3.4 - Vi Va Etasya Yajnah - Krishna Yajurveda Taittiriya Samhita Pathah — Malayalam Script

കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്തൃതീയകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്നഃ - ഇഷ്ടിഹോമാഭിധാനം

ഓ-ന്നമഃ പരമാത്മനേ, ശ്രീ മഹാഗണപതയേ നമഃ,

ശ്രീ ഗുരുഭ്യോ നമഃ । ഹ॒രിഃ॒ ഓമ് ॥

വി വാ ഏ॒തസ്യ॑ യ॒ജ്ഞ ഋ॑ദ്ധ്യതേ॒ യസ്യ॑ ഹ॒വിര॑തി॒രിച്യ॑തേ॒ സൂര്യോ॑ ദേ॒വോ ദി॑വി॒ഷദ്ഭ്യ॒ ഇത്യാ॑ഹ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑നാ ചൈ॒വാസ്യ॑ പ്ര॒ജാപ॑തിനാ ച യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വ്യൃ॑ദ്ധ॒മപി॑ വപതി॒ രക്ഷാഗ്ം॑സി॒ വാ ഏ॒ത-ത്പ॒ശുഗ്ം സ॑ചന്തേ॒ യദേ॑കദേവ॒ത്യ॑ ആല॑ബ്ധോ॒ ഭൂയാ॒-ന്ഭവ॑തി॒ യസ്യാ᳚സ്തേ॒ ഹരി॑തോ॒ ഗര്ഭ॒ ഇത്യാ॑ഹ ദേവ॒ത്രൈവൈനാ᳚-ങ്ഗമയതി॒ രക്ഷ॑സാ॒മപ॑ഹത്യാ॒ ആ വ॑ര്തന വര്ത॒യേത്യാ॑ഹ॒ [വര്ത॒യേത്യാ॑ഹ, ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॒-മാ] 1

ബ്രഹ്മ॑ണൈ॒വൈന॒-മാ വ॑ര്തയതി॒ വി തേ॑ ഭിനദ്മി തക॒രീമിത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജുരേ॒വൈതദു॑- രുദ്ര॒ഫ്സോ വി॒ശ്വരൂ॑പ॒ ഇന്ദു॒രിത്യാ॑ഹ പ്ര॒ജാ വൈ പ॒ശവ॒ ഇന്ദുഃ॑ പ്ര॒ജയൈ॒വൈന॑-മ്പ॒ശുഭി॒-സ്സമ॑ര്ധയതി॒ ദിവം॒-വൈഁ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വ്യൃ॑ദ്ധ-ങ്ഗച്ഛതി പൃഥി॒വീമതി॑രിക്ത॒-ന്തദ്യന്ന ശ॒മയേ॒ദാര്തി॒മാര്ച്ഛേ॒-ദ്യജ॑മാനോ മ॒ഹീ ദ്യൌഃ പൃ॑ഥി॒വീച॑ ന॒ ഇ॑- [ന॒ ഇതി॑, ആ॒ഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑മേ॒വ] 2

-ത്യാഹ॒ ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॑മേ॒വ യ॒ജ്ഞസ്യ॒ വ്യൃ॑ദ്ധ॒-ഞ്ചാതി॑രിക്ത-ഞ്ച ശമയതി॒ നാ-ഽഽര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി॒ യജ॑മാനോ॒ ഭസ്മ॑നാ॒-ഽഭി സമൂ॑ഹതി സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യാ॒ അഥോ॑ അ॒നയോ॒ര്വാ ഏ॒ഷ ഗര്ഭോ॒-ഽനയോ॑രേ॒വൈന॑-ന്ദധാതി॒ യദ॑വ॒ദ്യേദതി॒ തദ്രേ॑ചയേ॒ദ്യന്നാവ॒ദ്യേ-ത്പ॒ശോരാല॑ബ്ധസ്യ॒ നാവ॑ ദ്യേ-ത്പു॒രസ്താ॒ന്നാഭ്യാ॑ അ॒ന്യദ॑വ॒ദ്യേ-ദു॒പരി॑ഷ്ടാദ॒ന്യ-ത്പു॒രസ്താ॒ദ്വൈ നാഭ്യൈ᳚ [ ] 3

പ്രാ॒ണ ഉ॒പരി॑ഷ്ടാദപാ॒നോ യാവാ॑നേ॒വ പ॒ശുസ്തസ്യാവ॑ ദ്യതി॒ വിഷ്ണ॑വേ ശിപിവി॒ഷ്ടായ॑ ജുഹോതി॒ യദ്വൈ യ॒ജ്ഞസ്യാ॑തി॒രിച്യ॑തേ॒ യഃ പ॒ശോര്ഭൂ॒മാ യാ പുഷ്ടി॒സ്ത-ദ്വിഷ്ണുഃ॑ ശിപിവി॒ഷ്ടോ ഽതി॑രിക്ത ഏ॒വാതി॑രിക്ത-ന്ദധാ॒ത്യതി॑രിക്തസ്യ॒ ശാന്ത്യാ॑ അ॒ഷ്ടാപ്രൂ॒ഡ്ഢിര॑ണ്യ॒-ന്ദക്ഷി॑ണാ॒-ഽഷ്ടാപ॑ദീ॒ ഹ്യേ॑ഷാ ഽഽത്മാ ന॑വ॒മഃ പ॒ശോരാപ്ത്യാ॑ അന്തരകോ॒ശ ഉ॒ഷ്ണീഷേ॒ണാ-ഽഽവി॑ഷ്ടിത-മ്ഭവത്യേ॒വമി॑വ॒ ഹി പ॒ശുരുല്ബ॑മിവ॒ ചര്മേ॑വ മാ॒ഗ്ം॒സമി॒വാസ്ഥീ॑വ॒ യാവാ॑നേ॒വ പ॒ശുസ്തമാ॒പ്ത്വാ-ഽവ॑ രുന്ധേ॒യസ്യൈ॒ഷാ യ॒ജ്ഞേ പ്രായ॑ശ്ചിത്തിഃ ക്രി॒യത॑ ഇ॒ഷ്ട്വാ വസീ॑യാ-ന്ഭവതി ॥ 4 ॥

(വ॒ര്ത॒യത്യാ॑ഹ-ന॒ ഇതി॒-വൈ നാഭ്യാ॒-ഉല്ബ॑മി॒വൈ-ക॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 1)

ആ വാ॑യോ ഭൂഷ ശുചിപാ॒ ഉപ॑ ന-സ്സ॒ഹസ്ര॑-ന്തേ നി॒യുതോ॑ വിശ്വവാര । ഉപോ॑ തേ॒ അന്ധോ॒ മദ്യ॑മയാമി॒ യസ്യ॑ ദേവ ദധി॒ഷേ പൂ᳚ര്വ॒പേയ᳚മ് ॥ ആകൂ᳚ത്യൈ ത്വാ॒ കാമാ॑യ ത്വാ സ॒മൃധേ᳚ ത്വാ കിക്കി॒ടാ തേ॒ മനഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തയേ॒ സ്വാഹാ॑ കിക്കി॒ടാ തേ᳚ പ്രാ॒ണം-വാഁ॒യവേ॒ സ്വാഹാ॑ കിക്കി॒ടാ തേ॒ ചക്ഷു॒-സ്സൂര്യാ॑യ॒ സ്വാഹാ॑ കിക്കി॒ടാ തേ॒ ശ്രോത്ര॒-ന്ദ്യാവാ॑പൃഥി॒വീഭ്യാ॒ഗ്॒ സ്വാഹാ॑ കിക്കി॒ടാ തേ॒ വാച॒ഗ്ം॒ സര॑സ്വത്യൈ॒ സ്വാഹാ॒ [സര॑സ്വത്യൈ॒ സ്വാഹാ᳚, ത്വ-ന്തു॒രീയാ॑] 5

ത്വ-ന്തു॒രീയാ॑ വ॒ശിനീ॑ വ॒ശാ-ഽസി॑ സ॒കൃദ്യ-ത്ത്വാ॒ മന॑സാ॒ ഗര്ഭ॒ ആ-ഽശ॑യത് । വ॒ശാ ത്വം-വഁ॒ശിനീ॑ ഗച്ഛ ദേ॒വാന്-ഥ്സ॒ത്യാ-സ്സ॑ന്തു॒ യജ॑മാനസ്യ॒ കാമാഃ᳚ ॥ അ॒ജാ-ഽസി॑ രയി॒ഷ്ഠാ പൃ॑ഥി॒വ്യാഗ്ം സീ॑ദോ॒ര്ധ്വാ-ഽന്തരി॑ക്ഷ॒മുപ॑ തിഷ്ഠസ്വ ദി॒വി തേ॑ ബൃ॒ഹദ്ഭാഃ ॥ തന്തു॑-ന്ത॒ന്വ-ന്രജ॑സോ ഭാ॒നുമന്വി॑ഹി॒ ജ്യോതി॑ഷ്മതഃ പ॒ഥോ ര॑ക്ഷ ധി॒യാ കൃ॒താന് ॥ അ॒നു॒ല്ബ॒ണം-വഁ॑യത॒ ജോഗു॑വാ॒മപോ॒ മനു॑ ര്ഭവ ജ॒നയാ॒ ദൈവ്യ॒-ഞ്ജന᳚മ് ॥ മന॑സോ ഹ॒വിര॑സി പ്ര॒ജാപ॑തേ॒ര്വര്ണോ॒ ഗാത്രാ॑ണാ-ന്തേ ഗാത്ര॒ഭാജോ॑ ഭൂയാസ്മ ॥ 6 ॥

(സര॑സ്വത്യൈ॒ സ്വാഹാ॒ - മനു॒ - സ്ത്രയോ॑ദശ ച) (അ. 2)

ഇ॒മേ വൈ സ॒ഹാ-ഽഽസ്താ॒-ന്തേ വാ॒യുര്വ്യ॑വാ॒-ത്തേ ഗര്ഭ॑മദധാതാ॒-ന്തഗ്ം സോമഃ॒ പ്രാജ॑നയ-ദ॒ഗ്നിര॑ഗ്രസത॒ സ ഏ॒ത-മ്പ്ര॒ജാപ॑തിരാഗ്നേ॒യ-മ॒ഷ്ടാക॑പാലമപശ്യ॒-ത്ത-ന്നിര॑വപ॒-ത്തേനൈ॒വൈനാ॑മ॒ഗ്നേരധി॒ നിര॑ക്രീണാ॒-ത്തസ്മാ॒ദപ്യ॑ന്യദേവ॒ത്യാ॑മാ॒ലഭ॑മാന ആഗ്നേ॒യമ॒ഷ്ടാക॑പാല-മ്പു॒രസ്താ॒ന്നിര്വ॑പേദ॒ഗ്നേരേ॒വൈനാ॒മധി॑ നി॒ഷ്ക്രീയാ-ഽഽല॑ഭതേ॒ യ- [യത്, വാ॒യുര്വ്യവാ॒-] 7

-ദ്വാ॒യുര്വ്യവാ॒-ത്തസ്മാ᳚-ദ്വായ॒വ്യാ॑ യദി॒മേ ഗര്ഭ॒മദ॑ധാതാ॒-ന്തസ്മാ᳚-ദ്ദ്യാവാപൃഥി॒വ്യാ॑ യ-ഥ്സോമഃ॒ പ്രാജ॑നയദ॒ഗ്നിരഗ്ര॑സത॒ തസ്മാ॑ദഗ്നീഷോ॒മീയാ॒ യദ॒നയോ᳚ര്വിയ॒ത്യോ-ര്വാഗവ॑ദ॒-ത്തസ്മാ᳚-ഥ്സാരസ്വ॒തീ യ-ത്പ്ര॒ജാപ॑തിര॒ഗ്നേരധി॑ നി॒രക്രീ॑ണാ॒-ത്തസ്മാ᳚-ത്പ്രാജാപ॒ത്യാ സാ വാ ഏ॒ഷാ സ॑ര്വദേവ॒ത്യാ॑ യദ॒ജാ വ॒ശാ വാ॑യ॒വ്യാ॑മാ ല॑ഭേത॒ ഭൂതി॑കാമോ വാ॒യുര്വൈ ക്ഷേപി॑ഷ്ഠാ ദേ॒വതാ॑ വാ॒യുമേ॒വ സ്വേന॑ [സ്വേന॑, ഭാ॒ഗ॒ധേയേ॒നോപ॑ ധാവതി॒] 8

ഭാഗ॒ധേയേ॒നോപ॑ ധാവതി॒ സ ഏ॒വൈന॒-മ്ഭൂതി॑-ങ്ഗമയതി ദ്യാവാപൃഥി॒വ്യാ॑മാ ല॑ഭേത കൃ॒ഷമാ॑ണഃ പ്രതി॒ഷ്ഠാകാ॑മോ ദി॒വ ഏ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ര്ജന്യോ॑ വര്ഷതി॒ വ്യ॑സ്യാമോഷ॑ധയോ രോഹന്തി സ॒മര്ധു॑കമസ്യ സ॒സ്യ-മ്ഭ॑വത്യഗ്നീഷോ॒മീയാ॒മാ ല॑ഭേത॒ യഃ കാ॒മയേ॒താന്ന॑വാനന്നാ॒ദ-സ്സ്യാ॒മിത്യ॒ഗ്നിനൈ॒വാന്ന॒മവ॑ രുന്ധേ॒ സോമേ॑നാ॒ന്നാദ്യ॒-മന്ന॑വാനേ॒വാന്നാ॒ദോ ഭ॑വതി സാരസ്വ॒തീമാ ല॑ഭേത॒ യ [യഃ, ഈ॒ശ്വ॒രോ വാ॒ചോ] 9

ഈ᳚ശ്വ॒രോ വാ॒ചോ വദി॑തോ॒-സ്സന്. വാച॒-ന്നവദേ॒-ദ്വാഗ്വൈ സര॑സ്വതീ॒ സര॑സ്വതീമേ॒വ സ്വേന॑ ഭാഗ॒ധേയേ॒നോപ॑ ധാവതി॒ സൈവാസ്മി॒ന്. വാച॑-ന്ദധാതി പ്രാജാപ॒ത്യാമാ ല॑ഭേത॒ യഃ കാ॒മയേ॒താന॑ഭിജിതമ॒ഭി ജ॑യേയ॒മിതി॑ പ്ര॒ജാപ॑തി॒-സ്സര്വാ॑ ദേ॒വതാ॑ ദേ॒വതാ॑ഭിരേ॒വാ-ന॑ഭിജിതമ॒ഭി ജ॑യതി വായ॒വ്യ॑യോ॒പാക॑രോതി വാ॒യോരേ॒വൈനാ॑മവ॒രുദ്ധ്യാ-ഽഽല॑ഭത॒ ആകൂ᳚ത്യൈ ത്വാ॒ കാമാ॑യ॒ ത്വേ- [കാമാ॑യ ത്വാ, ഇത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജു-] 10

-ത്യാ॑ഹ യഥായ॒ജു-രേ॒വൈത-ത്കി॑ക്കിടാ॒കാര॑-ഞ്ജുഹോതി കിക്കിടാകാ॒രേണ॒ വൈ ഗ്രാ॒മ്യാഃ പ॒ശവോ॑ രമന്തേ॒ പ്രാ-ഽഽര॒ണ്യാഃ പ॑തന്തി॒ യ-ത്കി॑ക്കിടാ॒കാര॑-ഞ്ജു॒ഹോതി॑ ഗ്രാ॒മ്യാണാ᳚-മ്പശൂ॒നാ-ന്ധൃത്യൈ॒ പര്യ॑ഗ്നൌ ക്രി॒യമാ॑ണേ ജുഹോതി॒ ജീവ॑ന്തീമേ॒വൈനാഗ്ം॑ സുവ॒ര്ഗം-ലോഁ॒ക-ങ്ഗ॑മയതി॒ ത്വ-ന്തു॒രീയാ॑ വ॒ശിനീ॑ വ॒ശാ-ഽസീത്യാ॑ഹ ദേവ॒ത്രൈവൈനാ᳚-ങ്ഗമയതി സ॒ത്യാ-സ്സ॑ന്തു॒ യജ॑മാനസ്യ॒ കാമാ॒ ഇത്യാ॑ഹൈ॒ഷ വൈ കാമോ॒ [വൈ കാമഃ॑, യജ॑മാനസ്യ॒] 11

യജ॑മാനസ്യ॒ യദനാ᳚ര്ത ഉ॒ദൃച॒-ങ്ഗച്ഛ॑തി॒ തസ്മാ॑ദേ॒വമാ॑ഹാ॒-ഽജാ-ഽസി॑ രയി॒ഷ്ഠേത്യാ॑ഹൈ॒ ഷ്വേ॑വൈനാം᳚-ലോഁ॒കേഷു॒ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയതി ദി॒വി തേ॑ ബൃ॒ഹദ്ഭാ ഇത്യാ॑ഹ സുവ॒ര്ഗ ഏ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കേ ജ്യോതി॑-ര്ദധാതി॒ തന്തു॑-ന്ത॒ന്വ-ന്രജ॑സോ ഭാ॒നുമന്വി॒ഹീത്യാ॑ഹേ॒മാനേ॒വാസ്മൈ॑ ലോ॒കാന് ജ്യോതി॑ഷ്മതഃ കരോത്യനുല്ബ॒ണം-വഁ॑യത॒ ജോഗു॑വാ॒മപ॒ ഇ- [ജോഗു॑വാ॒മപ॒ ഇതി॑, ആ॒ഹ॒ യദേ॒വ] 12

-ത്യാ॑ഹ॒ യദേ॒വ യ॒ജ്ഞ ഉ॒ല്ബണ॑-ങ്ക്രി॒യതേ॒ തസ്യൈ॒വൈഷാ ശാന്തി॒ര്മനു॑ര്ഭവ ജ॒നയാ॒ ദൈവ്യ॒-ഞ്ജന॒മിത്യാ॑ഹ മാന॒വ്യോ॑ വൈ പ്ര॒ജാസ്താ ഏ॒വാ-ഽഽദ്യാഃ᳚ കുരുതേ॒ മന॑സോ ഹ॒വിര॒സീത്യാ॑ഹ സ്വ॒ഗാകൃ॑ത്യൈ॒ ഗാത്രാ॑ണാ-ന്തേ ഗാത്ര॒ഭാജോ॑ ഭൂയാ॒സ്മേത്യാ॑ഹാ॒ ഽഽശിഷ॑മേ॒വൈതാമാ ശാ᳚സ്തേ॒ തസ്യൈ॒ വാ ഏ॒തസ്യാ॒ ഏക॑മേ॒വാ-ദേ॑വയജനം॒ ഁയദാല॑ബ്ധായാ-മ॒ഭ്രോ [-മ॒ഭ്രഃ, ഭവ॑തി॒] 13

ഭവ॑തി॒ യദാല॑ബ്ധായാമ॒ഭ്ര-സ്സ്യാദ॒ഫ്സു വാ᳚പ്രവേ॒ശയേ॒-ഥ്സര്വാം᳚-വാഁ॒ പ്രാശ്ഞീ॑യാ॒ദ്യദ॒ഫ്സു പ്ര॑വേ॒ശയേ᳚ദ്യജ്ഞവേശ॒സ-ങ്കു॑ര്യാ॒-ഥ്സര്വാ॑മേ॒വ പ്രാശ്ഞീ॑യാദിന്ദ്രി॒യമേ॒വാ-ഽഽത്മ-ന്ധ॑-ത്തേ॒ സാ വാ ഏ॒ഷാ ത്ര॑യാ॒ണാമേ॒വാവ॑ രുദ്ധാ സംവഁഥ്സര॒സദഃ॑ സഹസ്രയാ॒ജിനോ॑ ഗൃഹമേ॒ധിന॒സ്ത ഏ॒വൈതയാ॑ യജേര॒-ന്തേഷാ॑മേ॒വൈഷാ-ഽഽപ്താ ॥ 14 ॥

(യഥ് - സ്വേന॑ - സാരസ്വ॒തീമാ ല॑ഭേത॒ യഃ - കാമാ॑യ ത്വാ॒ - കാമോ - ഽപ॒ ഇത്യ॒ - ഭ്രോ - ദ്വിച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 3)

ചി॒ത്ത-ഞ്ച॒ ചിത്തി॒ശ്ചാ ഽഽകൂ॑ത॒-ഞ്ചാ-ഽഽകൂ॑തിശ്ച॒ വിജ്ഞാ॑ത-ഞ്ച വി॒ജ്ഞാന॑-ഞ്ച॒ മന॑ശ്ച॒ ശക്വ॑രീശ്ച॒ ദര്ശ॑ശ്ച പൂ॒ര്ണമാ॑സശ്ച ബൃ॒ഹച്ച॑ രഥന്ത॒ര-ഞ്ച॑ പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്ജയാ॒നിന്ദ്രാ॑യ॒ വൃഷ്ണേ॒ പ്രായ॑ച്ഛദു॒ഗ്രഃ പൃ॑ത॒നാജ്യേ॑ഷു॒ തസ്മൈ॒ വിശ॒-സ്സമ॑നമന്ത॒ സര്വാ॒-സ്സ ഉ॒ഗ്ര-സ്സഹി ഹവ്യോ॑ ബ॒ഭൂവ॑ദേവാസു॒രാ-സ്സംയഁ॑ത്താ ആസ॒ന്ഥ്സ ഇന്ദ്രഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തി॒മുപാ॑ ധാവ॒-ത്തസ്മാ॑ ഏ॒താഞ്ജയാ॒-ന്പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്താന॑ജുഹോ॒-ത്തതോ॒ വൈ ദേ॒വാ അസു॑രാനജയ॒ന്॒. യദജ॑യ॒-ന്തജ്ജയാ॑നാ-ഞ്ജയ॒ത്വഗ്ഗ് സ്പര്ധ॑മാനേനൈ॒തേ ഹോ॑ത॒വ്യാ॑ ജയ॑ത്യേ॒വ താ-മ്പൃത॑നാമ് ॥ 15 ॥

(ഉപ॒ - പഞ്ച॑വിഗ്ംശതിശ്ച) (അ. 4)

അ॒ഗ്നിര്ഭൂ॒താനാ॒മധി॑പതി॒-സ്സമാ॑-ഽവ॒ത്വിന്ദ്രോ᳚ ജ്യേ॒ഷ്ഠാനാം᳚-യഁ॒മഃ പൃ॑ഥി॒വ്യാ വാ॒യുര॒ന്തരി॑ക്ഷസ്യ॒ സൂര്യോ॑ദി॒വശ്ച॒ന്ദ്രമാ॒ നക്ഷ॑ത്രാണാ॒-മ്ബൃഹ॒സ്പതി॒ര്ബ്രഹ്മ॑ണോ മി॒ത്ര-സ്സ॒ത്യാനാം॒-വഁരു॑ണോ॒-ഽപാഗ്ം സ॑മു॒ദ്ര-സ്സ്രോ॒ത്യാനാ॒മന്ന॒ഗ്ം॒ സാമ്രാ᳚ജ്യാനാ॒മധി॑പതി॒ തന്മാ॑-ഽവതു॒ സോമ॒ ഓഷ॑ധീനാഗ്ം സവി॒താ പ്ര॑സ॒വാനാഗ്ം॑ രു॒ദ്രഃ പ॑ശൂ॒നാ-ന്ത്വഷ്ടാ॑ രൂ॒പാണാം॒-വിഁഷ്ണുഃ॒ പര്വ॑താനാ-മ്മ॒രുതോ॑ ഗ॒ണാനാ॒മധി॑പതയ॒സ്തേ മാ॑വന്തു॒ പിത॑രഃ പിതാമഹാഃ പരേ-ഽവരേ॒ തതാ᳚സ്തതാമഹാ ഇ॒ഹ മാ॑-ഽവത । അ॒സ്മി-ന്ബ്രഹ്മ॑ന്ന॒സ്മിന് ക്ഷ॒ത്രേ᳚-ഽസ്യാ-മാ॒ശിഷ്യ॒സ്യാ-മ്പു॑രോ॒ധായാ॑മ॒സ്മിന്-കര്മ॑ന്ന॒സ്യാ-ന്ദേ॒വഹൂ᳚ത്യാമ് ॥ 16 ॥

(അ॒വ॒രേ॒ - സ॒പ്തദ॑ശ ച) (അ. 5)

ദേ॒വാ വൈ യദ്യ॒ജ്ഞേ-ഽകു॑ര്വത॒ തദസു॑രാ അകുര്വത॒ തേ ദേ॒വാ ഏ॒താന॑ഭ്യാതാ॒നാന॑പശ്യ॒ന്- താന॒ഭ്യാത॑ന്വത॒ യദ്ദേ॒വാനാ॒-ങ്കര്മാ-ഽഽസീ॒ദാര്ധ്യ॑ത॒ തദ്യദസു॑രാണാ॒-ന്ന തദാ᳚ര്ധ്യത॒ യേന॒ കര്മ॒ണേര്ഥ്സേ॒-ത്തത്ര॑ ഹോത॒വ്യാ॑ ഋ॒ദ്ധ്നോത്യേ॒വ തേന॒ കര്മ॑ണാ॒ യദ്വിശ്വേ॑ ദേ॒വാ-സ്സ॒മഭ॑ര॒-ന്തസ്മാ॑-ദഭ്യാതാ॒നാ വൈ᳚ശ്വദേ॒വായത്-പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്ജയാ॒-ന്പ്രായ॑ച്ഛ॒-ത്തസ്മാ॒ജ്ജയാഃ᳚ പ്രാജാപ॒ത്യാ [പ്രാജാപ॒ത്യാഃ, യ-ദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃദ്ഭീ॑] 17

യ-ദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃദ്ഭീ॑ രാ॒ഷ്ട്രമാ-ഽദ॑ദത॒ ത-ദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതാഗ്ം॑ രാഷ്ട്രഭൃ॒ത്ത്വ-ന്തേ ദേ॒വാ അ॑ഭ്യാതാ॒നൈരസു॑രാന॒ഭ്യാത॑ന്വത॒ ജയൈ॑രജയന്-രാഷ്ട്ര॒ഭൃദ്ഭീ॑ രാ॒ഷ്ട്രമാ-ഽദ॑ദത॒ യദ്ദേ॒വാ അ॑ഭ്യാതാ॒നൈരസു॑രാന॒ഭ്യാത॑ന്വത॒ തദ॑ഭ്യാതാ॒നാനാ॑മഭ്യാതാന॒ത്വം-യഁജ്ജയൈ॒രജ॑യ॒-ന്തജ്ജയാ॑നാ-ഞ്ജയ॒ത്വം-യഁ-ദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃദ്ഭീ॑ രാ॒ഷ്ട്രമാ-ഽദ॑ദത॒ ത-ദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതാഗ്ം॑ രാഷ്ട്രഭൃ॒ത്ത്വ-ന്തതോ॑ ദേ॒വാ അഭ॑വ॒-ന്പരാ-ഽസു॑രാ॒ യോ ഭ്രാതൃ॑വ്യവാ॒ന്-ഥ്സ്യാ-ഥ്സ ഏ॒താന് ജു॑ഹുയാദഭ്യാതാ॒നൈരേ॒വ ഭ്രാതൃ॑വ്യാന॒ഭ്യാത॑നുതേ॒ ജയൈ᳚ര്ജയതി രാഷ്ട്ര॒ഭൃദ്ഭീ॑ രാ॒ഷ്ട്രമാ ദ॑ത്തേ॒ ഭവ॑ത്യാ॒ത്മനാ॒ പരാ᳚-ഽസ്യ॒ ഭ്രാതൃ॑വ്യോ ഭവതി ॥ 18 ॥

(പ്രാ॒ജാ॒പ॒ത്യാഃ-സോ᳚-ഽ-ഷ്ടാ ദ॑ശ ച) (അ. 6)

ഋ॒താ॒ഷാ-ഡൃ॒തധാ॑മാ॒-ഽഗ്നി-ര്ഗ॑ന്ധ॒ര്വസ്ത-സ്യൌഷ॑ധയോ-ഽഫ്സ॒രസ॒ ഊര്ജോ॒ നാമ॒ സ ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ ക്ഷ॒ത്ര-മ്പാ॑തു॒ താ ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ ക്ഷ॒ത്ര-മ്പാ᳚ന്തു॒ തസ്മൈ॒ സ്വാഹാ॒ താഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ॑ സഗ്ംഹി॒തോ വി॒ശ്വസാ॑മാ॒ സൂര്യോ॑ ഗന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॒ മരീ॑ചയോ-ഽഫ്സ॒രസ॑ ആ॒യുവഃ॑ സുഷു॒മ്ന-സ്സൂര്യ॑ രശ്മി-ശ്ച॒ന്ദ്രമാ॑ ഗന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॒ നക്ഷ॑ത്രാണ്യ-ഫ്സ॒രസോ॑ ബേ॒കുര॑യോഭു॒ജ്യു-സ്സു॑പ॒ര്ണോ യ॒ജ്ഞോ ഗ॑ന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॒ ദക്ഷി॑ണാ അപ്സ॒രസ॑ സ്ത॒വാഃ പ്ര॒ജാപ॑തി-ര്വി॒ശ്വക॑ര്മാ॒ മനോ॑ [മനഃ॑, ഗ॒ന്ധ॒ര്വസ്തസ്യ॑-ര്ഖ്സാ॒മാന്യ॑-ഫ്സ॒രസോ॒] 19

ഗന്ധ॒ര്വസ്തസ്യ॑-ര്ഖ്സാ॒മാന്യ॑-ഫ്സ॒രസോ॒ വഹ്ന॑യൈഷി॒രോ വി॒ശ്വവ്യ॑ചാ॒ വാതോ॑ ഗന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യാ-ഽഽപോ᳚ ഽഫ്സ॒രസോ॑ മു॒ദാഭുവ॑നസ്യ പതേ॒ യസ്യ॑ത ഉ॒പരി॑ ഗൃ॒ഹാ ഇ॒ഹ ച॑ । സ നോ॑ രാ॒സ്വാജ്യാ॑നിഗ്ം രാ॒യസ്പോഷഗ്ം॑ സു॒വീര്യഗ്ം॑ സംവഁഥ്സ॒രീണാഗ്॑ സ്വ॒സ്തിമ് ॥ പ॒ര॒മേ॒ഷ്ഠ്യധി॑പതി-ര്മൃ॒ത്യു-ര്ഗ॑ന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॒ വിശ്വ॑മപ്സ॒രസോ॒ ഭുവഃ॑ സുക്ഷി॒തിഃ- സുഭൂ॑തി-ര്ഭദ്ര॒കൃ-ഥ്സുവ॑ര്വാ-ന്പ॒ര്ജന്യോ॑ ഗന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॑ വി॒ദ്യുതോ᳚ ഽഫ്സ॒രസോ॒ രുചോ॑ ദൂ॒രേ ഹേ॑തി-രമൃഡ॒യോ [ദൂ॒രേ ഹേ॑തി-രമൃഡ॒യഃ, മൃ॒ത്യുര്ഗ॑ന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॑] 20

മൃ॒ത്യുര്ഗ॑ന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യ॑ പ്ര॒ജാ അ॑ഫ്സ॒രസോ॑ ഭീ॒രുവ॒ശ്ചരുഃ॑ കൃപണ കാ॒ശീ കാമോ॑ ഗന്ധ॒ര്വ-സ്തസ്യാ॒ധയോ᳚ ഽഫ്സ॒രസഃ॑ ശോ॒ചയ॑ന്തീ॒ര്നാമ॒ സ ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ ക്ഷ॒ത്ര-മ്പാ॑ത॒ താ ഇ॒ദ-മ്ബ്രഹ്മ॑ ക്ഷ॒ത്ര-മ്പാ᳚ന്തു॒ തസ്മൈ॒ സ്വാഹാ॒ താഭ്യ॒-സ്സ്വാഹാ॒ സ നോ॑ ഭുവനസ്യ പതേ॒ യസ്യ॑ത ഉ॒പരി॑ ഗൃ॒ഹാ ഇ॒ഹ ച॑ । ഉ॒രു ബ്ര॒ഹ്മ॑ണേ॒-ഽസ്മൈ ക്ഷ॒ത്രായ॒ മഹി॒ ശര്മ॑ യച്ഛ ॥ 21 ॥

(മനോ॑ - ഽമൃഡ॒യഃ - ഷട്ച॑ത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 7)

രാ॒ഷ്ട്രകാ॑മായ ഹോത॒വ്യാ॑ രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॑ രാ॒ഷ്ട്രേണൈ॒വാസ്മൈ॑ രാ॒ഷ്ട്രമവ॑ രുന്ധേ രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വ ഭ॑വത്യാ॒ത്മനേ॑ ഹോത॒വ്യാ॑ രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॑ രാ॒ഷ്ട്ര-മ്പ്ര॒ജാ രാ॒ഷ്ട്ര-മ്പ॒ശവോ॑ രാ॒ഷ്ട്രം-യഁച്ഛ്രേഷ്ഠോ॒ ഭവ॑തി രാ॒ഷ്ട്രേണൈ॒വ രാ॒ഷ്ട്രമവ॑ രുന്ധേ॒ വസി॑ഷ്ഠ-സ്സമാ॒നാനാ᳚-മ്ഭവതി॒ ഗ്രാമ॑കാമായ ഹോത॒വ്യാ॑ രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॑ രാ॒ഷ്ട്രഗ്ം സ॑ജാ॒താ രാ॒ഷ്ട്രേണൈ॒വാസ്മൈ॑ രാ॒ഷ്ട്രഗ്ം സ॑ജാ॒താനവ॑ രുന്ധേ ഗ്രാ॒- [രുന്ധേ ഗ്രാ॒മീ, ഏ॒വ ഭ॑വത്യധി॒ദേവ॑നേ] 22

-മ്യേ॑വ ഭ॑വത്യധി॒ദേവ॑നേ ജുഹോത്യധി॒ദേവ॑ന ഏ॒വാസ്മൈ॑ സജാ॒താനവ॑ രുന്ധേ॒ ത ഏ॑ന॒മവ॑രുദ്ധാ॒ ഉപ॑ തിഷ്ഠന്തേ രഥമു॒ഖ ഓജ॑സ്കാമസ്യ ഹോത॒വ്യാ॑ ഓജോ॒ വൈ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃത॒ ഓജോ॒ രഥ॒ ഓജ॑സൈ॒വാസ്മാ॒ ഓജോ-ഽവ॑ രുന്ധ ഓജ॒സ്വ്യേ॑വ ഭ॑വതി॒ യോ രാ॒ഷ്ട്രാദപ॑ഭൂത॒-സ്സ്യാ-ത്തസ്മൈ॑ ഹോത॒വ്യാ॑ യാവ॑ന്തോ-ഽസ്യ॒ രഥാ॒-സ്സ്യുസ്താ-ന്ബ്രൂ॑യാ-ദ്യു॒ന്ധ്വമിതി॑ രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വാ-ഽസ്മൈ॑ യുന॒- [രാ॒ഷ്ട്രമേ॒വാ-ഽസ്മൈ॑ യുനക്തി, ആഹു॑തയോ॒ വാ] 23

-ക്ത്യാഹു॑തയോ॒ വാ ഏ॒തസ്യാകൢ॑പ്താ॒ യസ്യ॑ രാ॒ഷ്ട്ര-ന്ന കല്പ॑തേ സ്വര॒ഥസ്യ॒ ദക്ഷി॑ണ-ഞ്ച॒ക്ര-മ്പ്ര॒വൃഹ്യ॑ നാ॒ഡീമ॒ഭി ജു॑ഹുയാ॒ദാഹു॑തീരേ॒വാസ്യ॑ കല്പയതി॒ താ അ॑സ്യ॒ കല്പ॑മാനാ രാ॒ഷ്ട്രമനു॑ കല്പതേ സങ്ഗ്രാ॒മേ സംയഁ॑ത്തേ ഹോത॒വ്യാ॑ രാ॒ഷ്ട്രം-വൈഁ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॑ രാ॒ഷ്ട്രേ ഖലു॒ വാ ഏ॒തേ വ്യായ॑ച്ഛന്തേ॒ യേ സ॑ങ്ഗ്രാ॒മഗ്ം സം॒-യഁന്തി॒ യസ്യ॒ പൂര്വ॑സ്യ॒ ജുഹ്വ॑തി॒ സ ഏ॒വ ഭ॑വതി॒ ജയ॑തി॒ തഗ്ം സ॑ഗ്രാ॒മ്മ-മ്മാ᳚ന്ധു॒ക ഇ॒ദ്ധ്മോ [ഇ॒ദ്ധ്മഃ, ഭ॒വ॒ത്യങ്ഗാ॑രാ] 24

ഭ॑വ॒ത്യങ്ഗാ॑രാ ഏ॒വ പ്ര॑തി॒വേഷ്ട॑മാനാ അ॒മിത്രാ॑ണാമസ്യ॒ സേനാ॒-മ്പ്രതി॑വേഷ്ടയന്തി॒ യ ഉ॒ന്മാദ്യേ॒-ത്തസ്മൈ॑ ഹോത॒വ്യാ॑ ഗന്ധര്വാഫ്സ॒രസോ॒ വാ ഏ॒തമുന്മാ॑ദയന്തി॒ യ ഉ॒ന്മാദ്യ॑ത്യേ॒തേ ഖലു॒ വൈ ഗ॑ന്ധര്വാഫ്സ॒രസോ॒ യദ്രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃത॒സ്തസ്മൈ॒ സ്വാഹാ॒ താഭ്യ॒-സ്സ്വാഹേതി॑ ജുഹോതി॒ തേനൈ॒വൈനാ᳚ഞ്ഛമയതി॒ നൈയ॑ഗ്രോധ॒ ഔദു॑മ്ബര॒ ആശ്വ॑ത്ഥഃ॒ പ്ലാക്ഷ॒ ഇതീ॒ദ്ധ്മോ ഭ॑വത്യേ॒തേ വൈ ഗ॑ന്ധര്വാഫ്സ॒രസാ᳚-ങ്ഗൃ॒ഹാ-സ്സ്വ ഏ॒വൈനാ॑- [ഏ॒വൈനാന്॑, ആ॒യത॑നേ] 25

-നാ॒യത॑നേ ശമയത്യഭി॒ചര॑താ പ്രതിലോ॒മഗ്ം ഹോ॑ത॒വ്യാഃ᳚ പ്രാ॒ണാനേ॒വാസ്യ॑ പ്ര॒തീചഃ॒ പ്രതി॑ യൌതി॒ ത-ന്തതോ॒ യേന॒ കേന॑ ച സ്തൃണുതേ॒ സ്വകൃ॑ത॒ ഇരി॑ണേ ജുഹോതി പ്രദ॒രേ വൈ॒തദ്വാ അ॒സ്യൈ നിര്-ഋ॑തിഗൃഹീത॒-ന്നിര്-ഋ॑തിഗൃഹീത ഏ॒വൈന॒-ന്നിര്-ഋ॑ത്യാ ഗ്രാഹയതി॒ യദ്വാ॒ചഃ ക്രൂ॒ര-ന്തേന॒ വഷ॑-ട്കരോതി വാ॒ച ഏ॒വൈന॑-ങ്ക്രൂ॒രേണ॒ പ്രവൃ॑ശ്ചതി താ॒ജഗാര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി॒ യസ്യ॑ കാ॒മയേ॑താ॒ന്നാദ്യ॒- [കാ॒മയേ॑താ॒ന്നാദ്യ᳚മ്, ആ ദ॑ദീ॒യേതി॒] 26

-മാ ദ॑ദീ॒യേതി॒ തസ്യ॑ സ॒ഭായാ॑മുത്താ॒നോ നി॒പദ്യ॒ ഭുവ॑നസ്യ പത॒ ഇതി॒ തൃണാ॑നി॒ സ-ങ്ഗൃ॑ഹ്ണീയാ-ത്പ്ര॒ജാപ॑തി॒ര്വൈ ഭുവ॑നസ്യ॒ പതിഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തിനൈ॒വാസ്യാ॒ന്നാദ്യ॒മാ ദ॑ത്ത ഇ॒ദമ॒ഹമ॒മുഷ്യാ॑ ഽഽമുഷ്യായ॒ണസ്യാ॒ന്നാദ്യഗ്ം॑ ഹരാ॒മീത്യാ॑ഹാ॒ന്നാദ്യ॑മേ॒വാസ്യ॑ ഹരതി ഷ॒ഡ്ഭിര്ഹ॑രതി॒ ഷഡ്വാ ഋ॒തവഃ॑ പ്ര॒ജാപ॑തിനൈ॒വാസ്യാ॒-ന്നാദ്യ॑മാ॒ദായ॒ര്തവോ᳚ ഽസ്മാ॒ അനു॒ പ്രയ॑ച്ഛന്തി॒ [പ്രയ॑ച്ഛന്തി, യോ ജ്യേ॒ഷ്ഠബ॑ന്ധു॒-] 27

യോ ജ്യേ॒ഷ്ഠബ॑ന്ധു॒-രപ॑ ഭൂത॒-സ്സ്യാ-ത്തഗ്ഗ്സ്ഥലേ॑-ഽവ॒സായ്യ॑ ബ്രഹ്മൌദ॒ന-ഞ്ചതുഃ॑ ശരാവ-മ്പ॒ക്ത്വാ തസ്മൈ॑ ഹോത॒വ്യാ॑ വര്ഷ്മ॒ വൈ രാ᳚ഷ്ട്ര॒ഭൃതോ॒ വഷ്മ॒ സ്ഥലം॒-വഁര്ഷ്മ॑ണൈ॒വൈനം॒-വഁഷ്മ॑ സമാ॒നാനാ᳚-ങ്ഗമയതി॒ ചതുഃ॑ ശരാവോ ഭവതി ദി॒ക്ഷ്വേ॑വ പ്രതി॑തിഷ്ഠതി ക്ഷീ॒രേ ഭ॑വതി॒ രുച॑മേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധാ॒ത്യുദ്ധ॑രതി ശൃത॒ത്വായ॑ സ॒ര്പിഷ്വാ᳚-ന്ഭവതി മേദ്ധ്യ॒ത്വായ॑ ച॒ത്വാര॑ ആര്ഷേ॒യാഃ പ്രാ-ഽശ്ഞ॑ന്തി ദി॒ശാമേ॒വ ജ്യോതി॑ഷി ജുഹോതി ॥ 28 ॥

(ഗ്രാ॒മീ - യു॑നക്തീ॒ - ധ്മഃ - സ്വ ഏ॒വൈനാ॑ - ന॒ന്നാദ്യം॑ - ഁയച്ഛ॒ന്ത്യേ - കാ॒ന്ന പ॑ഞ്ചാ॒ശച്ച॑) (അ. 8)

ദേവി॑കാ॒ നിവ॑ര്പേ-ത്പ്ര॒ജാകാ॑മ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സീവ॒ ഖലു॒ വൈ പ്ര॒ജാശ്ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്മൈ᳚ പ്ര॒ജാഃ പ്രജ॑നയതി പ്രഥ॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മിഥു॒നീ ഏ॒വ തേന॑ കരോ॒ത്യന്വേ॒വാസ്മാ॒ അനു॑മതിര്മന്യതേ രാ॒തേ രാ॒കാ പ്ര സി॑നീവാ॒ലീ ജ॑നയതി പ്ര॒ജാസ്വേ॒വ പ്രജാ॑താസു കു॒ഹ്വാ॑ വാച॑-ന്ദധാത്യേ॒താ ഏ॒വ നിവ॑ര്പേ-ത്പ॒ശുകാ॑മ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സീ- [ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി, ഇ॒വ॒ ഖലു॒ വൈ] 29

-വ॒ ഖലു॒ വൈ പ॒ശവ॒ശ്ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്മൈ॑ പ॒ശൂ-ന്പ്രജ॑നയതി പ്രഥ॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി॒ പ്രൈവ തേന॑ വാപയ॒ത്യന്വേ॒വാസ്മാ॒ അനു॑മതിര്മന്യതേ രാ॒തേ രാ॒കാ പ്ര സി॑നീവാ॒ലീ ജ॑നയതി പ॒ശൂനേ॒വ പ്രജാ॑താന് കു॒ഹ്വാ᳚ പ്രതി॑ഷ്ഠാപയത്യേ॒താ ഏ॒വ നിര്വ॑പേ॒-ദ്ഗ്രാമ॑കാമ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സീ വ॒ ഖലു॒ വൈ ഗ്രാമ॒ശ്ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്മൈ॒ ഗ്രാമ॒- [ഗ്രാമ᳚മ്, അവ॑ രുന്ധേ] 30

-മവ॑ രുന്ധേ മദ്ധ്യ॒തോ ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വൈന॒-ങ്ഗ്രാമ॑സ്യ ദധാത്യേ॒താ ഏ॒വ നിര്വ॑പേ॒ജ്ജ്യോഗാ॑മയാവീ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തമ॒ഭി മ॑ന്യന്തേ॒ യസ്യ॒ ജ്യോഗാ॒മയ॑തി॒ ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വൈന॑-മഗ॒ദ-ങ്ക॑രോതി മദ്ധ്യ॒തോ ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മദ്ധ്യ॒തോ വാ ഏ॒തസ്യാകൢ॑പ്തം॒-യഁസ്യ॒ ജ്യോഗാ॒മയ॑തി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വാസ്യ॒ തേന॑ കല്പയത്യേ॒താ ഏ॒വ നി- [ ഏ॒വ നിഃ, വ॒പേ॒ദ്യം-യഁ॒ജ്ഞോ] 31

-ര്വ॑പേ॒ദ്യം-യഁ॒ജ്ഞോ നോപ॒നമേ॒ച്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒ത-ന്നോപ॑ നമന്തി॒ യം-യഁ॒ജ്ഞോ നോപ॒നമ॑തി പ്രഥ॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മുഖ॒ത ഏ॒വാസ്മൈ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി ദധാ॒ത്യുപൈ॑നം-യഁ॒ജ്ഞോ ന॑മത്യേ॒താ ഏ॒വ നിവ॑ര്പേദീജാ॒നശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ യാ॒തയാ॑മാനീവ॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒തസ്യ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ യ ഈ॑ജാ॒ന ഉ॑ത്ത॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോ- [ഉ॑ത്ത॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി, ഉ॒പരി॑ഷ്ടാദേ॒വാസ്മൈ॒] 32

-ത്യു॒പരി॑ഷ്ടാദേ॒വാസ്മൈ॒ ഛന്ദാ॒ഗ്॒സ്യയാ॑തയാമാ॒ന്യവ॑ രുന്ധ॒ ഉപൈ॑ന॒മുത്ത॑രോ യ॒ജ്ഞോ ന॑മത്യേ॒താ ഏ॒വ നിവ॑ര്പേ॒ദ്യ-മ്മേ॒ധാ നോപ॒നമേ॒ച്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ ഖലു॒ വാ ഏ॒ത-ന്നോപ॑ നമന്തി॒ യ-മ്മേ॒ധാ നോപ॒നമ॑തി പ്രഥ॒മ-ന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മുഖ॒ത ഏ॒വാസ്മൈ॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി ദധാ॒ത്യുപൈ॑ന-മ്മേ॒ധാ ന॑മത്യേ॒താ ഏ॒വ നിവ॑ര്പേ॒- [നിവ॑ര്പേത്, രുക്കാ॑മ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ] 33

-ദ്രുക്കാ॑മ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സീവ॒ ഖലു॒ വൈ രുക് ഛന്ദോ॑ഭിരേ॒വാസ്മി॒-ന്രുച॑-ന്ദധാതിക്ഷീ॒രേ ഭ॑വന്തി॒ രുച॑മേ॒വാസ്മി॑-ന്ദധതി മദ്ധ്യ॒തോ ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി മദ്ധ്യ॒ത ഏ॒വൈനഗ്ം॑ രു॒ചോ ദ॑ധാതിഗായ॒ത്രീ വാ അനു॑മതിസ്ത്രി॒ഷ്ടുഗ്രാ॒കാ ജഗ॑തീ സിനീവാ॒ല്യ॑നു॒ഷ്ടുപ് കു॒ഹൂര്ധാ॒താ വ॑ഷട്കാ॒രഃ പൂ᳚ര്വപ॒ക്ഷോ രാ॒കാ-ഽപ॑രപ॒ക്ഷഃ കു॒ഹൂര॑മാവാ॒സ്യാ॑ സിനീവാ॒ലീ പൌ᳚ര്ണമാ॒സ്യനു॑മതിശ്ച॒ന്ദ്രമാ॑ ധാ॒താ-ഽഷ്ടൌ [ ] 34

വസ॑വോ॒-ഽഷ്ടാക്ഷ॑രാ ഗായ॒ത്ര്യേകാ॑ദശ രു॒ദ്രാ ഏകാ॑ദശാക്ഷരാ ത്രി॒ഷ്ടുബ് ദ്വാദ॑ശാ-ഽഽദി॒ത്യാ ദ്വാദ॑ശാക്ഷരാ॒ ജഗ॑തീ പ്ര॒ജാപ॑തിരനു॒ഷ്ടുബ് ധാ॒താ വ॑ഷട്കാ॒ര ഏ॒തദ്വൈ ദേവി॑കാ॒-സ്സര്വാ॑ണി ച॒ ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ സര്വാ᳚ശ്ച ദേ॒വതാ॑ വഷട്കാ॒രസ്താ യ-ഥ്സ॒ഹ സര്വാ॑ നി॒ര്വപേ॑ദീശ്വ॒രാ ഏ॑ന-മ്പ്ര॒ദഹോ॒ ദ്വേ പ്ര॑ഥ॒മേ നി॒രുപ്യ॑ ധാ॒തുസ്തൃ॒തീയ॒-ന്നിവ॑ര്പേ॒-ത്തഥോ॑ ഏ॒വോത്ത॑രേ॒ നിവ॑ര്പേ॒-ത്തഥൈ॑ന॒-ന്ന പ്രദ॑ഹ॒ന്ത്യ ഥോ॒ യസ്മൈ॒ കാമാ॑യ നിരു॒പ്യന്തേ॒ തമേ॒വാ-ഽഽഭി॒രുപാ᳚-ഽഽപ്നോതി ॥ 35 ॥

(പ॒ശുകാ॑മ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒ വൈ ദേവി॑കാ॒ശ്ഛന്ദാഗ്ം॑സി॒-ഗ്രാമം॑-കല്പയത്യേ॒താ ഏ॒വ നി-രു॑ത്ത॒മന്ധാ॒താര॑-ങ്കരോതി - മേ॒ധാ ന॑മത്യേ॒താ ഏ॒വ നിര്വ॑പേ - ദ॒ഷ്ടൌ - ദ॑ഹന്തി॒ - നവ॑ ച) (അ. 9)

(ദേവി॑കാഃ പ്ര॒ജാകാ॑മോ മിഥു॒നീ പ॒ശുകാ॑മഃ॒ പ്രൈവ ഗ്രാമ॑കാമോ॒ ജ്യോഗാ॑മയാവീ॒ യം-യഁ॒ജ്ഞോ യ ഈ॑ജാ॒നോ യ-മ്മേ॒ധാ രുക്കാ॑മോ॒-ഽഷ്ടൌ । ദേവി॑കാ ഭവന്തി ദധതി രാ॒ഷ്ട്രകാ॑മായ ഭവതി ദധാതി ।)

വാസ്തോ᳚ഷ്പതേ॒ പ്രതി॑ ജാനീ ഹ്യ॒സ്മാന്-ഥ്സ്വാ॑വേ॒ശോ അ॑നമീ॒വോ ഭ॑വാനഃ । യ-ത്ത്വേമ॑ഹേ॒ പ്രതി॒തന്നോ॑ ജുഷസ്വ॒ ശന്ന॑ ഏധി ദ്വി॒പദേ॒ ശഞ്ചതു॑ഷ്പദേ ॥ വാസ്തോ᳚ഷ്പതേ ശ॒ഗ്മയാ॑ സ॒ഗ്ം॒ സദാ॑തേ സക്ഷീ॒മഹി॑ ര॒ണ്വയാ॑ ഗാതു॒മത്യാ᳚ । ആവഃ॒, ക്ഷേമ॑ ഉ॒ത യോഗേ॒ വര॑ന്നോ യൂ॒യ-മ്പാ॑ത സ്വ॒സ്തിഭി॒-സ്സദാ॑നഃ ॥ യ-ഥ്സാ॒യ-മ്പ്രാ॑തരഗ്നിഹോ॒ത്ര-ഞ്ജു॒ഹോത്യാ॑ഹുതീഷ്ട॒കാ ഏ॒വ താ ഉപ॑ ധത്തേ॒ [താ ഉപ॑ ധത്തേ, യജ॑മാനോ-ഽഹോരാ॒ത്രാണി॒] 36

യജ॑മാനോ-ഽഹോരാ॒ത്രാണി॒ വാ ഏ॒തസ്യേഷ്ട॑കാ॒ യ ആഹി॑താഗ്നി॒ര്യ-ഥ്സാ॒യ-മ്പ്രാ॑തര്ജു॒ഹോത്യ॑ഹോരാ॒ത്രാണ്യേ॒വാ ഽഽപ്ത്വേഷ്ട॑കാഃ കൃ॒ത്വോപ॑ ധത്തേ॒ ദശ॑ സമാ॒നത്ര॑ ജുഹോതി॒ ദശാ᳚ക്ഷരാ വി॒രാ-ഡ്വി॒രാജ॑മേ॒വാ-ഽഽപ്ത്വേഷ്ട॑കാ-ങ്കൃ॒ത്വോപ॑ ധ॒ത്തേ-ഽഥോ॑ വി॒രാജ്യേ॒വ യ॒ജ്ഞമാ᳚പ്നോതി॒ ചിത്യ॑ശ്ചിത്യോ-ഽസ്യ ഭവതി॒ തസ്മാ॒ദ്യത്ര॒ ദശോ॑ഷി॒ത്വാ പ്ര॒യാതി॒ ത-ദ്യ॑ജ്ഞവാ॒സ്ത്വവാ᳚സ്ത്വേ॒വ തദ്യ-ത്തതോ᳚-ഽര്വാ॒ചീനഗ്ം॑ [തദ്യ-ത്തതോ᳚-ഽര്വാ॒ചീന᳚മ്, രു॒ദ്രഃ ഖലു॒ വൈ] 37

രു॒ദ്രഃ ഖലു॒ വൈ വാ᳚സ്തോഷ്പ॒തിര്യദഹു॑ത്വാ വാസ്തോഷ്പ॒തീയ॑-മ്പ്രയാ॒യാ-ദ്രു॒ദ്ര ഏ॑ന-മ്ഭൂ॒ത്വാ-ഽഗ്നിര॑നൂ॒ത്ഥായ॑ ഹന്യാദ്വാസ്തോഷ്പ॒തീയ॑-ഞ്ജുഹോതി ഭാഗ॒ധേയേ॑നൈ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി॒ നാ-ഽഽര്തി॒മാര്ച്ഛ॑തി॒ യജ॑മാനോ॒ യദ്യു॒ക്തേ ജു॑ഹു॒യാദ്യഥാ॒ പ്രയാ॑തേ॒ വാസ്താ॒വാഹു॑തി-ഞ്ജു॒ഹോതി॑ താ॒ദൃഗേ॒വ തദ്യദയു॑ക്തേ ജുഹു॒യാദ്യഥാ॒ ക്ഷേമ॒ ആഹു॑തി-ഞ്ജു॒ഹോതി॑ താ॒ദൃഗേ॒വ തദഹു॑തമസ്യ വാസ്തോഷ്പ॒തീയഗ്ഗ്॑ സ്യാ॒- [സ്യാത്, ദക്ഷി॑ണോ] 38

-ദ്ദക്ഷി॑ണോ യു॒ക്തോ ഭവ॑തി സ॒വ്യോ-ഽയു॒ക്തോ-ഽഥ॑ വാസ്തോഷ്പ॒തീയ॑-ഞ്ജുഹോത്യു॒ഭയ॑മേ॒വാ-ഽ ക॒രപ॑രിവര്ഗമേ॒വൈനഗ്ം॑ ശമയതി॒ യദേക॑യാ ജുഹു॒യാദ്ദ॑ര്വിഹോ॒മ-ങ്കു॑ര്യാ-ത്പുരോ-ഽനുവാ॒ക്യാ॑ മ॒നൂച്യ॑ യാ॒ജ്യ॑യാ ജുഹോതി സദേവ॒ത്വായ॒ യദ്ധു॒ത ആ॑ദ॒ദ്ധ്യാ-ദ്രു॒ദ്ര-ങ്ഗൃ॒ഹാന॒ന്വാരോ॑ഹയേ॒-ദ്യദ॑വ॒ക്ഷാണാ॒ന്യസ॑-മ്പ്രക്ഷാപ്യ പ്രയാ॒യാദ്യഥാ॑ യജ്ഞവേശ॒സം-വാഁ॒-ഽഽദഹ॑നം-വാഁ താ॒ദൃഗേ॒വ തദ॒യന്തേ॒ യോനി॑ര്-ഋ॒ത്വിയ॒ ഇത്യ॒രണ്യോ᳚-സ്സ॒മാരോ॑ഹയ- [ഇത്യ॒രണ്യോ᳚-സ്സ॒മാരോ॑ഹയതി, ഏ॒ഷ വാ] 39

-ത്യേ॒ഷ വാ അ॒ഗ്നേര്യോനി॒-സ്സ്വ ഏ॒വൈനം॒-യോഁനൌ॑ സ॒മാരോ॑ഹയ॒ത്യഥോ॒ ഖല്വാ॑ഹു॒ര്യദ॒രണ്യോ᳚-സ്സ॒മാരൂ॑ഢോ॒ നശ്യേ॒ദുദ॑സ്യാ॒ഗ്നി-സ്സീ॑ദേ-ത്പുനരാ॒ധേയഃ॑ സ്യാ॒ദിതി॒ യാ തേ॑ അഗ്നേ യ॒ജ്ഞിയാ॑ ത॒നൂസ്തയേഹ്യാ രോ॒ഹേത്യാ॒ത്മന്-ഥ്സ॒മാരോ॑ഹയതേ॒ യജ॑മാനോ॒ വാ അ॒ഗ്നേര്യോനി॒-സ്സ്വായാ॑മേ॒വൈനം॒-യോഁന്യാഗ്ം॑ സ॒മാരോ॑ഹയതേ ॥ 40 ॥

(ധ॒ത്തേ॒-ഽര്വാ॒ചീനഗ്ഗ്॑ -സ്യാ-ഥ്സ॒മാരോ॑ഹയതി॒ -പഞ്ച॑ചത്വാരിഗ്ംശച്ച) (അ. 10)

ത്വമ॑ഗ്നേ ബൃ॒ഹദ്വയോ॒ ദധാ॑സി ദേവ ദാ॒ശുഷേ᳚ । ക॒വിര്ഗൃ॒ഹപ॑തി॒ര്യുവാ᳚ ॥ ഹ॒വ്യ॒വാഡ॒ഗ്നിര॒ജരഃ॑ പി॒താ നോ॑ വി॒ഭുര്വി॒ഭാവാ॑ സു॒ദൃശീ॑കോ അ॒സ്മേ । സു॒ഗാ॒ര്॒ഹ॒പ॒ത്യാ-സ്സമിഷോ॑ ദിദീഹ്യസ്മ॒ദ്രിയ॒ഖ്സ-മ്മി॑മീഹി॒ ശ്രവാഗ്ം॑സി ॥ ത്വ-ഞ്ച॑ സോമ നോ॒ വശോ॑ ജീ॒വാതു॒-ന്ന മ॑രാമഹേ । പ്രി॒യസ്തോ᳚ത്രോ॒ വന॒സ്പതിഃ॑ ॥ ബ്ര॒ഹ്മാ ദേ॒വാനാ᳚-മ്പദ॒വീഃ ക॑വീ॒നാമൃഷി॒ര്വിപ്രാ॑ണാ-മ്മഹി॒ഷോ മൃ॒ഗാണാ᳚മ് । ശ്യേ॒നോ ഗൃദ്ധ്രാ॑ണാ॒ഗ്॒ സ്വധി॑തി॒ ര്വനാ॑നാ॒ഗ്ം॒ സോമഃ॑ [സോമഃ॑, പ॒വിത്ര॒മത്യേ॑തി॒] 41

പ॒വിത്ര॒മത്യേ॑തി॒ രേഭന്ന്॑ ॥ ആ വി॒ശ്വദേ॑വ॒ഗ്ം॒ സത്പ॑തിഗ്ം സൂ॒ക്തൈര॒ദ്യാ വൃ॑ണീമഹേ । സ॒ത്യസ॑വഗ്ം സവി॒താര᳚മ് ॥ ആസ॒ത്യേന॒ രജ॑സാ॒ വര്ത॑മാനോ നിവേ॒ശയ॑ന്ന॒മൃത॒-മ്മര്ത്യ॑ഞ്ച । ഹി॒ര॒ണ്യയേ॑ന സവി॒താ രഥേ॒നാ-ഽഽ ദേ॒വോയാ॑തി॒ ഭുവ॑നാ വി॒പശ്യന്ന്॑ ॥ യഥാ॑ നോ॒ അദി॑തിഃ॒ കര॒-ത്പശ്വേ॒ നൃഭ്യോ॒ യഥാ॒ ഗവേ᳚ । യഥാ॑ തോ॒കായ॑ രു॒ദ്രിയ᳚മ് ॥ മാ ന॑സ്തോ॒കേ തന॑യേ॒ മാ ന॒ ആയു॑ഷി॒ മാ നോ॒ ഗോഷു॒ മാ [ ] 42

നോ॒ അശ്വേ॑ഷു രീരിഷഃ । വീ॒രാ-ന്മാനോ॑ രുദ്ര ഭാമി॒തോ വ॑ധീര്ഹ॒വിഷ്മ॑ന്തോ॒ നമ॑സാ വിധേമ തേ ॥ ഉ॒ദ॒പ്രുതോ॒ ന വയോ॒ രക്ഷ॑മാണാ॒ വാവ॑ദതോ അ॒ഭ്രിയ॑സ്യേവ॒ ഘോഷാഃ᳚ । ഗി॒രി॒ഭ്രജോ॒ നോര്മയോ॒ മദ॑ന്തോ॒ ബൃഹ॒സ്പതി॑മ॒ഭ്യ॑ര്കാ അ॑നാവന്ന് ॥ ഹ॒ഗ്ം॒സൈരി॑വ॒ സഖി॑ഭി॒ര്വാവ॑ദദ്ഭിരശ്മ॒ന്- മയാ॑നി॒ നഹ॑നാ॒ വ്യസ്യന്ന്॑ । ബൃഹ॒സ്പതി॑രഭി॒കനി॑ക്രദ॒ദ്ഗാ ഉ॒ത പ്രാസ്തൌ॒ദുച്ച॑ വി॒ദ്വാഗ്ം അ॑ഗായത് ॥ ഏന്ദ്ര॑ സാന॒സിഗ്ം ര॒യിഗ്ം [ര॒യിമ്, സ॒ജിത്വാ॑നഗ്ം സദാ॒സഹ᳚മ് ।] 43

സ॒ജിത്വാ॑നഗ്ം സദാ॒സഹ᳚മ് । വര്ഷി॑ഷ്ഠമൂ॒തയേ॑ ഭര ॥ പ്ര സ॑സാഹിഷേ പുരുഹൂത॒ ശത്രൂ॒ന് ജ്യേഷ്ഠ॑സ്തേ॒ ശുഷ്മ॑ ഇ॒ഹ രാ॒തിര॑സ്തു । ഇന്ദ്രാ-ഽഽ ഭ॑ര॒ ദക്ഷി॑ണേനാ॒ വസൂ॑നി॒ പതി॒-സ്സിന്ധൂ॑നാമസി രേ॒വതീ॑നാമ് ॥ ത്വഗ്ം സു॒തസ്യ॑ പീ॒തയേ॑ സ॒ദ്യോ വൃ॒ദ്ധോ അ॑ജായഥാഃ । ഇന്ദ്ര॒ ജ്യൈഷ്ഠ്യാ॑യ സുക്രതോ ॥ ഭുവ॒സ്ത്വമി॑ന്ദ്ര॒ ബ്രഹ്മ॑ണാ മ॒ഹാ-ന്ഭുവോ॒ വിശ്വേ॑ഷു॒ സവ॑നേഷു യ॒ജ്ഞിയഃ॑ । ഭുവോ॒ നൄഗ്ശ്ച്യൌ॒ത്നോ വിശ്വ॑സ്മി॒-ന്ഭരേ॒ ജ്യേഷ്ഠ॑ശ്ച॒ മന്ത്രോ॑ [മന്ത്രഃ॑, വി॒ശ്വ॒ച॒ര്ഷ॒ണേ॒ ।] 44

വിശ്വചര്ഷണേ ॥ മി॒ത്രസ്യ॑ ചര്ഷണീ॒ധൃത॒-ശ്ശ്രവോ॑ ദേ॒വസ്യ॑ സാന॒സിമ് ।

സ॒ത്യ-ഞ്ചി॒ത്ര ശ്ര॑വസ്തമമ് ॥ മി॒ത്രോ ജനാന്॑ യാതയതി പ്രജാ॒ന-ന്മി॒ത്രോ ദാ॑ധാര പൃഥി॒വീമു॒ത ദ്യാമ് । മി॒ത്രഃ കൃ॒ഷ്ടീരനി॑മിഷാ॒-ഽഭി ച॑ഷ്ടേ സ॒ത്യായ॑ ഹ॒വ്യ-ങ്ഘൃ॒തവ॑-ദ്വിധേമ ॥ പ്രസമി॑ത്ര॒ മര്തോ॑ അസ്തു॒ പ്രയ॑സ്വാ॒ന്॒. യസ്ത॑ ആദിത്യ॒ ശിക്ഷ॑തി വ്ര॒തേന॑ । ന ഹ॑ന്യതേ॒ ന ജീ॑യതേ॒ ത്വോതോ॒ നൈന॒മഗ്ംഹോ॑ അശ്ഞോ॒ത്യന്തി॑തോ॒ ന ദൂ॒രാത് ॥ യ- [യത്, ചി॒ദ്ധി തേ॒ വിശോ॑] 45

-ച്ചി॒ദ്ധി തേ॒ വിശോ॑ യഥാ॒ പ്രദേ॑വ വരുണ വ്ര॒തമ് । മി॒നീ॒മസി॒ ദ്യവി॑ദ്യവി ॥ യ-ത്കിഞ്ചേ॒ദം-വഁ॑രുണ॒ ദൈവ്യേ॒ ജനേ॑-ഽഭിദ്രോ॒ഹ-മ്മ॑നു॒ഷ്യാ᳚ശ്ചരാ॑മസി । അചി॑ത്തീ॒യ-ത്തവ॒ ധര്മാ॑ യുയോപി॒മമാ ന॒സ്തസ്മാ॒ ദേന॑സോ ദേവ രീരിഷഃ ॥ കി॒ത॒വാസോ॒ യദ്രി॑ രി॒പുര്ന ദീ॒വി യദ്വാ॑ ഘാ സ॒ത്യ മു॒തയന്ന വി॒ദ്മ । സര്വാ॒ താ വിഷ്യ॑ ശിഥി॒രേ വ॑ ദേ॒വാഥാ॑ തേ സ്യാമ വരുണ പ്രി॒യാസഃ॑ ॥ 46 ॥

(സോമോ॒-ഗോഷു॒ മാ- ര॒യിം - മന്ത്രോ॒ -യ-ച്ഛി॑ഥി॒രാ-സ॒പ്ത ച॑ ) (അ. 11)

(വി വാ ഏ॒തസ്യാ - ഽഽവാ॑യോ - ഇ॒മേ വൈ - ചി॒ത്തഞ്ചാ॒ - ഽഗ്നിര്ഭൂ॒താനാം᳚ - ദേ॒വാ വാ അ॑ഭ്യാതാ॒നാ - നൃ॑താ॒ഷാഡ് - രാ॒ഷ്ട്രകാ॑മായ॒ - ദേവി॑കാ॒ - വാസ്തോ᳚ഷ്പതേ॒ - ത്വമ॑ഗ്നേ ബൃ॒ഹ - ദേകാ॑ദശ )

(വി വാ ഏ॒തസ്യേ - ത്യാ॑ഹ - മൃ॒ത്യുര്ഗ॑ന്ധ॒ര്വോ - ഽവ॑ രുന്ധേ മദ്ധ്യ॒ത - സ്ത്വമ॑ഗ്നേ ബൃ॒ഹഥ് - ഷട്ച॑ത്വാരിഗ്ംശത്)

(വി വാ ഏ॒തസ്യ॑, പ്രി॒യാസഃ॑ )

॥ ഹരിഃ॑ ഓമ് ॥

॥ കൃഷ്ണ യജുര്വേദീയ തൈത്തിരീയ സംഹിതായാ-ന്തൃതീയകാണ്ഡേ ചതുര്ഥഃ പ്രശ്ന-സ്സമാപ്തഃ ॥

Roman (IAST) Transliteration

kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe caturthaḥ praśnaḥ - iṣṭihomābhidhānaṃ

o-nnamaḥ paramātmane, śrī mahāgaṇapataye namaḥ,

śrī gurubhyo namaḥ | ha॒riḥ॒ om ||

vi vā e॒tasya̭ ya॒jña ṛ̭ddhyate॒ yasya̭ ha॒vira̭ti॒ricya̭te॒ sūryo̭ de॒vo di̭vi॒ṣadbhya॒ ityā̭ha॒ bṛha॒spati̭nā cai॒vāsya̭ pra॒jāpa̭tinā ca ya॒jñasya॒ vyṛ̭ddha॒mapi̭ vapati॒ rakṣāgṃ̭si॒ vā e॒ta-tpa॒śugṃ sa̭cante॒ yadḙkadeva॒tya̭ āla̭bdho॒ bhūyā॒-nbhava̭ti॒ yasyā᳚ste॒ hari̭to॒ garbha॒ ityā̭ha deva॒traivainā᳚-ṅgamayati॒ rakṣa̭sā॒mapa̭hatyā॒ ā va̭rtana varta॒yetyā̭ha॒ [varta॒yetyā̭ha, brahma̭ṇai॒vaina॒-mā] 1

brahma̭ṇai॒vaina॒-mā va̭rtayati॒ vi tḙ bhinadmi taka॒rīmityā̭ha yathāya॒jure॒vaitadṷ- rudra॒phso vi॒śvarṷ̄pa॒ indu॒rityā̭ha pra॒jā vai pa॒śava॒ induḥ̭ pra॒jayai॒vaina̭-mpa॒śubhi॒-ssama̭rdhayati॒ divaṃ॒-vai~ ya॒jñasya॒ vyṛ̭ddha-ṅgacchati pṛthi॒vīmati̭rikta॒-ntadyanna śa॒maye॒dārti॒mārcche॒-dyaja̭māno ma॒hī dyauḥ pṛ̭thi॒vīca̭ na॒ i̭- [na॒ iti̭, ā॒ha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va] 2

-tyāha॒ dyāvā̭pṛthi॒vībhyā̭me॒va ya॒jñasya॒ vyṛ̭ddha॒-ñcāti̭rikta-ñca śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ bhasma̭nā॒-'bhi samṷ̄hati sva॒gākṛ̭tyā॒ atho̭ a॒nayo॒rvā e॒ṣa garbho॒-'nayo̭re॒vaina̭-ndadhāti॒ yada̭va॒dyedati॒ tadrḙcaye॒dyannāva॒dye-tpa॒śorāla̭bdhasya॒ nāva̭ dye-tpu॒rastā॒nnābhyā̭ a॒nyada̭va॒dye-du॒pari̭ṣṭāda॒nya-tpu॒rastā॒dvai nābhyai᳚ [ ] 3

prā॒ṇa u॒pari̭ṣṭādapā॒no yāvā̭ne॒va pa॒śustasyāva̭ dyati॒ viṣṇa̭ve śipivi॒ṣṭāya̭ juhoti॒ yadvai ya॒jñasyā̭ti॒ricya̭te॒ yaḥ pa॒śorbhū॒mā yā puṣṭi॒sta-dviṣṇuḥ̭ śipivi॒ṣṭo 'ti̭rikta e॒vāti̭rikta-ndadhā॒tyati̭riktasya॒ śāntyā̭ a॒ṣṭāprū॒ḍḍhira̭ṇya॒-ndakṣi̭ṇā॒-'ṣṭāpa̭dī॒ hyḙṣā ''tmā na̭va॒maḥ pa॒śorāptyā̭ antarako॒śa u॒ṣṇīṣe॒ṇā-''vi̭ṣṭita-mbhavatye॒vami̭va॒ hi pa॒śurulba̭miva॒ carmḙva mā॒gṃ॒sami॒vāsthī̭va॒ yāvā̭ne॒va pa॒śustamā॒ptvā-'va̭ rundhe॒yasyai॒ṣā ya॒jñe prāya̭ścittiḥ kri॒yata̭ i॒ṣṭvā vasī̭yā-nbhavati || 4 ||

(va॒rta॒yatyā̭ha-na॒ iti॒-vai nābhyā॒-ulba̭mi॒vai-ka̭vigṃśatiśca) (a. 1)

ā vā̭yo bhūṣa śucipā॒ upa̭ na-ssa॒hasra̭-nte ni॒yuto̭ viśvavāra | upo̭ te॒ andho॒ madya̭mayāmi॒ yasya̭ deva dadhi॒ṣe pū᳚rva॒peya᳚m || ākū᳚tyai tvā॒ kāmā̭ya tvā sa॒mṛdhe᳚ tvā kikki॒ṭā te॒ manaḥ̭ pra॒jāpa̭taye॒ svāhā̭ kikki॒ṭā te᳚ prā॒ṇaṃ-vā~॒yave॒ svāhā̭ kikki॒ṭā te॒ cakṣu॒-ssūryā̭ya॒ svāhā̭ kikki॒ṭā te॒ śrotra॒-ndyāvā̭pṛthi॒vībhyā॒g॒ svāhā̭ kikki॒ṭā te॒ vāca॒gṃ॒ sara̭svatyai॒ svāhā॒ [sara̭svatyai॒ svāhā᳚, tva-ntu॒rīyā̭] 5

tva-ntu॒rīyā̭ va॒śinī̭ va॒śā-'si̭ sa॒kṛdya-ttvā॒ mana̭sā॒ garbha॒ ā-'śa̭yat | va॒śā tvaṃ-va~॒śinī̭ gaccha de॒vān-thsa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmāḥ᳚ || a॒jā-'si̭ rayi॒ṣṭhā pṛ̭thi॒vyāgṃ sī̭do॒rdhvā-'ntari̭kṣa॒mupa̭ tiṣṭhasva di॒vi tḙ bṛ॒hadbhāḥ || tantṷ-nta॒nva-nraja̭so bhā॒numanvi̭hi॒ jyoti̭ṣmataḥ pa॒tho ra̭kṣa dhi॒yā kṛ॒tān || a॒nu॒lba॒ṇaṃ-va~̭yata॒ jogṷvā॒mapo॒ manṷ rbhava ja॒nayā॒ daivya॒-ñjana᳚m || mana̭so ha॒vira̭si pra॒jāpa̭te॒rvarṇo॒ gātrā̭ṇā-nte gātra॒bhājo̭ bhūyāsma || 6 ||

(sara̭svatyai॒ svāhā॒ - manu॒ - strayo̭daśa ca) (a. 2)

i॒me vai sa॒hā-''stā॒-nte vā॒yurvya̭vā॒-tte garbha̭madadhātā॒-ntagṃ somaḥ॒ prāja̭naya-da॒gnira̭grasata॒ sa e॒ta-mpra॒jāpa̭tirāgne॒ya-ma॒ṣṭāka̭pālamapaśya॒-tta-nnira̭vapa॒-ttenai॒vainā̭ma॒gneradhi॒ nira̭krīṇā॒-ttasmā॒dapya̭nyadeva॒tyā̭mā॒labha̭māna āgne॒yama॒ṣṭāka̭pāla-mpu॒rastā॒nnirva̭peda॒gnere॒vainā॒madhi̭ ni॒ṣkrīyā-''la̭bhate॒ ya- [yat, vā॒yurvyavā॒-] 7

-dvā॒yurvyavā॒-ttasmā᳚-dvāya॒vyā̭ yadi॒me garbha॒mada̭dhātā॒-ntasmā᳚-ddyāvāpṛthi॒vyā̭ ya-thsomaḥ॒ prāja̭nayada॒gniragra̭sata॒ tasmā̭dagnīṣo॒mīyā॒ yada॒nayo᳚rviya॒tyo-rvāgava̭da॒-ttasmā᳚-thsārasva॒tī ya-tpra॒jāpa̭tira॒gneradhi̭ ni॒rakrī̭ṇā॒-ttasmā᳚-tprājāpa॒tyā sā vā e॒ṣā sa̭rvadeva॒tyā̭ yada॒jā va॒śā vā̭ya॒vyā̭mā la̭bheta॒ bhūti̭kāmo vā॒yurvai kṣepi̭ṣṭhā de॒vatā̭ vā॒yume॒va svena̭ [svena̭, bhā॒ga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒] 8

bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ sa e॒vaina॒-mbhūti̭-ṅgamayati dyāvāpṛthi॒vyā̭mā la̭bheta kṛ॒ṣamā̭ṇaḥ prati॒ṣṭhākā̭mo di॒va e॒vāsmai̭ pa॒rjanyo̭ varṣati॒ vya̭syāmoṣa̭dhayo rohanti sa॒mardhṷkamasya sa॒sya-mbha̭vatyagnīṣo॒mīyā॒mā la̭bheta॒ yaḥ kā॒maye॒tānna̭vānannā॒da-ssyā॒mitya॒gninai॒vānna॒mava̭ rundhe॒ somḙnā॒nnādya॒-manna̭vāne॒vānnā॒do bha̭vati sārasva॒tīmā la̭bheta॒ ya [yaḥ, ī॒śva॒ro vā॒co] 9

ī᳚śva॒ro vā॒co vadi̭to॒-ssan. vāca॒-nnavade॒-dvāgvai sara̭svatī॒ sara̭svatīme॒va svena̭ bhāga॒dheye॒nopa̭ dhāvati॒ saivāsmi॒n. vāca̭-ndadhāti prājāpa॒tyāmā la̭bheta॒ yaḥ kā॒maye॒tāna̭bhijitama॒bhi ja̭yeya॒miti̭ pra॒jāpa̭ti॒-ssarvā̭ de॒vatā̭ de॒vatā̭bhire॒vā-na̭bhijitama॒bhi ja̭yati vāya॒vya̭yo॒pāka̭roti vā॒yore॒vainā̭mava॒ruddhyā-''la̭bhata॒ ākū᳚tyai tvā॒ kāmā̭ya॒ tve- [kāmā̭ya tvā, ityā̭ha yathāya॒ju-] 10

-tyā̭ha yathāya॒ju-re॒vaita-tki̭kkiṭā॒kāra̭-ñjuhoti kikkiṭākā॒reṇa॒ vai grā॒myāḥ pa॒śavo̭ ramante॒ prā-''ra॒ṇyāḥ pa̭tanti॒ ya-tki̭kkiṭā॒kāra̭-ñju॒hoti̭ grā॒myāṇā᳚-mpaśū॒nā-ndhṛtyai॒ parya̭gnau kri॒yamā̭ṇe juhoti॒ jīva̭ntīme॒vaināgṃ̭ suva॒rgaṃ-lo~॒ka-ṅga̭mayati॒ tva-ntu॒rīyā̭ va॒śinī̭ va॒śā-'sītyā̭ha deva॒traivainā᳚-ṅgamayati sa॒tyā-ssa̭ntu॒ yaja̭mānasya॒ kāmā॒ ityā̭hai॒ṣa vai kāmo॒ [vai kāmaḥ̭, yaja̭mānasya॒] 11

yaja̭mānasya॒ yadanā᳚rta u॒dṛca॒-ṅgaccha̭ti॒ tasmā̭de॒vamā̭hā॒-'jā-'si̭ rayi॒ṣṭhetyā̭hai॒ ṣvḙvaināṃ᳚-lo~॒keṣu॒ prati̭ṣṭhāpayati di॒vi tḙ bṛ॒hadbhā ityā̭ha suva॒rga e॒vāsmai̭ lo॒ke jyoti̭-rdadhāti॒ tantṷ-nta॒nva-nraja̭so bhā॒numanvi॒hītyā̭he॒māne॒vāsmai̭ lo॒kān jyoti̭ṣmataḥ karotyanulba॒ṇaṃ-va~̭yata॒ jogṷvā॒mapa॒ i- [jogṷvā॒mapa॒ iti̭, ā॒ha॒ yade॒va] 12

-tyā̭ha॒ yade॒va ya॒jña u॒lbaṇa̭-ṅkri॒yate॒ tasyai॒vaiṣā śānti॒rmanṷrbhava ja॒nayā॒ daivya॒-ñjana॒mityā̭ha māna॒vyo̭ vai pra॒jāstā e॒vā-''dyāḥ᳚ kurute॒ mana̭so ha॒vira॒sītyā̭ha sva॒gākṛ̭tyai॒ gātrā̭ṇā-nte gātra॒bhājo̭ bhūyā॒smetyā̭hā॒ ''śiṣa̭me॒vaitāmā śā᳚ste॒ tasyai॒ vā e॒tasyā॒ eka̭me॒vā-dḙvayajanaṃ॒ ~yadāla̭bdhāyā-ma॒bhro [-ma॒bhraḥ, bhava̭ti॒] 13

bhava̭ti॒ yadāla̭bdhāyāma॒bhra-ssyāda॒phsu vā᳚prave॒śaye॒-thsarvāṃ᳚-vā~॒ prāśñī̭yā॒dyada॒phsu pra̭ve॒śaye᳚dyajñaveśa॒sa-ṅkṷryā॒-thsarvā̭me॒va prāśñī̭yādindri॒yame॒vā-''tma-ndha̭-tte॒ sā vā e॒ṣā tra̭yā॒ṇāme॒vāva̭ ruddhā saṃva~thsara॒sadaḥ̭ sahasrayā॒jino̭ gṛhame॒dhina॒sta e॒vaitayā̭ yajera॒-nteṣā̭me॒vaiṣā-''ptā || 14 ||

(yath - svena̭ - sārasva॒tīmā la̭bheta॒ yaḥ - kāmā̭ya tvā॒ - kāmo - 'pa॒ itya॒ - bhro - dvica̭tvārigṃśacca) (a. 3)

ci॒tta-ñca॒ citti॒ścā ''kṷ̄ta॒-ñcā-''kṷ̄tiśca॒ vijñā̭ta-ñca vi॒jñāna̭-ñca॒ mana̭śca॒ śakva̭rīśca॒ darśa̭śca pū॒rṇamā̭saśca bṛ॒hacca̭ rathanta॒ra-ñca̭ pra॒jāpa̭ti॒rjayā॒nindrā̭ya॒ vṛṣṇe॒ prāya̭cchadu॒graḥ pṛ̭ta॒nājyḙṣu॒ tasmai॒ viśa॒-ssama̭namanta॒ sarvā॒-ssa u॒gra-ssahi havyo̭ ba॒bhūva̭devāsu॒rā-ssaṃya~̭ttā āsa॒nthsa indraḥ̭ pra॒jāpa̭ti॒mupā̭ dhāva॒-ttasmā̭ e॒tāñjayā॒-nprāya̭ccha॒-ttāna̭juho॒-ttato॒ vai de॒vā asṷrānajaya॒n॒. yadaja̭ya॒-ntajjayā̭nā-ñjaya॒tvagg spardha̭mānenai॒te ho̭ta॒vyā̭ jaya̭tye॒va tā-mpṛta̭nām || 15 ||

(upa॒ - pañca̭vigṃśatiśca) (a. 4)

a॒gnirbhū॒tānā॒madhi̭pati॒-ssamā̭-'va॒tvindro᳚ jye॒ṣṭhānāṃ᳚-ya~॒maḥ pṛ̭thi॒vyā vā॒yura॒ntari̭kṣasya॒ sūryo̭di॒vaśca॒ndramā॒ nakṣa̭trāṇā॒-mbṛha॒spati॒rbrahma̭ṇo mi॒tra-ssa॒tyānāṃ॒-va~rṷṇo॒-'pāgṃ sa̭mu॒dra-ssro॒tyānā॒manna॒gṃ॒ sāmrā᳚jyānā॒madhi̭pati॒ tanmā̭-'vatu॒ soma॒ oṣa̭dhīnāgṃ savi॒tā pra̭sa॒vānāgṃ̭ ru॒draḥ pa̭śū॒nā-ntvaṣṭā̭ rū॒pāṇāṃ॒-vi~ṣṇuḥ॒ parva̭tānā-mma॒ruto̭ ga॒ṇānā॒madhi̭pataya॒ste mā̭vantu॒ pita̭raḥ pitāmahāḥ pare-'vare॒ tatā᳚statāmahā i॒ha mā̭-'vata | a॒smi-nbrahma̭nna॒smin kṣa॒tre᳚-'syā-mā॒śiṣya॒syā-mpṷro॒dhāyā̭ma॒smin-karma̭nna॒syā-nde॒vahū᳚tyām || 16 ||

(a॒va॒re॒ - sa॒ptada̭śa ca) (a. 5)

de॒vā vai yadya॒jñe-'kṷrvata॒ tadasṷrā akurvata॒ te de॒vā e॒tāna̭bhyātā॒nāna̭paśya॒n- tāna॒bhyāta̭nvata॒ yadde॒vānā॒-ṅkarmā-''sī॒dārdhya̭ta॒ tadyadasṷrāṇā॒-nna tadā᳚rdhyata॒ yena॒ karma॒ṇerthse॒-ttatra̭ hota॒vyā̭ ṛ॒ddhnotye॒va tena॒ karma̭ṇā॒ yadviśvḙ de॒vā-ssa॒mabha̭ra॒-ntasmā̭-dabhyātā॒nā vai᳚śvade॒vāyat-pra॒jāpa̭ti॒rjayā॒-nprāya̭ccha॒-ttasmā॒jjayāḥ᳚ prājāpa॒tyā [prājāpa॒tyāḥ, ya-drā᳚ṣṭra॒bhṛdbhī̭] 17

ya-drā᳚ṣṭra॒bhṛdbhī̭ rā॒ṣṭramā-'da̭data॒ ta-drā᳚ṣṭra॒bhṛtāgṃ̭ rāṣṭrabhṛ॒ttva-nte de॒vā a̭bhyātā॒nairasṷrāna॒bhyāta̭nvata॒ jayai̭rajayan-rāṣṭra॒bhṛdbhī̭ rā॒ṣṭramā-'da̭data॒ yadde॒vā a̭bhyātā॒nairasṷrāna॒bhyāta̭nvata॒ tada̭bhyātā॒nānā̭mabhyātāna॒tvaṃ-ya~jjayai॒raja̭ya॒-ntajjayā̭nā-ñjaya॒tvaṃ-ya~-drā᳚ṣṭra॒bhṛdbhī̭ rā॒ṣṭramā-'da̭data॒ ta-drā᳚ṣṭra॒bhṛtāgṃ̭ rāṣṭrabhṛ॒ttva-ntato̭ de॒vā abha̭va॒-nparā-'sṷrā॒ yo bhrātṛ̭vyavā॒n-thsyā-thsa e॒tān jṷhuyādabhyātā॒naire॒va bhrātṛ̭vyāna॒bhyāta̭nute॒ jayai᳚rjayati rāṣṭra॒bhṛdbhī̭ rā॒ṣṭramā da̭tte॒ bhava̭tyā॒tmanā॒ parā᳚-'sya॒ bhrātṛ̭vyo bhavati || 18 ||

(prā॒jā॒pa॒tyāḥ-so᳚-'-ṣṭā da̭śa ca) (a. 6)

ṛ॒tā॒ṣā-ḍṛ॒tadhā̭mā॒-'gni-rga̭ndha॒rvasta-syauṣa̭dhayo-'phsa॒rasa॒ ūrjo॒ nāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭tu॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tasmai॒ svāhā॒ tābhya॒-ssvāhā̭ sagṃhi॒to vi॒śvasā̭mā॒ sūryo̭ gandha॒rva-stasya॒ marī̭cayo-'phsa॒rasa̭ ā॒yuvaḥ̭ suṣu॒mna-ssūrya̭ raśmi-śca॒ndramā̭ gandha॒rva-stasya॒ nakṣa̭trāṇya-phsa॒raso̭ be॒kura̭yobhu॒jyu-ssṷpa॒rṇo ya॒jño ga̭ndha॒rva-stasya॒ dakṣi̭ṇā apsa॒rasa̭ sta॒vāḥ pra॒jāpa̭ti-rvi॒śvaka̭rmā॒ mano̭ [manaḥ̭, ga॒ndha॒rvastasya̭-rkhsā॒mānya̭-phsa॒raso॒] 19

gandha॒rvastasya̭-rkhsā॒mānya̭-phsa॒raso॒ vahna̭yaiṣi॒ro vi॒śvavya̭cā॒ vāto̭ gandha॒rva-stasyā-''po᳚ 'phsa॒raso̭ mu॒dābhuva̭nasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ | sa no̭ rā॒svājyā̭nigṃ rā॒yaspoṣagṃ̭ su॒vīryagṃ̭ saṃva~thsa॒rīṇāg̭ sva॒stim || pa॒ra॒me॒ṣṭhyadhi̭pati-rmṛ॒tyu-rga̭ndha॒rva-stasya॒ viśva̭mapsa॒raso॒ bhuvaḥ̭ sukṣi॒tiḥ- subhṷ̄ti-rbhadra॒kṛ-thsuva̭rvā-npa॒rjanyo̭ gandha॒rva-stasya̭ vi॒dyuto᳚ 'phsa॒raso॒ ruco̭ dū॒re hḙti-ramṛḍa॒yo [dū॒re hḙti-ramṛḍa॒yaḥ, mṛ॒tyurga̭ndha॒rva-stasya̭] 20

mṛ॒tyurga̭ndha॒rva-stasya̭ pra॒jā a̭phsa॒raso̭ bhī॒ruva॒ścaruḥ̭ kṛpaṇa kā॒śī kāmo̭ gandha॒rva-stasyā॒dhayo᳚ 'phsa॒rasaḥ̭ śo॒caya̭ntī॒rnāma॒ sa i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā̭ta॒ tā i॒da-mbrahma̭ kṣa॒tra-mpā᳚ntu॒ tasmai॒ svāhā॒ tābhya॒-ssvāhā॒ sa no̭ bhuvanasya pate॒ yasya̭ta u॒pari̭ gṛ॒hā i॒ha ca̭ | u॒ru bra॒hma̭ṇe॒-'smai kṣa॒trāya॒ mahi॒ śarma̭ yaccha || 21 ||

(mano̭ - 'mṛḍa॒yaḥ - ṣaṭca̭tvārigṃśacca) (a. 7)

rā॒ṣṭrakā̭māya hota॒vyā̭ rā॒ṣṭraṃ-vai~ rā᳚ṣṭra॒bhṛto̭ rā॒ṣṭreṇai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭramava̭ rundhe rā॒ṣṭrame॒va bha̭vatyā॒tmanḙ hota॒vyā̭ rā॒ṣṭraṃ-vai~ rā᳚ṣṭra॒bhṛto̭ rā॒ṣṭra-mpra॒jā rā॒ṣṭra-mpa॒śavo̭ rā॒ṣṭraṃ-ya~cchreṣṭho॒ bhava̭ti rā॒ṣṭreṇai॒va rā॒ṣṭramava̭ rundhe॒ vasi̭ṣṭha-ssamā॒nānā᳚-mbhavati॒ grāma̭kāmāya hota॒vyā̭ rā॒ṣṭraṃ-vai~ rā᳚ṣṭra॒bhṛto̭ rā॒ṣṭragṃ sa̭jā॒tā rā॒ṣṭreṇai॒vāsmai̭ rā॒ṣṭragṃ sa̭jā॒tānava̭ rundhe grā॒- [rundhe grā॒mī, e॒va bha̭vatyadhi॒deva̭ne] 22

-myḙva bha̭vatyadhi॒deva̭ne juhotyadhi॒deva̭na e॒vāsmai̭ sajā॒tānava̭ rundhe॒ ta ḙna॒mava̭ruddhā॒ upa̭ tiṣṭhante rathamu॒kha oja̭skāmasya hota॒vyā̭ ojo॒ vai rā᳚ṣṭra॒bhṛta॒ ojo॒ ratha॒ oja̭sai॒vāsmā॒ ojo-'va̭ rundha oja॒svyḙva bha̭vati॒ yo rā॒ṣṭrādapa̭bhūta॒-ssyā-ttasmai̭ hota॒vyā̭ yāva̭nto-'sya॒ rathā॒-ssyustā-nbrṷ̄yā-dyu॒ndhvamiti̭ rā॒ṣṭrame॒vā-'smai̭ yuna॒- [rā॒ṣṭrame॒vā-'smai̭ yunakti, āhṷtayo॒ vā] 23

-ktyāhṷtayo॒ vā e॒tasyākḷ̭ptā॒ yasya̭ rā॒ṣṭra-nna kalpa̭te svara॒thasya॒ dakṣi̭ṇa-ñca॒kra-mpra॒vṛhya̭ nā॒ḍīma॒bhi jṷhuyā॒dāhṷtīre॒vāsya̭ kalpayati॒ tā a̭sya॒ kalpa̭mānā rā॒ṣṭramanṷ kalpate saṅgrā॒me saṃya~̭tte hota॒vyā̭ rā॒ṣṭraṃ-vai~ rā᳚ṣṭra॒bhṛto̭ rā॒ṣṭre khalu॒ vā e॒te vyāya̭cchante॒ ye sa̭ṅgrā॒magṃ saṃ॒-ya~nti॒ yasya॒ pūrva̭sya॒ juhva̭ti॒ sa e॒va bha̭vati॒ jaya̭ti॒ tagṃ sa̭grā॒mma-mmā᳚ndhu॒ka i॒ddhmo [i॒ddhmaḥ, bha॒va॒tyaṅgā̭rā] 24

bha̭va॒tyaṅgā̭rā e॒va pra̭ti॒veṣṭa̭mānā a॒mitrā̭ṇāmasya॒ senā॒-mprati̭veṣṭayanti॒ ya u॒nmādye॒-ttasmai̭ hota॒vyā̭ gandharvāphsa॒raso॒ vā e॒tamunmā̭dayanti॒ ya u॒nmādya̭tye॒te khalu॒ vai ga̭ndharvāphsa॒raso॒ yadrā᳚ṣṭra॒bhṛta॒stasmai॒ svāhā॒ tābhya॒-ssvāheti̭ juhoti॒ tenai॒vainā᳚ñchamayati॒ naiya̭grodha॒ audṷmbara॒ āśva̭tthaḥ॒ plākṣa॒ itī॒ddhmo bha̭vatye॒te vai ga̭ndharvāphsa॒rasā᳚-ṅgṛ॒hā-ssva e॒vainā̭- [e॒vaināṋ, ā॒yata̭ne] 25

-nā॒yata̭ne śamayatyabhi॒cara̭tā pratilo॒magṃ ho̭ta॒vyāḥ᳚ prā॒ṇāne॒vāsya̭ pra॒tīcaḥ॒ prati̭ yauti॒ ta-ntato॒ yena॒ kena̭ ca stṛṇute॒ svakṛ̭ta॒ iri̭ṇe juhoti prada॒re vai॒tadvā a॒syai nir-ṛ̭tigṛhīta॒-nnir-ṛ̭tigṛhīta e॒vaina॒-nnir-ṛ̭tyā grāhayati॒ yadvā॒caḥ krū॒ra-ntena॒ vaṣa̭-ṭkaroti vā॒ca e॒vaina̭-ṅkrū॒reṇa॒ pravṛ̭ścati tā॒jagārti॒mārccha̭ti॒ yasya̭ kā॒mayḙtā॒nnādya॒- [kā॒mayḙtā॒nnādya᳚m, ā da̭dī॒yeti॒] 26

-mā da̭dī॒yeti॒ tasya̭ sa॒bhāyā̭muttā॒no ni॒padya॒ bhuva̭nasya pata॒ iti॒ tṛṇā̭ni॒ sa-ṅgṛ̭hṇīyā-tpra॒jāpa̭ti॒rvai bhuva̭nasya॒ patiḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāsyā॒nnādya॒mā da̭tta i॒dama॒hama॒muṣyā̭ ''muṣyāya॒ṇasyā॒nnādyagṃ̭ harā॒mītyā̭hā॒nnādya̭me॒vāsya̭ harati ṣa॒ḍbhirha̭rati॒ ṣaḍvā ṛ॒tavaḥ̭ pra॒jāpa̭tinai॒vāsyā॒-nnādya̭mā॒dāya॒rtavo᳚ 'smā॒ anu॒ praya̭cchanti॒ [praya̭cchanti, yo jye॒ṣṭhaba̭ndhu॒-] 27

yo jye॒ṣṭhaba̭ndhu॒-rapa̭ bhūta॒-ssyā-ttaggsthalḙ-'va॒sāyya̭ brahmauda॒na-ñcatuḥ̭ śarāva-mpa॒ktvā tasmai̭ hota॒vyā̭ varṣma॒ vai rā᳚ṣṭra॒bhṛto॒ vaṣma॒ sthalaṃ॒-va~rṣma̭ṇai॒vainaṃ॒-va~ṣma̭ samā॒nānā᳚-ṅgamayati॒ catuḥ̭ śarāvo bhavati di॒kṣvḙva prati̭tiṣṭhati kṣī॒re bha̭vati॒ ruca̭me॒vāsmi̭-ndadhā॒tyuddha̭rati śṛta॒tvāya̭ sa॒rpiṣvā᳚-nbhavati meddhya॒tvāya̭ ca॒tvāra̭ ārṣe॒yāḥ prā-'śña̭nti di॒śāme॒va jyoti̭ṣi juhoti || 28 ||

(grā॒mī - yṷnaktī॒ - dhmaḥ - sva e॒vainā̭ - na॒nnādyaṃ̭ - ~yaccha॒ntye - kā॒nna pa̭ñcā॒śacca̭) (a. 8)

devi̭kā॒ niva̭rpe-tpra॒jākā̭ma॒śchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭sīva॒ khalu॒ vai pra॒jāśchando̭bhire॒vāsmai᳚ pra॒jāḥ praja̭nayati pratha॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaroti mithu॒nī e॒va tena̭ karo॒tyanve॒vāsmā॒ anṷmatirmanyate rā॒te rā॒kā pra si̭nīvā॒lī ja̭nayati pra॒jāsve॒va prajā̭tāsu ku॒hvā̭ vāca̭-ndadhātye॒tā e॒va niva̭rpe-tpa॒śukā̭ma॒śchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭sī- [devi̭kā॒śchandāgṃ̭si, i॒va॒ khalu॒ vai] 29

-va॒ khalu॒ vai pa॒śava॒śchando̭bhire॒vāsmai̭ pa॒śū-npraja̭nayati pratha॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaroti॒ praiva tena̭ vāpaya॒tyanve॒vāsmā॒ anṷmatirmanyate rā॒te rā॒kā pra si̭nīvā॒lī ja̭nayati pa॒śūne॒va prajā̭tān ku॒hvā᳚ prati̭ṣṭhāpayatye॒tā e॒va nirva̭pe॒-dgrāma̭kāma॒śchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭sī va॒ khalu॒ vai grāma॒śchando̭bhire॒vāsmai॒ grāma॒- [grāma᳚m, ava̭ rundhe] 30

-mava̭ rundhe maddhya॒to dhā॒tāra̭-ṅkaroti maddhya॒ta e॒vaina॒-ṅgrāma̭sya dadhātye॒tā e॒va nirva̭pe॒jjyogā̭mayāvī॒ chandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā e॒tama॒bhi ma̭nyante॒ yasya॒ jyogā॒maya̭ti॒ chando̭bhire॒vaina̭-maga॒da-ṅka̭roti maddhya॒to dhā॒tāra̭-ṅkaroti maddhya॒to vā e॒tasyākḷ̭ptaṃ॒-ya~sya॒ jyogā॒maya̭ti maddhya॒ta e॒vāsya॒ tena̭ kalpayatye॒tā e॒va ni- [ e॒va niḥ, va॒pe॒dyaṃ-ya~॒jño] 31

-rva̭pe॒dyaṃ-ya~॒jño nopa॒name॒cchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā e॒ta-nnopa̭ namanti॒ yaṃ-ya~॒jño nopa॒nama̭ti pratha॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaroti mukha॒ta e॒vāsmai॒ chandāgṃ̭si dadhā॒tyupai̭naṃ-ya~॒jño na̭matye॒tā e॒va niva̭rpedījā॒naśchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā yā॒tayā̭mānīva॒ khalu॒ vā e॒tasya॒ chandāgṃ̭si॒ ya ī̭jā॒na ṷtta॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaro- [ṷtta॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaroti, u॒pari̭ṣṭāde॒vāsmai॒] 32

-tyu॒pari̭ṣṭāde॒vāsmai॒ chandā॒g॒syayā̭tayāmā॒nyava̭ rundha॒ upai̭na॒mutta̭ro ya॒jño na̭matye॒tā e॒va niva̭rpe॒dya-mme॒dhā nopa॒name॒cchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭si॒ khalu॒ vā e॒ta-nnopa̭ namanti॒ ya-mme॒dhā nopa॒nama̭ti pratha॒ma-ndhā॒tāra̭-ṅkaroti mukha॒ta e॒vāsmai॒ chandāgṃ̭si dadhā॒tyupai̭na-mme॒dhā na̭matye॒tā e॒va niva̭rpe॒- [niva̭rpet, rukkā̭ma॒śchandāgṃ̭si॒ vai] 33

-drukkā̭ma॒śchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭sīva॒ khalu॒ vai ruk chando̭bhire॒vāsmi॒-nruca̭-ndadhātikṣī॒re bha̭vanti॒ ruca̭me॒vāsmi̭-ndadhati maddhya॒to dhā॒tāra̭-ṅkaroti maddhya॒ta e॒vainagṃ̭ ru॒co da̭dhātigāya॒trī vā anṷmatistri॒ṣṭugrā॒kā jaga̭tī sinīvā॒lya̭nu॒ṣṭup ku॒hūrdhā॒tā va̭ṣaṭkā॒raḥ pū᳚rvapa॒kṣo rā॒kā-'pa̭rapa॒kṣaḥ ku॒hūra̭māvā॒syā̭ sinīvā॒lī pau᳚rṇamā॒syanṷmatiśca॒ndramā̭ dhā॒tā-'ṣṭau [ ] 34

vasa̭vo॒-'ṣṭākṣa̭rā gāya॒tryekā̭daśa ru॒drā ekā̭daśākṣarā tri॒ṣṭub dvāda̭śā-''di॒tyā dvāda̭śākṣarā॒ jaga̭tī pra॒jāpa̭tiranu॒ṣṭub dhā॒tā va̭ṣaṭkā॒ra e॒tadvai devi̭kā॒-ssarvā̭ṇi ca॒ chandāgṃ̭si॒ sarvā᳚śca de॒vatā̭ vaṣaṭkā॒rastā ya-thsa॒ha sarvā̭ ni॒rvapḙdīśva॒rā ḙna-mpra॒daho॒ dve pra̭tha॒me ni॒rupya̭ dhā॒tustṛ॒tīya॒-nniva̭rpe॒-ttatho̭ e॒votta̭re॒ niva̭rpe॒-ttathai̭na॒-nna prada̭ha॒ntya tho॒ yasmai॒ kāmā̭ya niru॒pyante॒ tame॒vā-''bhi॒rupā᳚-''pnoti || 35 ||

(pa॒śukā̭ma॒śchandāgṃ̭si॒ vai devi̭kā॒śchandāgṃ̭si॒-grāmaṃ̭-kalpayatye॒tā e॒va ni-rṷtta॒mandhā॒tāra̭-ṅkaroti - me॒dhā na̭matye॒tā e॒va nirva̭pe - da॒ṣṭau - da̭hanti॒ - nava̭ ca) (a. 9)

(devi̭kāḥ pra॒jākā̭mo mithu॒nī pa॒śukā̭maḥ॒ praiva grāma̭kāmo॒ jyogā̭mayāvī॒ yaṃ-ya~॒jño ya ī̭jā॒no ya-mme॒dhā rukkā̭mo॒-'ṣṭau | devi̭kā bhavanti dadhati rā॒ṣṭrakā̭māya bhavati dadhāti |)

vāsto᳚ṣpate॒ prati̭ jānī hya॒smān-thsvā̭ve॒śo a̭namī॒vo bha̭vānaḥ | ya-ttvema̭he॒ prati॒tanno̭ juṣasva॒ śanna̭ edhi dvi॒pade॒ śañcatṷṣpade || vāsto᳚ṣpate śa॒gmayā̭ sa॒gṃ॒ sadā̭te sakṣī॒mahi̭ ra॒ṇvayā̭ gātu॒matyā᳚ | āvaḥ॒, kṣema̭ u॒ta yoge॒ vara̭nno yū॒ya-mpā̭ta sva॒stibhi॒-ssadā̭naḥ || ya-thsā॒ya-mprā̭taragniho॒tra-ñju॒hotyā̭hutīṣṭa॒kā e॒va tā upa̭ dhatte॒ [tā upa̭ dhatte, yaja̭māno-'horā॒trāṇi॒] 36

yaja̭māno-'horā॒trāṇi॒ vā e॒tasyeṣṭa̭kā॒ ya āhi̭tāgni॒rya-thsā॒ya-mprā̭tarju॒hotya̭horā॒trāṇye॒vā ''ptveṣṭa̭kāḥ kṛ॒tvopa̭ dhatte॒ daśa̭ samā॒natra̭ juhoti॒ daśā᳚kṣarā vi॒rā-ḍvi॒rāja̭me॒vā-''ptveṣṭa̭kā-ṅkṛ॒tvopa̭ dha॒tte-'tho̭ vi॒rājye॒va ya॒jñamā᳚pnoti॒ citya̭ścityo-'sya bhavati॒ tasmā॒dyatra॒ daśo̭ṣi॒tvā pra॒yāti॒ ta-dya̭jñavā॒stvavā᳚stve॒va tadya-ttato᳚-'rvā॒cīnagṃ̭ [tadya-ttato᳚-'rvā॒cīna᳚m, ru॒draḥ khalu॒ vai] 37

ru॒draḥ khalu॒ vai vā᳚stoṣpa॒tiryadahṷtvā vāstoṣpa॒tīya̭-mprayā॒yā-dru॒dra ḙna-mbhū॒tvā-'gnira̭nū॒tthāya̭ hanyādvāstoṣpa॒tīya̭-ñjuhoti bhāga॒dheyḙnai॒vainagṃ̭ śamayati॒ nā-''rti॒mārccha̭ti॒ yaja̭māno॒ yadyu॒kte jṷhu॒yādyathā॒ prayā̭te॒ vāstā॒vāhṷti-ñju॒hoti̭ tā॒dṛge॒va tadyadayṷkte juhu॒yādyathā॒ kṣema॒ āhṷti-ñju॒hoti̭ tā॒dṛge॒va tadahṷtamasya vāstoṣpa॒tīyagg̭ syā॒- [syāt, dakṣi̭ṇo] 38

-ddakṣi̭ṇo yu॒kto bhava̭ti sa॒vyo-'yu॒kto-'tha̭ vāstoṣpa॒tīya̭-ñjuhotyu॒bhaya̭me॒vā-' ka॒rapa̭rivargame॒vainagṃ̭ śamayati॒ yadeka̭yā juhu॒yādda̭rviho॒ma-ṅkṷryā-tpuro-'nuvā॒kyā̭ ma॒nūcya̭ yā॒jya̭yā juhoti sadeva॒tvāya॒ yaddhu॒ta ā̭da॒ddhyā-dru॒dra-ṅgṛ॒hāna॒nvāro̭haye॒-dyada̭va॒kṣāṇā॒nyasa̭-mprakṣāpya prayā॒yādyathā̭ yajñaveśa॒saṃ-vā~॒-''daha̭naṃ-vā~ tā॒dṛge॒va tada॒yante॒ yoni̭r-ṛ॒tviya॒ itya॒raṇyo᳚-ssa॒māro̭haya- [itya॒raṇyo᳚-ssa॒māro̭hayati, e॒ṣa vā] 39

-tye॒ṣa vā a॒gneryoni॒-ssva e॒vainaṃ॒-yo~naṷ sa॒māro̭haya॒tyatho॒ khalvā̭hu॒ryada॒raṇyo᳚-ssa॒mārṷ̄ḍho॒ naśye॒duda̭syā॒gni-ssī̭de-tpunarā॒dheyaḥ̭ syā॒diti॒ yā tḙ agne ya॒jñiyā̭ ta॒nūstayehyā ro॒hetyā॒tman-thsa॒māro̭hayate॒ yaja̭māno॒ vā a॒gneryoni॒-ssvāyā̭me॒vainaṃ॒-yo~nyāgṃ̭ sa॒māro̭hayate || 40 ||

(dha॒tte॒-'rvā॒cīnagg̭ -syā-thsa॒māro̭hayati॒ -pañca̭catvārigṃśacca) (a. 10)

tvama̭gne bṛ॒hadvayo॒ dadhā̭si deva dā॒śuṣe᳚ | ka॒virgṛ॒hapa̭ti॒ryuvā᳚ || ha॒vya॒vāḍa॒gnira॒jaraḥ̭ pi॒tā no̭ vi॒bhurvi॒bhāvā̭ su॒dṛśī̭ko a॒sme | su॒gā॒r॒ha॒pa॒tyā-ssamiṣo̭ didīhyasma॒driya॒khsa-mmi̭mīhi॒ śravāgṃ̭si || tva-ñca̭ soma no॒ vaśo̭ jī॒vātu॒-nna ma̭rāmahe | pri॒yasto᳚tro॒ vana॒spatiḥ̭ || bra॒hmā de॒vānā᳚-mpada॒vīḥ ka̭vī॒nāmṛṣi॒rviprā̭ṇā-mmahi॒ṣo mṛ॒gāṇā᳚m | śye॒no gṛddhrā̭ṇā॒g॒ svadhi̭ti॒ rvanā̭nā॒gṃ॒ somaḥ̭ [somaḥ̭, pa॒vitra॒matyḙti॒] 41

pa॒vitra॒matyḙti॒ rebhanṋ || ā vi॒śvadḙva॒gṃ॒ satpa̭tigṃ sū॒ktaira॒dyā vṛ̭ṇīmahe | sa॒tyasa̭vagṃ savi॒tāra᳚m || āsa॒tyena॒ raja̭sā॒ varta̭māno nive॒śaya̭nna॒mṛta॒-mmartya̭ñca | hi॒ra॒ṇyayḙna savi॒tā rathe॒nā-'' de॒voyā̭ti॒ bhuva̭nā vi॒paśyanṋ || yathā̭ no॒ adi̭tiḥ॒ kara॒-tpaśve॒ nṛbhyo॒ yathā॒ gave᳚ | yathā̭ to॒kāya̭ ru॒driya᳚m || mā na̭sto॒ke tana̭ye॒ mā na॒ āyṷṣi॒ mā no॒ goṣu॒ mā [ ] 42

no॒ aśvḙṣu rīriṣaḥ | vī॒rā-nmāno̭ rudra bhāmi॒to va̭dhīrha॒viṣma̭nto॒ nama̭sā vidhema te || u॒da॒pruto॒ na vayo॒ rakṣa̭māṇā॒ vāva̭dato a॒bhriya̭syeva॒ ghoṣāḥ᳚ | gi॒ri॒bhrajo॒ normayo॒ mada̭nto॒ bṛha॒spati̭ma॒bhya̭rkā a̭nāvann || ha॒gṃ॒sairi̭va॒ sakhi̭bhi॒rvāva̭dadbhiraśma॒n- mayā̭ni॒ naha̭nā॒ vyasyanṋ | bṛha॒spati̭rabhi॒kani̭krada॒dgā u॒ta prāstau॒ducca̭ vi॒dvāgṃ a̭gāyat || endra̭ sāna॒sigṃ ra॒yigṃ [ra॒yim, sa॒jitvā̭nagṃ sadā॒saha᳚m |] 43

sa॒jitvā̭nagṃ sadā॒saha᳚m | varṣi̭ṣṭhamū॒tayḙ bhara || pra sa̭sāhiṣe puruhūta॒ śatrū॒n jyeṣṭha̭ste॒ śuṣma̭ i॒ha rā॒tira̭stu | indrā-'' bha̭ra॒ dakṣi̭ṇenā॒ vasṷ̄ni॒ pati॒-ssindhṷ̄nāmasi re॒vatī̭nām || tvagṃ su॒tasya̭ pī॒tayḙ sa॒dyo vṛ॒ddho a̭jāyathāḥ | indra॒ jyaiṣṭhyā̭ya sukrato || bhuva॒stvami̭ndra॒ brahma̭ṇā ma॒hā-nbhuvo॒ viśvḙṣu॒ sava̭neṣu ya॒jñiyaḥ̭ | bhuvo॒ nṝgścyau॒tno viśva̭smi॒-nbhare॒ jyeṣṭha̭śca॒ mantro̭ [mantraḥ̭, vi॒śva॒ca॒rṣa॒ṇe॒ |] 44

viśvacarṣaṇe || mi॒trasya̭ carṣaṇī॒dhṛta॒-śśravo̭ de॒vasya̭ sāna॒sim |

sa॒tya-ñci॒tra śra̭vastamam || mi॒tro janāṋ yātayati prajā॒na-nmi॒tro dā̭dhāra pṛthi॒vīmu॒ta dyām | mi॒traḥ kṛ॒ṣṭīrani̭miṣā॒-'bhi ca̭ṣṭe sa॒tyāya̭ ha॒vya-ṅghṛ॒tava̭-dvidhema || prasami̭tra॒ marto̭ astu॒ praya̭svā॒n॒. yasta̭ āditya॒ śikṣa̭ti vra॒tena̭ | na ha̭nyate॒ na jī̭yate॒ tvoto॒ naina॒magṃho̭ aśño॒tyanti̭to॒ na dū॒rāt || ya- [yat, ci॒ddhi te॒ viśo̭] 45

-cci॒ddhi te॒ viśo̭ yathā॒ pradḙva varuṇa vra॒tam | mi॒nī॒masi॒ dyavi̭dyavi || ya-tkiñce॒daṃ-va~̭ruṇa॒ daivye॒ janḙ-'bhidro॒ha-mma̭nu॒ṣyā᳚ścarā̭masi | aci̭ttī॒ya-ttava॒ dharmā̭ yuyopi॒mamā na॒stasmā॒ dena̭so deva rīriṣaḥ || ki॒ta॒vāso॒ yadri̭ ri॒purna dī॒vi yadvā̭ ghā sa॒tya mu॒tayanna vi॒dma | sarvā॒ tā viṣya̭ śithi॒re va̭ de॒vāthā̭ te syāma varuṇa pri॒yāsaḥ̭ || 46 ||

(somo॒-goṣu॒ mā- ra॒yiṃ - mantro॒ -ya-cchi̭thi॒rā-sa॒pta ca̭ ) (a. 11)

(vi vā e॒tasyā - ''vā̭yo - i॒me vai - ci॒ttañcā॒ - 'gnirbhū॒tānāṃ᳚ - de॒vā vā a̭bhyātā॒nā - nṛ̭tā॒ṣāḍ - rā॒ṣṭrakā̭māya॒ - devi̭kā॒ - vāsto᳚ṣpate॒ - tvama̭gne bṛ॒ha - dekā̭daśa )

(vi vā e॒tasye - tyā̭ha - mṛ॒tyurga̭ndha॒rvo - 'va̭ rundhe maddhya॒ta - stvama̭gne bṛ॒hath - ṣaṭca̭tvārigṃśat)

(vi vā e॒tasya̭, pri॒yāsaḥ̭ )

|| hariḥ̭ om ||

|| kṛṣṇa yajurvedīya taittirīya saṃhitāyā-ntṛtīyakāṇḍe caturthaḥ praśna-ssamāptaḥ ||

Sanskrit — Devanagari (original)

कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्नः - इष्टिहोमाभिधानं

ओ-न्नमः परमात्मने, श्री महागणपतये नमः,

श्री गुरुभ्यो नमः । ह॒रिः॒ ओम् ॥

वि वा ए॒तस्य॑ य॒ज्ञ ऋ॑द्ध्यते॒ यस्य॑ ह॒विर॑ति॒रिच्य॑ते॒ सूर्यो॑ दे॒वो दि॑वि॒षद्भ्य॒ इत्या॑ह॒ बृह॒स्पति॑ना चै॒वास्य॑ प्र॒जाप॑तिना च य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध॒मपि॑ वपति॒ रक्षाग्ं॑सि॒ वा ए॒त-त्प॒शुग्ं स॑चन्ते॒ यदे॑कदेव॒त्य॑ आल॑ब्धो॒ भूया॒-न्भव॑ति॒ यस्या᳚स्ते॒ हरि॑तो॒ गर्भ॒ इत्या॑ह देव॒त्रैवैना᳚-ङ्गमयति॒ रक्ष॑सा॒मप॑हत्या॒ आ व॑र्तन वर्त॒येत्या॑ह॒ [वर्त॒येत्या॑ह, ब्रह्म॑णै॒वैन॒-मा] 1

ब्रह्म॑णै॒वैन॒-मा व॑र्तयति॒ वि ते॑ भिनद्मि तक॒रीमित्या॑ह यथाय॒जुरे॒वैतदु॑- रुद्र॒फ्सो वि॒श्वरू॑प॒ इन्दु॒रित्या॑ह प्र॒जा वै प॒शव॒ इन्दुः॑ प्र॒जयै॒वैन॑-म्प॒शुभि॒-स्सम॑र्धयति॒ दिवं॒-वैँ य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध-ङ्गच्छति पृथि॒वीमति॑रिक्त॒-न्तद्यन्न श॒मये॒दार्ति॒मार्च्छे॒-द्यज॑मानो म॒ही द्यौः पृ॑थि॒वीच॑ न॒ इ॑- [न॒ इति॑, आ॒ह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व] 2

-त्याह॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑मे॒व य॒ज्ञस्य॒ व्यृ॑द्ध॒-ञ्चाति॑रिक्त-ञ्च शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ भस्म॑ना॒-ऽभि समू॑हति स्व॒गाकृ॑त्या॒ अथो॑ अ॒नयो॒र्वा ए॒ष गर्भो॒-ऽनयो॑रे॒वैन॑-न्दधाति॒ यद॑व॒द्येदति॒ तद्रे॑चये॒द्यन्नाव॒द्ये-त्प॒शोराल॑ब्धस्य॒ नाव॑ द्ये-त्पु॒रस्ता॒न्नाभ्या॑ अ॒न्यद॑व॒द्ये-दु॒परि॑ष्टाद॒न्य-त्पु॒रस्ता॒द्वै नाभ्यै᳚ [ ] 3

प्रा॒ण उ॒परि॑ष्टादपा॒नो यावा॑ने॒व प॒शुस्तस्याव॑ द्यति॒ विष्ण॑वे शिपिवि॒ष्टाय॑ जुहोति॒ यद्वै य॒ज्ञस्या॑ति॒रिच्य॑ते॒ यः प॒शोर्भू॒मा या पुष्टि॒स्त-द्विष्णुः॑ शिपिवि॒ष्टो ऽति॑रिक्त ए॒वाति॑रिक्त-न्दधा॒त्यति॑रिक्तस्य॒ शान्त्या॑ अ॒ष्टाप्रू॒ड्ढिर॑ण्य॒-न्दक्षि॑णा॒-ऽष्टाप॑दी॒ ह्ये॑षा ऽऽत्मा न॑व॒मः प॒शोराप्त्या॑ अन्तरको॒श उ॒ष्णीषे॒णा-ऽऽवि॑ष्टित-म्भवत्ये॒वमि॑व॒ हि प॒शुरुल्ब॑मिव॒ चर्मे॑व मा॒ग्ं॒समि॒वास्थी॑व॒ यावा॑ने॒व प॒शुस्तमा॒प्त्वा-ऽव॑ रुन्धे॒यस्यै॒षा य॒ज्ञे प्राय॑श्चित्तिः क्रि॒यत॑ इ॒ष्ट्वा वसी॑या-न्भवति ॥ 4 ॥

(व॒र्त॒यत्या॑ह-न॒ इति॒-वै नाभ्या॒-उल्ब॑मि॒वै-क॑विग्ंशतिश्च) (अ. 1)

आ वा॑यो भूष शुचिपा॒ उप॑ न-स्स॒हस्र॑-न्ते नि॒युतो॑ विश्ववार । उपो॑ ते॒ अन्धो॒ मद्य॑मयामि॒ यस्य॑ देव दधि॒षे पू᳚र्व॒पेय᳚म् ॥ आकू᳚त्यै त्वा॒ कामा॑य त्वा स॒मृधे᳚ त्वा किक्कि॒टा ते॒ मनः॑ प्र॒जाप॑तये॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते᳚ प्रा॒णं-वाँ॒यवे॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ चक्षु॒-स्सूर्या॑य॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ श्रोत्र॒-न्द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ग्॒ स्वाहा॑ किक्कि॒टा ते॒ वाच॒ग्ं॒ सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॒ [सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा᳚, त्व-न्तु॒रीया॑] 5

त्व-न्तु॒रीया॑ व॒शिनी॑ व॒शा-ऽसि॑ स॒कृद्य-त्त्वा॒ मन॑सा॒ गर्भ॒ आ-ऽश॑यत् । व॒शा त्वं-वँ॒शिनी॑ गच्छ दे॒वान्-थ्स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामाः᳚ ॥ अ॒जा-ऽसि॑ रयि॒ष्ठा पृ॑थि॒व्याग्ं सी॑दो॒र्ध्वा-ऽन्तरि॑क्ष॒मुप॑ तिष्ठस्व दि॒वि ते॑ बृ॒हद्भाः ॥ तन्तु॑-न्त॒न्व-न्रज॑सो भा॒नुमन्वि॑हि॒ ज्योति॑ष्मतः प॒थो र॑क्ष धि॒या कृ॒तान् ॥ अ॒नु॒ल्ब॒णं-वँ॑यत॒ जोगु॑वा॒मपो॒ मनु॑ र्भव ज॒नया॒ दैव्य॒-ञ्जन᳚म् ॥ मन॑सो ह॒विर॑सि प्र॒जाप॑ते॒र्वर्णो॒ गात्रा॑णा-न्ते गात्र॒भाजो॑ भूयास्म ॥ 6 ॥

(सर॑स्वत्यै॒ स्वाहा॒ - मनु॒ - स्त्रयो॑दश च) (अ. 2)

इ॒मे वै स॒हा-ऽऽस्ता॒-न्ते वा॒युर्व्य॑वा॒-त्ते गर्भ॑मदधाता॒-न्तग्ं सोमः॒ प्राज॑नय-द॒ग्निर॑ग्रसत॒ स ए॒त-म्प्र॒जाप॑तिराग्ने॒य-म॒ष्टाक॑पालमपश्य॒-त्त-न्निर॑वप॒-त्तेनै॒वैना॑म॒ग्नेरधि॒ निर॑क्रीणा॒-त्तस्मा॒दप्य॑न्यदेव॒त्या॑मा॒लभ॑मान आग्ने॒यम॒ष्टाक॑पाल-म्पु॒रस्ता॒न्निर्व॑पेद॒ग्नेरे॒वैना॒मधि॑ नि॒ष्क्रीया-ऽऽल॑भते॒ य- [यत्, वा॒युर्व्यवा॒-] 7

-द्वा॒युर्व्यवा॒-त्तस्मा᳚-द्वाय॒व्या॑ यदि॒मे गर्भ॒मद॑धाता॒-न्तस्मा᳚-द्द्यावापृथि॒व्या॑ य-थ्सोमः॒ प्राज॑नयद॒ग्निरग्र॑सत॒ तस्मा॑दग्नीषो॒मीया॒ यद॒नयो᳚र्विय॒त्यो-र्वागव॑द॒-त्तस्मा᳚-थ्सारस्व॒ती य-त्प्र॒जाप॑तिर॒ग्नेरधि॑ नि॒रक्री॑णा॒-त्तस्मा᳚-त्प्राजाप॒त्या सा वा ए॒षा स॑र्वदेव॒त्या॑ यद॒जा व॒शा वा॑य॒व्या॑मा ल॑भेत॒ भूति॑कामो वा॒युर्वै क्षेपि॑ष्ठा दे॒वता॑ वा॒युमे॒व स्वेन॑ [स्वेन॑, भा॒ग॒धेये॒नोप॑ धावति॒] 8

भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ स ए॒वैन॒-म्भूति॑-ङ्गमयति द्यावापृथि॒व्या॑मा ल॑भेत कृ॒षमा॑णः प्रति॒ष्ठाका॑मो दि॒व ए॒वास्मै॑ प॒र्जन्यो॑ वर्षति॒ व्य॑स्यामोष॑धयो रोहन्ति स॒मर्धु॑कमस्य स॒स्य-म्भ॑वत्यग्नीषो॒मीया॒मा ल॑भेत॒ यः का॒मये॒तान्न॑वानन्ना॒द-स्स्या॒मित्य॒ग्निनै॒वान्न॒मव॑ रुन्धे॒ सोमे॑ना॒न्नाद्य॒-मन्न॑वाने॒वान्ना॒दो भ॑वति सारस्व॒तीमा ल॑भेत॒ य [यः, ई॒श्व॒रो वा॒चो] 9

ई᳚श्व॒रो वा॒चो वदि॑तो॒-स्सन्. वाच॒-न्नवदे॒-द्वाग्वै सर॑स्वती॒ सर॑स्वतीमे॒व स्वेन॑ भाग॒धेये॒नोप॑ धावति॒ सैवास्मि॒न्. वाच॑-न्दधाति प्राजाप॒त्यामा ल॑भेत॒ यः का॒मये॒तान॑भिजितम॒भि ज॑येय॒मिति॑ प्र॒जाप॑ति॒-स्सर्वा॑ दे॒वता॑ दे॒वता॑भिरे॒वा-न॑भिजितम॒भि ज॑यति वाय॒व्य॑यो॒पाक॑रोति वा॒योरे॒वैना॑मव॒रुद्ध्या-ऽऽल॑भत॒ आकू᳚त्यै त्वा॒ कामा॑य॒ त्वे- [कामा॑य त्वा, इत्या॑ह यथाय॒जु-] 10

-त्या॑ह यथाय॒जु-रे॒वैत-त्कि॑क्किटा॒कार॑-ञ्जुहोति किक्किटाका॒रेण॒ वै ग्रा॒म्याः प॒शवो॑ रमन्ते॒ प्रा-ऽऽर॒ण्याः प॑तन्ति॒ य-त्कि॑क्किटा॒कार॑-ञ्जु॒होति॑ ग्रा॒म्याणा᳚-म्पशू॒ना-न्धृत्यै॒ पर्य॑ग्नौ क्रि॒यमा॑णे जुहोति॒ जीव॑न्तीमे॒वैनाग्ं॑ सुव॒र्गं-लोँ॒क-ङ्ग॑मयति॒ त्व-न्तु॒रीया॑ व॒शिनी॑ व॒शा-ऽसीत्या॑ह देव॒त्रैवैना᳚-ङ्गमयति स॒त्या-स्स॑न्तु॒ यज॑मानस्य॒ कामा॒ इत्या॑है॒ष वै कामो॒ [वै कामः॑, यज॑मानस्य॒] 11

यज॑मानस्य॒ यदना᳚र्त उ॒दृच॒-ङ्गच्छ॑ति॒ तस्मा॑दे॒वमा॑हा॒-ऽजा-ऽसि॑ रयि॒ष्ठेत्या॑है॒ ष्वे॑वैनां᳚-लोँ॒केषु॒ प्रति॑ष्ठापयति दि॒वि ते॑ बृ॒हद्भा इत्या॑ह सुव॒र्ग ए॒वास्मै॑ लो॒के ज्योति॑-र्दधाति॒ तन्तु॑-न्त॒न्व-न्रज॑सो भा॒नुमन्वि॒हीत्या॑हे॒माने॒वास्मै॑ लो॒कान् ज्योति॑ष्मतः करोत्यनुल्ब॒णं-वँ॑यत॒ जोगु॑वा॒मप॒ इ- [जोगु॑वा॒मप॒ इति॑, आ॒ह॒ यदे॒व] 12

-त्या॑ह॒ यदे॒व य॒ज्ञ उ॒ल्बण॑-ङ्क्रि॒यते॒ तस्यै॒वैषा शान्ति॒र्मनु॑र्भव ज॒नया॒ दैव्य॒-ञ्जन॒मित्या॑ह मान॒व्यो॑ वै प्र॒जास्ता ए॒वा-ऽऽद्याः᳚ कुरुते॒ मन॑सो ह॒विर॒सीत्या॑ह स्व॒गाकृ॑त्यै॒ गात्रा॑णा-न्ते गात्र॒भाजो॑ भूया॒स्मेत्या॑हा॒ ऽऽशिष॑मे॒वैतामा शा᳚स्ते॒ तस्यै॒ वा ए॒तस्या॒ एक॑मे॒वा-दे॑वयजनं॒ ँयदाल॑ब्धाया-म॒भ्रो [-म॒भ्रः, भव॑ति॒] 13

भव॑ति॒ यदाल॑ब्धायाम॒भ्र-स्स्याद॒फ्सु वा᳚प्रवे॒शये॒-थ्सर्वां᳚-वाँ॒ प्राश्ञी॑या॒द्यद॒फ्सु प्र॑वे॒शये᳚द्यज्ञवेश॒स-ङ्कु॑र्या॒-थ्सर्वा॑मे॒व प्राश्ञी॑यादिन्द्रि॒यमे॒वा-ऽऽत्म-न्ध॑-त्ते॒ सा वा ए॒षा त्र॑या॒णामे॒वाव॑ रुद्धा संवँथ्सर॒सदः॑ सहस्रया॒जिनो॑ गृहमे॒धिन॒स्त ए॒वैतया॑ यजेर॒-न्तेषा॑मे॒वैषा-ऽऽप्ता ॥ 14 ॥

(यथ् - स्वेन॑ - सारस्व॒तीमा ल॑भेत॒ यः - कामा॑य त्वा॒ - कामो - ऽप॒ इत्य॒ - भ्रो - द्विच॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 3)

चि॒त्त-ञ्च॒ चित्ति॒श्चा ऽऽकू॑त॒-ञ्चा-ऽऽकू॑तिश्च॒ विज्ञा॑त-ञ्च वि॒ज्ञान॑-ञ्च॒ मन॑श्च॒ शक्व॑रीश्च॒ दर्श॑श्च पू॒र्णमा॑सश्च बृ॒हच्च॑ रथन्त॒र-ञ्च॑ प्र॒जाप॑ति॒र्जया॒निन्द्रा॑य॒ वृष्णे॒ प्राय॑च्छदु॒ग्रः पृ॑त॒नाज्ये॑षु॒ तस्मै॒ विश॒-स्सम॑नमन्त॒ सर्वा॒-स्स उ॒ग्र-स्सहि हव्यो॑ ब॒भूव॑देवासु॒रा-स्संयँ॑त्ता आस॒न्थ्स इन्द्रः॑ प्र॒जाप॑ति॒मुपा॑ धाव॒-त्तस्मा॑ ए॒ताञ्जया॒-न्प्राय॑च्छ॒-त्तान॑जुहो॒-त्ततो॒ वै दे॒वा असु॑रानजय॒न्॒. यदज॑य॒-न्तज्जया॑ना-ञ्जय॒त्वग्ग् स्पर्ध॑मानेनै॒ते हो॑त॒व्या॑ जय॑त्ये॒व ता-म्पृत॑नाम् ॥ 15 ॥

(उप॒ - पञ्च॑विग्ंशतिश्च) (अ. 4)

अ॒ग्निर्भू॒ताना॒मधि॑पति॒-स्समा॑-ऽव॒त्विन्द्रो᳚ ज्ये॒ष्ठानां᳚-यँ॒मः पृ॑थि॒व्या वा॒युर॒न्तरि॑क्षस्य॒ सूर्यो॑दि॒वश्च॒न्द्रमा॒ नक्ष॑त्राणा॒-म्बृह॒स्पति॒र्ब्रह्म॑णो मि॒त्र-स्स॒त्यानां॒-वँरु॑णो॒-ऽपाग्ं स॑मु॒द्र-स्स्रो॒त्याना॒मन्न॒ग्ं॒ साम्रा᳚ज्याना॒मधि॑पति॒ तन्मा॑-ऽवतु॒ सोम॒ ओष॑धीनाग्ं सवि॒ता प्र॑स॒वानाग्ं॑ रु॒द्रः प॑शू॒ना-न्त्वष्टा॑ रू॒पाणां॒-विँष्णुः॒ पर्व॑ताना-म्म॒रुतो॑ ग॒णाना॒मधि॑पतय॒स्ते मा॑वन्तु॒ पित॑रः पितामहाः परे-ऽवरे॒ तता᳚स्ततामहा इ॒ह मा॑-ऽवत । अ॒स्मि-न्ब्रह्म॑न्न॒स्मिन् क्ष॒त्रे᳚-ऽस्या-मा॒शिष्य॒स्या-म्पु॑रो॒धाया॑म॒स्मिन्-कर्म॑न्न॒स्या-न्दे॒वहू᳚त्याम् ॥ 16 ॥

(अ॒व॒रे॒ - स॒प्तद॑श च) (अ. 5)

दे॒वा वै यद्य॒ज्ञे-ऽकु॑र्वत॒ तदसु॑रा अकुर्वत॒ ते दे॒वा ए॒तान॑भ्याता॒नान॑पश्य॒न्- तान॒भ्यात॑न्वत॒ यद्दे॒वाना॒-ङ्कर्मा-ऽऽसी॒दार्ध्य॑त॒ तद्यदसु॑राणा॒-न्न तदा᳚र्ध्यत॒ येन॒ कर्म॒णेर्थ्से॒-त्तत्र॑ होत॒व्या॑ ऋ॒द्ध्नोत्ये॒व तेन॒ कर्म॑णा॒ यद्विश्वे॑ दे॒वा-स्स॒मभ॑र॒-न्तस्मा॑-दभ्याता॒ना वै᳚श्वदे॒वायत्-प्र॒जाप॑ति॒र्जया॒-न्प्राय॑च्छ॒-त्तस्मा॒ज्जयाः᳚ प्राजाप॒त्या [प्राजाप॒त्याः, य-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑] 17

य-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ त-द्रा᳚ष्ट्र॒भृताग्ं॑ राष्ट्रभृ॒त्त्व-न्ते दे॒वा अ॑भ्याता॒नैरसु॑रान॒भ्यात॑न्वत॒ जयै॑रजयन्-राष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ यद्दे॒वा अ॑भ्याता॒नैरसु॑रान॒भ्यात॑न्वत॒ तद॑भ्याता॒नाना॑मभ्यातान॒त्वं-यँज्जयै॒रज॑य॒-न्तज्जया॑ना-ञ्जय॒त्वं-यँ-द्रा᳚ष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा-ऽद॑दत॒ त-द्रा᳚ष्ट्र॒भृताग्ं॑ राष्ट्रभृ॒त्त्व-न्ततो॑ दे॒वा अभ॑व॒-न्परा-ऽसु॑रा॒ यो भ्रातृ॑व्यवा॒न्-थ्स्या-थ्स ए॒तान् जु॑हुयादभ्याता॒नैरे॒व भ्रातृ॑व्यान॒भ्यात॑नुते॒ जयै᳚र्जयति राष्ट्र॒भृद्भी॑ रा॒ष्ट्रमा द॑त्ते॒ भव॑त्या॒त्मना॒ परा᳚-ऽस्य॒ भ्रातृ॑व्यो भवति ॥ 18 ॥

(प्रा॒जा॒प॒त्याः-सो᳚-ऽ-ष्टा द॑श च) (अ. 6)

ऋ॒ता॒षा-डृ॒तधा॑मा॒-ऽग्नि-र्ग॑न्ध॒र्वस्त-स्यौष॑धयो-ऽफ्स॒रस॒ ऊर्जो॒ नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑तु॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहा॑ सग्ंहि॒तो वि॒श्वसा॑मा॒ सूर्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ मरी॑चयो-ऽफ्स॒रस॑ आ॒युवः॑ सुषु॒म्न-स्सूर्य॑ रश्मि-श्च॒न्द्रमा॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॒ नक्ष॑त्राण्य-फ्स॒रसो॑ बे॒कुर॑योभु॒ज्यु-स्सु॑प॒र्णो य॒ज्ञो ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ दक्षि॑णा अप्स॒रस॑ स्त॒वाः प्र॒जाप॑ति-र्वि॒श्वक॑र्मा॒ मनो॑ [मनः॑, ग॒न्ध॒र्वस्तस्य॑-र्ख्सा॒मान्य॑-फ्स॒रसो॒] 19

गन्ध॒र्वस्तस्य॑-र्ख्सा॒मान्य॑-फ्स॒रसो॒ वह्न॑यैषि॒रो वि॒श्वव्य॑चा॒ वातो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्या-ऽऽपो᳚ ऽफ्स॒रसो॑ मु॒दाभुव॑नस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ । स नो॑ रा॒स्वाज्या॑निग्ं रा॒यस्पोषग्ं॑ सु॒वीर्यग्ं॑ संवँथ्स॒रीणाग्॑ स्व॒स्तिम् ॥ प॒र॒मे॒ष्ठ्यधि॑पति-र्मृ॒त्यु-र्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॒ विश्व॑मप्स॒रसो॒ भुवः॑ सुक्षि॒तिः- सुभू॑ति-र्भद्र॒कृ-थ्सुव॑र्वा-न्प॒र्जन्यो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्य॑ वि॒द्युतो᳚ ऽफ्स॒रसो॒ रुचो॑ दू॒रे हे॑ति-रमृड॒यो [दू॒रे हे॑ति-रमृड॒यः, मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॑] 20

मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्व-स्तस्य॑ प्र॒जा अ॑फ्स॒रसो॑ भी॒रुव॒श्चरुः॑ कृपण का॒शी कामो॑ गन्ध॒र्व-स्तस्या॒धयो᳚ ऽफ्स॒रसः॑ शो॒चय॑न्ती॒र्नाम॒ स इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा॑त॒ ता इ॒द-म्ब्रह्म॑ क्ष॒त्र-म्पा᳚न्तु॒ तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहा॒ स नो॑ भुवनस्य पते॒ यस्य॑त उ॒परि॑ गृ॒हा इ॒ह च॑ । उ॒रु ब्र॒ह्म॑णे॒-ऽस्मै क्ष॒त्राय॒ महि॒ शर्म॑ यच्छ ॥ 21 ॥

(मनो॑ - ऽमृड॒यः - षट्च॑त्वारिग्ंशच्च) (अ. 7)

रा॒ष्ट्रका॑माय होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रेणै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रमव॑ रुन्धे रा॒ष्ट्रमे॒व भ॑वत्या॒त्मने॑ होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्र-म्प्र॒जा रा॒ष्ट्र-म्प॒शवो॑ रा॒ष्ट्रं-यँच्छ्रेष्ठो॒ भव॑ति रा॒ष्ट्रेणै॒व रा॒ष्ट्रमव॑ रुन्धे॒ वसि॑ष्ठ-स्समा॒नाना᳚-म्भवति॒ ग्राम॑कामाय होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रग्ं स॑जा॒ता रा॒ष्ट्रेणै॒वास्मै॑ रा॒ष्ट्रग्ं स॑जा॒तानव॑ रुन्धे ग्रा॒- [रुन्धे ग्रा॒मी, ए॒व भ॑वत्यधि॒देव॑ने] 22

-म्ये॑व भ॑वत्यधि॒देव॑ने जुहोत्यधि॒देव॑न ए॒वास्मै॑ सजा॒तानव॑ रुन्धे॒ त ए॑न॒मव॑रुद्धा॒ उप॑ तिष्ठन्ते रथमु॒ख ओज॑स्कामस्य होत॒व्या॑ ओजो॒ वै रा᳚ष्ट्र॒भृत॒ ओजो॒ रथ॒ ओज॑सै॒वास्मा॒ ओजो-ऽव॑ रुन्ध ओज॒स्व्ये॑व भ॑वति॒ यो रा॒ष्ट्रादप॑भूत॒-स्स्या-त्तस्मै॑ होत॒व्या॑ याव॑न्तो-ऽस्य॒ रथा॒-स्स्युस्ता-न्ब्रू॑या-द्यु॒न्ध्वमिति॑ रा॒ष्ट्रमे॒वा-ऽस्मै॑ युन॒- [रा॒ष्ट्रमे॒वा-ऽस्मै॑ युनक्ति, आहु॑तयो॒ वा] 23

-क्त्याहु॑तयो॒ वा ए॒तस्याकॢ॑प्ता॒ यस्य॑ रा॒ष्ट्र-न्न कल्प॑ते स्वर॒थस्य॒ दक्षि॑ण-ञ्च॒क्र-म्प्र॒वृह्य॑ ना॒डीम॒भि जु॑हुया॒दाहु॑तीरे॒वास्य॑ कल्पयति॒ ता अ॑स्य॒ कल्प॑माना रा॒ष्ट्रमनु॑ कल्पते सङ्ग्रा॒मे संयँ॑त्ते होत॒व्या॑ रा॒ष्ट्रं-वैँ रा᳚ष्ट्र॒भृतो॑ रा॒ष्ट्रे खलु॒ वा ए॒ते व्याय॑च्छन्ते॒ ये स॑ङ्ग्रा॒मग्ं सं॒-यँन्ति॒ यस्य॒ पूर्व॑स्य॒ जुह्व॑ति॒ स ए॒व भ॑वति॒ जय॑ति॒ तग्ं स॑ग्रा॒म्म-म्मा᳚न्धु॒क इ॒द्ध्मो [इ॒द्ध्मः, भ॒व॒त्यङ्गा॑रा] 24

भ॑व॒त्यङ्गा॑रा ए॒व प्र॑ति॒वेष्ट॑माना अ॒मित्रा॑णामस्य॒ सेना॒-म्प्रति॑वेष्टयन्ति॒ य उ॒न्माद्ये॒-त्तस्मै॑ होत॒व्या॑ गन्धर्वाफ्स॒रसो॒ वा ए॒तमुन्मा॑दयन्ति॒ य उ॒न्माद्य॑त्ये॒ते खलु॒ वै ग॑न्धर्वाफ्स॒रसो॒ यद्रा᳚ष्ट्र॒भृत॒स्तस्मै॒ स्वाहा॒ ताभ्य॒-स्स्वाहेति॑ जुहोति॒ तेनै॒वैना᳚ञ्छमयति॒ नैय॑ग्रोध॒ औदु॑म्बर॒ आश्व॑त्थः॒ प्लाक्ष॒ इती॒द्ध्मो भ॑वत्ये॒ते वै ग॑न्धर्वाफ्स॒रसा᳚-ङ्गृ॒हा-स्स्व ए॒वैना॑- [ए॒वैनान्॑, आ॒यत॑ने] 25

-ना॒यत॑ने शमयत्यभि॒चर॑ता प्रतिलो॒मग्ं हो॑त॒व्याः᳚ प्रा॒णाने॒वास्य॑ प्र॒तीचः॒ प्रति॑ यौति॒ त-न्ततो॒ येन॒ केन॑ च स्तृणुते॒ स्वकृ॑त॒ इरि॑णे जुहोति प्रद॒रे वै॒तद्वा अ॒स्यै निर्-ऋ॑तिगृहीत॒-न्निर्-ऋ॑तिगृहीत ए॒वैन॒-न्निर्-ऋ॑त्या ग्राहयति॒ यद्वा॒चः क्रू॒र-न्तेन॒ वष॑-ट्करोति वा॒च ए॒वैन॑-ङ्क्रू॒रेण॒ प्रवृ॑श्चति ता॒जगार्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यस्य॑ का॒मये॑ता॒न्नाद्य॒- [का॒मये॑ता॒न्नाद्य᳚म्, आ द॑दी॒येति॒] 26

-मा द॑दी॒येति॒ तस्य॑ स॒भाया॑मुत्ता॒नो नि॒पद्य॒ भुव॑नस्य पत॒ इति॒ तृणा॑नि॒ स-ङ्गृ॑ह्णीया-त्प्र॒जाप॑ति॒र्वै भुव॑नस्य॒ पतिः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वास्या॒न्नाद्य॒मा द॑त्त इ॒दम॒हम॒मुष्या॑ ऽऽमुष्याय॒णस्या॒न्नाद्यग्ं॑ हरा॒मीत्या॑हा॒न्नाद्य॑मे॒वास्य॑ हरति ष॒ड्भिर्ह॑रति॒ षड्वा ऋ॒तवः॑ प्र॒जाप॑तिनै॒वास्या॒-न्नाद्य॑मा॒दाय॒र्तवो᳚ ऽस्मा॒ अनु॒ प्रय॑च्छन्ति॒ [प्रय॑च्छन्ति, यो ज्ये॒ष्ठब॑न्धु॒-] 27

यो ज्ये॒ष्ठब॑न्धु॒-रप॑ भूत॒-स्स्या-त्तग्ग्स्थले॑-ऽव॒साय्य॑ ब्रह्मौद॒न-ञ्चतुः॑ शराव-म्प॒क्त्वा तस्मै॑ होत॒व्या॑ वर्ष्म॒ वै रा᳚ष्ट्र॒भृतो॒ वष्म॒ स्थलं॒-वँर्ष्म॑णै॒वैनं॒-वँष्म॑ समा॒नाना᳚-ङ्गमयति॒ चतुः॑ शरावो भवति दि॒क्ष्वे॑व प्रति॑तिष्ठति क्षी॒रे भ॑वति॒ रुच॑मे॒वास्मि॑-न्दधा॒त्युद्ध॑रति शृत॒त्वाय॑ स॒र्पिष्वा᳚-न्भवति मेद्ध्य॒त्वाय॑ च॒त्वार॑ आर्षे॒याः प्रा-ऽश्ञ॑न्ति दि॒शामे॒व ज्योति॑षि जुहोति ॥ 28 ॥

(ग्रा॒मी - यु॑नक्ती॒ - ध्मः - स्व ए॒वैना॑ - न॒न्नाद्यं॑ - ँयच्छ॒न्त्ये - का॒न्न प॑ञ्चा॒शच्च॑) (अ. 8)

देवि॑का॒ निव॑र्पे-त्प्र॒जाका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सीव॒ खलु॒ वै प्र॒जाश्छन्दो॑भिरे॒वास्मै᳚ प्र॒जाः प्रज॑नयति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मिथु॒नी ए॒व तेन॑ करो॒त्यन्वे॒वास्मा॒ अनु॑मतिर्मन्यते रा॒ते रा॒का प्र सि॑नीवा॒ली ज॑नयति प्र॒जास्वे॒व प्रजा॑तासु कु॒ह्वा॑ वाच॑-न्दधात्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे-त्प॒शुका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सी- [देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि, इ॒व॒ खलु॒ वै] 29

-व॒ खलु॒ वै प॒शव॒श्छन्दो॑भिरे॒वास्मै॑ प॒शू-न्प्रज॑नयति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति॒ प्रैव तेन॑ वापय॒त्यन्वे॒वास्मा॒ अनु॑मतिर्मन्यते रा॒ते रा॒का प्र सि॑नीवा॒ली ज॑नयति प॒शूने॒व प्रजा॑तान् कु॒ह्वा᳚ प्रति॑ष्ठापयत्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे॒-द्ग्राम॑काम॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सी व॒ खलु॒ वै ग्राम॒श्छन्दो॑भिरे॒वास्मै॒ ग्राम॒- [ग्राम᳚म्, अव॑ रुन्धे] 30

-मव॑ रुन्धे मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒त ए॒वैन॒-ङ्ग्राम॑स्य दधात्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे॒ज्ज्योगा॑मयावी॒ छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒तम॒भि म॑न्यन्ते॒ यस्य॒ ज्योगा॒मय॑ति॒ छन्दो॑भिरे॒वैन॑-मग॒द-ङ्क॑रोति मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒तो वा ए॒तस्याकॢ॑प्तं॒-यँस्य॒ ज्योगा॒मय॑ति मद्ध्य॒त ए॒वास्य॒ तेन॑ कल्पयत्ये॒ता ए॒व नि- [ ए॒व निः, व॒पे॒द्यं-यँ॒ज्ञो] 31

-र्व॑पे॒द्यं-यँ॒ज्ञो नोप॒नमे॒च्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒त-न्नोप॑ नमन्ति॒ यं-यँ॒ज्ञो नोप॒नम॑ति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मुख॒त ए॒वास्मै॒ छन्दाग्ं॑सि दधा॒त्युपै॑नं-यँ॒ज्ञो न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पेदीजा॒नश्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का या॒तया॑मानीव॒ खलु॒ वा ए॒तस्य॒ छन्दाग्ं॑सि॒ य ई॑जा॒न उ॑त्त॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करो- [उ॑त्त॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति, उ॒परि॑ष्टादे॒वास्मै॒] 32

-त्यु॒परि॑ष्टादे॒वास्मै॒ छन्दा॒ग्॒स्यया॑तयामा॒न्यव॑ रुन्ध॒ उपै॑न॒मुत्त॑रो य॒ज्ञो न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे॒द्य-म्मे॒धा नोप॒नमे॒च्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ खलु॒ वा ए॒त-न्नोप॑ नमन्ति॒ य-म्मे॒धा नोप॒नम॑ति प्रथ॒म-न्धा॒तार॑-ङ्करोति मुख॒त ए॒वास्मै॒ छन्दाग्ं॑सि दधा॒त्युपै॑न-म्मे॒धा न॑मत्ये॒ता ए॒व निव॑र्पे॒- [निव॑र्पेत्, रुक्का॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै] 33

-द्रुक्का॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सीव॒ खलु॒ वै रुक् छन्दो॑भिरे॒वास्मि॒-न्रुच॑-न्दधातिक्षी॒रे भ॑वन्ति॒ रुच॑मे॒वास्मि॑-न्दधति मद्ध्य॒तो धा॒तार॑-ङ्करोति मद्ध्य॒त ए॒वैनग्ं॑ रु॒चो द॑धातिगाय॒त्री वा अनु॑मतिस्त्रि॒ष्टुग्रा॒का जग॑ती सिनीवा॒ल्य॑नु॒ष्टुप् कु॒हूर्धा॒ता व॑षट्का॒रः पू᳚र्वप॒क्षो रा॒का-ऽप॑रप॒क्षः कु॒हूर॑मावा॒स्या॑ सिनीवा॒ली पौ᳚र्णमा॒स्यनु॑मतिश्च॒न्द्रमा॑ धा॒ता-ऽष्टौ [ ] 34

वस॑वो॒-ऽष्टाक्ष॑रा गाय॒त्र्येका॑दश रु॒द्रा एका॑दशाक्षरा त्रि॒ष्टुब् द्वाद॑शा-ऽऽदि॒त्या द्वाद॑शाक्षरा॒ जग॑ती प्र॒जाप॑तिरनु॒ष्टुब् धा॒ता व॑षट्का॒र ए॒तद्वै देवि॑का॒-स्सर्वा॑णि च॒ छन्दाग्ं॑सि॒ सर्वा᳚श्च दे॒वता॑ वषट्का॒रस्ता य-थ्स॒ह सर्वा॑ नि॒र्वपे॑दीश्व॒रा ए॑न-म्प्र॒दहो॒ द्वे प्र॑थ॒मे नि॒रुप्य॑ धा॒तुस्तृ॒तीय॒-न्निव॑र्पे॒-त्तथो॑ ए॒वोत्त॑रे॒ निव॑र्पे॒-त्तथै॑न॒-न्न प्रद॑ह॒न्त्य थो॒ यस्मै॒ कामा॑य निरु॒प्यन्ते॒ तमे॒वा-ऽऽभि॒रुपा᳚-ऽऽप्नोति ॥ 35 ॥

(प॒शुका॑म॒श्छन्दाग्ं॑सि॒ वै देवि॑का॒श्छन्दाग्ं॑सि॒-ग्रामं॑-कल्पयत्ये॒ता ए॒व नि-रु॑त्त॒मन्धा॒तार॑-ङ्करोति - मे॒धा न॑मत्ये॒ता ए॒व निर्व॑पे - द॒ष्टौ - द॑हन्ति॒ - नव॑ च) (अ. 9)

(देवि॑काः प्र॒जाका॑मो मिथु॒नी प॒शुका॑मः॒ प्रैव ग्राम॑कामो॒ ज्योगा॑मयावी॒ यं-यँ॒ज्ञो य ई॑जा॒नो य-म्मे॒धा रुक्का॑मो॒-ऽष्टौ । देवि॑का भवन्ति दधति रा॒ष्ट्रका॑माय भवति दधाति ।)

वास्तो᳚ष्पते॒ प्रति॑ जानी ह्य॒स्मान्-थ्स्वा॑वे॒शो अ॑नमी॒वो भ॑वानः । य-त्त्वेम॑हे॒ प्रति॒तन्नो॑ जुषस्व॒ शन्न॑ एधि द्वि॒पदे॒ शञ्चतु॑ष्पदे ॥ वास्तो᳚ष्पते श॒ग्मया॑ स॒ग्ं॒ सदा॑ते सक्षी॒महि॑ र॒ण्वया॑ गातु॒मत्या᳚ । आवः॒, क्षेम॑ उ॒त योगे॒ वर॑न्नो यू॒य-म्पा॑त स्व॒स्तिभि॒-स्सदा॑नः ॥ य-थ्सा॒य-म्प्रा॑तरग्निहो॒त्र-ञ्जु॒होत्या॑हुतीष्ट॒का ए॒व ता उप॑ धत्ते॒ [ता उप॑ धत्ते, यज॑मानो-ऽहोरा॒त्राणि॒] 36

यज॑मानो-ऽहोरा॒त्राणि॒ वा ए॒तस्येष्ट॑का॒ य आहि॑ताग्नि॒र्य-थ्सा॒य-म्प्रा॑तर्जु॒होत्य॑होरा॒त्राण्ये॒वा ऽऽप्त्वेष्ट॑काः कृ॒त्वोप॑ धत्ते॒ दश॑ समा॒नत्र॑ जुहोति॒ दशा᳚क्षरा वि॒रा-ड्वि॒राज॑मे॒वा-ऽऽप्त्वेष्ट॑का-ङ्कृ॒त्वोप॑ ध॒त्ते-ऽथो॑ वि॒राज्ये॒व य॒ज्ञमा᳚प्नोति॒ चित्य॑श्चित्यो-ऽस्य भवति॒ तस्मा॒द्यत्र॒ दशो॑षि॒त्वा प्र॒याति॒ त-द्य॑ज्ञवा॒स्त्ववा᳚स्त्वे॒व तद्य-त्ततो᳚-ऽर्वा॒चीनग्ं॑ [तद्य-त्ततो᳚-ऽर्वा॒चीन᳚म्, रु॒द्रः खलु॒ वै] 37

रु॒द्रः खलु॒ वै वा᳚स्तोष्प॒तिर्यदहु॑त्वा वास्तोष्प॒तीय॑-म्प्रया॒या-द्रु॒द्र ए॑न-म्भू॒त्वा-ऽग्निर॑नू॒त्थाय॑ हन्याद्वास्तोष्प॒तीय॑-ञ्जुहोति भाग॒धेये॑नै॒वैनग्ं॑ शमयति॒ ना-ऽऽर्ति॒मार्च्छ॑ति॒ यज॑मानो॒ यद्यु॒क्ते जु॑हु॒याद्यथा॒ प्रया॑ते॒ वास्ता॒वाहु॑ति-ञ्जु॒होति॑ ता॒दृगे॒व तद्यदयु॑क्ते जुहु॒याद्यथा॒ क्षेम॒ आहु॑ति-ञ्जु॒होति॑ ता॒दृगे॒व तदहु॑तमस्य वास्तोष्प॒तीयग्ग्॑ स्या॒- [स्यात्, दक्षि॑णो] 38

-द्दक्षि॑णो यु॒क्तो भव॑ति स॒व्यो-ऽयु॒क्तो-ऽथ॑ वास्तोष्प॒तीय॑-ञ्जुहोत्यु॒भय॑मे॒वा-ऽ क॒रप॑रिवर्गमे॒वैनग्ं॑ शमयति॒ यदेक॑या जुहु॒याद्द॑र्विहो॒म-ङ्कु॑र्या-त्पुरो-ऽनुवा॒क्या॑ म॒नूच्य॑ या॒ज्य॑या जुहोति सदेव॒त्वाय॒ यद्धु॒त आ॑द॒द्ध्या-द्रु॒द्र-ङ्गृ॒हान॒न्वारो॑हये॒-द्यद॑व॒क्षाणा॒न्यस॑-म्प्रक्षाप्य प्रया॒याद्यथा॑ यज्ञवेश॒सं-वाँ॒-ऽऽदह॑नं-वाँ ता॒दृगे॒व तद॒यन्ते॒ योनि॑र्-ऋ॒त्विय॒ इत्य॒रण्यो᳚-स्स॒मारो॑हय- [इत्य॒रण्यो᳚-स्स॒मारो॑हयति, ए॒ष वा] 39

-त्ये॒ष वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्स्व ए॒वैनं॒-योँनौ॑ स॒मारो॑हय॒त्यथो॒ खल्वा॑हु॒र्यद॒रण्यो᳚-स्स॒मारू॑ढो॒ नश्ये॒दुद॑स्या॒ग्नि-स्सी॑दे-त्पुनरा॒धेयः॑ स्या॒दिति॒ या ते॑ अग्ने य॒ज्ञिया॑ त॒नूस्तयेह्या रो॒हेत्या॒त्मन्-थ्स॒मारो॑हयते॒ यज॑मानो॒ वा अ॒ग्नेर्योनि॒-स्स्वाया॑मे॒वैनं॒-योँन्याग्ं॑ स॒मारो॑हयते ॥ 40 ॥

(ध॒त्ते॒-ऽर्वा॒चीनग्ग्॑ -स्या-थ्स॒मारो॑हयति॒ -पञ्च॑चत्वारिग्ंशच्च) (अ. 10)

त्वम॑ग्ने बृ॒हद्वयो॒ दधा॑सि देव दा॒शुषे᳚ । क॒विर्गृ॒हप॑ति॒र्युवा᳚ ॥ ह॒व्य॒वाड॒ग्निर॒जरः॑ पि॒ता नो॑ वि॒भुर्वि॒भावा॑ सु॒दृशी॑को अ॒स्मे । सु॒गा॒र्॒ह॒प॒त्या-स्समिषो॑ दिदीह्यस्म॒द्रिय॒ख्स-म्मि॑मीहि॒ श्रवाग्ं॑सि ॥ त्व-ञ्च॑ सोम नो॒ वशो॑ जी॒वातु॒-न्न म॑रामहे । प्रि॒यस्तो᳚त्रो॒ वन॒स्पतिः॑ ॥ ब्र॒ह्मा दे॒वाना᳚-म्पद॒वीः क॑वी॒नामृषि॒र्विप्रा॑णा-म्महि॒षो मृ॒गाणा᳚म् । श्ये॒नो गृद्ध्रा॑णा॒ग्॒ स्वधि॑ति॒ र्वना॑ना॒ग्ं॒ सोमः॑ [सोमः॑, प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒] 41

प॒वित्र॒मत्ये॑ति॒ रेभन्न्॑ ॥ आ वि॒श्वदे॑व॒ग्ं॒ सत्प॑तिग्ं सू॒क्तैर॒द्या वृ॑णीमहे । स॒त्यस॑वग्ं सवि॒तार᳚म् ॥ आस॒त्येन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृत॒-म्मर्त्य॑ञ्च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना-ऽऽ दे॒वोया॑ति॒ भुव॑ना वि॒पश्यन्न्॑ ॥ यथा॑ नो॒ अदि॑तिः॒ कर॒-त्पश्वे॒ नृभ्यो॒ यथा॒ गवे᳚ । यथा॑ तो॒काय॑ रु॒द्रिय᳚म् ॥ मा न॑स्तो॒के तन॑ये॒ मा न॒ आयु॑षि॒ मा नो॒ गोषु॒ मा [ ] 42

नो॒ अश्वे॑षु रीरिषः । वी॒रा-न्मानो॑ रुद्र भामि॒तो व॑धीर्ह॒विष्म॑न्तो॒ नम॑सा विधेम ते ॥ उ॒द॒प्रुतो॒ न वयो॒ रक्ष॑माणा॒ वाव॑दतो अ॒भ्रिय॑स्येव॒ घोषाः᳚ । गि॒रि॒भ्रजो॒ नोर्मयो॒ मद॑न्तो॒ बृह॒स्पति॑म॒भ्य॑र्का अ॑नावन्न् ॥ ह॒ग्ं॒सैरि॑व॒ सखि॑भि॒र्वाव॑दद्भिरश्म॒न्- मया॑नि॒ नह॑ना॒ व्यस्यन्न्॑ । बृह॒स्पति॑रभि॒कनि॑क्रद॒द्गा उ॒त प्रास्तौ॒दुच्च॑ वि॒द्वाग्ं अ॑गायत् ॥ एन्द्र॑ सान॒सिग्ं र॒यिग्ं [र॒यिम्, स॒जित्वा॑नग्ं सदा॒सह᳚म् ।] 43

स॒जित्वा॑नग्ं सदा॒सह᳚म् । वर्षि॑ष्ठमू॒तये॑ भर ॥ प्र स॑साहिषे पुरुहूत॒ शत्रू॒न् ज्येष्ठ॑स्ते॒ शुष्म॑ इ॒ह रा॒तिर॑स्तु । इन्द्रा-ऽऽ भ॑र॒ दक्षि॑णेना॒ वसू॑नि॒ पति॒-स्सिन्धू॑नामसि रे॒वती॑नाम् ॥ त्वग्ं सु॒तस्य॑ पी॒तये॑ स॒द्यो वृ॒द्धो अ॑जायथाः । इन्द्र॒ ज्यैष्ठ्या॑य सुक्रतो ॥ भुव॒स्त्वमि॑न्द्र॒ ब्रह्म॑णा म॒हा-न्भुवो॒ विश्वे॑षु॒ सव॑नेषु य॒ज्ञियः॑ । भुवो॒ नॄग्श्च्यौ॒त्नो विश्व॑स्मि॒-न्भरे॒ ज्येष्ठ॑श्च॒ मन्त्रो॑ [मन्त्रः॑, वि॒श्व॒च॒र्ष॒णे॒ ।] 44

विश्वचर्षणे ॥ मि॒त्रस्य॑ चर्षणी॒धृत॒-श्श्रवो॑ दे॒वस्य॑ सान॒सिम् ।

स॒त्य-ञ्चि॒त्र श्र॑वस्तमम् ॥ मि॒त्रो जनान्॑ यातयति प्रजा॒न-न्मि॒त्रो दा॑धार पृथि॒वीमु॒त द्याम् । मि॒त्रः कृ॒ष्टीरनि॑मिषा॒-ऽभि च॑ष्टे स॒त्याय॑ ह॒व्य-ङ्घृ॒तव॑-द्विधेम ॥ प्रसमि॑त्र॒ मर्तो॑ अस्तु॒ प्रय॑स्वा॒न्॒. यस्त॑ आदित्य॒ शिक्ष॑ति व्र॒तेन॑ । न ह॑न्यते॒ न जी॑यते॒ त्वोतो॒ नैन॒मग्ंहो॑ अश्ञो॒त्यन्ति॑तो॒ न दू॒रात् ॥ य- [यत्, चि॒द्धि ते॒ विशो॑] 45

-च्चि॒द्धि ते॒ विशो॑ यथा॒ प्रदे॑व वरुण व्र॒तम् । मि॒नी॒मसि॒ द्यवि॑द्यवि ॥ य-त्किञ्चे॒दं-वँ॑रुण॒ दैव्ये॒ जने॑-ऽभिद्रो॒ह-म्म॑नु॒ष्या᳚श्चरा॑मसि । अचि॑त्ती॒य-त्तव॒ धर्मा॑ युयोपि॒ममा न॒स्तस्मा॒ देन॑सो देव रीरिषः ॥ कि॒त॒वासो॒ यद्रि॑ रि॒पुर्न दी॒वि यद्वा॑ घा स॒त्य मु॒तयन्न वि॒द्म । सर्वा॒ ता विष्य॑ शिथि॒रे व॑ दे॒वाथा॑ ते स्याम वरुण प्रि॒यासः॑ ॥ 46 ॥

(सोमो॒-गोषु॒ मा- र॒यिं - मन्त्रो॒ -य-च्छि॑थि॒रा-स॒प्त च॑ ) (अ. 11)

(वि वा ए॒तस्या - ऽऽवा॑यो - इ॒मे वै - चि॒त्तञ्चा॒ - ऽग्निर्भू॒तानां᳚ - दे॒वा वा अ॑भ्याता॒ना - नृ॑ता॒षाड् - रा॒ष्ट्रका॑माय॒ - देवि॑का॒ - वास्तो᳚ष्पते॒ - त्वम॑ग्ने बृ॒ह - देका॑दश )

(वि वा ए॒तस्ये - त्या॑ह - मृ॒त्युर्ग॑न्ध॒र्वो - ऽव॑ रुन्धे मद्ध्य॒त - स्त्वम॑ग्ने बृ॒हथ् - षट्च॑त्वारिग्ंशत्)

(वि वा ए॒तस्य॑, प्रि॒यासः॑ )

॥ हरिः॑ ओम् ॥

॥ कृष्ण यजुर्वेदीय तैत्तिरीय संहिताया-न्तृतीयकाण्डे चतुर्थः प्रश्न-स्समाप्तः ॥