒- [അദ്ധ്യ॑ക്ഷ-ങ്കരോതി, അനു॑ ത്വാ മാ॒താ] 51
-ത്യനു॑ ത്വാ മാ॒താ മ॑ന്യതാ॒മനു॑ പി॒തേത്യാ॒ഹാ-നു॑മതയൈ॒വൈന॑യാ ക്രീണാതി॒ സാ ദേ॑വി ദേ॒വമച്ഛേ॒ഹീത്യാ॑ഹ ദേ॒വീ ഹ്യേ॑ഷാ ദേ॒വ-സ്സോമ॒ ഇന്ദ്രാ॑യ॒ സോമ॒മിത്യാ॒ഹേന്ദ്രാ॑യ॒ ഹി സോമ॑ ആഹ്രി॒യതേ॒ യദേ॒ത-ദ്യജു॒ര്ന ബ്രൂ॒യാ-ത്പരാ᳚ച്യേ॒വ സോ॑മ॒ക്രയ॑ണീയാ-ദ്രു॒ദ്രസ്ത്വാ-ഽഽ വ॑ര്തയ॒ത്വിത്യാ॑ഹ രു॒ദ്രോ വൈ ക്രൂ॒രോ [രു॒ദ്രോ വൈ ക്രൂ॒രഃ, ദേ॒വാനാ॒-ന്തമേ॒വാസ്യൈ॑] 52
ദേ॒വാനാ॒-ന്തമേ॒വാസ്യൈ॑ പ॒രസ്താ᳚-ദ്ദധാ॒ത്യാവൃ॑ത്ത്യൈ ക്രൂ॒രമി॑വ॒ വാ ഏ॒ത-ത്ക॑രോതി॒ യ-ദ്രു॒ദ്രസ്യ॑ കീ॒ര്തയ॑തി മി॒ത്രസ്യ॑ പ॒ഥേത്യാ॑ഹ॒ ശാന്ത്യൈ॑ വാ॒ചാ വാ ഏ॒ഷ വി ക്രീ॑ണീതേ॒ യ-സ്സോ॑മ॒ക്രയ॑ണ്യാ സ്വ॒സ്തി സോമ॑സഖാ॒ പുന॒രേഹി॑ സ॒ഹ ര॒യ്യേത്യാ॑ഹ വാ॒ചൈവ വി॒ക്രീയ॒ പുന॑രാ॒ത്മന് വാച॑-ന്ധ॒ത്തേ-ഽനു॑പദാസുകാ-ഽസ്യ॒ വാഗ്ഭ॑വതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ॥ 53 ॥
(സത॑നും॒ - ഁവിഷ്ണ॑വ॒ ഇത്യാ॑ഹ - സ॒മാരോ॑ഹതി॒ - ധ്യായ॑തി॒ ത-ദ്വാ॒ചാ - യജ॑മാന-സ്സ്യാത് - കരോതി - ക്രൂ॒രോ - വേദ॑) (അ. 7)
ഷട് പ॒ദാന്യനു॒ നി ക്രാ॑മതി ഷഡ॒ഹം-വാഁന്നാതി॑ വദത്യു॒ത സം॑വഁഥ്സ॒രസ്യായ॑നേ॒ യാവ॑ത്യേ॒വ വാക്താമവ॑ രുന്ധേ സപ്ത॒മേ പ॒ദേ ജു॑ഹോതി സ॒പ്തപ॑ദാ॒ ശക്വ॑രീ പ॒ശവ॒-ശ്ശക്വ॑രീ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ സ॒പ്ത ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവഃ॑ സ॒പ്താ-ഽഽര॒ണ്യാ-സ്സ॒പ്ത ഛന്ദാഗ്॑-സ്യു॒ഭയ॒സ്യാ-വ॑രുദ്ധ്യൈ॒ വസ്വ്യ॑സി രു॒ദ്രാ-ഽസീത്യാ॑ഹ രൂ॒പമേ॒വാസ്യാ॑ ഏ॒ത-ന്മ॑ഹി॒മാനം॒- [ഏ॒ത-ന്മ॑ഹി॒മാന᳚മ്, വ്യാച॑ഷ്ടേ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑സ്ത്വാ] 54
-ഁവ്യാച॑ഷ്ടേ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑സ്ത്വാ സു॒മ്നേ ര॑ണ്വ॒ത്വിത്യാ॑ഹ॒ ബ്രഹ്മ॒ വൈ ദേ॒വാനാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॒-ര്ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ രു॒ദ്രോ വസു॑ഭി॒രാ ചി॑കേ॒ത്വിത്യാ॒ഹാ-ഽഽവൃ॑ത്ത്യൈ പൃഥി॒വ്യാസ്ത്വാ॑ മൂ॒ര്ധന്നാ ജി॑ഘര്മി ദേവ॒യജ॑ന॒ ഇത്യാ॑ഹ പൃഥി॒വ്യാ ഹ്യേ॑ഷ മൂ॒ര്ധാ യ-ദ്ദേ॑വ॒യജ॑ന॒മിഡാ॑യാഃ പ॒ദ ഇത്യാ॒ഹേഡാ॑യൈ॒ ഹ്യേ॑ത-ത്പ॒ദം-യഁ-ഥ്സോ॑മ॒ക്രയ॑ണ്യൈ ഘൃ॒തവ॑തി॒ സ്വാഹേ- [സ്വാഹാ᳚, ഇത്യാ॑ഹ॒] 55
-ത്യാ॑ഹ॒ യദേ॒വാസ്യൈ॑ പ॒ദാ-ദ്ഘൃ॒തമപീ᳚ഡ്യത॒ തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹ॒ യദ॑ദ്ധ്വ॒ര്യുര॑ന॒ഗ്നാവാഹു॑തി-ഞ്ജുഹു॒യാദ॒ന്ധോ᳚-ഽദ്ധ്വ॒ര്യു-സ്സ്യാ॒-ദ്രക്ഷാഗ്ം॑സി യ॒ജ്ഞഗ്ം ഹ॑ന്യു॒ര്॒ഹിര॑ണ്യമു॒പാസ്യ॑ ജുഹോത്യഗ്നി॒വത്യേ॒വ ജു॑ഹോതി॒ നാന്ധോ᳚-ഽദ്ധ്വ॒ര്യു ര്ഭവ॑തി॒ ന യ॒ജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ഘ്നന്തി॒ കാണ്ഡേ॑കാണ്ഡേ॒ വൈ ക്രി॒യമാ॑ണേ യ॒ജ്ഞഗ്ം രക്ഷാഗ്ം॑സി ജിഘാഗ്ംസന്തി॒ പരി॑ലിഖിത॒ഗ്ം॒ രക്ഷഃ॒ പരി॑ലിഖിതാ॒ അരാ॑തയ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യാ [രക്ഷ॑സാ॒-മപ॑ഹത്യൈ, ഇ॒ദമ॒ഹഗ്ം] 56
ഇ॒ദമ॒ഹഗ്ം രക്ഷ॑സോ ഗ്രീ॒വാ അപി॑ കൃന്താമി॒ യോ᳚-ഽസ്മാ-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ യ-ഞ്ച॑ വ॒യ-ന്ദ്വി॒ഷ്മ ഇത്യാ॑ഹ॒ ദ്വൌ വാവ പുരു॑ഷൌ॒ യ-ഞ്ചൈ॒വ ദ്വേഷ്ടി॒ യശ്ചൈ॑ന॒-ന്ദ്വേഷ്ടി॒ തയോ॑-രേ॒വാ-ഽന॑ന്തരായ-ങ്ഗ്രീ॒വാഃ കൃ॑ന്തതി പ॒ശവോ॒ വൈ സോ॑മ॒ക്രയ॑ണ്യൈ പ॒ദം-യാഁ॑വത്ത്മൂ॒തഗ്ം സം-വഁ॑പതി പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒-ഽസ്മേ രായ॒ ഇതി॒ സം ഁവ॑പത്യാ॒ത്മാന॑-മേ॒വാദ്ധ്വ॒ര്യുഃ -[-മേ॒വാദ്ധ്വ॒ര്യുഃ, പ॒ശുഭ്യോ॒] 57
പ॒ശുഭ്യോ॒ നാന്തരേ॑തി॒ ത്വേ രായ॒ ഇതി॒ യജ॑മാനായ॒ പ്ര യ॑ച്ഛതി॒ യജ॑മാന ഏ॒വ ര॒യി-ന്ദ॑ധാതി॒ തോതേ॒ രായ॒ ഇതി॒ പത്നി॑യാ അ॒ര്ധോ വാ ഏ॒ഷ ആ॒ത്മനോ॒ യ-ത്പത്നീ॒ യഥാ॑ ഗൃ॒ഹേഷു॑ നിധ॒ത്തേ താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ത്ത്വഷ്ടീ॑മതീ തേ സപേ॒യേത്യാ॑ഹ॒ ത്വഷ്ടാ॒ വൈ പ॑ശൂ॒നാ-മ്മി॑ഥു॒നാനാഗ്ം॑ രൂപ॒കൃ-ദ്രൂ॒പമേ॒വ പ॒ശുഷു॑ ദധാത്യ॒സ്മൈ വൈ ലോ॒കായ॒ ഗാര്ഹ॑പത്യ॒ ആ ധീ॑യതേ॒ ഽമുഷ്മാ॑ ആഹവ॒നീയോ॒ യ-ദ്ഗാര്ഹ॑പത്യ ഉപ॒വപേ॑ദ॒സ്മിന് ഁലോ॒കേ പ॑ശ॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒-ദ്യദാ॑ഹവ॒നീയേ॒ ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ പ॑ശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ॑ദു॒ഭയോ॒രുപ॑ വപത്യു॒ഭയോ॑രേ॒വൈനം॑-ലോഁ॒കയോഃ᳚ പശു॒മന്ത॑-ങ്കരോതി ॥ 58 ॥
(മ॒ഹി॒മാന॒ഗ്ഗ്॒ - സ്വാഹാ - ഽപ॑ഹത്യാ - അധ്വ॒ര്യു - ധീ॑യതേ॒ - ചതു॑ര്വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 8)
ബ്ര॒ഹ്മ॒വാ॒ദിനോ॑ വദന്തി വി॒ചിത്യ॒-സ്സോമാ(3) ന വി॒ചിത്യാ(3) ഇതി॒ സോമോ॒ വാ ഓഷ॑ധീനാ॒ഗ്ം॒ രാജാ॒ തസ്മി॒ന്॒. യദാപ॑ന്ന-ങ്ഗ്രസി॒തമേ॒വാസ്യ॒ ത-ദ്യ-ദ്വി॑ചിനു॒യാ-ദ്യഥാ॒ ഽഽസ്യാ᳚ദ്ഗ്രസി॒ത-ന്നി॑ഷ്ഖി॒ദതി॑ താ॒ദൃഗേ॒വ തദ്യന്ന വി॑ചിനു॒യാ-ദ്യഥാ॒ ഽക്ഷന്നാപ॑ന്നം-വിഁ॒ധാവ॑തി താ॒ദൃഗേ॒വ ത-ത്ക്ഷോധു॑കോ ഽദ്ധ്വ॒ര്യു-സ്സ്യാ-ത്ക്ഷോധു॑കോ॒ യജ॑മാന॒-സ്സോമ॑വിക്രയി॒ന്-ഥ്സോമഗ്ം॑ ശോധ॒യേത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ॒-ദ്യദീത॑രം॒- [ബ്രൂ॑യാ॒-ദ്യദീത॑രമ്, യദീത॑ര-] 59
-ഁയദീത॑ര-മു॒ഭയേ॑നൈ॒വ സോ॑മവിക്ര॒യിണ॑-മര്പയതി॒ തസ്മാ᳚-ഥ്സോമവിക്ര॒യീ ക്ഷോധു॑കോ ഽരു॒ണോ ഹ॑ സ്മാ॒-ഽഽഹൌപ॑വേശി-സ്സോമ॒ക്രയ॑ണ ഏ॒വാഹ-ന്തൃ॑തീയ സവ॒നമവ॑ രുന്ധ॒ ഇതി॑ പശൂ॒നാ-ഞ്ചര്മ॑-ന്മിമീതേ പ॒ശൂനേ॒വാവ॑ രുന്ധേ പ॒ശവോ॒ ഹി തൃ॒തീയ॒ഗ്ം॒ സവ॑നം॒-യഁ-ങ്കാ॒മയേ॑താപ॒ശു-സ്സ്യാ॒-ദിത്യൃ॑ക്ഷ॒ത-സ്തസ്യ॑ മിമീത॒ര്ക്ഷം-വാഁ അ॑പശ॒വ്യ-മ॑പ॒ശുരേ॒വ ഭ॑വതി॒ യ-ങ്കാ॒മയേ॑ത പശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ॒ - [ ] 60
-ദിതി॑ ലോമ॒തസ്തസ്യ॑ മിമീതൈ॒തദ്വൈ പ॑ശൂ॒നാഗ്ം രൂ॒പഗ്ം രൂ॒പേണൈ॒വാ-ഽസ്മൈ॑ പ॒ശൂനവ॑ രുന്ധേ പശു॒മാനേ॒വ ഭ॑വത്യ॒പാമന്തേ᳚ ക്രീണാതി॒ സര॑സമേ॒വൈന॑-ങ്ക്രീണാത്യ॒-മാത്യോ॒-ഽസീത്യാ॑ഹാ॒-ഽമൈവൈന॑-ങ്കുരുതേ ശു॒ക്രസ്തേ॒ ഗ്രഹ॒ ഇത്യാ॑ഹ ശു॒ക്രോ ഹ്യ॑സ്യ॒ ഗ്രഹോ ഽന॒സാ-ഽച്ഛ॑ യാതി മഹി॒മാന॑-മേ॒വാസ്യാച്ഛ॑ യാ॒ത്യന॒സാ- [യാ॒ത്യന॒സാ, അച്ഛ॑] 61
-ഽച്ഛ॑ യാതി॒ തസ്മാ॑-ദനോവാ॒ഹ്യഗ്ം॑ സ॒മേ ജീവ॑നം॒-യഁത്ര॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തഗ്ം ശീ॒ര്ഷ്ണാ ഹര॑ന്തി॒ തസ്മാ᳚ച്ഛീര്ഷഹാ॒ര്യ॑-ങ്ഗി॒രൌ ജീവ॑നമ॒ഭി ത്യ-ന്ദേ॒വഗ്ം സ॑വി॒താര॒മിത്യതി॑-ച്ഛന്ദസ॒ര്ചാ മി॑മീ॒തേ ഽതി॑ച്ഛന്ദാ॒ വൈ സര്വാ॑ണി॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ സര്വേ॑ഭിരേ॒വൈന॒-ഞ്ഛന്ദോ॑ഭിര്മിമീതേ॒ വര്ഷ്മ॒ വാ ഏ॒ഷാ ഛന്ദ॑സാം॒-യഁദതി॑ച്ഛന്ദാ॒ യദതി॑ച്ഛന്ദസ॒ര്ചാ മിമീ॑തേ॒ വര്ഷ്മൈ॒വൈനഗ്ം॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്കരോ॒ത്യേക॑യൈകയോ॒-ഥ്സര്ഗ॑- [-ങ്കരോ॒ത്യേക॑യൈകയോ॒-ഥ്സര്ഗ᳚മ്, മി॒മീ॒തേ] 62
-മ്മിമീ॒തേ ഽയാ॑തയാമ്നിയായാതയാമ്നിയൈ॒വൈന॑-മ്മിമീതേ॒ തസ്മാ॒ന്നാനാ॑വീര്യാ അ॒ങ്ഗുല॑യ॒-സ്സര്വാ᳚സ്വങ്ഗു॒ഷ്ഠമുപ॒ നി ഗൃ॑ഹ്ണാതി॒ തസ്മാ᳚-ഥ്സ॒മാവ॑ദ്വീര്യോ॒-ഽന്യാഭി॑-ര॒ങ്ഗുലി॑ഭി॒സ്തസ്മാ॒-ഥ്സര്വാ॒ അനു॒ സ-ഞ്ച॑രതി॒ യ-ഥ്സ॒ഹ സര്വാ॑ഭി॒ര്മിമീ॑ത॒ സഗ്ഗ്ശ്ലി॑ഷ്ടാ അ॒ങ്ഗുല॑യോ ജായേര॒-ന്നേക॑യൈകയോ॒-ഥ്സര്ഗ॑-മ്മിമീതേ॒ തസ്മാ॒-ദ്വിഭ॑ക്താ ജായന്തേ॒ പഞ്ച॒ കൃത്വോ॒ യജു॑ഷാ മിമീതേ॒ പഞ്ചാ᳚ക്ഷരാ പ॒ങ്ക്തിഃ പാങ്ക്തോ॑ യ॒ജ്ഞോ യ॒ജ്ഞമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ പഞ്ച॒ കൃത്വ॑-സ്തൂ॒ഷ്ണീ- [കൃത്വ॑-സ്തൂ॒ഷ്ണീമ്, ദശ॒ സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒] 63
-ന്ദശ॒ സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാഡന്നം॑-വിഁ॒രാ-ഡ്വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ദ്യജു॑ഷാ॒ മിമീ॑തേ ഭൂ॒തമേ॒വാവ॑ രുന്ധേ॒ യ-ത്തൂ॒ഷ്ണീ-മ്ഭ॑വി॒ഷ്യ-ദ്യ-ദ്വൈ താവാ॑നേ॒വ സോമ॒-സ്സ്യാ-ദ്യാവ॑ന്ത॒-മ്മിമീ॑തേ॒ യജ॑മാനസ്യൈ॒വ സ്യാ॒ന്നാപി॑ സദ॒സ്യാ॑നാ-മ്പ്ര॒ജാഭ്യ॒സ്ത്വേത്യുപ॒ സമൂ॑ഹതി സദ॒സ്യാ॑നേ॒വാന്വാ ഭ॑ജതി॒ വാസ॒സോപ॑ നഹ്യതി സര്വദേവ॒ത്യം॑-വൈഁ [ ] 64
വാസ॒-സ്സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി പ॒ശവോ॒ വൈ സോമഃ॑ പ്രാ॒ണായ॒ ത്വേത്യുപ॑ നഹ്യതി പ്രാ॒ണമേ॒വ പ॒ശുഷു॑ ദധാതി വ്യാ॒നായ॒ ത്വേത്യനു॑ ശൃന്ഥതി വ്യാ॒നമേ॒വ പ॒ശുഷു॑ ദധാതി॒ തസ്മാ᳚-ഥ്സ്വ॒പന്ത॑-മ്പ്രാ॒ണാ ന ജ॑ഹതി ॥ 65 ॥
(ഇത॑രം - പശു॒മാന്-ഥ്സ്യാ᳚--ദ്യാ॒ത്യന॑സോ॒ - ഥ്സര്ഗം॑ - തൂ॒ഷ്ണീഗ്ം - സ॑ര്വദേവ॒ത്യം॑-വൈഁ - ത്രയ॑സ്ത്രിഗ്ംശച്ച) (അ. 9)
യ-ത്ക॒ലയാ॑ തേ ശ॒ഫേന॑ തേ ക്രീണാ॒നീതി॒ പണേ॒താഗോ॑അര്ഘ॒ഗ്ം॒ സോമ॑-ങ്കു॒ര്യാദഗോ॑അര്ഘം॒-യഁജ॑മാന॒-മഗോ॑അര്ഘമദ്ധ്വ॒ര്യു-ങ്ഗോസ്തു മ॑ഹി॒മാന॒-ന്നാവ॑ തിരേ॒-ദ്ഗവാ॑ തേ ക്രീണാ॒നീത്യേ॒വ ബ്രൂ॑യാ-ദ്ഗോഅ॒ര്ഘമേ॒വ സോമ॑-ങ്ക॒രോതി॑ ഗോഅ॒ര്ഘം-യഁജ॑മാന-ങ്ഗോഅ॒ര്ഘമ॑ദ്ധ്വ॒ര്യു-ന്ന ഗോര്മ॑ഹി॒മാന॒മവ॑ തിരത്യ॒ജയാ᳚ ക്രീണാതി॒ സത॑പസമേ॒വൈന॑-ങ്ക്രീണാതി॒ ഹിര॑ണ്യേന ക്രീണാതി॒ സശു॑ക്രമേ॒വൈ- [സശു॑ക്രമേ॒വ, ഏ॒ന॒-ങ്ക്രീ॒ണാ॒തി॒ ധേ॒ന്വാ ക്രീ॑ണാതി॒] 66
-ന॑-ങ്ക്രീണാതി ധേ॒ന്വാ ക്രീ॑ണാതി॒ സാശി॑രമേ॒വൈന॑-ങ്ക്രീണാത്യൃഷ॒ഭേണ॑ ക്രീണാതി॒ സേന്ദ്ര॑മേ॒വൈന॑-ങ്ക്രീണാത്യന॒ഡുഹാ᳚ ക്രീണാതി॒ വഹ്നി॒ര്വാ അ॑ന॒ഡ്വാന്. വഹ്നി॑നൈ॒വ വഹ്നി॑ യ॒ജ്ഞസ്യ॑ ക്രീണാതി മിഥു॒നാഭ്യാ᳚-ങ്ക്രീണാതി മിഥു॒നസ്യാവ॑-രുദ്ധ്യൈ॒ വാസ॑സാ ക്രീണാതി സര്വദേവ॒ത്യം॑-വൈഁ വാ॒സ-സ്സര്വാ᳚ഭ്യ ഏ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വതാ᳚ഭ്യഃ ക്രീണാതി॒ ദശ॒ സ-മ്പ॑ദ്യന്തേ॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാഡന്നം॑-വിഁ॒രാ-ഡ്വി॒രാജൈ॒വാന്നാദ്യ॒മവ॑ രുന്ധേ॒ [രുന്ധേ, തപ॑സ-സ്ത॒നൂര॑സി] 67
തപ॑സ-സ്ത॒നൂര॑സി പ്ര॒ജാപ॑തേ॒-ര്വര്ണ॒ ഇത്യാ॑ഹ പ॒ശുഭ്യ॑ ഏ॒വ തദ॑ദ്ധ്വ॒-ര്യുര്നി ഹ്നു॑ത ആ॒ത്മനോ-ഽനാ᳚വ്രസ്കായ॒ ഗച്ഛ॑തി॒ ശ്രിയ॒-മ്പ്ര പ॒ശൂനാ᳚പ്നോതി॒ യ ഏ॒വം-വേഁദ॑ ശു॒ക്ര-ന്തേ॑ ശു॒ക്രേണ॑ ക്രീണാ॒മീത്യാ॑ഹ യഥാ യ॒ജുരേ॒വൈത-ദ്ദേ॒വാ വൈ യേന॒ ഹിര॑ണ്യേന॒ സോമ॒മക്രീ॑ണ॒-ന്തദ॑ഭീ॒ഷഹാ॒ പുന॒രാ-ഽദ॑ദത॒ കോ ഹി തേജ॑സാ വിക്രേ॒ഷ്യത॒ ഇതി॒ യേന॒ ഹിര॑ണ്യേന॒ [ഹിര॑ണ്യേന, സോമ॑-] 68
സോമ॑-ങ്ക്രീണീ॒യാ-ത്തദ॑ഭീ॒ഷഹാ॒ പുന॒രാ ദ॑ദീത॒ തേജ॑ ഏ॒വാ-ഽഽത്മ-ന്ധ॑ത്തേ॒-ഽസ്മേ ജ്യോതിഃ॑ സോമവിക്ര॒യിണി॒ തമ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ജ്യോതി॑രേ॒വ യജ॑മാനേ ദധാതി॒ തമ॑സാ സോമവിക്ര॒യിണ॑മര്പയതി॒ യദനു॑പഗ്രഥ്യ ഹ॒ന്യാ-ദ്ദ॑ന്ദ॒ശൂകാ॒സ്താഗ്ം സമാഗ്ം॑ സ॒ര്പാ-സ്സ്യു॑രി॒ദമ॒ഹഗ്ം സ॒ര്പാണാ᳚-ന്ദന്ദ॒ശൂകാ॑നാ-ങ്ഗ്രീ॒വാ ഉപ॑ ഗ്രഥ്നാ॒മീത്യാ॒ഹാ-ദ॑ന്ദശൂകാ॒സ്താഗ്ം സമാഗ്ം॑ സ॒ര്പാ ഭ॑വന്തി॒ തമ॑സാ സോമവിക്ര॒യിണം॑-വിഁദ്ധ്യതി॒ സ്വാന॒ [സ്വാന॑, ഭ്രാജേത്യാ॑ഹൈ॒തേ] 69
ഭ്രാജേത്യാ॑ഹൈ॒തേ വാ അ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ സോമ॑മരക്ഷ॒-ന്തേഭ്യോ-ഽധി॒ സോമ॒മാ-ഽഹ॑ര॒ന്॒. യദേ॒തേഭ്യഃ॑ സോമ॒ക്രയ॑ണാ॒-ന്നാനു॑ദി॒ശേദക്രീ॑തോ-ഽസ്യ॒ സോമഃ॑ സ്യാ॒ന്നാസ്യൈ॒തേ॑ ഽമുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ സോമഗ്ം॑ രക്ഷേയു॒ര്യദേ॒തേഭ്യഃ॑ സോമ॒ക്രയ॑ണാനനുദി॒ശതി॑ ക്രീ॒തോ᳚-ഽസ്യ॒ സോമോ॑ ഭവത്യേ॒തേ᳚-ഽസ്യാ॒മുഷ്മി॑ന് ഁലോ॒കേ സോമഗ്ം॑ രക്ഷന്തി ॥ 70 ॥
(സശു॑ക്രമേ॒വ - രു॑ന്ധ॒ - ഇതി॒ യേന॒ ഹിര॑ണ്യേന॒ - സ്വാന॒ - ചതു॑ശ്ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)
വാ॒രു॒ണോ വൈ ക്രീ॒ത-സ്സോമ॒ ഉപ॑നദ്ധോ മി॒ത്രോ ന॒ ഏഹി॒ സുമി॑ത്രധാ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ശാന്ത്യാ॒ ഇന്ദ്ര॑സ്യോ॒രുമാ വി॑ശ॒ ദക്ഷി॑ണ॒മിത്യാ॑ഹ ദേ॒വാ വൈ യഗ്ം സോമ॒മക്രീ॑ണ-ന്തമിന്ദ്ര॑സ്യോ॒രൌ ദക്ഷി॑ണ॒ ആ ഽസാ॑ദയന്നേ॒ഷ ഖലു॒ വാ ഏ॒തര്ഹീന്ദ്രോ॒ യോ യജ॑തേ॒ തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॒ഹോദായു॑ഷാ സ്വാ॒യുഷേത്യാ॑ഹ ദേ॒വതാ॑ ഏ॒വാ-ന്വാ॒രഭ്യോ- [ഏ॒വാ-ന്വാ॒രഭ്യോത്, തി॒ഷ്ഠ॒ത്യു॒-ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-] 71
-ത്തി॑ഷ്ഠത്യു॒-ര്വ॑ന്തരി॑ക്ഷ॒-മന്വി॒ഹീത്യാ॑ഹാ-ന്തരിക്ഷദേവ॒ത്യോ᳚(1॒) ഹ്യേ॑തര്ഹി॒ സോമോ-ഽദി॑ത്യാ॒-സ്സദോ॒-ഽസ്യദി॑ത്യാ॒-സ്സദ॒ ആ സീ॒ദേത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജുരേ॒വൈത-ദ്വി വാ ഏ॑നമേ॒തദ॑ര്ധയതി॒ യ-ദ്വാ॑രു॒ണഗ്ം സന്ത॑-മ്മൈ॒ത്ര-ങ്ക॒രോതി॑ വാരു॒ണ്യര്ചാ-ഽഽ സാ॑ദയതി॒ സ്വയൈ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വത॑യാ॒ സമ॑ര്ധയതി॒ വാസ॑സാ പ॒ര്യാന॑ഹ്യതി സര്വദേവ॒ത്യം॑-വൈഁ വാസ॒-സ്സര്വാ॑ഭിരേ॒വൈ- [വാസ॒-സ്സര്വാ॑ഭിരേ॒വ, ഏ॒ന॒-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒-] 72
-ന॑-ന്ദേ॒വതാ॑ഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയ॒ത്യഥോ॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യൈ॒ വനേ॑ഷു॒ വ്യ॑ന്തരി॑ക്ഷ-ന്തതാ॒നേത്യാ॑ഹ॒ വനേ॑ഷു॒ ഹി വ്യ॑ന്തരി॑ക്ഷ-ന്ത॒താന॒ വാജ॒മര്വ॒ഥ്സ്വിത്യാ॑ഹ॒ വാജ॒ഗ്ഗ്॒ ഹ്യര്വ॑ഥ്സു॒ പയോ॑ അഘ്നി॒യാസ്വിത്യാ॑ഹ॒ പയോ॒ ഹ്യ॑ഘ്നി॒യാസു॑ ഹൃ॒ഥ്സു ക്രതു॒മിത്യാ॑ഹ ഹൃ॒ഥ്സു ഹി ക്രതും॒-വഁരു॑ണോ വി॒ക്ഷ്വ॑ഗ്നിമിത്യാ॑ഹ॒ വരു॑ണോ॒ ഹി വി॒ക്ഷ്വ॑ഗ്നി-ന്ദി॒വി സൂര്യ॒- [സൂര്യ᳚മ്, ഇത്യാ॑ഹ ദി॒വി ഹി] 73
-മിത്യാ॑ഹ ദി॒വി ഹി സൂര്യ॒ഗ്ം॒ സോമ॒മദ്രാ॒വിത്യാ॑ഹ॒ ഗ്രാവാ॑ണോ॒ വാ അദ്ര॑യ॒സ്തേഷു॒ വാ ഏ॒ഷ സോമ॑-ന്ദധാതി॒ യോ യജ॑തേ॒ തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॒ഹോദു॒ ത്യ-ഞ്ജാ॒തവേ॑ദസ॒മിതി॑ സൌ॒ര്യര്ചാ കൃ॑ഷ്ണാജി॒ന-മ്പ്ര॒ത്യാന॑ഹ്യതി॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യാ॒ ഉസ്രാ॒വേത॑-ന്ധൂര്ഷാഹാ॒വിത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജുരേ॒വൈത-ത്പ്ര ച്യ॑വസ്വ ഭുവസ്പത॒ ഇത്യാ॑ഹ ഭൂ॒താനാ॒ഗ്॒ ഹ്യേ॑ [ഭൂ॒താനാ॒ഗ്ം॒ ഹി, ഏ॒ഷ പതി॒-ര്വിശ്വാ᳚ന്യ॒ഭി] 74
-ഷ പതി॒-ര്വിശ്വാ᳚ന്യ॒ഭി ധാമാ॒നീത്യാ॑ഹ॒ വിശ്വാ॑നി॒ ഹ്യേ᳚(1॒) ഷോ॑-ഽഭി ധാമാ॑നി പ്ര॒ച്യവ॑തേ॒ മാ ത്വാ॑ പരിപ॒രീ വി॑ദ॒ദിത്യാ॑ഹ॒ യദേ॒വാദ-സ്സോമ॑മാഹ്രി॒യമാ॑ണ-ങ്ഗന്ധ॒ര്വോ വി॒ശ്വാവ॑സുഃ പ॒ര്യമു॑ഷ്ണാ॒-ത്തസ്മാ॑-ദേ॒വമാ॒ഹാപ॑രിമോഷായ॒ യജ॑മാനസ്യ സ്വ॒സ്ത്യയ॑ന്യ॒സീത്യാ॑ഹ॒ യജ॑മാനസ്യൈ॒വൈഷ യ॒ജ്ഞസ്യാ᳚ന്വാര॒ഭോം ഽന॑വച്ഛിത്ത്യൈ॒ വരു॑ണോ॒ വാ ഏ॒ഷ യജ॑മാനമ॒ഭ്യൈതി॒ യ- [യത്, ക്രീ॒ത-സ്സോമ॒ ഉപ॑നദ്ധോ॒ നമോ॑] 75
-ത്ക്രീ॒ത-സ്സോമ॒ ഉപ॑നദ്ധോ॒ നമോ॑ മി॒ത്രസ്യ॒ വരു॑ണസ്യ॒ ചക്ഷ॑സ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ശാന്ത്യാ॒ ആ സോമം॒-വഁഹ॑ന്ത്യ॒ഗ്നിനാ॒ പ്രതി॑ തിഷ്ഠതേ॒ തൌ സ॒ഭംവഁ॑ന്തൌ॒ യജ॑മാനമ॒ഭി സ-മ്ഭ॑വതഃ പു॒രാ ഖലു॒ വാവൈഷ മേധാ॑യാ॒-ഽഽത്മാന॑മാ॒രഭ്യ॑ ചരതി॒ യോ ദീ᳚ക്ഷി॒തോ യദ॑ഗ്നീഷോ॒മീയ॑-മ്പ॒ശുമാ॒ലഭ॑ത ആത്മനി॒ഷ്ക്രയ॑ണ ഏ॒വാസ്യ॒ സ തസ്മാ॒-ത്തസ്യ॒ നാ-ഽഽശ്യ॑-മ്പുരുഷനി॒ഷ്ക്രയ॑ണ ഇവ॒ ഹ്യഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹു ര॒ഗ്നീഷോമാ᳚ഭ്യാം॒-വാഁ ഇന്ദ്രോ॑ വൃ॒ത്രമ॑ഹ॒ന്നിതി॒ യദ॑ഗ്നീഷോ॒മീയ॑-മ്പ॒ശുമാ॒ലഭ॑ത॒ വാര്ത്ര॑ഘ്ന ഏ॒വാസ്യ॒ സ തസ്മാ᳚-ദ്വാ॒ശ്യം॑-വാഁരു॒ണ്യര്ചാ പരി॑ ചരതി॒ സ്വയൈ॒വൈന॑-ന്ദേ॒വത॑യാ॒ പരി॑ ചരതി ॥ 76 ॥
(അ॒ന്വാ॒രഭ്യോഥ് - സര്വാ॑ഭിരേ॒വ - സൂര്യം॑ - ഭൂ॒താനാ॒ഗ്॒ ഹ്യേ॑ - തി॒ യ - ദാ॑ഹുഃ - സ॒പ്തവിഗ്ം॑ശതിശ്ച) (അ. 11)
(പ്രാ॒ചീന॑വഗ്ംശം॒ -ഁയാവ॑ന്ത - ഋഖ്സാ॒മേ - വാഗ്വൈ ദേ॒വേഭ്യോ॑ - ദേ॒വാ വൈ ദേ॑വ॒യജ॑നം - ക॒ദ്രൂശ്ച॒ - തദ്ധിര॑ണ്യ॒ഗ്ം॒ - ഷട് പ॒ദാനി॑ - ബ്രഹ്മവാ॒ദിനോ॑ വി॒ചിത്യോ॒ - യ-ത്ക॒ലയാ॑ തേ - വാരു॒ണോ വൈ ക്രീ॒ത-സ്സോമ॒ - ഏകാ॑ദശ)
(പ്രാ॒ചീന॑വഗ്ംശ॒ഗ്ഗ്॒ - സ്വാഹേത്യാ॑ഹ॒ - യേ᳚-ഽന്ത-ശ്ശ॒രാ - ഹ്യേ॑ഷ സം - തപ॑സാ ച॒ - യത്ക॑ര്ണഗൃഹീ॒ - തേതി॑ ലോമ॒തോ - വാ॑രു॒ണഃ - ഷട്-ഥ്സ॑പ്തതിഃ )
(പ്രാ॒ചീന॑വഗ്ം ശ॒, മ്പരി॑ ചരതി)
॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥
॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാം ഷഷ്ഠകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥
Roman (IAST) Transliteration
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
prā॒cīna̭vagṃśa-ṅkaroti devamanu॒ṣyā diśo॒ vya̭bhajanta॒ prācī᳚-nde॒vā da̭kṣi॒ṇā pi॒taraḥ̭ pra॒tīcī᳚-mmanu॒ṣyā̭ udī̭cīgṃ ru॒drā ya-tprā॒cīna̭vagṃśa-ṅka॒roti̭ devalo॒kame॒va ta-dyaja̭māna u॒pāva̭rtate॒ pari̭ śrayatya॒ntarhi̭to॒hi dḙvalo॒ko ma̭nuṣyalo॒kā-nnāsmāllo॒kā-thsvḙtavyami॒vetyā̭huḥ॒ ko hi ta-dveda॒ ya-dya॒muṣmi̭~llo॒ke-'sti̭ vā॒ na veti̭ di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭ro- [di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭roti, u॒bhayo᳚] 1
-tyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai keśaśma॒śru va̭pate na॒khāni॒ ni kṛ̭ntate mṛ॒tā vā e॒ṣā tvaga̭me॒ddhyā ya-tkḙśaśma॒śru mṛ॒tāme॒va tvaca̭ma-me॒ddhyāma̭pa॒hatya̭ ya॒jñiyo̭ bhū॒tvā medha॒mupai॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒-'phsu dī᳚kṣāta॒pasī॒ prāvḙśayanna॒phsu snā̭ti sā॒kṣāde॒va dī᳚kṣāta॒pasī॒ ava̭ rundhe tī॒rthe snā̭ti tī॒rthe hi te tā-mprāvḙśaya-ntī॒rthe snā̭ti [ ] 2
tī॒rthame॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavatya॒po᳚-'śñātyantara॒ta e॒va meddhyo̭ bhavati॒ vāsa̭sā dīkṣayati sau॒myaṃ-vai~ kṣauma̭-nde॒vata̭yā॒ soma̭me॒ṣa de॒vatā॒mupai̭ti॒ yo dīkṣa̭te॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha॒ svāme॒va de॒vatā॒mupai॒tyatho̭ ā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ 'gnestṷ̄ṣā॒dhānaṃ̭-vā~॒yorvā̭ta॒pāna̭-mpitṛ॒ṇā-nnī॒vi-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒ta [-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒taḥ, ā॒di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no] 3
ā̭di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no viśvḙṣā-nde॒vānā॒motu॒ rnakṣa̭trāṇā-matīkā॒śāstadvā e॒ta-thsa̭rva deva॒tyaṃ̭-ya~-dvāso॒ ya-dvāsa̭sā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rdīkṣayati ba॒hiḥprā̭ṇo॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sta-syāśa̭na-mprā॒ṇo᳚-'śñāti॒ saprā̭ṇa e॒va dī᳚kṣata॒ āśi̭to bhavati॒ yāvā̭ne॒vāsya̭ prā॒ṇastena̭ sa॒ha medha॒mupai̭ti ghṛ॒ta-nde॒vānā॒-mmastṷ pitṛ॒ṇā-nniṣpa̭kva-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā [-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvai, e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭] 4
e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭-ya~nnava̭nītaṃ॒-ya~nnava̭nītenābhya॒ṅkte sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kādaga̭to devalo॒kaṃ-yo~ dī᳚kṣi॒to᳚ 'nta॒reva॒ nava̭nīta॒-ntasmā॒-nnava̭nītenā॒bhya̭ṅkte 'nulo॒maṃ-ya~jṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyā॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ ka॒nīni̭kā॒ parā̭-'pata॒-ttadāñja̭nama-bhava॒dyadā॒ṅkte cakṣṷre॒va bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅktḙ [dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅkte᳚, sa॒vyagṃ hi] 5
sa॒vyagṃ hi pūrva̭-mmanu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ na ni dhā̭vate॒ nīva॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ dhāva̭nte॒ pañca॒ kṛtva॒ ā-'ṅkte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pari̭mita॒māṅkte 'pa̭rimita॒gṃ॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ satṷ̄la॒yā-''ṅkte- 'pa̭tūlayā॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ vyāvṛ̭ttyai॒ yadapa̭tūlayāñjī॒ta vajra̭ iva syā॒-thsatṷ̄la॒yā-''ṅktḙ mitra॒tvāye- [mitra॒tvāya̭, indro̭] 6
-ndro̭ vṛ॒trama̭ha॒nthso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭-mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttada॒poda̭krāma॒-tte da॒rbhā a̭bhava॒n॒. yadda̭rbhapuñjī॒laiḥ pa॒vaya̭ti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stābhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ dvābhyā᳚-mpavayatya-horā॒trābhyā̭me॒vaina̭-mpavayati tri॒bhiḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati pa॒ñcabhiḥ̭ [pa॒ñcabhiḥ̭, pa॒va॒ya॒ti॒ pañcā᳚kṣarā] 7
pavayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñāyai॒vaina̭-mpavayati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭vayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati sa॒ptabhiḥ̭ pavayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-mpavayati na॒vabhiḥ̭ pavayati॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā-ssaprā̭ṇame॒vaina̭-mpavaya॒tyeka̭vigṃśatyā pavayati॒ daśa॒ hastyā̭ a॒ṅgula̭yo॒ daśa॒ padyā̭ ā॒tmaika̭vi॒gṃ॒śo yāvā̭ne॒va purṷṣa॒sta-mapa̭rivarga- [purṷṣa॒sta-mapa̭rivargam, pa॒va॒ya॒ti॒ ci॒tpati̭stvā] 8
-mpavayati ci॒tpati̭stvā punā॒tvityā̭ha॒ mano॒ vai ci॒tpati॒rmana̭sai॒vaina̭-mpavayati vā॒kpati̭stvā punā॒tvityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mpavayati॒ tasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mityā̭-hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 9 ||
(a॒tī॒kā॒śān ka̭ro॒tya - vḙśaya-nti॒rtha snā̭ti - praghā॒to - ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā - ā-'ṅktḙ - mitra॒tvāya̭ - pa॒ñcabhi॒ - rapa̭rivarga - ma॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 1)
yāva̭nto॒ vai de॒vā ya॒jñāyāpṷnata॒ ta e॒vābha̭va॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. ya॒jñāya̭ punī॒te bhava̭tye॒va ba॒hiḥ pa̭vayi॒tvā-'ntaḥ pra pā̭dayati manuṣyalo॒ka e॒vaina̭-mpavayi॒tvā pū॒ta-ndḙvalo॒ka-mpra ṇa̭ya॒tyadī᳚kṣita॒ eka॒yā-''hu॒tyetyā̭hu-ssru॒veṇa॒ cata̭sro juhoti dīkṣita॒tvāya̭ sru॒cā pa̭ñca॒mī-mpañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ [pra॒yuje॒-'gnaye᳚, svāhetyā॒hā] 10
svāhetyā॒hā-''kū᳚tyā॒ hi purṷṣo ya॒jñama॒bhi pra̭yu॒ṅkte yaje॒yeti̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒-'gnaye॒ svāhetyā̭ha me॒dhayā॒ hi mana̭sā॒ purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhetyā̭ha॒ vāgvai sara̭svatī pṛthi॒vī pū॒ṣā vā॒caiva pṛ̭thi॒vyā ya॒jña-mprayṷṅkta॒ āpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭ha॒ yā vai varṣyā॒stā [yā vai varṣyā॒stāḥ, āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-] 11
āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-rvi॒śvaśa̭bhuṃvo~॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-ddi॒vyā āpo-'śā᳚ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭ccheyu॒rāpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭hā॒smā e॒vainā̭ lo॒kāya̭ śamayati॒ tasmā᳚cchā॒ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭cchanti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jño bṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhā॒- [ha॒viṣā̭ vṛdhātu, ityā̭ha॒ brahma॒ vai] 12
-tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ ya॒jñamava̭ rundhe॒ yad- brū॒yā-dvi̭dhe॒riti̭ yajñasthā॒ṇumṛ̭cche-dvṛdhā॒tvityā̭ha yajñasthā॒ṇume॒va pari̭ vṛṇakti pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ parāṃ̭ai॒-thsa pra yaju॒ravlī̭nā॒-tpra sāma॒ tamṛguda̭yaccha॒-dyadṛgu॒daya̭ccha॒-ttadau᳚-dgraha॒ṇasyau᳚-dgrahaṇa॒tva mṛ॒cā [mṛ॒cā, ju॒ho॒ti॒ ya॒jñasyodya̭tyā] 13
jṷhoti ya॒jñasyodya̭tyā anu॒ṣṭup-chanda̭sā॒-muda̭yaccha॒dityā̭-hu॒stasmā̭danu॒ṣṭubhā̭ juhoti ya॒jñasyodya̭tyai॒ dvāda̭śa vāthsaba॒ndhānyuda̭yaccha॒-nnityā̭hu॒-stasmā᳚d- dvāda॒śabhi̭-rvāthsabandha॒vido̭ dīkṣayanti॒ sā vā e॒ṣarga̭nu॒ṣṭug-vāga̭nu॒ṣṭug-yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā dīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turityā̭ha sāvi॒tryḙtena॒ marto̭ vṛṇīta sa॒khya- [sa॒khyam, ityā̭ha] 14
-mityā̭ha pitṛdeva॒tyai̭tena॒ viśvḙ rā॒ya i̭ṣuddhya॒sītyā̭ha vaiśvade॒vyḙtena̭ dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyasa॒ ityā̭ha pau॒ṣṇyḙtena॒ sā vā e॒ṣarkhsa̭rvadeva॒tyā̭ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dama॒ṣṭākṣa̭rāṇi॒ trīṇi॒ yāni॒ trīṇi॒ tānya॒ṣṭāvupa̭ yanti॒ yāni̭ ca॒tvāri॒ tānya॒ṣṭau yada॒ṣṭākṣa̭rā॒ tena̭ [tena̭, gā॒ya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒] 15
gāya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒ tena̭ tri॒ṣṭugya-ddvāda̭śākṣarā॒ tena॒ jaga̭tī॒ sā vā e॒ṣarkhsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dagṃ sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundha॒ eka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 16 ||
(a॒gnaye॒ - tā - vṛ̭dhātvṛ॒ - cā - sa॒khyaṃ - tena̭ - juhoti॒ - pañca̭daśa ca) (a. 2)
ṛ॒-khsā॒me vai de॒vebhyo̭ ya॒jñāyā-'ti̭ṣṭhamāne॒ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā- 'pa॒kramyā̭tiṣṭhatā॒-ntḙ-'manyanta॒ yaṃ-vā~ i॒me ṷpāva॒rthsyata॒-ssa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ te upā̭mantrayanta॒ te a̭horā॒trayo᳚-rmahi॒māna̭-mapani॒dhāya̭ de॒vānu॒pāva̭rtetāme॒ṣa vā ṛ॒co varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa sāmno॒ ya-tkṛ॒ṣṇamṛ̭khsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ ityā̭harkhsā॒me e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣa [e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣaḥ, vā ahno॒] 17
vā ahno॒ varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa rātri̭yā॒ ya-tkṛ॒ṣṇaṃ-ya~de॒vaina̭yo॒statra॒ nya̭kta॒-ntade॒vāva̭ rundhe kṛṣṇāji॒nena̭ dīkṣayati॒ brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-mbrahma̭ṇai॒vaina̭-ndīkṣayatī॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya de॒vetyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dgarbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒ta ulbaṃ॒-vā~saḥ॒ prorṇṷte॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhāḥ॒ prāvṛ̭tā] 18
-dgarbhāḥ॒ prāvṛ̭tā jāyante॒ na pu॒rā soma̭sya kra॒yādapo᳚rṇvīta॒ ya-tpu॒rā soma̭sya kra॒yāda̭porṇvī॒ta garbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyuḥ krī॒te some-'po᳚rṇute॒ jāya̭ta e॒va tadatho॒ yathā॒ vasī̭yāgṃ sa-mpratyaporṇu॒te tā॒dṛge॒va tadaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nta॒ ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ te śa॒rā a̭bhava॒nnūrgvai śa॒rā yaccha̭ra॒mayī॒ [yaccha̭ra॒mayī᳚, mekha̭lā॒] 19
mekha̭lā॒ bhava॒tyūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta-ssanna̭hyati maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata ū॒rdhvaṃ-vai~ purṷṣasya॒ nābhyai॒ meddhya̭-mavā॒cīna̭-mame॒ddhyaṃ-ya~nma̭ddhya॒ta-ssa॒naṃhya̭ti॒ meddhya̭-ñcai॒vāsyā̭me॒ddhya-ñca॒ vyāva̭rtaya॒tīndro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒- [-yūpa॒stṛtī̭ya॒m, ye᳚-'nta-śśa॒rā] 20
-~ye᳚-'nta-śśa॒rā aśī᳚ryanta॒ te śa॒rā a̭bhava॒-ntaccha॒rāṇāgṃ̭ śara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śa॒rāḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ yaccha̭ra॒mayī॒ mekha̭lā॒ bhava̭ti॒ vajrḙṇai॒va sā॒kṣā-tkṣudha॒-mbhrātṛ̭vya-mmaddhya॒to-'pa̭ hate tri॒vṛ-dbha̭vati tri॒vṛdvai prā॒ṇastri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti pṛ॒thvī bha̭vati॒ rajjṷ̄nāṃ॒-vyā~vṛ̭tyai॒ mekha̭layā॒ yaja̭māna-ndīkṣayati॒ yoktrḙṇa॒ patnī᳚-mmithuna॒tvāya̭ [ ] 21
ya॒jño dakṣi̭ṇāma॒bhya̭ddhyāya॒-ttāgṃ sama̭bhava॒-ttadindro̭-'cāya॒-thso̭-'manyata॒ yo vā i॒to ja̭ni॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tā-mprāvi̭śa॒-ttasyā॒ indra̭ e॒vājā̭yata॒ so̭-'manyata॒ yo vai madi॒to 'pa̭ro jani॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tasyā̭ anu॒mṛśya॒ yoni॒mā-'cchi̭na॒-thsā sū॒tava̭śā-'bhava॒-tta-thsū॒tava̭śāyai॒ janma॒ [janma̭, tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒] 22
tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒ tā-mmṛ॒geṣu॒ nya̭dadhā॒-thsā kṛ̭ṣṇaviṣā॒ṇā- 'bha̭va॒dindra̭sya॒ yoni̭rasi॒ mā mā̭ higṃsī॒riti̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mpra ya̭cchati॒ sayo̭nime॒va ya॒jña-ṅka̭roti॒ sayo̭ni॒-ndakṣi̭ṇā॒gṃ॒ sayo̭ni॒mindragṃ̭ sayoni॒tvāya̭ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyā॒ ityā̭ha॒ tasmā̭dakṛṣṭapa॒cyā oṣa̭dhayaḥ pacyante supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ yaddhastḙna [yaddhastḙna, ka॒ṇḍū॒yeta̭] 23
kaṇḍū॒yeta̭ pāmana॒-mbhāvṷkāḥ pra॒jā-ssyu॒rya-thsmayḙta nagna॒-mbhāvṷkāḥ kṛṣṇaviṣā॒ṇayā̭ kaṇḍūyate-'pi॒gṛhya̭ smayate pra॒jānā᳚-ṅgopī॒thāya॒ na pu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇāmava̭ cṛte॒dya-tpu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-ma̭vacṛ॒te-dyoniḥ̭ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā syānnī॒tāsu॒ dakṣi̭ṇāsu॒ cātvā̭le kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mprāsya̭ti॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ॒-yo~niḥ̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā yonā̭ve॒va yoni̭-ndadhāti ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāya̭ || 24 ||
(ru॒ndha॒ e॒ṣa - tasmā᳚ - cchara॒mayī॒ - yūpa॒stṛtī̭yaṃ - mithuna॒tvāya॒ - janma॒ - hastḙnā॒ - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vāgvai de॒vebhyo 'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ sā vana॒spatī॒-nprāvi̭śa॒-thsaiṣā vāgvana॒spati̭ṣu vadati॒ yā dṷndu॒bhau yā tūṇa̭ve॒ yā vīṇā̭yāṃ॒-ya~-ddī᳚kṣitada॒ṇḍa-mpra॒yaccha̭ti॒ vāca̭me॒vāva̭ rundha॒ audṷbaṃro bhava॒tyūrgvā ṷdu॒baṃra॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ mukhḙna॒ sammi̭to bhavati mukha॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmukha॒ta ū॒rjā bhṷñjate [ ] 25
krī॒te somḙ maitrāvaru॒ṇāya̭ da॒ṇḍa-mpra ya̭cchati maitrāvaru॒ṇo hi pu॒rastā̭-dṛ॒tvigbhyo॒ vācaṃ̭-vi~॒bhaja̭ti॒ tāmṛ॒tvijo॒ yaja̭māne॒ prati̭ ṣṭhāpayanti॒ svāhā̭ ya॒jña-mmana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒ -mityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña-ssvāho॒rora॒-ntari̭kṣā॒ -dityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jña-ssvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bha॒ ityā̭hā॒-'yaṃ- [ityā̭hā॒-'yam, vāva yaḥ pava̭te॒] 26
-~vāva yaḥ pava̭te॒ sa ya॒jñastame॒va sā॒kṣādā ra̭bhate mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ adī᳚kṣiṣṭā॒ya-mbrā᳚hma॒ṇa iti॒ trirṷpā॒g॒śvā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaina॒-mprā-''ha॒ triru॒ccairu॒bhaye᳚bhya e॒vaina̭-ndevamanu॒ṣyebhyaḥ॒ prā-''ha॒ na pu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭je॒-dyatpu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒je-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒- [-~vicchi̭ndyāt, udi̭teṣu॒] 27
-dudi̭teṣu॒ nakṣa̭treṣu vra॒ta-ṅkṛ̭ṇu॒teti॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati ya॒jñavra̭to॒ vai dī᳚kṣi॒to ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati॒ yadi̭ visṛ॒je-dvai᳚ṣṇa॒vīmṛca॒manṷ brūyā-dya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭noti॒ daivī॒-ndhiya̭-mmanāmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va tanmra̭dayati supā॒rā no̭ asa॒dvaśa॒ ityā̭ha॒ vyṷṣṭime॒vāva̭ rundhe [rundhe, bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti] 28
brahmavā॒dino̭ vadanti hota॒vya̭-ndīkṣi॒tasya̭ gṛ॒hā(3) i na ho̭ta॒vyā(3)miti̭ ha॒virvai dī᳚kṣi॒to yajjṷhu॒yā-dyaja̭mānasyāva॒dāya̭ juhuyā॒-dyanna jṷhu॒yā-dya̭jñapa॒rura॒ntari̭yā॒dye de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒steṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti॒ tanneva̭ hu॒ta-nnevāhṷtagg sva॒pantaṃ॒-vai~ dī᳚kṣi॒tagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantya॒gniḥ - [jighāgṃsantya॒gniḥ, khalu॒ vai] 29
khalu॒ vai ra̭kṣo॒hā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīma॒hītyā̭hā॒gni-me॒vādhi॒pā-ṅkṛ॒tvā sva̭piti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā avra॒tyami̭va॒ vā e॒ṣa ka̭roti॒ yo dī᳚kṣi॒ta-ssvapi̭ti॒ tvama̭gne vrata॒pā a॒sītyā̭hā॒gnirvai de॒vānāṃ᳚-vra~॒tapa̭ti॒-ssa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā la̭bhaṃya~ti de॒va ā martye॒ṣvetyā̭ha de॒vo [de॒vaḥ, hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒] 30
hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒ tvaṃ-ya~॒jñeṣvīḍya॒ ityā̭hai॒tagṃ hi ya॒jñeṣvīḍa॒te-'pa॒ vai dī᳚kṣi॒tā-thsṷṣu॒puṣa̭ indri॒ya-nde॒vatāḥ᳚ krāmanti॒ viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra॒-nnityā̭-hendri॒yeṇai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-nna̭yati॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-dyāva̭ta e॒va pa॒śūna॒bhi dīkṣḙta॒ tāva̭nto-'sya pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭- [pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭t, so॒mā-'' bhūyo̭] 31
-thso॒mā-'' bhūyo̭ bha॒retyā॒hā-pa̭rimitāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bha॒vetyā̭ha yathādeva॒tame॒vaināḥ॒ prati̭ gṛhṇāti vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya॒ tveti॒ yade॒vame॒tā nānṷdi॒śedaya̭thādevata॒-ndakṣi̭ṇā gamaye॒dā de॒vatā᳚bhyo vṛścyeta॒ yade॒vame॒tā a̭nudi॒śati̭ yathādeva॒tame॒va dakṣi̭ṇā gamayati॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā [na de॒vatā᳚bhya॒ ā, vṛ॒ścya॒te॒ devī̭rāpo] 32
vṛ̭ścyate॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dityā̭ha॒ yadvo॒ meddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒-ntadvo॒ mā-'va̭ kramiṣa॒miti॒ vāvaitadā॒hācchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa॒mityā̭ha॒ setṷme॒va kṛ॒tvā-'tyḙti || 33 ||
(bhu॒ñja॒te॒ - 'yaṃ - chi̭ndyā-d- rundhe॒ - 'gni - rā̭ha de॒va - iya̭-d- de॒vatā᳚bhya॒ ā - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
de॒vā vai dḙva॒yaja̭na-maddhyava॒sāya॒ diśo॒ na prājā̭na॒-nte᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyamupā̭dhāva॒-ntvayā॒ pra jā̭nāma॒ tvayeti॒ te-'di̭tyā॒gṃ॒ sama̭ddhrayanta॒ tvayā॒ pra jā̭nā॒meti॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ matprā̭yaṇā e॒va vo̭ ya॒jñā madṷdayanā asa॒nniti॒ tasmā̭dādi॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīyaḥ॒ pañca̭ de॒vatā̭ yajati॒ pañca॒ diśo̭ di॒śā-mprajñā᳚tyā॒ [di॒śā-mprajñā᳚tyai, atho॒ pañcā᳚kṣarā] 34
atho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pathyāg̭ sva॒stima̭yaja॒-nprācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mprājā̭nanna॒gninā̭ dakṣi॒ṇā somḙna pra॒tīcīgṃ̭ savi॒trodī̭cī॒-madi̭tyo॒rdhvā-mpathyāg̭ sva॒stiṃ ~ya̭jati॒ prācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mpra jā̭nāti॒ pathyāg̭ sva॒stimi॒ṣṭvā-'gnīṣomaṷ yajati॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada॒gnīṣomau॒ tābhyā̭me॒vānṷ paśya- [paśyati, a॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā] 35
-tya॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā sa̭vi॒tāraṃ̭-ya~jati savi॒tṛpra̭sūta e॒vānṷ paśyati savi॒tāra̭mi॒ṣṭvā-'di̭tiṃ-ya~jatī॒yaṃ-vā~ adi̭tira॒syāme॒va pra̭ti॒ṣṭhāyānṷ paśya॒tyadi̭timi॒ṣṭvā mā̭ru॒tīmṛca॒manvā̭ha ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śa-ṅkhalu॒ vai kalpa̭māna-mmanuṣyavi॒śamanṷ kalpate॒ ya-nmā̭ru॒tīmṛca̭ma॒nvāha̭ vi॒śā-ṅkḷptyai᳚ brahmavā॒dino̭ vadanti prayā॒java̭dananūyā॒ja-mprā̭ya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-manūyā॒java̭- [-manūyā॒java̭t, a॒pra॒yā॒ja-mṷdaya॒nīya॒] 36
-daprayā॒ja-mṷdaya॒nīya॒-mitī॒me vai pra̭yā॒jā a॒mī a̭nūyā॒jā-ssaiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒sta-ttathā॒ na kā॒rya̭mā॒tmā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jā-na̭ntari॒yādā॒tmāna̭ma॒-ntari̭yā॒-dyada̭nūyā॒jā-na̭ntari॒yā-tpra॒jāma॒ntari̭yā॒dyataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ [-~yaja̭mā॒no-'nṷ, parā̭ bhavati] 37
parā̭ bhavati prayā॒java̭de॒vā-nṷ̄yā॒java̭-tprāya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-mprayā॒java̭danūyā॒java̭-dudaya॒nīya॒-nnā-''tmāna̭manta॒reti॒ na pra॒jā-nna ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭mānaḥ prāya॒ṇīya̭sya niṣkā॒sa ṷdaya॒nīya̭ma॒bhi nirva̭pati॒ saiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒ryāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya yā॒jyā̭ ya-ttā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ ku॒ryā-tparāṃ̭a॒muṃ-lo~॒kamā ro̭he-tpra॒māyṷka-ssyā॒dyāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya puro-'nuvā॒kyā᳚stā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ karotya॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || 38 ||
(prajñā᳚tyai - paśyatya - nūyā॒java॒ - dyaja̭mā॒no-'nṷ - puronuvā॒kyā᳚stā - a॒ṣṭau ca̭) (a. 5)
ka॒drūśca॒ vai sṷpa॒rṇī cā᳚-''tmarū॒payo̭raspardhetā॒gṃ॒ sā ka॒drū-ssṷpa॒rṇīma̭jaya॒-thsā-'bra̭vī-ttṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣvetī॒yaṃ-vai~ ka॒drūra॒sau sṷpa॒rṇī chandāgṃ̭si sauparṇe॒yā-ssābra̭vīda॒smai vai pi॒taraṷ pu॒trā-nbi̭bhṛta-stṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣve- [niṣkrī̭ṇī॒ṣva, iti̭ mā] 39
-ti̭ mā ka॒drūra̭voca॒diti॒ jaga॒tyuda̭pata॒-ccatṷrdaśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā pa॒śubhi̭śca dī॒kṣayā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā॒jjaga̭tī॒ chanda̭sā-mpaśa॒vya̭tamā॒ tasmā᳚-tpaśu॒manta̭-ndī॒kṣopa̭ namati tri॒ṣṭuguda̭pata॒-ttrayo̭daśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā dakṣi̭ṇābhiśca॒ [dakṣi̭ṇābhiśca, tapa̭sā॒] 40
tapa̭sā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā᳚-ttri॒ṣṭubho̭ lo॒ke māddhya̭ndine॒ sava̭ne॒ dakṣi̭ṇā nīyanta e॒ta-tkhalu॒ vāva tapa॒ ityā̭hu॒rya-ssva-ndadā॒tīti̭ gāya॒tryuda̭pata॒ccatṷrakṣarā sa॒tya̭jayā॒ jyoti̭ṣā॒ tama̭syā a॒jā-'bhya̭rundha॒ tada॒jāyā̭ aja॒tvagṃ sā soma॒-ñcā-''ha̭racca॒tvāri̭ cā॒kṣarā̭ṇi॒ sā-'ṣṭākṣa̭rā॒ sama̭padyata brahmavā॒dino̭ vadanti॒ [brahmavā॒dino̭ vadanti, kasmā᳚-thsa॒tyā-] 41
kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī ya̭jñamu॒kha-mparī̭yā॒yeti॒ yade॒vāda-ssoma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dyajñamu॒kha-mparyai॒-ttasmā᳚-tteja॒svinī̭tamā pa॒dbhyā-ndve sava̭ne sa॒magṛ̭hṇā॒-nmukhe॒naikaṃ॒-ya~nmukhḙna sa॒magṛ̭hṇā॒-ttada̭dhaya॒-ttasmā॒-ddve sava̭ne śu॒kra̭vatī prātassava॒na-ñca॒ māddhya̭ndina-ñca॒ tasmā᳚-ttṛtīya sava॒na ṛ̭jī॒ṣama॒bhi ṣṷṇvanti dhī॒tami̭va॒ hi manya̭nta [hi manya̭nte, ā॒śira॒mava̭ nayati] 42
ā॒śira॒mava̭ nayati saśukra॒tvāyātho॒ sa-mbha̭ratye॒vaina॒-ttagṃ soma̭-māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭saḥ॒ parya̭muṣṇā॒-thsa ti॒sro rātrīḥ॒ pari̭muṣito-'vasa॒-ttasmā᳚-tti॒sro rātrīḥ᳚ krī॒ta-ssomo̭ vasati॒ te de॒vā a̭bruva॒n-thstrīkā̭mā॒ vai ga̭ndha॒rvā sstri॒yā niṣkrī̭ṇā॒meti॒ te vāca॒gg॒ striya॒meka̭hāyanī-ṅkṛ॒tvā tayā॒ nira̭krīṇa॒n-thsā ro॒hi-drū॒pa-ṅkṛ॒tvā ga̭ndha॒rvebhyo̭- [ga̭ndha॒rvebhyaḥ̭, a॒pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒] 43
-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒ janma॒ te de॒vā a̭bruva॒nnapa̭ yu॒ṣmadakra̭mī॒-nnāsmānu॒-pāva̭rtate॒ vi hva̭yāmahā॒ iti॒ brahma̭ gandha॒rvā ava̭da॒nnagā̭ya-nde॒vā-ssā de॒vā-ngāya̭ta u॒pāva̭rtata॒ tasmā॒-dgāya̭nta॒gg॒ striyaḥ̭ kāmayante॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvānapi॒ janyḙṣu॒ bhava̭ti॒ tebhya̭ e॒va da̭datyu॒ta ya-dba॒huta̭yā॒ [ya-dba॒huta̭yāḥ, bhava॒ntyeka̭hāyanyā] 44
bhava॒ntyeka̭hāyanyā krīṇāti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā krīṇāti॒ tasmā॒deka̭hāyanā manu॒ṣyā̭ vācaṃ̭-va~da॒ntyakṷ̄ṭa॒yā 'ka̭rṇa॒yā-' kā̭ṇa॒yāślo̭ṇa॒yā 'sa̭ptaśaphayā krīṇāti॒ sarva̭yai॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ yacchve॒tayā᳚ krīṇī॒yā-ddu॒ścarmā॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-tkṛ॒ṣṇayā̭-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-ddvi̭rū॒payā॒ vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyādaru॒ṇayā̭ piṅgā॒kṣyā krī̭ṇātye॒tadvai soma̭sya rū॒pagg svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā krīṇāti || 45 ||
(niṣkrī̭ṇīṣva॒ - dakṣi̭ṇābhiśca - vadanti॒ - manya̭nte-gandha॒rvebhyo̭-ba॒huta̭yāḥ-piṅgā॒kṣyā-daśa̭ ca ) (a. 6)
taddhira̭ṇyamabhava॒-ttasmā̭da॒dbhyo hira̭ṇya-mpunanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda̭na॒sthikḙna pra॒jāḥ pra॒vīya̭nte 'stha॒nvatī᳚rjāyanta॒ iti॒ yaddhira̭ṇya-ṅghṛ॒tḙ-'va॒dhāya̭ ju॒hoti॒ tasmā̭dana॒sthikḙna pra॒jāḥ pra vī̭yante 'stha॒nvatī᳚rjāyanta e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-ntejo॒ hira̭ṇyami॒yantḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒ ityā̭ha॒ satḙjasame॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu- [sata̭num, ka॒ro॒tyatho॒] 46
-ṅkaro॒tyatho॒ sa-mbha̭ratye॒vainaṃ॒-ya~daba̭ddhama-vada॒ddhyā-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyurba॒ddhamava̭ dadhāti॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyai̭ niṣṭa॒rkya̭-mbaddhnāti pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ jūra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ java̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti dhṛ॒tā mana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi vāgdhṛ॒tā juṣṭā॒ viṣṇa̭va॒ ityā̭ha [ ] 47
ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñāyai॒vainā॒-ñjuṣṭā᳚-ṅkaroti॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒va ityā̭ha savi॒tṛ-pra̭sūtāme॒va vāca॒mava̭ rundhe॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantye॒ṣa khalu॒ vā ara̭kṣohataḥ॒ panthā॒ yo᳚-'gneśca॒ sūrya̭sya ca॒ sūrya̭sya॒ cakṣu॒rā-'rṷhama॒gnera॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kā॒mityā̭ha॒ ya e॒vāra̭kṣohataḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hati॒ [sa॒māro̭hati, vāgvā e॒ṣā] 48
vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ cida̭si ma॒nā-'sītyā̭ha॒ śāstye॒vainā̭me॒ta-ttasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante॒ cida॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā ce॒taya̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti ma॒nā-'sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-tka॒roti॒ dhīra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā [ ] 49
vada̭ti॒ dakṣi̭ṇā॒-'sītyā̭ha॒ dakṣi̭ṇā॒ hyḙṣā ya॒jñiyā॒-'sītyā̭ha ya॒jñiyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti kṣa॒triyā॒sītyā̭ha kṣa॒triyā॒ hyḙṣā 'di̭tirasyubha॒yata̭śśī॒rṣṇītyā̭ha॒ yade॒vā-''di॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīya॒-stasmā̭de॒vamā̭ha॒ yadaba̭ddhā॒ syādaya̭tā syā॒dya-tpa̭diba॒ddhā-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒- [yaja̭māna-ssyāt, ya-tka̭rṇagṛhī॒tā] 50
-dya-tka̭rṇagṛhī॒tā vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyānmi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnā॒tvityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vainā᳚-mpa॒di ba̭ddhnāti pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvityā̭he॒yaṃ-vai~ pū॒ṣemāme॒vāsyā̭ adhi॒pāma̭ka॒-ssama̭ṣṭyā॒ indrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yetyā॒hendra̭me॒vāsyā॒ addhya̭kṣa-ṅkaro॒- [addhya̭kṣa-ṅkaroti, anṷ tvā mā॒tā] 51
-tyanṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tetyā॒hā-nṷmatayai॒vaina̭yā krīṇāti॒ sā dḙvi de॒vamacche॒hītyā̭ha de॒vī hyḙṣā de॒va-ssoma॒ indrā̭ya॒ soma॒mityā॒hendrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-tparā᳚cye॒va so̭ma॒kraya̭ṇīyā-dru॒drastvā-'' va̭rtaya॒tvityā̭ha ru॒dro vai krū॒ro [ru॒dro vai krū॒raḥ, de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭] 52
de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-dru॒drasya̭ kī॒rtaya̭ti mi॒trasya̭ pa॒thetyā̭ha॒ śāntyai̭ vā॒cā vā e॒ṣa vi krī̭ṇīte॒ ya-sso̭ma॒kraya̭ṇyā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyetyā̭ha vā॒caiva vi॒krīya॒ puna̭rā॒tman vāca̭-ndha॒tte-'nṷpadāsukā-'sya॒ vāgbha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 53 ||
(sata̭nuṃ॒ - ~viṣṇa̭va॒ ityā̭ha - sa॒māro̭hati॒ - dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā - yaja̭māna-ssyāt - karoti - krū॒ro - veda̭) (a. 7)
ṣaṭ pa॒dānyanu॒ ni krā̭mati ṣaḍa॒haṃ-vā~nnāti̭ vadatyu॒ta saṃ̭va~thsa॒rasyāya̭ne॒ yāva̭tye॒va vāktāmava̭ rundhe sapta॒me pa॒de jṷhoti sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptā-''ra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭-syu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai॒ vasvya̭si ru॒drā-'sītyā̭ha rū॒pame॒vāsyā̭ e॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒- [e॒ta-nma̭hi॒māna᳚m, vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā] 54
-~vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇva॒tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ke॒tvityā॒hā-''vṛ̭ttyai pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ ityā̭ha pṛthi॒vyā hyḙṣa mū॒rdhā ya-ddḙva॒yaja̭na॒miḍā̭yāḥ pa॒da ityā॒heḍā̭yai॒ hyḙta-tpa॒daṃ-ya~-thso̭ma॒kraya̭ṇyai ghṛ॒tava̭ti॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha॒] 55
-tyā̭ha॒ yade॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha॒ yada̭ddhva॒ryura̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryu rbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 56
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati pa॒śavo॒ vai so̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-yā~̭vattmū॒tagṃ saṃ-va~̭pati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒-'sme rāya॒ iti॒ saṃ ~va̭patyā॒tmāna̭-me॒vāddhva॒ryuḥ -[-me॒vāddhva॒ryuḥ, pa॒śubhyo॒] 57
pa॒śubhyo॒ nāntarḙti॒ tve rāya॒ iti॒ yaja̭mānāya॒ pra ya̭cchati॒ yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti॒ tote॒ rāya॒ iti॒ patni̭yā a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmano॒ ya-tpatnī॒ yathā̭ gṛ॒heṣṷ nidha॒tte tā॒dṛge॒va ta-ttvaṣṭī̭matī te sape॒yetyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhātya॒smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒ 'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upa॒vapḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śa॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒ 'muṣmi̭n ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā̭du॒bhayo॒rupa̭ vapatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti || 58 ||
(ma॒hi॒māna॒gg॒ - svāhā - 'pa̭hatyā - adhva॒ryu - dhī̭yate॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 8)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti vi॒citya॒-ssomā(3) na vi॒cityā(3) iti॒ somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā॒ tasmi॒n॒. yadāpa̭nna-ṅgrasi॒tame॒vāsya॒ ta-dya-dvi̭cinu॒yā-dyathā॒ ''syā᳚dgrasi॒ta-nni̭ṣkhi॒dati̭ tā॒dṛge॒va tadyanna vi̭cinu॒yā-dyathā॒ 'kṣannāpa̭nnaṃ-vi~॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va ta-tkṣodhṷko 'ddhva॒ryu-ssyā-tkṣodhṷko॒ yaja̭māna॒-ssoma̭vikrayi॒n-thsomagṃ̭ śodha॒yetye॒va brṷ̄yā॒-dyadīta̭raṃ॒- [brṷ̄yā॒-dyadīta̭ram, yadīta̭ra-] 59
-~yadīta̭ra-mu॒bhayḙnai॒va so̭mavikra॒yiṇa̭-marpayati॒ tasmā᳚-thsomavikra॒yī kṣodhṷko 'ru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśi-ssoma॒kraya̭ṇa e॒vāha-ntṛ̭tīya sava॒namava̭ rundha॒ iti̭ paśū॒nā-ñcarma̭-nmimīte pa॒śūne॒vāva̭ rundhe pa॒śavo॒ hi tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭naṃ॒-ya~-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒-dityṛ̭kṣa॒ta-stasya̭ mimīta॒rkṣaṃ-vā~ a̭paśa॒vya-ma̭pa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ - [ ] 60
-diti̭ loma॒tastasya̭ mimītai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vā-'smai̭ pa॒śūnava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vatya॒pāmante᳚ krīṇāti॒ sara̭same॒vaina̭-ṅkrīṇātya॒-mātyo॒-'sītyā̭hā॒-'maivaina̭-ṅkurute śu॒kraste॒ graha॒ ityā̭ha śu॒kro hya̭sya॒ graho 'na॒sā-'ccha̭ yāti mahi॒māna̭-me॒vāsyāccha̭ yā॒tyana॒sā- [yā॒tyana॒sā, accha̭] 61
-'ccha̭ yāti॒ tasmā̭-danovā॒hyagṃ̭ sa॒me jīva̭naṃ॒-ya~tra॒ khalu॒ vā e॒tagṃ śī॒rṣṇā hara̭nti॒ tasmā᳚cchīrṣahā॒rya̭-ṅgi॒rau jīva̭nama॒bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra॒mityati̭-cchandasa॒rcā mi̭mī॒te 'ti̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirmimīte॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa॒rcā mimī̭te॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga̭- [-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga᳚m, mi॒mī॒te] 62
-mmimī॒te 'yā̭tayāmniyāyātayāmniyai॒vaina̭-mmimīte॒ tasmā॒nnānā̭vīryā a॒ṅgula̭ya॒-ssarvā᳚svaṅgu॒ṣṭhamupa॒ ni gṛ̭hṇāti॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭dvīryo॒-'nyābhi̭-ra॒ṅguli̭bhi॒stasmā॒-thsarvā॒ anu॒ sa-ñca̭rati॒ ya-thsa॒ha sarvā̭bhi॒rmimī̭ta॒ saggśli̭ṣṭā a॒ṅgula̭yo jāyera॒-nneka̭yaikayo॒-thsarga̭-mmimīte॒ tasmā॒-dvibha̭ktā jāyante॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭-stū॒ṣṇī- [kṛtva̭-stū॒ṣṇīm, daśa॒ sa-mpa̭dyante॒] 63
-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ ya-dyajṷṣā॒ mimī̭te bhū॒tame॒vāva̭ rundhe॒ ya-ttū॒ṣṇī-mbha̭vi॒ṣya-dya-dvai tāvā̭ne॒va soma॒-ssyā-dyāva̭nta॒-mmimī̭te॒ yaja̭mānasyai॒va syā॒nnāpi̭ sada॒syā̭nā-mpra॒jābhya॒stvetyupa॒ samṷ̄hati sada॒syā̭ne॒vānvā bha̭jati॒ vāsa॒sopa̭ nahyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ [ ] 64
vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati pa॒śavo॒ vai somaḥ̭ prā॒ṇāya॒ tvetyupa̭ nahyati prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti vyā॒nāya॒ tvetyanṷ śṛnthati vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-thsva॒panta̭-mprā॒ṇā na ja̭hati || 65 ||
(ita̭raṃ - paśu॒mān-thsyā᳚--dyā॒tyana̭so॒ - thsargaṃ̭ - tū॒ṣṇīgṃ - sa̭rvadeva॒tyaṃ̭-vai~ - traya̭strigṃśacca) (a. 9)
ya-tka॒layā̭ te śa॒phena̭ te krīṇā॒nīti॒ paṇe॒tāgo̭argha॒gṃ॒ soma̭-ṅku॒ryādago̭arghaṃ॒-ya~ja̭māna॒-mago̭arghamaddhva॒ryu-ṅgostu ma̭hi॒māna॒-nnāva̭ tire॒-dgavā̭ te krīṇā॒nītye॒va brṷ̄yā-dgoa॒rghame॒va soma̭-ṅka॒roti̭ goa॒rghaṃ-ya~ja̭māna-ṅgoa॒rghama̭ddhva॒ryu-nna gorma̭hi॒māna॒mava̭ tiratya॒jayā᳚ krīṇāti॒ sata̭pasame॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ hira̭ṇyena krīṇāti॒ saśṷkrame॒vai- [saśṷkrame॒va, e॒na॒-ṅkrī॒ṇā॒ti॒ dhe॒nvā krī̭ṇāti॒] 66
-na̭-ṅkrīṇāti dhe॒nvā krī̭ṇāti॒ sāśi̭rame॒vaina̭-ṅkrīṇātyṛṣa॒bheṇa̭ krīṇāti॒ sendra̭me॒vaina̭-ṅkrīṇātyana॒ḍuhā᳚ krīṇāti॒ vahni॒rvā a̭na॒ḍvān. vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasya̭ krīṇāti mithu॒nābhyā᳚-ṅkrīṇāti mithu॒nasyāva̭-ruddhyai॒ vāsa̭sā krīṇāti sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vā॒sa-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyaḥ krīṇāti॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, tapa̭sa-sta॒nūra̭si] 67
tapa̭sa-sta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒ ityā̭ha pa॒śubhya̭ e॒va tada̭ddhva॒-ryurni hnṷta ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ gaccha̭ti॒ śriya॒-mpra pa॒śūnā᳚pnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇā॒mītyā̭ha yathā ya॒jure॒vaita-dde॒vā vai yena॒ hira̭ṇyena॒ soma॒makrī̭ṇa॒-ntada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā-'da̭data॒ ko hi teja̭sā vikre॒ṣyata॒ iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ [hira̭ṇyena, soma̭-] 68
soma̭-ṅkrīṇī॒yā-ttada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā da̭dīta॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte॒-'sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tama॒ ityā̭ha॒ jyoti̭re॒va yaja̭māne dadhāti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇa̭marpayati॒ yadanṷpagrathya ha॒nyā-dda̭nda॒śūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā-ssyṷri॒dama॒hagṃ sa॒rpāṇā᳚-ndanda॒śūkā̭nā-ṅgrī॒vā upa̭ grathnā॒mītyā॒hā-da̭ndaśūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā bha̭vanti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇaṃ̭-vi~ddhyati॒ svāna॒ [svāna̭, bhrājetyā̭hai॒te] 69
bhrājetyā̭hai॒te vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke soma̭marakṣa॒-ntebhyo-'dhi॒ soma॒mā-'ha̭ra॒n॒. yade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇā॒-nnānṷdi॒śedakrī̭to-'sya॒ somaḥ̭ syā॒nnāsyai॒tḙ 'muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣeyu॒ryade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇānanudi॒śati̭ krī॒to᳚-'sya॒ somo̭ bhavatye॒te᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣanti || 70 ||
(saśṷkrame॒va - rṷndha॒ - iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ - svāna॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
vā॒ru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ indra̭syo॒rumā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa॒mityā̭ha de॒vā vai yagṃ soma॒makrī̭ṇa-ntamindra̭syo॒rau dakṣi̭ṇa॒ ā 'sā̭dayanne॒ṣa khalu॒ vā e॒tarhīndro॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodāyṷṣā svā॒yuṣetyā̭ha de॒vatā̭ e॒vā-nvā॒rabhyo- [e॒vā-nvā॒rabhyot, ti॒ṣṭha॒tyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-] 71
-tti̭ṣṭhatyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo᳚(1॒) hyḙtarhi॒ somo-'di̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒detyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dvi vā ḙname॒tada̭rdhayati॒ ya-dvā̭ru॒ṇagṃ santa̭-mmai॒tra-ṅka॒roti̭ vāru॒ṇyarcā-'' sā̭dayati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati॒ vāsa̭sā pa॒ryāna̭hyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vai- [vāsa॒-ssarvā̭bhire॒va, e॒na॒-nde॒vatā̭bhi॒-] 72
-na̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhaya॒tyatho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatā॒netyā̭ha॒ vanḙṣu॒ hi vya̭ntari̭kṣa-nta॒tāna॒ vāja॒marva॒thsvityā̭ha॒ vāja॒gg॒ hyarva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsvityā̭ha॒ payo॒ hya̭ghni॒yāsṷ hṛ॒thsu kratu॒mityā̭ha hṛ॒thsu hi kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gnimityā̭ha॒ varṷṇo॒ hi vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya॒- [sūrya᳚m, ityā̭ha di॒vi hi] 73
-mityā̭ha di॒vi hi sūrya॒gṃ॒ soma॒madrā॒vityā̭ha॒ grāvā̭ṇo॒ vā adra̭ya॒steṣu॒ vā e॒ṣa soma̭-ndadhāti॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa॒miti̭ sau॒ryarcā kṛ̭ṣṇāji॒na-mpra॒tyāna̭hyati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ usrā॒veta̭-ndhūrṣāhā॒vityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpra cya̭vasva bhuvaspata॒ ityā̭ha bhū॒tānā॒g॒ hyḙ [bhū॒tānā॒gṃ॒ hi, e॒ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi] 74
-ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi dhāmā॒nītyā̭ha॒ viśvā̭ni॒ hye᳚(1॒) ṣo̭-'bhi dhāmā̭ni pra॒cyava̭te॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒dityā̭ha॒ yade॒vāda-ssoma̭māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭suḥ pa॒ryamṷṣṇā॒-ttasmā̭-de॒vamā॒hāpa̭rimoṣāya॒ yaja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒sītyā̭ha॒ yaja̭mānasyai॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ ya- [yat, krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭] 75
-tkrī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭sa॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ ā somaṃ॒-va~ha̭ntya॒gninā॒ prati̭ tiṣṭhate॒ tau sa॒bhaṃva~̭ntau॒ yaja̭mānama॒bhi sa-mbha̭vataḥ pu॒rā khalu॒ vāvaiṣa medhā̭yā॒-''tmāna̭mā॒rabhya̭ carati॒ yo dī᳚kṣi॒to yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta ātmani॒ṣkraya̭ṇa e॒vāsya॒ sa tasmā॒-ttasya॒ nā-''śya̭-mpuruṣani॒ṣkraya̭ṇa iva॒ hyatho॒ khalvā̭hu ra॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti॒ yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta॒ vārtra̭ghna e॒vāsya॒ sa tasmā᳚-dvā॒śyaṃ̭-vā~ru॒ṇyarcā pari̭ carati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ pari̭ carati || 76 ||
(a॒nvā॒rabhyoth - sarvā̭bhire॒va - sūryaṃ̭ - bhū॒tānā॒g॒ hyḙ - ti॒ ya - dā̭huḥ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 11)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ -~yāva̭nta - ṛkhsā॒me - vāgvai de॒vebhyo̭ - de॒vā vai dḙva॒yaja̭naṃ - ka॒drūśca॒ - taddhira̭ṇya॒gṃ॒ - ṣaṭ pa॒dāni̭ - brahmavā॒dino̭ vi॒cityo॒ - ya-tka॒layā̭ te - vāru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ - ekā̭daśa)
(prā॒cīna̭vagṃśa॒gg॒ - svāhetyā̭ha॒ - ye᳚-'nta-śśa॒rā - hyḙṣa saṃ - tapa̭sā ca॒ - yatka̭rṇagṛhī॒ - teti̭ loma॒to - vā̭ru॒ṇaḥ - ṣaṭ-thsa̭ptatiḥ )
(prā॒cīna̭vagṃ śa॒, mpari̭ carati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
Sanskrit — Devanagari (original)
कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे प्रथमः प्रश्नः - सोममन्त्रब्राह्मणनिरूपणं
ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,
श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥
प्रा॒चीन॑वग्ंश-ङ्करोति देवमनु॒ष्या दिशो॒ व्य॑भजन्त॒ प्राची᳚-न्दे॒वा द॑क्षि॒णा पि॒तरः॑ प्र॒तीची᳚-म्मनु॒ष्या॑ उदी॑चीग्ं रु॒द्रा य-त्प्रा॒चीन॑वग्ंश-ङ्क॒रोति॑ देवलो॒कमे॒व त-द्यज॑मान उ॒पाव॑र्तते॒ परि॑ श्रयत्य॒न्तर्हि॑तो॒हि दे॑वलो॒को म॑नुष्यलो॒का-न्नास्माल्लो॒का-थ्स्वे॑तव्यमि॒वेत्या॑हुः॒ को हि त-द्वेद॒ य-द्य॒मुष्मि॑ँल्लो॒के-ऽस्ति॑ वा॒ न वेति॑ दि॒क्ष्व॑ती का॒शान् क॑रो- [दि॒क्ष्व॑ती का॒शान् क॑रोति, उ॒भयो᳚] 1
-त्यु॒भयो᳚-र्लो॒कयो॑-र॒भिजि॑त्यै केशश्म॒श्रु व॑पते न॒खानि॒ नि कृ॑न्तते मृ॒ता वा ए॒षा त्वग॑मे॒द्ध्या य-त्के॑शश्म॒श्रु मृ॒तामे॒व त्वच॑म-मे॒द्ध्याम॑प॒हत्य॑ य॒ज्ञियो॑ भू॒त्वा मेध॒मुपै॒त्यङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्तो॒-ऽफ्सु दी᳚क्षात॒पसी॒ प्रावे॑शयन्न॒फ्सु स्ना॑ति सा॒क्षादे॒व दी᳚क्षात॒पसी॒ अव॑ रुन्धे ती॒र्थे स्ना॑ति ती॒र्थे हि ते ता-म्प्रावे॑शय-न्ती॒र्थे स्ना॑ति [ ] 2
ती॒र्थमे॒व स॑मा॒नाना᳚-म्भवत्य॒पो᳚-ऽश्ञात्यन्तर॒त ए॒व मेद्ध्यो॑ भवति॒ वास॑सा दीक्षयति सौ॒म्यं-वैँ क्षौम॑-न्दे॒वत॑या॒ सोम॑मे॒ष दे॒वता॒मुपै॑ति॒ यो दीक्ष॑ते॒ सोम॑स्य त॒नूर॑सि त॒नुव॑-म्मे पा॒हीत्या॑ह॒ स्वामे॒व दे॒वता॒मुपै॒त्यथो॑ आ॒शिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ ऽग्नेस्तू॑षा॒धानं॑-वाँ॒योर्वा॑त॒पान॑-म्पितृ॒णा-न्नी॒वि-रोष॑धीना-म्प्रघा॒त [-रोष॑धीना-म्प्रघा॒तः, आ॒दि॒त्याना᳚-म्प्राचीनता॒नो] 3
आ॑दि॒त्याना᳚-म्प्राचीनता॒नो विश्वे॑षा-न्दे॒वाना॒मोतु॒ र्नक्ष॑त्राणा-मतीका॒शास्तद्वा ए॒त-थ्स॑र्व देव॒त्यं॑-यँ-द्वासो॒ य-द्वास॑सा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि-र्दीक्षयति ब॒हिःप्रा॑णो॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्त-स्याश॑न-म्प्रा॒णो᳚-ऽश्ञाति॒ सप्रा॑ण ए॒व दी᳚क्षत॒ आशि॑तो भवति॒ यावा॑ने॒वास्य॑ प्रा॒णस्तेन॑ स॒ह मेध॒मुपै॑ति घृ॒त-न्दे॒वाना॒-म्मस्तु॑ पितृ॒णा-न्निष्प॑क्व-म्मनु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वा [-म्मनु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वै, ए॒त-थ्स॑र्वदेव॒त्यं॑] 4
ए॒त-थ्स॑र्वदेव॒त्यं॑-यँन्नव॑नीतं॒-यँन्नव॑नीतेनाभ्य॒ङ्क्ते सर्वा॑ ए॒व दे॒वताः᳚ प्रीणाति॒ प्रच्यु॑तो॒ वा ए॒षो᳚-ऽस्माल्लो॒कादग॑तो देवलो॒कं-योँ दी᳚क्षि॒तो᳚ ऽन्त॒रेव॒ नव॑नीत॒-न्तस्मा॒-न्नव॑नीतेना॒भ्य॑ङ्क्ते ऽनुलो॒मं-यँजु॑षा॒ व्यावृ॑त्त्या॒ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒-न्तस्य॑ क॒नीनि॑का॒ परा॑-ऽपत॒-त्तदाञ्ज॑नम-भव॒द्यदा॒ङ्क्ते चक्षु॑रे॒व भ्रातृ॑व्यस्य वृङ्क्ते॒ दक्षि॑ण॒-म्पूर्व॒मा-ऽङ्क्ते॑ [दक्षि॑ण॒-म्पूर्व॒मा-ऽङ्क्ते᳚, स॒व्यग्ं हि] 5
स॒व्यग्ं हि पूर्व॑-म्मनु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ न नि धा॑वते॒ नीव॒ हि म॑नु॒ष्या॑ धाव॑न्ते॒ पञ्च॒ कृत्व॒ आ-ऽङ्क्ते॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ परि॑मित॒माङ्क्ते ऽप॑रिमित॒ग्ं॒ हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ सतू॑ल॒या-ऽऽङ्क्ते- ऽप॑तूलया॒ हि म॑नु॒ष्या॑ आ॒ञ्जते॒ व्यावृ॑त्त्यै॒ यदप॑तूलयाञ्जी॒त वज्र॑ इव स्या॒-थ्सतू॑ल॒या-ऽऽङ्क्ते॑ मित्र॒त्वाये- [मित्र॒त्वाय॑, इन्द्रो॑] 6
-न्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्थ्सो᳚-ऽ(1॒)पो᳚-ऽ(1॒)भ्य॑-म्रियत॒ तासां॒-यँन्मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒मासी॒-त्तद॒पोद॑क्राम॒-त्ते द॒र्भा अ॑भव॒न्॒. यद्द॑र्भपुञ्जी॒लैः प॒वय॑ति॒ या ए॒व मेद्ध्या॑ य॒ज्ञिया॒-स्सदे॑वा॒ आप॒स्ताभि॑रे॒वैन॑-म्पवयति॒ द्वाभ्या᳚-म्पवयत्य-होरा॒त्राभ्या॑मे॒वैन॑-म्पवयति त्रि॒भिः प॑वयति॒ त्रय॑ इ॒मे लो॒का ए॒भिरे॒वैनं॑-लोँ॒कैः प॑वयति प॒ञ्चभिः॑ [प॒ञ्चभिः॑, प॒व॒य॒ति॒ पञ्चा᳚क्षरा] 7
पवयति॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञायै॒वैन॑-म्पवयति ष॒ड्भिः प॑वयति॒ षड्वा ऋ॒तव॑ ऋ॒तुभि॑रे॒वैन॑-म्पवयति स॒प्तभिः॑ पवयति स॒प्त छन्दाग्ं॑सि॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-म्पवयति न॒वभिः॑ पवयति॒ नव॒ वै पुरु॑षे प्रा॒णा-स्सप्रा॑णमे॒वैन॑-म्पवय॒त्येक॑विग्ंशत्या पवयति॒ दश॒ हस्त्या॑ अ॒ङ्गुल॑यो॒ दश॒ पद्या॑ आ॒त्मैक॑वि॒ग्ं॒शो यावा॑ने॒व पुरु॑ष॒स्त-मप॑रिवर्ग- [पुरु॑ष॒स्त-मप॑रिवर्गम्, प॒व॒य॒ति॒ चि॒त्पति॑स्त्वा] 8
-म्पवयति चि॒त्पति॑स्त्वा पुना॒त्वित्या॑ह॒ मनो॒ वै चि॒त्पति॒र्मन॑सै॒वैन॑-म्पवयति वा॒क्पति॑स्त्वा पुना॒त्वित्या॑ह वा॒चैवैन॑-म्पवयति दे॒वस्त्वा॑ सवि॒ता पु॑ना॒त्वित्या॑ह सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वैन॑-म्पवयति॒ तस्य॑ ते पवित्रपते प॒वित्रे॑ण॒ यस्मै॒ क-म्पु॒ने तच्छ॑केय॒मित्या॑-हा॒-ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते ॥ 9 ॥
(अ॒ती॒का॒शान् क॑रो॒त्य - वे॑शय-न्ति॒र्थ स्ना॑ति - प्रघा॒तो - म॑नु॒ष्या॑णा॒-न्तद्वा - आ-ऽङ्क्ते॑ - मित्र॒त्वाय॑ - प॒ञ्चभि॒ - रप॑रिवर्ग - म॒ष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 1)
याव॑न्तो॒ वै दे॒वा य॒ज्ञायापु॑नत॒ त ए॒वाभ॑व॒न्॒. य ए॒वं-विँ॒द्वान्. य॒ज्ञाय॑ पुनी॒ते भव॑त्ये॒व ब॒हिः प॑वयि॒त्वा-ऽन्तः प्र पा॑दयति मनुष्यलो॒क ए॒वैन॑-म्पवयि॒त्वा पू॒त-न्दे॑वलो॒क-म्प्र ण॑य॒त्यदी᳚क्षित॒ एक॒या-ऽऽहु॒त्येत्या॑हु-स्स्रु॒वेण॒ चत॑स्रो जुहोति दीक्षित॒त्वाय॑ स्रु॒चा प॑ञ्च॒मी-म्पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्ध॒ आकू᳚त्यै प्र॒युजे॒-ऽग्नये॒ [प्र॒युजे॒-ऽग्नये᳚, स्वाहेत्या॒हा] 10
स्वाहेत्या॒हा-ऽऽकू᳚त्या॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॒भि प्र॑यु॒ङ्क्ते यजे॒येति॑ मे॒धायै॒ मन॑से॒-ऽग्नये॒ स्वाहेत्या॑ह मे॒धया॒ हि मन॑सा॒ पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति॒ सर॑स्वत्यै पू॒ष्णे᳚-ऽग्नये॒ स्वाहेत्या॑ह॒ वाग्वै सर॑स्वती पृथि॒वी पू॒षा वा॒चैव पृ॑थि॒व्या य॒ज्ञ-म्प्रयु॑ङ्क्त॒ आपो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुव॒ इत्या॑ह॒ या वै वर्ष्या॒स्ता [या वै वर्ष्या॒स्ताः, आपो॑ दे॒वी-र्बृ॑ह॒ती-] 11
आपो॑ दे॒वी-र्बृ॑ह॒ती-र्वि॒श्वश॑भुंवोँ॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-द्दि॒व्या आपो-ऽशा᳚न्ता इ॒मं-लोँ॒कमा ग॑च्छेयु॒रापो॑ देवी-र्बृहती-र्विश्वशम्भुव॒ इत्या॑हा॒स्मा ए॒वैना॑ लो॒काय॑ शमयति॒ तस्मा᳚च्छा॒न्ता इ॒मं-लोँ॒कमा ग॑च्छन्ति॒ द्यावा॑पृथि॒वी इत्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्हि य॒ज्ञ उ॒र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मित्या॑हा॒न्तरि॑क्षे॒ हि य॒ज्ञो बृह॒स्पति॑र्नो ह॒विषा॑ वृधा॒- [ह॒विषा॑ वृधातु, इत्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै] 12
-त्वित्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै॑ य॒ज्ञमव॑ रुन्धे॒ यद्- ब्रू॒या-द्वि॑धे॒रिति॑ यज्ञस्था॒णुमृ॑च्छे-द्वृधा॒त्वित्या॑ह यज्ञस्था॒णुमे॒व परि॑ वृणक्ति प्र॒जाप॑ति-र्य॒ज्ञम॑सृजत॒ सो᳚-ऽस्मा-थ्सृ॒ष्टः परां॑ऐ॒-थ्स प्र यजु॒रव्ली॑ना॒-त्प्र साम॒ तमृगुद॑यच्छ॒-द्यदृगु॒दय॑च्छ॒-त्तदौ᳚-द्ग्रह॒णस्यौ᳚-द्ग्रहण॒त्व मृ॒चा [मृ॒चा, जु॒हो॒ति॒ य॒ज्ञस्योद्य॑त्या] 13
जु॑होति य॒ज्ञस्योद्य॑त्या अनु॒ष्टुप्-छन्द॑सा॒-मुद॑यच्छ॒दित्या॑-हु॒स्तस्मा॑दनु॒ष्टुभा॑ जुहोति य॒ज्ञस्योद्य॑त्यै॒ द्वाद॑श वाथ्सब॒न्धान्युद॑यच्छ॒-न्नित्या॑हु॒-स्तस्मा᳚द्- द्वाद॒शभि॑-र्वाथ्सबन्ध॒विदो॑ दीक्षयन्ति॒ सा वा ए॒षर्ग॑नु॒ष्टुग्-वाग॑नु॒ष्टुग्-यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति वा॒चैवैन॒ग्ं॒ सर्व॑या दीक्षयति॒ विश्वे॑ दे॒वस्य॑ ने॒तुरित्या॑ह सावि॒त्र्ये॑तेन॒ मर्तो॑ वृणीत स॒ख्य- [स॒ख्यम्, इत्या॑ह] 14
-मित्या॑ह पितृदेव॒त्यै॑तेन॒ विश्वे॑ रा॒य इ॑षुद्ध्य॒सीत्या॑ह वैश्वदे॒व्ये॑तेन॑ द्यु॒म्नं-वृँ॑णीत पु॒ष्यस॒ इत्या॑ह पौ॒ष्ण्ये॑तेन॒ सा वा ए॒षर्ख्स॑र्वदेव॒त्या॑ यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भिर्दीक्षयति स॒प्ताक्ष॑र-म्प्रथ॒म-म्प॒दम॒ष्टाक्ष॑राणि॒ त्रीणि॒ यानि॒ त्रीणि॒ तान्य॒ष्टावुप॑ यन्ति॒ यानि॑ च॒त्वारि॒ तान्य॒ष्टौ यद॒ष्टाक्ष॑रा॒ तेन॑ [तेन॑, गा॒य॒त्री यदेका॑दशाक्षरा॒] 15
गाय॒त्री यदेका॑दशाक्षरा॒ तेन॑ त्रि॒ष्टुग्य-द्द्वाद॑शाक्षरा॒ तेन॒ जग॑ती॒ सा वा ए॒षर्ख्सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ यदे॒तय॒र्चा दी॒क्षय॑ति॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिर्दीक्षयति स॒प्ताक्ष॑र-म्प्रथ॒म-म्प॒दग्ं स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्ध॒ एक॑स्माद॒क्षरा॒दना᳚प्त-म्प्रथ॒म-म्प॒द-न्तस्मा॒-द्य-द्वा॒चो-ऽना᳚प्त॒-न्तन्म॑नु॒ष्या॑ उप॑ जीवन्ति पू॒र्णया॑ जुहोति पू॒र्ण इ॑व॒ हि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जाप॑ते॒राप्त्यै॒ न्यू॑नया जुहोति॒ न्यू॑ना॒द्धि प्र॒जाप॑तिः प्र॒जा असृ॑जत प्र॒जाना॒ग्ं॒ सृष्ट्यै᳚ ॥ 16 ॥
(अ॒ग्नये॒ - ता - वृ॑धात्वृ॒ - चा - स॒ख्यं - तेन॑ - जुहोति॒ - पञ्च॑दश च) (अ. 2)
ऋ॒-ख्सा॒मे वै दे॒वेभ्यो॑ य॒ज्ञाया-ऽति॑ष्ठमाने॒ कृष्णो॑ रू॒प-ङ्कृ॒त्वा- ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठता॒-न्ते॑-ऽमन्यन्त॒ यं-वाँ इ॒मे उ॑पाव॒र्थ्स्यत॒-स्स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ ते उपा॑मन्त्रयन्त॒ ते अ॑होरा॒त्रयो᳚-र्महि॒मान॑-मपनि॒धाय॑ दे॒वानु॒पाव॑र्तेतामे॒ष वा ऋ॒चो वर्णो॒ यच्छु॒क्ल-ङ्कृ॑ष्णाजि॒नस्यै॒ष साम्नो॒ य-त्कृ॒ष्णमृ॑ख्सा॒मयो॒-श्शिल्पे᳚ स्थ॒ इत्या॑हर्ख्सा॒मे ए॒वा-ऽव॑ रुन्ध ए॒ष [ए॒वा-ऽव॑ रुन्ध ए॒षः, वा अह्नो॒] 17
वा अह्नो॒ वर्णो॒ यच्छु॒क्ल-ङ्कृ॑ष्णाजि॒नस्यै॒ष रात्रि॑या॒ य-त्कृ॒ष्णं-यँदे॒वैन॑यो॒स्तत्र॒ न्य॑क्त॒-न्तदे॒वाव॑ रुन्धे कृष्णाजि॒नेन॑ दीक्षयति॒ ब्रह्म॑णो॒ वा ए॒त-द्रू॒पं-यँ-त्कृ॑ष्णाजि॒न-म्ब्रह्म॑णै॒वैन॑-न्दीक्षयती॒मा-न्धिय॒ग्ं॒ शिक्ष॑माणस्य दे॒वेत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्गर्भो॒ वा ए॒ष य-द्दी᳚क्षि॒त उल्बं॒-वाँसः॒ प्रोर्णु॑ते॒ तस्मा॒- [तस्मा᳚त्, गर्भाः॒ प्रावृ॑ता] 18
-द्गर्भाः॒ प्रावृ॑ता जायन्ते॒ न पु॒रा सोम॑स्य क्र॒यादपो᳚र्ण्वीत॒ य-त्पु॒रा सोम॑स्य क्र॒याद॑पोर्ण्वी॒त गर्भाः᳚ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का-स्स्युः क्री॒ते सोमे-ऽपो᳚र्णुते॒ जाय॑त ए॒व तदथो॒ यथा॒ वसी॑याग्ं स-म्प्रत्यपोर्णु॒ते ता॒दृगे॒व तदङ्गि॑रस-स्सुव॒र्गं-लोँ॒कं-यँन्त॒ ऊर्जं॒-व्यँ॑भजन्त॒ ततो॒ यद॒त्यशि॑ष्यत॒ ते श॒रा अ॑भव॒न्नूर्ग्वै श॒रा यच्छ॑र॒मयी॒ [यच्छ॑र॒मयी᳚, मेख॑ला॒] 19
मेख॑ला॒ भव॒त्यूर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त-स्सन्न॑ह्यति मद्ध्य॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚न्मद्ध्य॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जत ऊ॒र्ध्वं-वैँ पुरु॑षस्य॒ नाभ्यै॒ मेद्ध्य॑-मवा॒चीन॑-ममे॒द्ध्यं-यँन्म॑द्ध्य॒त-स्स॒नंह्य॑ति॒ मेद्ध्य॑-ञ्चै॒वास्या॑मे॒द्ध्य-ञ्च॒ व्याव॑र्तय॒तीन्द्रो॑ वृ॒त्राय॒ वज्र॒-म्प्राह॑र॒-थ्स त्रे॒धा व्य॑भव॒-थ्स्फ्यस्तृती॑य॒ग्ं॒ रथ॒स्तृती॑यं॒-यूँप॒स्तृती॑यं॒- [-यूप॒स्तृती॑य॒म्, ये᳚-ऽन्त-श्श॒रा] 20
-ँये᳚-ऽन्त-श्श॒रा अशी᳚र्यन्त॒ ते श॒रा अ॑भव॒-न्तच्छ॒राणाग्ं॑ शर॒त्वं-वँज्रो॒ वै श॒राः, क्षु-त्खलु॒ वै म॑नु॒ष्य॑स्य॒ भ्रातृ॑व्यो॒ यच्छ॑र॒मयी॒ मेख॑ला॒ भव॑ति॒ वज्रे॑णै॒व सा॒क्षा-त्क्षुध॒-म्भ्रातृ॑व्य-म्मद्ध्य॒तो-ऽप॑ हते त्रि॒वृ-द्भ॑वति त्रि॒वृद्वै प्रा॒णस्त्रि॒वृत॑मे॒व प्रा॒ण-म्म॑द्ध्य॒तो यज॑माने दधाति पृ॒थ्वी भ॑वति॒ रज्जू॑नां॒-व्याँवृ॑त्यै॒ मेख॑लया॒ यज॑मान-न्दीक्षयति॒ योक्त्रे॑ण॒ पत्नी᳚-म्मिथुन॒त्वाय॑ [ ] 21
य॒ज्ञो दक्षि॑णाम॒भ्य॑द्ध्याय॒-त्ताग्ं सम॑भव॒-त्तदिन्द्रो॑-ऽचाय॒-थ्सो॑-ऽमन्यत॒ यो वा इ॒तो ज॑नि॒ष्यते॒ स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ ता-म्प्रावि॑श॒-त्तस्या॒ इन्द्र॑ ए॒वाजा॑यत॒ सो॑-ऽमन्यत॒ यो वै मदि॒तो ऽप॑रो जनि॒ष्यते॒ स इ॒द-म्भ॑विष्य॒तीति॒ तस्या॑ अनु॒मृश्य॒ योनि॒मा-ऽच्छि॑न॒-थ्सा सू॒तव॑शा-ऽभव॒-त्त-थ्सू॒तव॑शायै॒ जन्म॒ [जन्म॑, ताग्ं हस्ते॒ न्य॑वेष्टयत॒] 22
ताग्ं हस्ते॒ न्य॑वेष्टयत॒ ता-म्मृ॒गेषु॒ न्य॑दधा॒-थ्सा कृ॑ष्णविषा॒णा- ऽभ॑व॒दिन्द्र॑स्य॒ योनि॑रसि॒ मा मा॑ हिग्ंसी॒रिति॑ कृष्णविषा॒णा-म्प्र य॑च्छति॒ सयो॑निमे॒व य॒ज्ञ-ङ्क॑रोति॒ सयो॑नि॒-न्दक्षि॑णा॒ग्ं॒ सयो॑नि॒मिन्द्रग्ं॑ सयोनि॒त्वाय॑ कृ॒ष्यै त्वा॑ सुस॒स्याया॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॑दकृष्टप॒च्या ओष॑धयः पच्यन्ते सुपिप्प॒लाभ्य॒-स्त्वौष॑धीभ्य॒ इत्या॑ह॒ तस्मा॒दोष॑धयः॒ फल॑-ङ्गृह्णन्ति॒ यद्धस्ते॑न [यद्धस्ते॑न, क॒ण्डू॒येत॑] 23
कण्डू॒येत॑ पामन॒-म्भावु॑काः प्र॒जा-स्स्यु॒र्य-थ्स्मये॑त नग्न॒-म्भावु॑काः कृष्णविषा॒णया॑ कण्डूयते-ऽपि॒गृह्य॑ स्मयते प्र॒जाना᳚-ङ्गोपी॒थाय॒ न पु॒रा दक्षि॑णाभ्यो॒ नेतोः᳚ कृष्णविषा॒णामव॑ चृते॒द्य-त्पु॒रा दक्षि॑णाभ्यो॒ नेतोः᳚ कृष्णविषा॒णा-म॑वचृ॒ते-द्योनिः॑ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का स्यान्नी॒तासु॒ दक्षि॑णासु॒ चात्वा॑ले कृष्णविषा॒णा-म्प्रास्य॑ति॒ योनि॒र्वै य॒ज्ञस्य॒ चात्वा॑लं॒-योँनिः॑ कृष्णविषा॒णा योना॑वे॒व योनि॑-न्दधाति य॒ज्ञस्य॑ सयोनि॒त्वाय॑ ॥ 24 ॥
(रु॒न्ध॒ ए॒ष - तस्मा᳚ - च्छर॒मयी॒ - यूप॒स्तृती॑यं - मिथुन॒त्वाय॒ - जन्म॒ - हस्ते॑ना॒ - ऽष्टाच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)
वाग्वै दे॒वेभ्यो ऽपा᳚क्राम-द्य॒ज्ञायाति॑ष्ठमाना॒ सा वन॒स्पती॒-न्प्रावि॑श॒-थ्सैषा वाग्वन॒स्पति॑षु वदति॒ या दु॑न्दु॒भौ या तूण॑वे॒ या वीणा॑यां॒-यँ-द्दी᳚क्षितद॒ण्ड-म्प्र॒यच्छ॑ति॒ वाच॑मे॒वाव॑ रुन्ध॒ औदु॑बंरो भव॒त्यूर्ग्वा उ॑दु॒बंर॒ ऊर्ज॑मे॒वाव॑ रुन्धे॒ मुखे॑न॒ सम्मि॑तो भवति मुख॒त ए॒वास्मा॒ ऊर्ज॑-न्दधाति॒ तस्मा᳚-न्मुख॒त ऊ॒र्जा भु॑ञ्जते [ ] 25
क्री॒ते सोमे॑ मैत्रावरु॒णाय॑ द॒ण्ड-म्प्र य॑च्छति मैत्रावरु॒णो हि पु॒रस्ता॑-दृ॒त्विग्भ्यो॒ वाचं॑-विँ॒भज॑ति॒ तामृ॒त्विजो॒ यज॑माने॒ प्रति॑ ष्ठापयन्ति॒ स्वाहा॑ य॒ज्ञ-म्मन॒सेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि पुरु॑षो य॒ज्ञम॑भि॒गच्छ॑ति॒ स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ -मित्या॑ह॒ द्यावा॑पृथि॒व्योर्हि य॒ज्ञ-स्स्वाहो॒रोर॒-न्तरि॑क्षा॒ -दित्या॑हा॒न्तरि॑क्षे॒ हि य॒ज्ञ-स्स्वाहा॑ य॒ज्ञं-वाँता॒दा र॑भ॒ इत्या॑हा॒-ऽयं- [इत्या॑हा॒-ऽयम्, वाव यः पव॑ते॒] 26
-ँवाव यः पव॑ते॒ स य॒ज्ञस्तमे॒व सा॒क्षादा र॑भते मु॒ष्टी क॑रोति॒ वाचं॑-यँच्छति य॒ज्ञस्य॒ धृत्या॒ अदी᳚क्षिष्टा॒य-म्ब्रा᳚ह्म॒ण इति॒ त्रिरु॑पा॒ग्॒श्वा॑ह दे॒वेभ्य॑ ए॒वैन॒-म्प्रा-ऽऽह॒ त्रिरु॒च्चैरु॒भये᳚भ्य ए॒वैन॑-न्देवमनु॒ष्येभ्यः॒ प्रा-ऽऽह॒ न पु॒रा नक्ष॑त्रेभ्यो॒ वाचं॒-विँ सृ॑जे॒-द्यत्पु॒रा नक्ष॑त्रेभ्यो॒ वाचं॑-विँसृ॒जे-द्य॒ज्ञं-विँच्छि॑न्द्या॒- [-ँविच्छि॑न्द्यात्, उदि॑तेषु॒] 27
-दुदि॑तेषु॒ नक्ष॑त्रेषु व्र॒त-ङ्कृ॑णु॒तेति॒ वाचं॒-विँ सृ॑जति य॒ज्ञव्र॑तो॒ वै दी᳚क्षि॒तो य॒ज्ञमे॒वाभि वाचं॒-विँ सृ॑जति॒ यदि॑ विसृ॒जे-द्वै᳚ष्ण॒वीमृच॒मनु॑ ब्रूया-द्य॒ज्ञो वै विष्णु॑र्य॒ज्ञेनै॒व य॒ज्ञग्ं स-न्त॑नोति॒ दैवी॒-न्धिय॑-म्मनामह॒ इत्या॑ह य॒ज्ञमे॒व तन्म्र॑दयति सुपा॒रा नो॑ अस॒द्वश॒ इत्या॑ह॒ व्यु॑ष्टिमे॒वाव॑ रुन्धे [रुन्धे, ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति] 28
ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति होत॒व्य॑-न्दीक्षि॒तस्य॑ गृ॒हा(3) इ न हो॑त॒व्या(3)मिति॑ ह॒विर्वै दी᳚क्षि॒तो यज्जु॑हु॒या-द्यज॑मानस्याव॒दाय॑ जुहुया॒-द्यन्न जु॑हु॒या-द्य॑ज्ञप॒रुर॒न्तरि॑या॒द्ये दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युज॒ इत्या॑ह प्रा॒णा वै दे॒वा मनो॑जाता मनो॒युज॒स्तेष्वे॒व प॒रोक्ष॑-ञ्जुहोति॒ तन्नेव॑ हु॒त-न्नेवाहु॑तग्ग् स्व॒पन्तं॒-वैँ दी᳚क्षि॒तग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्त्य॒ग्निः - [जिघाग्ंसन्त्य॒ग्निः, खलु॒ वै] 29
खलु॒ वै र॑क्षो॒हा-ऽग्ने॒ त्वग्ं सु जा॑गृहि व॒यग्ं सु म॑न्दिषीम॒हीत्या॑हा॒ग्नि-मे॒वाधि॒पा-ङ्कृ॒त्वा स्व॑पिति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या अव्र॒त्यमि॑व॒ वा ए॒ष क॑रोति॒ यो दी᳚क्षि॒त-स्स्वपि॑ति॒ त्वम॑ग्ने व्रत॒पा अ॒सीत्या॑हा॒ग्निर्वै दे॒वानां᳚-व्रँ॒तप॑ति॒-स्स ए॒वैनं॑-व्रँ॒तमा ल॑भंयँति दे॒व आ मर्त्ये॒ष्वेत्या॑ह दे॒वो [दे॒वः, ह्ये॑ष स-न्मर्त्ये॑षु॒] 30
ह्ये॑ष स-न्मर्त्ये॑षु॒ त्वं-यँ॒ज्ञेष्वीड्य॒ इत्या॑है॒तग्ं हि य॒ज्ञेष्वीड॒ते-ऽप॒ वै दी᳚क्षि॒ता-थ्सु॑षु॒पुष॑ इन्द्रि॒य-न्दे॒वताः᳚ क्रामन्ति॒ विश्वे॑ दे॒वा अ॒भि मामा-ऽव॑वृत्र॒-न्नित्या॑-हेन्द्रि॒येणै॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्स-न्न॑यति॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-द्याव॑त ए॒व प॒शून॒भि दीक्षे॑त॒ ताव॑न्तो-ऽस्य प॒शवः॑ स्यू॒ रास्वेय॑- [प॒शवः॑ स्यू॒ रास्वेय॑त्, सो॒मा-ऽऽ भूयो॑] 31
-थ्सो॒मा-ऽऽ भूयो॑ भ॒रेत्या॒हा-प॑रिमिताने॒व प॒शूनव॑ रुन्धे च॒न्द्रम॑सि॒ मम॒ भोगा॑य भ॒वेत्या॑ह यथादेव॒तमे॒वैनाः॒ प्रति॑ गृह्णाति वा॒यवे᳚ त्वा॒ वरु॑णाय॒ त्वेति॒ यदे॒वमे॒ता नानु॑दि॒शेदय॑थादेवत॒-न्दक्षि॑णा गमये॒दा दे॒वता᳚भ्यो वृश्च्येत॒ यदे॒वमे॒ता अ॑नुदि॒शति॑ यथादेव॒तमे॒व दक्षि॑णा गमयति॒ न दे॒वता᳚भ्य॒ आ [न दे॒वता᳚भ्य॒ आ, वृ॒श्च्य॒ते॒ देवी॑रापो] 32
वृ॑श्च्यते॒ देवी॑रापो अपा-न्नपा॒दित्या॑ह॒ यद्वो॒ मेद्ध्यं॑-यँ॒ज्ञिय॒ग्ं॒ सदे॑व॒-न्तद्वो॒ मा-ऽव॑ क्रमिष॒मिति॒ वावैतदा॒हाच्छि॑न्न॒-न्तन्तु॑-म्पृथि॒व्या अनु॑ गेष॒मित्या॑ह॒ सेतु॑मे॒व कृ॒त्वा-ऽत्ये॑ति ॥ 33 ॥
(भु॒ञ्ज॒ते॒ - ऽयं - छि॑न्द्या-द्- रुन्धे॒ - ऽग्नि - रा॑ह दे॒व - इय॑-द्- दे॒वता᳚भ्य॒ आ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 4)
दे॒वा वै दे॑व॒यज॑न-मद्ध्यव॒साय॒ दिशो॒ न प्राजा॑न॒-न्ते᳚(1॒)-ऽन्यो᳚-ऽन्यमुपा॑धाव॒-न्त्वया॒ प्र जा॑नाम॒ त्वयेति॒ ते-ऽदि॑त्या॒ग्ं॒ सम॑द्ध्रयन्त॒ त्वया॒ प्र जा॑ना॒मेति॒ सा-ऽब्र॑वी॒-द्वरं॑-वृँणै॒ मत्प्रा॑यणा ए॒व वो॑ य॒ज्ञा मदु॑दयना अस॒न्निति॒ तस्मा॑दादि॒त्यः प्रा॑य॒णीयो॑ य॒ज्ञाना॑मादि॒त्य उ॑दय॒नीयः॒ पञ्च॑ दे॒वता॑ यजति॒ पञ्च॒ दिशो॑ दि॒शा-म्प्रज्ञा᳚त्या॒ [दि॒शा-म्प्रज्ञा᳚त्यै, अथो॒ पञ्चा᳚क्षरा] 34
अथो॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ पथ्याग्॑ स्व॒स्तिम॑यज॒-न्प्राची॑मे॒व तया॒ दिश॒-म्प्राजा॑नन्न॒ग्निना॑ दक्षि॒णा सोमे॑न प्र॒तीचीग्ं॑ सवि॒त्रोदी॑ची॒-मदि॑त्यो॒र्ध्वा-म्पथ्याग्॑ स्व॒स्तिं ँय॑जति॒ प्राची॑मे॒व तया॒ दिश॒-म्प्र जा॑नाति॒ पथ्याग्॑ स्व॒स्तिमि॒ष्ट्वा-ऽग्नीषोमौ॑ यजति॒ चक्षु॑षी॒ वा ए॒ते य॒ज्ञस्य॒ यद॒ग्नीषोमौ॒ ताभ्या॑मे॒वानु॑ पश्य- [पश्यति, अ॒ग्नीषोमा॑-वि॒ष्ट्वा] 35
-त्य॒ग्नीषोमा॑-वि॒ष्ट्वा स॑वि॒तारं॑-यँजति सवि॒तृप्र॑सूत ए॒वानु॑ पश्यति सवि॒तार॑मि॒ष्ट्वा-ऽदि॑तिं-यँजती॒यं-वाँ अदि॑तिर॒स्यामे॒व प्र॑ति॒ष्ठायानु॑ पश्य॒त्यदि॑तिमि॒ष्ट्वा मा॑रु॒तीमृच॒मन्वा॑ह म॒रुतो॒ वै दे॒वानां॒-विँशो॑ देववि॒श-ङ्खलु॒ वै कल्प॑मान-म्मनुष्यवि॒शमनु॑ कल्पते॒ य-न्मा॑रु॒तीमृच॑म॒न्वाह॑ वि॒शा-ङ्कॢप्त्यै᳚ ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति प्रया॒जव॑दननूया॒ज-म्प्रा॑य॒णीय॑-ङ्का॒र्य॑-मनूया॒जव॑- [-मनूया॒जव॑त्, अ॒प्र॒या॒ज-मु॑दय॒नीय॒] 36
-दप्रया॒ज-मु॑दय॒नीय॒-मिती॒मे वै प्र॑या॒जा अ॒मी अ॑नूया॒जा-स्सैव सा य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑ति॒स्त-त्तथा॒ न का॒र्य॑मा॒त्मा वै प्र॑या॒जाः प्र॒जा-ऽनू॑या॒जा य-त्प्र॑या॒जा-न॑न्तरि॒यादा॒त्मान॑म॒-न्तरि॑या॒-द्यद॑नूया॒जा-न॑न्तरि॒या-त्प्र॒जाम॒न्तरि॑या॒द्यतः॒ खलु॒ वै य॒ज्ञस्य॒ वित॑तस्य॒ न क्रि॒यते॒ तदनु॑ य॒ज्ञः परा॑ भवति य॒ज्ञ-म्प॑रा॒भव॑न्तं॒-यँज॑मा॒नो-ऽनु॒ [-ँयज॑मा॒नो-ऽनु॑, परा॑ भवति] 37
परा॑ भवति प्रया॒जव॑दे॒वा-नू॑या॒जव॑-त्प्राय॒णीय॑-ङ्का॒र्य॑-म्प्रया॒जव॑दनूया॒जव॑-दुदय॒नीय॒-न्ना-ऽऽत्मान॑मन्त॒रेति॒ न प्र॒जा-न्न य॒ज्ञः प॑रा॒भव॑ति॒ न यज॑मानः प्राय॒णीय॑स्य निष्का॒स उ॑दय॒नीय॑म॒भि निर्व॑पति॒ सैव सा य॒ज्ञस्य॒ सन्त॑ति॒र्याः प्रा॑य॒णीय॑स्य या॒ज्या॑ य-त्ता उ॑दय॒नीय॑स्य या॒ज्याः᳚ कु॒र्या-त्परां॑अ॒मुं-लोँ॒कमा रो॑हे-त्प्र॒मायु॑क-स्स्या॒द्याः प्रा॑य॒णीय॑स्य पुरो-ऽनुवा॒क्या᳚स्ता उ॑दय॒नीय॑स्य या॒ज्याः᳚ करोत्य॒स्मिन्ने॒व लो॒के प्रति॑ तिष्ठति ॥ 38 ॥
(प्रज्ञा᳚त्यै - पश्यत्य - नूया॒जव॒ - द्यज॑मा॒नो-ऽनु॑ - पुरोनुवा॒क्या᳚स्ता - अ॒ष्टौ च॑) (अ. 5)
क॒द्रूश्च॒ वै सु॑प॒र्णी चा᳚-ऽऽत्मरू॒पयो॑रस्पर्धेता॒ग्ं॒ सा क॒द्रू-स्सु॑प॒र्णीम॑जय॒-थ्सा-ऽब्र॑वी-त्तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॒स्तमा ह॑र॒ तेना॒-ऽऽत्मान॒-न्निष्क्री॑णी॒ष्वेती॒यं-वैँ क॒द्रूर॒सौ सु॑प॒र्णी छन्दाग्ं॑सि सौपर्णे॒या-स्साब्र॑वीद॒स्मै वै पि॒तरौ॑ पु॒त्रा-न्बि॑भृत-स्तृ॒तीय॑स्यामि॒तो दि॒वि सोम॒स्तमा ह॑र॒ तेना॒-ऽऽत्मान॒-न्निष्क्री॑णी॒ष्वे- [निष्क्री॑णी॒ष्व, इति॑ मा] 39
-ति॑ मा क॒द्रूर॑वोच॒दिति॒ जग॒त्युद॑पत॒-च्चतु॑र्दशाक्षरा स॒ती सा ऽप्रा᳚प्य॒ न्य॑वर्तत॒ तस्यै॒ द्वे अ॒क्षरे॑ अमीयेता॒ग्ं॒ सा प॒शुभि॑श्च दी॒क्षया॒ चा-ऽग॑च्छ॒-त्तस्मा॒ज्जग॑ती॒ छन्द॑सा-म्पश॒व्य॑तमा॒ तस्मा᳚-त्पशु॒मन्त॑-न्दी॒क्षोप॑ नमति त्रि॒ष्टुगुद॑पत॒-त्त्रयो॑दशाक्षरा स॒ती सा ऽप्रा᳚प्य॒ न्य॑वर्तत॒ तस्यै॒ द्वे अ॒क्षरे॑ अमीयेता॒ग्ं॒ सा दक्षि॑णाभिश्च॒ [दक्षि॑णाभिश्च, तप॑सा॒] 40
तप॑सा॒ चा-ऽग॑च्छ॒-त्तस्मा᳚-त्त्रि॒ष्टुभो॑ लो॒के माद्ध्य॑न्दिने॒ सव॑ने॒ दक्षि॑णा नीयन्त ए॒त-त्खलु॒ वाव तप॒ इत्या॑हु॒र्य-स्स्व-न्ददा॒तीति॑ गाय॒त्र्युद॑पत॒च्चतु॑रक्षरा स॒त्य॑जया॒ ज्योति॑षा॒ तम॑स्या अ॒जा-ऽभ्य॑रुन्ध॒ तद॒जाया॑ अज॒त्वग्ं सा सोम॒-ञ्चा-ऽऽह॑रच्च॒त्वारि॑ चा॒क्षरा॑णि॒ सा-ऽष्टाक्ष॑रा॒ सम॑पद्यत ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ [ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति, कस्मा᳚-थ्स॒त्या-] 41
कस्मा᳚-थ्स॒त्या-द्गा॑य॒त्री कनि॑ष्ठा॒ छन्द॑साग्ं स॒ती य॑ज्ञमु॒ख-म्परी॑या॒येति॒ यदे॒वाद-स्सोम॒मा-ऽह॑र॒-त्तस्मा᳚-द्यज्ञमु॒ख-म्पर्यै॒-त्तस्मा᳚-त्तेज॒स्विनी॑तमा प॒द्भ्या-न्द्वे सव॑ने स॒मगृ॑ह्णा॒-न्मुखे॒नैकं॒-यँन्मुखे॑न स॒मगृ॑ह्णा॒-त्तद॑धय॒-त्तस्मा॒-द्द्वे सव॑ने शु॒क्र॑वती प्रातस्सव॒न-ञ्च॒ माद्ध्य॑न्दिन-ञ्च॒ तस्मा᳚-त्तृतीय सव॒न ऋ॑जी॒षम॒भि षु॑ण्वन्ति धी॒तमि॑व॒ हि मन्य॑न्त [हि मन्य॑न्ते, आ॒शिर॒मव॑ नयति] 42
आ॒शिर॒मव॑ नयति सशुक्र॒त्वायाथो॒ स-म्भ॑रत्ये॒वैन॒-त्तग्ं सोम॑-माह्रि॒यमा॑ण-ङ्गन्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सः॒ पर्य॑मुष्णा॒-थ्स ति॒स्रो रात्रीः॒ परि॑मुषितो-ऽवस॒-त्तस्मा᳚-त्ति॒स्रो रात्रीः᳚ क्री॒त-स्सोमो॑ वसति॒ ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्-थ्स्त्रीका॑मा॒ वै ग॑न्ध॒र्वा स्स्त्रि॒या निष्क्री॑णा॒मेति॒ ते वाच॒ग्ग्॒ स्त्रिय॒मेक॑हायनी-ङ्कृ॒त्वा तया॒ निर॑क्रीण॒न्-थ्सा रो॒हि-द्रू॒प-ङ्कृ॒त्वा ग॑न्ध॒र्वेभ्यो॑- [ग॑न्ध॒र्वेभ्यः॑, अ॒प॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्त-द्रो॒हितो॒] 43
-ऽप॒क्रम्या॑तिष्ठ॒-त्त-द्रो॒हितो॒ जन्म॒ ते दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्नप॑ यु॒ष्मदक्र॑मी॒-न्नास्मानु॒-पाव॑र्तते॒ वि ह्व॑यामहा॒ इति॒ ब्रह्म॑ गन्ध॒र्वा अव॑द॒न्नगा॑य-न्दे॒वा-स्सा दे॒वा-न्गाय॑त उ॒पाव॑र्तत॒ तस्मा॒-द्गाय॑न्त॒ग्ग्॒ स्त्रियः॑ कामयन्ते॒ कामु॑का एन॒ग्ग्॒ स्त्रियो॑ भवन्ति॒ य ए॒वं-वेँदाथो॒ य ए॒वं-विँ॒द्वानपि॒ जन्ये॑षु॒ भव॑ति॒ तेभ्य॑ ए॒व द॑दत्यु॒त य-द्ब॒हुत॑या॒ [य-द्ब॒हुत॑याः, भव॒न्त्येक॑हायन्या] 44
भव॒न्त्येक॑हायन्या क्रीणाति वा॒चैवैन॒ग्ं॒ सर्व॑या क्रीणाति॒ तस्मा॒देक॑हायना मनु॒ष्या॑ वाचं॑-वँद॒न्त्यकू॑ट॒या ऽक॑र्ण॒या-ऽ का॑ण॒याश्लो॑ण॒या ऽस॑प्तशफया क्रीणाति॒ सर्व॑यै॒वैन॑-ङ्क्रीणाति॒ यच्छ्वे॒तया᳚ क्रीणी॒या-द्दु॒श्चर्मा॒ यज॑मान-स्स्या॒द्य-त्कृ॒ष्णया॑-ऽनु॒स्तर॑णी स्या-त्प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्या॒द्य-द्द्वि॑रू॒पया॒ वार्त्र॑घ्नी स्या॒-थ्स वा॒-ऽन्य-ञ्जि॑नी॒या-त्तं-वाँ॒-ऽन्यो जि॑नीयादरु॒णया॑ पिङ्गा॒क्ष्या क्री॑णात्ये॒तद्वै सोम॑स्य रू॒पग्ग् स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या क्रीणाति ॥ 45 ॥
(निष्क्री॑णीष्व॒ - दक्षि॑णाभिश्च - वदन्ति॒ - मन्य॑न्ते-गन्ध॒र्वेभ्यो॑-ब॒हुत॑याः-पिङ्गा॒क्ष्या-दश॑ च ) (अ. 6)
तद्धिर॑ण्यमभव॒-त्तस्मा॑द॒द्भ्यो हिर॑ण्य-म्पुनन्ति ब्रह्मवा॒दिनो॑ वदन्ति॒ कस्मा᳚-थ्स॒त्याद॑न॒स्थिके॑न प्र॒जाः प्र॒वीय॑न्ते ऽस्थ॒न्वती᳚र्जायन्त॒ इति॒ यद्धिर॑ण्य-ङ्घृ॒ते॑-ऽव॒धाय॑ जु॒होति॒ तस्मा॑दन॒स्थिके॑न प्र॒जाः प्र वी॑यन्ते ऽस्थ॒न्वती᳚र्जायन्त ए॒तद्वा अ॒ग्नेः प्रि॒य-न्धाम॒ य-द्घृ॒त-न्तेजो॒ हिर॑ण्यमि॒यन्ते॑ शुक्र त॒नूरि॒दं-वँर्च॒ इत्या॑ह॒ सते॑जसमे॒वैन॒ग्ं॒ सत॑नु- [सत॑नुम्, क॒रो॒त्यथो॒] 46
-ङ्करो॒त्यथो॒ स-म्भ॑रत्ये॒वैनं॒-यँदब॑द्धम-वद॒द्ध्या-द्गर्भाः᳚ प्र॒जाना᳚-म्परा॒पातु॑का-स्स्युर्ब॒द्धमव॑ दधाति॒ गर्भा॑णा॒-न्धृत्यै॑ निष्ट॒र्क्य॑-म्बद्ध्नाति प्र॒जाना᳚-म्प्र॒जन॑नाय॒ वाग्वा ए॒षा य-थ्सो॑म॒क्रय॑णी॒ जूर॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा॒ जव॑ते॒ त-द्वा॒चा वद॑ति धृ॒ता मन॒सेत्या॑ह॒ मन॑सा॒ हि वाग्धृ॒ता जुष्टा॒ विष्ण॑व॒ इत्या॑ह [ ] 47
य॒ज्ञो वै विष्णु॑ र्य॒ज्ञायै॒वैना॒-ञ्जुष्टा᳚-ङ्करोति॒ तस्या᳚स्ते स॒त्यस॑वसः प्रस॒व इत्या॑ह सवि॒तृ-प्र॑सूतामे॒व वाच॒मव॑ रुन्धे॒ काण्डे॑काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्त्ये॒ष खलु॒ वा अर॑क्षोहतः॒ पन्था॒ यो᳚-ऽग्नेश्च॒ सूर्य॑स्य च॒ सूर्य॑स्य॒ चक्षु॒रा-ऽरु॑हम॒ग्नेर॒क्ष्णः क॒नीनि॑का॒मित्या॑ह॒ य ए॒वार॑क्षोहतः॒ पन्था॒स्तग्ं स॒मारो॑हति॒ [स॒मारो॑हति, वाग्वा ए॒षा] 48
वाग्वा ए॒षा य-थ्सो॑म॒क्रय॑णी॒ चिद॑सि म॒ना-ऽसीत्या॑ह॒ शास्त्ये॒वैना॑मे॒त-त्तस्मा᳚च्छि॒ष्टाः प्र॒जा जा॑यन्ते॒ चिद॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा चे॒तय॑ते॒ त-द्वा॒चा वद॑ति म॒ना-ऽसीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा-ऽभि॒गच्छ॑ति॒ त-त्क॒रोति॒ धीर॒सीत्या॑ह॒ यद्धि मन॑सा॒ ध्याय॑ति॒ त-द्वा॒चा [ ] 49
वद॑ति॒ दक्षि॑णा॒-ऽसीत्या॑ह॒ दक्षि॑णा॒ ह्ये॑षा य॒ज्ञिया॒-ऽसीत्या॑ह य॒ज्ञिया॑मे॒वैना᳚-ङ्करोति क्ष॒त्रिया॒सीत्या॑ह क्ष॒त्रिया॒ ह्ये॑षा ऽदि॑तिरस्युभ॒यत॑श्शी॒र्ष्णीत्या॑ह॒ यदे॒वा-ऽऽदि॒त्यः प्रा॑य॒णीयो॑ य॒ज्ञाना॑मादि॒त्य उ॑दय॒नीय॒-स्तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ यदब॑द्धा॒ स्यादय॑ता स्या॒द्य-त्प॑दिब॒द्धा-ऽनु॒स्तर॑णी स्या-त्प्र॒मायु॑को॒ यज॑मान-स्स्या॒- [यज॑मान-स्स्यात्, य-त्क॑र्णगृही॒ता] 50
-द्य-त्क॑र्णगृही॒ता वार्त्र॑घ्नी स्या॒-थ्स वा॒-ऽन्य-ञ्जि॑नी॒या-त्तं-वाँ॒-ऽन्यो जि॑नीयान्मि॒त्रस्त्वा॑ प॒दि ब॑द्ध्ना॒त्वित्या॑ह मि॒त्रो वै शि॒वो दे॒वाना॒-न्तेनै॒वैना᳚-म्प॒दि ब॑द्ध्नाति पू॒षा-ऽद्ध्व॑नः पा॒त्वित्या॑हे॒यं-वैँ पू॒षेमामे॒वास्या॑ अधि॒पाम॑क॒-स्सम॑ष्ट्या॒ इन्द्रा॒या-द्ध्य॑क्षा॒येत्या॒हेन्द्र॑मे॒वास्या॒ अद्ध्य॑क्ष-ङ्करो॒- [अद्ध्य॑क्ष-ङ्करोति, अनु॑ त्वा मा॒ता] 51
-त्यनु॑ त्वा मा॒ता म॑न्यता॒मनु॑ पि॒तेत्या॒हा-नु॑मतयै॒वैन॑या क्रीणाति॒ सा दे॑वि दे॒वमच्छे॒हीत्या॑ह दे॒वी ह्ये॑षा दे॒व-स्सोम॒ इन्द्रा॑य॒ सोम॒मित्या॒हेन्द्रा॑य॒ हि सोम॑ आह्रि॒यते॒ यदे॒त-द्यजु॒र्न ब्रू॒या-त्परा᳚च्ये॒व सो॑म॒क्रय॑णीया-द्रु॒द्रस्त्वा-ऽऽ व॑र्तय॒त्वित्या॑ह रु॒द्रो वै क्रू॒रो [रु॒द्रो वै क्रू॒रः, दे॒वाना॒-न्तमे॒वास्यै॑] 52
दे॒वाना॒-न्तमे॒वास्यै॑ प॒रस्ता᳚-द्दधा॒त्यावृ॑त्त्यै क्रू॒रमि॑व॒ वा ए॒त-त्क॑रोति॒ य-द्रु॒द्रस्य॑ की॒र्तय॑ति मि॒त्रस्य॑ प॒थेत्या॑ह॒ शान्त्यै॑ वा॒चा वा ए॒ष वि क्री॑णीते॒ य-स्सो॑म॒क्रय॑ण्या स्व॒स्ति सोम॑सखा॒ पुन॒रेहि॑ स॒ह र॒य्येत्या॑ह वा॒चैव वि॒क्रीय॒ पुन॑रा॒त्मन् वाच॑-न्ध॒त्ते-ऽनु॑पदासुका-ऽस्य॒ वाग्भ॑वति॒ य ए॒वं-वेँद॑ ॥ 53 ॥
(सत॑नुं॒ - ँविष्ण॑व॒ इत्या॑ह - स॒मारो॑हति॒ - ध्याय॑ति॒ त-द्वा॒चा - यज॑मान-स्स्यात् - करोति - क्रू॒रो - वेद॑) (अ. 7)
षट् प॒दान्यनु॒ नि क्रा॑मति षड॒हं-वाँन्नाति॑ वदत्यु॒त सं॑वँथ्स॒रस्याय॑ने॒ याव॑त्ये॒व वाक्तामव॑ रुन्धे सप्त॒मे प॒दे जु॑होति स॒प्तप॑दा॒ शक्व॑री प॒शव॒-श्शक्व॑री प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे स॒प्त ग्रा॒म्याः प॒शवः॑ स॒प्ता-ऽऽर॒ण्या-स्स॒प्त छन्दाग्॑-स्यु॒भय॒स्या-व॑रुद्ध्यै॒ वस्व्य॑सि रु॒द्रा-ऽसीत्या॑ह रू॒पमे॒वास्या॑ ए॒त-न्म॑हि॒मानं॒- [ए॒त-न्म॑हि॒मान᳚म्, व्याच॑ष्टे॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा] 54
-ँव्याच॑ष्टे॒ बृह॒स्पति॑स्त्वा सु॒म्ने र॑ण्व॒त्वित्या॑ह॒ ब्रह्म॒ वै दे॒वाना॒-म्बृह॒स्पति॒-र्ब्रह्म॑णै॒वास्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे रु॒द्रो वसु॑भि॒रा चि॑के॒त्वित्या॒हा-ऽऽवृ॑त्त्यै पृथि॒व्यास्त्वा॑ मू॒र्धन्ना जि॑घर्मि देव॒यज॑न॒ इत्या॑ह पृथि॒व्या ह्ये॑ष मू॒र्धा य-द्दे॑व॒यज॑न॒मिडा॑याः प॒द इत्या॒हेडा॑यै॒ ह्ये॑त-त्प॒दं-यँ-थ्सो॑म॒क्रय॑ण्यै घृ॒तव॑ति॒ स्वाहे- [स्वाहा᳚, इत्या॑ह॒] 55
-त्या॑ह॒ यदे॒वास्यै॑ प॒दा-द्घृ॒तमपी᳚ड्यत॒ तस्मा॑दे॒वमा॑ह॒ यद॑द्ध्व॒र्युर॑न॒ग्नावाहु॑ति-ञ्जुहु॒याद॒न्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या॒-द्रक्षाग्ं॑सि य॒ज्ञग्ं ह॑न्यु॒र्॒हिर॑ण्यमु॒पास्य॑ जुहोत्यग्नि॒वत्ये॒व जु॑होति॒ नान्धो᳚-ऽद्ध्व॒र्यु र्भव॑ति॒ न य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि घ्नन्ति॒ काण्डे॑काण्डे॒ वै क्रि॒यमा॑णे य॒ज्ञग्ं रक्षाग्ं॑सि जिघाग्ंसन्ति॒ परि॑लिखित॒ग्ं॒ रक्षः॒ परि॑लिखिता॒ अरा॑तय॒ इत्या॑ह॒ रक्ष॑सा॒-मप॑हत्या [रक्ष॑सा॒-मप॑हत्यै, इ॒दम॒हग्ं] 56
इ॒दम॒हग्ं रक्ष॑सो ग्री॒वा अपि॑ कृन्तामि॒ यो᳚-ऽस्मा-न्द्वेष्टि॒ य-ञ्च॑ व॒य-न्द्वि॒ष्म इत्या॑ह॒ द्वौ वाव पुरु॑षौ॒ य-ञ्चै॒व द्वेष्टि॒ यश्चै॑न॒-न्द्वेष्टि॒ तयो॑-रे॒वा-ऽन॑न्तराय-ङ्ग्री॒वाः कृ॑न्तति प॒शवो॒ वै सो॑म॒क्रय॑ण्यै प॒दं-याँ॑वत्त्मू॒तग्ं सं-वँ॑पति प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे॒-ऽस्मे राय॒ इति॒ सं ँव॑पत्या॒त्मान॑-मे॒वाद्ध्व॒र्युः -[-मे॒वाद्ध्व॒र्युः, प॒शुभ्यो॒] 57
प॒शुभ्यो॒ नान्तरे॑ति॒ त्वे राय॒ इति॒ यज॑मानाय॒ प्र य॑च्छति॒ यज॑मान ए॒व र॒यि-न्द॑धाति॒ तोते॒ राय॒ इति॒ पत्नि॑या अ॒र्धो वा ए॒ष आ॒त्मनो॒ य-त्पत्नी॒ यथा॑ गृ॒हेषु॑ निध॒त्ते ता॒दृगे॒व त-त्त्वष्टी॑मती ते सपे॒येत्या॑ह॒ त्वष्टा॒ वै प॑शू॒ना-म्मि॑थु॒नानाग्ं॑ रूप॒कृ-द्रू॒पमे॒व प॒शुषु॑ दधात्य॒स्मै वै लो॒काय॒ गार्ह॑पत्य॒ आ धी॑यते॒ ऽमुष्मा॑ आहव॒नीयो॒ य-द्गार्ह॑पत्य उप॒वपे॑द॒स्मिन् ँलो॒के प॑श॒मान्-थ्स्या॒-द्यदा॑हव॒नीये॒ ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के प॑शु॒मान्-थ्स्या॑दु॒भयो॒रुप॑ वपत्यु॒भयो॑रे॒वैनं॑-लोँ॒कयोः᳚ पशु॒मन्त॑-ङ्करोति ॥ 58 ॥
(म॒हि॒मान॒ग्ग्॒ - स्वाहा - ऽप॑हत्या - अध्व॒र्यु - धी॑यते॒ - चतु॑र्विग्ंशतिश्च) (अ. 8)
ब्र॒ह्म॒वा॒दिनो॑ वदन्ति वि॒चित्य॒-स्सोमा(3) न वि॒चित्या(3) इति॒ सोमो॒ वा ओष॑धीना॒ग्ं॒ राजा॒ तस्मि॒न्॒. यदाप॑न्न-ङ्ग्रसि॒तमे॒वास्य॒ त-द्य-द्वि॑चिनु॒या-द्यथा॒ ऽऽस्या᳚द्ग्रसि॒त-न्नि॑ष्खि॒दति॑ ता॒दृगे॒व तद्यन्न वि॑चिनु॒या-द्यथा॒ ऽक्षन्नाप॑न्नं-विँ॒धाव॑ति ता॒दृगे॒व त-त्क्षोधु॑को ऽद्ध्व॒र्यु-स्स्या-त्क्षोधु॑को॒ यज॑मान॒-स्सोम॑विक्रयि॒न्-थ्सोमग्ं॑ शोध॒येत्ये॒व ब्रू॑या॒-द्यदीत॑रं॒- [ब्रू॑या॒-द्यदीत॑रम्, यदीत॑र-] 59
-ँयदीत॑र-मु॒भये॑नै॒व सो॑मविक्र॒यिण॑-मर्पयति॒ तस्मा᳚-थ्सोमविक्र॒यी क्षोधु॑को ऽरु॒णो ह॑ स्मा॒-ऽऽहौप॑वेशि-स्सोम॒क्रय॑ण ए॒वाह-न्तृ॑तीय सव॒नमव॑ रुन्ध॒ इति॑ पशू॒ना-ञ्चर्म॑-न्मिमीते प॒शूने॒वाव॑ रुन्धे प॒शवो॒ हि तृ॒तीय॒ग्ं॒ सव॑नं॒-यँ-ङ्का॒मये॑ताप॒शु-स्स्या॒-दित्यृ॑क्ष॒त-स्तस्य॑ मिमीत॒र्क्षं-वाँ अ॑पश॒व्य-म॑प॒शुरे॒व भ॑वति॒ य-ङ्का॒मये॑त पशु॒मान्-थ्स्या॒ - [ ] 60
-दिति॑ लोम॒तस्तस्य॑ मिमीतै॒तद्वै प॑शू॒नाग्ं रू॒पग्ं रू॒पेणै॒वा-ऽस्मै॑ प॒शूनव॑ रुन्धे पशु॒माने॒व भ॑वत्य॒पामन्ते᳚ क्रीणाति॒ सर॑समे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्य॒-मात्यो॒-ऽसीत्या॑हा॒-ऽमैवैन॑-ङ्कुरुते शु॒क्रस्ते॒ ग्रह॒ इत्या॑ह शु॒क्रो ह्य॑स्य॒ ग्रहो ऽन॒सा-ऽच्छ॑ याति महि॒मान॑-मे॒वास्याच्छ॑ या॒त्यन॒सा- [या॒त्यन॒सा, अच्छ॑] 61
-ऽच्छ॑ याति॒ तस्मा॑-दनोवा॒ह्यग्ं॑ स॒मे जीव॑नं॒-यँत्र॒ खलु॒ वा ए॒तग्ं शी॒र्ष्णा हर॑न्ति॒ तस्मा᳚च्छीर्षहा॒र्य॑-ङ्गि॒रौ जीव॑नम॒भि त्य-न्दे॒वग्ं स॑वि॒तार॒मित्यति॑-च्छन्दस॒र्चा मि॑मी॒ते ऽति॑च्छन्दा॒ वै सर्वा॑णि॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वे॑भिरे॒वैन॒-ञ्छन्दो॑भिर्मिमीते॒ वर्ष्म॒ वा ए॒षा छन्द॑सां॒-यँदति॑च्छन्दा॒ यदति॑च्छन्दस॒र्चा मिमी॑ते॒ वर्ष्मै॒वैनग्ं॑ समा॒नाना᳚-ङ्करो॒त्येक॑यैकयो॒-थ्सर्ग॑- [-ङ्करो॒त्येक॑यैकयो॒-थ्सर्ग᳚म्, मि॒मी॒ते] 62
-म्मिमी॒ते ऽया॑तयाम्नियायातयाम्नियै॒वैन॑-म्मिमीते॒ तस्मा॒न्नाना॑वीर्या अ॒ङ्गुल॑य॒-स्सर्वा᳚स्वङ्गु॒ष्ठमुप॒ नि गृ॑ह्णाति॒ तस्मा᳚-थ्स॒माव॑द्वीर्यो॒-ऽन्याभि॑-र॒ङ्गुलि॑भि॒स्तस्मा॒-थ्सर्वा॒ अनु॒ स-ञ्च॑रति॒ य-थ्स॒ह सर्वा॑भि॒र्मिमी॑त॒ सग्ग्श्लि॑ष्टा अ॒ङ्गुल॑यो जायेर॒-न्नेक॑यैकयो॒-थ्सर्ग॑-म्मिमीते॒ तस्मा॒-द्विभ॑क्ता जायन्ते॒ पञ्च॒ कृत्वो॒ यजु॑षा मिमीते॒ पञ्चा᳚क्षरा प॒ङ्क्तिः पाङ्क्तो॑ य॒ज्ञो य॒ज्ञमे॒वाव॑ रुन्धे॒ पञ्च॒ कृत्व॑-स्तू॒ष्णी- [कृत्व॑-स्तू॒ष्णीम्, दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒] 63
-न्दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ य-द्यजु॑षा॒ मिमी॑ते भू॒तमे॒वाव॑ रुन्धे॒ य-त्तू॒ष्णी-म्भ॑वि॒ष्य-द्य-द्वै तावा॑ने॒व सोम॒-स्स्या-द्याव॑न्त॒-म्मिमी॑ते॒ यज॑मानस्यै॒व स्या॒न्नापि॑ सद॒स्या॑ना-म्प्र॒जाभ्य॒स्त्वेत्युप॒ समू॑हति सद॒स्या॑ने॒वान्वा भ॑जति॒ वास॒सोप॑ नह्यति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ [ ] 64
वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒वैन॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धयति प॒शवो॒ वै सोमः॑ प्रा॒णाय॒ त्वेत्युप॑ नह्यति प्रा॒णमे॒व प॒शुषु॑ दधाति व्या॒नाय॒ त्वेत्यनु॑ शृन्थति व्या॒नमे॒व प॒शुषु॑ दधाति॒ तस्मा᳚-थ्स्व॒पन्त॑-म्प्रा॒णा न ज॑हति ॥ 65 ॥
(इत॑रं - पशु॒मान्-थ्स्या᳚--द्या॒त्यन॑सो॒ - थ्सर्गं॑ - तू॒ष्णीग्ं - स॑र्वदेव॒त्यं॑-वैँ - त्रय॑स्त्रिग्ंशच्च) (अ. 9)
य-त्क॒लया॑ ते श॒फेन॑ ते क्रीणा॒नीति॒ पणे॒तागो॑अर्घ॒ग्ं॒ सोम॑-ङ्कु॒र्यादगो॑अर्घं॒-यँज॑मान॒-मगो॑अर्घमद्ध्व॒र्यु-ङ्गोस्तु म॑हि॒मान॒-न्नाव॑ तिरे॒-द्गवा॑ ते क्रीणा॒नीत्ये॒व ब्रू॑या-द्गोअ॒र्घमे॒व सोम॑-ङ्क॒रोति॑ गोअ॒र्घं-यँज॑मान-ङ्गोअ॒र्घम॑द्ध्व॒र्यु-न्न गोर्म॑हि॒मान॒मव॑ तिरत्य॒जया᳚ क्रीणाति॒ सत॑पसमे॒वैन॑-ङ्क्रीणाति॒ हिर॑ण्येन क्रीणाति॒ सशु॑क्रमे॒वै- [सशु॑क्रमे॒व, ए॒न॒-ङ्क्री॒णा॒ति॒ धे॒न्वा क्री॑णाति॒] 66
-न॑-ङ्क्रीणाति धे॒न्वा क्री॑णाति॒ साशि॑रमे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्यृष॒भेण॑ क्रीणाति॒ सेन्द्र॑मे॒वैन॑-ङ्क्रीणात्यन॒डुहा᳚ क्रीणाति॒ वह्नि॒र्वा अ॑न॒ड्वान्. वह्नि॑नै॒व वह्नि॑ य॒ज्ञस्य॑ क्रीणाति मिथु॒नाभ्या᳚-ङ्क्रीणाति मिथु॒नस्याव॑-रुद्ध्यै॒ वास॑सा क्रीणाति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ वा॒स-स्सर्वा᳚भ्य ए॒वैन॑-न्दे॒वता᳚भ्यः क्रीणाति॒ दश॒ स-म्प॑द्यन्ते॒ दशा᳚क्षरा वि॒राडन्नं॑-विँ॒रा-ड्वि॒राजै॒वान्नाद्य॒मव॑ रुन्धे॒ [रुन्धे, तप॑स-स्त॒नूर॑सि] 67
तप॑स-स्त॒नूर॑सि प्र॒जाप॑ते॒-र्वर्ण॒ इत्या॑ह प॒शुभ्य॑ ए॒व तद॑द्ध्व॒-र्युर्नि ह्नु॑त आ॒त्मनो-ऽना᳚व्रस्काय॒ गच्छ॑ति॒ श्रिय॒-म्प्र प॒शूना᳚प्नोति॒ य ए॒वं-वेँद॑ शु॒क्र-न्ते॑ शु॒क्रेण॑ क्रीणा॒मीत्या॑ह यथा य॒जुरे॒वैत-द्दे॒वा वै येन॒ हिर॑ण्येन॒ सोम॒मक्री॑ण॒-न्तद॑भी॒षहा॒ पुन॒रा-ऽद॑दत॒ को हि तेज॑सा विक्रे॒ष्यत॒ इति॒ येन॒ हिर॑ण्येन॒ [हिर॑ण्येन, सोम॑-] 68
सोम॑-ङ्क्रीणी॒या-त्तद॑भी॒षहा॒ पुन॒रा द॑दीत॒ तेज॑ ए॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑त्ते॒-ऽस्मे ज्योतिः॑ सोमविक्र॒यिणि॒ तम॒ इत्या॑ह॒ ज्योति॑रे॒व यज॑माने दधाति॒ तम॑सा सोमविक्र॒यिण॑मर्पयति॒ यदनु॑पग्रथ्य ह॒न्या-द्द॑न्द॒शूका॒स्ताग्ं समाग्ं॑ स॒र्पा-स्स्यु॑रि॒दम॒हग्ं स॒र्पाणा᳚-न्दन्द॒शूका॑ना-ङ्ग्री॒वा उप॑ ग्रथ्ना॒मीत्या॒हा-द॑न्दशूका॒स्ताग्ं समाग्ं॑ स॒र्पा भ॑वन्ति॒ तम॑सा सोमविक्र॒यिणं॑-विँद्ध्यति॒ स्वान॒ [स्वान॑, भ्राजेत्या॑है॒ते] 69
भ्राजेत्या॑है॒ते वा अ॒मुष्मि॑न् ँलो॒के सोम॑मरक्ष॒-न्तेभ्यो-ऽधि॒ सोम॒मा-ऽह॑र॒न्॒. यदे॒तेभ्यः॑ सोम॒क्रय॑णा॒-न्नानु॑दि॒शेदक्री॑तो-ऽस्य॒ सोमः॑ स्या॒न्नास्यै॒ते॑ ऽमुष्मि॑न् ँलो॒के सोमग्ं॑ रक्षेयु॒र्यदे॒तेभ्यः॑ सोम॒क्रय॑णाननुदि॒शति॑ क्री॒तो᳚-ऽस्य॒ सोमो॑ भवत्ये॒ते᳚-ऽस्या॒मुष्मि॑न् ँलो॒के सोमग्ं॑ रक्षन्ति ॥ 70 ॥
(सशु॑क्रमे॒व - रु॑न्ध॒ - इति॒ येन॒ हिर॑ण्येन॒ - स्वान॒ - चतु॑श्चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)
वा॒रु॒णो वै क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो मि॒त्रो न॒ एहि॒ सुमि॑त्रधा॒ इत्या॑ह॒ शान्त्या॒ इन्द्र॑स्यो॒रुमा वि॑श॒ दक्षि॑ण॒मित्या॑ह दे॒वा वै यग्ं सोम॒मक्री॑ण-न्तमिन्द्र॑स्यो॒रौ दक्षि॑ण॒ आ ऽसा॑दयन्ने॒ष खलु॒ वा ए॒तर्हीन्द्रो॒ यो यज॑ते॒ तस्मा॑दे॒वमा॒होदायु॑षा स्वा॒युषेत्या॑ह दे॒वता॑ ए॒वा-न्वा॒रभ्यो- [ए॒वा-न्वा॒रभ्योत्, ति॒ष्ठ॒त्यु॒-र्व॑न्तरि॑क्ष॒-] 71
-त्ति॑ष्ठत्यु॒-र्व॑न्तरि॑क्ष॒-मन्वि॒हीत्या॑हा-न्तरिक्षदेव॒त्यो᳚(1॒) ह्ये॑तर्हि॒ सोमो-ऽदि॑त्या॒-स्सदो॒-ऽस्यदि॑त्या॒-स्सद॒ आ सी॒देत्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-द्वि वा ए॑नमे॒तद॑र्धयति॒ य-द्वा॑रु॒णग्ं सन्त॑-म्मै॒त्र-ङ्क॒रोति॑ वारु॒ण्यर्चा-ऽऽ सा॑दयति॒ स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ सम॑र्धयति॒ वास॑सा प॒र्यान॑ह्यति सर्वदेव॒त्यं॑-वैँ वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒वै- [वास॒-स्सर्वा॑भिरे॒व, ए॒न॒-न्दे॒वता॑भि॒-] 72
-न॑-न्दे॒वता॑भि॒-स्सम॑र्धय॒त्यथो॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्यै॒ वने॑षु॒ व्य॑न्तरि॑क्ष-न्तता॒नेत्या॑ह॒ वने॑षु॒ हि व्य॑न्तरि॑क्ष-न्त॒तान॒ वाज॒मर्व॒थ्स्वित्या॑ह॒ वाज॒ग्ग्॒ ह्यर्व॑थ्सु॒ पयो॑ अघ्नि॒यास्वित्या॑ह॒ पयो॒ ह्य॑घ्नि॒यासु॑ हृ॒थ्सु क्रतु॒मित्या॑ह हृ॒थ्सु हि क्रतुं॒-वँरु॑णो वि॒क्ष्व॑ग्निमित्या॑ह॒ वरु॑णो॒ हि वि॒क्ष्व॑ग्नि-न्दि॒वि सूर्य॒- [सूर्य᳚म्, इत्या॑ह दि॒वि हि] 73
-मित्या॑ह दि॒वि हि सूर्य॒ग्ं॒ सोम॒मद्रा॒वित्या॑ह॒ ग्रावा॑णो॒ वा अद्र॑य॒स्तेषु॒ वा ए॒ष सोम॑-न्दधाति॒ यो यज॑ते॒ तस्मा॑दे॒वमा॒होदु॒ त्य-ञ्जा॒तवे॑दस॒मिति॑ सौ॒र्यर्चा कृ॑ष्णाजि॒न-म्प्र॒त्यान॑ह्यति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ उस्रा॒वेत॑-न्धूर्षाहा॒वित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैत-त्प्र च्य॑वस्व भुवस्पत॒ इत्या॑ह भू॒ताना॒ग्॒ ह्ये॑ [भू॒ताना॒ग्ं॒ हि, ए॒ष पति॒-र्विश्वा᳚न्य॒भि] 74
-ष पति॒-र्विश्वा᳚न्य॒भि धामा॒नीत्या॑ह॒ विश्वा॑नि॒ ह्ये᳚(1॒) षो॑-ऽभि धामा॑नि प्र॒च्यव॑ते॒ मा त्वा॑ परिप॒री वि॑द॒दित्या॑ह॒ यदे॒वाद-स्सोम॑माह्रि॒यमा॑ण-ङ्गन्ध॒र्वो वि॒श्वाव॑सुः प॒र्यमु॑ष्णा॒-त्तस्मा॑-दे॒वमा॒हाप॑रिमोषाय॒ यज॑मानस्य स्व॒स्त्यय॑न्य॒सीत्या॑ह॒ यज॑मानस्यै॒वैष य॒ज्ञस्या᳚न्वार॒भों ऽन॑वच्छित्त्यै॒ वरु॑णो॒ वा ए॒ष यज॑मानम॒भ्यैति॒ य- [यत्, क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो॒ नमो॑] 75
-त्क्री॒त-स्सोम॒ उप॑नद्धो॒ नमो॑ मि॒त्रस्य॒ वरु॑णस्य॒ चक्ष॑स॒ इत्या॑ह॒ शान्त्या॒ आ सोमं॒-वँह॑न्त्य॒ग्निना॒ प्रति॑ तिष्ठते॒ तौ स॒भंवँ॑न्तौ॒ यज॑मानम॒भि स-म्भ॑वतः पु॒रा खलु॒ वावैष मेधा॑या॒-ऽऽत्मान॑मा॒रभ्य॑ चरति॒ यो दी᳚क्षि॒तो यद॑ग्नीषो॒मीय॑-म्प॒शुमा॒लभ॑त आत्मनि॒ष्क्रय॑ण ए॒वास्य॒ स तस्मा॒-त्तस्य॒ ना-ऽऽश्य॑-म्पुरुषनि॒ष्क्रय॑ण इव॒ ह्यथो॒ खल्वा॑हु र॒ग्नीषोमा᳚भ्यां॒-वाँ इन्द्रो॑ वृ॒त्रम॑ह॒न्निति॒ यद॑ग्नीषो॒मीय॑-म्प॒शुमा॒लभ॑त॒ वार्त्र॑घ्न ए॒वास्य॒ स तस्मा᳚-द्वा॒श्यं॑-वाँरु॒ण्यर्चा परि॑ चरति॒ स्वयै॒वैन॑-न्दे॒वत॑या॒ परि॑ चरति ॥ 76 ॥
(अ॒न्वा॒रभ्योथ् - सर्वा॑भिरे॒व - सूर्यं॑ - भू॒ताना॒ग्॒ ह्ये॑ - ति॒ य - दा॑हुः - स॒प्तविग्ं॑शतिश्च) (अ. 11)
(प्रा॒चीन॑वग्ंशं॒ -ँयाव॑न्त - ऋख्सा॒मे - वाग्वै दे॒वेभ्यो॑ - दे॒वा वै दे॑व॒यज॑नं - क॒द्रूश्च॒ - तद्धिर॑ण्य॒ग्ं॒ - षट् प॒दानि॑ - ब्रह्मवा॒दिनो॑ वि॒चित्यो॒ - य-त्क॒लया॑ ते - वारु॒णो वै क्री॒त-स्सोम॒ - एका॑दश)
(प्रा॒चीन॑वग्ंश॒ग्ग्॒ - स्वाहेत्या॑ह॒ - ये᳚-ऽन्त-श्श॒रा - ह्ये॑ष सं - तप॑सा च॒ - यत्क॑र्णगृही॒ - तेति॑ लोम॒तो - वा॑रु॒णः - षट्-थ्स॑प्ततिः )
(प्रा॒चीन॑वग्ं श॒, म्परि॑ चरति)
॥ हरिः॑ ओम् ॥
॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहितायां षष्ठकाण्डे प्रथमः प्रश्न-स्समाप्तः ॥
kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśnaḥ - somamantrabrāhmaṇanirūpaṇaṃ
o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,
śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||
prā॒cīna̭vagṃśa-ṅkaroti devamanu॒ṣyā diśo॒ vya̭bhajanta॒ prācī᳚-nde॒vā da̭kṣi॒ṇā pi॒taraḥ̭ pra॒tīcī᳚-mmanu॒ṣyā̭ udī̭cīgṃ ru॒drā ya-tprā॒cīna̭vagṃśa-ṅka॒roti̭ devalo॒kame॒va ta-dyaja̭māna u॒pāva̭rtate॒ pari̭ śrayatya॒ntarhi̭to॒hi dḙvalo॒ko ma̭nuṣyalo॒kā-nnāsmāllo॒kā-thsvḙtavyami॒vetyā̭huḥ॒ ko hi ta-dveda॒ ya-dya॒muṣmi̭~llo॒ke-'sti̭ vā॒ na veti̭ di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭ro- [di॒kṣva̭tī kā॒śān ka̭roti, u॒bhayo᳚] 1
-tyu॒bhayo᳚-rlo॒kayo̭-ra॒bhiji̭tyai keśaśma॒śru va̭pate na॒khāni॒ ni kṛ̭ntate mṛ॒tā vā e॒ṣā tvaga̭me॒ddhyā ya-tkḙśaśma॒śru mṛ॒tāme॒va tvaca̭ma-me॒ddhyāma̭pa॒hatya̭ ya॒jñiyo̭ bhū॒tvā medha॒mupai॒tyaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nto॒-'phsu dī᳚kṣāta॒pasī॒ prāvḙśayanna॒phsu snā̭ti sā॒kṣāde॒va dī᳚kṣāta॒pasī॒ ava̭ rundhe tī॒rthe snā̭ti tī॒rthe hi te tā-mprāvḙśaya-ntī॒rthe snā̭ti [ ] 2
tī॒rthame॒va sa̭mā॒nānā᳚-mbhavatya॒po᳚-'śñātyantara॒ta e॒va meddhyo̭ bhavati॒ vāsa̭sā dīkṣayati sau॒myaṃ-vai~ kṣauma̭-nde॒vata̭yā॒ soma̭me॒ṣa de॒vatā॒mupai̭ti॒ yo dīkṣa̭te॒ soma̭sya ta॒nūra̭si ta॒nuva̭-mme pā॒hītyā̭ha॒ svāme॒va de॒vatā॒mupai॒tyatho̭ ā॒śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ 'gnestṷ̄ṣā॒dhānaṃ̭-vā~॒yorvā̭ta॒pāna̭-mpitṛ॒ṇā-nnī॒vi-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒ta [-roṣa̭dhīnā-mpraghā॒taḥ, ā॒di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no] 3
ā̭di॒tyānā᳚-mprācīnatā॒no viśvḙṣā-nde॒vānā॒motu॒ rnakṣa̭trāṇā-matīkā॒śāstadvā e॒ta-thsa̭rva deva॒tyaṃ̭-ya~-dvāso॒ ya-dvāsa̭sā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi-rdīkṣayati ba॒hiḥprā̭ṇo॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sta-syāśa̭na-mprā॒ṇo᳚-'śñāti॒ saprā̭ṇa e॒va dī᳚kṣata॒ āśi̭to bhavati॒ yāvā̭ne॒vāsya̭ prā॒ṇastena̭ sa॒ha medha॒mupai̭ti ghṛ॒ta-nde॒vānā॒-mmastṷ pitṛ॒ṇā-nniṣpa̭kva-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā [-mmanu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvai, e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭] 4
e॒ta-thsa̭rvadeva॒tyaṃ̭-ya~nnava̭nītaṃ॒-ya~nnava̭nītenābhya॒ṅkte sarvā̭ e॒va de॒vatāḥ᳚ prīṇāti॒ pracyṷto॒ vā e॒ṣo᳚-'smāllo॒kādaga̭to devalo॒kaṃ-yo~ dī᳚kṣi॒to᳚ 'nta॒reva॒ nava̭nīta॒-ntasmā॒-nnava̭nītenā॒bhya̭ṅkte 'nulo॒maṃ-ya~jṷṣā॒ vyāvṛ̭ttyā॒ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒-ntasya̭ ka॒nīni̭kā॒ parā̭-'pata॒-ttadāñja̭nama-bhava॒dyadā॒ṅkte cakṣṷre॒va bhrātṛ̭vyasya vṛṅkte॒ dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅktḙ [dakṣi̭ṇa॒-mpūrva॒mā-'ṅkte᳚, sa॒vyagṃ hi] 5
sa॒vyagṃ hi pūrva̭-mmanu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ na ni dhā̭vate॒ nīva॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ dhāva̭nte॒ pañca॒ kṛtva॒ ā-'ṅkte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pari̭mita॒māṅkte 'pa̭rimita॒gṃ॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ satṷ̄la॒yā-''ṅkte- 'pa̭tūlayā॒ hi ma̭nu॒ṣyā̭ ā॒ñjate॒ vyāvṛ̭ttyai॒ yadapa̭tūlayāñjī॒ta vajra̭ iva syā॒-thsatṷ̄la॒yā-''ṅktḙ mitra॒tvāye- [mitra॒tvāya̭, indro̭] 6
-ndro̭ vṛ॒trama̭ha॒nthso᳚-'(1॒)po᳚-'(1॒)bhya̭-mriyata॒ tāsāṃ॒-ya~nmeddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒māsī॒-ttada॒poda̭krāma॒-tte da॒rbhā a̭bhava॒n॒. yadda̭rbhapuñjī॒laiḥ pa॒vaya̭ti॒ yā e॒va meddhyā̭ ya॒jñiyā॒-ssadḙvā॒ āpa॒stābhi̭re॒vaina̭-mpavayati॒ dvābhyā᳚-mpavayatya-horā॒trābhyā̭me॒vaina̭-mpavayati tri॒bhiḥ pa̭vayati॒ traya̭ i॒me lo॒kā e॒bhire॒vainaṃ̭-lo~॒kaiḥ pa̭vayati pa॒ñcabhiḥ̭ [pa॒ñcabhiḥ̭, pa॒va॒ya॒ti॒ pañcā᳚kṣarā] 7
pavayati॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñāyai॒vaina̭-mpavayati ṣa॒ḍbhiḥ pa̭vayati॒ ṣaḍvā ṛ॒tava̭ ṛ॒tubhi̭re॒vaina̭-mpavayati sa॒ptabhiḥ̭ pavayati sa॒pta chandāgṃ̭si॒ chando̭bhire॒vaina̭-mpavayati na॒vabhiḥ̭ pavayati॒ nava॒ vai purṷṣe prā॒ṇā-ssaprā̭ṇame॒vaina̭-mpavaya॒tyeka̭vigṃśatyā pavayati॒ daśa॒ hastyā̭ a॒ṅgula̭yo॒ daśa॒ padyā̭ ā॒tmaika̭vi॒gṃ॒śo yāvā̭ne॒va purṷṣa॒sta-mapa̭rivarga- [purṷṣa॒sta-mapa̭rivargam, pa॒va॒ya॒ti॒ ci॒tpati̭stvā] 8
-mpavayati ci॒tpati̭stvā punā॒tvityā̭ha॒ mano॒ vai ci॒tpati॒rmana̭sai॒vaina̭-mpavayati vā॒kpati̭stvā punā॒tvityā̭ha vā॒caivaina̭-mpavayati de॒vastvā̭ savi॒tā pṷnā॒tvityā̭ha savi॒tṛpra̭sūta e॒vaina̭-mpavayati॒ tasya̭ te pavitrapate pa॒vitrḙṇa॒ yasmai॒ ka-mpu॒ne taccha̭keya॒mityā̭-hā॒-''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste || 9 ||
(a॒tī॒kā॒śān ka̭ro॒tya - vḙśaya-nti॒rtha snā̭ti - praghā॒to - ma̭nu॒ṣyā̭ṇā॒-ntadvā - ā-'ṅktḙ - mitra॒tvāya̭ - pa॒ñcabhi॒ - rapa̭rivarga - ma॒ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 1)
yāva̭nto॒ vai de॒vā ya॒jñāyāpṷnata॒ ta e॒vābha̭va॒n॒. ya e॒vaṃ-vi~॒dvān. ya॒jñāya̭ punī॒te bhava̭tye॒va ba॒hiḥ pa̭vayi॒tvā-'ntaḥ pra pā̭dayati manuṣyalo॒ka e॒vaina̭-mpavayi॒tvā pū॒ta-ndḙvalo॒ka-mpra ṇa̭ya॒tyadī᳚kṣita॒ eka॒yā-''hu॒tyetyā̭hu-ssru॒veṇa॒ cata̭sro juhoti dīkṣita॒tvāya̭ sru॒cā pa̭ñca॒mī-mpañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundha॒ ākū᳚tyai pra॒yuje॒-'gnaye॒ [pra॒yuje॒-'gnaye᳚, svāhetyā॒hā] 10
svāhetyā॒hā-''kū᳚tyā॒ hi purṷṣo ya॒jñama॒bhi pra̭yu॒ṅkte yaje॒yeti̭ me॒dhāyai॒ mana̭se॒-'gnaye॒ svāhetyā̭ha me॒dhayā॒ hi mana̭sā॒ purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ sara̭svatyai pū॒ṣṇe᳚-'gnaye॒ svāhetyā̭ha॒ vāgvai sara̭svatī pṛthi॒vī pū॒ṣā vā॒caiva pṛ̭thi॒vyā ya॒jña-mprayṷṅkta॒ āpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭ha॒ yā vai varṣyā॒stā [yā vai varṣyā॒stāḥ, āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-] 11
āpo̭ de॒vī-rbṛ̭ha॒tī-rvi॒śvaśa̭bhuṃvo~॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-ddi॒vyā āpo-'śā᳚ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭ccheyu॒rāpo̭ devī-rbṛhatī-rviśvaśambhuva॒ ityā̭hā॒smā e॒vainā̭ lo॒kāya̭ śamayati॒ tasmā᳚cchā॒ntā i॒maṃ-lo~॒kamā ga̭cchanti॒ dyāvā̭pṛthi॒vī ityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña u॒rva̭ntari̭kṣa॒-mityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jño bṛha॒spati̭rno ha॒viṣā̭ vṛdhā॒- [ha॒viṣā̭ vṛdhātu, ityā̭ha॒ brahma॒ vai] 12
-tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ ya॒jñamava̭ rundhe॒ yad- brū॒yā-dvi̭dhe॒riti̭ yajñasthā॒ṇumṛ̭cche-dvṛdhā॒tvityā̭ha yajñasthā॒ṇume॒va pari̭ vṛṇakti pra॒jāpa̭ti-rya॒jñama̭sṛjata॒ so᳚-'smā-thsṛ॒ṣṭaḥ parāṃ̭ai॒-thsa pra yaju॒ravlī̭nā॒-tpra sāma॒ tamṛguda̭yaccha॒-dyadṛgu॒daya̭ccha॒-ttadau᳚-dgraha॒ṇasyau᳚-dgrahaṇa॒tva mṛ॒cā [mṛ॒cā, ju॒ho॒ti॒ ya॒jñasyodya̭tyā] 13
jṷhoti ya॒jñasyodya̭tyā anu॒ṣṭup-chanda̭sā॒-muda̭yaccha॒dityā̭-hu॒stasmā̭danu॒ṣṭubhā̭ juhoti ya॒jñasyodya̭tyai॒ dvāda̭śa vāthsaba॒ndhānyuda̭yaccha॒-nnityā̭hu॒-stasmā᳚d- dvāda॒śabhi̭-rvāthsabandha॒vido̭ dīkṣayanti॒ sā vā e॒ṣarga̭nu॒ṣṭug-vāga̭nu॒ṣṭug-yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā dīkṣayati॒ viśvḙ de॒vasya̭ ne॒turityā̭ha sāvi॒tryḙtena॒ marto̭ vṛṇīta sa॒khya- [sa॒khyam, ityā̭ha] 14
-mityā̭ha pitṛdeva॒tyai̭tena॒ viśvḙ rā॒ya i̭ṣuddhya॒sītyā̭ha vaiśvade॒vyḙtena̭ dyu॒mnaṃ-vṛ~̭ṇīta pu॒ṣyasa॒ ityā̭ha pau॒ṣṇyḙtena॒ sā vā e॒ṣarkhsa̭rvadeva॒tyā̭ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dama॒ṣṭākṣa̭rāṇi॒ trīṇi॒ yāni॒ trīṇi॒ tānya॒ṣṭāvupa̭ yanti॒ yāni̭ ca॒tvāri॒ tānya॒ṣṭau yada॒ṣṭākṣa̭rā॒ tena̭ [tena̭, gā॒ya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒] 15
gāya॒trī yadekā̭daśākṣarā॒ tena̭ tri॒ṣṭugya-ddvāda̭śākṣarā॒ tena॒ jaga̭tī॒ sā vā e॒ṣarkhsarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ yade॒taya॒rcā dī॒kṣaya̭ti॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirdīkṣayati sa॒ptākṣa̭ra-mpratha॒ma-mpa॒dagṃ sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundha॒ eka̭smāda॒kṣarā॒danā᳚pta-mpratha॒ma-mpa॒da-ntasmā॒-dya-dvā॒co-'nā᳚pta॒-ntanma̭nu॒ṣyā̭ upa̭ jīvanti pū॒rṇayā̭ juhoti pū॒rṇa i̭va॒ hi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jāpa̭te॒rāptyai॒ nyṷ̄nayā juhoti॒ nyṷ̄nā॒ddhi pra॒jāpa̭tiḥ pra॒jā asṛ̭jata pra॒jānā॒gṃ॒ sṛṣṭyai᳚ || 16 ||
(a॒gnaye॒ - tā - vṛ̭dhātvṛ॒ - cā - sa॒khyaṃ - tena̭ - juhoti॒ - pañca̭daśa ca) (a. 2)
ṛ॒-khsā॒me vai de॒vebhyo̭ ya॒jñāyā-'ti̭ṣṭhamāne॒ kṛṣṇo̭ rū॒pa-ṅkṛ॒tvā- 'pa॒kramyā̭tiṣṭhatā॒-ntḙ-'manyanta॒ yaṃ-vā~ i॒me ṷpāva॒rthsyata॒-ssa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ te upā̭mantrayanta॒ te a̭horā॒trayo᳚-rmahi॒māna̭-mapani॒dhāya̭ de॒vānu॒pāva̭rtetāme॒ṣa vā ṛ॒co varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa sāmno॒ ya-tkṛ॒ṣṇamṛ̭khsā॒mayo॒-śśilpe᳚ stha॒ ityā̭harkhsā॒me e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣa [e॒vā-'va̭ rundha e॒ṣaḥ, vā ahno॒] 17
vā ahno॒ varṇo॒ yacchu॒kla-ṅkṛ̭ṣṇāji॒nasyai॒ṣa rātri̭yā॒ ya-tkṛ॒ṣṇaṃ-ya~de॒vaina̭yo॒statra॒ nya̭kta॒-ntade॒vāva̭ rundhe kṛṣṇāji॒nena̭ dīkṣayati॒ brahma̭ṇo॒ vā e॒ta-drū॒paṃ-ya~-tkṛ̭ṣṇāji॒na-mbrahma̭ṇai॒vaina̭-ndīkṣayatī॒mā-ndhiya॒gṃ॒ śikṣa̭māṇasya de॒vetyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dgarbho॒ vā e॒ṣa ya-ddī᳚kṣi॒ta ulbaṃ॒-vā~saḥ॒ prorṇṷte॒ tasmā॒- [tasmā᳚t, garbhāḥ॒ prāvṛ̭tā] 18
-dgarbhāḥ॒ prāvṛ̭tā jāyante॒ na pu॒rā soma̭sya kra॒yādapo᳚rṇvīta॒ ya-tpu॒rā soma̭sya kra॒yāda̭porṇvī॒ta garbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyuḥ krī॒te some-'po᳚rṇute॒ jāya̭ta e॒va tadatho॒ yathā॒ vasī̭yāgṃ sa-mpratyaporṇu॒te tā॒dṛge॒va tadaṅgi̭rasa-ssuva॒rgaṃ-lo~॒kaṃ-ya~nta॒ ūrjaṃ॒-vya~̭bhajanta॒ tato॒ yada॒tyaśi̭ṣyata॒ te śa॒rā a̭bhava॒nnūrgvai śa॒rā yaccha̭ra॒mayī॒ [yaccha̭ra॒mayī᳚, mekha̭lā॒] 19
mekha̭lā॒ bhava॒tyūrja̭me॒vāva̭ rundhe maddhya॒ta-ssanna̭hyati maddhya॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚nmaddhya॒ta ū॒rjā bhṷñjata ū॒rdhvaṃ-vai~ purṷṣasya॒ nābhyai॒ meddhya̭-mavā॒cīna̭-mame॒ddhyaṃ-ya~nma̭ddhya॒ta-ssa॒naṃhya̭ti॒ meddhya̭-ñcai॒vāsyā̭me॒ddhya-ñca॒ vyāva̭rtaya॒tīndro̭ vṛ॒trāya॒ vajra॒-mprāha̭ra॒-thsa tre॒dhā vya̭bhava॒-thsphyastṛtī̭ya॒gṃ॒ ratha॒stṛtī̭yaṃ॒-yū~pa॒stṛtī̭yaṃ॒- [-yūpa॒stṛtī̭ya॒m, ye᳚-'nta-śśa॒rā] 20
-~ye᳚-'nta-śśa॒rā aśī᳚ryanta॒ te śa॒rā a̭bhava॒-ntaccha॒rāṇāgṃ̭ śara॒tvaṃ-va~jro॒ vai śa॒rāḥ, kṣu-tkhalu॒ vai ma̭nu॒ṣya̭sya॒ bhrātṛ̭vyo॒ yaccha̭ra॒mayī॒ mekha̭lā॒ bhava̭ti॒ vajrḙṇai॒va sā॒kṣā-tkṣudha॒-mbhrātṛ̭vya-mmaddhya॒to-'pa̭ hate tri॒vṛ-dbha̭vati tri॒vṛdvai prā॒ṇastri॒vṛta̭me॒va prā॒ṇa-mma̭ddhya॒to yaja̭māne dadhāti pṛ॒thvī bha̭vati॒ rajjṷ̄nāṃ॒-vyā~vṛ̭tyai॒ mekha̭layā॒ yaja̭māna-ndīkṣayati॒ yoktrḙṇa॒ patnī᳚-mmithuna॒tvāya̭ [ ] 21
ya॒jño dakṣi̭ṇāma॒bhya̭ddhyāya॒-ttāgṃ sama̭bhava॒-ttadindro̭-'cāya॒-thso̭-'manyata॒ yo vā i॒to ja̭ni॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tā-mprāvi̭śa॒-ttasyā॒ indra̭ e॒vājā̭yata॒ so̭-'manyata॒ yo vai madi॒to 'pa̭ro jani॒ṣyate॒ sa i॒da-mbha̭viṣya॒tīti॒ tasyā̭ anu॒mṛśya॒ yoni॒mā-'cchi̭na॒-thsā sū॒tava̭śā-'bhava॒-tta-thsū॒tava̭śāyai॒ janma॒ [janma̭, tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒] 22
tāgṃ haste॒ nya̭veṣṭayata॒ tā-mmṛ॒geṣu॒ nya̭dadhā॒-thsā kṛ̭ṣṇaviṣā॒ṇā- 'bha̭va॒dindra̭sya॒ yoni̭rasi॒ mā mā̭ higṃsī॒riti̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mpra ya̭cchati॒ sayo̭nime॒va ya॒jña-ṅka̭roti॒ sayo̭ni॒-ndakṣi̭ṇā॒gṃ॒ sayo̭ni॒mindragṃ̭ sayoni॒tvāya̭ kṛ॒ṣyai tvā̭ susa॒syāyā॒ ityā̭ha॒ tasmā̭dakṛṣṭapa॒cyā oṣa̭dhayaḥ pacyante supippa॒lābhya॒-stvauṣa̭dhībhya॒ ityā̭ha॒ tasmā॒doṣa̭dhayaḥ॒ phala̭-ṅgṛhṇanti॒ yaddhastḙna [yaddhastḙna, ka॒ṇḍū॒yeta̭] 23
kaṇḍū॒yeta̭ pāmana॒-mbhāvṷkāḥ pra॒jā-ssyu॒rya-thsmayḙta nagna॒-mbhāvṷkāḥ kṛṣṇaviṣā॒ṇayā̭ kaṇḍūyate-'pi॒gṛhya̭ smayate pra॒jānā᳚-ṅgopī॒thāya॒ na pu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇāmava̭ cṛte॒dya-tpu॒rā dakṣi̭ṇābhyo॒ netoḥ᳚ kṛṣṇaviṣā॒ṇā-ma̭vacṛ॒te-dyoniḥ̭ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā syānnī॒tāsu॒ dakṣi̭ṇāsu॒ cātvā̭le kṛṣṇaviṣā॒ṇā-mprāsya̭ti॒ yoni॒rvai ya॒jñasya॒ cātvā̭laṃ॒-yo~niḥ̭ kṛṣṇaviṣā॒ṇā yonā̭ve॒va yoni̭-ndadhāti ya॒jñasya̭ sayoni॒tvāya̭ || 24 ||
(ru॒ndha॒ e॒ṣa - tasmā᳚ - cchara॒mayī॒ - yūpa॒stṛtī̭yaṃ - mithuna॒tvāya॒ - janma॒ - hastḙnā॒ - 'ṣṭāca̭tvārigṃśacca) (a. 3)
vāgvai de॒vebhyo 'pā᳚krāma-dya॒jñāyāti̭ṣṭhamānā॒ sā vana॒spatī॒-nprāvi̭śa॒-thsaiṣā vāgvana॒spati̭ṣu vadati॒ yā dṷndu॒bhau yā tūṇa̭ve॒ yā vīṇā̭yāṃ॒-ya~-ddī᳚kṣitada॒ṇḍa-mpra॒yaccha̭ti॒ vāca̭me॒vāva̭ rundha॒ audṷbaṃro bhava॒tyūrgvā ṷdu॒baṃra॒ ūrja̭me॒vāva̭ rundhe॒ mukhḙna॒ sammi̭to bhavati mukha॒ta e॒vāsmā॒ ūrja̭-ndadhāti॒ tasmā᳚-nmukha॒ta ū॒rjā bhṷñjate [ ] 25
krī॒te somḙ maitrāvaru॒ṇāya̭ da॒ṇḍa-mpra ya̭cchati maitrāvaru॒ṇo hi pu॒rastā̭-dṛ॒tvigbhyo॒ vācaṃ̭-vi~॒bhaja̭ti॒ tāmṛ॒tvijo॒ yaja̭māne॒ prati̭ ṣṭhāpayanti॒ svāhā̭ ya॒jña-mmana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi purṷṣo ya॒jñama̭bhi॒gaccha̭ti॒ svāhā॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒ -mityā̭ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vyorhi ya॒jña-ssvāho॒rora॒-ntari̭kṣā॒ -dityā̭hā॒ntari̭kṣe॒ hi ya॒jña-ssvāhā̭ ya॒jñaṃ-vā~tā॒dā ra̭bha॒ ityā̭hā॒-'yaṃ- [ityā̭hā॒-'yam, vāva yaḥ pava̭te॒] 26
-~vāva yaḥ pava̭te॒ sa ya॒jñastame॒va sā॒kṣādā ra̭bhate mu॒ṣṭī ka̭roti॒ vācaṃ̭-ya~cchati ya॒jñasya॒ dhṛtyā॒ adī᳚kṣiṣṭā॒ya-mbrā᳚hma॒ṇa iti॒ trirṷpā॒g॒śvā̭ha de॒vebhya̭ e॒vaina॒-mprā-''ha॒ triru॒ccairu॒bhaye᳚bhya e॒vaina̭-ndevamanu॒ṣyebhyaḥ॒ prā-''ha॒ na pu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭je॒-dyatpu॒rā nakṣa̭trebhyo॒ vācaṃ̭-vi~sṛ॒je-dya॒jñaṃ-vi~cchi̭ndyā॒- [-~vicchi̭ndyāt, udi̭teṣu॒] 27
-dudi̭teṣu॒ nakṣa̭treṣu vra॒ta-ṅkṛ̭ṇu॒teti॒ vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati ya॒jñavra̭to॒ vai dī᳚kṣi॒to ya॒jñame॒vābhi vācaṃ॒-vi~ sṛ̭jati॒ yadi̭ visṛ॒je-dvai᳚ṣṇa॒vīmṛca॒manṷ brūyā-dya॒jño vai viṣṇṷrya॒jñenai॒va ya॒jñagṃ sa-nta̭noti॒ daivī॒-ndhiya̭-mmanāmaha॒ ityā̭ha ya॒jñame॒va tanmra̭dayati supā॒rā no̭ asa॒dvaśa॒ ityā̭ha॒ vyṷṣṭime॒vāva̭ rundhe [rundhe, bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti] 28
brahmavā॒dino̭ vadanti hota॒vya̭-ndīkṣi॒tasya̭ gṛ॒hā(3) i na ho̭ta॒vyā(3)miti̭ ha॒virvai dī᳚kṣi॒to yajjṷhu॒yā-dyaja̭mānasyāva॒dāya̭ juhuyā॒-dyanna jṷhu॒yā-dya̭jñapa॒rura॒ntari̭yā॒dye de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒ ityā̭ha prā॒ṇā vai de॒vā mano̭jātā mano॒yuja॒steṣve॒va pa॒rokṣa̭-ñjuhoti॒ tanneva̭ hu॒ta-nnevāhṷtagg sva॒pantaṃ॒-vai~ dī᳚kṣi॒tagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantya॒gniḥ - [jighāgṃsantya॒gniḥ, khalu॒ vai] 29
khalu॒ vai ra̭kṣo॒hā-'gne॒ tvagṃ su jā̭gṛhi va॒yagṃ su ma̭ndiṣīma॒hītyā̭hā॒gni-me॒vādhi॒pā-ṅkṛ॒tvā sva̭piti॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā avra॒tyami̭va॒ vā e॒ṣa ka̭roti॒ yo dī᳚kṣi॒ta-ssvapi̭ti॒ tvama̭gne vrata॒pā a॒sītyā̭hā॒gnirvai de॒vānāṃ᳚-vra~॒tapa̭ti॒-ssa e॒vainaṃ̭-vra~॒tamā la̭bhaṃya~ti de॒va ā martye॒ṣvetyā̭ha de॒vo [de॒vaḥ, hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒] 30
hyḙṣa sa-nmartyḙṣu॒ tvaṃ-ya~॒jñeṣvīḍya॒ ityā̭hai॒tagṃ hi ya॒jñeṣvīḍa॒te-'pa॒ vai dī᳚kṣi॒tā-thsṷṣu॒puṣa̭ indri॒ya-nde॒vatāḥ᳚ krāmanti॒ viśvḙ de॒vā a॒bhi māmā-'va̭vṛtra॒-nnityā̭-hendri॒yeṇai॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssa-nna̭yati॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-dyāva̭ta e॒va pa॒śūna॒bhi dīkṣḙta॒ tāva̭nto-'sya pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭- [pa॒śavaḥ̭ syū॒ rāsveya̭t, so॒mā-'' bhūyo̭] 31
-thso॒mā-'' bhūyo̭ bha॒retyā॒hā-pa̭rimitāne॒va pa॒śūnava̭ rundhe ca॒ndrama̭si॒ mama॒ bhogā̭ya bha॒vetyā̭ha yathādeva॒tame॒vaināḥ॒ prati̭ gṛhṇāti vā॒yave᳚ tvā॒ varṷṇāya॒ tveti॒ yade॒vame॒tā nānṷdi॒śedaya̭thādevata॒-ndakṣi̭ṇā gamaye॒dā de॒vatā᳚bhyo vṛścyeta॒ yade॒vame॒tā a̭nudi॒śati̭ yathādeva॒tame॒va dakṣi̭ṇā gamayati॒ na de॒vatā᳚bhya॒ ā [na de॒vatā᳚bhya॒ ā, vṛ॒ścya॒te॒ devī̭rāpo] 32
vṛ̭ścyate॒ devī̭rāpo apā-nnapā॒dityā̭ha॒ yadvo॒ meddhyaṃ̭-ya~॒jñiya॒gṃ॒ sadḙva॒-ntadvo॒ mā-'va̭ kramiṣa॒miti॒ vāvaitadā॒hācchi̭nna॒-ntantṷ-mpṛthi॒vyā anṷ geṣa॒mityā̭ha॒ setṷme॒va kṛ॒tvā-'tyḙti || 33 ||
(bhu॒ñja॒te॒ - 'yaṃ - chi̭ndyā-d- rundhe॒ - 'gni - rā̭ha de॒va - iya̭-d- de॒vatā᳚bhya॒ ā - traya̭strigṃśacca) (a. 4)
de॒vā vai dḙva॒yaja̭na-maddhyava॒sāya॒ diśo॒ na prājā̭na॒-nte᳚(1॒)-'nyo᳚-'nyamupā̭dhāva॒-ntvayā॒ pra jā̭nāma॒ tvayeti॒ te-'di̭tyā॒gṃ॒ sama̭ddhrayanta॒ tvayā॒ pra jā̭nā॒meti॒ sā-'bra̭vī॒-dvaraṃ̭-vṛ~ṇai॒ matprā̭yaṇā e॒va vo̭ ya॒jñā madṷdayanā asa॒nniti॒ tasmā̭dādi॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīyaḥ॒ pañca̭ de॒vatā̭ yajati॒ pañca॒ diśo̭ di॒śā-mprajñā᳚tyā॒ [di॒śā-mprajñā᳚tyai, atho॒ pañcā᳚kṣarā] 34
atho॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pathyāg̭ sva॒stima̭yaja॒-nprācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mprājā̭nanna॒gninā̭ dakṣi॒ṇā somḙna pra॒tīcīgṃ̭ savi॒trodī̭cī॒-madi̭tyo॒rdhvā-mpathyāg̭ sva॒stiṃ ~ya̭jati॒ prācī̭me॒va tayā॒ diśa॒-mpra jā̭nāti॒ pathyāg̭ sva॒stimi॒ṣṭvā-'gnīṣomaṷ yajati॒ cakṣṷṣī॒ vā e॒te ya॒jñasya॒ yada॒gnīṣomau॒ tābhyā̭me॒vānṷ paśya- [paśyati, a॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā] 35
-tya॒gnīṣomā̭-vi॒ṣṭvā sa̭vi॒tāraṃ̭-ya~jati savi॒tṛpra̭sūta e॒vānṷ paśyati savi॒tāra̭mi॒ṣṭvā-'di̭tiṃ-ya~jatī॒yaṃ-vā~ adi̭tira॒syāme॒va pra̭ti॒ṣṭhāyānṷ paśya॒tyadi̭timi॒ṣṭvā mā̭ru॒tīmṛca॒manvā̭ha ma॒ruto॒ vai de॒vānāṃ॒-vi~śo̭ devavi॒śa-ṅkhalu॒ vai kalpa̭māna-mmanuṣyavi॒śamanṷ kalpate॒ ya-nmā̭ru॒tīmṛca̭ma॒nvāha̭ vi॒śā-ṅkḷptyai᳚ brahmavā॒dino̭ vadanti prayā॒java̭dananūyā॒ja-mprā̭ya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-manūyā॒java̭- [-manūyā॒java̭t, a॒pra॒yā॒ja-mṷdaya॒nīya॒] 36
-daprayā॒ja-mṷdaya॒nīya॒-mitī॒me vai pra̭yā॒jā a॒mī a̭nūyā॒jā-ssaiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒sta-ttathā॒ na kā॒rya̭mā॒tmā vai pra̭yā॒jāḥ pra॒jā-'nṷ̄yā॒jā ya-tpra̭yā॒jā-na̭ntari॒yādā॒tmāna̭ma॒-ntari̭yā॒-dyada̭nūyā॒jā-na̭ntari॒yā-tpra॒jāma॒ntari̭yā॒dyataḥ॒ khalu॒ vai ya॒jñasya॒ vita̭tasya॒ na kri॒yate॒ tadanṷ ya॒jñaḥ parā̭ bhavati ya॒jña-mpa̭rā॒bhava̭ntaṃ॒-ya~ja̭mā॒no-'nu॒ [-~yaja̭mā॒no-'nṷ, parā̭ bhavati] 37
parā̭ bhavati prayā॒java̭de॒vā-nṷ̄yā॒java̭-tprāya॒ṇīya̭-ṅkā॒rya̭-mprayā॒java̭danūyā॒java̭-dudaya॒nīya॒-nnā-''tmāna̭manta॒reti॒ na pra॒jā-nna ya॒jñaḥ pa̭rā॒bhava̭ti॒ na yaja̭mānaḥ prāya॒ṇīya̭sya niṣkā॒sa ṷdaya॒nīya̭ma॒bhi nirva̭pati॒ saiva sā ya॒jñasya॒ santa̭ti॒ryāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya yā॒jyā̭ ya-ttā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ ku॒ryā-tparāṃ̭a॒muṃ-lo~॒kamā ro̭he-tpra॒māyṷka-ssyā॒dyāḥ prā̭ya॒ṇīya̭sya puro-'nuvā॒kyā᳚stā ṷdaya॒nīya̭sya yā॒jyāḥ᳚ karotya॒sminne॒va lo॒ke prati̭ tiṣṭhati || 38 ||
(prajñā᳚tyai - paśyatya - nūyā॒java॒ - dyaja̭mā॒no-'nṷ - puronuvā॒kyā᳚stā - a॒ṣṭau ca̭) (a. 5)
ka॒drūśca॒ vai sṷpa॒rṇī cā᳚-''tmarū॒payo̭raspardhetā॒gṃ॒ sā ka॒drū-ssṷpa॒rṇīma̭jaya॒-thsā-'bra̭vī-ttṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣvetī॒yaṃ-vai~ ka॒drūra॒sau sṷpa॒rṇī chandāgṃ̭si sauparṇe॒yā-ssābra̭vīda॒smai vai pi॒taraṷ pu॒trā-nbi̭bhṛta-stṛ॒tīya̭syāmi॒to di॒vi soma॒stamā ha̭ra॒ tenā॒-''tmāna॒-nniṣkrī̭ṇī॒ṣve- [niṣkrī̭ṇī॒ṣva, iti̭ mā] 39
-ti̭ mā ka॒drūra̭voca॒diti॒ jaga॒tyuda̭pata॒-ccatṷrdaśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā pa॒śubhi̭śca dī॒kṣayā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā॒jjaga̭tī॒ chanda̭sā-mpaśa॒vya̭tamā॒ tasmā᳚-tpaśu॒manta̭-ndī॒kṣopa̭ namati tri॒ṣṭuguda̭pata॒-ttrayo̭daśākṣarā sa॒tī sā 'prā᳚pya॒ nya̭vartata॒ tasyai॒ dve a॒kṣarḙ amīyetā॒gṃ॒ sā dakṣi̭ṇābhiśca॒ [dakṣi̭ṇābhiśca, tapa̭sā॒] 40
tapa̭sā॒ cā-'ga̭ccha॒-ttasmā᳚-ttri॒ṣṭubho̭ lo॒ke māddhya̭ndine॒ sava̭ne॒ dakṣi̭ṇā nīyanta e॒ta-tkhalu॒ vāva tapa॒ ityā̭hu॒rya-ssva-ndadā॒tīti̭ gāya॒tryuda̭pata॒ccatṷrakṣarā sa॒tya̭jayā॒ jyoti̭ṣā॒ tama̭syā a॒jā-'bhya̭rundha॒ tada॒jāyā̭ aja॒tvagṃ sā soma॒-ñcā-''ha̭racca॒tvāri̭ cā॒kṣarā̭ṇi॒ sā-'ṣṭākṣa̭rā॒ sama̭padyata brahmavā॒dino̭ vadanti॒ [brahmavā॒dino̭ vadanti, kasmā᳚-thsa॒tyā-] 41
kasmā᳚-thsa॒tyā-dgā̭ya॒trī kani̭ṣṭhā॒ chanda̭sāgṃ sa॒tī ya̭jñamu॒kha-mparī̭yā॒yeti॒ yade॒vāda-ssoma॒mā-'ha̭ra॒-ttasmā᳚-dyajñamu॒kha-mparyai॒-ttasmā᳚-tteja॒svinī̭tamā pa॒dbhyā-ndve sava̭ne sa॒magṛ̭hṇā॒-nmukhe॒naikaṃ॒-ya~nmukhḙna sa॒magṛ̭hṇā॒-ttada̭dhaya॒-ttasmā॒-ddve sava̭ne śu॒kra̭vatī prātassava॒na-ñca॒ māddhya̭ndina-ñca॒ tasmā᳚-ttṛtīya sava॒na ṛ̭jī॒ṣama॒bhi ṣṷṇvanti dhī॒tami̭va॒ hi manya̭nta [hi manya̭nte, ā॒śira॒mava̭ nayati] 42
ā॒śira॒mava̭ nayati saśukra॒tvāyātho॒ sa-mbha̭ratye॒vaina॒-ttagṃ soma̭-māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭saḥ॒ parya̭muṣṇā॒-thsa ti॒sro rātrīḥ॒ pari̭muṣito-'vasa॒-ttasmā᳚-tti॒sro rātrīḥ᳚ krī॒ta-ssomo̭ vasati॒ te de॒vā a̭bruva॒n-thstrīkā̭mā॒ vai ga̭ndha॒rvā sstri॒yā niṣkrī̭ṇā॒meti॒ te vāca॒gg॒ striya॒meka̭hāyanī-ṅkṛ॒tvā tayā॒ nira̭krīṇa॒n-thsā ro॒hi-drū॒pa-ṅkṛ॒tvā ga̭ndha॒rvebhyo̭- [ga̭ndha॒rvebhyaḥ̭, a॒pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒] 43
-'pa॒kramyā̭tiṣṭha॒-tta-dro॒hito॒ janma॒ te de॒vā a̭bruva॒nnapa̭ yu॒ṣmadakra̭mī॒-nnāsmānu॒-pāva̭rtate॒ vi hva̭yāmahā॒ iti॒ brahma̭ gandha॒rvā ava̭da॒nnagā̭ya-nde॒vā-ssā de॒vā-ngāya̭ta u॒pāva̭rtata॒ tasmā॒-dgāya̭nta॒gg॒ striyaḥ̭ kāmayante॒ kāmṷkā ena॒gg॒ striyo̭ bhavanti॒ ya e॒vaṃ-ve~dātho॒ ya e॒vaṃ-vi~॒dvānapi॒ janyḙṣu॒ bhava̭ti॒ tebhya̭ e॒va da̭datyu॒ta ya-dba॒huta̭yā॒ [ya-dba॒huta̭yāḥ, bhava॒ntyeka̭hāyanyā] 44
bhava॒ntyeka̭hāyanyā krīṇāti vā॒caivaina॒gṃ॒ sarva̭yā krīṇāti॒ tasmā॒deka̭hāyanā manu॒ṣyā̭ vācaṃ̭-va~da॒ntyakṷ̄ṭa॒yā 'ka̭rṇa॒yā-' kā̭ṇa॒yāślo̭ṇa॒yā 'sa̭ptaśaphayā krīṇāti॒ sarva̭yai॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ yacchve॒tayā᳚ krīṇī॒yā-ddu॒ścarmā॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-tkṛ॒ṣṇayā̭-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒dya-ddvi̭rū॒payā॒ vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyādaru॒ṇayā̭ piṅgā॒kṣyā krī̭ṇātye॒tadvai soma̭sya rū॒pagg svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā krīṇāti || 45 ||
(niṣkrī̭ṇīṣva॒ - dakṣi̭ṇābhiśca - vadanti॒ - manya̭nte-gandha॒rvebhyo̭-ba॒huta̭yāḥ-piṅgā॒kṣyā-daśa̭ ca ) (a. 6)
taddhira̭ṇyamabhava॒-ttasmā̭da॒dbhyo hira̭ṇya-mpunanti brahmavā॒dino̭ vadanti॒ kasmā᳚-thsa॒tyāda̭na॒sthikḙna pra॒jāḥ pra॒vīya̭nte 'stha॒nvatī᳚rjāyanta॒ iti॒ yaddhira̭ṇya-ṅghṛ॒tḙ-'va॒dhāya̭ ju॒hoti॒ tasmā̭dana॒sthikḙna pra॒jāḥ pra vī̭yante 'stha॒nvatī᳚rjāyanta e॒tadvā a॒gneḥ pri॒ya-ndhāma॒ ya-dghṛ॒ta-ntejo॒ hira̭ṇyami॒yantḙ śukra ta॒nūri॒daṃ-va~rca॒ ityā̭ha॒ satḙjasame॒vaina॒gṃ॒ sata̭nu- [sata̭num, ka॒ro॒tyatho॒] 46
-ṅkaro॒tyatho॒ sa-mbha̭ratye॒vainaṃ॒-ya~daba̭ddhama-vada॒ddhyā-dgarbhāḥ᳚ pra॒jānā᳚-mparā॒pātṷkā-ssyurba॒ddhamava̭ dadhāti॒ garbhā̭ṇā॒-ndhṛtyai̭ niṣṭa॒rkya̭-mbaddhnāti pra॒jānā᳚-mpra॒jana̭nāya॒ vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ jūra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ java̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti dhṛ॒tā mana॒setyā̭ha॒ mana̭sā॒ hi vāgdhṛ॒tā juṣṭā॒ viṣṇa̭va॒ ityā̭ha [ ] 47
ya॒jño vai viṣṇṷ rya॒jñāyai॒vainā॒-ñjuṣṭā᳚-ṅkaroti॒ tasyā᳚ste sa॒tyasa̭vasaḥ prasa॒va ityā̭ha savi॒tṛ-pra̭sūtāme॒va vāca॒mava̭ rundhe॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsantye॒ṣa khalu॒ vā ara̭kṣohataḥ॒ panthā॒ yo᳚-'gneśca॒ sūrya̭sya ca॒ sūrya̭sya॒ cakṣu॒rā-'rṷhama॒gnera॒kṣṇaḥ ka॒nīni̭kā॒mityā̭ha॒ ya e॒vāra̭kṣohataḥ॒ panthā॒stagṃ sa॒māro̭hati॒ [sa॒māro̭hati, vāgvā e॒ṣā] 48
vāgvā e॒ṣā ya-thso̭ma॒kraya̭ṇī॒ cida̭si ma॒nā-'sītyā̭ha॒ śāstye॒vainā̭me॒ta-ttasmā᳚cchi॒ṣṭāḥ pra॒jā jā̭yante॒ cida॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā ce॒taya̭te॒ ta-dvā॒cā vada̭ti ma॒nā-'sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā-'bhi॒gaccha̭ti॒ ta-tka॒roti॒ dhīra॒sītyā̭ha॒ yaddhi mana̭sā॒ dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā [ ] 49
vada̭ti॒ dakṣi̭ṇā॒-'sītyā̭ha॒ dakṣi̭ṇā॒ hyḙṣā ya॒jñiyā॒-'sītyā̭ha ya॒jñiyā̭me॒vainā᳚-ṅkaroti kṣa॒triyā॒sītyā̭ha kṣa॒triyā॒ hyḙṣā 'di̭tirasyubha॒yata̭śśī॒rṣṇītyā̭ha॒ yade॒vā-''di॒tyaḥ prā̭ya॒ṇīyo̭ ya॒jñānā̭mādi॒tya ṷdaya॒nīya॒-stasmā̭de॒vamā̭ha॒ yadaba̭ddhā॒ syādaya̭tā syā॒dya-tpa̭diba॒ddhā-'nu॒stara̭ṇī syā-tpra॒māyṷko॒ yaja̭māna-ssyā॒- [yaja̭māna-ssyāt, ya-tka̭rṇagṛhī॒tā] 50
-dya-tka̭rṇagṛhī॒tā vārtra̭ghnī syā॒-thsa vā॒-'nya-ñji̭nī॒yā-ttaṃ-vā~॒-'nyo ji̭nīyānmi॒trastvā̭ pa॒di ba̭ddhnā॒tvityā̭ha mi॒tro vai śi॒vo de॒vānā॒-ntenai॒vainā᳚-mpa॒di ba̭ddhnāti pū॒ṣā-'ddhva̭naḥ pā॒tvityā̭he॒yaṃ-vai~ pū॒ṣemāme॒vāsyā̭ adhi॒pāma̭ka॒-ssama̭ṣṭyā॒ indrā॒yā-ddhya̭kṣā॒yetyā॒hendra̭me॒vāsyā॒ addhya̭kṣa-ṅkaro॒- [addhya̭kṣa-ṅkaroti, anṷ tvā mā॒tā] 51
-tyanṷ tvā mā॒tā ma̭nyatā॒manṷ pi॒tetyā॒hā-nṷmatayai॒vaina̭yā krīṇāti॒ sā dḙvi de॒vamacche॒hītyā̭ha de॒vī hyḙṣā de॒va-ssoma॒ indrā̭ya॒ soma॒mityā॒hendrā̭ya॒ hi soma̭ āhri॒yate॒ yade॒ta-dyaju॒rna brū॒yā-tparā᳚cye॒va so̭ma॒kraya̭ṇīyā-dru॒drastvā-'' va̭rtaya॒tvityā̭ha ru॒dro vai krū॒ro [ru॒dro vai krū॒raḥ, de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭] 52
de॒vānā॒-ntame॒vāsyai̭ pa॒rastā᳚-ddadhā॒tyāvṛ̭ttyai krū॒rami̭va॒ vā e॒ta-tka̭roti॒ ya-dru॒drasya̭ kī॒rtaya̭ti mi॒trasya̭ pa॒thetyā̭ha॒ śāntyai̭ vā॒cā vā e॒ṣa vi krī̭ṇīte॒ ya-sso̭ma॒kraya̭ṇyā sva॒sti soma̭sakhā॒ puna॒rehi̭ sa॒ha ra॒yyetyā̭ha vā॒caiva vi॒krīya॒ puna̭rā॒tman vāca̭-ndha॒tte-'nṷpadāsukā-'sya॒ vāgbha̭vati॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ || 53 ||
(sata̭nuṃ॒ - ~viṣṇa̭va॒ ityā̭ha - sa॒māro̭hati॒ - dhyāya̭ti॒ ta-dvā॒cā - yaja̭māna-ssyāt - karoti - krū॒ro - veda̭) (a. 7)
ṣaṭ pa॒dānyanu॒ ni krā̭mati ṣaḍa॒haṃ-vā~nnāti̭ vadatyu॒ta saṃ̭va~thsa॒rasyāya̭ne॒ yāva̭tye॒va vāktāmava̭ rundhe sapta॒me pa॒de jṷhoti sa॒ptapa̭dā॒ śakva̭rī pa॒śava॒-śśakva̭rī pa॒śūne॒vāva̭ rundhe sa॒pta grā॒myāḥ pa॒śavaḥ̭ sa॒ptā-''ra॒ṇyā-ssa॒pta chandāg̭-syu॒bhaya॒syā-va̭ruddhyai॒ vasvya̭si ru॒drā-'sītyā̭ha rū॒pame॒vāsyā̭ e॒ta-nma̭hi॒mānaṃ॒- [e॒ta-nma̭hi॒māna᳚m, vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā] 54
-~vyāca̭ṣṭe॒ bṛha॒spati̭stvā su॒mne ra̭ṇva॒tvityā̭ha॒ brahma॒ vai de॒vānā॒-mbṛha॒spati॒-rbrahma̭ṇai॒vāsmai̭ pa॒śūnava̭ rundhe ru॒dro vasṷbhi॒rā ci̭ke॒tvityā॒hā-''vṛ̭ttyai pṛthi॒vyāstvā̭ mū॒rdhannā ji̭gharmi deva॒yaja̭na॒ ityā̭ha pṛthi॒vyā hyḙṣa mū॒rdhā ya-ddḙva॒yaja̭na॒miḍā̭yāḥ pa॒da ityā॒heḍā̭yai॒ hyḙta-tpa॒daṃ-ya~-thso̭ma॒kraya̭ṇyai ghṛ॒tava̭ti॒ svāhe- [svāhā᳚, ityā̭ha॒] 55
-tyā̭ha॒ yade॒vāsyai̭ pa॒dā-dghṛ॒tamapī᳚ḍyata॒ tasmā̭de॒vamā̭ha॒ yada̭ddhva॒ryura̭na॒gnāvāhṷti-ñjuhu॒yāda॒ndho᳚-'ddhva॒ryu-ssyā॒-drakṣāgṃ̭si ya॒jñagṃ ha̭nyu॒r॒hira̭ṇyamu॒pāsya̭ juhotyagni॒vatye॒va jṷhoti॒ nāndho᳚-'ddhva॒ryu rbhava̭ti॒ na ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si ghnanti॒ kāṇḍḙkāṇḍe॒ vai kri॒yamā̭ṇe ya॒jñagṃ rakṣāgṃ̭si jighāgṃsanti॒ pari̭likhita॒gṃ॒ rakṣaḥ॒ pari̭likhitā॒ arā̭taya॒ ityā̭ha॒ rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyā [rakṣa̭sā॒-mapa̭hatyai, i॒dama॒hagṃ] 56
i॒dama॒hagṃ rakṣa̭so grī॒vā api̭ kṛntāmi॒ yo᳚-'smā-ndveṣṭi॒ ya-ñca̭ va॒ya-ndvi॒ṣma ityā̭ha॒ dvau vāva purṷṣau॒ ya-ñcai॒va dveṣṭi॒ yaścai̭na॒-ndveṣṭi॒ tayo̭-re॒vā-'na̭ntarāya-ṅgrī॒vāḥ kṛ̭ntati pa॒śavo॒ vai so̭ma॒kraya̭ṇyai pa॒daṃ-yā~̭vattmū॒tagṃ saṃ-va~̭pati pa॒śūne॒vāva̭ rundhe॒-'sme rāya॒ iti॒ saṃ ~va̭patyā॒tmāna̭-me॒vāddhva॒ryuḥ -[-me॒vāddhva॒ryuḥ, pa॒śubhyo॒] 57
pa॒śubhyo॒ nāntarḙti॒ tve rāya॒ iti॒ yaja̭mānāya॒ pra ya̭cchati॒ yaja̭māna e॒va ra॒yi-nda̭dhāti॒ tote॒ rāya॒ iti॒ patni̭yā a॒rdho vā e॒ṣa ā॒tmano॒ ya-tpatnī॒ yathā̭ gṛ॒heṣṷ nidha॒tte tā॒dṛge॒va ta-ttvaṣṭī̭matī te sape॒yetyā̭ha॒ tvaṣṭā॒ vai pa̭śū॒nā-mmi̭thu॒nānāgṃ̭ rūpa॒kṛ-drū॒pame॒va pa॒śuṣṷ dadhātya॒smai vai lo॒kāya॒ gārha̭patya॒ ā dhī̭yate॒ 'muṣmā̭ āhava॒nīyo॒ ya-dgārha̭patya upa॒vapḙda॒smin ~lo॒ke pa̭śa॒mān-thsyā॒-dyadā̭hava॒nīye॒ 'muṣmi̭n ~lo॒ke pa̭śu॒mān-thsyā̭du॒bhayo॒rupa̭ vapatyu॒bhayo̭re॒vainaṃ̭-lo~॒kayoḥ᳚ paśu॒manta̭-ṅkaroti || 58 ||
(ma॒hi॒māna॒gg॒ - svāhā - 'pa̭hatyā - adhva॒ryu - dhī̭yate॒ - catṷrvigṃśatiśca) (a. 8)
bra॒hma॒vā॒dino̭ vadanti vi॒citya॒-ssomā(3) na vi॒cityā(3) iti॒ somo॒ vā oṣa̭dhīnā॒gṃ॒ rājā॒ tasmi॒n॒. yadāpa̭nna-ṅgrasi॒tame॒vāsya॒ ta-dya-dvi̭cinu॒yā-dyathā॒ ''syā᳚dgrasi॒ta-nni̭ṣkhi॒dati̭ tā॒dṛge॒va tadyanna vi̭cinu॒yā-dyathā॒ 'kṣannāpa̭nnaṃ-vi~॒dhāva̭ti tā॒dṛge॒va ta-tkṣodhṷko 'ddhva॒ryu-ssyā-tkṣodhṷko॒ yaja̭māna॒-ssoma̭vikrayi॒n-thsomagṃ̭ śodha॒yetye॒va brṷ̄yā॒-dyadīta̭raṃ॒- [brṷ̄yā॒-dyadīta̭ram, yadīta̭ra-] 59
-~yadīta̭ra-mu॒bhayḙnai॒va so̭mavikra॒yiṇa̭-marpayati॒ tasmā᳚-thsomavikra॒yī kṣodhṷko 'ru॒ṇo ha̭ smā॒-''haupa̭veśi-ssoma॒kraya̭ṇa e॒vāha-ntṛ̭tīya sava॒namava̭ rundha॒ iti̭ paśū॒nā-ñcarma̭-nmimīte pa॒śūne॒vāva̭ rundhe pa॒śavo॒ hi tṛ॒tīya॒gṃ॒ sava̭naṃ॒-ya~-ṅkā॒mayḙtāpa॒śu-ssyā॒-dityṛ̭kṣa॒ta-stasya̭ mimīta॒rkṣaṃ-vā~ a̭paśa॒vya-ma̭pa॒śure॒va bha̭vati॒ ya-ṅkā॒mayḙta paśu॒mān-thsyā॒ - [ ] 60
-diti̭ loma॒tastasya̭ mimītai॒tadvai pa̭śū॒nāgṃ rū॒pagṃ rū॒peṇai॒vā-'smai̭ pa॒śūnava̭ rundhe paśu॒māne॒va bha̭vatya॒pāmante᳚ krīṇāti॒ sara̭same॒vaina̭-ṅkrīṇātya॒-mātyo॒-'sītyā̭hā॒-'maivaina̭-ṅkurute śu॒kraste॒ graha॒ ityā̭ha śu॒kro hya̭sya॒ graho 'na॒sā-'ccha̭ yāti mahi॒māna̭-me॒vāsyāccha̭ yā॒tyana॒sā- [yā॒tyana॒sā, accha̭] 61
-'ccha̭ yāti॒ tasmā̭-danovā॒hyagṃ̭ sa॒me jīva̭naṃ॒-ya~tra॒ khalu॒ vā e॒tagṃ śī॒rṣṇā hara̭nti॒ tasmā᳚cchīrṣahā॒rya̭-ṅgi॒rau jīva̭nama॒bhi tya-nde॒vagṃ sa̭vi॒tāra॒mityati̭-cchandasa॒rcā mi̭mī॒te 'ti̭cchandā॒ vai sarvā̭ṇi॒ chandāgṃ̭si॒ sarvḙbhire॒vaina॒-ñchando̭bhirmimīte॒ varṣma॒ vā e॒ṣā chanda̭sāṃ॒-ya~dati̭cchandā॒ yadati̭cchandasa॒rcā mimī̭te॒ varṣmai॒vainagṃ̭ samā॒nānā᳚-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga̭- [-ṅkaro॒tyeka̭yaikayo॒-thsarga᳚m, mi॒mī॒te] 62
-mmimī॒te 'yā̭tayāmniyāyātayāmniyai॒vaina̭-mmimīte॒ tasmā॒nnānā̭vīryā a॒ṅgula̭ya॒-ssarvā᳚svaṅgu॒ṣṭhamupa॒ ni gṛ̭hṇāti॒ tasmā᳚-thsa॒māva̭dvīryo॒-'nyābhi̭-ra॒ṅguli̭bhi॒stasmā॒-thsarvā॒ anu॒ sa-ñca̭rati॒ ya-thsa॒ha sarvā̭bhi॒rmimī̭ta॒ saggśli̭ṣṭā a॒ṅgula̭yo jāyera॒-nneka̭yaikayo॒-thsarga̭-mmimīte॒ tasmā॒-dvibha̭ktā jāyante॒ pañca॒ kṛtvo॒ yajṷṣā mimīte॒ pañcā᳚kṣarā pa॒ṅktiḥ pāṅkto̭ ya॒jño ya॒jñame॒vāva̭ rundhe॒ pañca॒ kṛtva̭-stū॒ṣṇī- [kṛtva̭-stū॒ṣṇīm, daśa॒ sa-mpa̭dyante॒] 63
-ndaśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ ya-dyajṷṣā॒ mimī̭te bhū॒tame॒vāva̭ rundhe॒ ya-ttū॒ṣṇī-mbha̭vi॒ṣya-dya-dvai tāvā̭ne॒va soma॒-ssyā-dyāva̭nta॒-mmimī̭te॒ yaja̭mānasyai॒va syā॒nnāpi̭ sada॒syā̭nā-mpra॒jābhya॒stvetyupa॒ samṷ̄hati sada॒syā̭ne॒vānvā bha̭jati॒ vāsa॒sopa̭ nahyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ [ ] 64
vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vaina̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhayati pa॒śavo॒ vai somaḥ̭ prā॒ṇāya॒ tvetyupa̭ nahyati prā॒ṇame॒va pa॒śuṣṷ dadhāti vyā॒nāya॒ tvetyanṷ śṛnthati vyā॒name॒va pa॒śuṣṷ dadhāti॒ tasmā᳚-thsva॒panta̭-mprā॒ṇā na ja̭hati || 65 ||
(ita̭raṃ - paśu॒mān-thsyā᳚--dyā॒tyana̭so॒ - thsargaṃ̭ - tū॒ṣṇīgṃ - sa̭rvadeva॒tyaṃ̭-vai~ - traya̭strigṃśacca) (a. 9)
ya-tka॒layā̭ te śa॒phena̭ te krīṇā॒nīti॒ paṇe॒tāgo̭argha॒gṃ॒ soma̭-ṅku॒ryādago̭arghaṃ॒-ya~ja̭māna॒-mago̭arghamaddhva॒ryu-ṅgostu ma̭hi॒māna॒-nnāva̭ tire॒-dgavā̭ te krīṇā॒nītye॒va brṷ̄yā-dgoa॒rghame॒va soma̭-ṅka॒roti̭ goa॒rghaṃ-ya~ja̭māna-ṅgoa॒rghama̭ddhva॒ryu-nna gorma̭hi॒māna॒mava̭ tiratya॒jayā᳚ krīṇāti॒ sata̭pasame॒vaina̭-ṅkrīṇāti॒ hira̭ṇyena krīṇāti॒ saśṷkrame॒vai- [saśṷkrame॒va, e॒na॒-ṅkrī॒ṇā॒ti॒ dhe॒nvā krī̭ṇāti॒] 66
-na̭-ṅkrīṇāti dhe॒nvā krī̭ṇāti॒ sāśi̭rame॒vaina̭-ṅkrīṇātyṛṣa॒bheṇa̭ krīṇāti॒ sendra̭me॒vaina̭-ṅkrīṇātyana॒ḍuhā᳚ krīṇāti॒ vahni॒rvā a̭na॒ḍvān. vahni̭nai॒va vahni̭ ya॒jñasya̭ krīṇāti mithu॒nābhyā᳚-ṅkrīṇāti mithu॒nasyāva̭-ruddhyai॒ vāsa̭sā krīṇāti sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vā॒sa-ssarvā᳚bhya e॒vaina̭-nde॒vatā᳚bhyaḥ krīṇāti॒ daśa॒ sa-mpa̭dyante॒ daśā᳚kṣarā vi॒rāḍannaṃ̭-vi~॒rā-ḍvi॒rājai॒vānnādya॒mava̭ rundhe॒ [rundhe, tapa̭sa-sta॒nūra̭si] 67
tapa̭sa-sta॒nūra̭si pra॒jāpa̭te॒-rvarṇa॒ ityā̭ha pa॒śubhya̭ e॒va tada̭ddhva॒-ryurni hnṷta ā॒tmano-'nā᳚vraskāya॒ gaccha̭ti॒ śriya॒-mpra pa॒śūnā᳚pnoti॒ ya e॒vaṃ-ve~da̭ śu॒kra-ntḙ śu॒kreṇa̭ krīṇā॒mītyā̭ha yathā ya॒jure॒vaita-dde॒vā vai yena॒ hira̭ṇyena॒ soma॒makrī̭ṇa॒-ntada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā-'da̭data॒ ko hi teja̭sā vikre॒ṣyata॒ iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ [hira̭ṇyena, soma̭-] 68
soma̭-ṅkrīṇī॒yā-ttada̭bhī॒ṣahā॒ puna॒rā da̭dīta॒ teja̭ e॒vā-''tma-ndha̭tte॒-'sme jyotiḥ̭ somavikra॒yiṇi॒ tama॒ ityā̭ha॒ jyoti̭re॒va yaja̭māne dadhāti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇa̭marpayati॒ yadanṷpagrathya ha॒nyā-dda̭nda॒śūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā-ssyṷri॒dama॒hagṃ sa॒rpāṇā᳚-ndanda॒śūkā̭nā-ṅgrī॒vā upa̭ grathnā॒mītyā॒hā-da̭ndaśūkā॒stāgṃ samāgṃ̭ sa॒rpā bha̭vanti॒ tama̭sā somavikra॒yiṇaṃ̭-vi~ddhyati॒ svāna॒ [svāna̭, bhrājetyā̭hai॒te] 69
bhrājetyā̭hai॒te vā a॒muṣmi̭n ~lo॒ke soma̭marakṣa॒-ntebhyo-'dhi॒ soma॒mā-'ha̭ra॒n॒. yade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇā॒-nnānṷdi॒śedakrī̭to-'sya॒ somaḥ̭ syā॒nnāsyai॒tḙ 'muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣeyu॒ryade॒tebhyaḥ̭ soma॒kraya̭ṇānanudi॒śati̭ krī॒to᳚-'sya॒ somo̭ bhavatye॒te᳚-'syā॒muṣmi̭n ~lo॒ke somagṃ̭ rakṣanti || 70 ||
(saśṷkrame॒va - rṷndha॒ - iti॒ yena॒ hira̭ṇyena॒ - svāna॒ - catṷścatvārigṃśacca) (a. 10)
vā॒ru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho mi॒tro na॒ ehi॒ sumi̭tradhā॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ indra̭syo॒rumā vi̭śa॒ dakṣi̭ṇa॒mityā̭ha de॒vā vai yagṃ soma॒makrī̭ṇa-ntamindra̭syo॒rau dakṣi̭ṇa॒ ā 'sā̭dayanne॒ṣa khalu॒ vā e॒tarhīndro॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodāyṷṣā svā॒yuṣetyā̭ha de॒vatā̭ e॒vā-nvā॒rabhyo- [e॒vā-nvā॒rabhyot, ti॒ṣṭha॒tyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-] 71
-tti̭ṣṭhatyu॒-rva̭ntari̭kṣa॒-manvi॒hītyā̭hā-ntarikṣadeva॒tyo᳚(1॒) hyḙtarhi॒ somo-'di̭tyā॒-ssado॒-'syadi̭tyā॒-ssada॒ ā sī॒detyā̭ha yathāya॒jure॒vaita-dvi vā ḙname॒tada̭rdhayati॒ ya-dvā̭ru॒ṇagṃ santa̭-mmai॒tra-ṅka॒roti̭ vāru॒ṇyarcā-'' sā̭dayati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ sama̭rdhayati॒ vāsa̭sā pa॒ryāna̭hyati sarvadeva॒tyaṃ̭-vai~ vāsa॒-ssarvā̭bhire॒vai- [vāsa॒-ssarvā̭bhire॒va, e॒na॒-nde॒vatā̭bhi॒-] 72
-na̭-nde॒vatā̭bhi॒-ssama̭rdhaya॒tyatho॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyai॒ vanḙṣu॒ vya̭ntari̭kṣa-ntatā॒netyā̭ha॒ vanḙṣu॒ hi vya̭ntari̭kṣa-nta॒tāna॒ vāja॒marva॒thsvityā̭ha॒ vāja॒gg॒ hyarva̭thsu॒ payo̭ aghni॒yāsvityā̭ha॒ payo॒ hya̭ghni॒yāsṷ hṛ॒thsu kratu॒mityā̭ha hṛ॒thsu hi kratuṃ॒-va~rṷṇo vi॒kṣva̭gnimityā̭ha॒ varṷṇo॒ hi vi॒kṣva̭gni-ndi॒vi sūrya॒- [sūrya᳚m, ityā̭ha di॒vi hi] 73
-mityā̭ha di॒vi hi sūrya॒gṃ॒ soma॒madrā॒vityā̭ha॒ grāvā̭ṇo॒ vā adra̭ya॒steṣu॒ vā e॒ṣa soma̭-ndadhāti॒ yo yaja̭te॒ tasmā̭de॒vamā॒hodu॒ tya-ñjā॒tavḙdasa॒miti̭ sau॒ryarcā kṛ̭ṣṇāji॒na-mpra॒tyāna̭hyati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ usrā॒veta̭-ndhūrṣāhā॒vityā̭ha yathāya॒jure॒vaita-tpra cya̭vasva bhuvaspata॒ ityā̭ha bhū॒tānā॒g॒ hyḙ [bhū॒tānā॒gṃ॒ hi, e॒ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi] 74
-ṣa pati॒-rviśvā᳚nya॒bhi dhāmā॒nītyā̭ha॒ viśvā̭ni॒ hye᳚(1॒) ṣo̭-'bhi dhāmā̭ni pra॒cyava̭te॒ mā tvā̭ paripa॒rī vi̭da॒dityā̭ha॒ yade॒vāda-ssoma̭māhri॒yamā̭ṇa-ṅgandha॒rvo vi॒śvāva̭suḥ pa॒ryamṷṣṇā॒-ttasmā̭-de॒vamā॒hāpa̭rimoṣāya॒ yaja̭mānasya sva॒styaya̭nya॒sītyā̭ha॒ yaja̭mānasyai॒vaiṣa ya॒jñasyā᳚nvāra॒bhoṃ 'na̭vacchittyai॒ varṷṇo॒ vā e॒ṣa yaja̭mānama॒bhyaiti॒ ya- [yat, krī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭] 75
-tkrī॒ta-ssoma॒ upa̭naddho॒ namo̭ mi॒trasya॒ varṷṇasya॒ cakṣa̭sa॒ ityā̭ha॒ śāntyā॒ ā somaṃ॒-va~ha̭ntya॒gninā॒ prati̭ tiṣṭhate॒ tau sa॒bhaṃva~̭ntau॒ yaja̭mānama॒bhi sa-mbha̭vataḥ pu॒rā khalu॒ vāvaiṣa medhā̭yā॒-''tmāna̭mā॒rabhya̭ carati॒ yo dī᳚kṣi॒to yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta ātmani॒ṣkraya̭ṇa e॒vāsya॒ sa tasmā॒-ttasya॒ nā-''śya̭-mpuruṣani॒ṣkraya̭ṇa iva॒ hyatho॒ khalvā̭hu ra॒gnīṣomā᳚bhyāṃ॒-vā~ indro̭ vṛ॒trama̭ha॒nniti॒ yada̭gnīṣo॒mīya̭-mpa॒śumā॒labha̭ta॒ vārtra̭ghna e॒vāsya॒ sa tasmā᳚-dvā॒śyaṃ̭-vā~ru॒ṇyarcā pari̭ carati॒ svayai॒vaina̭-nde॒vata̭yā॒ pari̭ carati || 76 ||
(a॒nvā॒rabhyoth - sarvā̭bhire॒va - sūryaṃ̭ - bhū॒tānā॒g॒ hyḙ - ti॒ ya - dā̭huḥ - sa॒ptavigṃ̭śatiśca) (a. 11)
(prā॒cīna̭vagṃśaṃ॒ -~yāva̭nta - ṛkhsā॒me - vāgvai de॒vebhyo̭ - de॒vā vai dḙva॒yaja̭naṃ - ka॒drūśca॒ - taddhira̭ṇya॒gṃ॒ - ṣaṭ pa॒dāni̭ - brahmavā॒dino̭ vi॒cityo॒ - ya-tka॒layā̭ te - vāru॒ṇo vai krī॒ta-ssoma॒ - ekā̭daśa)
(prā॒cīna̭vagṃśa॒gg॒ - svāhetyā̭ha॒ - ye᳚-'nta-śśa॒rā - hyḙṣa saṃ - tapa̭sā ca॒ - yatka̭rṇagṛhī॒ - teti̭ loma॒to - vā̭ru॒ṇaḥ - ṣaṭ-thsa̭ptatiḥ )
(prā॒cīna̭vagṃ śa॒, mpari̭ carati)
|| hariḥ̭ om ||
|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyāṃ ṣaṣṭhakāṇḍe prathamaḥ praśna-ssamāptaḥ ||
🕉️ This is the original Sanskrit rendered in Malayalam script.
Pronunciation is identical to the Sanskrit Devanagari version.